Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 2042 5603345 5580992 2026-08-02T21:29:22Z Buli 2648 5603345 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |name = Солун |native_name = Θεσσαλονίκη |settlement_type = [[Градови во Грција|Град]] <!-- NOTE: Do not add or change images without consensus. --> <!-- RECT X beginning (left), Y beginning (top), X end (right), Y end (bottom). --> | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/2/1 | total_width = 290 | align = center | caption_align = center | image1 = Tessaloniki BW 2017-10-05 18-22-47.jpg | caption1 = Панорама на кејот и [[Солунски Залив|Солунскиот Залив]] | image2 = Tower of Thessaloniki - panoramio.jpg | caption2 = [[Бела кула (Солун)|Белата кула]] | image3 = Thessaloniki Heptapyrgion northeastern wall from the inner yard.jpg | caption3 = [[Еди-куле (Солун)|Ептапиргион]] | image4 = Galerius Arch (Thessaloniki) (cropped).jpg | caption4 = [[Свод на Галериј (Солун)|Сводот на Галериј]] | image5 = Базилика Святого Димитрия - panoramio.jpg | caption5 = [[Црква „Св. Димитрија“ - Солун|Црквата „Св. Димитрија“]] | image6 = Aristotelous Plateia 2006 (cropped).jpg | caption6 = [[Плоштад Аристотел|Плоштадот Аристотел]] }} |nickname = |image_flag = Flag of Thessaloniki.svg |flag_link = |image_seal = Thessaloniki seal.svg |pushpin_map = Грција |punship_map1 = 2010 Dimi Thessalonikis numbered (urban, metropolitan).png |latd = 40.65 |longd = 22.9 |coordinates_display = inline,title |subdivision_type = Земја |subdivision_name = {{знаме|Грција}} |subdivision_type1 = [[Региони на Грција|Регион]] |subdivision_name1 = [[Егејска Македонија]] |subdivision_type2 = [[Области во Грција|Област]] |subdivision_name2 = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |subdivision_type3 = [[Окрузи во Грција|Округ]] |subdivision_name3 = [[Солун (округ)|Солун]] |government_type = |leader_party = независен |leader_title = [[Градоначалник]] |leader_name = [[Стелиос Ангелудис]] |parts_type = [[Општини во Грција|Општини]] |parts_style = para |p1 = 7 |established_title = Основан |established_date = 315 п.н.е. |established_title2 = Денешен облик |established_date2 = 1912 |population_as_of = 2021 |population_ref=<ref name=ELSTAT>{{нмс|title=General Secretariat of the National Statistical Service of Greece, Concise Statistical Yearbook 2007, Pireas 2008|url=https://books.google.com/books?id=gMcyAgAAQBAJ&pg=PA33&dq=thessaloniki+population+metropolitan&hl=en&sa=X&ved=0CEUQ6AEwBmoVChMIg8aI-5flxwIVQlgsCh0GowGx#v=onepage&q=thessaloniki%20population%20metropolitan&f=false|publisher=WIT Press|accessdate=7 September 2015}}</ref> |area_total_km2 = 19,307 |population_total = 317,778 |total_type=[[Општина]] |population_rank = [[градови во Грција|2.]] |population_urban = 824,676 |area_urban_km2 = 111.703 |population_density_urban_km2 = auto |population_metro = 1,091,424 |area_metro_km2 = 1,455.62 |population_density_metro_km2 = auto |population_demonym = солунци, солуњани |timezone1 = [[источноевропско време|EET]] |utc_offset1 = +2 |timezone1_DST = [[источноевропско летно време|EEST]] |utc_offset1_DST = +3 |elevation_min_m = 0 |elevation_max_m = 250 |postal_code_type = [[Поштенски број|Пошт. бр.]] |postal_code = 53xxx, 54xxx, 55xxx, 56xxx |area_code_type = [[Повикувачки број|Повик. бр.]] |area_code = 231 |registration_plate = [[Регистарски таблички|NAx-xxxx до NXx-xxxx]] |blank_name_sec1 = [[Светец заштитник]] |blank_info_sec1 = [[Свети Димитриј Солунски|Св. Димитрија Солунски]] (26 октомври) |blank_name_sec2 = [[Бруто метрополитенски производ|БМП]] {{nobold|(2009)}}<ref name="Eurostat GDPs">{{нмс|url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=nama_r_e3gdp&lang=en|title=Gross domestic product (GDP) at current market prices at NUTS level 3|year=2010|publisher=[[Eurostat]]|accessdate=2 December 2011}}</ref> |blank_info_sec2 = 19,9&nbsp;[[милијарда|млјд.]] [[евро|евра]] |blank1_name_sec2 = &nbsp;•&nbsp;По жител |blank1_info_sec2 = 17.200 евра |website = [http://www.thessaloniki.gr/ thessaloniki.gr] }} '''Солун''' ({{langx|el|Θεσσαλονίκη}}, ''Тесалоники'') — [[град]] во [[Егејска Македонија]] и [[Градови во Грција|вториот по големина град]] во [[Република Грција]], [[главен град]] на периферијата [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]. Поради тоа се нарекува уште ''симбротевуса'' ([[грчки јазик|грчки]]: ''συμπρωτεύουσα''), што значи „сопрестолнина“, т.е. дека го дели статусот со [[Атина]]. Градот е познат и под други имиња како ''Σαλονίκη'' на [[грчки јазик|грчки]], како ''Selânik'' на [[турски јазик|турски]], како ''Salonica'' на [[латински јазик|латински]], како ''Солун'' на [[Српски јазик|српски]]. Во [[Грција]], овој град претставува еден од најголемото седиште на индустријата, трговијата, културата и туризмот. Населението во градското подрачје изнесува 1.030.338 жители (попис [[2001]]), а со околината 1,285.61, и се наоѓа на 200 километри јужно од главниот град на [[Македонија]], [[Скопје]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.urbanaudit.org/DataAccessed.aspx |title=Urban Audit - Data that can be accessed |publisher=Urbanaudit.org |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> Градот Солун е прогласен за [[Светско наследство]] на [[УНЕСКО]]. == Историја == === Основање на градот === [[File:Thessaloniki-ancient_inscription.png|thumb|Натпис кој гласи „На кралицата [[Тесалоника Македонска|Тесалоника]], (ќерка) на [[Филип II Македонски|Филип]]“, [[Археолошки музеј (Солун)|Археолошки музеј во Солун]]]] За основач на Солун се смета македонскиот крал [[Касандар]] во [[315 п.н.е.]] на или близу местото каде се наоѓал древниот град [[Терма (град)|Терма]] и 26 други помали села. Касандар градот го нарекол според неговата жена [[Тесалоника Македонска|Тесалоника]], полусестра на [[Александар Македонски]]. Според грчките извори, [[Филип II Македонски]] името на својата ќерка го дал по неговата победа над [[Тесалија|Тесалијците]], со значење „победа над Тесалијците“. Градот во тоа време бил автономен дел на [[Македонското Кралство]]. Солун многу брзо се развивал по своето основање и така во текот на [[II век п.н.е.]] веќе ги добил и [[Солунски ѕидини|своите ѕидини]] за одбрана на градот. По распадот на Македонското Кралство во [[168 п.н.е.]] Солун станал важен центар во [[Римската Република]]. Израснал во важен трговски центар на патот [[Вија Егнација]] и сѐ поголемата трговска размена меѓу [[Европа]] и [[Азија]]. Градот бил седиште на една од четирите римски покраини во [[Македонија]]. [[Податотека:Die Denkmal Alexander des Großen in Thessaloniki.JPG||мини|десно|150п|Споменик на [[Александар Македонски]] во Солун.]] Во [[379]] година, кога римската префектура Илирик била поделена помеѓу Источната и Западната римска империја, Солун станал главен град на новата префектура Илирик. === Римски период === По пропаѓањето на македонското кралство во околу [[168 п.н.е.|168 година п.н.е.]] Солун паднал во рацете на [[Римјани]]те и веднаш станал многу важен трговски центар на [[Вија Егнација]]. Најмногу се тргувало помеѓу [[Европа]], [[Африка]] и [[Азија]]. Градот станал еднен од четирите главни римски реони во [[Македонија]]. Во тоа време градот си ја задржил својата власт, но со него владеел римски [[претор (чин)|претор]]. Од тој период датира и солунскиот акропол кој се наоѓа на северното брдо и е изграден во [[55 година п.н.е.]]. Поради големото трговско значење на градот, римјаните морале да изградат пристаниште. ==== Почетоци на христијанството ==== Солун како и цела [[Македонија]] бил еден од раните центри кои го примиле [[Христијанство]]то како своја официјална [[религија]]. На своето второ патување, [[Апостол Павле|апостолот Св. Павле]], кој проповедал во месната [[синагога]], која била главна за [[Евреи]]те од реонот, го поставил почетокот на христијанското братство и [[црква]]. Месните еврејски водачи биле незадоволни од него, поради што и го избркале од Солун во градот [[Бер]]. За заштитник на градот се смета [[Свети Димитрија]] кој градот го добил во [[306]] година. Денешното постоење на градот и неговата важност за светот се препишуваат токму на Свети Димитрија. Тој бил римски [[проконзул]] во времето на царот [[Максимијан]] и бил затворен и мачен во римските затвори, место каде денеска се наоѓа [[Црква Свети Димитрија (Солун)|црквата „Свети Димитрија“]], изградена во [[463]] година од страна на римскиот [[потпрефект]] Лирика. === Византиски период === [[Податотека:St George as patron of two children. Mosaic, church of St Demetrios in Thessaloniki.jpg|мини|десно|150п|Заштитник на градот-Свети Димитрија]] По пропаѓањето на [[Римско Царство|Римското Царство]] и неговата поделба на [[Источно Римско Царство|источно]] и [[Западно Римско Царство|западно]] [[царство]], каде како главни центри на новите империи се издвојувале [[Рим]] и [[Цариград]], градот Солун потпаднал под Источното Римско Царство или уште попознато како [[Византија]]. Солун бил втор по важност град веднаш по [[Цариград]]. Во [[390]] година градот прераснал во место каде избувнал голем револт против владетелот [[Теодосиј I]] и неговите готски платеници. Така римскиот генерал во оваа побуна заедно со уште неколку други високи функционери на империјата биле убиени и погубени, што резултирало до создавање на еден голем за тоа време масакар, каде од 7.000 до 15.000 жители на градот биле ликвидирани на тогашниот [[хиподром]]. По овој настан сѐ до пропаѓањето на [[Византија]], Солун бил изложен на постојани [[земјотрес]]и вклучувајќи го рушењето на голем број згради и објекти како од тој период така и од периодот на [[Римско Царство|Римското Царство]]. Најголем бил оној од 620 година. Кон крајот на [[VI век]] и почетокот на [[VII век]], од зад [[Карпати]]те [[Словени]]те го започнале своето населување на [[Балкан]]от и истиот го опседнале. Скоро целиот [[Балкански Полуостров]] бил населен од страна на [[Словени]]те. Останал само главната метропола на [[Македонија]], Солун. Во историјата е познат походот кон Солун од страна на [[Словени]]текој останал неуспешен. Во Солун исто така се родени и словенските браќа [[Св. Кирил и Методиј|Свети Кирил и Методиј]], кои земајќи го јужниот говор во [[Македонија]] го создале [[Старословенски јазик|старословенскиот јазик]] (глаголицата) и кои на повик од царот [[Ростислав]] отишле во [[Велика Моравија]] каде ја распространиле и ја утврдле православната вера и подоцна на повик од [[папа]]та заминале за [[Рим]], каде барале признавање на нивната азбука. Во [[IX век]], градот бил нападнат од страна на бугарскиот цар [[Симеон I]] каде ја разбил византиската војска и каде подоцна продолжил кон [[Цариград]]. Во [[904]] година градот бил нападнат од страна на Сарацијците од [[Крит]] и по десет дена пљачкања, рушења и убивања заминале од градот со големо богатство и со 22.000 робови, главно млади машки потомци од Солун. По овој грабеж, градот многу брзо се опоравил и заедно со [[Византија]] ги доживеал своите „златни векови“. Бројот на населението на градот нагло се зголемувал. Секоја есен надвор од ѕидините на Солун се одржувал саем во чест на [[Свети Димитрија]], кој траел 6 дена. Во тоа време, овој саем бил еден од најголемите во целиот свет. Господарскиот голем развој на градот исто така продолжил и во [[XII век]] за време на династијата Комнини која ја проширила византиската граница кон север во [[Србија]] и [[Унгарија]]. Во градот, во тоа време се наоѓала и основната коварница на пари, што претставува и уште еден знак дека Солун бил еден од најразвиените градови во светот во тоа време. [[Податотека:Solun Bulgarian Women.jpg|мини|десно|[[Носии од Солунско Поле|Македонски носии од Солунско]]]] [[Податотека: Thessaloniki - byzantine city walls.jpg|мини|десно|[[Солунски ѕидини|Градските ѕидини]] од византиско време]] Веднаш по смртта на царот [[Мануил I Комнин]] во [[1180]] година започнало и пропаѓањето на [[Византија]]. Така, во [[1185]] година, нормадските владетели од [[Сицилија]] најпрвин го нападнале а потоа и окупирале градот, што резултирало до уништување на долговековниот расцвет на градот. Нивното владеење со градот траело околу една година бидејќи биле поразени повторно од страна на [[Византија]] и така тие биле принудени на повторна евакуација. Солун од картата на [[Византија]] бил повторно избришен во [[1204]] година кога [[Цариград]] бил освоен од страна на крстоносците во текот на [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]]. Солун и околината потпаднале во составот на [[Солунско кралство|Солунското кралство]] под контрола на [[Латинско Царство|Латинското Царство]]. Во текот на [[1207]] година, бугарскиот цар [[Калојан]] пристигнал пред вратите на Солун и бил на пат да го преземе градот, пред да биде предаден од страна на сопругата си и убиен од цар Борил. Така во 1224 година градот преминал под власта на Епирското Деспотство. Градот повторно бил вратен на [[Византија]] во [[1246]] година. Во текот на [[XIV век]] за завладување на градот дошло до религиозен судир наречен исихастички спор, помеѓу епископот [[Григориј Палама]] (Γρηγόριος Παλαμάς), кој ги бранел исихастите, и Варлаам кој жестоко ги нападнал, обвинувајќи ги за ерес. Во спорот победил Григориј Палама. Подоцна, кога Отоманското Царство сѐ повеќе зајакнувало и сѐ повеќе се доближувало кон Солун, поради невозможност да го заштити градот византискиот цар [[Андроник III Палеолог]] го предал на [[Венеција]]. Градот останал во венециски раце сѐ до [[1430]] година кога бил преземен од страна на [[Турци]]те. === Отомански период === [[Податотека:Thessaloniki Rotunda from street July 2006.jpg|мини|десно|150п|Ротонда- најстарата зграда во Солун]] Во [[1492]] година, по прогонувањето на сефарадските [[евреи]] од [[Шпанија]], голем дел од нив се населиле во Солун. Градот се претворил во еден од најголемите еврејски центри на [[Балкан]]от и пошироко. На [[29 март]] [[1430]] година, на чело со [[султан]]от [[Мурат II]] по тридневна опсада го зазел Солун. Во текот на [[Отоманско Царство|Отоманското владеење]] на Солун, градот станал мултикултурно општество во кој живееле голем број на [[Турци]], [[Македонци]], [[Бугари]], [[Грчка пропаганда во Македонија|погрчени Македонци]] (заведувани како Грци) и [[Албанци]], како и сефардски [[Евреи]], кои претсавувале 60.000 жители од вкупните 130.000 на градот. Солун во територијата на [[Отоманско Царство|Османлиското Царство]] останал околу пет векови со што станал, како и во византиско време, еден од најважните трговски центри на [[Балкан]]от. Железничка станица во градот била изградена во [[1888]] година. Во Солун исто така е роден и [[Кемал Ататурк]] во [[1881]] година под чија команда подоцна избувнала и [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]], повторно во Солун. [[Солунска афера|Солунската афера]] исто така зела голем замав на [[Балкан]]от. ==== Основање на ВМРО ==== [[Податотека:Solunska-gimnaziya.jpg|thumb|left|[[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]]] Солун бил многу важен центар и за [[Македонци]]те кои живееле таму, кои се образувале и кои дејствувале за создавање на посебна македонска држава на [[Балкан]]от. Така, на [[23 октомври]] [[1893]] година, во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]] била основана [[ВМРО]], чија цел била добивање на автономија за [[Македонија]] и [[Одринска Тракија]] преку револуционерна борба. Во Солун, од тој период се познати и големите терористички напади од страна на [[ВМРО]] и нејзините членови наречени [[Солунски атентати|гемиџии]]. Солун останал во рамките на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] сѐ до [[1912]] година. === Период по Балканските и Светските војни === [[Податотека:Greek soldiers marching in Thessaloniki 1916.jpg|мини|лево|200п|Навлегување во градот на грчката војска во 1916 година]] По [[Балкански војни|Балканските војни]], градот стапил во составот на [[Грција]]. Населението на градот многу тешко можело да се утврди поради секојдневното прогонување на месното население и доаѓање на Грци од разни делови на државата. Во текот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] за градот се водела голема битка, претежно против [[Бугарија]]. Подоцна, во [[1917]] година, голем дел од градот бил зафатен од пожар кој случајно или не го подметнале француските војници. Така, од вкупно 271.157 жители на Солун, 72.000 останале без покрив на главата. Обнова на градот во почетокот била забранета сѐ додека не бил донесен план за модерен развој на градот. Тој план бил направен од страна на францускиот архитект [[Ернест Хебрард]], со кој Солун станал модерен европски град. Поради овој пожар голем број од еврејското население го загубило својот имот. Голем дел од нив се упатиле кон [[Палестина (регион)|Ерец Израел]] и [[Соединети Американски Држави|САД]]. Населението на градот многу брзо пораснало по војната од [[1922]] година помеѓу [[Грција]] и [[Турција]]. [[Грција]] го изгубила малоазиското крајбрежје и градот [[Измир]]. Така, илјади бегалци од тие реони се населиле во Солун. Под власта на [[Нацистичка Германија]] градот паднал на 9 април [[1941]] година и под нивна окупација бил сѐ до 30 октомври [[1944]] година. Градот бил многу оштетен како резултат на сојузничкото бомбардирање каде нацистите биле целосно поразени. === Период по војната === [[Податотека:Aerial view of Kalamaria, Greece.jpg|мини|десно|200п|Поглед на градот]] По војната, Солун многу брзо се обновил и бројот на жителите повторно започнал да се зголемува. Градот својот најголем економски подем го доживеал од [[1950]] до [[1980]], но без урбанистички план, што довело до големи сообраќајни метежи, кои во денешницата се секојдневие на градот. Во [[1978]], градот бил погоден од голем земјотрес со јачина од 6,5 степени. Со овој земјотрес биле разрушени многу објекти и споменици во градот и животот го загубиле 40 луѓе. Во денешно време, како и во минатото, Солун е многу важен центар за [[Југоисточна Европа]] и [[Европска Унија|Европската Унија]]. Во моментот, Солун е еден од најразвиените градови на [[Балкански Полуостров|балканскиот полуостров]]. == Демографија == === Број на население во Солун === {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" width="350px" |----- ! style="background-color:gold; color:black;" | Година ! style="background-color:gold; color:black;" | население |----- | align="left" | [[1981]] || align="center" | 406.413 |----- | align="left" | [[1991]] || align="center" | 383.967 |----- | align="left" | [[2001]] | align="center" | 363.987 |----- |} === Еврејската населба во Солун === [[Податотека:Street in Ladidaka neighbourhood of Thessaloniki July 2006.jpg|мини|десно|200п|Еврејското маало]] {{Главна|Лададика}} Еврејската населба во Солун, наречена [[Лададика]] била една од најголемите населби во градот. [[Евреи]]те во времето на [[Отоманско Царство|Османлиското Царство]] го сочинувале половина од вкупното население на градот. Исто така, оваа населба во тоа време служела како една од најбогатите на [[Балкан]]от, со најразвиена трговија. Но, работите многу се промениле кога градот бил преземан и стапил во составот на [[Грција]] во [[1912]] година. Градот практично згаснувал во сабота, на еврејскиот сабат. Опаѓањето на бројот на [[Евреи]]те во Солун најмногу се променил по [[1917]] година кога во градот владеел можеби најголемиот пожар што дотогаш се паметил во Солун. Освен поради пожарот, бројот започнал да се намалува и поради [[хеленизација]]та на градот од страна на грчката држава, која намерно го отежнувала процесот на повторно враќање на [[Евреи]]те како и на многу [[Македонци]] во нивните сопствени домови, иако нивните домови биле компензирани. Така, голем број од Евреите во Солун се исселиле и никогаш повеќе не се вратиле во градот. Најмногу се населиле во [[Турција]], [[САД]], [[Александрија]] и по цела [[Европа]]. Солунските [[Евреи]] (скоро 96% од нив{{факт}}) во текот на нацистичката окупација за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] биле однесени низ логорите низ Европа, со што била скоро целосно уништена еврејската заедница во градот. Денеска, во градот живеат само околу 1.000 Евреи бидејќи повеќето од нив се населени во [[Израел]] и [[Соединетите Американски Држави|САД]]. {| class="wikitable sortable" border="1" !Година !Вкупно население !Евреи !Удел |- |[[1842]] |70.000 | 36.000 | 51% |- |[[1870]] | 90.000 | 50.000 |56% |- |[[1882]]/84 | 85.000 | 48.000 |56% |- |[[1902]] |126.000 |62.000 |49% |- |[[1913]] |157.889 |61.439 |39% |- |[[1943]] | &nbsp; | 53.000 | &nbsp; |- |[[2000]] |363.987 |1.000 |0% |} === Етнички состав на населението === {| class="wikitable sortable" border="1" !Година !Население !Евреи !Турци !Грци <small>(со многу погрчени Македонци)</small> !Македонци<ref>Васил К’нчов, во согласност со тогашната бугарска политика, Македонците ги попишувал како „Бугари“. Во својата книга „Македонија. Етнографија и Статистика“ и самиот вели дека народот во Македонија се именува како Македонци, а така ги нарекувале и останатите народи. Види, Канчов, 1990.</ref> !Роми !други |- |[[1882]]<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.docdroid.net/loTBWJ3/podzemnarepublikavanchogjorgjiev-pdf#page=80|title=Подземна Република|last=[[Ванчо Ѓорѓиев|Ѓорѓиев, Ванчо]]|publisher=[[Тримакс]]|year=2010|isbn=978‐608‐204‐042‐4|pages=80|access-date=2023-11-25|archive-date=2023-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231125143505/https://www.docdroid.net/loTBWJ3/podzemnarepublikavanchogjorgjiev-pdf#page=80|url-status=dead}}</ref> |''104.000'' |45.000 |15.000 |20.000 |20.000 |2.000 |2.000 |- |[[1890]]<ref>В. Кѫнчовъ, ''Македония. Етнография и статистика'', София, 1990, Бълг. Книжовно Д-во (II. Статистика, 1. Солунска Каза)</ref> |''118.000 |55.000 |26.000 |16.000 |10.000 |2.500 |8.500'' |- |[[1911]]<ref name=":0" /> |''128.000'' |64.000 |25.000 |22.000 |10.500 |2.700 |3.700 |- |[[1913]]<ref name="20thcen">{{Наведена книга|title="Ιστορια του Ελληνικου Εθνους",History of Greek Nation Том ΙΔ,|author=Συλλογικο εργο|first=|publisher="ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ"|year=1973|isbn=|location=ATHENS|page=g. 340|pages=|language=el, en|accessdate=2007-10-19}}</ref> |''157.889 |61.439 |45.889 |39.956 |6.263 |2.721 |1.621'' |} == Клима == Во градот преовладува [[средоземна клима]] која опфаќа многу топли [[лето|лета]] и средни влажни студени [[зима|зими]]. {| class="wikitable" | style="background: #99CCCC; color: #000080" height="17" | [[Месец]] | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Јан | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Фев | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Мар | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Апр | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Мај | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Јун | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Јул | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Авг | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Сеп | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Окт | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Ное | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Дек |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Максимална температура [°C] | style="background: #FFFF99; color:#000080;" | 9 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 10 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 13 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 18 | style="background: #FFCC00; color:#000080;" | 23 | style="background: #FF9900; color:#000080;" | 28 | style="background: #FF9900; color:#000080;" | 31 | style="background: #FF9900; color:#000080;" | 30 | style="background: #FFCC00; color:#000080;" | 26 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 21 | style="background: #FFFF66; color:#000080;" | 14 | style="background: #FFFF66; color:#000080;" | 10 |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" | Минимална температура [°C] | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 1 | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 2 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 5 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 7 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 12 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 16 | style="background: #FFFF66; color: black;" | 18 | style="background: #FFFF66; color: black;" | 18 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 15 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 11 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 6 | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 2 |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Врнежи на дожд (mm) | style="background: #0033FF; color: black;" | 40 | style="background: #66CCFF; color: black;" | 38 | style="background: #0033FF; color: black;" | 43 | style="background: #66CCFF; color: black;" | 35 | style="background: #0033FF; color: black;" | 43 | style="background: #66CCFF; color: black;" | 30 | style="background: #66FFFF; color: black;" | 22 | style="background: #66FFFF; color: black;" | 20 | style="background: #66FFFF; color: black;" | 27 | style="background: #0033FF; color: black;" | 45 | style="background: #0033FF; color: black;" | 58 | style="background: #0033FF; color: black;" | 50 |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Рекордни температури [°C] | style="background: #FFFF99;" | 20 || style="background: #FFFF99;" | 22 | style="background: #FFCC66;" | 25 | style="background: #FFCC00;" | 31 || style="background: #FF9900;" | 36 | style="background: #FF9900;" | 39 | style="background: #FF9900;" | 42 || style="background: #FF9900;" | 39 | style="background: #FF9900;" | 36 | style="background: #FFCC00;" | 32 || style="background: #FFCC66;" | 27 | style="background: #FFCC66;" | 26 |} == Стопанство == [[Стопанство]]то и економскиот развој на Солун бележи многу голем подем, особено во последните 20 години. Најразвиен е индустрискиот и трговскиот сектор. Во индустрискиот сектор најмногу се произведува: рафинирано [[масло]], хемикалии, [[текстил]], [[брашно]], [[цемент]], фармациско производство и [[алкохол]]. Бројот на [[невработеност]]а во градот е многу мала. Според податоците од [[2002]] година, бројот на [[невработеност]]аво Солун изнесувал 10%, но според некои статистичари овој процент е и помал. == Архитектура == Архитектурното лице на Солун секогаш било сфаќано како голем предизвик на архитектите. Освен за неговото трговско значење, Солун низ вековите бил град каде се одржувале многу битки, град кој бил под власта на многу народи, град низ кој поминувале културните обичаи и ритуали на многу европски народи. Главниот стар град во Солун во кој биле опфатени архитектурни дела од времето на [[Римско Царство|Римското Царство]], [[Византија]] и [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] се променил главно во [[1870]] година кога крајбрежието било срушено и повеќето од древните ѕидови во градот биле исто така срушено вклучувајќи ја и онаа на [[Бела кула (Солун)|Белата кула]]. Во последните 47 години, Солун го опседнал со голем економски раст, населението на градот се зголемило за 70% достигајќи 135.000 во [[1917]] година. Планот за новиот Солун бил направен од страна на [[Ернест Хебрард]], француски архитект, кој заедно со неговата екипа се трудел планот на градот да го направи во духот на [[Византија]]. Исто така, најмногу се оддало внимание на важните византиски [[црква|цркви]] и отоманските [[џамија|џамии]], додека рушевините во горниот дел на градот биле објавени за културно наследство. Овој план исто така го вклучил и местото на идниот [[универзитет]] во Солун кој постоел некогаш на истото место. Така, властите во градот ги обновиле делови од најраните византиски ѕидини и објекти, кое доведело до расширување на туризмот и во поглед на архитектурните особености на градот. Сите тие нови атракции главно се расположени и се наоѓаат на крајбрежјето. Но, со промена на идеологијата за проектирање во [[Западна Европа]], дошло до потреба големите згради и објекти кои се наоѓаат во централното подрачје на градот да бидат конструирани. == Сообраќај == [[Податотека:SELANIK.THESSALONIKI 1 - panoramio.jpg|мини|десно|Меѓународен аеродром Македонија]] === Автопатишта === Првиот [[автопат]] покрај Солун бил направен во [[1970]] година. Во моментот Солун е достапен преку автопатот [[GR-1/E75]] од [[Атина]], [[Егнатија|GR-2]], (''Егнатија'') и [[GR-12/E85]] од [[Сер]] и [[Софија]]. === Железничка станица === Во Солун постои една од најголемите железнички станици на [[Балкан]]от, со директни врски до [[Скопје]], [[Софија]], [[Белград]], [[Москва]], [[Виена]], [[Будимпешта]], [[Букурешт]] и [[Истанбул]], како и освен до [[Атина]], и до други поголеми центри во државата. Скоро во [[Грција]] беше пуштена и патничка линија помеѓу Солун и [[Литохоро]], [[Пиерија]], со кое времето на патување се намали за 45-50 минути. === Аеродром === {{Главна|Аеродром Македонија}} На 20 километри од градот се наоѓа ''меѓународниот аеродром Македонија'' ([[грчки јазик|грчки]]: ''Διεθνής αερολιμένας Μακεδονία''). Има секојдневни летови во и вон државата. == Знаменитости == [[Податотека:Thessaloniki historical center mk.svg|мини|десно|350п|Карта на старините во Солун]] * [[Бела кула (Солун)|Белата кула]] во Солун ([[грчки јазик|грчки]]: ''Λευκός Πύργος'', [[турски јазик|турски]]: ''Beaskule''), која претставува симбол на градот. Оваа кула е градена во времето на [[византиско Царство|византиското Царство]] и денеска е претворена во музеј на градот; * [[Свод и гробница на галеријата|Сводот и гробницата на галеријата]], исто така е позната и како ''Камара'' * [[Базилика Свети Димитар|Базиликата Свети Димитар]], која претставува еден од најголемите храмови на христијаните од овој крај * [[Плоштад Аристотел (Солун)|Плоштадот Аристотел]] ([[грчки јазик|грчки]]: ''Πλατεία Αριστοτέλους'') * [[Храм Света Софија(Солун)|Храмот Света Софија]] * [[Римска палата|Римската палата]] == Музеи == [[Податотека:Archaeological Museum, Thessaloniki, Greece (7457978664).jpg|мини|десно|250п|Влезот на [[Археолошки музеј (Солун)|Археолошкиот музеј]] во Солун]] * [[Еврејски музеј (Солун)|Еврејски музеј]] * Македонски музеј на современата уметност * Државен музеј на современата уметност * Македонски фолклорен музеј * [[Музеј на византиската култура]] * [[Археолошки музеј (Солун)|Археолошки музеј]] * Кинематографски музе * [[Музеј на македонската борба (Солун)|Музеј на македонската борба]] * Спортски музеј * Технички музеј * Музеј на фотографијата == Манифестации == Солун е домаќин на многубројни фестивали и манифестации, вклучувајќи: * [https://www.thessalonikitourism.gr/index.php/en/component/k2/item/453-thessaloniki-international-trade-fair Солунскиот меѓународен трговски саем], со традиција од осумнаесет години * [http://www.filmfestival.gr/ Солунскиот меѓународен филмски фестивал] * [http://www.filmfestival.gr/docfestival/index.htm Солунскиот фестивал за документарни филмови] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070806104925/http://www.filmfestival.gr/docfestival/index.htm |date=2007-08-06 }}, со традиција од [[1999]] година * [http://www.photosynkyria.gr/ Солунскиот меѓународен фестивал на фотографијата] * ''Video Dance Festival'' * ''DMC DJ Championship'' * Празник ''Свети Димитрија'', заштитник на градот * Карневал ''Цикнопемпти'', карневалски ден проследен со маскенбал и музика низ целиот град == Медиуми == === Весници === {| width="100%" |- valign="top" | width="50%" | ==== Дневници ==== * Македонија ([[грчки јазик|грчки]]: ''Μακεδονία'') * Ангелиофорос ([[грчки јазик|грчки]]: ''Αγγελιοφόρος'') ==== Телевизии ==== * [[ΕΡΤ3]] - Канал на [[Грчка радиотелевизија|грчката радиотелевизија]] ([[грчки јазик|грчки]]: ''Ελληνική Ραδιοφωνική Τηλεώραση'') * [[Македонија ТВ]] ([[грчки јазик|грчки]]: ''Μακεδονία TV'') * TV100 * Аполон TV ([[грчки јазик|грчки]]: ''Απόλλων TV'') * Best TV * ТВ Валкања ([[грчки јазик|грчки]]: ''TV Βαλκάνια'') * Europe One * Омега ТВ ([[грчки јазик|грчки]]: ''Ωμέγα TV'') * Орион ТВ ([[грчки јазик|грчки]]: ''Όριον TV'') * Панорама ТВ ([[грчки јазик|грчки]]: ''Πανόραμα TV'') * Гноми ТВ ([[грчки јазик|грчки]]: ''Γνώμη TV'') * ТВ Тесалоники ([[грчки јазик|грчки]]: ''TV Θεσσαλονίκη'') * Вергина TV ([[грчки јазик|грчки]]: ''Βεργίνα TV'') * 4E | width="50%" | ==== Радио ==== * [http://www.984.gr Panorama FM - 98.4 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181215172521/http://www.984.gr/ |date=2018-12-15 }} * [http://www.starfm.gr Star FM - 97.1 FM] * [http://www.laikos.fm Laikos FM - 87.6 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190818051714/http://laikos.fm/ |date=2019-08-18 }} * [http://www.88miso.gr Mylos FM - 88.5 FM] * [http://www.radiodj89.gr Thessaloniki Radio Deejay - 89.0 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180307080501/http://radiodj89.gr/ |date=2018-03-07 }} * [http://www.zooradio.gr Zoo Radio - 90.8 FM] * [http://www.ellinikosfm.gr Ellinikos FM - 92.8 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210619155722/http://www.ellinikosfm.gr/ |date=2021-06-19 }} * [http://www.heartfm.gr Heart FM - 93.1 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190916131950/http://heartfm.gr/ |date=2019-09-16 }} * [http://www.radiothessaloniki.gr Radio Thessaloniki - 94.5 FM] * [http://www.eroticosfm.gr Eroticos FM - 94.8 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060224074951/http://www.eroticosfm.gr/ |date=2006-02-24 }} * [http://www.cosmoradio.gr Cosmoradio - 95.1 FM] * [http://www.metropolisfm.gr Athlitiko Metropolis - 95.5 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140210230846/http://www.metropolisfm.gr/ |date=2014-02-10 }} * [http://www.ert3.gr ERT 3 95.8 FM - public - 95.8 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130530084015/http://www.ert3.gr/ |date=2013-05-30 }} * [http://www.ert3.gr ERT 3 102 FM - public - 102.0 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130530084015/http://www.ert3.gr/ |date=2013-05-30 }} * [http://www.extrasports.gr Extra Sport - 103.0 FM] * [http://www.bananafm.gr Banana FM - 104.0 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110502083204/http://bananafm.gr/ |date=2011-05-02 }} * [http://www.rockradio.gr Rock Radio 104.7 - 104.7 FM] * [http://www.1055rock.gr 1055 Rock - 105.5 FM] * [http://www.cityinternational.gr City International -106.1 FM ] * [http://www.safari.gr Safari FM - 107.1 FM] * [http://www.republicradio.gr Republic Radio - 100.3 FM]{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} === Спортски клубови === [[Податотека:Toumba-Stadium7.jpg|thumb|десно|300px|Навивачите на ПАОК]] [[Податотека:Aris-Basket2.jpg|thumb|right|300px|Спортската сала на Арис во кошарка]] * [[Ираклис ФК]] - прва лига (2005-2006: 4 место) * [[ПАОК ФК]] - прва лига (2004-2005: 5. место) * [[Арис ФК]] - прва лига (2004-2005: 14. место) * [[Аполон Каламарјас]] - прва лига (2004-2005: 12. место) * Агротикос Астерас - трета лига * Епаноми - трета лига * Павлос Мелас ФК - трета лига ==Солун како тема во уметноста== * „Одново во Солун“ — песна на македонскиот поет [[Анте Поповски]].<ref>Анте Поповски, ''Дрво што крвави''. Скопје: Детска радост, Наша книга, Македонска книга, Култура, Мисла, 1991, стр. 16.</ref> * „Солун покрај Беаз-Куле“ — песна на македонскиот поет [[Анте Поповски]].<ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 140.</ref> == Галерија на слики == <gallery> Слика:Thessaloniki_from_Karabournaki.jpg|Делумен поглед на Солун од [[Каламарја]] Слика:Thessaloniki Ottoman House.JPG|Една од старите куќи во Ано Поли Слика:Thessaloniki Eptapyrgio entrance.jpg|Влезот во&nbsp;Ептапиргио/Кастра Слика:Olympion_Cinema_Thessaloniki.jpg|Кино Олимбион&nbsp;центар на&nbsp;филмскиот фестивал Слика:Looking down at Hagia Sophia Sq Thessaloniki 2004.jpg|Плоштадот;&nbsp;Аја Софиа Слика:Aristotelous Sq Christmas 2005.jpg|Божиќни светилки на плоштадот Аристотелус Слика:Thessaloniki City Walls.JPG|Византиските градски ѕидини во зима Слика:Eastern Thessaloniki.JPG|Поглед на источен Солун до врвот Хортач Слика:Makedonia_Palace_Thessaloniki.jpg|Хотелот „Македонија Палас“ Слика:Tsimiski_Street_Thessaloniki.jpg|Ноќен поглед на зафатената улица Цимиски Слика:Modiano2-Salonika.jpg|Стариот пазар во Модијани/Капани </gallery> == Збратимени градови == * {{знамеикона|USA}} [[Хартфорд (Конектикат)|Хартфорд]], [[Конектикат]], [[САД]], од [[5 мај]] [[1962]] * {{знамеикона|Bulgaria}} [[Пловдив]], [[Бугарија]], од [[27 февруари]] [[1984]] * {{знамеикона|Australia}} [[Мелбурн]], [[Викторија (Австралија)|Викторија]], [[Австралија]], од [[19 март]] [[1984]] * {{знамеикона|Cyprus}} [[Лимасол]], [[Кипар]], од [[30 јуни]] [[1984]] * {{знамеикона|Germany}} [[Лајпциг]], [[Саксонија]], [[Германија]], од [[10 октомври]] [[1984]] * {{знамеикона|Italy}} [[Болоња]], [[Емилија-Ромања]], [[Италија]], од [[20 октомври]] [[1984]] * {{знамеикона|Slovakia}} [[Братислава]], [[Словачка]], од [[23 април]] [[1986]] * {{знамеикона|Germany}} [[Келн]], [[Северна Рајна-Вестфалија]], [[Германија]], од [[3 мај]] [[1988]] * {{знамеикона|Romania}} [[Констанца]], [[Романија]], од [[5 јули]] [[1988]] * {{знамеикона|USA}} [[Сан Франциско]], [[Калифорнија]], [[САД]], од [[6 август]] [[1990]] * {{знамеикона|France}} [[Ница]], [[Провенс-Алпс-Кот д Азур]], [[Франција]], од [[20 март]] [[1992]] * {{знамеикона|Egypt}} [[Александрија]], [[Египет]], од [[12 јули]] [[1993]] * {{знамеикона|Israel}} [[Тел Авив]], [[Израел]], од [[24 ноември]] [[1994]] == Личности == '''Личности родени во Солун:''' * [[image:Byzantine imperial flag, 14th century, square.svg|23px]] [[Св. Кирил и Методиј|Свети Кирил и Методиј]], творци на [[глаголица]]та * {{знамеикона|Turkey}} [[Кемал Ататурк]], основач на модерна Турција * {{знамеикона|Greece}} [[Стратос Дионисиу]], пејач * {{знамеикона|Greece}} Костас Воуцас, грчки глумец * {{знамеикона|Turkey}} Кахит Арф, турски математичар * {{знамеикона|Macedonia}} [[Симеон Кавракиров]] — македонски револуционер, припадник на [[ВМРО (Обединета)]] * {{знамеикона|Macedonia}} [[Ѓорѓи Костовски|Ѓорѓи Захариев Костовски]] ― [[Македонци|македонски]] партизан и учесник во [[НОВ]] * {{знамеикона|Macedonia}} [[Марика Гоцева|Марика Доскова Василева Гоцева]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * {{знамеикона|Macedonia}} [[Нада Богданова-Икономова|Нада Богданова - Икономова]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * {{знамеикона|Macedonia}}{{Знамеикона|Israel}} [[Исак Сион]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * {{знамеикона|Macedonia}} [[Димо Тодоровски]], македонски вајар * {{знамеикона|Macedonia}} [[Симеон Кавракиров]], македонски револуционер * {{знамеикона|Macedonia}} [[Кирил Пенушлиски]], македонски фолклорист * {{знамеикона|Macedonia}} [[Симеон Гугуловски]], македонски пејач '''Личности починати во Солун:''' * [[Мара Капиданчева]] (1923-1944) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], борец на [[ЕЛАС]], стрелана од монархофашистите.<ref name=":02" /> == Поврзано== * [[Егејска Македонија]] * [[Историја на Македонија]] * [[Историја на Грција]] * [[Големиот пожар во Солун од 1917]] * [[Гемиџии]] == Наводи == {{Reflist}} == Извори == * Апостолос Папајанопулос,''Споменици на Солун'', Rekos Ltd, непозната дата. * Апостолос П. Вакалопулос, ''Историја на Солун'', Институт за балкански студии, 1972. * ''Солун: Туристички водич и карта на улици'', A. Кесопулос, 1988. * Марк Мазовер, ''Салоника, град на духови: христијани, муслимани и евреи, 1430-1950'', 2004, ISBN 0-375-41298-0. * ''Градски водич низ Солун'', Издавачка куќа Axon, 2002. * Џејмс К. Скедрос, ''Свети Димитриј од Солун: Граѓански патрон и свет штитеник, IV-VII век'' (Теолошки студии на Харвард), Trinity Press International (1999). * Вилма Хастаоглу-Мартинидис, ''Реструктуирање на градот: Меѓународни натпревари за урбан дизајн на Солун'', Андреас Пападакис, 1999. == Надворешни врски == {{рв|Thessaloniki}} * [http://www.thessaloniki.gr/ Портал на Солун] * [http://www.cityportal.gr Градски водич низ Солун] {{Централна Македонија (Грција)}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Солун| ]] [[Категорија:Градови во Егејска Македонија]] [[Категорија:Градови во Грција]] [[Категорија:Општини во Егејска Македонија]] [[Категорија:Солун (округ)]] [[Категорија:Градови во Кралството Македонија]] [[Категорија:Престолнини на Кралството Македонија]] [[Категорија:Светско наследство во Грција]] [[Категорија:Населени места основани во 4 век п.н.е.]] [[Категорија:Утврдени населби]] 36xb8lp6go0ip9vmfuzenghz7sa1gsy 5603346 5603345 2026-08-02T21:31:08Z Buli 2648 /* Галерија на слики */ 5603346 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |name = Солун |native_name = Θεσσαλονίκη |settlement_type = [[Градови во Грција|Град]] <!-- NOTE: Do not add or change images without consensus. --> <!-- RECT X beginning (left), Y beginning (top), X end (right), Y end (bottom). --> | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/2/1 | total_width = 290 | align = center | caption_align = center | image1 = Tessaloniki BW 2017-10-05 18-22-47.jpg | caption1 = Панорама на кејот и [[Солунски Залив|Солунскиот Залив]] | image2 = Tower of Thessaloniki - panoramio.jpg | caption2 = [[Бела кула (Солун)|Белата кула]] | image3 = Thessaloniki Heptapyrgion northeastern wall from the inner yard.jpg | caption3 = [[Еди-куле (Солун)|Ептапиргион]] | image4 = Galerius Arch (Thessaloniki) (cropped).jpg | caption4 = [[Свод на Галериј (Солун)|Сводот на Галериј]] | image5 = Базилика Святого Димитрия - panoramio.jpg | caption5 = [[Црква „Св. Димитрија“ - Солун|Црквата „Св. Димитрија“]] | image6 = Aristotelous Plateia 2006 (cropped).jpg | caption6 = [[Плоштад Аристотел|Плоштадот Аристотел]] }} |nickname = |image_flag = Flag of Thessaloniki.svg |flag_link = |image_seal = Thessaloniki seal.svg |pushpin_map = Грција |punship_map1 = 2010 Dimi Thessalonikis numbered (urban, metropolitan).png |latd = 40.65 |longd = 22.9 |coordinates_display = inline,title |subdivision_type = Земја |subdivision_name = {{знаме|Грција}} |subdivision_type1 = [[Региони на Грција|Регион]] |subdivision_name1 = [[Егејска Македонија]] |subdivision_type2 = [[Области во Грција|Област]] |subdivision_name2 = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |subdivision_type3 = [[Окрузи во Грција|Округ]] |subdivision_name3 = [[Солун (округ)|Солун]] |government_type = |leader_party = независен |leader_title = [[Градоначалник]] |leader_name = [[Стелиос Ангелудис]] |parts_type = [[Општини во Грција|Општини]] |parts_style = para |p1 = 7 |established_title = Основан |established_date = 315 п.н.е. |established_title2 = Денешен облик |established_date2 = 1912 |population_as_of = 2021 |population_ref=<ref name=ELSTAT>{{нмс|title=General Secretariat of the National Statistical Service of Greece, Concise Statistical Yearbook 2007, Pireas 2008|url=https://books.google.com/books?id=gMcyAgAAQBAJ&pg=PA33&dq=thessaloniki+population+metropolitan&hl=en&sa=X&ved=0CEUQ6AEwBmoVChMIg8aI-5flxwIVQlgsCh0GowGx#v=onepage&q=thessaloniki%20population%20metropolitan&f=false|publisher=WIT Press|accessdate=7 September 2015}}</ref> |area_total_km2 = 19,307 |population_total = 317,778 |total_type=[[Општина]] |population_rank = [[градови во Грција|2.]] |population_urban = 824,676 |area_urban_km2 = 111.703 |population_density_urban_km2 = auto |population_metro = 1,091,424 |area_metro_km2 = 1,455.62 |population_density_metro_km2 = auto |population_demonym = солунци, солуњани |timezone1 = [[источноевропско време|EET]] |utc_offset1 = +2 |timezone1_DST = [[источноевропско летно време|EEST]] |utc_offset1_DST = +3 |elevation_min_m = 0 |elevation_max_m = 250 |postal_code_type = [[Поштенски број|Пошт. бр.]] |postal_code = 53xxx, 54xxx, 55xxx, 56xxx |area_code_type = [[Повикувачки број|Повик. бр.]] |area_code = 231 |registration_plate = [[Регистарски таблички|NAx-xxxx до NXx-xxxx]] |blank_name_sec1 = [[Светец заштитник]] |blank_info_sec1 = [[Свети Димитриј Солунски|Св. Димитрија Солунски]] (26 октомври) |blank_name_sec2 = [[Бруто метрополитенски производ|БМП]] {{nobold|(2009)}}<ref name="Eurostat GDPs">{{нмс|url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=nama_r_e3gdp&lang=en|title=Gross domestic product (GDP) at current market prices at NUTS level 3|year=2010|publisher=[[Eurostat]]|accessdate=2 December 2011}}</ref> |blank_info_sec2 = 19,9&nbsp;[[милијарда|млјд.]] [[евро|евра]] |blank1_name_sec2 = &nbsp;•&nbsp;По жител |blank1_info_sec2 = 17.200 евра |website = [http://www.thessaloniki.gr/ thessaloniki.gr] }} '''Солун''' ({{langx|el|Θεσσαλονίκη}}, ''Тесалоники'') — [[град]] во [[Егејска Македонија]] и [[Градови во Грција|вториот по големина град]] во [[Република Грција]], [[главен град]] на периферијата [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]. Поради тоа се нарекува уште ''симбротевуса'' ([[грчки јазик|грчки]]: ''συμπρωτεύουσα''), што значи „сопрестолнина“, т.е. дека го дели статусот со [[Атина]]. Градот е познат и под други имиња како ''Σαλονίκη'' на [[грчки јазик|грчки]], како ''Selânik'' на [[турски јазик|турски]], како ''Salonica'' на [[латински јазик|латински]], како ''Солун'' на [[Српски јазик|српски]]. Во [[Грција]], овој град претставува еден од најголемото седиште на индустријата, трговијата, културата и туризмот. Населението во градското подрачје изнесува 1.030.338 жители (попис [[2001]]), а со околината 1,285.61, и се наоѓа на 200 километри јужно од главниот град на [[Македонија]], [[Скопје]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.urbanaudit.org/DataAccessed.aspx |title=Urban Audit - Data that can be accessed |publisher=Urbanaudit.org |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> Градот Солун е прогласен за [[Светско наследство]] на [[УНЕСКО]]. == Историја == === Основање на градот === [[File:Thessaloniki-ancient_inscription.png|thumb|Натпис кој гласи „На кралицата [[Тесалоника Македонска|Тесалоника]], (ќерка) на [[Филип II Македонски|Филип]]“, [[Археолошки музеј (Солун)|Археолошки музеј во Солун]]]] За основач на Солун се смета македонскиот крал [[Касандар]] во [[315 п.н.е.]] на или близу местото каде се наоѓал древниот град [[Терма (град)|Терма]] и 26 други помали села. Касандар градот го нарекол според неговата жена [[Тесалоника Македонска|Тесалоника]], полусестра на [[Александар Македонски]]. Според грчките извори, [[Филип II Македонски]] името на својата ќерка го дал по неговата победа над [[Тесалија|Тесалијците]], со значење „победа над Тесалијците“. Градот во тоа време бил автономен дел на [[Македонското Кралство]]. Солун многу брзо се развивал по своето основање и така во текот на [[II век п.н.е.]] веќе ги добил и [[Солунски ѕидини|своите ѕидини]] за одбрана на градот. По распадот на Македонското Кралство во [[168 п.н.е.]] Солун станал важен центар во [[Римската Република]]. Израснал во важен трговски центар на патот [[Вија Егнација]] и сѐ поголемата трговска размена меѓу [[Европа]] и [[Азија]]. Градот бил седиште на една од четирите римски покраини во [[Македонија]]. [[Податотека:Die Denkmal Alexander des Großen in Thessaloniki.JPG||мини|десно|150п|Споменик на [[Александар Македонски]] во Солун.]] Во [[379]] година, кога римската префектура Илирик била поделена помеѓу Источната и Западната римска империја, Солун станал главен град на новата префектура Илирик. === Римски период === По пропаѓањето на македонското кралство во околу [[168 п.н.е.|168 година п.н.е.]] Солун паднал во рацете на [[Римјани]]те и веднаш станал многу важен трговски центар на [[Вија Егнација]]. Најмногу се тргувало помеѓу [[Европа]], [[Африка]] и [[Азија]]. Градот станал еднен од четирите главни римски реони во [[Македонија]]. Во тоа време градот си ја задржил својата власт, но со него владеел римски [[претор (чин)|претор]]. Од тој период датира и солунскиот акропол кој се наоѓа на северното брдо и е изграден во [[55 година п.н.е.]]. Поради големото трговско значење на градот, римјаните морале да изградат пристаниште. ==== Почетоци на христијанството ==== Солун како и цела [[Македонија]] бил еден од раните центри кои го примиле [[Христијанство]]то како своја официјална [[религија]]. На своето второ патување, [[Апостол Павле|апостолот Св. Павле]], кој проповедал во месната [[синагога]], која била главна за [[Евреи]]те од реонот, го поставил почетокот на христијанското братство и [[црква]]. Месните еврејски водачи биле незадоволни од него, поради што и го избркале од Солун во градот [[Бер]]. За заштитник на градот се смета [[Свети Димитрија]] кој градот го добил во [[306]] година. Денешното постоење на градот и неговата важност за светот се препишуваат токму на Свети Димитрија. Тој бил римски [[проконзул]] во времето на царот [[Максимијан]] и бил затворен и мачен во римските затвори, место каде денеска се наоѓа [[Црква Свети Димитрија (Солун)|црквата „Свети Димитрија“]], изградена во [[463]] година од страна на римскиот [[потпрефект]] Лирика. === Византиски период === [[Податотека:St George as patron of two children. Mosaic, church of St Demetrios in Thessaloniki.jpg|мини|десно|150п|Заштитник на градот-Свети Димитрија]] По пропаѓањето на [[Римско Царство|Римското Царство]] и неговата поделба на [[Источно Римско Царство|источно]] и [[Западно Римско Царство|западно]] [[царство]], каде како главни центри на новите империи се издвојувале [[Рим]] и [[Цариград]], градот Солун потпаднал под Источното Римско Царство или уште попознато како [[Византија]]. Солун бил втор по важност град веднаш по [[Цариград]]. Во [[390]] година градот прераснал во место каде избувнал голем револт против владетелот [[Теодосиј I]] и неговите готски платеници. Така римскиот генерал во оваа побуна заедно со уште неколку други високи функционери на империјата биле убиени и погубени, што резултирало до создавање на еден голем за тоа време масакар, каде од 7.000 до 15.000 жители на градот биле ликвидирани на тогашниот [[хиподром]]. По овој настан сѐ до пропаѓањето на [[Византија]], Солун бил изложен на постојани [[земјотрес]]и вклучувајќи го рушењето на голем број згради и објекти како од тој период така и од периодот на [[Римско Царство|Римското Царство]]. Најголем бил оној од 620 година. Кон крајот на [[VI век]] и почетокот на [[VII век]], од зад [[Карпати]]те [[Словени]]те го започнале своето населување на [[Балкан]]от и истиот го опседнале. Скоро целиот [[Балкански Полуостров]] бил населен од страна на [[Словени]]те. Останал само главната метропола на [[Македонија]], Солун. Во историјата е познат походот кон Солун од страна на [[Словени]]текој останал неуспешен. Во Солун исто така се родени и словенските браќа [[Св. Кирил и Методиј|Свети Кирил и Методиј]], кои земајќи го јужниот говор во [[Македонија]] го создале [[Старословенски јазик|старословенскиот јазик]] (глаголицата) и кои на повик од царот [[Ростислав]] отишле во [[Велика Моравија]] каде ја распространиле и ја утврдле православната вера и подоцна на повик од [[папа]]та заминале за [[Рим]], каде барале признавање на нивната азбука. Во [[IX век]], градот бил нападнат од страна на бугарскиот цар [[Симеон I]] каде ја разбил византиската војска и каде подоцна продолжил кон [[Цариград]]. Во [[904]] година градот бил нападнат од страна на Сарацијците од [[Крит]] и по десет дена пљачкања, рушења и убивања заминале од градот со големо богатство и со 22.000 робови, главно млади машки потомци од Солун. По овој грабеж, градот многу брзо се опоравил и заедно со [[Византија]] ги доживеал своите „златни векови“. Бројот на населението на градот нагло се зголемувал. Секоја есен надвор од ѕидините на Солун се одржувал саем во чест на [[Свети Димитрија]], кој траел 6 дена. Во тоа време, овој саем бил еден од најголемите во целиот свет. Господарскиот голем развој на градот исто така продолжил и во [[XII век]] за време на династијата Комнини која ја проширила византиската граница кон север во [[Србија]] и [[Унгарија]]. Во градот, во тоа време се наоѓала и основната коварница на пари, што претставува и уште еден знак дека Солун бил еден од најразвиените градови во светот во тоа време. [[Податотека:Solun Bulgarian Women.jpg|мини|десно|[[Носии од Солунско Поле|Македонски носии од Солунско]]]] [[Податотека: Thessaloniki - byzantine city walls.jpg|мини|десно|[[Солунски ѕидини|Градските ѕидини]] од византиско време]] Веднаш по смртта на царот [[Мануил I Комнин]] во [[1180]] година започнало и пропаѓањето на [[Византија]]. Така, во [[1185]] година, нормадските владетели од [[Сицилија]] најпрвин го нападнале а потоа и окупирале градот, што резултирало до уништување на долговековниот расцвет на градот. Нивното владеење со градот траело околу една година бидејќи биле поразени повторно од страна на [[Византија]] и така тие биле принудени на повторна евакуација. Солун од картата на [[Византија]] бил повторно избришен во [[1204]] година кога [[Цариград]] бил освоен од страна на крстоносците во текот на [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]]. Солун и околината потпаднале во составот на [[Солунско кралство|Солунското кралство]] под контрола на [[Латинско Царство|Латинското Царство]]. Во текот на [[1207]] година, бугарскиот цар [[Калојан]] пристигнал пред вратите на Солун и бил на пат да го преземе градот, пред да биде предаден од страна на сопругата си и убиен од цар Борил. Така во 1224 година градот преминал под власта на Епирското Деспотство. Градот повторно бил вратен на [[Византија]] во [[1246]] година. Во текот на [[XIV век]] за завладување на градот дошло до религиозен судир наречен исихастички спор, помеѓу епископот [[Григориј Палама]] (Γρηγόριος Παλαμάς), кој ги бранел исихастите, и Варлаам кој жестоко ги нападнал, обвинувајќи ги за ерес. Во спорот победил Григориј Палама. Подоцна, кога Отоманското Царство сѐ повеќе зајакнувало и сѐ повеќе се доближувало кон Солун, поради невозможност да го заштити градот византискиот цар [[Андроник III Палеолог]] го предал на [[Венеција]]. Градот останал во венециски раце сѐ до [[1430]] година кога бил преземен од страна на [[Турци]]те. === Отомански период === [[Податотека:Thessaloniki Rotunda from street July 2006.jpg|мини|десно|150п|Ротонда- најстарата зграда во Солун]] Во [[1492]] година, по прогонувањето на сефарадските [[евреи]] од [[Шпанија]], голем дел од нив се населиле во Солун. Градот се претворил во еден од најголемите еврејски центри на [[Балкан]]от и пошироко. На [[29 март]] [[1430]] година, на чело со [[султан]]от [[Мурат II]] по тридневна опсада го зазел Солун. Во текот на [[Отоманско Царство|Отоманското владеење]] на Солун, градот станал мултикултурно општество во кој живееле голем број на [[Турци]], [[Македонци]], [[Бугари]], [[Грчка пропаганда во Македонија|погрчени Македонци]] (заведувани како Грци) и [[Албанци]], како и сефардски [[Евреи]], кои претсавувале 60.000 жители од вкупните 130.000 на градот. Солун во територијата на [[Отоманско Царство|Османлиското Царство]] останал околу пет векови со што станал, како и во византиско време, еден од најважните трговски центри на [[Балкан]]от. Железничка станица во градот била изградена во [[1888]] година. Во Солун исто така е роден и [[Кемал Ататурк]] во [[1881]] година под чија команда подоцна избувнала и [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]], повторно во Солун. [[Солунска афера|Солунската афера]] исто така зела голем замав на [[Балкан]]от. ==== Основање на ВМРО ==== [[Податотека:Solunska-gimnaziya.jpg|thumb|left|[[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]]] Солун бил многу важен центар и за [[Македонци]]те кои живееле таму, кои се образувале и кои дејствувале за создавање на посебна македонска држава на [[Балкан]]от. Така, на [[23 октомври]] [[1893]] година, во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]] била основана [[ВМРО]], чија цел била добивање на автономија за [[Македонија]] и [[Одринска Тракија]] преку револуционерна борба. Во Солун, од тој период се познати и големите терористички напади од страна на [[ВМРО]] и нејзините членови наречени [[Солунски атентати|гемиџии]]. Солун останал во рамките на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] сѐ до [[1912]] година. === Период по Балканските и Светските војни === [[Податотека:Greek soldiers marching in Thessaloniki 1916.jpg|мини|лево|200п|Навлегување во градот на грчката војска во 1916 година]] По [[Балкански војни|Балканските војни]], градот стапил во составот на [[Грција]]. Населението на градот многу тешко можело да се утврди поради секојдневното прогонување на месното население и доаѓање на Грци од разни делови на државата. Во текот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] за градот се водела голема битка, претежно против [[Бугарија]]. Подоцна, во [[1917]] година, голем дел од градот бил зафатен од пожар кој случајно или не го подметнале француските војници. Така, од вкупно 271.157 жители на Солун, 72.000 останале без покрив на главата. Обнова на градот во почетокот била забранета сѐ додека не бил донесен план за модерен развој на градот. Тој план бил направен од страна на францускиот архитект [[Ернест Хебрард]], со кој Солун станал модерен европски град. Поради овој пожар голем број од еврејското население го загубило својот имот. Голем дел од нив се упатиле кон [[Палестина (регион)|Ерец Израел]] и [[Соединети Американски Држави|САД]]. Населението на градот многу брзо пораснало по војната од [[1922]] година помеѓу [[Грција]] и [[Турција]]. [[Грција]] го изгубила малоазиското крајбрежје и градот [[Измир]]. Така, илјади бегалци од тие реони се населиле во Солун. Под власта на [[Нацистичка Германија]] градот паднал на 9 април [[1941]] година и под нивна окупација бил сѐ до 30 октомври [[1944]] година. Градот бил многу оштетен како резултат на сојузничкото бомбардирање каде нацистите биле целосно поразени. === Период по војната === [[Податотека:Aerial view of Kalamaria, Greece.jpg|мини|десно|200п|Поглед на градот]] По војната, Солун многу брзо се обновил и бројот на жителите повторно започнал да се зголемува. Градот својот најголем економски подем го доживеал од [[1950]] до [[1980]], но без урбанистички план, што довело до големи сообраќајни метежи, кои во денешницата се секојдневие на градот. Во [[1978]], градот бил погоден од голем земјотрес со јачина од 6,5 степени. Со овој земјотрес биле разрушени многу објекти и споменици во градот и животот го загубиле 40 луѓе. Во денешно време, како и во минатото, Солун е многу важен центар за [[Југоисточна Европа]] и [[Европска Унија|Европската Унија]]. Во моментот, Солун е еден од најразвиените градови на [[Балкански Полуостров|балканскиот полуостров]]. == Демографија == === Број на население во Солун === {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" width="350px" |----- ! style="background-color:gold; color:black;" | Година ! style="background-color:gold; color:black;" | население |----- | align="left" | [[1981]] || align="center" | 406.413 |----- | align="left" | [[1991]] || align="center" | 383.967 |----- | align="left" | [[2001]] | align="center" | 363.987 |----- |} === Еврејската населба во Солун === [[Податотека:Street in Ladidaka neighbourhood of Thessaloniki July 2006.jpg|мини|десно|200п|Еврејското маало]] {{Главна|Лададика}} Еврејската населба во Солун, наречена [[Лададика]] била една од најголемите населби во градот. [[Евреи]]те во времето на [[Отоманско Царство|Османлиското Царство]] го сочинувале половина од вкупното население на градот. Исто така, оваа населба во тоа време служела како една од најбогатите на [[Балкан]]от, со најразвиена трговија. Но, работите многу се промениле кога градот бил преземан и стапил во составот на [[Грција]] во [[1912]] година. Градот практично згаснувал во сабота, на еврејскиот сабат. Опаѓањето на бројот на [[Евреи]]те во Солун најмногу се променил по [[1917]] година кога во градот владеел можеби најголемиот пожар што дотогаш се паметил во Солун. Освен поради пожарот, бројот започнал да се намалува и поради [[хеленизација]]та на градот од страна на грчката држава, која намерно го отежнувала процесот на повторно враќање на [[Евреи]]те како и на многу [[Македонци]] во нивните сопствени домови, иако нивните домови биле компензирани. Така, голем број од Евреите во Солун се исселиле и никогаш повеќе не се вратиле во градот. Најмногу се населиле во [[Турција]], [[САД]], [[Александрија]] и по цела [[Европа]]. Солунските [[Евреи]] (скоро 96% од нив{{факт}}) во текот на нацистичката окупација за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] биле однесени низ логорите низ Европа, со што била скоро целосно уништена еврејската заедница во градот. Денеска, во градот живеат само околу 1.000 Евреи бидејќи повеќето од нив се населени во [[Израел]] и [[Соединетите Американски Држави|САД]]. {| class="wikitable sortable" border="1" !Година !Вкупно население !Евреи !Удел |- |[[1842]] |70.000 | 36.000 | 51% |- |[[1870]] | 90.000 | 50.000 |56% |- |[[1882]]/84 | 85.000 | 48.000 |56% |- |[[1902]] |126.000 |62.000 |49% |- |[[1913]] |157.889 |61.439 |39% |- |[[1943]] | &nbsp; | 53.000 | &nbsp; |- |[[2000]] |363.987 |1.000 |0% |} === Етнички состав на населението === {| class="wikitable sortable" border="1" !Година !Население !Евреи !Турци !Грци <small>(со многу погрчени Македонци)</small> !Македонци<ref>Васил К’нчов, во согласност со тогашната бугарска политика, Македонците ги попишувал како „Бугари“. Во својата книга „Македонија. Етнографија и Статистика“ и самиот вели дека народот во Македонија се именува како Македонци, а така ги нарекувале и останатите народи. Види, Канчов, 1990.</ref> !Роми !други |- |[[1882]]<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.docdroid.net/loTBWJ3/podzemnarepublikavanchogjorgjiev-pdf#page=80|title=Подземна Република|last=[[Ванчо Ѓорѓиев|Ѓорѓиев, Ванчо]]|publisher=[[Тримакс]]|year=2010|isbn=978‐608‐204‐042‐4|pages=80|access-date=2023-11-25|archive-date=2023-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231125143505/https://www.docdroid.net/loTBWJ3/podzemnarepublikavanchogjorgjiev-pdf#page=80|url-status=dead}}</ref> |''104.000'' |45.000 |15.000 |20.000 |20.000 |2.000 |2.000 |- |[[1890]]<ref>В. Кѫнчовъ, ''Македония. Етнография и статистика'', София, 1990, Бълг. Книжовно Д-во (II. Статистика, 1. Солунска Каза)</ref> |''118.000 |55.000 |26.000 |16.000 |10.000 |2.500 |8.500'' |- |[[1911]]<ref name=":0" /> |''128.000'' |64.000 |25.000 |22.000 |10.500 |2.700 |3.700 |- |[[1913]]<ref name="20thcen">{{Наведена книга|title="Ιστορια του Ελληνικου Εθνους",History of Greek Nation Том ΙΔ,|author=Συλλογικο εργο|first=|publisher="ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ"|year=1973|isbn=|location=ATHENS|page=g. 340|pages=|language=el, en|accessdate=2007-10-19}}</ref> |''157.889 |61.439 |45.889 |39.956 |6.263 |2.721 |1.621'' |} == Клима == Во градот преовладува [[средоземна клима]] која опфаќа многу топли [[лето|лета]] и средни влажни студени [[зима|зими]]. {| class="wikitable" | style="background: #99CCCC; color: #000080" height="17" | [[Месец]] | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Јан | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Фев | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Мар | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Апр | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Мај | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Јун | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Јул | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Авг | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Сеп | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Окт | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Ное | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Дек |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Максимална температура [°C] | style="background: #FFFF99; color:#000080;" | 9 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 10 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 13 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 18 | style="background: #FFCC00; color:#000080;" | 23 | style="background: #FF9900; color:#000080;" | 28 | style="background: #FF9900; color:#000080;" | 31 | style="background: #FF9900; color:#000080;" | 30 | style="background: #FFCC00; color:#000080;" | 26 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 21 | style="background: #FFFF66; color:#000080;" | 14 | style="background: #FFFF66; color:#000080;" | 10 |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" | Минимална температура [°C] | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 1 | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 2 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 5 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 7 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 12 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 16 | style="background: #FFFF66; color: black;" | 18 | style="background: #FFFF66; color: black;" | 18 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 15 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 11 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 6 | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 2 |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Врнежи на дожд (mm) | style="background: #0033FF; color: black;" | 40 | style="background: #66CCFF; color: black;" | 38 | style="background: #0033FF; color: black;" | 43 | style="background: #66CCFF; color: black;" | 35 | style="background: #0033FF; color: black;" | 43 | style="background: #66CCFF; color: black;" | 30 | style="background: #66FFFF; color: black;" | 22 | style="background: #66FFFF; color: black;" | 20 | style="background: #66FFFF; color: black;" | 27 | style="background: #0033FF; color: black;" | 45 | style="background: #0033FF; color: black;" | 58 | style="background: #0033FF; color: black;" | 50 |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Рекордни температури [°C] | style="background: #FFFF99;" | 20 || style="background: #FFFF99;" | 22 | style="background: #FFCC66;" | 25 | style="background: #FFCC00;" | 31 || style="background: #FF9900;" | 36 | style="background: #FF9900;" | 39 | style="background: #FF9900;" | 42 || style="background: #FF9900;" | 39 | style="background: #FF9900;" | 36 | style="background: #FFCC00;" | 32 || style="background: #FFCC66;" | 27 | style="background: #FFCC66;" | 26 |} == Стопанство == [[Стопанство]]то и економскиот развој на Солун бележи многу голем подем, особено во последните 20 години. Најразвиен е индустрискиот и трговскиот сектор. Во индустрискиот сектор најмногу се произведува: рафинирано [[масло]], хемикалии, [[текстил]], [[брашно]], [[цемент]], фармациско производство и [[алкохол]]. Бројот на [[невработеност]]а во градот е многу мала. Според податоците од [[2002]] година, бројот на [[невработеност]]аво Солун изнесувал 10%, но според некои статистичари овој процент е и помал. == Архитектура == Архитектурното лице на Солун секогаш било сфаќано како голем предизвик на архитектите. Освен за неговото трговско значење, Солун низ вековите бил град каде се одржувале многу битки, град кој бил под власта на многу народи, град низ кој поминувале културните обичаи и ритуали на многу европски народи. Главниот стар град во Солун во кој биле опфатени архитектурни дела од времето на [[Римско Царство|Римското Царство]], [[Византија]] и [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] се променил главно во [[1870]] година кога крајбрежието било срушено и повеќето од древните ѕидови во градот биле исто така срушено вклучувајќи ја и онаа на [[Бела кула (Солун)|Белата кула]]. Во последните 47 години, Солун го опседнал со голем економски раст, населението на градот се зголемило за 70% достигајќи 135.000 во [[1917]] година. Планот за новиот Солун бил направен од страна на [[Ернест Хебрард]], француски архитект, кој заедно со неговата екипа се трудел планот на градот да го направи во духот на [[Византија]]. Исто така, најмногу се оддало внимание на важните византиски [[црква|цркви]] и отоманските [[џамија|џамии]], додека рушевините во горниот дел на градот биле објавени за културно наследство. Овој план исто така го вклучил и местото на идниот [[универзитет]] во Солун кој постоел некогаш на истото место. Така, властите во градот ги обновиле делови од најраните византиски ѕидини и објекти, кое доведело до расширување на туризмот и во поглед на архитектурните особености на градот. Сите тие нови атракции главно се расположени и се наоѓаат на крајбрежјето. Но, со промена на идеологијата за проектирање во [[Западна Европа]], дошло до потреба големите згради и објекти кои се наоѓаат во централното подрачје на градот да бидат конструирани. == Сообраќај == [[Податотека:SELANIK.THESSALONIKI 1 - panoramio.jpg|мини|десно|Меѓународен аеродром Македонија]] === Автопатишта === Првиот [[автопат]] покрај Солун бил направен во [[1970]] година. Во моментот Солун е достапен преку автопатот [[GR-1/E75]] од [[Атина]], [[Егнатија|GR-2]], (''Егнатија'') и [[GR-12/E85]] од [[Сер]] и [[Софија]]. === Железничка станица === Во Солун постои една од најголемите железнички станици на [[Балкан]]от, со директни врски до [[Скопје]], [[Софија]], [[Белград]], [[Москва]], [[Виена]], [[Будимпешта]], [[Букурешт]] и [[Истанбул]], како и освен до [[Атина]], и до други поголеми центри во државата. Скоро во [[Грција]] беше пуштена и патничка линија помеѓу Солун и [[Литохоро]], [[Пиерија]], со кое времето на патување се намали за 45-50 минути. === Аеродром === {{Главна|Аеродром Македонија}} На 20 километри од градот се наоѓа ''меѓународниот аеродром Македонија'' ([[грчки јазик|грчки]]: ''Διεθνής αερολιμένας Μακεδονία''). Има секојдневни летови во и вон државата. == Знаменитости == [[Податотека:Thessaloniki historical center mk.svg|мини|десно|350п|Карта на старините во Солун]] * [[Бела кула (Солун)|Белата кула]] во Солун ([[грчки јазик|грчки]]: ''Λευκός Πύργος'', [[турски јазик|турски]]: ''Beaskule''), која претставува симбол на градот. Оваа кула е градена во времето на [[византиско Царство|византиското Царство]] и денеска е претворена во музеј на градот; * [[Свод и гробница на галеријата|Сводот и гробницата на галеријата]], исто така е позната и како ''Камара'' * [[Базилика Свети Димитар|Базиликата Свети Димитар]], која претставува еден од најголемите храмови на христијаните од овој крај * [[Плоштад Аристотел (Солун)|Плоштадот Аристотел]] ([[грчки јазик|грчки]]: ''Πλατεία Αριστοτέλους'') * [[Храм Света Софија(Солун)|Храмот Света Софија]] * [[Римска палата|Римската палата]] == Музеи == [[Податотека:Archaeological Museum, Thessaloniki, Greece (7457978664).jpg|мини|десно|250п|Влезот на [[Археолошки музеј (Солун)|Археолошкиот музеј]] во Солун]] * [[Еврејски музеј (Солун)|Еврејски музеј]] * Македонски музеј на современата уметност * Државен музеј на современата уметност * Македонски фолклорен музеј * [[Музеј на византиската култура]] * [[Археолошки музеј (Солун)|Археолошки музеј]] * Кинематографски музе * [[Музеј на македонската борба (Солун)|Музеј на македонската борба]] * Спортски музеј * Технички музеј * Музеј на фотографијата == Манифестации == Солун е домаќин на многубројни фестивали и манифестации, вклучувајќи: * [https://www.thessalonikitourism.gr/index.php/en/component/k2/item/453-thessaloniki-international-trade-fair Солунскиот меѓународен трговски саем], со традиција од осумнаесет години * [http://www.filmfestival.gr/ Солунскиот меѓународен филмски фестивал] * [http://www.filmfestival.gr/docfestival/index.htm Солунскиот фестивал за документарни филмови] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070806104925/http://www.filmfestival.gr/docfestival/index.htm |date=2007-08-06 }}, со традиција од [[1999]] година * [http://www.photosynkyria.gr/ Солунскиот меѓународен фестивал на фотографијата] * ''Video Dance Festival'' * ''DMC DJ Championship'' * Празник ''Свети Димитрија'', заштитник на градот * Карневал ''Цикнопемпти'', карневалски ден проследен со маскенбал и музика низ целиот град == Медиуми == === Весници === {| width="100%" |- valign="top" | width="50%" | ==== Дневници ==== * Македонија ([[грчки јазик|грчки]]: ''Μακεδονία'') * Ангелиофорос ([[грчки јазик|грчки]]: ''Αγγελιοφόρος'') ==== Телевизии ==== * [[ΕΡΤ3]] - Канал на [[Грчка радиотелевизија|грчката радиотелевизија]] ([[грчки јазик|грчки]]: ''Ελληνική Ραδιοφωνική Τηλεώραση'') * [[Македонија ТВ]] ([[грчки јазик|грчки]]: ''Μακεδονία TV'') * TV100 * Аполон TV ([[грчки јазик|грчки]]: ''Απόλλων TV'') * Best TV * ТВ Валкања ([[грчки јазик|грчки]]: ''TV Βαλκάνια'') * Europe One * Омега ТВ ([[грчки јазик|грчки]]: ''Ωμέγα TV'') * Орион ТВ ([[грчки јазик|грчки]]: ''Όριον TV'') * Панорама ТВ ([[грчки јазик|грчки]]: ''Πανόραμα TV'') * Гноми ТВ ([[грчки јазик|грчки]]: ''Γνώμη TV'') * ТВ Тесалоники ([[грчки јазик|грчки]]: ''TV Θεσσαλονίκη'') * Вергина TV ([[грчки јазик|грчки]]: ''Βεργίνα TV'') * 4E | width="50%" | ==== Радио ==== * [http://www.984.gr Panorama FM - 98.4 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181215172521/http://www.984.gr/ |date=2018-12-15 }} * [http://www.starfm.gr Star FM - 97.1 FM] * [http://www.laikos.fm Laikos FM - 87.6 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190818051714/http://laikos.fm/ |date=2019-08-18 }} * [http://www.88miso.gr Mylos FM - 88.5 FM] * [http://www.radiodj89.gr Thessaloniki Radio Deejay - 89.0 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180307080501/http://radiodj89.gr/ |date=2018-03-07 }} * [http://www.zooradio.gr Zoo Radio - 90.8 FM] * [http://www.ellinikosfm.gr Ellinikos FM - 92.8 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210619155722/http://www.ellinikosfm.gr/ |date=2021-06-19 }} * [http://www.heartfm.gr Heart FM - 93.1 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190916131950/http://heartfm.gr/ |date=2019-09-16 }} * [http://www.radiothessaloniki.gr Radio Thessaloniki - 94.5 FM] * [http://www.eroticosfm.gr Eroticos FM - 94.8 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060224074951/http://www.eroticosfm.gr/ |date=2006-02-24 }} * [http://www.cosmoradio.gr Cosmoradio - 95.1 FM] * [http://www.metropolisfm.gr Athlitiko Metropolis - 95.5 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140210230846/http://www.metropolisfm.gr/ |date=2014-02-10 }} * [http://www.ert3.gr ERT 3 95.8 FM - public - 95.8 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130530084015/http://www.ert3.gr/ |date=2013-05-30 }} * [http://www.ert3.gr ERT 3 102 FM - public - 102.0 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130530084015/http://www.ert3.gr/ |date=2013-05-30 }} * [http://www.extrasports.gr Extra Sport - 103.0 FM] * [http://www.bananafm.gr Banana FM - 104.0 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110502083204/http://bananafm.gr/ |date=2011-05-02 }} * [http://www.rockradio.gr Rock Radio 104.7 - 104.7 FM] * [http://www.1055rock.gr 1055 Rock - 105.5 FM] * [http://www.cityinternational.gr City International -106.1 FM ] * [http://www.safari.gr Safari FM - 107.1 FM] * [http://www.republicradio.gr Republic Radio - 100.3 FM]{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} === Спортски клубови === [[Податотека:Toumba-Stadium7.jpg|thumb|десно|300px|Навивачите на ПАОК]] [[Податотека:Aris-Basket2.jpg|thumb|right|300px|Спортската сала на Арис во кошарка]] * [[Ираклис ФК]] - прва лига (2005-2006: 4 место) * [[ПАОК ФК]] - прва лига (2004-2005: 5. место) * [[Арис ФК]] - прва лига (2004-2005: 14. место) * [[Аполон Каламарјас]] - прва лига (2004-2005: 12. место) * Агротикос Астерас - трета лига * Епаноми - трета лига * Павлос Мелас ФК - трета лига ==Солун како тема во уметноста== * „Одново во Солун“ — песна на македонскиот поет [[Анте Поповски]].<ref>Анте Поповски, ''Дрво што крвави''. Скопје: Детска радост, Наша книга, Македонска книга, Култура, Мисла, 1991, стр. 16.</ref> * „Солун покрај Беаз-Куле“ — песна на македонскиот поет [[Анте Поповски]].<ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 140.</ref> == Збратимени градови == * {{знамеикона|USA}} [[Хартфорд (Конектикат)|Хартфорд]], [[Конектикат]], [[САД]], од [[5 мај]] [[1962]] * {{знамеикона|Bulgaria}} [[Пловдив]], [[Бугарија]], од [[27 февруари]] [[1984]] * {{знамеикона|Australia}} [[Мелбурн]], [[Викторија (Австралија)|Викторија]], [[Австралија]], од [[19 март]] [[1984]] * {{знамеикона|Cyprus}} [[Лимасол]], [[Кипар]], од [[30 јуни]] [[1984]] * {{знамеикона|Germany}} [[Лајпциг]], [[Саксонија]], [[Германија]], од [[10 октомври]] [[1984]] * {{знамеикона|Italy}} [[Болоња]], [[Емилија-Ромања]], [[Италија]], од [[20 октомври]] [[1984]] * {{знамеикона|Slovakia}} [[Братислава]], [[Словачка]], од [[23 април]] [[1986]] * {{знамеикона|Germany}} [[Келн]], [[Северна Рајна-Вестфалија]], [[Германија]], од [[3 мај]] [[1988]] * {{знамеикона|Romania}} [[Констанца]], [[Романија]], од [[5 јули]] [[1988]] * {{знамеикона|USA}} [[Сан Франциско]], [[Калифорнија]], [[САД]], од [[6 август]] [[1990]] * {{знамеикона|France}} [[Ница]], [[Провенс-Алпс-Кот д Азур]], [[Франција]], од [[20 март]] [[1992]] * {{знамеикона|Egypt}} [[Александрија]], [[Египет]], од [[12 јули]] [[1993]] * {{знамеикона|Israel}} [[Тел Авив]], [[Израел]], од [[24 ноември]] [[1994]] == Личности == '''Личности родени во Солун:''' * [[image:Byzantine imperial flag, 14th century, square.svg|23px]] [[Св. Кирил и Методиј|Свети Кирил и Методиј]], творци на [[глаголица]]та * {{знамеикона|Turkey}} [[Кемал Ататурк]], основач на модерна Турција * {{знамеикона|Greece}} [[Стратос Дионисиу]], пејач * {{знамеикона|Greece}} Костас Воуцас, грчки глумец * {{знамеикона|Turkey}} Кахит Арф, турски математичар * {{знамеикона|Macedonia}} [[Симеон Кавракиров]] — македонски револуционер, припадник на [[ВМРО (Обединета)]] * {{знамеикона|Macedonia}} [[Ѓорѓи Костовски|Ѓорѓи Захариев Костовски]] ― [[Македонци|македонски]] партизан и учесник во [[НОВ]] * {{знамеикона|Macedonia}} [[Марика Гоцева|Марика Доскова Василева Гоцева]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * {{знамеикона|Macedonia}} [[Нада Богданова-Икономова|Нада Богданова - Икономова]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * {{знамеикона|Macedonia}}{{Знамеикона|Israel}} [[Исак Сион]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * {{знамеикона|Macedonia}} [[Димо Тодоровски]], македонски вајар * {{знамеикона|Macedonia}} [[Симеон Кавракиров]], македонски револуционер * {{знамеикона|Macedonia}} [[Кирил Пенушлиски]], македонски фолклорист * {{знамеикона|Macedonia}} [[Симеон Гугуловски]], македонски пејач '''Личности починати во Солун:''' * [[Мара Капиданчева]] (1923-1944) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], борец на [[ЕЛАС]], стрелана од монархофашистите.<ref name=":02" /> == Поврзано== * [[Егејска Македонија]] * [[Историја на Македонија]] * [[Историја на Грција]] * [[Големиот пожар во Солун од 1917]] * [[Гемиџии]] == Наводи == {{Reflist}} == Извори == * Апостолос Папајанопулос,''Споменици на Солун'', Rekos Ltd, непозната дата. * Апостолос П. Вакалопулос, ''Историја на Солун'', Институт за балкански студии, 1972. * ''Солун: Туристички водич и карта на улици'', A. Кесопулос, 1988. * Марк Мазовер, ''Салоника, град на духови: христијани, муслимани и евреи, 1430-1950'', 2004, ISBN 0-375-41298-0. * ''Градски водич низ Солун'', Издавачка куќа Axon, 2002. * Џејмс К. Скедрос, ''Свети Димитриј од Солун: Граѓански патрон и свет штитеник, IV-VII век'' (Теолошки студии на Харвард), Trinity Press International (1999). * Вилма Хастаоглу-Мартинидис, ''Реструктуирање на градот: Меѓународни натпревари за урбан дизајн на Солун'', Андреас Пападакис, 1999. == Надворешни врски == {{рв|Thessaloniki}} * [http://www.thessaloniki.gr/ Портал на Солун] * [http://www.cityportal.gr Градски водич низ Солун] {{Централна Македонија (Грција)}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Солун| ]] [[Категорија:Градови во Егејска Македонија]] [[Категорија:Градови во Грција]] [[Категорија:Општини во Егејска Македонија]] [[Категорија:Солун (округ)]] [[Категорија:Градови во Кралството Македонија]] [[Категорија:Престолнини на Кралството Македонија]] [[Категорија:Светско наследство во Грција]] [[Категорија:Населени места основани во 4 век п.н.е.]] [[Категорија:Утврдени населби]] n11kjekmekots87joa4dfjwt8767kr3 0 2282 5603163 5505957 2026-08-02T12:06:19Z SirGoldenBlade 46796 #WPWPMK 5603163 wikitext text/x-wiki {{21 век}} {{Година во други календари|2004}} '''2004''' ('''[[Римски бројки|{{римски|2004}}]]''') — [[престапна година]] според општоприфатениот календар. Тоа била 2004 година од новата ера, 4. од третиот милениум, 4. од [[XXI век]] и петта од [[2000-ти]]те. == Други календари == Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: [[Византиски календар|византискиот]], [[Асирски календар|асирскиот]], [[Еврејски календар|еврејскиот]], [[Римски календар|римскиот]], [[Кинески календар|кинескиот]], [[Будистички календар|будистичкиот]] и [[Исламски календар|исламскиот]]. Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според [[Библија]]та, на 1 септември 5509&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. според [[Продолжен јулијански календар|продолжениот јулијански календар]], истата трае во текот на 7512 и 7513 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г.&nbsp;п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот [[Асур]], станува збор за 6754 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според [[Евреи]]те, годината се протега во текот на 5764 и 5765 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г.&nbsp;п.н.е., кога браќата [[Ромул]] и [[Рем]] го основале градот [[Рим]] (познато и како ''[[Ab urbe condita]]''), годината е избројана како 2757. Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот [[Жолт Цар]] или 2637 г.&nbsp;п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г.&nbsp;п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 2004 година се протега во 4640 и 4641, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4700 и 4701 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543&nbsp;г.&nbsp;п.н.е., година во којашто се смета дека [[Гаутама Буда|Буда]] достигнал состојба на [[нирвана]], и годината ја брои како 2547. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот [[Мухамед]] од [[Мека]] во [[Медина]] (позната и како [[хиџра]]), годината се протега во текот на 1424 и 1425 исламска година. == Настани == * [[јануари]] - Министерството за финансии на [[Македонија]] започна да издава [[краткорочни хартии од вредност]] - [[државни записи]]. * [[3 февруари]] - [[ЦИА]] признава дека не постоеше непосредна опасност од [[оружје за масовно уништување]] пред [[Ирачка војна|американската инвазија на Ирак]]. * [[4 февруари]] - Во [[Скопје]] излезе првиот број на дневниот весник [[Време|„Време“]]. * [[26 февруари]] - [[Претседател на Република Македонија|Претседателот на Република Македонија]] [[Борис Трајковски]] загинува во авионска несреќа кај селото [[Ротимља]] во близина на [[Мостар]] во [[Босна и Херцеговина]] заедно со неговите соработници и екипажот на авионот. * [[14 март]] - [[Владимир Путин]] извојува убедлива победа на претседателските избори во [[Русија]], добивајќи втор мандат. * [[29 март]] - [[Бугарија]], [[Естонија]], [[Латвија]], [[Литванија]], [[Романија]], [[Словачка]] и [[Словенија]] стануваат членки на [[НАТО]]. * [[28 април]] - Во вториот круг од [[Претседателски избори 2004 година|третите вонредни претседателски избори]] во Република Македонија, [[Бранко Црвенковски]] е избран за претседател на државата. Во вториот круг Црвенковски освои 553.520 гласови, или 62,7% од гласовите, додека неговиот противкандидат [[Сашко Кедев]] освои 329.271 гласови, или 37,3%. * [[28 април]] - Се дознава за [[злоставување на затворениците во Абу Граиб|злоставувањето на затвореници во Абу Граиб]] во [[Ирак]] од страна на американски војници. * [[1 мај]] - Десет нови членки се примени во [[Европска Унија|Европската Унија]]: [[Полска]], [[Литванија]], [[Латвија]], [[Естонија]], [[Чешка]], [[Словачка]], [[Словенија]], [[Унгарија]], [[Малта]] и [[Кипар]]. * [[12 мај]] - [[Бранко Црвенковски]] ја презема должноста [[Претседател на Република Македонија]]. * [[4 јули]] - Формирана е [[ВМРО Народна партија]] од страна на приврзаниците на [[Љубчо Георгиевски]], по неуспешниот обид за преземање на раководството во [[ВМРО-ДПМНЕ]]. За прв в.д. претседател на партијата е избрана [[Весна Јаневска]]. * [[13|13 август]] - [[29 август]] - Се одржуваат [[Летни олимписки игри 2004|Летните олимписки игри]] во [[Атина]]. * [[3 ноември]] - Републиканецот [[Џорџ В. Буш]], по вторпат е избран за претседател на САД. * [[4 ноември]] - [[САД]] ја признаа [[Република Македонија]] под уставното име. * [[7 ноември]] - Се одржува [[Референдум 2004|Референдумот во врска со новата територијална поделба на Р Македонија]]. * [[15 ноември]] - [[Хари Костов]] поднесе оставка на функцијата [[премиер на Република Македонија]]. * [[14 декември]] - Во [[Хавана]] е потпишан договор помеѓу [[Куба]] и [[Венецуела]] со кој се воспоставени темелите на [[Боливарска алтернатива за Америките|Боливарската алтернатива за Америките]]. * [[26 декември]] - Катастрофален земјотрес со интензитет од 9.3 степени според [[Рихтерова скала|Рихтеровата скала]], го погоди дното на [[Индиски Океан|Индискиот Океан]]. Како последица на земјотресот и [[цунами]]те кои ги зафатија [[Индонезија]], [[Шри Ланка]], [[Индија]] и [[Тајланд]], загинаа 186.983 лица, а 42.883 се сметаат за исчезнати. Овој настан се смета за најголема [[природна катастрофа]] во модерната историја. == Родени == * == Починале == [[Податотека:Скаловски_Todor.jpg|мини|лево|На 1 јули 2004 година починал македонскиот композитор [[Тодор Скаловски]]]] * [[9 јануари]] - [[Норберто Бобио]], италијански филозоф * [[26 февруари]] - [[Борис Трајковски]], македонски претседател * [[27 февруари]] - [[Пол Свизи]], американски економист * [[22 март]] - [[Ахмед Јасин]], палестински водач * [[17 април]] - [[Абдел Азис ал Рантиси]], палестински водач * [[5 јуни]] - [[Роналд Реган]], американски претседател * [[10 јуни]] - [[Реј Чарлс]], американски пејач * [[1 јули]] - [[Тодор Скаловски]], македонски композитор, хорски и симфониски диригент * [[1 јули]] - [[Марлон Брандо]], американски глумец * [[14 август]] - [[Чеслав Милош]], полски писател * [[8 октомври]] - [[Жак Дерида]], француски литературен критичар * [[10 октомври]] - [[Кристофер Рив]], американски глумец * [[18 октомври]] - [[Илија Џувалековски]], македонски глумец * [[2 ноември]] - [[Тео ван Гог]], холандски режисер * [[11 ноември]] - [[Јасер Арафат]], палестински водач * 15 декември - [[Гого Ивановски]], македонски поет * [[28 декември]] - [[Сузан Зонтаг]], американска писателка == Поврзано == == Надворешни врски == {{рвр|2004}} * [[Престапна година која започнува во четврток|Календарот за таа година]] [[Категорија:21 век|2004]] d1uji8ffhwb8hi16z5hlrrwtpyhci3o 5603164 5603163 2026-08-02T12:06:36Z SirGoldenBlade 46796 /* Починале */ 5603164 wikitext text/x-wiki {{21 век}} {{Година во други календари|2004}} '''2004''' ('''[[Римски бројки|{{римски|2004}}]]''') — [[престапна година]] според општоприфатениот календар. Тоа била 2004 година од новата ера, 4. од третиот милениум, 4. од [[XXI век]] и петта од [[2000-ти]]те. == Други календари == Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: [[Византиски календар|византискиот]], [[Асирски календар|асирскиот]], [[Еврејски календар|еврејскиот]], [[Римски календар|римскиот]], [[Кинески календар|кинескиот]], [[Будистички календар|будистичкиот]] и [[Исламски календар|исламскиот]]. Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според [[Библија]]та, на 1 септември 5509&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. според [[Продолжен јулијански календар|продолжениот јулијански календар]], истата трае во текот на 7512 и 7513 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г.&nbsp;п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот [[Асур]], станува збор за 6754 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според [[Евреи]]те, годината се протега во текот на 5764 и 5765 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г.&nbsp;п.н.е., кога браќата [[Ромул]] и [[Рем]] го основале градот [[Рим]] (познато и како ''[[Ab urbe condita]]''), годината е избројана како 2757. Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот [[Жолт Цар]] или 2637 г.&nbsp;п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г.&nbsp;п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 2004 година се протега во 4640 и 4641, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4700 и 4701 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543&nbsp;г.&nbsp;п.н.е., година во којашто се смета дека [[Гаутама Буда|Буда]] достигнал состојба на [[нирвана]], и годината ја брои како 2547. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот [[Мухамед]] од [[Мека]] во [[Медина]] (позната и како [[хиџра]]), годината се протега во текот на 1424 и 1425 исламска година. == Настани == * [[јануари]] - Министерството за финансии на [[Македонија]] започна да издава [[краткорочни хартии од вредност]] - [[државни записи]]. * [[3 февруари]] - [[ЦИА]] признава дека не постоеше непосредна опасност од [[оружје за масовно уништување]] пред [[Ирачка војна|американската инвазија на Ирак]]. * [[4 февруари]] - Во [[Скопје]] излезе првиот број на дневниот весник [[Време|„Време“]]. * [[26 февруари]] - [[Претседател на Република Македонија|Претседателот на Република Македонија]] [[Борис Трајковски]] загинува во авионска несреќа кај селото [[Ротимља]] во близина на [[Мостар]] во [[Босна и Херцеговина]] заедно со неговите соработници и екипажот на авионот. * [[14 март]] - [[Владимир Путин]] извојува убедлива победа на претседателските избори во [[Русија]], добивајќи втор мандат. * [[29 март]] - [[Бугарија]], [[Естонија]], [[Латвија]], [[Литванија]], [[Романија]], [[Словачка]] и [[Словенија]] стануваат членки на [[НАТО]]. * [[28 април]] - Во вториот круг од [[Претседателски избори 2004 година|третите вонредни претседателски избори]] во Република Македонија, [[Бранко Црвенковски]] е избран за претседател на државата. Во вториот круг Црвенковски освои 553.520 гласови, или 62,7% од гласовите, додека неговиот противкандидат [[Сашко Кедев]] освои 329.271 гласови, или 37,3%. * [[28 април]] - Се дознава за [[злоставување на затворениците во Абу Граиб|злоставувањето на затвореници во Абу Граиб]] во [[Ирак]] од страна на американски војници. * [[1 мај]] - Десет нови членки се примени во [[Европска Унија|Европската Унија]]: [[Полска]], [[Литванија]], [[Латвија]], [[Естонија]], [[Чешка]], [[Словачка]], [[Словенија]], [[Унгарија]], [[Малта]] и [[Кипар]]. * [[12 мај]] - [[Бранко Црвенковски]] ја презема должноста [[Претседател на Република Македонија]]. * [[4 јули]] - Формирана е [[ВМРО Народна партија]] од страна на приврзаниците на [[Љубчо Георгиевски]], по неуспешниот обид за преземање на раководството во [[ВМРО-ДПМНЕ]]. За прв в.д. претседател на партијата е избрана [[Весна Јаневска]]. * [[13|13 август]] - [[29 август]] - Се одржуваат [[Летни олимписки игри 2004|Летните олимписки игри]] во [[Атина]]. * [[3 ноември]] - Републиканецот [[Џорџ В. Буш]], по вторпат е избран за претседател на САД. * [[4 ноември]] - [[САД]] ја признаа [[Република Македонија]] под уставното име. * [[7 ноември]] - Се одржува [[Референдум 2004|Референдумот во врска со новата територијална поделба на Р Македонија]]. * [[15 ноември]] - [[Хари Костов]] поднесе оставка на функцијата [[премиер на Република Македонија]]. * [[14 декември]] - Во [[Хавана]] е потпишан договор помеѓу [[Куба]] и [[Венецуела]] со кој се воспоставени темелите на [[Боливарска алтернатива за Америките|Боливарската алтернатива за Америките]]. * [[26 декември]] - Катастрофален земјотрес со интензитет од 9.3 степени според [[Рихтерова скала|Рихтеровата скала]], го погоди дното на [[Индиски Океан|Индискиот Океан]]. Како последица на земјотресот и [[цунами]]те кои ги зафатија [[Индонезија]], [[Шри Ланка]], [[Индија]] и [[Тајланд]], загинаа 186.983 лица, а 42.883 се сметаат за исчезнати. Овој настан се смета за најголема [[природна катастрофа]] во модерната историја. == Родени == * == Починале == [[Податотека:Скаловски_Todor.jpg|мини|десно|На 1 јули 2004 година починал македонскиот композитор [[Тодор Скаловски]]]] * [[9 јануари]] - [[Норберто Бобио]], италијански филозоф * [[26 февруари]] - [[Борис Трајковски]], македонски претседател * [[27 февруари]] - [[Пол Свизи]], американски економист * [[22 март]] - [[Ахмед Јасин]], палестински водач * [[17 април]] - [[Абдел Азис ал Рантиси]], палестински водач * [[5 јуни]] - [[Роналд Реган]], американски претседател * [[10 јуни]] - [[Реј Чарлс]], американски пејач * [[1 јули]] - [[Тодор Скаловски]], македонски композитор, хорски и симфониски диригент * [[1 јули]] - [[Марлон Брандо]], американски глумец * [[14 август]] - [[Чеслав Милош]], полски писател * [[8 октомври]] - [[Жак Дерида]], француски литературен критичар * [[10 октомври]] - [[Кристофер Рив]], американски глумец * [[18 октомври]] - [[Илија Џувалековски]], македонски глумец * [[2 ноември]] - [[Тео ван Гог]], холандски режисер * [[11 ноември]] - [[Јасер Арафат]], палестински водач * 15 декември - [[Гого Ивановски]], македонски поет * [[28 декември]] - [[Сузан Зонтаг]], американска писателка == Поврзано == == Надворешни врски == {{рвр|2004}} * [[Престапна година која започнува во четврток|Календарот за таа година]] [[Категорија:21 век|2004]] 4v2wcvjba3g1vaq1kwqdjzy3nk2tce5 0 2371 5603160 5505848 2026-08-02T12:01:02Z SirGoldenBlade 46796 #WPWPMK 5603160 wikitext text/x-wiki {{20 век}} {{Година во други календари|1915}} '''1915''' ('''[[Римски бројки|{{римски|1915}}]]''') — [[година]] според општоприфатениот календар. Тоа била 1915 година од новата ера, 915. од вториот милениум, 15. од [[XX век]] и шеста од [[1910-ти]]те. == Други календари == Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: [[Византиски календар|византискиот]], [[Асирски календар|асирскиот]], [[Еврејски календар|еврејскиот]], [[Римски календар|римскиот]], [[Кинески календар|кинескиот]], [[Будистички календар|будистичкиот]] и [[Исламски календар|исламскиот]]. Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според [[Библија]]та, на 1 септември 5509&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. според [[Продолжен јулијански календар|продолжениот јулијански календар]], истата трае во текот на 7423 и 7424 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г.&nbsp;п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот [[Асур]], станува збор за 6665 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според [[Евреи]]те, годината се протега во текот на 5675 и 5676 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г.&nbsp;п.н.е., кога браќата [[Ромул]] и [[Рем]] го основале градот [[Рим]] (познато и како ''[[Ab urbe condita]]''), годината е избројана како 2668. Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот [[Жолт Цар]] или 2637 г.&nbsp;п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г.&nbsp;п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1915 година се протега во 4551 и 4552, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4611 и 4612 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543&nbsp;г.&nbsp;п.н.е., година во којашто се смета дека [[Гаутама Буда|Буда]] достигнал состојба на [[нирвана]], и годината ја брои како 2458. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот [[Мухамед]] од [[Мека]] во [[Медина]] (позната и како [[хиџра]]), годината се протега во текот на 1333 и 1334 исламска година. ==1915 како тема во умтноста== * „1915“ - песна на српскиот писател Иво Андриќ од 1918 година.<ref>Иво Андрић, ''Ex Ponto - Немири - Лирика''. Београд: Просвета, 1977, стр. 172-173.</ref> == Настани == === јануари === * [[12 јануари]] - Претседателскиот дом на [[САД]] го отфрли предлогот жените да добијат право на глас. * [[19 јануари]] - Францускиот пронаоѓач [[Жорж Клод]] ја патентирал неонската светилка за примена во рекламирањето. === февруари === === март === === април === === мај === === јуни === === јули === === август === === септември === === октомври === === ноември === === декември === == Родени == * == Починале == [[Податотека:Яне Сандански (1872-1915).jpg|мини|На 22 април 1915 година бил убиен [[Јане Сандански]]]] === Декември === * [[12 декември]] - Френк Синатра, американски пејач и глумец == Поврзано == * [[Редовна година која започнува во среда|Календарот за таа година]] == Надворешни врски == {{рвр|1915}} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:20 век|11915]] 5ljq5kk28fqvd6ybiadomwzunxylmmj 0 2376 5603165 5505843 2026-08-02T12:08:01Z SirGoldenBlade 46796 #WPWPMK 5603165 wikitext text/x-wiki {{20 век}} {{Година во други календари|1910}} '''1910''' ('''[[Римски бројки|{{римски|1910}}]]''') — [[година]] според општоприфатениот календар. Тоа била 1910 година од новата ера, 910. од вториот милениум, 10. од [[XX век]] и прва од [[1910-ти]]те. == Други календари == Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: [[Византиски календар|византискиот]], [[Асирски календар|асирскиот]], [[Еврејски календар|еврејскиот]], [[Римски календар|римскиот]], [[Кинески календар|кинескиот]], [[Будистички календар|будистичкиот]] и [[Исламски календар|исламскиот]]. Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според [[Библија]]та, на 1 септември 5509&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. според [[Продолжен јулијански календар|продолжениот јулијански календар]], истата трае во текот на 7418 и 7419 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г.&nbsp;п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот [[Асур]], станува збор за 6660 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според [[Евреи]]те, годината се протега во текот на 5670 и 5671 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г.&nbsp;п.н.е., кога браќата [[Ромул]] и [[Рем]] го основале градот [[Рим]] (познато и како ''[[Ab urbe condita]]''), годината е избројана како 2663. Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот [[Жолт Цар]] или 2637 г.&nbsp;п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г.&nbsp;п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1910 година се протега во 4546 и 4547, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4606 и 4607 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543&nbsp;г.&nbsp;п.н.е., година во којашто се смета дека [[Гаутама Буда|Буда]] достигнал состојба на [[нирвана]], и годината ја брои како 2453. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот [[Мухамед]] од [[Мека]] во [[Медина]] (позната и како [[хиџра]]), годината се протега во текот на 1327 и 1329 исламска година. == Настани == * == Родени == * == Починале == [[Податотека:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|мини|На 20 ноември 1910 година починал рускиот писател [[Лав Толстој]]]] * [[7 септември]] - [[Вилијам Холман Хант]], англиски [[Предрафаелити|предрафаелитски]] сликар. * [[20 ноември]] - [[Лав Толстој]], руски благородник, писател и политичар. == Поврзано == * [[Редовна година која започнува во среда|Календарот за таа година]] == Надворешни врски == {{рвр|1910}} [[Категорија:20 век|01910]] g3msdrbl5kwwztj5wf7ravotg8oion2 0 2377 5603162 5505840 2026-08-02T12:04:58Z SirGoldenBlade 46796 #WPWPMK 5603162 wikitext text/x-wiki {{20 век}} {{Година во други календари|1909}} '''1909''' ('''[[Римски бројки|{{римски|1909}}]]''') — [[година]] според општоприфатениот календар. Тоа била 1909 година од новата ера, 909. од вториот милениум, 9. од [[XX век]] и последна од [[1900-ти]]те. == Други календари == Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: [[Византиски календар|византискиот]], [[Асирски календар|асирскиот]], [[Еврејски календар|еврејскиот]], [[Римски календар|римскиот]], [[Кинески календар|кинескиот]], [[Будистички календар|будистичкиот]] и [[Исламски календар|исламскиот]]. Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според [[Библија]]та, на 1 септември 5509&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. според [[Продолжен јулијански календар|продолжениот јулијански календар]], истата трае во текот на 7417 и 7418 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г.&nbsp;п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот [[Асур]], станува збор за 6659 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според [[Евреи]]те, годината се протега во текот на 5669 и 5670 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г.&nbsp;п.н.е., кога браќата [[Ромул]] и [[Рем]] го основале градот [[Рим]] (познато и како ''[[Ab urbe condita]]''), годината е избројана како 2662. Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот [[Жолт Цар]] или 2637 г.&nbsp;п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г.&nbsp;п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1909 година се протега во 4545 и 4546, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4605 и 4606 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543&nbsp;г.&nbsp;п.н.е., година во којашто се смета дека [[Гаутама Буда|Буда]] достигнал состојба на [[нирвана]], и годината ја брои како 2452. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот [[Мухамед]] од [[Мека]] во [[Медина]] (позната и како [[хиџра]]), годината се протега во текот на 1326 и 1327 исламска година. == Настани == * [[12 февруари]] - Во [[САД]] e формирано [[Национално здружение за напредок на обоените луѓе|Националното здружение за напредок на обоените луѓе]] (NAACP). * [[9 април]] - турски офицери на импровизираното игралиште на полјанката зад некогашната [[Учителска школа - Скопје|Учителска школа]] во населбата Ислахане ([[Идадија]]) во [[Скопје]] го одиграа првиот натпревар меѓу себе. Овој датум е прогласен за '''Ден на македонскиот фудбал'''. * [[13 април]] - Противниците на [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] извршуваат противудар при што [[младотурци]]те се истерани од парламентот и од владата. * [[24 април]] - Контрареволуцијата во [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] е совладана и младотурците се враќаат на власт. * [[27 април]] - Султанот [[Абдул Хамид II]] е сменет, а за нов султан е поставен [[Мехмед V]]. == Родени == [[Податотека:Скаловски_Todor.jpg|мини|лево|На 21 јануари 1909 година е роден македонскиот композитор [[Тодор Скаловски]]]] * [[21 јануари]] - [[Тодор Скаловски]], истакнат македонски композитор, хорски и симфониски диригент * [[6 ноември]] - [[Трајко Прокопиев]], истакнат [[Македонија|македонски]] [[композитор]] == Починале == * == Поврзано == * [[Редовна година која започнува во среда|Календарот за таа година]] == Надворешни врски == {{рвр|1909}} [[Категорија:20 век|01909]] d3ertr206ly7owecsmlqpnl883kc5wy 0 2378 5603159 5505839 2026-08-02T11:59:24Z SirGoldenBlade 46796 #WPWPMK 5603159 wikitext text/x-wiki {{20 век}} {{Година во други календари|1908}} '''1908''' ('''[[Римски бројки|{{римски|1908}}]]''') — [[престапна година]] според општоприфатениот календар. Тоа била 1908 година од новата ера, 908 од вториот милениум, 8 од [[XX век]] и деветта од [[1900-ти]]те. == Други календари == Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: [[Византиски календар|византискиот]], [[Асирски календар|асирскиот]], [[Еврејски календар|еврејскиот]], [[Римски календар|римскиот]], [[Кинески календар|кинескиот]], [[Будистички календар|будистичкиот]] и [[Исламски календар|исламскиот]]. Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според [[Библија]]та, на 1 септември 5509&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. според [[Продолжен јулијански календар|продолжениот јулијански календар]], истата трае во текот на 7416 и 7417 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г.&nbsp;п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот [[Асур]], станува збор за 6658 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според [[Евреи]]те, годината се протега во текот на 5668 и 5669 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г.&nbsp;п.н.е., кога браќата [[Ромул]] и [[Рем]] го основале градот [[Рим]] (познато и како ''[[Ab urbe condita]]''), годината е избројана како 2661. Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот [[Жолт Цар]] или 2637 г.&nbsp;п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г.&nbsp;п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1908 година се протега во 4544 и 4545, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4604 и 4605 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543&nbsp;г.&nbsp;п.н.е., година во којашто се смета дека [[Гаутама Буда|Буда]] достигнал состојба на [[нирвана]], и годината ја брои како 2451. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот [[Мухамед]] од [[Мека]] во [[Медина]] (позната и како [[хиџра]]), годината се протега во текот на 1325 и 1326 исламска година. == Настани == [[Податотека:Яне Сандански (1872-1915).jpg|мини|На 31 јули 1908 година [[Јане Сандански]] упатил „Манифест до сите народности во Османлиското Царство“]] * [[24 јануари]] – [[Роберт Баден-Пауел]] го основа [[извидничко движење|извидничкото движење]]. * [[1 февруари]] – Извршен е атентат над португалскиот крал [[Карлос I]] и неговиот син, престолонаследникот [[Луис Филипе]]. * [[18 февруари]] – Забранета е јапонската имиграција во [[САД]]. * [[9 март]] – Основан е [[Интер Милано|ФК Интер]]. * [[27 април]] – Отворени се [[Летни олимписки игри 1908|Олимписките игри]] во [[Лондон]]. * [[30 јуни]] - Во [[Краснојарски крај|Краснојарскиот крај]], во [[Сибир]], доаѓа до [[Тунгуска експлозија|Тунгуската експлозија]]. * [[3 јули]] - Во [[Турција]] започнува [[Младотурската револуција]], предводена од група млади офицери и интелектуалци незадоволни од владеењето на султанот [[Абдул Хамид II]]. * [[24 јули]] - Турскиот султан [[Абдул Хамид II]] го обновил [[Отомански устав (1876)|Уставот од 1876 година]]. * [[31 јули]] - [[Јане Сандански]] упатува „Манифест до сите народности во Османлиското Царство“. * [[5 октомври]] – [[Бугарија]] објавува независност од [[Отоманско Царство|Османлиското царство]], а [[Фердинанд I]] се прогласува за цар. * [[6 октомври]] – [[Австроунгарија]] ја анектира [[Босна и Херцеговина]], со што започнува [[Босанска криза|Босанската криза]]. * [[22 ноември]] – Во [[Битола]] е усвоена албанската азбука. * [[2 декември]] – [[Пу Ји]] станува кинески цар на две-годишна возраст. == Родени == * [[9 јануари]] – [[Симон де Бовоар]], француска писателка * [[1 април]] – [[Абрахам Маслов]], американски психолог * [[5 април]] – [[Херберт фон Карајан]], австриски композитор * [[28 мај]] – [[Јан Флеминг]], англиски писател * [[26 јуни]] – [[Салвадор Аљенде]], чилеански претседател * [[27 август]] – [[Линдон Џонсон]], американски претседател * [[15 октомври]] – [[Џон Кенет Галбрајт]], американски економист * [[16 октомври]] – [[Енвер Хоџа]], албански диктатор * [[28 октомври]] – [[Артуро Фрондизи]], аргентински претседател * [[28 ноември]] – [[Клод Леви Штрос]], француски антрополог * [[22 декември]] - [[Кочо Рацин]], македонски поет и револуционер * [[31 декември]] – [[Симон Визентал]], австриски ловец на нацисти == Починале == * [[21 јуни]] – [[Николај Римски-Корсаков]], руски композитор * [[24 јуни]] – [[Гровер Кливленд]], американски претседател * [[4 август]] – [[Радое Домановиќ]], српски писател * [[25 август]] – [[Анри Бекерел]], француски физичар * [[29 октомври]] – [[Силвие Страхимир Крањчевиќ]], хрватски писател '''Поврзано''': * [[Престапна година која започнува во среда|Календарот за таа година]] == Надворешни врски == {{рвр|1908}} [[Категорија:20 век|01908]] 65wekpr7r9nrflwz4i6ysgzg3styt97 0 2420 5603161 5505795 2026-08-02T12:02:32Z SirGoldenBlade 46796 #WPWPMK 5603161 wikitext text/x-wiki {{19 век}} {{Година во други календари|1872}} '''1872''' ('''[[Римски бројки|{{римски|1872}}]]''') — [[престапна година]] според општоприфатениот календар. Тоа била 1872 година од новата ера, 872. од вториот милениум, 72. од [[XIX век]] и трета од [[1870-ти]]те. == Други календари == Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: [[Византиски календар|византискиот]], [[Асирски календар|асирскиот]], [[Еврејски календар|еврејскиот]], [[Римски календар|римскиот]], [[Кинески календар|кинескиот]], [[Будистички календар|будистичкиот]] и [[Исламски календар|исламскиот]]. Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според [[Библија]]та, на 1 септември 5509&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. според [[Продолжен јулијански календар|продолжениот јулијански календар]], истата трае во текот на 7380 и 7381 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г.&nbsp;п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот [[Асур]], станува збор за 6622 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според [[Евреи]]те, годината се протега во текот на 5632 и 5633 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г.&nbsp;п.н.е., кога браќата [[Ромул]] и [[Рем]] го основале градот [[Рим]] (познато и како ''[[Ab urbe condita]]''), годината е избројана како 2625. Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот [[Жолт Цар]] или 2637 г.&nbsp;п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г.&nbsp;п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1872 година се протега во 4508 и 4509, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4568 и 4569 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543&nbsp;г.&nbsp;п.н.е., година во којашто се смета дека [[Гаутама Буда|Буда]] достигнал состојба на [[нирвана]], и годината ја брои како 2415. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот [[Мухамед]] од [[Мека]] во [[Медина]] (позната и како [[хиџра]]), годината се протега во текот на 1288 и 1289 исламска година. == Настани == * == Родени == [[Податотека:G Delchev.jpg|мини|На 4 февруари 1872 година е роден македонскиот револуционер [[Гоце Делчев]]]] * [[4 февруари]] - роден македонскиот револуционер, великан, херој и национален јунак [[Гоце Делчев]]. * [[16 јули]] - [[Роалд Амундсен]], [[Норвешка|норвешки]] [[поларен истражувач]]. == Починале == * [[18 јули]] - [[Бенито Хуарез]], [[Мексико|мексикански]] [[претседател]]. == Надворешни врски == {{рвр|1872}} [[Категорија:19 век|71872]] 4syekzbo7o9u7hocqder4be3z3brqf4 0 2464 5603166 5505741 2026-08-02T12:08:41Z SirGoldenBlade 46796 #WPWPMK 5603166 wikitext text/x-wiki {{19 век}} {{Година во други календари|1828}} '''1828''' ('''[[Римски бројки|{{римски|1828}}]]''') — [[престапна година]] според општоприфатениот календар. Тоа била 1828 година од новата ера, 828. од вториот милениум, 28. од [[XIX век]] и деветта од [[1820-ти]]те. == Други календари == Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: [[Византиски календар|византискиот]], [[Асирски календар|асирскиот]], [[Еврејски календар|еврејскиот]], [[Римски календар|римскиот]], [[Кинески календар|кинескиот]], [[Будистички календар|будистичкиот]] и [[Исламски календар|исламскиот]]. Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според [[Библија]]та, на 1 септември 5509&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. според [[Продолжен јулијански календар|продолжениот јулијански календар]], истата трае во текот на 7336 и 7337 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г.&nbsp;п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот [[Асур]], станува збор за 6578 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според [[Евреи]]те, годината се протега во текот на 5588 и 5589 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г.&nbsp;п.н.е., кога браќата [[Ромул]] и [[Рем]] го основале градот [[Рим]] (познато и како ''[[Ab urbe condita]]''), годината е избројана како 2581. Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот [[Жолт Цар]] или 2637 г.&nbsp;п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г.&nbsp;п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1828 година се протега во 4464 и 4465, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4524 и 4525 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543&nbsp;г.&nbsp;п.н.е., година во којашто се смета дека [[Гаутама Буда|Буда]] достигнал состојба на [[нирвана]], и годината ја брои како 2371. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот [[Мухамед]] од [[Мека]] во [[Медина]] (позната и како [[хиџра]]), годината се протега во текот на 1243 и 1244 исламска година. == Настани == * == Родени == [[Податотека:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|мини|На 9 септември 1828 година е роден рускиот писател [[Лав Толстој]]]] * [[9 септември]] - Роден е [[Лав Толстој]], руски благородник, писател и политичар. == Починале == * == Надворешни врски == {{рвр|1828}} [[Категорија:19 век|21828]] n09tbzj0vyojolxwq69uq86y3ilvx6d 0 5243 5603230 5549326 2026-08-02T15:16:47Z Јован Блажевски 135479 „Додаден Јовица Блажевски во делот „Личности“.“ 5603230 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Јегуновце | слика = Средиштето на Јегуновце.jpg | големина на слика = 300п | опис = Средишниот дел на Јегуновце | општина = {{општинскигрб|Општина Јегуновце}} | регион = {{грб|Полошки Регион}} | област = [[Полошка Котлина|Долен Полог]] | население = 705 | година = 2002 | поштенски број = 1215 | повикувачки број = 044 | надморска височина = 395 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=4 | lat_sec=24 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=7 | lon_sec=24 | слава = | мрежно место = | карта = Јегуновце во Општина Јегуновце.svg }} '''Јегуновце''' — село и административно седиште на [[Општина Јегуновце|истоимената]] општина, во областа [[Полошка Котлина|Долен Полог]], во околината на градот [[Тетово]]. Во него се наоѓа [[ХЕК „Југохром“|фабриката „Југохром“]], која долги години повеќе не е во функција. == Потекло и значење на името == Името на општината е добиено според своето административно и географско средиште – селото [[Јегуновце]]. Ова име првпат се појавува во пишани извори во XIX век, каде што се среќава во форма „Егуновце“. Потеклото на името е поврзано со зборот ''егумен'' или ''игумен'', кој во православната црковна традиција означува старешина или управител на манастир. Оттука, називот ''Егуменовци'' означувал луѓе или заедница поврзана со игуменот, а со текот на времето преку народна и јазична адаптација ја добил денешна форма – Јегуновце.<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|102}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Средишниот дел на Јегуновце.jpg|мини|300п|лево|Сретселото на Јегуновце]] Ова големо село се наоѓа во североисточниот дел на областа [[Полошка Котлина|Долен Полог]], сместено непосредна на левата страна на реката [[Вардар]] и претставува седиште и средишно место на [[Општина Јегуновце|истоимената]] општина.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last= Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=8 февруари 2022|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=141}}</ref> Селото е рамничарско, бидејќи лежи на алувијалната рамнина на Вардар, на надморска височина од 390 метри. Од градот [[Тетово]] е оддалечено 20 километри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Регионален пат 2234|регионалниот пат 2234]], кој ја поврзува [[Скопска Котлина|Скопската Котлина]] со [[Полог]]. Селото се наоѓа во рамница, лево од реката [[Вардар]]. Северно од Јегуновце започнува [[Дервенска Клисура|Дервенската Клисура]]. Водата за пиење, мештаните ја добивале од плитки бунари (длабоки 1 до 2 метри).<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1976|isbn=|location=[[Белград]]|pages=462-464}}</ref> Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Пашина Бавча, Челакоо, Селиште, Бозиче, Дубрава, Зука, Црна Река, Ачково, Ракити, Фејзоо Лукинче, Драгајнца, Делба, Драгањак, Дуб, Бучеј, Паљеник, Гумења, Пладниште, Вир, Злокуќане, Долче, Фојник, Дупник, Златица, Косматица, Дворачки Дол, Градиште, Марков Камен, Маркоа Чешма, Олуш, Уши, Ќумуриште, Старо Ѓубре, Цер, Дубрава, Шаини Нивчиња, Рамниште, Присој и Осој.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип, а куќите се поделени во две маала: Горно и Долно Маало.<ref name=":0" /> == Историја == [[Податотека:Фабриката Југохром погледната од Подбреѓе.jpg|мини|300п|десно|Комбинатот ХЕК „Југохром“ погледнат од селото [[Подбреге]]]] Во [[Дервенска Клисура|Дервенската Клисура]], на десната страна од [[Вардар]], на околу еден час пеш од Јегуновце се наоѓа месноста [[Јегуновска тврдина|Градиште]] (кота 715 м.). Тоа е високо варовничко возвишение со слаби остатоци на ѕидини (цигли и камен) и ќерамиди. Околу Градиште постојат дупки во кои некогаш се правел вар (варници). Утврдувањето на јегуновскиот атар служело за чување на преминот низ клисурата. Околу Градиште се наоѓаат месностите Волчји Камен, Марков Камен и Маркова Чешма. За последните две се верува дека го носат името по [[Крал Марко|Крале Марко]].<ref name=":0" /> Јужно од селото, во насока кон соседното [[Подбреге]], се наоѓа месноста Селиште. Денес, таму се наоѓаат ниви, а остатоци од старини нема. Жителите не знаат дали таму некогаш имало село.<ref name=":0" /> Денешното Јегуновце го основале доселени родови. Први кои се доселиле биле предците на родот Пепелкои, кои биле од Пештер, денес пусто селиште на планината [[Жеден]]. По нив дошле и доселеници од други места. Во втората половина на {{римски|19}} век, селото имало 16 православни домови.<ref name=":0" /> Во 1945 година, во пожар во селото изгореле 25 куќи, кои потоа веднаш биле обновени.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 9,9&nbsp;км², при што преовладуваат шумите со површина од 665 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 239 хектари, а на пасиштата незначителен дел.<ref name="енциклопедија" /> Во основа, селото има полјоделска функција. Во селото работи комбинатот [[ХЕК „Југохром“]], има продавници и други услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> Во селото работи и бензинска станица „Макпетрол“, а на реката Вардар е изградена [[МХЕ „Градиште“]]. Кон крајот на {{римски|18}} и {{римски|19}} век, Јегуновци станало чифчиско село. Некои од последните сопственици на имотите биле Есад-паша, Мемет-паша, Акик-паша и Јусуф-бег. Првиот живеел во селото [[Желино]], а останатите во градот [[Тетово]]. Крајот на чифлизите бил во 1912 година.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|369 |1953|448 |1961|1.068 |1971|1.134 |1981|1.194 |1991|1.048 |1994|868 |2002|846 |2021|705 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во Јегуновце живееле 110 жители, сите [[Македонци]].<ref>Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 211.</ref> Според статистиката на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Јегуновце имало 192 жители, [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp.122-123.</ref> Според [[Афанасиј Селишчев]] во [[1929]] година, Јегуновце е село во Шемшевска општина и има 29 куќи со 332 жители, [[Македонци]] и [[Албанци]].<ref>Селищев, Афанасий. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. – София, 1929, стр. 24.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 250 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Јегуновце е големо село, коешто во 1961 година броело 1.068 жители, од кои 965 биле [[Македонци]], 36 [[Македонски Албанци|Албанци]], 25 [[Македонски Срби|Срби]], 18 [[Македонски Хрвати|Хрвати]], 6 [[Словенци]] и 17 други, а во 1994 година имало 868 жители, од кои 785 биле Македонци, 42 [[Македонски Роми|Роми]], 29 Срби, 1 [[Македонски Власи|Влав]] и 11 други.<ref name="енциклопедија" /> Според последниот попис од 2002 година, во селото Јегуновце живееле 846 жители, од кои 804 [[Македонци]], 21 [[Македонски Роми|Ром]], 13 [[Македонски Срби|Срби]] и 8 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=7 февруари 2022}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 705 жители, од кои 631 [[Македонци|Македонец]], 3 [[Македонски Албанци|Албанци]], 14 [[Македонски Роми|Роми]], 6 [[Македонски Срби|Срби]] и 51 лице без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Јегуновце: {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Роми ! Власи ! Срби ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948 | — | — | — | — | — | — | — | 369 |- style="text-align:center;" | 1953 | 443 | 0 | 0 | 0 | 3 | 2 | — | 448 |- style="text-align:center;" | 1961 | 965 | 36 | — | — | 25 | 42 | — | 1.068 |- style="text-align:center;" | 1971 | 1.026 | 16 | 54 | — | 12 | 26 | — | 1.134 |- style="text-align:center;" | 1981 | 1.042 | 5 | 101 | 0 | 13 | 33 | — | 1.194 |- style="text-align:center;" | 1991 | 933 | 0 | 75 | 0 | 21 | 19 | — | 1.048 |- style="text-align:center;" | 1994 | 785 | 0 | 42 | 0 | 29 | 11 | — | 868 |- style="text-align:center;" | 2002 | 804 | 0 | 21 | 0 | 13 | 8 | — | 846 |- style="text-align:center;" | 2021 | 631 | 3 | 14 | 0 | 6 | 0 | 51 | 846 |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2002), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> === Родови === Јегуновце е македонско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се: * '''Доселеници:''' ''Пепелковци'' (1 к.), најстар селски род. Потекнуваат од предокот Анто. По машка линија овој род е изумрен, па сега во него живее Дамјан, кој бил посинет од [[Долна Лешница]], таму припаѓал на родот ''Кузмановци''. Подалечно потекло од Порече ([[Сушица (Порече)|Сушица]] или [[Брезница (Порече)|Брезница]]); ''Котлинци'' (20 к.), се делат на ''Вучковци'', ''Јовановци'', ''Димовци'' и ''Трајковци''. Доселени се од сега албанското село Котлина кај [[Качаник]]. Го знаат следното родословие: Коле (жив на 37&nbsp;г. во 1947 година) Вељо-Блаже-Анто-Вучко, предокот кој се доселил. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејства); ''Ѓорчевци'' или ''Смиљановци'' (3 к.), имаат исто потекло како и претходниот род; ''Батовци'' (2 к.), доселени се од селото [[Сопотница (Косово)|Сопотница]] на [[Косово и Метохија|Косово]]. Го знаат следното родословие: Божин (жив на 50&nbsp;г. во 1947 година) Нако-Томо-Трпче, предокот кој се доселил. Имаат иселеници во [[Бугарија]] (едно семејство); ''Машоски'' или ''Димушои'' (5 к.), доселени се од селото [[Копаница]] во подножјето на [[Жеден]]. Го знаат следното родословие: Стојан (жив на 45&nbsp;г. во 1947 година) Спасо-Цветко-Димуш, основачот на родот; ''Кашовци'' (3 к.), не знаат од каде се доселени; ''Ѓуклевци'' (1 к.), доселени се во турско време од селото [[Старо Село (Тетовско)|Старо Село]]; ''Гуштероски'' (1 к.), не знаат точно од каде се доселени, го знаат следното родословие: Трајко (жив на 73&nbsp;г. во 1947 година) Коце-Стојко, кој се доселил. Имаат иселеници во [[Романија]] (едно семејство); ''Рикаловци'' (5 к.), доселени се од селото [[Подбреге]], уште подалечно потекло имаат од селото [[Кучково]] во [[Скопско]]. Имаат иселеници во [[Белград]] (едно семејство); ''Муловци'' (3 к.), доселени се во 1918 година од селото [[Вратница]]; ''Ѓоргијовци'' (1 к.), доселени се во 1921 година од селото [[Старо Село (Тетовско)|Старо Село]], таму припаѓале на родот Краговци; ''Пејчиновци'' (2 к.), доселени се во 1922 година од селото [[Беловиште (Тетовско)|Беловиште]], таму припаѓале на истоимениот род; ''Машкоќевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Вратница]]; ''Серафимовци'' (1 к.), доселени се во 1925 година од селото [[Раотинце]], таму биле староседелци; ''Цветан'' (1 к.), по потекло се од селото Сопотница на Косово. <!--=== Иселеништво ===--> == Општествени установи == * Општина Јегуновце * [[ОУ „Александар Здравковски“ - Јегуновце|Основно училиште „Александар Здравковски“]], централно деветгодишно основно училиште * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|1215]]) * [[ЖС „Јегуновце“]], железничка станица на линијата Скопје-Кичево * [[ЖС „Јегуновце Фабрика“]], железничка станица на линијата Скопје-Кичево * Јавно комунално претпријатие „Чистота“ * Полициска станица * Амбуланта * Дом на културата <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:ЈП „Чистота“ во Јегуновце.jpg|ЈП „Чистота“ Податотека:Бензинска станица „Макпетрол“ кај Југохром.jpg|Бензинска станица „Макпетрол“ Податотека:Општина Јегуновце.jpg|Општина Јегуновце Податотека:Пошта во Јегуновце.jpg|Поштата Податотека:ЖС „Јегуновце“.jpg|Железничката станица </gallery> == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Јегуновце било село во [[Тетовска каза|Тетовската каза]] на [[Отоманското Царство]]. Селото претставува административно седиште на [[Општина Јегуновце]], која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година со додавање на поранешната [[Општина Вратница]]. Во периодот од 1996-2004 година, селото било исто така седиште на Општина Јегуновце. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Тетово. Селото припаѓало на некогашната општина Теарце во периодот од 1955 до 1965 година. Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Шемшево, во која покрај селото Јегуновце, се наоѓале и селата Жилче, Јанчиште, Копанце, Озормиште, Подбреѓе, Прељубиште, Раотинце, Сиричино, Туденце и Шемшево. Во периодот 1950-1952, селото се наоѓало во некогашната Општина Јанчиште, во која влегувале селата Јанчиште, Јегуновце, Копанце, Подбреѓе и Раотинце. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 2117 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 748 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 726 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/|title=Предвремени избори за пратеници 2020|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715190628/https://rezultati.sec.mk/|archive-date=2020-07-15|dead-url=|accessdate=8 февруари 2022|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Јегуновце.jpg|мини|300п|десно|Црквата „Св. Архангел Михаил“ во Јегуновце со селските гробишта]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|420}}</ref> * [[Јегуновска тврдина]] — утврдена населба од доцноантичкото време; * [[Римска некропола (Јегуновце)|Кај Фабриката]] — некропола од римското време; и * [[Пештер (Јегуновце)|Пештер]] — некропола од доцниот среден век. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Јегуновце|Црква „Св. Архангел Михаил“]] — главна селска црква; и * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Јегуновце|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — возобновена црква во месноста Пештер. ;Реки<ref name="РекиМак">{{РекиМак|страница=13}}</ref> * [[Бистрица (Теаречка)|Бистрица]] — извира на Шар Планина, десна притока на Вардар <!--== Редовни настани ==--> == Личности == ;Родени во или по потекло од Јегуновце * [[Софче Јовановски]] (1954-2007) — македонски иселеник во [[САД]], мал стопанственик, добротвор и дарител. Еден од иницијаторите на [[Полошките иселенички средби]] * [[Ед Јовановски]] (р. 1976 во [[Виндзор]], [[Онтарио]], [[Канада]]) — [[Канада|канадски]] [[професионалец|професионален]] [[хокеј на мраз|хокеар]] од [[Македонци|македонско]] потекло. * Јовица Блажевски -македонски кореограф, играорец и долгогодишен член на Националниот ансамбл „Танец“, роден во Јегуновце. == Култура и спорт == * '''ФК Југохром''', оформен во [[1952]] година, долги години има настапувано во [[Втора македонска фудбалска лига|2 МФЛ]]. Има постигнато повеќе успеси на различни нивоа. Клубот кој беше најголем спортски амбасадор за селото и општината повеќе од 70 години. * '''ФК Металург Јегуновце''', вториот помал клуб од пониска категорија од село Јегуновце, кој моментално не егзистира. * '''ФК Јегуновце''', моментален младински фудбалски клуб и академија, се натпреварува само во млада категорија. * '''КУД Извор - Јегуновце''', културно уметничко друштво кое се занимава со македонската народна музика, исто така е амбасадор на селото во странство. <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:ФК_Јегуновце.jpg|ФК Јегуновце Податотека:КУД_Извор_-_Јегуновце.jpg|КУД Извор - Јегуновце </gallery> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Влезот во Југохром.jpg|Влезот во фабриката Југохром Податотека:Улица во Јегуновце.jpg|Улица во Јегуновце Податотека:Управна зграда во Јегуновце.jpg|Управна зграда Податотека:Река Бистрица кај Јегуновце.jpg|Реката Бистрица кај Јегуновце </gallery> == Поврзано == * [[Полог]] * [[Општина Јегуновце]] * [[Тетово]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Jegunovce}} * [http://www.opstinajegunovce.gov.mk/ Општина Јегуновце] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210615012350/https://opstinajegunovce.gov.mk/ |date=2021-06-15 }} {{Општина Јегуновце}} [[Категорија:Јегуновце| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Тетовски села]] [[Категорија:Села во Општина Јегуновце]] atnvia6558cgvssg13ongw3yhrilagl 0 6667 5603190 5492358 2026-08-02T13:33:06Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Села со слава Атанасовден во Македонија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5603190 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Витолиште | слика = Поглед на Витолиште 3.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | општина = {{општинскигрб|Општина Прилеп}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Мариово|Прилепско Мариово]] | население = 41 | година = 2021 | поштенски број = 7508 | повикувачки број = 048 | надморска височина = 862 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=10 | lat_sec=50 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=49 | lon_sec=36 | слава = [[Атанасовден]] | мрежно место = | карта = Витолиште во Општина Прилеп.svg }} '''Витолиште''' — село во [[Општина Прилеп]], во областа [[Мариово|Прилепско Мариово]], во околината на градот [[Прилеп]]. До 2004 година, селото претставувало административно седиште на поранешната [[Општина Витолиште|истоимена општина]], која ги опфаќа селата во областа Мариово. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Поглед на Витолиште.jpg|мини|300п|лево|Панорамски поглед на селото Витолиште]] Меѓу населението постои легенда за основањето и настанокот на името на селото, која вели дека во некое многу дамнешно минато во овој крај живееле тројца браќа „Вито“, кој се населил и го основал Витолиште, „Гале“ кој заминал преку Трибор и го основал [[Галиште]] во тиквешко [[Мариово]] и „Раде“ кој заминал преку [[Дрен Планина]] и го основал [[Голем Радобил|Радобил]].<ref>Според кажување на мештани. Забележал Марио Шаревски на 24 мај 2015</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Витолиште (влез).JPG|мини|300п|десно|Влезот во село Витолиште]] Селото се наоѓа во прилепскиот дел на областа [[Мариово]], во југоисточниот дел на територијата на [[Општина Прилеп]], чиј атар се издига на планината [[Козјак (Мариово)|Козјак]], каде што се допира со подрачјето на [[Општина Кавадарци]]. Селото може да се смета како рурален центар за останатите села во областа.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|page=55|language=македонски|accessdate=28 декември 2025}}</ref> Селото може да се смета како ридско, сместено на надморска височина од 830 метри. Од градот [[Прилеп]], селото е оддалечено 46 километри.<ref name="енциклопедија" /> До селото води асфалтираниот [[регионален пат 1107]]. Витолиште е сместено во подножјето под источната падина на планината [[Козјак (планина)|Козјак]], од десната страна на [[Црна Река]] во пределот познат како '''Старо Мариово'''. Веднаш југоисточно над селото се издигнува густа мешовита шума со особена застапеност на квалитетен црн бор, над која што се издигнува познатиот превој [[Трибор]] (1.442 м.) преку кој води патот кон тиквешкиот дел на [[Мариово]], како и највисоките врвови на планината Козјак — [[Балтова Чука]] (1.822 м.), [[Перун (врв)|Перун]] (1.703 м.), [[Српјановец]] (1.540 м.) и [[Ковачевска Чука]] (1.566 м.). Според ваквата местоположба селото Витолиште се наоѓа токму во средишната точка помеѓу мариовските села [[Полчиште]] веднаш на југ, [[Бешиште]] на југозапад, [[Манастир (село)|Манастир]] и [[Мелница (Прилепско)|Мелница]] со познатиот [[Мелнички манастир|манастир „Св. Илија“]] на запад, [[Живово]] и [[Врпско]] на север и [[Рожден]], [[Мрежичко]] и [[Клиново]] на исток во тиквешкиот односно кавадаречки дел на [[Мариово]]. Поради ваквата местоположба од Витолиште водат повеќе земјени и шумски колски патишта во правец на сите овие села, кои најчесто се користат за шумарството. Витолиште е најголемото село во [[прилеп]]скиот дел на [[Мариово]] и претставува негов природен рурален центар, поради што до 2004 година тоа било седиште на [[Општина Витолиште|истоимената општина]], а денес — село во најјужниот дел на [[Општина Прилеп]]. Селото Витолиште и неговата околина е честопати опишувано во делата на македонскиот писател [[Стале Попов]]. == Историја == [[Податотека:Камен со римски натпис во Витолиште.JPG|300п|мини|десно|Камена плоча со римски натпис крај селската чешма во Витолиште]] Витолиште е едно од најстарите и најголемите села во [[Мариово]]. За присуството на луѓе и организиран живот на овој сведочат и повеќето археолошки наоѓалишта и наоди од праисториски и античко време, меѓу кои е и една камена плоча со римски натпис која стои веднаш крај селската чешма. Најстариот запис во кој се споменува селото Витолиште потекнува од втората половина на XV век односно од турските пописни дефтери од 1476/77 кога во селото живееле 80 семејства, потоа во 1481/82 биле попишани 112 домаќинства, за потоа да бележат пораст на 188 домови во 1519 година и 204 домаќинства во 1528/29 како и големо намалување на 55 семејства во 1544/45 година. Во овој период Витолиште спаѓало во нахијата Мориово во [[Прилепска Каза|Прилепската Каза]].<ref name="Стојаноски Александар">{{наведена книга|last=Стојаноски|first=Александар|title=Мориово во XV-XVI век (Осврт на економско-општествените прилики)|series=Фолклорот и етнологијата на Мариово и Меглен|year=1994|publisher=Друштво за организирање на мариовско-мегленски средби и ДНУ Битола|location=Прилеп|language=македонски|pages=65–73}}</ref> Тоа било најголем производител на пченица, градинарски производи и едно од малкуте села кои одгледувале лен, а поради својата големина и богатство тоа плаќало и најголем данок во цело [[Мариово]]. Од овие записи се знае дека во првата половина на XVI век Витолиште било село во кое се одгледувале најмногу свињи и пчелни кошници, а имало и 7 воденици и овоштарски расадници (хасса-поседи).<ref name="Стојаноски Александар" /> За големината на селото Витолиште во својот запис објавен во „[[Цариградски весник]]“ под наслов „Споменик за села називаеми Мориево прилепско. Статистическо описание“ на 21 ноември 1859 за селата во [[Мариово]], македонскиот просветител [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] за запишал дека селото имало 200 куќи со нова црква Свети Атанасија и стара црква Свети Никола.<ref name="Џинот">{{наведена книга|last=Хаџи-Константинов - Џинот|first=Јордан|title=Споменик за села називаеми Мориево прилепско. Статистическо описание|edition=Хаџи Константинов, Јордан - Џинот. Избрани страници|series=Хаџи Константинов, Јордан - Џинот. Избрани страници|date=1987 |publisher=Мисла (Цариградски весник)|location=Скопје (Цариград)|language=македонски}}</ref> Кон крајот на XIX и почетокот на XX век во времето на револуционерните и народноослободителни борби во [[Мариово]], посебно во селата во битолскиот дел, била многу засилена грчката црковно-просветна и вооружена пропаганда при што Витолиште било до линијата на нејзината граница. Во 1903 година по крвавото задушување на [[Илинденско востание|Илинденското востание]], дејството на борбите се пренесува во [[Мариово]] при што е нападнат турскиот гарнизон во Витолиште.<ref name="Илија Башески" /> На почетокот на XX век во [[1909]] година со отворањето на трикласно учичиште со интернат, Витолиште станува и образовно средиште на Мариово. За време на [[НОВ]] во [[Втора светска војна|Втората светска војна]] партизанските единици во два наврати го нападнале рудникот на [[Лигураса]] над село Витолиште кој го експлоатирале [[Германци]]те при што неколку борци ги положиле своите животи во тие борби, меѓу кои и народниот херој [[Манчу Матак]]. Во спомен на загинатите борци во овие борби во [[НОБ]] постои споменик во Витолиште<ref name="енциклопедија" /> и на месноста Лигураса. Во селото постои уште една спомен-чешма со поставена плоча за паднатите борци во НОБ. <gallery mode=packed heights=120px> Податотека:Спомен-плоча на НОБ во Витолиште.jpg|Спомен-плоча на НОБ Податотека:Спомен-чешма во Витолиште.jpg|Спомен-чешма во селото Податотека:Спомен-плочи на НОБ во Витолиште 2.jpg|Спомен-плочи на загинатите борци Податотека:Спомен-плочи на НОБ во Витолиште 3.jpg|Спомен-плочи на загинатите борци Податотека:Спомен-плочи на НОБ во Витолиште.jpg|Спомен-плочи на загинатите борци Податотека:Споменик на НОБ во Витолиште.jpg|Споменикот на загинатите борци </gallery> == Стопанство == [[Податотека:Поглед на Витолиште 2.jpg|300п|мини|десно|Поглед на селото]] Атарот на селото е мошне голем и зафаќа простор од 63,3 километри квадратни. На него пасиштата заземаат површина од 3.132 [[хектар]]и, на шумите отпаѓаат 1.428 хектари, а на обработливото земјиште 1.424 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Во основа, селото има мешовита земјоделска функција. Во селото работи продавница,<ref name="енциклопедија" /> која се наоѓа близу до селската чешма. Местоположбата на селото е доста поволна за сите типови на земјоделство односно, во зарамнетиот дел на запад и југ од селото се одгледуваат житни и поледелски култури, во долината на реката [[Бутурица]] се напасува и напојува крупниот добиток - кравите и воловите како и ситниот - овците за кој постојат неколку [[бачило|бачила]] на падините југоисточно од селото. Кон југ и исток на падината на Козјак и Трибор е застапена густа, разновидна и многу квалитетна шума од која се истакнува особената застапеност со висококвалитетни дрва од црн бор. Во понискиот дел на шумата се напасуваат козите. Од поледелеството застапено е одгледувањето на жита, најмногу пченица и пченка, а градинарството опфаќа одгледување на [[пипер]]ки, [[домат]]и (патлиџани), [[кромид]], [[лук]], [[морков]] и [[марула]], најмногу за сопствени потреби. Во рамки на сточарството е застапено одгледувањето на сите видови на добиток: крупен - крави, волови, телиња и свињи како и ситен - овци и кози. Од добиените и помешани видови на млеко во значајни количества се прави познатото и прочуено мариовско [[биено сирење]], чие производство во денешно време бележи мал пад во обемот поради долготрајноста на производниот процес и познавањето на вештините на малубројното население и сточари, но држи постојана, стабилна и висока цена. Биеното сирење најмногу се продава на пазарите во [[Прилеп]], [[Битола]] и [[Скопје]]. Дел од населението се занимава и со пчеларство и производство на квалитетниот и познат мариовски - ливадски и боров мед, како и со овоштарство односно одгледување на јаболка, круши, сливи, цреши во помали размери. Поради големата застапеност на густа и разновидна високовалитетна шума, значајна стопанска дејност во Витолиште е и шумарството. Поради потребите за сечата на дрво за огрев, градежништво и производство на мебел подружницата „Црн Бор“ од [[Прилеп]] на ЈП „Македонски Шуми“ на влезот на Витолиште има свој објект - пункт со стовариште. Дрво за огрев и градежништво од шумата јужно и источно кон Трибор се сече од шумските стопанства „Црн Бор“ од Прилеп и „Бор“ од Кавадарци како и од дрвно-индустриските претпријатија „Современ дом“ од [[Прилеп]] и „Треска“ од [[Кавадарци]],<ref name="Илија Башески">{{наведена книга|last=Башески|first=Илија|title=Мариово и Меглен - Природни и социо-економски одлики|edition=Фолклорот и етнологијата на Мариово и Меглен|year=1994|publisher=Друштво за организирање на мариовско-мегленски средби и ДНУ Битола|location=Прилеп|pages=53–64}}</ref> а на север кон [[Живово]] и [[Врпско]] ја сечат претежно приватни сопственици на шуми чиишто камиони го оштетуваат патот, на што се жалат мештаните. На атарот на селото во правец на Живово и Врпско има рудни наоѓалишта на кои е застапено и рударството на железни руди и минерали и ископот на градежни материјали. Големи рудни наоѓалишта на железо и хром се наоѓаат и во [[’Ржаново (рудник)|рудникот ’Ржаново]] преку Трибор во тиквешко Мариово во кој се ископува руда за ФЕНИ. На мостот крај реката Бутурица непосредно пред селото Витолиште електроенергетската компанија [[ЕЛЕМ]] со помош и поддршка од македонската влада, домашни и странски научни установи и експерти вршат истражувања на ископ на јагленова руда за производство на електрична струја. <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Општествен објект во Витолиште 2.jpg|Поранешни стопански објекти Податотека:Општествен објект во Витолиште 3.jpg|Поранешни стопански објекти Податотека:Општествен објект во Витолиште.jpg|Поранешни стопански објекти Податотека:Индустриски објект во Витолиште.jpg|Поранешната фабрика за текстил „Солидност“ </gallery> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1091 |1953|1343 |1961|1291 |1971|1110 |1981|664 |1991|377 |1994|290 |2002|170 |2021|41 }} Според податоците на [[Васил К'нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Витолиште живееле 1225 жители.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_37.htm К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 247.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“), во 1905 година во Витолиште имало 1320 жители, под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 162-163.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Витолишта се води како чисто македонско село во Прилепската Каза на Битолскиот Санџак со 200 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|23}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 900 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Меѓутоа, од Витолиште се иселил голем број од населението. Така, во 1961 година селото броело 1.291 жител, додека во 1994 година бројот се намалил дури на 290 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Витолиште, како и останатите мариовски села, и покрај поволните услови како постоење на пат, општествени, услужни и стопански установи го опфатило процесот на масовно иселување на населението. На почетокот на XXI век во Витолиште по долги години беа родени неколку новороденчиња, Наталија Цветкоска, Петар и Давид Чакрески, кои поради потребите за посетување на училиште денес повремено живеат и престојуваат во градот [[Прилеп]]. Според пописот од 2002 година, селото Витолиште броело 170 жители, од кои 167 [[Македонци]], 2 [[Македонски Срби|Срби]] и 1 останат.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=28 декември 2025}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живеел 41 жител, сите [[Македонци]]. {{Пописи|1.225|1.320|1.091|1.343|1.291|1.110|664|377|290|170|41}} === Родови === Селото Витолиште отсекогаш па сѐ до денес е населено исклучиво со [[Македонци|македонски]] [[Православие|православни]] родови. Поради далечината и непристапноста на [[Мариово]], речиси сите родови се староседелски или старинци доселени од околните и соседни мариовски места, а многу мал дел водат подалечно потекло од соседната област [[Меглен]]. Родови и семејства кои живеат во Витолиште се: ''Чакревски'', ''Биновски'', ''Ристевски'', ''Шаоски'', ''Најдовски'', ''Цветкоски'' и други. === Иселеништво === Поради отсуството на стратегија за еднаков економски развој на локално и национално ниво, мариовците се иселуваат во општинските градски центри кои владеат со територијата на Мариово како Прилеп, Битола и Кавадарци, а исто така својот личен економски опстанок го бараат и надвор од границите на Македонија. Најмногу ги има во [[Австралија]], [[Канада]] и [[Франција]]. == Општествени установи == Поради постоењето на општината Витолиште во минатото, селото и денес поседува бројни општествени установи, со што и понатаму продолжува да претставува средиште на овој дел од Мариово. * Поранешно основно училиште — моментално е пропаднато и не е во состојба за понатамошни предавања на новите генерации на ученици. * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|7508]]) — затворена од 2007 година. * Поранешна здравствена амбуланта * Полициска станица * Месна заедница * Центар за ревитализација на Мариово <gallery mode=packed heights=130px> Податотека:Амбуланта во Витолиште.jpg|Поранешна здравствена амбуланта Податотека:Поранешно училиште во Витолиште.jpg|Поранешно основно училиште Податотека:Центарот за ревитализација на Мариово во Витолиште.jpg|Центар за ревитализација на Мариово Податотека:Центарот за ревитализација на Мариово во Витолиште 2.jpg|Зградата на поранешната [[Општина Витолиште]] Податотека:Пошта во Витолиште.jpg|Поштата </gallery> == Самоуправа и политика == [[Податотека:Coat of arms of Vitolište Municipality.png|мини|десно|300п|Грб на поранешната [[Општина Витолиште]].]] Во {{римски|19}} век, Витолиште било село во [[Прилепска Каза|Прилепската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на големата [[Општина Прилеп]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било седиште на некогашната [[Општина Витолиште]], во која влегувале сите села од прилепскиот дел на [[Мариово]]. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Прилеп. Селото припаѓало на некогашната општина Мориово во периодот од 1955 до 1965 година. Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната Општина Витолиште, во која покрај селото Витолиште, се наоѓале и селата Бешиште, Врпско, Живово, Манастир и Полчиште. Општината Витолиште постоела и во периодот 1945-1952 година. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1527 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на месна канцеларија. Во ова избирачко место се опфатени и селата [[Врпско]] и [[Живово]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 130 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 131 гласач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url= https://ep.sec.mk/election/results/electionType/local/electionYear/2021/electionRound/21/municipality/569/pollingStation/22654|title=Резултати|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=28 декември 2025}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Куполата на црквата во Витолиште.jpg|мини|300п|десно|Куполата на главната селска црква „Св. Атанасиј“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|290-292}}</ref><ref name="каламус">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kalamus.com.mk/pdf_spisanija/patrimonium_12/006%20=%20011_1%20Aleksandar%20Mitkoski,%20Dusko%20Temelkoski%20-%20Patrimonium%202019%20WEB.pdf|title=ГЕОРЕКОГНОСЦИРАЊЕ НА ТЕРИТОРИЈАТА НА ОПШТИНИТЕ ПРИЛЕП, ДОЛНЕНИ, КРИВОГАШТАНИ И КРУШЕВО|last=Миткоски|first=Александар|last2=Темелкоски|first2=Душко|date=2019|work=Каламус|accessdate=28 декември 2025}}</ref> Витолиште изобилува со [[археолошко наоѓалиште|археолошки наоѓалишта]], кои сведочат за неговата исклучително долга историја почнувајќи од [[неолитот во Македонија|неолитот]]: * [[Бојков Дол (Витолиште)|Бојков Дол]] — населба од доцноантичко време; * [[Влајкова Чешма (Витолиште)|Влајкова Чешма]] — населба од римско време; * [[Вртко Ливада (Витолиште)|Вртко Ливада]] — населба од доцноантичко време; * [[Горе Река (Витолиште)|Горе Река]] — населба од римско време; * [[Гробишта Св. Илија (Витолиште)|Гробишта Св. Илија]] — некропола од римско време; * [[Ѓерек (Витолиште)|Ѓерек]] — населба од римско време; * [[Заградничка Чука (Витолиште)|Заградничка Чука]] — утврдена населба од доцноантичко време; * [[Задна Река (Витолиште)|Задна Река - Грмајте]] — населба со некропола од доцноантичко време и некропола од средниот век; * [[Каравашчина (Витолиште)|Каравашчина]] — населба од доцноантичко време; * [[Ковачево (Витолиште)|Ковачево]] — населба од доцноантичко време; * [[Лачникот (Витолиште)|Лачникот]] — некропола од римско време; * [[Лигораса (Витолиште)|Лигораса]] — населба од доцноантичко време; * [[Моклиште (Витолиште)|Моклиште]] — населба од римско време; * [[Полените (Витолиште)|Полените]] — населба од римско време; * [[Пртева Ливада (Витолиште)|Пртева Ливада]] — населба од доцноантичко време; * [[Св. Петка (Витолиште)|Св. Петка]] — населба од доцноантичко време и раниот среден век; * [[Св. Харалампија (Витолиште)|Св. Харалампија]] — некропола од римско време; * [[Сињак (Витолиште)|Сињак]] — населба од доцноантичко време; * [[Царичина Нива (Витолиште)|Царичина Нива]] — населба од неолитско и римско време; * [[Црква Св. Атанас (Витолиште)|Црква Св. Атанас]] — осамен наод од римско време; * [[Црквиште (Витолиште)|Црквиште]] — населба од средниот век; * [[Шупливец (Витолиште)|Шупливец]] — населба од римско време; и * [[Св. Петка-тумули (Витолиште)|Св. Петка-тумули]] — некропола од железното време. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Витолиште|Црква „Св. Атанасиј“]] — главна селска црква која што е веднаш на влезот од селото; * [[Црква „Св. Илија“ - Витолиште|Црква „Св. Илија“]] — гробишна црква над селото; и * [[Црква „Св. Харалампиј“ - Витолиште|Црква „Св. Харалампиј“]] — помала селска црква. ;Параклиси * [[Параклис „Св. Кирил и Методиј“ - Витолиште|Параклис „Св. Кирил и Методиј“]] — мал параклис. ;Споменици * Споменик на загинатите борци на [[Лигураса]]; * Споменик на загинатите борци на Витолиште со спомен-плочи; и * Спомен-чешма со поставена плоча за паднатите борци во НОБ. ;Реки<ref name="Реки во Македонија">{{РекиМак|страница=16}}</ref> * [[Бутурица]] — река која поминува покрај селото и се влива во Црна Река; и * [[Сидорка]] — мала река низ селото. <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Витолиште 11.jpg|Воздушен поглед на црквата „Св. Атанасиј“ Податотека:Црква „Св. Илија“ - Витолиште.jpg|Гробишната црква „Св. Илија“ Податотека:Црква „Св. Харалампиј - Витолиште 5.jpg|Црквата „Св. Харалампиј“ Податотека:Параклис „Св. Кирил и Методиј“ - Витолиште.jpg|Параклисот „Св. Кирил и Методиј“ </gallery> == Редовни настани == ;Слави и настани * [[Атанасовден]] (зимен, 31 јануари) — црковна и селска слава * [[Мариовско-мегленски средби]] (се одржуваат во втората половина на мај - околу празникот [[Св. Кирил и Методиј]]) — во минатото постојано се одржувале во селото Витолиште каде покрај културно-забавната програма имало и научни собири, а од пред неколку години одржувањето кое опфаќа само културно-уметничка програма е преместено во блискиот [[Мелнички манастир|Мелнички манастир „Св. Илија“]] кај раселеното село [[Мелница (Прилепско)|Мелница]] а воедно и прославувањето на патрониот празник Илинден. * [[Mariovo Off-Road Experience]] — малата велосипедска тура на фестивалот го посетува и застанува во селото кое се посетува и во рамки на планинското трчање. == Личности == ;Родени во или по потекло од Витолиште * [[Бино Андонов]] (?-1915) — македонски деец и мариовски даскал; * [[Крсто Андонов]] (1886-1918) — македонски општественик, просветен деец, етнограф и стихотворец; * [[Георги Сталев Поповски]] (1930-?) — македонски поет и писател; * [[Митре Балевски]] (1917-1945) — македонски партизан; * [[Јован Ѓуровски]] (р. 1941) — македонски поет и романсиер. ;Починати во Витолишта * [[Манчу Матак]] (1920-1944) — македонски комунистички деец и народен херој; и * [[Савка Манеска]] (1926-1944) — македонска партизанка. == Култура и спорт == Природните убавини на Мариово се користат за планинарење, алпинизам, параглајдерство, лов и риболов. Во тој однос во рамки на фестивалот на отворено [[Mariovo Off-Road Experience]] селото Витолиште редовно било посетувано од велосипедистите во малата тура, како и од посетителите во рамки на планинското трчање. [[Мариовска носија|Мариовската носија]] зазема посебно место во ризницата на културното наследство. == Галерија == <gallery mode=packed heights=120px> Податотека:Амбуланта во Витолиште 2.jpg|Старата амбуланта Податотека:Архитектура во Витолиште.jpg|Стара разрушена куќа во селото Податотека:Чешма во Витолиште.jpg|Чешма во селото Податотека:Бакрорез на чешма во Витолиште.jpg|Бакрорез на чешмата Податотека:Бакрорез на чешма во Витолиште 2.jpg|Икона на Свети Атанасиј на чешмата Податотека:Бакрорез на чешма во Витолиште 3.jpg|Икона на Богородица на чешмата Податотека:Витолиште 01.JPG|Бачило во непосредна близина на селото Податотека:Витолиште 04.JPG|Глетка од улицата на сретсело во Витолиште Податотека:Дрвена врата во Витолиште.jpg|Дрвена врата на куќа Податотека:Низ Витолиште.jpg|Стара куќа во селото Податотека:Објект во Витолиште.jpg|Објект во селото Податотека:Поранешно училиште во Витолиште 2.jpg|Старото училиште Податотека:Традиционална куќа во Витолиште.jpg|Традиционална куќа во селото Податотека:Трпезарија во Витолиште.jpg|Трпезарија кај параклисот „Св. Кирил и Методиј“ Податотека:Уица во Витолиште 1.jpg|Улица во селото Податотека:Улица во Витолиште 2.jpg|Улица во селото Податотека:Улица во Витолиште 3.jpg|Улица во селото Податотека:Улица во Витолиште.jpg|Улица во селото </gallery> == Поврзано == * [[Општина Прилеп]] * [[Мариово]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Vitolište}} * [http://novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=7311594312&id=16&prilog=0&setIzdanie=23531 Витолиште крие културни остатоци од различни периоди]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Нова Македонија; 31 јули 2015) * [https://www.facebook.com/vitoliste/ Официјална страница за Витолиште на Фејсбук] {{Општина Прилеп}} {{Мариово}} [[Категорија:Витолиште| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Прилепски села]] [[Категорија:Села во Општина Прилеп]] [[Категорија:Села со слава Атанасовден во Македонија]] e53vwiwkgf6pz05209ctmnudlevjeb8 0 9161 5603201 5397844 2026-08-02T13:51:47Z P.Nedelkovski 47736 селска слава - Илинден 5603201 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Длабочица}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Длабочица | слика = Поглед на Длабочица.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на Вучково Маало на селото Длабочица | општина = {{општинскигрб|Општина Крива Паланка}} | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | област = [[Славиште]] | население = 77 | година = 2002 | поштенски број = 1333 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 722 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=11 | lat_sec=54 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=14 | lon_sec=29 | слава = [[Илинден]] | мрежно место = | карта = Длабочица во Општина Крива Паланка.svg }} '''Длабочица''' — село во областа [[Славиште]], во [[Општина Крива Паланка]], во околината на градот [[Крива Паланка]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Куќа во Длабочица.jpg|мини|300п|лево|Куќа во селото Длабочица]] Селото се наоѓа во областа [[Славиште]], во западниот дел на територијата на [[Општина Крива Паланка]], и западно од самиот град [[Крива Паланка]], на оддалеченост од околу 12 километри.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=24 мај 2019|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=96}}</ref> Селото е раштркано, чии маала се наоѓаат на надморска височина од 930 до 1.100 метри.<ref name="енциклопедија" /> Куќите на ова село се наоѓаат помеѓу [[Длабочичка Река]] на запад и [[Баштевска Река]] на исток. Во долниот тек на селото, двете се спојуваат во една, која подоцна се влева во [[Крива Река]]. Селото е во насока северозапад-југоисток. Околни села се [[Петралица]] на запад, [[Баштево]] на север, [[Габар]] на север и [[Т’лминци]] на исток.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Кривопаланачка област|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=Хрватска академија на науките и уметностите|year=1973|isbn=|location=Загреб|pages=279-280}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Градиште, Осоје, Врањски Гробишта, Средња ’Ртина, Чанкине Куќе, Аџијци, Деда-Митревци, Клисари, Просеченик, Парлапанци, Долно Поле, Селиште и други.<ref name=":0" /> Селото има разбиен тип. Се дели на следниве маала: Клисарско, Аџијско, Деда-Митревско, Брдачко и Чанкина.<ref name=":0" /> Многу од самите маала се поделени на помали групи на куќи, кои една од друга се доста издвоени. Селото се наоѓа близу до главниот пат [[Крива Паланка]]-[[Куманово]], на ридско-планински предел. == Историја == За минатото на селото се знае многу малку. Сепак, во селото се пронајдени старини. Градиште на устието на Длабочичка Река во Крива Река е стрмно карпесто возвишување, во близина на месноста Врањски Гробишта.<ref name=":0" /> Во историските извори се наведува селото Глобочица. Податокот потекнува од 1355 година. Некои автори сметаат дека се работи за денешното село Длабочица.<ref name=":0" /> Едно предание наведува дека ова село некогаш имало само 5-6 куќи, сместени во денешното Клисарско Маало, во горниот дел на селото. Меѓутоа, тие жители развиле активен сточарски живот. Поради тоа, на атарот на селото постоеле сточарски трла, кои во {{римски|19}} век постепено биле претворени во издвоени маала.<ref name=":0" /> Во {{римски|19}} век, Длабочица било село во [[Кривопаланечка каза]] на [[Отоманското Царство]]. == Стопанство == Атарот е голем и зафаќа простор од 12&nbsp;км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 516,6 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 434 хектари, а на шумите само 56,5 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.<ref name="енциклопедија" /> Мештаните се занимавале со земјоделство и со сточарство, но во поново време, многу ниви се останати необработени поради иселувањето на жителите.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|427 |1953|471 |1961|510 |1971|443 |1981|280 |1991|216 |1994|208 |2002|144 |2021|77 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во Длабочица имало 500 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 224.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], во 1905 година во Длабочица имало 576 жители, под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 142-143.</ref> По [[Прва светска војна|Првата светска војна]] селото имало 544 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://statlib.nsi.bg:8181/isisbgstat/ssp/lister.asp?content=%2FFullt%2Fextpages%2FSNM_23_1917_1917%2FSNM_23_1917_1917_P%2A.pdf&from=1&to=150&index=%2FFullt%2Fextpages%2FSNM_23_1917_1917%2FSNM_23_1917_1917_index.pdf&cont=&type=%F1%F2%F0%E0%ED%E8%F6%E8 |title=Списък на населените места в Македония, Моравско и Одринско, София, 1917, с. 30. |accessdate=2021-08-12 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407080653/http://statlib.nsi.bg:8181/isisbgstat/ssp/lister.asp?content=%2FFullt%2Fextpages%2FSNM_23_1917_1917%2FSNM_23_1917_1917_P%2A.pdf&from=1&to=150&index=%2FFullt%2Fextpages%2FSNM_23_1917_1917%2FSNM_23_1917_1917_index.pdf&cont=&type=%F1%F2%F0%E0%ED%E8%F6%E8 |url-status=dead }}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 400 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> И во ова село, населението се преполовило. Така, во 1961 година селото броело 510 жители, а во 1994 година бројот се намалил на 208 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Длабочица живееле 144 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=24 мај 2019}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 77 жители, од кои 59 [[Македонци]] и 18 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|500|576|427|471|510|443|280|216|208|144|77}} === Родови === Длабочица е македонско село, населено со македонски родови, кои се староседелци и доселени. Доселени се само оние кои живеат во Чанкино Маало.<ref name=":0" /> Според истражувањата од 1973 година, родови во селото се: * Староседелци: ''Клисарци'' (13 к.), ''Аџијци'' (13 к.), ''Дедо-Митровци'' (9 к.) и ''Брдарци'' (8 к.)'', сите си живеат во посебни маала. * Доселеници: ''Чанкинци'' (7 к.), живеат во посебно маало. Доселени се од селото [[Псача]]. Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ во 1953 година, родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Аџијци (17 к.)'' се делат на ''Баба Ристенци, Вучковци, Митровци и Кенѕа или Станковци''. ''Грци (14 к.)'', се делат на ''Ѓоринци и Баба Јанинкинци''. ''Клисарци (12 к.)'', се делат на ''Камењарци, Гаванци, Вукинци, Лубарци и Муставинци. Брдарци (6 к.)'' * '''Доселеници:''' ''Маса или Стојановци (1 к.)'' доселени се 1865 од селото [[Огут]] во [[Горна Пчиња]]''; Метежевци (1 к.)'' доселени се околу 1870 година од селото [[Метежево]] во [[Горна Пчиња]]''; Чанкинци (2 к.)'' доселени се од селото [[Псача|Псача'';'']] ''Попиќовци или Мечкарци (1 к.)'' доселени се во 1937 година од селото [[Баштево|Баштево'';'']] ''Агушевци (1 к.)'' доселени се од [[Крива Паланка]] во 1936 година. Они биле [[Роми]].<ref>{{Наведена книга|title=Славишки Зборник Бр.1|last=Величковски|first=Драган|publisher=Градски Музеј - Крива Паланка|year=2009|isbn=|location=Крива Паланка|pages=}}</ref> == Општествени установи == [[Податотека:Основно училиште во Длабочица.jpg|мини|300п|десно|Поглед на поранешното основно училиште]] [[Податотека:Гласачко место во Длабочица.jpg|мини|300п|десно|Влезот во гласачкото место во селото]] [[Податотека:Поглед на црквата „Св. Никола“ во селото Длабочица, Кривапаланечко.jpg|мини|300п|десно|Поглед на главната селска црква „Св. Никола“]] * Поранешно основно училиште == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Крива Паланка]], која била една од малкуте општини, кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Крива Паланка. Во периодот 1952-1955, селото било средиште на тогашната општина Длабочица, во која покрај селото Длабочица, се наоѓале и селата Баштево, Борово, Мождивњак, Псача и Т’лминци. Општината Градец постоела и во периодот 1950-1952. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0966 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое е сместено во основното училиште. Во избирачкото место е опфатено и селото [[Баштево]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=24 мај 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 232 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/43/1173|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113021744/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/43/1173|archive-date=2021-01-13|dead-url=|accessdate=24 мај 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> * [[Градиште (Длабочица)|Градиште]] — градиште од доцната антика; и * [[Селиште (Длабочица)|Селиште]] — населба од доцната антика. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Никола“ - Длабочица|Црква „Св. Никола“]] — главна селска црква, сместена во Клисарско Маало, изградена по [[Прва светска војна|Првата светска војна]] * [[Црква „Вознесение Христово“ - Длабочица|Црква „Вознесение Христово“]] — понова селска црква ;Реки<ref name="РекиМак">{{РекиМак|страница=10}}</ref> * [[Баштевска Река]] — тече низ селото, се влева во [[Крива Река]] * [[Длабочичка Река]] — тече низ селото == Редовни настани == * [[Илинден]] — овој празник се слави како селска слава. Се организира и турнир во мал фудбал на игралиште на ФК „Крива Река“. <!--== Личности == == Култура и спорт ==--> == Личности == Личности родени во Длабочица: * [[Трајко Петковски]] (1920-1944) — македонски партизан, [[револуционер]], борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] == Иселеништво == Длабочица — село во кое тешко се живее. Повоени иселеници највеќе има во [[Скопје]] (20 семејства). Родот Алексовци се иселил во селото [[Клечевце]] кај [[Куманово]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Основно училиште во Длабочица 2.jpg|Затвореното основно училиште во селото Податотека:Куќа во Длабочица 2.jpg|Куќа во селото Податотека:Гробишта во Длабочица.jpg|Селските гробишта во дворот на црквата „Св. Никола“ </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Славиште]] * [[Општина Крива Паланка]] * [[Крива Паланка]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Dlabočica, Kriva Palanka|Длабочица}} {{Општина Крива Паланка}} [[Категорија:Длабочица (Кривопаланечко)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кривопаланечки села]] [[Категорија:Села во Општина Крива Паланка]] c0zb7jeeimmq0sbqkvslo26udek22cy 5603202 5603201 2026-08-02T13:52:02Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Села со слава Илинден во Македонија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5603202 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Длабочица}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Длабочица | слика = Поглед на Длабочица.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на Вучково Маало на селото Длабочица | општина = {{општинскигрб|Општина Крива Паланка}} | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | област = [[Славиште]] | население = 77 | година = 2002 | поштенски број = 1333 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 722 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=11 | lat_sec=54 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=14 | lon_sec=29 | слава = [[Илинден]] | мрежно место = | карта = Длабочица во Општина Крива Паланка.svg }} '''Длабочица''' — село во областа [[Славиште]], во [[Општина Крива Паланка]], во околината на градот [[Крива Паланка]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Куќа во Длабочица.jpg|мини|300п|лево|Куќа во селото Длабочица]] Селото се наоѓа во областа [[Славиште]], во западниот дел на територијата на [[Општина Крива Паланка]], и западно од самиот град [[Крива Паланка]], на оддалеченост од околу 12 километри.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=24 мај 2019|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=96}}</ref> Селото е раштркано, чии маала се наоѓаат на надморска височина од 930 до 1.100 метри.<ref name="енциклопедија" /> Куќите на ова село се наоѓаат помеѓу [[Длабочичка Река]] на запад и [[Баштевска Река]] на исток. Во долниот тек на селото, двете се спојуваат во една, која подоцна се влева во [[Крива Река]]. Селото е во насока северозапад-југоисток. Околни села се [[Петралица]] на запад, [[Баштево]] на север, [[Габар]] на север и [[Т’лминци]] на исток.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Кривопаланачка област|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=Хрватска академија на науките и уметностите|year=1973|isbn=|location=Загреб|pages=279-280}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Градиште, Осоје, Врањски Гробишта, Средња ’Ртина, Чанкине Куќе, Аџијци, Деда-Митревци, Клисари, Просеченик, Парлапанци, Долно Поле, Селиште и други.<ref name=":0" /> Селото има разбиен тип. Се дели на следниве маала: Клисарско, Аџијско, Деда-Митревско, Брдачко и Чанкина.<ref name=":0" /> Многу од самите маала се поделени на помали групи на куќи, кои една од друга се доста издвоени. Селото се наоѓа близу до главниот пат [[Крива Паланка]]-[[Куманово]], на ридско-планински предел. == Историја == За минатото на селото се знае многу малку. Сепак, во селото се пронајдени старини. Градиште на устието на Длабочичка Река во Крива Река е стрмно карпесто возвишување, во близина на месноста Врањски Гробишта.<ref name=":0" /> Во историските извори се наведува селото Глобочица. Податокот потекнува од 1355 година. Некои автори сметаат дека се работи за денешното село Длабочица.<ref name=":0" /> Едно предание наведува дека ова село некогаш имало само 5-6 куќи, сместени во денешното Клисарско Маало, во горниот дел на селото. Меѓутоа, тие жители развиле активен сточарски живот. Поради тоа, на атарот на селото постоеле сточарски трла, кои во {{римски|19}} век постепено биле претворени во издвоени маала.<ref name=":0" /> Во {{римски|19}} век, Длабочица било село во [[Кривопаланечка каза]] на [[Отоманското Царство]]. == Стопанство == Атарот е голем и зафаќа простор од 12&nbsp;км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 516,6 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 434 хектари, а на шумите само 56,5 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.<ref name="енциклопедија" /> Мештаните се занимавале со земјоделство и со сточарство, но во поново време, многу ниви се останати необработени поради иселувањето на жителите.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|427 |1953|471 |1961|510 |1971|443 |1981|280 |1991|216 |1994|208 |2002|144 |2021|77 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во Длабочица имало 500 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 224.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], во 1905 година во Длабочица имало 576 жители, под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 142-143.</ref> По [[Прва светска војна|Првата светска војна]] селото имало 544 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://statlib.nsi.bg:8181/isisbgstat/ssp/lister.asp?content=%2FFullt%2Fextpages%2FSNM_23_1917_1917%2FSNM_23_1917_1917_P%2A.pdf&from=1&to=150&index=%2FFullt%2Fextpages%2FSNM_23_1917_1917%2FSNM_23_1917_1917_index.pdf&cont=&type=%F1%F2%F0%E0%ED%E8%F6%E8 |title=Списък на населените места в Македония, Моравско и Одринско, София, 1917, с. 30. |accessdate=2021-08-12 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407080653/http://statlib.nsi.bg:8181/isisbgstat/ssp/lister.asp?content=%2FFullt%2Fextpages%2FSNM_23_1917_1917%2FSNM_23_1917_1917_P%2A.pdf&from=1&to=150&index=%2FFullt%2Fextpages%2FSNM_23_1917_1917%2FSNM_23_1917_1917_index.pdf&cont=&type=%F1%F2%F0%E0%ED%E8%F6%E8 |url-status=dead }}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 400 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> И во ова село, населението се преполовило. Така, во 1961 година селото броело 510 жители, а во 1994 година бројот се намалил на 208 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Длабочица живееле 144 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=24 мај 2019}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 77 жители, од кои 59 [[Македонци]] и 18 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|500|576|427|471|510|443|280|216|208|144|77}} === Родови === Длабочица е македонско село, населено со македонски родови, кои се староседелци и доселени. Доселени се само оние кои живеат во Чанкино Маало.<ref name=":0" /> Според истражувањата од 1973 година, родови во селото се: * Староседелци: ''Клисарци'' (13 к.), ''Аџијци'' (13 к.), ''Дедо-Митровци'' (9 к.) и ''Брдарци'' (8 к.)'', сите си живеат во посебни маала. * Доселеници: ''Чанкинци'' (7 к.), живеат во посебно маало. Доселени се од селото [[Псача]]. Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ во 1953 година, родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Аџијци (17 к.)'' се делат на ''Баба Ристенци, Вучковци, Митровци и Кенѕа или Станковци''. ''Грци (14 к.)'', се делат на ''Ѓоринци и Баба Јанинкинци''. ''Клисарци (12 к.)'', се делат на ''Камењарци, Гаванци, Вукинци, Лубарци и Муставинци. Брдарци (6 к.)'' * '''Доселеници:''' ''Маса или Стојановци (1 к.)'' доселени се 1865 од селото [[Огут]] во [[Горна Пчиња]]''; Метежевци (1 к.)'' доселени се околу 1870 година од селото [[Метежево]] во [[Горна Пчиња]]''; Чанкинци (2 к.)'' доселени се од селото [[Псача|Псача'';'']] ''Попиќовци или Мечкарци (1 к.)'' доселени се во 1937 година од селото [[Баштево|Баштево'';'']] ''Агушевци (1 к.)'' доселени се од [[Крива Паланка]] во 1936 година. Они биле [[Роми]].<ref>{{Наведена книга|title=Славишки Зборник Бр.1|last=Величковски|first=Драган|publisher=Градски Музеј - Крива Паланка|year=2009|isbn=|location=Крива Паланка|pages=}}</ref> == Општествени установи == [[Податотека:Основно училиште во Длабочица.jpg|мини|300п|десно|Поглед на поранешното основно училиште]] [[Податотека:Гласачко место во Длабочица.jpg|мини|300п|десно|Влезот во гласачкото место во селото]] [[Податотека:Поглед на црквата „Св. Никола“ во селото Длабочица, Кривапаланечко.jpg|мини|300п|десно|Поглед на главната селска црква „Св. Никола“]] * Поранешно основно училиште == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Крива Паланка]], која била една од малкуте општини, кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Крива Паланка. Во периодот 1952-1955, селото било средиште на тогашната општина Длабочица, во која покрај селото Длабочица, се наоѓале и селата Баштево, Борово, Мождивњак, Псача и Т’лминци. Општината Градец постоела и во периодот 1950-1952. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0966 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое е сместено во основното училиште. Во избирачкото место е опфатено и селото [[Баштево]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=24 мај 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 232 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/43/1173|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113021744/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/43/1173|archive-date=2021-01-13|dead-url=|accessdate=24 мај 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> * [[Градиште (Длабочица)|Градиште]] — градиште од доцната антика; и * [[Селиште (Длабочица)|Селиште]] — населба од доцната антика. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Никола“ - Длабочица|Црква „Св. Никола“]] — главна селска црква, сместена во Клисарско Маало, изградена по [[Прва светска војна|Првата светска војна]] * [[Црква „Вознесение Христово“ - Длабочица|Црква „Вознесение Христово“]] — понова селска црква ;Реки<ref name="РекиМак">{{РекиМак|страница=10}}</ref> * [[Баштевска Река]] — тече низ селото, се влева во [[Крива Река]] * [[Длабочичка Река]] — тече низ селото == Редовни настани == * [[Илинден]] — овој празник се слави како селска слава. Се организира и турнир во мал фудбал на игралиште на ФК „Крива Река“. <!--== Личности == == Култура и спорт ==--> == Личности == Личности родени во Длабочица: * [[Трајко Петковски]] (1920-1944) — македонски партизан, [[револуционер]], борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] == Иселеништво == Длабочица — село во кое тешко се живее. Повоени иселеници највеќе има во [[Скопје]] (20 семејства). Родот Алексовци се иселил во селото [[Клечевце]] кај [[Куманово]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Основно училиште во Длабочица 2.jpg|Затвореното основно училиште во селото Податотека:Куќа во Длабочица 2.jpg|Куќа во селото Податотека:Гробишта во Длабочица.jpg|Селските гробишта во дворот на црквата „Св. Никола“ </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Славиште]] * [[Општина Крива Паланка]] * [[Крива Паланка]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Dlabočica, Kriva Palanka|Длабочица}} {{Општина Крива Паланка}} [[Категорија:Длабочица (Кривопаланечко)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кривопаланечки села]] [[Категорија:Села во Општина Крива Паланка]] [[Категорија:Села со слава Илинден во Македонија]] s5l3aqzmpaqes04ecbr8zqc5mcgmijj 0 9283 5603490 5515242 2026-08-03T09:58:35Z ~2026-42892-69 135588 /* */ Манастирот е машки манастир од 2023 5603490 wikitext text/x-wiki {{Infobox monastery | name = Марков манастир | image = Vlezna-Porta-Markov-Manastir.JPG | caption = Главната влезна порта во манастирскиот комплекс | full = | other_names = | order = [[МПЦ - ОА]] | established = [[1345]] | disestablished = | abbot = | diocese = [[Скопска епархија|Скопска]] | churches = [[Црква „Св. Димитриј“ - Маркова Сушица|„Св. Димитриј“]], <br> | founder = [[Крале Марко]], [[Волкашин]] | dedication = [[Свети Димитриј Солунски]] | people = [[Крале Марко]], [[Кирил Пејчиновиќ]] | location = село [[Маркова Сушица]], [[Општина Студеничани]], [[Скопје]], {{МКД}} | coord = {{coord|41|53|56|N|21|24|29|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} | oscoor = | remains = 1 црква, параклис, конак, камбанарија | public_access = да | other_info = }} [[Податотека:Marko-Monastery-church.jpg|thumb|250px|right|Црквата Свети Димитрија во Марковиот манастир]] [[Податотека:Konaci-Markov Manastir.JPG|thumb|250px|десно|Конаците на Марковиот манастир]] [[Податотека:Marko_Susica1.jpg|thumb|250px|right|Крале Марко]] [[Податотека:Markov-Manastir-MKD.JPG|thumb|десно|250px|Поглед на Марковиот манастир од подножјето на планината Китка]] '''Марков манастир''' — македонски [[православие|православен]] [[манастир]] кој се наоѓа јужно од селото [[Маркова Сушица]], по долината на [[Маркова Река]] на нејзиниот лев брег, на 20 км од [[Скопје]]. Манстирот е активен и во денешно време, а во него суштествува машко монаштво. Во самиот манастир се наоѓа [[Црква „Св. Димитриј“ - Маркова Сушица|црквата Св. Димитрија]] и импозантната камбанарија.<ref>''Ḱornakov, Dimitar (1995) (на англиски). „Macedonian monasteries“. Matica makedonska''</ref> ==Историја== Како најважен сочуван изворен документ за изградбата во Марковиот манастир претставува натписот над јужниот влез внатре во црквата, кој дава податоци за изградбата на манастирската црква и нејзините ктитори. Натписот ја има следната содржина: :''Се обнови овој пребожествен храм на светиот великомаченик христов победоносец и чудотворец Димитрија, со усрдието и поспешението на благоверниот крал [[Волкашин]] и со благоверната кралица Елена и со премногу љубените нивни ќерки и синови благоверниот крал [[Крале Марко|Марко]] и Андреаш, Иваниш и Димитар во годината 1377. А овој манастир почна да се ѕида во 1345 во дните на благоверниот цар Стефан и христољубивиот крал Волкашин, а се заврши во дните на благоверниот и христољубивиот крал Марко.''<ref>Ќорнаков Димитар. ''„Македонски манастири“''. Матица, Скопје, 2009. стр.67-69</ref> Втор изворен документ претставува полилејот на кого се излиени букви со имињата на ктиторот како и за дел од историјата на црквата<ref>Ќорнаков Димитар. ''„Македонски манастири“''. Матица, Скопје, 2009. стр.69</ref>. Историјата на манастирот ја надополнуваат и записите испишани на столбовите и на ѕидовите на црквата. Еден таков запис е видливо врежан на северната фасада од црквата и северозападниот столб во наосот на црквата со името на нашиот македонски просветител [[Кирил Пејчиновиќ]] кој бил и игумен на манастирот на почетокот на XIX век од 1801 па сè до 1818 година.<ref>Исто</ref>. Тој во Марковиот манастир ја напишал неговата книга „Огледало“, а основал и училиште. Според опширните [[Османлиско Царство|османлиски]] [[дефтер]]и за населението на [[Скопска Каза|Скопската Каза]] од 1832/33 година, во манастирот живееле 10 [[христијани]], односно монахот Берасим (35 годишен), монахот Бежони (30 годишен), монахот Кревдоси (45 годишен), монахот Батоми (25 годишен) и монахот Мартин (35 годишен), кој на 16 март 1832 година привремено се иселил во [[Призрен|Призренската Каза]]. Освен монасите, тука живееле и двајцата измеќари, Атанаско и Велко, собирачот на данок Јаков, воденичарот Јошко и неговиот брат Спасе.<ref>{{Наведена книга|title=Османлиски документи за историјата на Македонија - пописи од XIX век на христијанското население - Скопски Санџак, каза Скопје.|publisher=д-р Емил Крстески|year=2021|location=Скопје}}</ref> ==Градба== Капијата на манастирот е искована од масивно дрво. Веднаш од десната страна започнуваат манастирските конаци и други помошни простории. Покрај конаците се наоѓа уште и фурна, казани за печење ракија, бунар со студена вода и мошне стара воденица која е сочувана како секавање на времето кога житото се мелело на таков начин. Името на манастирот е добиено по популарниот јунак [[Крале Марко]]. Црквата Св. Димитрија е изградена во 1345&nbsp;г. за што сведочи натписот над јужната врата од внатрешната страна на црквата. Таа била обновена од кралот Волкашин, а наполно завршена и живописана од неговиот син Марко (меѓу 1366 и 1371-72 година). Во почетокот на XIX век во манастирот како негов игумен престојувал и работел македонскиот преродбеник и книжевник Кирил Пејчиновиќ. ===Црква=== {{главна|Црква „Св. Димитриј“ - Маркова Сушица}} Основата на црквата е во форма на впишан крст во правоаголно протранство, со купола што се издига над централниот дел, носена од четири камени столбови. Нартексот е одделен со троделен отвор од наосот, а во неговиот горен дел се наоѓа слепа калота, јасно назначена и видлива на покривот. Црквата е ѕидана од делкан камен и тули кои се изведени во интересни шари, особено на олтарната апсида, во десетте декоративно изведени ниши. Кон црквата, од јужната страна, во подецнежниот период додадена е просторија во вид на [[параклис]] кој служел за крштевање и е изграден од слаб материјал. Од западната страна на црквата, во 1830&nbsp;г., изграден е отворен трем ѕидан од делкан камен, за кој средства дал Хамзи-паша Скопски. Меѓу зградите на конаците се наоѓа старата трпезарија која има форма на еднокорабна црква со апсида на северната страна. Ѕидовите на трпезаријата биле покриени со фрескоживопис. Првобитниот иконостас на црквата наполно е зачуван. Тој се состои од камени столбови со капители кои се орнаментирани, со што потсетува на камените иконостаси на [[Црква Св.Пантелејмон|црквата Св.Пантелејмон]] во [[Нерези]], или [[Црква Св.Ѓорѓи|црквата Св.Ѓорѓи]] во Старо Нагоричане. Дел од старите икони се зачувани, меѓутоа, тие биле пресликани во периодот на XIX век. ==Параклис== За време на изградбата на црквата или нешто подоцна бил изграден и параклис на јужната страна каде биле насликани ктиторските портрети на кралот [[Волкашин]] и [[Крале Марко]], кои биле откриени за време на конзерваторските работи во 1963-1964 година<ref>Ќорнаков Димитар. ''„Македонски манастири“''. Матица, Скопје, 2009. стр.70-71</ref>. Во манастирскиот комплекс постои и параклис посветен на св. апостол Марко. Граден е во поново време, а фрескописот го извеле монахињата Илијана со тогашните апсолвенти на Ликовната Академија во Скопје, сестрите Даниела Недеска и Сарита Коневска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kralemarko.org.mk/default-mk.asp?ItemID=1B057764EEF3F643A9CF75CDF2F845E9|title=Фрескописување|publisher=Крале Марко|accessdate=2011-03-19|archive-date=2023-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123105536/http://www.kralemarko.org.mk/default-mk.asp?ItemID=1B057764EEF3F643A9CF75CDF2F845E9|url-status=dead}}</ref> ==Конаци== == Монаштво== Во минатото монашкиот живот во Марковиот манастир бил доста активен. Како негови игумени во XIX век се познати македонскиот просветител [[Кирил Пејчиновиќ]] (од 1801 до 1818 година) и [[Герасим Бочович]] во 1831 година. Во поново време е обновен монашкиот живот и во него живеат три монахињи. ==Книжевен центар== {{Главна|Список на ракописи (Марков манастир)}} Марковиот манастир бил еден од најзначајните културно просветни и книжевни центри во минатото, книгите од манастирската библиотека се буквално разграбени, а истата судбина ја доживеале и голем број на уметнички предмети, кои се чувале во манастирската црква. Според досегашните сознанија, ракописи по потекло Марковиот манастир има во: Државниот историски музеј во Москва (Хлудовата збирка), Виенската национална библиотека, [[Хрватска академија на науките и уметностите|Хрватската академија на науките и уметностите]], [[Српска академија на науките и уметностите|Српската академија на науките и уметностите]], Белградска библиотека (Стара збирка) и Државната библиотека во Софија.<ref>''Велев, И. Македонскиот книжевен XIV век, Скопје, 1994''</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Marko's monastery, 11.JPG|Влезот на манастирот Податотека:Marko's monastery, 3.JPG|Дел од конаците Податотека:Marko's monastery, 5.jpg|Влезот во црквата Св. Димитрија Податотека:Markov Manastir Skopsko 2014 (21).jpg|Дворот на манастирот Податотека:Markov Manastir Skopsko 2014 (25).jpg|Поглед на црквата Податотека:Markova Reka i Markov Manastir 16.JPG|Црквата во манастирот Податотека:Markova Reka i Markov Manastir 36.JPG|Ѕидовите околу манастирот </gallery> == Извори== ===Наводи=== {{наводи}} ===Литература=== *Балабанов, К. Новооткриени портрети на кралот Марко и кралот Волкашин во Марковиот манастир, ''Културно наследство'', III, Скопје, 1967 *Димевски, С. Документи за судбината на полилејот во Марковиот маанстир – село Сушица (Скопско). Гласник ИНИ, Скопје, 1964 *Ђурић, В. Ј. Марков манастир – Охрид, Зборник за ликовне уметности, 8, Нови Сад, 1972 *Мирковић, Л. Дали се фреске Марковог манастира могу тумачити житијем св. Василија Новог, Старинар, н. с., књ. XII, Београд, 1961. *Мирковић, Л., Ж. Татић, Марков манастир. Нови Сад, 1925. *Мирковић, Л. Још нешто из Марковог манастира код Скопља, Гласник Скопског научног друштва, књ. I, св.1, Скопље, 1925. *Мирковић, Л. Новооткрите фреске у Марковом манастиру код Скопља, Гласник Скопског научног друштва, књ. XII, Скопље, 1933. *Ношпал-Никуљска, Н. За ктиторската композиција и натписот во Марковиот мансастир – село Сушица, Скопско, Гласник на Институтот за национална историја, XV, бр.2, Скопје, 1971, 225-238 *Ношпал-Никуљска, Н. Марковиот манастир-монумент како документ низ историјата, Споменици на средновековната и поновата историја на Македонија, т. 1, Скопје, 1975. *Стефановић, А. Неколико профаних фреско слика откривених у Марковом манастиру, Српски књижевни гласник, Нова серија, књ. V, 1 јануар 1922 == Надворешни врски == {{рв|Marko's Monastery}} {{рв|St. Demetrius Church (Markova Sušica)|Манастирската црква}} *[http://travel2macedonia.com.mk/tourist-attraction/marko-monastery-skopje Марков Манастир на travel2macedonia] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101225144713/http://travel2macedonia.com.mk/tourist-attraction/marko-monastery-skopje |date=2010-12-25 }} *[http://www.spe.org.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=103&Itemid=68 Марков Манастир на страницата на Скопската епархија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111023083525/http://www.spe.org.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=103&Itemid=68 |date=2011-10-23 }} *[http://www.kralemarko.org.mk/default-mk.asp?ItemID=23B306CC3D904649A668041213C468B8 Непознат трезор икони] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250123053841/http://www.kralemarko.org.mk/default-mk.asp?ItemID=23B306CC3D904649A668041213C468B8 |date=2025-01-23 }} *[http://www.kralemarko.org.mk/default-mk.asp?ItemID=07E512EA7776A144930C60FA317F04AF Легенди за Марковиот манастир] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230307050225/http://www.kralemarko.org.mk/default-mk.asp?ItemID=07E512EA7776A144930C60FA317F04AF |date=2023-03-07 }} *[http://slovo-aso.cl.bas.bg/markov.html Marko’s Monastery as a Literary and Culture Centre] {{en}} {{КНМ-Студеничани}} [[Категорија:Марков Манастир]] [[Категорија:Манастири во Скопското архијерејско намесништво]] j6jqswotsilrsfknd2uf0etffsdzya6 0 10786 5603203 5599375 2026-08-02T13:53:20Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Села со слава Петровден во Македонија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5603203 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Мешеиштa | регион= | општина={{општинскигрб|Општина Дебрца}} | население=599 | поштенски број=6342 | повикувачки број=046 | надморска височина=752 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=14 | lat_sec=18 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=46 | lon_sec=36 | слава= [[Петровден]] | мрежно место= | карта= Мешеишта во Општина Дебарца.svg }} '''Мешеишта''' — село во [[Општина Дебрца]]. Селото се наоѓа на петнаесеттина километри оддалеченост од [[Охрид]] и [[Струга]]. Во периодот 1996 - 2004 година, Мешеишта било главно населено место на поранешната [[Општина Мешеишта|истоимена општина]], која била споена со Општина Дебрца. [[File:Coat of arms of Mešeišta Municipality.png|thumb|right|200px|Грб на поранешната [[Општина Мешеишта]].]] == Географија и местоположба == Атарот на селото Мешеишта е сместен во просторот на Охридско-Струшката котлина. Селото претставува административен дел на Општината Дебрца (според новата територијална поделба), иако тоа не припаѓа на географската област [[Дебрца]]. Се простира во подножјето на огранците на [[Плакенска Планина]], која заедно со огранците на планината [[Караорман]] го одделува од областа Дебрца. Вкупната површина на селото изнесува 2.437,1&nbsp;ха. Селото се наоѓа на надморска височина од 752 м. и во негова непосредна близина се наоѓаат висовите Орлово Гнездо (1126 м.), Стојанец (1130 м.) и Корита (1271 м.). Рамничарскиот дел на атарот му припаѓа на просторот Велјо Поле. Гранично административни простори на мешеишкиот атар се атарите на селата [[Волино]], [[Требеништа]] и [[Ливоишта]] од јужната страна, [[Сирула]] од источната страна, [[Злести]] и [[Ботун]] од северната страна, и [[Климештани]], [[Корошишта]] и [[Ливада]] од западната страна. === Сообраќајни врски === Сообраќајните врски се поволни имајќи го предвид фактот што селото се протега на регионалниот пат што ги поврзува Охрид и Струга, и, преку [[Кичево]] и [[Скопје]], со меѓународниот пат кон останатиот дел од светот. === Релјеф === Котлинскиот простор на Мешеишта е ограден со планински страни и висови. Самата надморска височина (752 м.) покажува дека се наоѓа во планински простор кој претставува јужна огранка на [[Шар Планина|Шарскиот]] планински систем. Тоа значи дека се работи за младо копно. Настанокот се врзува за олиго-[[миоцен]]ски движења познати како [[Алпи|Алпска]] орогенеза, а му припаѓаат на јужното Алпско орогено стебло. Оклоните планини се издигнати од синклиналната [[Тетида]]. Така издигнатите простори подлегнале на процесот на [[раседнување]]. Долж таквите раседи се спушта и Охридската котлина во која е сместен атарот на селото Мешеишта. Раседните линии во котлината се простираат по источната страна од [[Љубаништа]] кон [[Косел]], по западната страна е Струшко-Старовскиот расед и низ централниот дел е Копарничко-Наумовскиот расед. Во непосредна близина на источната раседна линија, која се простира средоземно, се наоѓа оваа населба, со што зазема положба на изразена сеизмичност. Тоа не е одделно од сеизмичноста на Охридската котлина која што е и денес активна, но микролокацијата на Мешеишта зборува за нужност од водење сметка за овој геотектонски елемент. По спуштањето, басенот влегол во езерска фаза во која постоеле два залива на неогеното езеро. Наслагите на езерските седименти во овие заливи се од [[плиоцен]]ска старост, а постојат и [[плеистоцен]]ски седименти. Просторот на Мешеишта бил дел на езерскиот залив, односно езерото го покривало овој простор во плиоцен и плеистоцен. По исполнувањето со вода настанал стадиум на интензивна ерозија на брановите. Абразивните подови и тераси, се забележани на различни висoчини од 720 до 1080 м. кб., што зборува дека овој простор бил под влијание на овие егзотени процеси. Од флувно-денудационите појави треба да се истакнат планините. Тие настанале со таложење на наносниот материјал од преминот на планина во котлина. Вакви појави се присутни на четири места во непосредна близина на Мешеишта. Скорешната ерозија, во облик на урвини и буици, во голема мера е санирана [[1960]]-тите години, преку пошумување на голите планински простори со црн [[бор (дрво)|бор]], така што тие не се појави од континуелен карактер на овој простор. == Историја == Мешеишта се одликува со богата историја. Најстарото археолошко наоѓалиште во околината на селото е месноста ''Св. Илија'', каде што се пронајдени остатоци од постарото железно време (XII-XI п.н.е.). На ова место се наоѓа мала, еднокорабна манастирска црква, која е посветена на [[св. пророк Илија]]. Според некои сознанија, старото име на Мешеишта било ''Дабово''. Иако не постојат посебни истражувања за потеклото на денешното име на селото, најверојатно тоа е изведено од турскиот збор за даб - „меше“, што оди во прилог на претпоставката за старото име. Инаку, името на селото за првпат се сретнува во турскиот попис на Охридската каза од [[1582]] год., и тоа како ''Мешевиште''.<ref>''Охрид и охридско низ историјата'' (книга втора), Институт за национална историја-Скопје, Скопје, 1985, стр. 28-30.</ref> За време на турското ропство, Мешеишта ја делело судбината на останатите македонски села. На пример, забележано е дека во летото [[1902]] год., во селото влегла разбојничката чета (од 400 души) на Билјал Баланца, која го опљачкало селото, убивајќи неколку селани.<ref>''Охрид и охридско низ историјата'' (книга втора), стр. 157.</ref> Жителите на Мешеишта активно учествувале во подготовките на [[Илинденско востание|Илинденското востание]], под водството на војводата [[Никола П. Русински]], кој уште во [[1901]] год. го користел во селото како база за организирање на револуционерната активност во струшкиот крај. Притоа, забележано е дека учителот Гурко Савинов бил секретар на комитетот во Мешеишта.<ref>''Охрид и охридско низ историјата'' (книга втора), стр. 197-198.</ref> За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], Мешеишта било окупирано од бугарската војска. Жителите на Мешеишта, исто така, учествувале во [[Народно-ослоботителна војна|Народно-ослоботилната војна]], при што селото било ослободено на [[29 август]] [[1944]] год.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.oudebrca.com/wp-content/uploads/2011/02/Vesnik-Slavej10.pdf |title=„Мешеишта“, ''Славеј'', училиштен весник на ОУ „Дебрца“ с. Белчишта-Охрид, бр. 10, 2008, стр. 2. |accessdate=2011-07-03 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305095826/http://www.oudebrca.com/wp-content/uploads/2011/02/Vesnik-Slavej10.pdf |url-status=dead }}</ref> == Стопанство == Уште во дамнешни времиња, Мешеишта имало големо стопанско значење за охридскиот крај. Така, во турските документи е запишано дека уште во [[1491]] год., во селото имало 6 воденици во посед на вакуфите.<ref>''Охрид и охридско низ историјата'' (книга втора), стр. 94.</ref> Исто така, во турскиот попис од 1582&nbsp;г. е забележано дека селото било најголем производител на ‘рж во Охридската каза, со род од 1000 товари (150 тони). Исто така, во селото имало 312 свињи, со што тоа било на второ место во Охридската каза.<ref>''Охрид и охридско низ историјата'' (книга втора), стр. 82-90.</ref> Денес, најзастапени стопански гранки во Мешеишта се: [[земјоделство]]то (пченица, грав, пченка, пиперки, домати итн.), [[лозарство]]то и [[овоштарство]]то (јаболка, круши, сливи итн.). Во селото работи приватното претпријатие Мелница и пекарница „Илинче“, кое е основано во [[1990]] год. и денес покрива околу 40% од пазарот во охридско-струшкиот регион.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ilince.com.mk/index.html |title=Мелница и пекарница Илинче |accessdate=2011-06-29 |archive-date=2010-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100510223517/http://www.ilince.com.mk/index.html |url-status=dead }}</ref> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1464 |1953|1595 |1961|1675 |1971|1586 |1981|1453 |1991|1269 |1994|904 |2002|779 |2021|599 }} Според податоците од турскиот попис на Охридската каза од 1582&nbsp;г., Мешеишта имало 56 христијански семејства, 3 самци, т.е. 283 христијански жители и 12 муслимански семејства и 1 самец, т.е 61 муслиман, односно вкупно 344 жители. Со тоа, Мешеишта било едно од поголемите села т.е. тоа било седмо по големина во целата Охридска нахија (која ги вклучувала и струшките села).<ref>''Охрид и охридско низ историјата'' (книга втора), стр. 28-30.</ref> Подоцна, во извештајот што австрискиот вице-конзул Крал го испратил во [[Виена]] во [[1898]] год. се вели дека Мешеишта имало 914 жители, сите Македонци, со што тоа било второ по големина село во охридско.<ref>''Охрид и охридско низ историјата'' (книга втора), стр. 161-162.</ref> Притоа, во овој попис се споменати и конкретни жители од селото: Така, во него е забележано дека 9 христијански баштини (имоти) преминале во турски раце, и тоа баштината на Неделко преминала во Дервиш Солак, а потоа кај спахијата Хусеин; баштината на Ѓорѓо преминала кај Дервиш Хусеин, а потоа кај спахијата Хусеин; баштината на Радослав кај спахијата Кучи; баштината на Пејо кај јаничарот Хизир, апотоа кај јаничарот Сулејман; баштината на Петко прво преминала кај Михаил Величко, а потоа кај јаничарот Мустафа; баштината на Димитри преминала прво кај јаничарот Сејди, а потоа кај Синан гуламшахи (царски слуга), додека Добре, син на Петко, приграбил две баштини од селото.<ref>''Охрид и охридско низ историјата'' (книга втора), стр. 42-46.</ref> Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во Мешеишта имало 900 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":1">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_39.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 253.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Мешеишта имало 1.040 жители, [[Македонци]] под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":2">[http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?filename=/var/www/tkl-portal-neo//metadata/6/9/5/attached-metadata-5d3c137498cf87397083652dec9dfdac_1242889374/154547_w.pdf&lang=en&pageno=1&pagestart=1&width=1031&height=728&maxpage=141 Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne. Avec deux cartes ethnographiques, Paris, 1905, pp. 164-165.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. ''Мемеишча'' е претставено како чисто македонско село во Охридската каза на Битолскиот санџак со 119 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 1.250 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот на населението на Македонија од [[2002]] година, селото има 779 жители. Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 599 жители, од кои 570 [[Македонци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]] и 28 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|900|1.040|1.464|1.595|1.675|1.586|1.453|1.269|904|779|599}} === Родови === Мешеишта е македонско село {{Collapsible section | framestyle = <!-- CSS styling applied to section --> | titlealign = left | titlestyle = <!-- CSS styling applied to title --> | title = Истражување во 1948 година | content = Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] од крајот на 1940-тите, родови во селото биле: * '''Староседелци:''' ''Кулуковци (3 к.), Ѓоревци (6 к.), Дујмаковци или Димовци (1 к.), Карамешиновци (4 к.), Тупанчевци (9 к.), Аврамовци (7 к.), Колчевци (2 к.), Трајчевци (1 к.), Чорбевци (3 к.), Целаковци (7 к.), Поповци (2 к.), Бајмаковци (3 к.), Калановци (9 к.), Поповци или Ристовци (2 к.), Стојановци (2 к.), Упевци (2 к.), Шајковци (2 к.), Пискуловци (2 к.), Глигоровци (1 к.), Буневци (2 к.), Ѓоршовци (1 к.), Мартиновци (1 к.), Перовци (2 к.), Шулевци (1 к.), Караѓулевци (1 к.), Нечковци (2 к.), Калевци (3 к.), Торомановци (2 к.), Бујаровци (11 к.), Тололевци (3 к.), Трпчевци (1 к.), Костевци (3 к.), Анѓелковци (1 к.), Војдановци (7 к.), Тутуревци (8 к.), Крцовци (8 к.), Србиновци (1 к.), Балтовци (5 к.), Мицковци (5 к.), Ковачевци (10 к.), Вичаровци (3 к.), Полкаповци (3 к.), Гашовци (8 к.), Мацковци (2 к.), Стрезовци (13 к.), Јончевци (10 к.), Николовци со Нечковци (10 к.), Алексијовци (5 к.), Бушиновци (5 к.), Лошковци (2 к.), Стојовци (3 к.), Тодоровци (4 к.), Ецковци (1 к.), Кузмановци (2 к.), Секуловци (1 к.) и Мазенковци (1 к.).'' * '''Доселеници:''' ''Санџаковци (1 к.)'' доселени се од [[Струга]].<ref name=":3">{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Мешеишта|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> | note = <!-- set to "omit", "off", "exclude", etc to omit "View by" note, otherwise delete or leave unused --> }} {{Collapsible section | framestyle = <!-- CSS styling applied to section --> | titlealign = left | titlestyle = <!-- CSS styling applied to title --> | title = Истражување во 1979 година | content = Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1977 година, родови во селото се * '''Доселеници:''' ''Цељаковци (24 к.), Крцовци (25 к.) и Тупанчевци (8 к.)'' потекнуваат од тројца браќа. Цељак, Крцко и Тупанче. Доселени се од [[дебарско]]то село [[Голем Папрадник|Папрадник]]. Во родот ''Цељаковци'' се знае следното родословие: Анѓеле (жив на 54&nbsp;г. во 1977 година) Стојан-Ненад-?-Цељак, кој се доселил во селото околу 1840та година; ''Калановци (28 к.)'' доселени се од некое село [[Каланово]] кај [[Елбасан]] во [[Албанија]]; ''Аврамовци (12 к.)'' доселени се од селото [[Љубаништа]] крај [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]]; ''Николовци (25 к.)'' доселени се од некогашното село [[Брезница Мешеишта|Брезница]], во мешеишкиот атар, на планина; ''Ѓурчевци (9 к.) и Алексиовци (8 к.)'' деленици се од претходниот род; ''Јончевци (22 к.)'' доселени се од пустото село Копрница. Лежело во планинскиот дел на Мешеишта. Го знаат следното родословие: Крстан (жив на 70&nbsp;г. во 1977 година) Јаќим-Крстан-Јонче, кој се доселил. Тоа било околу 1850 година. * '''Со непознато потекло:''' ''Ѓушиновци (12 к.), Ќулуковци (4 к.), Карамешковци (6 к.), Стрезовци (22 к.), Јончевци (22 к.), Бујаровци (12 к.), Радичовци (9 к.), Гашовци (5 к.), Крстевци (2 к.), Тутуревци (15 к.), Нечковци (5 к.), Вичоровци (5 к.), Полкаповци (5 к.), Шулевци (2 к.), Пискуловци (1 к.) и Поповци (7 к.)'' | note = <!-- set to "omit", "off", "exclude", etc to omit "View by" note, otherwise delete or leave unused --> }} {{Collapsible section | framestyle = <!-- CSS styling applied to section --> | titlealign = left | titlestyle = <!-- CSS styling applied to title --> | title = Истражување кон крајот на 1980-тите | content = Според истражувањата правени крајот на 1980-тите, родови во селото се * '''Староседелци:''' ''Бајмаковци, Вичоровци, Гашовци, Колчевци (Трајчевци), Костевци.'' * '''Доселеници и непознто потекло:''' ''Аврамовци'', не се знае точно нивното потекло. Некои претпоставуваат дека се доселени од [[Црна Гора]]. Постои погрешнo искажување дека се доселени од селото [[Љубаништа]], но тоа се должи на тоа што жената на некој дамнешен предок била од селото [[Љубаништа]], и поради тоа што жители од овој род работеле кај [[Свети Наум (манастир)|манастирот Св. Наум]]; ''Алексиовци'', од исто потекло со нив се и ''Торомановци и Мацковци''. Доселени се од сега раселеното село [[Мацково Црвена Вода|Мацково]] кај [[Црвена Вода (Охридско)|Црвена Вода]]; ''Бујаровци'', не се знае ништо за нивното потекло; ''Бушиновци'', доселени се од селото [[Волино]]; ''Војдановци (Пискуловци)'', доселени се од селото [[Селци]] кај [[Струга]]. До почетокот на XIX век тие имале куќи на местото Дулеј Куќи; Глигуровци, доселени се од селото [[Нерези (Струшко)|Нерези]] во [[Дримкол|дебарски Дримкол]]; ''Ецковци'', доселени се од селото [[Ливада (село)|Ливада]] кај [[Струга]]; ''Калановци (Николевци,Ристовци, Упевци и Поповци)'', потекнуваат од [[Кичевско|кичевскиот крај]]. Пред да се доселат во селото Мешеишта, живееле во старото село [[Сатеска]] ([[Старо Село Дебрца|Старо Село]]); ''Калевци (Николовци)'', доселени се од раселениот град [[Закамен]] во [[Малесија|струшка Малесија]]; ''Караѓулевци'', не се знае дали се староседелци, или пак доселени од [[Охрид]] (од тамошниот род ''Караѓулевци''); Карамешиновци (Чорбевци, Димовци, Дујмаковци), не се знае од каде се точно доселени. Некои велат дека се доселени од [[Црна Гора]], а други од [[Дебарско]]; ''Ковачевци'', тие се доселени од некоја населба во [[Голо Брдо]], а таму велат дека дошле од [[Црна Гора]]; ''Кузмановци'', доселени се од [[Дебрца|Горна Дебрца]] (од [[Сливово]] или [[Врбјани (Охридско)|Врбјани]]); ''Мазенковци'', со непознато потекло; ''Мицковци (Нечковци, Полкаповци и Тутуревци)'', со непознато потекло. По женска линија нивното потекло е од селото [[Лешани]]; ''Николовци'', нема податоци за нивното потекло; ''Перовци'', доселени се од раселеното село [[Радомирово Песочани|Радомирово]] кај [[Песочани]]; ''Радичовци (Јончевци, Балтовци)'' доселени се од селото [[Климештани]]. А дали таму се доселиле однекаде не се знае; ''Секуловци (Ѓоревци, Ѓеоргиевци и Тололевци)'' доселени се од струшкото село [[Корошишта]]. Од таму се иселиле во [[Големо Црско]], па некој предок од таму преминал во Мешеишта. Најверојатно биле од старата населба [[Црско (Делогожди)|Црско]]; ''Србиновци'', доселени се од [[Дебрца]]. Родови со исто име има во [[Издеглавје]] и [[Велмеј]]. Најверојатно се од некое од овие две села; ''Стојовци'', со непознато потекло; ''Стрезовци'', доселени се од [[Кичевско]]. Порано биле еден род со ''Калановци''. Некои претпоставуваат дека имаат уште подалечно потекло од [[Албанија]]; ''Тодоровци (Поповци)'', доселени се од селото Дренок во Голо Брдо. Од ''Тодоровци'' се издвоиле ''Сукловци'' кои се преселиле во селото [[Белчишта]]; ''Трпчевци'', имаат исто потекло со ''Стрезовци и Калановци''; ''Тупанчевци'', доселени се од селото [[Волино]]; ''Ќулуковци'', доселени се од некогашното село [[Закамен]] во [[Малесија|струшка Малесија]]; ''Целаковци (Крцковци)'', за нивното потекло има две верзии. Според првата доселени се од некое село [[Ивани]] (Горно Иванско селиште), а според втората порано живееле во раселеното село [[Сатеска]] ([[Старо Село Дебрца|Старо Село]]); ''Шајновци'', според преданието они се доселени од [[Големо Илино|Илино]] кај [[Демир Хисар]]. Имаат иселеници во [[Оздолени]]; ''Шулевци'', нивното потекло е од некогашното село [[Катуништа]] во [[Дебрца]] (помеѓу [[Оздолени]] и [[Белчишта]]); ''Тодоровци'', најмлади доселеници. Доселени се во 1952 година од селото [[Присовјани]] во [[Малесија|струшка Малесија]]. Подалечно потекло имале од [[Закамен]].<ref>{{Наведена книга|title=Мешеишта|last=|first=|publisher=Месна Заедница с. Мешеишта|year=1987|isbn=|location=Охрид|pages=}}</ref> | note = <!-- set to "omit", "off", "exclude", etc to omit "View by" note, otherwise delete or leave unused --> }} == Општествени установи == * Основно училиште „Дебрца“ до IX одделение<ref name="основно">{{наведена мрежна страница|url=http://www.oudebrca.com/za-uchilishteto/|title=За училиштето|publisher=[[ОУ „Дебрца“ - Белчишта]]|accessdate=22 август 2016|location=македонски|archive-date=2016-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825135735/http://www.oudebrca.com/za-uchilishteto/|url-status=dead}}</ref>, подрачно училиште на [[ОУ „Дебрца“ - Белчишта]] Зачетоците на образованието во Мешеишта датираат во [[1889]]-[[1890]] год., кога е отворено [[Егзархија|егзархиско]] училиште<ref>''Охрид и охридско низ историјата'' (книга втора), стр. 170.</ref> и, оттогаш, во селото постојано се изведувала настава. Подоцна, во периодот [[1912]]-[[1915]] год., во селото работело српско школо со две паралелки и двајца учитела.<ref>''Охрид и охридско низ историјата'' (книга втора), стр. 281.</ref> Наставата на мајчин јазик започнала да се изведува по [[Втора светска војна|Втората светска војна]], при што прв учител бил Михаило Пљакоски од Охрид. Денес, во Мешеишта работи подрачното училиште во состав на ОУ Дебрца од с. [[Белчишта]]. Во подрачното училиште во Мешеишта се изведува настава од I-IX одделение. Има 6 училници, 1 канцеларија, кабинет по информатика. Дворот е асфалтиран, и има одбележани спортски терени, така што учениците имаат можност за реализирање на часовите по физичко и здравствено образование. Инаку, училишната зграда е солидна, реновирана со донација на [[УСАИД]], МОН и Општина Дебрца во [[2008]] год.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.oudebrca.com/za-uchilishteto/ |title=ОУ Дебрца - с. Белчишта |accessdate=2011-06-29 |archive-date=2016-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825135735/http://www.oudebrca.com/za-uchilishteto/ |url-status=dead }}</ref> == Самоуправа и политика == Во минатото, Мешеишта претставувало административен дел од општините Охрид и Струга, додека со територијалната поделба од [[1996]] год., селото стана седиште на новоформираната општина Мешеишта. Подоцна, во [[2004]] год. општината Мешеишта е укината, т.е. присоединета кон општината Дебрца.<ref>[http://217.16.70.245/?pBroj=1551&stID=20875&pR=9 Васил Калески, „Реалните факти на Петковски“, ''Утрински весник'', бр. 1551, понеделник, 16 октомври 2006.]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Избирачко место === Во селото постојар избирачките места бр. 1347 и 1349 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште и з.з "славеј"<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 670 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == Во центарот на селото има споменик на паднатите борци од Илинденската епоха и од Народноослободителната војна. Во Мешеишта се наоѓа големата црква „[[Црква „Св. Петар и Павле“ - Мешеишта|Св. Петар и Павле]]“, чии царски двери датираат од XVII век, а се изработени од непознат зограф, кој веројатно е автор и на иконата на [[архангел Михаил]].<ref>''Охрид и охридско низ историјата'' (книга втора), стр. 322.</ref> Во близина на селото се наоѓа малата, еднокорабна црква [[Св. Илија]]. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> *[[Црква „Св. Петар и Павле“ - Мешеишта|Црква „Св. Петар и Павле“]] — главна соборна и парохиска црква; *[[Црква „Св. Илија“ - Мешеишта|Црква „Св. Илија“]] — главна манастирска црква на Мешеишкиот манастир. Камен темелник удрен на 2 јули 2002 а осветена на 6 септември 2015 година;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.dke.org.mk/index.php/2828-2015-09-07-07-41-56 |title=''† ОСВЕТУВАЊЕ НА МАН. „СВ. ПР. ИЛИЈА“ ВО С. МЕШЕИШТА'' |accessdate=2015-09-19 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305040719/http://www.dke.org.mk/index.php/2828-2015-09-07-07-41-56 |url-status=dead }}</ref> *[[Црква „Св. Никола“ - Мешеишта|Црква „Св. Никола“]] — камел осветена е во 1978 година; *[[Црква „Св. Петка“ - Мешеишта|Црква „Св. Петка“]] *[[Црква „Св. Петка“ - Мешеишта (крај патот)|Црква „Св. Петка“ (крај патот)]] == Редовни настани == Како селска слава на Мешеишта е големиот празник [[Петровден]]. Исто така, во црквичката Св. Илија се слави празникот [[Илинден]], а во селото се слават и другите позначајни верски празници. == Култура и спорт == Во селото дејствува културно-уметничкото друштво „Св. апостоли Петар и Павле“. Исто така, почнувајќи од [[1975]] год., секоја година се одржува турнирот во мал фудбал „''[[Петровден]]''“ - Мешеишта.<ref>[http://www.ohridpress.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=7254:-37-2011&catid=38:2010-02-11-16-51-49&Itemid=108 По 37-ми пат турнир во мал фудбал „Петровден 2011“, Ohrid press, 9.6.2011.]{{Мртва_врска|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Личности== *[[Науме Радически]] (1953-2014) — македонски писател, критичар, есеистичар, преведувач, редовен професор на Катедрата за македонска книжевност и јужнословенски книжевности при [[Филолошкиот факултет во Скопје]], истражувач на македонската книжевна и културна историја, прв главен уредник на списанието „Македоника"<ref>[http://cooltura.mk/literatura/nov-broj-na-spisanieto-makedonika ''Нов број на списанието „Македоника“'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> и член на [[Друштвото на писателите на Македонија]]; *[[Паун Богданов Бушиноски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том I, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Наум Целакоски (математичар)|Наум Целакоски]] - македонски [[математичар]] и [[универзитет]]ски [[професор]]. === Борци во НОБ === * [[Арсо Србиноски]] — македонски партизан. * [[Ѓорги Карамешиноски]] — македонски партизан. * [[Ѓорги Ѓоргијоски]] — македонски партизан. * [[Ѓоре Ќулукоски]] - македонски партизан. * [[Илија Ковачески|Илија Митрев Ковачески]] - роден во 1928 година. Доброволно стапува во НОБ во август 1944 година. Како борец на Петнаесеттата македонска бригада тешко е ранет во борбите со балистите кај [[Зајас]],кичевско. Пренесен во битолската болница каде подлегнува на раните во декември 1944 година.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Охрид и охридско во борбата против фашизмот. ЗБОРНИК на паднатите борци во народно-ослободителната борба и револуција и жртвите на фашистичкиот терор во Охрид и охридско 1941-1945 година|last=|first=|publisher=|year=1976|isbn=|location=Охрид|pages=}}</ref> * [[Панде Калески|Панде Јосифов Калески]] - роден во 1925 година. Во НОБ доброволно стапува на 12 декември 1944 година. Како борец на Втората македонска ударна бригада загинува на Сремски фронт кај Стара Пазова во април 1945 година.<ref name=":0" /> * [[Ристо Бушиноски|Ристо Димков Бушиноски]] - роден во 1926 година. Доброволно стапува во НОБ на 10 август 1944 година. Како борец на Првата македонска ударна бригада учествува на Сремски фронт и се загубува во борбите на 19 април 1945 година.<ref name=":0" /> * [[Спасе Матев Аврамоски]] - роден во 1924 година. Организирн во младинско-воспитна група работи за движењето од почетокот на 1944 година. Како борец на Втората македонска ударна бригада загинува на Сремски фронт кај Стриживојна на 16 април 1945 година.<ref name=":0" /> * [[Стрезо Стрезоски]] - македонски партизан * [[Иванка Гичева|Иванка Николова Гичева]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Менка Глигуроска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Даница Димоска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Наумка Јонческа]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Милица Карамешиноска]] (1920-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] '''Личности поврзани со Мешеишта:''' * [[Гулабка Каланоска]] (1910-) — учесник во НОВ на Македонија == Иселеништво == Печалбарството во Мешеишта започнало во втората половина на [[XIX]] век. Од родовите поединечно се знае за следните иселеници до крајот на 1940-тите: * Од ''Ѓоревци'' иселеници има во: [[Аргентина]] (едно семејство од 1924 година) и во [[Скопје]] (едно семејство од 1945 година). * Од ''Карамешиновци'' иселеници има во: [[Скопје]] (едно семејство од 1946 година). * Од ''Аврамовци'' иселеници има во: [[Аргентина]] (едно семејство од 1924 година) и во [[Скопје]] (едно семејство од 1945 година). * Од ''Чорбевци'' иселеници има во: [[Гари]], [[Мијаци|Мијачија]] (како домазет од 1933 година). * Од ''Калановци'' иселеници има во: [[Америка]] (едно семејство од 1922 година). * Од ''Мартиновци'' иселеници има во: [[Драслајца]] (три семејства од 1935 година). * Од ''Тололевци'' иселеници има во: [[Франција]] (едно семејство од 1928 година), и во [[Качарево]] во [[Војводина]] (едно семејство од 1947 година). * Од ''Крцовци'' иселеници има во: [[Австрија]] (едно семејство од 1905 година). * Од ''Алексијовци'' иселеници има во: [[Качарево]] во [[Војводина]] (едно семејство од 1947 година). * Од ''Бушиновци'' иселеници има во: [[Охрид]] (едно семејство од 1926 година). * Од ''Тодоровци'' иселеници има во: [[Глогоњ]] во [[Војводина]] (едно семејство од 1947 година). * Од ''Ецковци'' иселеници има во: [[Битола]] (едно семејство од 1928 година). * Од ''Кузмановци'' иселеници има во: [[Аргентина]] (едно семејство од 1923 година).<ref name=":3" /> ==Мешеишта како мотив во уметноста== * „Јабанџискиот гроб во Мешеишта“ - песна на македонскиот поет Наум Целакоски.<ref>Наум Целакоски, ''Пролог'', 1998, стр. 46.</ref> * „Повеќе никогаш не ќе можам да се искачам на Икона“ - песна на македонскиот поет Наум Целакоски од 1991 година.<ref>Наум Целакоски, ''Пролог'', 1998, стр. 70-71.</ref> == Поврзано == * [[Дебрца]] * [[Општина Дебрца]] * [[Белчишта]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ризница-врска|Mešeišta}} * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%9C%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=41.238867,20.774975&spn=0.017523,0.042272&sll=41.2778,20.8606&sspn=0.008756,0.021136&oq=%D0%9C%D0%B5%D1%88%D0%B5&t=h&hnear=Mesheishta,+Macedonia+(FYROM)&z=15 Сателитска снимка на Мешеишта] на Карти на Гугл *[https://archive.today/20121128011000/www.facebook.com/kudpetaripavel?sk=app_106878476015645 Официјална Facebook страница на КУД Св. апостоли Петар и Павле - Мешеишта] *[http://www.youtube.com/watch?v=K-IkjdRNx2c YouTube КУД св. апостоли Петар и Павле - Мешеишта] *[http://www.facebook.com/TurnirPetrovden?sk=app_160628063962200 Официјална Facebook страница на турнирот по мал фудбал Петровден - Мешеишта] {{Општина Дебрца}} [[Категорија:Мешеишта| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Села во Општина Дебрца]] [[Категорија:Охридски села]] [[Категорија:Села со слава Петровден во Македонија]] 1h4g6nbyqhwssvk6xfe8304rr6gxjpe 0 10863 5603191 5587131 2026-08-02T13:34:41Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Села со слава Петровден во Македонија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5603191 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Смилево | слика = Викиекспедиција Железник 257.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на селото Смилево | општина = {{општинскигрб|Општина Демир Хисар}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Ѓават-Кол]] | население = 218 | година = 2002 | поштенски број = 7202 | повикувачки број = 047 | надморска височина = 940 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=09 | lat_sec=18 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=06 | lon_sec=40 | слава = [[Петровден]] | мрежно место = | карта = Смилево во Општина Демир Хисар.svg }} '''Смилево''' — село во [[Општина Демир Хисар]], во областа [[Ѓават-Кол]], во околината на градот [[Демир Хисар]]. Селото претставува значајно место, бидејќи во него е одржан [[Смилевски конгрес|Смилевскиот конгрес]] и тоа претставува родно место на големиот национален деец [[Даме Груев]], еден од основачите и водачите на [[ВМРО]]. == Потекло на името == Името на селото веројатно доаѓа од личното име Смиле, кое е изведено од Смилјан или Смил, во {{римски|15}} век, со додавање на присвојната придавна наставка -во, со назнака дека „тоа е село на Смиле“.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == [[Податотека:Викиекспедиција Железник 268.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото од далеку]] Ова село се наоѓа во областа [[Ѓават-Кол]], во крајниот јужен дел на територијата на [[Општина Демир Хисар]], чиј атар се издига на планината [[Бигла (планина)|Бигла]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=9 март 2020|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=276}}</ref> Селото е ридско, на надморска височина од 880 метри. Од патот [[Демир Хисар]]-[[Битола]], селото е оддалечено малку повеќе од девет километри.<ref name="енциклопедија" /> Смилево е сместено во дол и е распослано на неколку мали брда („тумбиња“), кои се обвиткани со дабова шума. Денес, во селото има околу педесетина населени куќи, а во минатото нивниот број бил над 400. Низ селото поминува [[Смилевска Река]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus.mk.cobiss.net/opac7/bib/103622410|title=Географија на населби : општина Демир Хисар|last=Димитров|last2=Никола|date=2017|isbn=978-608-65616-4-2|location=[[Битола]]|access-date=2020-03-09|archive-date=2020-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200417064455/https://plus.mk.cobiss.net/opac7/bib/103622410|url-status=dead}}</ref> Смилево се граничи со следниве села: со [[Боиште]] на север, со [[Обедник]] на исток, со [[Метимир]] и [[Гопеш]] (обете во [[Општина Битола]]) и со [[Сопотско]] (во [[Општина Ресен]]) на југ, и на запад со селата [[Златари]] и [[Кривени]] (обете во [[Општина Ресен]]).<ref name=":0" /> Селото поседува убави зданија на карактеристични македонски куќи градени од камен на два, три и повеќе катови, со многу прозорци и со балкон или трем. Денес, повеќето куќи се нови, додека голем дел од постарите се обновени. Секоја понова куќа е градена на приземје и кат, со чардак или балкон. Чардаците вообичаено го зафаќаат целиот предел дел на куќата.<ref name=":0" /> Смилево има водовод уште од 1930-тите години, а во минатото селото се снабдувало со вода преку чешми.<ref name=":0" /> {{wide image|Викиекспедиција Железник 259.jpg|1024px|<center>Панорамски поглед на селото Смилево</center>}} == Историја == [[Податотека:Smilevo-view-old.jpg|мини|300п|десно|Смилево во почетокот на XX век]] Селото првпат е споменато во опширните пописни турски дефтери од {{римски|15}} век. Според пописот во 1468 година во селото имало околу 300 жители, односно тоа постоело и пред доаѓањето на отоманската власт. Во 1568 година имало 55 семејства, 1 вдовица и 3 неженети или вкупно 281 жител. Селото во 1608 година плаќало вкупно 1.300 акчиња годишно данок, поради планинскиот терен и слабата стопанска активност.<ref name=":0" /> Смилево е заведено и во [[Слепченски кодик|Слепченскиот кодик]] од {{римски|16}} век.<ref name=":0" /> Смилево претставува [[Мијаци|мијачка]] колонија во [[Демирхисарско]]. Било населено со [[Мијаци]], кои дошле од [[Мијачија]]та кон крајот на XVIII и почетокот на XIX век, бегајќи од големите зулими и грабежи. Народните кажувања се дека до денешното село постоела [[Берзити|брсјачка]] населба, која била нарекувана Старо Смилево. Доселените Мијаци продолжиле да се занимаваат со сточарство, но кога и во новиот крај се појавиле грабежи и несигурност, го оставиле сточарството и се насочиле кон ѕидарството. Така, селото станало познато со најголеми мајстори во областа.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=356|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2020-03-07|archive-date=2018-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180817161247/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=356|url-status=dead}}</ref> Населбата што ја создале новите доселеници во прво време се викала Ново Смилево, а подоцна само Смилево. Според кажувањата на некои постари селани се смета дека во Смилево се доселиле и [[Брсјаци]] од други села. Меѓу позначајните семејства кои го нашле својот дом во Смилево биле: Гарци од с. [[Гари]], Коштревци од [[Галичник]], Трампевци од [[Тресонче]], Најдановци од [[Лазарополе]], Жежовци од [[Ехловец]], Бучиновци од [[Бучин]], Кочанковци од [[Лева Река]], Ресенско, Марушевци од [[Златари]], Граматковци од [[Кривени]], и др. Старото население од Старо Смилево поради честите грабежи се преселило во Ново Смилево.<ref>''Непокорени'' - Ѓорѓи Димовски Цолев, Борис Павловски, Битола 1982</ref> Во {{римски|19}} век, Смилево било село во [[Битолска каза|Битолската каза]], нахија Демир Хисар, на [[Отоманското Царство]]. === Смилево во XX век === {{double image|right|Зборови од тајниот ѕидарски мијачки јазик.jpg|180|Таен јазик на смилевските ѕидари-печалбари.pdf|180|Табела со споредба на употреба на зборови во [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]] и Смилево|Научен труд за тајниот јазик на печалбарите од Смилево со збирка на зборови, реченици, текстови и граматичко-лингвистички проучувања}} Во текот на XIX и почетокот на XX век во селото секоја сабота се одржувал пазар, каде се продавале житни култури, зеленчук и овошје.<ref name=":0" /> Смилевци активно учествувале во борбите на [[ВМОРО]]. Селото било местото каде се одржал и познатиот [[Смилевски конгрес]] во периодот од 2 до 7 мај 1903 година, на кој било решено да се подигне [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во Битолскиот револуционерен округ, а индиректно во Македонија и Одринско. За време на востанието селото било ослободено, но потоа селото е три дена разграбувано и опожарено.<ref name=":1" /> Вечерта на 27 август 1906 година, селото било нападнато од преку 180 [[андарти]] предводени од капетанот Константинос Гутас, кои биле потпомогнати од турското население од околните села [[Обедник]], [[Кажани]] и [[Рамна]].<ref>{{Наведено списание|last=Андонов|first=Благојче|date=септември 2015|editor-last=Андонов|editor-first=Благојче|title=Грчкиот колеж во Смилево, август 1906 година|url=http://issuu.com/makedonska_riznica/docs/makedonska_riznica_38|journal=Македонска ризница|publisher=Александар Стеванов|volume=38|page=5|issn=18578314|accessdate=9 октомври 2015|archive-date=2016-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160729070930/https://issuu.com/makedonska_riznica/docs/makedonska_riznica_38|url-status=dead}}</ref> Групата започнала со палежи, убивања и грабежи низ селото. Колежот траел цел ден иако само на еден час од селото се наоѓал турскиот гарнизон сместен во [[Гопеш]]. Следниот ден биле информирани конзулите од Битола, кои заедно со тројца англиски новинари дошле во посета на селото. Според [[Христо Силјанов]] во колежот биле убиени 15 селани, од кои 3 жени, а тројца биле ранети, од кои една жена, и запалени 10 куќи. ==== Втора светска војна ==== Вкупно 5 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> === Таен јазик на смилевските ѕидари-печалбари === {{Главна|Таен јазик на смилевските ѕидари}} Јазик распространет помеѓу мајсторите-печалбари по потекло од Смилево. Истиот јазик, со некои несуштествени разлики, се сретнувал и во [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]] и во [[Ореше]]. Тајниот јазик бил користен од луѓето кои заминувале на гурбет, со цел непречен разговор на тајфите помеѓу муслиманите.<ref name="книга">{{наведена книга|last=Константинов|first=Душко|title=Таен јазик на смилевските ѕидари-печалбари|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%A2%D0%B0%D0%B5%D0%BD_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D1%95%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8-%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B8.pdf|accessdate=22 август 2016|year=1960|language=македонски}}</ref> Јазикот се појавил со засиленото заминување на печалба низ отоманските провинции и другите балкански земји. Неговиот развој траел неколку децении, а како главна одлика е дека неговите зборови главно припаѓаат на менливите морфолошки форми: глаголи, именки и придавки. == Стопанство == [[Атар]]от зафаќа простор од {{км2|16,4}}. На него преовладуваат шумите на површина од 1.402 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 113 хектари, а на обработливото земјиште 104 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во селото е развиено и занаетчиството, па така мештаните одамна се занимавале со ѕидање на куќи, со преработка на [[кожа]] и [[волна]], како и со преработка и продажба на [[Дрво_(материјал)#Огревно_дрво|огревно дрво]] и [[ќумур]]. Смилевци станале познати мајстори и биле ангажирани како [[ѕидар]]и за многу објекти.<ref name=":0" /> Покрај тоа селаните ја обработуваат и така малку плодната земја, одгледуваат житни растенија и зеленчук. Исто така, мал дел од мештаните чува стока.<ref name=":0" /> Денес, во селото работи земјоделска задруга, две продавници, една меана, три-четири ѕидари, еден авто-шлепар и превозник.<ref name=":0" /> == Население == [[Податотека:Women_from_Smilevo,_1913.jpg|мини|300п|десно|Смилевки во народна носија во 1913&nbsp;г., една од првите фотографии во боја во светот]] [[Податотека:Bitolcanka vo smilevska nosija.jpg|мини|300п|десно|Битолчанка облечена во смилевска носија, фотографирана во ателјето на [[Браќа Манаки|браќата Манаки]], во [[Битола]], во периодот меѓу 1898-1912]] {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1341 |1953|1339 |1961|1158 |1971|731 |1981|689 |1991|548 |1994|384 |2002|321 |2021|218 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Смилево имало 2.200 жители, сите [[Македонци]] [[христијани]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 238.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Смилево имало 2.500 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.172-173.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. ''Ново Смилево'' се води како чисто македонско село во Битолската каза на Битолскиот санџак со 430 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|12}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 900 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Од Смилево се иселил голем дел од населението и селото преминало од голема, во средна населба, населена со [[македонско]] население. Во [[1961]] година селото броело 1.158 жители, а во [[1994]] година бројот се намалил на 384 жители.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Смилево живееле 321 жител, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=18 август 2016}}</ref> Во 2015 година според неофицијални податоци во селото имало над 250 жители.<ref name=":0" /> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 218 жители, од кои 203 [[Македонци]], 4 останати и 11 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|2.200|2.500|1.341|1.339|1.158|731|689|548|384|321|218}} === Родови === Смилево е македонско село. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] во 1952 година родови во селото:<ref name=":5">{{Наведена книга|title=|last=|first=|publisher=|title= фондот „Бранислав Русиќ“|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ, к-5, АЕ 97|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Староседелци:''' ''Јанкуловци'' со ''Ристевци'', ''Талевци'', ''Трповци'' и ''Сековци'' (3 к.); ''Коруновци'' (1 к.); ''Кузевци'' со ''Ристевци'' (1 к.); ''Петревци'', ''Наќевци'' и ''Стевановци''; ''Перовци'' со ''Блажевци'', ''Павлевци'', ''Котевци'' и ''Марковци'' (2 к.); ''Танасовци'' (1 к.); ''Тодоровци'' (2 к.); ''Карлевци'' (1 к.), [[Берзити|Брсјаци]] се. Порано живееле во старо Смилево. * '''Доселени [[Мијаци]]:''' ''Гулугаровци'' (2 к.) и ''Печипајковци'' (8 к.), доселени се од [[Лазарополе]]; ''Спасевци'' (2 к.), ''Калинци'' (1 к.) и ''Трампевци'' (11 к.), доселени се од [[Лазарополе]]; ''Милошовци'' (3 к.) и ''Корлевци'' (7 к.), доселени се од [[Лазарополе]]; ''Крстевци'' (1 к.), доселени се од [[Лазарополе]]; ''Пејчиновци'' (6 к.), ''Топчевци'' (1 к.), ''Бојанинци'' (1 к.) и ''Чаловци'' (1 к.), доселени се од [[Галичник]]; ''Трошевци'' (3 к.), ''Лековци'' (1 к.), доселени се од [[Лазарополе]]; ''Ковачи/Ковачевци'' (14 к.), доселени се од [[Галичник]]; ''Соклевци'' (4 к.), доселени се од [[Гари]]; ''Парталковци'' (2 к.) и ''Чиклевци'' (1 к.), доселени се од [[Галичник]]; ''Филковци'' (2 к.) и ''Стамболџиовци'' (5 к.), доселени се од [[Лазарополе]]; ''Чурановци'' (3 к.), ''Сиљановци'' (3 к.) и ''Макриовци'' (4 к.), доселени се од [[Гари]]; ''Кромидаровци'' (2 к.) и ''Мирчевци'' (3 к.), доселени се од [[Галичник]]; ''Гајдаровци'' (3 к.), доселени се од [[Галичник]]; ''Граматковци'' (4 к.) и ''Мерковци'' (2 к.), доселени се од [[Лазарополе]]; ''Туфевци'' (2 к.), ''Узуновци'' (1 к.), ''Картаровци'' (2 к.) и ''Чипуровци'' (1 к.), доселени се од [[Лазарополе]]. Стари деленици со Мерковци; ''Гарци'' или ''Егуменовци'' (5 к.), доселени се од [[Гари]]; ''Бандевци'' (5 к.) и ''Костадиновци'' (2 к.), доселени се од [[Крушево]]. А таму припаѓале на Мијаците; ''Жежовци'' (6 к.), доселени се од [[Лазарополе]]; ''Волкановци'' (3 к.), доселени се од [[Галичник]]; ''Галовци'' (2 к.), доселени се од [[Гари]]; ''Поповци'' (3 к.), ''Матлиовци'' (1 к.) и ''Костревци'' или ''Кокиновци'' (16 к.), доселени се од [[Лазарополе]]. Го знаат следното родословие: Спиро (жив на 70&nbsp;г. во 1952 година) Коле-Илија-Деспот, кој се доселил; ''Николовци'' (2 к.), доселени се од [[Лазарополе]]; ''Касаповци'' со ''Лумбарковци'' (2 к.), доселени се од [[Тресонче]]; ''Дарковци'' (2 к.), доселени се од [[Галичник]]; ''Шутевци'' (4 к.), ''Грујовци'' (4 к.) и ''Поповци'' со ''Доневци'' (1 к.), доселени се од [[Лазарополе]]. Има и целосно иселени мијачки родови. * '''Доселеници од други места:''' ''Лозановци'' (1 к.), доселени се од селото [[Кукуречани]], [[Битолско]]; ''Мартушовци'' (4 к.), доселени се од селото [[Златари]], [[Преспа]]; ''Тодоровци'' (13 к.), доселени се од околината на [[Пловдив]], [[Бугарија]]; ''Бучиновци'' (2 к.), доселени се од селото [[Бучин]], [[Крушевско]]; ''Мицковци'' (1 к.), доселени се од селото [[Цапари]], [[Битолско]]; ''Танасовци'' (2 к.), доселени се од селото [[Бараково]] и ''Дојчиновци'' (4 к.) доселени се од [[Журче]]. == Општествени установи == [[Податотека:Викиекспедиција Железник 256.jpg|мини|300п|десно|Поштата во селото]] [[Податотека:Викиекспедиција Железник 264.jpg|мини|300п|десно|Меморијалниот музеј на Смилевскиот конгрес]] * [[ОУ „Даме Груев“ - Смилево]],<ref name="основно">{{наведена мрежна страница|url=http://www.demirhisar.gov.mk/obrazovanie/osnovno-obrazovanie.html|title=Основно образование|publisher=[[Општина Демир Хисар]]|accessdate=26 јули 2016|location=македонски|archive-date=2016-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160828073714/http://www.demirhisar.gov.mk/obrazovanie/osnovno-obrazovanie.html|url-status=dead}}</ref> деветгодишно централно училиште, кое потекнува од турско време * [[Меморијален музеј на Смилевскиот конгрес]] — отворен во спомен на 100 години од [[Илинденско востание|Илинденското востание]] ([[1903]]) и познатиот [[Смилевски конгрес]] * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|7202]]) * Месна заедница == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на проширената [[Општина Демир Хисар]], на која ѝ била додадена поранешната [[Општина Сопотница]] по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на некогашната Општина Демир Хисар. Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Демир Хисар. Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната Општина Смилево, во која покрај селото Смилево, се наоѓале и селата Боиште и Обедник. Во периодот 1950-1952 постоела Општина Смилево во која влегувало само истоименото село. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0636 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=9 март 2020|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 254 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/27/811|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=9 март 2020}}{{Мртва_врска|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Викиекспедиција Железник 258.jpg|мини|десно|300п|Поглед на главната селска црква „Св. Ѓорѓи“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). „Археолошка карта на Република Македонија“. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> * [[Старо Село (Смилево)|Старо Село]] — населба од средниот век. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Смилево (селска)|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — главна селска црква; * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Смилево (гробјанска)|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — гробјанска црква; * [[Црква „Св. Петар“ - Смилево|Црква „Св. Петар“]] — манастирска црква; * [[Црква „Св. Димитриј“ - Смилево|Црква „Св. Димитриј“]] — параклис во селото. ;Манастири * [[Смилевски манастир]] — манастир над селото ;Параклиси * Параклис „Св. Петка“ * Параклис „Св. Недела“ ;Споменици * Споменик на [[Даме Груев]] со спомен-парк, изграден во 1963 година * Споменик за херојските илинденци во селото * Споменик во чест на паднатите борци во [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]] ;Реки<ref name="РекиМак">{{РекиМак|страница=66}}</ref> * [[Смилевска Река]] — поминува низ селото и една од двете реки, кои ја создаваат [[Обедничица]] == Редовни настани == * [[Петровден]] — главна селска слава * [[7 мај]] — Денот на полицијата во склоп на деновите на Смилевскиот конгрес (2-7 мај); првите безбедносни чети биле основани за време на одржувањето на Смилевскиот конгрес * [[Илинден]] — прослава * [[23 декември]] — панихида за Даме Груев == Личности == ;Родени во Смилево {{col-begin|width=95%}} |- | * [[Георги Чуранов]] (1860 - 1956) — македонски револуционер * [[Даме Груев]] (1871-1906) — македонски револуционер * [[Донка Ушлинова]] (1880-1936) — македонска револуционерка * [[Козма Георгиев]] — просветен деец * [[Трајче Магловски]] — партизан * [[Дамјан Касапов]] — македонски револуционер * [[Илија Узуноски]] (р. 1951) — машински инженер, специјалист за уметничка фотографија * [[Томе Груевски]] (р. 1949) — новинар и универзитетски професор * [[Стојче Димев Кожуваров]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том II, дел II.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Стојче Огненов Кондов (Кондовски)]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":2" /> * [[Спиро Колев Коштрески]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":2" /> * [[Глигор Колев Лекоски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":2" /> * [[Секо Трпев Мерушоски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":6">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том III, дел I.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски|year=2017|isbn=|location= Скопје|pages=}}</ref> * [[Наум Павлев Николов]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":6" /> * [[Веле Крстев Николоски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":6" /> * [[Веле Георгиев Трајков]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":7" /> | * [[Ѓорги Дамев Трампески]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":7" /> * [[Веле Трпков Лулески]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":2" /> * [[Веле Димев Галоски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":3">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том I, дел II.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Елена Иванова Фиданова Груева]] — македонска револуционерка од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":3" /> * [[Нале Павлов Грујоски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":3" /> * [[Илија Ѓоргиов Дарков]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":3" /> * [[Кочо Делов Даскалов]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":3" /> * [[Кочо Ристев Дојчиновски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":3" /> * [[Христо Доневски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":3" /> * [[Тасе Стаматов Бајчев]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":4">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том I, дел I.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Веле Делов Бојанински]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":2" /> * [[Георгија Кузманов Нузов]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":6" /> * [[Христо Колев Стамболџиев]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":7">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том IV, дел I.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Веле Ристев Тодороски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":7" /> * [[Фанка Танева Трпева]] — македонска револуционерка од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":7" /> * [[Веле Талев Ристески]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том III, дел II.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> |} <!--== Култура и спорт ==--> == Иселеништво == До 1952 година во [[Бугарија]] се имаат иселено преку 50 семејства. Во Софија има цела област со смилевци именувана „Смилевска падина“.<ref name=":0" /> Голем број на иселеници од ова село може да се најдат и во [[Битола]] (преку 100 семејства до 1952 година и потоа, во населбата Смилевски Баир), [[Австралија]], [[Демир Хисар]], [[Соединети Американски Држави|САД]] (7 семејства до 1952 година) и на други места.<ref name=":5" /> == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Викиекспедиција Железник 252.jpg|Поглед на селото Податотека:Викиекспедиција Железник 253.jpg|Поглед на селото Податотека:Викиекспедиција Железник 254.jpg|Плоча за [[Даме Груев]] Податотека:Викиекспедиција Железник 255.jpg|Споменик за илинденците Податотека:Викиекспедиција Железник 266.jpg|Спомен-парк за Даме Груев Податотека:Викиекспедиција Железник 267.jpg|Спомен-парк за Даме Груев Податотека:Викиекспедиција Железник 269.jpg|Спомен-парк за Даме Груев Податотека:Викиекспедиција Железник 299.jpg|Базна станица во селото Податотека:Викиекспедиција Железник 300.jpg|Куќа во селото Податотека:Викиекспедиција Железник 301.jpg|Поглед на селото </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Ѓават-Кол]] * [[Општина Демир Хисар]] * [[Демир Хисар]] == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Smilevo}} * [http://www.mn.mk/kultura/6265 Обичаи, обреди и песни од село Смилево] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170423023459/http://www.mn.mk/kultura/6265 |date=2017-04-23 }} * [http://www.bitolamuseum.org/virtual/smilevo/smilevo_01.swf Виртуелна прошетка низ Меморијалниот музеј во Смилево]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Општина Демир Хисар}} {{КНМ-Демир Хисар}} [[Категорија:Смилево| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Демирхисарски села]] [[Категорија:Села во Општина Демир Хисар]] [[Категорија:Села со слава Петровден во Македонија]] rdaw8jce6ru2k6jztkncukvx97vmd7x 0 10971 5603194 5567313 2026-08-02T13:38:40Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Села со слава Петковден во Македонија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5603194 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Козица | слика = Викиекспедиција во Копачка 103.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на селото | општина = {{општинскигрб|Општина Кичево}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Копачка (област)|Копачка]] | население = 45 | година = 2002 | поштенски број = 6255 | повикувачки број = 045 | надморска височина = 740 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=25 | lat_sec=10 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=55 | lon_sec=59 | слава = [[Петковден]] | мрежно место = | карта = Козица во Општина Кичево.svg }} '''Козица''' — село во областа [[Копачка (област)|Копачка]], во [[Општина Кичево]], на патот помеѓу градовите [[Кичево]] и [[Демир Хисар]]. До март 2013 година, селото било дел од поранешната [[Општина Другово]], која била споена со Општина Кичево. == Географија и местоположба == [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 100.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото]] Селото се наоѓа во областа [[Копачка (област)|Копачка]], во јужниот дел на територијата на [[Општина Кичево]], во јужниот дел на [[Кичевска Котлина|Кичевската Котлина]], чиј атар се допира со подрачјето на [[Општина Дебрца]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=6 февруари 2019|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=153}}</ref> Селото е ридско, на надморска височина од 740 метри. Од градот [[Кичево]] е оддалечено 13 километри.<ref name="енциклопедија" /> Селото се наоѓа во долината на Козичка Река, десна притока на [[Беличка Река (Илинска)|Беличка Река]]. Местоположбата на селото е поволна од стопански цели. Околни села се: [[Свињиште]], [[Белица (Кичевско)|Белица]] и [[Кладник]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Кичевска котлина: Селски населби и население|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=Српска академија на науките и уметностите|year=1968|isbn=|location=Белград|pages=98-100}}</ref> Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Смоквица, Водејнчиште, Топола, Завртај, Менин Габер, Средорек, Белајница, Белички Рид, Требејници, Лазој, Острец, Рамна, Краста, Штавејца, Средојне, Вриштица и Грамаѓе.<ref name=":0" /> Селото има многу збиен тип. Постојат две маала, Горно и Долно. Во маалата, родовските куќи се поблизу една со друга и се групирани.<ref name=":0" /> Селото Козица се наоѓа во областа [[Копачка (област)|Долна Копачка]], по долината на [[Беличка Река (Илинска)|Беличка Река]]. Селото поседува две чешми („клајнци“) со природна минерална вода, а во атарот на селото се наоѓа и извор со природна минерална кисела вода. Во неговиот атар се наоѓаат и две пештери, а една од нив е истражувана од друштвото на истражувачи „Бистра“ од [[Битола]]. Истражуваната пештера се нарекува Динчејца. == Историја == [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 101.jpg|мини|300п|десно|Спомен-плоча на селската чешма на сретсело за загинатите за независноста на Македонија]] Козица е дел од старите населби во Кичевската Котлина. Под истото име се споменува во турските пописни дефтери од 1476/77 година, како дел од Кичевската нахија и имало 16 словенски христијански куќи. Меѓутоа, тоа село подоцна пропаднало.<ref name=":0" /><ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.265</ref> Денешното село било основано во слично време се околните населби, како [[Јудово]] и [[Брждани]]. Тоа се случило во втората половина на {{римски|18}} век. Се верува дека селото било основано од доселеници од раселеното село Лакаица, кое се наоѓало во долината на Беличка Река, околу 1,5 километри североисточно од денешното село (денес, тоа е месноста Селиште на селото [[Кладник]]).<ref name=":0" /> Околу 6-7 домаќинства од селото Лакаица се префрлиле во долината на Козичка Река и го основале селото, додека останатите заминале во селото Кладник.<ref name=":0" /> Во {{римски|19}} век, Козица било село во [[Кичевска каза|Кичевската каза]] на [[Отоманското Царство]]. Во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], селото претставувало важно средиште на народноослободителната борба.<ref name=":0" /> Во 1953 година во Козица случајно избил пожар. Од пожарот биле уништени 55 куќи и стопански објекти. Потоа, селото било обновено со помош од државните власти.<ref name=":0" /> === Легенда === Постарите мештани во селото велат дека селото било основано по уништувањето на старото соседно село Лакаица (во моментов археолошко одредиште од бронзено време). Легендата за ова село е дека еден овчар од селото Лакаица го пасел своето стадо на пасишта во денешното село Козица. Девојка била испратена да му однесе храна и вода на сточарот. Не знаејќи што ќе се случи, штом девојката заминала да ја однесе храната кај сточарот, селото Лакаица било запалено од тогашните поробувачи. Девојката останала кај овчарот и зачнала семејство во денешно Козица. Се хранеле со природните „блага“ и со производите од стоката. == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 11,2&nbsp;км². На него преовладуваат шумите на површина од 840 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 183 хектари, а на обработливото земјиште 72 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Во селото се одгледуваат и земјоделски производи од типот на: компир, пленка, житни култури, овошје и зеленчук. Се одгледува и добиток, и тоа: коњи, кози, крави, кокошки, магариња, свињи и патки. Селото Козица е исто познато по квалитетниот природен мед. Селскиот туризам се развива преку импровизираниот музеј во приватна куќа и меаната во селски амбиент наречена „Роден крај“ непосредно пред влезот во селото. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|393 |1953|394 |1961|306 |1971|206 |1981|132 |1991|96 |1994|82 |2002|82 |2021|45 }} Според податоците од 1873 година, селото имало 31 домаќинство со 118 жители христијани ([[Македонци]]).<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр.92-93.</ref> Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Козица имало 585 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 256.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], во 1905 година во Козица имало 592 жители, под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 154-155.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. ''Косица'' се води како чисто македонско село во Кичевската каза на Битолскиот санџак со 50 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|35}}</ref> Една статистика, која ја подготвил кичевскиот училиштен инспектор [[Крсто Димчев]] во 1909 година, ги дава следниве податоци за Козица:<ref>Стойчева, Станислава. Аспекти на грамотността на българското население в Македония (1878 – 1912), Македонски преглед, година ХХХVІІІ, 2015, кн. 2, с. 75.</ref> {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Домаќинства ! rowspan="2" |Гурбетчии ! colspan="3" |Писмени ! colspan="3" |Неписмени |- !мажи !жени !вкупно !мажи !жени !вкупно |- |78 | href="Јордан Пиперката" |48 | href="23 јули" |62 | href="1870" |17 | href="10 август" |79 | href="1903" |194 | href="Цер" |145 |339 |} Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 350 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Козица е мало село, кое што во 1961 година броело 221 жител, додека во 1994 година имало 164 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Козица живееле 82 жители, од кои 81 [[Македонци|Македонец]] и 1 останат.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=6 февруари 2019}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 45 жители, од кои 40 [[Македонци]] и 5 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|585|592|393|394|306|206|132|96|82|82|45}} === Родови === Козица е македонско православно село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] во 1960-тите години родови во селото се: * Староседелски родови кои потекнуваат од предци доселени од раселеното село Лакаица: ''Манчевци'' (9 к.), ''Матевци'' (8 к.), ''Тутаковци'' (7 к.), ''Чолаковци'' (7 к.), ''Бубулевци'' (7 к.), ''Здравевци'' (7 к.), ''Смилевци'' (2 к.) и ''Трпевци'' (2 к.) * Останати родови: ''Дамјановци'' (2 к.), доселени се од соседното село [[Свињиште]] и ''Цветановци'' (6 к.), доселени се од селото [[Слатино (Охридско)|Слатино]], [[Дебрца]]. Според истражувањата пак на [[Томо Смилјаниќ - Брадина|Тома Смиљаниќ]] во периодот од 1921-1926 година родови во селото се: ''Манчевци'' (15 к.), ''Тутаковци'' (14 к.) и ''Аврамовци'' (8 к.), староседелци, односно доселени се од раселеното село Лакаица; ''Дамјановци'' (1 к.), доселени се од раселеното селото Требичево, кое постоело во атарот на селото [[Трапчин Дол]]; ''Стојчевци'' или ''Јонузовци'' (1 к.), доселени се од селото Слатино, Дебрца.<ref>{{Наведени вести|url=https://kicevo.mk/kicevija-tomo-smiljanic-bradina/|title=Кичевија - Тома Смиљаниќ (1926) - Кичево|date=2018-05-16|work=Кичево|access-date=2018-11-25|language=mk-MK}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Општествени установи == [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 102.jpg|мини|300п|десно|Културен дом „Јордан Пиперката“]] * Културен дом „Јордан Пиперката“ == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Кичево]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2013 година. Во периодот од 1996-2013 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Другово]]. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кичево. Селото припаѓало на некогашната општина Кичево во периодот од 1955 до 1965 година. Во периодот 1950-1955, селото било дел од тогашната Општина Брждани, во која покрај селото Козица, се наоѓале и селата Белица, Брждани, Видрани, Јудово и Свињиште. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0771 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во селскиот дом.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=7 февруари 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 37 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=39&ps=961|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207035031/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=39&ps=961|archive-date=2022-12-07|dead-url=|accessdate=7 февруари 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Референдум во Македонија (2018)|референдумот во 2018 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 39 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://referendum.sec.mk/Referendum/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=39&ps=961|title=Референдум 2018|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=7 февруари 2019}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 37 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 107.jpg|мини|300п|десно|Поглед кон главната селска црква „Св. Петка“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка картаг на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> * [[Голо Бртце (Козица)|Голо Бртце]] — доцноантичка населба. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Петка“ - Козица|Црква „Св. Петка“]] — главна селска црква. ;Споменици * Спомен-плоча на загинатите за независноста на Македонија ;Реки<ref name="РекиМак">{{РекиМак|страница=12}}</ref> * [[Беличка Река (Илинска)|Беличка Река]] — тече низ селото, се влева во [[Треска]] == Редовни настани == Традиционално, во селото има прослави и собири за: * [[Петковден]] — селска и црковна слава. * [[Илинден]] — селска слава. == Личности == ;Родени во Козица * [[Јордан Пиперката]] (1870-1903) — славен македонски војвода *[[Василе Данилоски]] (1921-1945) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Кире Миладиноски]] (1924-1945) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Стојан Петрески]] (1921-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Стојмир Трајаноски]] (1921-1945) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Тасе Трајаноски]] (1921-1945) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Стојна Димитриеска|Стојна Петрева Димитриеска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] <!-- == Култура и спорт ==--> == Иселеништво == Иселеници од Козица има насекаде, но највеќе се иселени во соседна [[Бугарија]], односно во [[Софија]] каде се проценува дека има над 40 семејства. Во Македонија највеќе се иселени во [[Кичево]] и [[Скопје]], но и во други градови како [[Охрид]], [[Битола]], итн. Иселеници има и во [[Австралија]] и [[Белград]], [[Србија]], а исто така и во [[Војводина]], односно во селата [[Јабука]] и [[Качарево]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Викиекспедиција во Копачка 110.jpg|Дел од селото Податотека:Викиекспедиција во Копачка 111.jpg|Стари куќи Податотека:Викиекспедиција во Копачка 112.jpg|Сретселото Податотека:Викиекспедиција во Копачка 99.jpg|Беличка Река низ селото </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Кичевско Поле]] * [[Општина Другово]] * [[Кичево]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Kozica}} {{Општина Кичево}} [[Категорија:Козица| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кичевски села]] [[Категорија:Села во Општина Кичево]] [[Категорија:Села со слава Петковден во Македонија]] 16yijx763jfkypsb5mlu63w914omyb3 0 11210 5603200 5477953 2026-08-02T13:50:31Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Села со слава Спасовден во Македонија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5603200 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = К’шање | слика = Поглед на К'шање.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото К’шање | општина = {{општинскигрб|Општина Куманово}} | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | област = [[Овче Поле]] | население = 15 | година = 2021 | поштенски број = 1309 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 560 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=1 | lat_sec=44 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=56 | lon_sec=35 | слава = [[Вознесение Христово|Спасовден]] | мрежно место = | карта = К’шање во Општина Куманово.svg }} '''К’шање''' — село во [[Општина Куманово]], во областа [[Овче Поле]], во околината на градот [[Куманово]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Поглед на К'шање.jpg|мини|300п|лево|Воздушен поглед на селото]] Селото се наоѓа во југоисточниот дел на територијата на [[Општина Куманово]], чиј атар се допира со подрачјето на општините [[Општина Свети Николе|Свети Николе]] и [[Општина Кратово|Кратово]]. Истото е сместено недалеку од патот Куманово-Свети Николе.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|pages=171}}</ref> Селото е ридско, сместено на надморска височина од 560 метри. Од градот Куманово, селото е оддалечено 24 километри.<ref name="енциклопедија" /> Селото е сместено на местото каде се спојуваат [[Градиштанска Планина]] (југозападно) и планината [[Манговица]] (југоисточно). Селото го надвисуваат 4 висои, и тоа: северно на околу 2&nbsp;километри висот Сувар (714 м.), југоисточно на околу 3&nbsp;км висот Бабин Град (765 м.), јужно на околу 2&nbsp;километри висот Перица и северозападно на околу 3&nbsp;километри висот Вукосија (636 м.). Западно од селото се наоѓа полето Кампур. Оваа нископланинска област претставува вододелница помеѓу [[Кумановска Котлина|Кумановската Котлина]], на југ и на [[Овче Поле]] на северозапад. Селото е сместено покрај [[Регионален пат 1204|регионалниот пат 1204]] помеѓу градовите [[Куманово]] и [[Свети Николе]]. Кај превојот Караула (518 м.) се двои земјен пат до селото. Селото се наоѓа во горниот дел на долината на малата река Лука, притока на Пчиња. Реката уште е наречен и Кшањски Дол, кој е повремен водотек. Скоро сите селски куќи се наоѓаат на левата страна на долината, поради што селото е насочено кон северозапад. Околни села се [[Кокошиње]], [[Татомир]], [[Пезово]] и [[Градиште (Кумановско)|Градиште]]. Во минатото, водата за пиење мештаните ја добивале од бунари.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Кумановска област|last= Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1974|isbn=|location=[[Скопје]]|pages=164-166}}</ref> Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Билодубрава, Дервен или Ризов Бунар, Кампур, Јовановски Бунар, Дајеви Ливади, Горно Краиште, Кеев Рид, Грљаново Брдо, Заечко Чукарче, Попов Чукар, Побиен Камен, Јасика, Голем Дол, Кула, Чумалеј, Загузје, Ќерамидница, Кутлино, Педеви Ниви, Пезовски Дол, Рамниште, Зелени Крст, Лука, Мост, Коритиште, Падина, Милошев Чукар, Врдеј, Паевица, Кашански Венец, Трајков Чукар, Цолевица, Раскрсје, Брзанов Рид и Селиште.<ref name=":0" /> К’шање има разреден тип и е поделено на онолку маала колку што има родови. Некои маала имаат од едно до шест домаќинства. Поглавни маала се: Ивановско, Ѓорговско, Филиповско, Чавдарско и други.<ref name=":0" /> == Историја == [[Податотека:Поглед на К'шање 2.jpg|мини|300п|десно|Воздушен поглед на селото]] Денешното село влегува во поновите села во Кумановско. Традицијата наведува дека порано ова земјиште припаѓало на пашите („кашла“). По тоа го добило и своето име К’шање. Во селото најстари се родовите Филиповци, Ивановци, Ѓорговци и Стеевци, кои се основачи на селото.<ref name=":0" /> Месноста Селиште се наоѓа кај селото, во северниот дел. Сместена е десно од малата рекичка Лука, а народната традиција наведува дека таму порано се наоѓало селото. Тогаш, К’шање имало мал број на домови. По предание, таму некогаш се појавила [[Чума (болест)|чума]] и поради тоа мештаните ја променила местоположбата и изградиле куќи на местото на нивните сточарски трла. Оваа промена се случила во 1860 година, што било случај и во соседните села [[Пезово]], [[Мургаш]], [[Новосељане]] и други.<ref name=":0" /> По етничките особености, К’шање припаѓа на пределот [[Которлак]]. Селото отсекогаш административно припаѓало на Кумановската област.<ref name=":0" /> Во отоманскиот период, кај месноста Кула североисточно од селото се наоѓала турска кула.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 12,4&nbsp;км², при што преовладуваат пасиштата со површина од 530 [[хектар]]и, на обработливите површини отпаѓаат 448 хектари, а на шумите 181 хектар.<ref name="енциклопедија" /> Во основа, селото има полјоделско-сточарска функција.<ref name="енциклопедија" /> Селото, заедно со соседното Пезово, биле раатски села до 1912 година, односно во нив немало [[Чифлиг|чифлици]]. Единствено, малку земја поседувал некој кумановски Турчин Нуи. Старите селани раскажувале дека доколку имало лоша година и селаните се задолжеле кај некои Турци и подоцна не го вратиле долгот, тогаш Турците ја одземале нивната земја.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|540 |1953|523 |1961|451 |1971|369 |1981|167 |1991|91 |1994|83 |2002|48 |2021|15 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во К’шање живееле 420 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_27.htm Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с. 216]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во К’шање имало 488 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":1">D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 126-127.</ref> К’шање во 1961 година имало 451 жител, а во 1994 година 83 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото К’шање живееле 48 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=9 декември 2022}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 15 жители, од кои 11 [[Македонци]] и 4 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|420|488|540|523|451|369|167|91|83|48|15}} === Родови === Кшање е македонско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата од 1972 година, родови во селото се: * '''Доселеници:''' ''Ѓорговци'' (6 к.), ''Ивановци'' (6 к.), ''Филиповци'' (5 к.) и ''Стеевци'' (4 к.), најстари родови во селото. Основачи на денешното село. Порано живееле во месноста Селиште. Подалечно потекло им е непознато. Во родот Ѓорговци се знае следното родословие: Цане (жив на 80&nbsp;г. во 1972 година) Саздо-Јане-Цветко-Ѓорго; ''Анчевци'' (4 к.), ''Ристинци'' (4 к.), ''Одујевци'' (4 к.), ''Вучковци'' (3 к.), ''Мишевци'' (3 к.), ''Лазаровци'' (3 к.), ''Гаѓевци'' (2 к.), ''Миленковци'' (2 к.), ''Чаушевци'' (2 к.), ''Шординци'' (2 к.), ''Петревци'' (1 к.) и ''Цекевци'' (1 к.), овие родови се деленички од најстарите родови, како и млади доселеници со непознато потекло; ''Чавдарци'' (5 к.), доселени се во XIX век од селото [[Татомир]] во [[Кратовско]]; ''Басмарци'' (2 к.), доселени се после претходниот род од селото [[Габар]] во [[Кривопаланечко]]; ''Ѓуревци'' (2 к.), доселени се од некое село во [[Кривопаланечко]]. === Иселеништво === Постари иселени Македонци има во [[Скачковце]] (''Џумбушови'') и [[Клечевце]] (''Бајеви''). После [[Втора светска војна|Втората светска војна]] преку 50 македонски семејства се иселиле во градовите [[Куманово]], [[Скопје]], [[Велес]] и [[Свети Николе]].<ref name=":0" /> == Општествени установи == [[Податотека:Затвор „Куманово“.jpg|мини|300п|десно|Поглед на [[Затвор „Куманово“|затворот „Куманово“]]]] * Поранешно основно училиште, а денес објект на [[Затвор „Куманово“|затворот „Куманово“]] Во 2007 година во К’шање тогашниот министер за правда [[Михајло Маневски]] и министерката за внатрешни работи [[Гордана Јанкулоска]] ги фрлија првите лопати на новата затворска зграда оддалечена 25 километри од [[Куманово]]. Затворот има три ката. Нови се последните два ката и страничниот дел на зградата, а првиот кат е адаптиран од училишната зграда. На првиот кат ќе биде сместено притворското одделение. Затворот ќе прими 250 затвореници, од кои 50 ќе бидат притвореници. Предвидено е во една ќелија да има по двајца или по девет квадрати за еден затвореник. На секој кат има по една голема соба во која ќе бидат сместени шест-седум затвореници и посебен дел, во кој има по три самици. == Самоуправа и политика == Кон крајот на {{римски|19}} век, К’шање било село во [[Кумановска каза|Кумановската каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Куманово]], која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било дел од некогашната [[Општина Орашац]]. Во периодот од 1962 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Куманово. Селото припаѓало на некогашната општина Орашац во периодот од 1955 до 1962 година. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Павлешенци, во која покрај селото К’шање, се наоѓале и селата Габреш, Горно Ѓуѓанци, Градиште, Долно Ѓуѓанци, Кокошиње, Кутлибег, Кучкарево, Павлешенци, Пезово, Стањевци и Строиманци. Селото било дел од некогашната Општина Градиште во периодот 1950-1952, во која влегувале селата Габреш, Градиште, К’шање, Кутлибег, Кучкарево и Пезово. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1137 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 23 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati2021lokalni1krug.sec.mk/mk/mayr/r/45-1392|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209190240/https://rezultati2021lokalni1krug.sec.mk/mk/mayr/r/45-1392|archive-date=2023-12-09|dead-url=|accessdate=9 декември 2023|title=архивска копија|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - К'шање 5.jpg|мини|300п|десно|Поглед на главната селска црква „Св. Никола“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|211}}</ref> * [[Илинден (К’шање)|Илинден]] — некропола од доцноантичко време ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Никола“ - К’шање|Црква „Св. Никола“]] — главна селска црква црква, изградена во 1884 година == Редовни настани == ;Селски слави<ref name=":0" /> * [[Вознесение Христово|Спасовден]] — главна селска слава * [[Света Петка]] — понова селска слава * [[Свети Никола]] — црковна слава <!--== Личности == ;Родени во или по потекло од К’шање == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Куќа во К'шање 2.jpg|Куќа во селото Податотека:Црква „Св. Никола“ - К'шање 7.jpg|Воздушен поглед на околината на црквата Податотека:Поглед на К'шање 3.jpg|Воздушен поглед на дел од селото Податотека:Куќа во К'шање.jpg|Куќа во селото </gallery> == Поврзано == * [[Општина Куманово]] * [[Куманово]] * [[Овче Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|K'šanje}} {{Општина Куманово}} [[Категорија:К’шање| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Куманово]] [[Категорија:Села со слава Спасовден во Македонија]] a82m63kfxirj0lr6h97xj4zqup7hgeg 0 12059 5603212 5583334 2026-08-02T14:31:15Z Ehrlich91 24281 /* Население */ 5603212 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Драслајца | слика = Воздушен поглед на Драслајца.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Драслајца | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 714 | година = 2021 | поштенски број = 6330 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 699 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=12 | lat_sec=56 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=41 | lon_sec=35 | слава = [[Голема Богородица]] | мрежно место = draslajca.freeservers.com | карта = Драслајца во Општина Струга.svg }} '''Драслајца''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Драслајца место 29.jpg|мини|300п|лево|Воздушен поглед на сретселото]] Постојат неколку извори и толкувања како Драслајца го добило името. Во турскиот дефтер од 1583 година е забележано како '''Драгославица'''. Под истото име, пред крајот на првата половина на [[XVI век]], се споменува и во ''Поменикот на манастирот Свети Јован'' во близина на селото [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]], Демирхисарско. Полскиот етнолог и славист [[Влоѓимјеж Пјанка]], кој на почетокот на шеесеттите години го посетил Драслјаца, објаснува дека името Драгославица со тек на време и со скратување на некои букви се трансформирало во Драслајца. Според него, тоа е добиено од личното име на некојси Драгослав. Етнологот [[Бранислав Русиќ]] го запишал како '''Драславица'''. Негов впечаток е дека драслајчани и соседите селото го викале со името ''Драслаица'' или ''Драслајца''. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во рамништето на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во источниот дел на територијата на [[Општина Струга]] и ѝ припаѓа на рурбалната зона на градот [[Струга]], бидејќи од него е оддалечено само четири километри.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=15 октомври 2018|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=112}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 699 метри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]]. Куќите на ова големо село се наоѓаат на влажната и плодна почва помеѓу коритата на реките [[Сатеска]] и [[Црн Дрим]]. Низ средината на селото поминува Драслајскиот Поток, кој подоцна се влева во Црн Дрим. Во минатото, водата за пиење мештаните ја добивале од бунари. Првиот бунар бил ископан во 1925 година на длабочина од околу 50 метри. Подоцна, секое домаќинство добило свој бунар. Пред копањето на бунарите се користела водата од изворот Бела Вода.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=234-236|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> На северозапад од него се наоѓа селото [[Ложани]], на североисток селата [[Биџево]] и [[Ливада (село)|Ливада]], на исток [[Волино]], на запад [[Враништа]] и на југ [[Мороишта]].<ref name=":0" /> Месностите на атарот околу селото ги носат следниве називи: Средорек, Горни Ливади, Санџак, Гроб, Бузелец, Копачка, Ограда, Добриш, Речиште, Мерка, Долна Ограда, Шаварика, Миличина Нива, Трн, Јаглишта, Краповница, Бардуница и Гола Губа.<ref name=":0" /> Границите на Драслајчкиот синор се движат по местата На Оро, Под Круша, Краповица, Вировица, Средорек, Санџак, Малеш, Гроб (место каде што има непознат гроб со огромна плоча), Дупки (во близина на реката Сатеска), Черешна, Бузулец, Горни Ливаѓе, Копачка, Дебрич, Мерка и Дрим. Во тие граници се наоѓаат драслајчките ниви, ливади, ораници, а местата селаните ги нарекуваат: Миличева Нива, Шаварка (некогаш тука имало шавар), Црквана (до самата црква), Јаглите (се претпоставува дека на тоа место се правел дрвен јаглен), Крапница (некогаш тука имало длабоки ендеци каде што селаните ловеле крап), Долни Санџак, Ограда, Шушурица, Долна Ограда, Долзни Разори (крај Црн Дрим), Вакоска Ледина, Вакоска Ливада (во близина на црквата), Горни Ливаѓе, Бела Вода (каде се наоѓаат изворите на селската река) и Света Недела. Драслајца има збиен тип, а одредени делови од селото се нарекуваат по родови, како: Спасевци, Митревци, Костовци, Чурковци, Стојановци и други.<ref name=":0" /> == Историја == [[Податотека:Спомен-чешма во Драслајца.jpg|мини|300п|десно|Спомен-чешма за загинатите борци за слобода на [[Македонија]]]] За Драслајца нема многу документи, ниту од подалечното, ниту пак од поблиското минато, што создава големи тешкотии за осознавање на неговото минато. Единствен постар документ во кој се споменува селото е Опширниот турски дефтер од пописот за Охридскиот санџак од 1583 година, но под името Драгославица. За тоа колку време пред тоа постоело Драслајца не се знае ништо, бидејќи не постојат никакви други документи и белези врз кои може да се утврди неговата старост. Во селото се наоѓа стара црква посветена на „[[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Драслајца|Успение на Пресвета Богородица]]“, за која не се знае кога е подигната. Традицијата наведува дека црквата била изградена од мештани кои тука живееле пред доаѓањето на денешните селски родови.<ref name=":0" /> Пред крајот на турската власт, обработливата површина во атарот на селото, една третина припаѓала на христијанските родови (Костевци, Митревци и други), додека две третини припаѓале на поседувачите на [[чифлиг]]от, како што биле Мерсим-ага, Мустафа-ага, Ариф-ага, Шукри Џура и една жена Анка.<ref name=":0" /> Мерсим-ага бил [[Албанци|Албанец]] од селото [[Мислодежда]] на планината [[Караорман]], додека останатите биле [[Турци]] од [[Охрид]]. По ослободувањето во 1912 година, земјата била купувана постепено од македонските родови. Во овој период селото имало 30 македонски куќи.<ref name=":0" /> Атарот на селото не се менувал низ годините, но во поново време Албанците од соседното село [[Ливада (село)|Ливада]] ги зафатиле месностите Санџак и Гроб.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот е мал и зафаќа простор од 4,5&nbsp;км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 426,5 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 5,1 хектар, а на шумите само 0,3 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција. Во минатото имало земјоделска задруга, а денес во него работат продавници и угостителски објекти.<ref name="енциклопедија" /> Во селото денес работат повеќе помали стопански објекти. Во минатото сите жители се занимавале со земјоделство, чии производи подоцна ги продавале во градовите [[Струга]] и [[Охрид]]. Во поскромни размери развиено е и сточарството, особено одгледувањето крави, свињи и живина.<ref name=":0" /> Во минатото, исто така, во селото работела земјоделската задруга „Напредок“, која била заедничка со соседното село [[Ложани]].<ref name=":0" /> <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Драслајца место 16.jpg|Жетва во селото Драслајца Податотека:Драслајца место 20.jpg|Низи со пиперки во селото Податотека:Драслајца место 21.jpg|Тикви во селото </gallery> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|612 |1953|668 |1961|760 |1971|805 |1981|828 |1991|888 |1994|804 |2002|778 |2021|714 }} Според податоците од 1873 година, селото имало 40 домаќинства и 112 жители мажи.<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995. стр. 102-103.</ref> Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Драслајца имало 340 жители.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Драслајца е претставено како чисто македонско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 45 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Драслајца имало 360 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 162-163.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 350 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Драслајца има позитивен популациски биланс. Имено, во 1961 година селото броело 780 жители, додека во 1994 година бројот се зголемил на 804 жители, од кои 801 [[Македонци|Македонец]] и 3 [[Срби]].<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Драслајца живееле 778 жители, од кои 775 [[Македонци]], 2 [[Срби]] и 1 [[Роми|Ром]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002 |publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=5 ноември 2016}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 714 жители, од кои 679 [[Македонци]], 1 [[Македонски Власи|Влав]], 1 [[Македонски Срби|Србин]], 5 останати и 28 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|340|360|612|668|760|805|828|888|804|778|714}} === Родови === Драслајца е во целост македонско православно село. Родовите во селото се староседелски и доселенички, а поради добрата местоположба селото нема иселеници и во него доаѓаат постојано нови жители. Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1980 година, родови во селото се:<ref name=":0" /> * '''Староседелски родови:''' ''Митревци'' (10 к.) и ''Кичевци'' (3 к.), за нив се вели дека отсекогаш живеат овде. * '''Доселенички родови до крајот на турското владеење:''' ''Костевци'' (10 к.), доселени се од некое село во околината на [[Костур (град)|Костур]], Егејска Македонија, го знаат следното родословие: Благоја (жив, 60 години во 1980 г.)-Јонче-Сарафин-Спиро-Јоан, кој се доселил од Костурско, околу 1830 година со неговите браќа Стефан, Аврам и Димо, во Костурско влегле во расправија со Турците и затоа пребегнале овде; ''Спасевци'' (20 к.), доселени се од некаде; ''Пеќиновци'' или ''Трајановци'' (5 к.), доселени се од соседното село [[Биџево]], таму имаат истоимени роднини, подалечно потекло им е од некое село во [[Пеќ]]; ''Чурковци'' (15 к.), доселени се од некое село во [[Прилепско]]; ''Стојановци'' (20 к.), доселени се од сега раселеното село Црско на [[Караорман]], тоа село постоело во атарот на селото [[Поум]]; ''Милошевци'' (17 к.), доселени се од селото [[Ложани]]; ''Торковци'' (12 к.), ''Чоловци'' (6 к.), ''Далчевци'' (6 к.), ''Малевци'' (5 к.) и ''Манговци'' (2 к.), доселеници од непознато место; * '''Доселенички родови по Првата светска војна:''' ''Љајковци'' (7 к.), доселени се после [[Прва светска војна|Првата светска војна]] од селото [[Ливада (село)|Ливада]]; ''Љанговци'' (6 к.), доселени се од соседното село [[Биџево]] исто така после Првата светска војна; ''Мартиновци'' (4 к.), доселени се од селото [[Мешеишта]], време на доселување како претходните два рода и ''Ојлевци'' (4 к.), доселени околу 1950 година од селото [[Модрич]], во Дебарски Дримкол. Според истражувањата пак на [[Бранислав Русиќ]] од крајот на 1940-тите, родови во селото биле: ''Костевци'' (8 к.), доселени се во втората половина на XVIII век од околината на [[Костур (град)|Костур]] во [[Егејска Македонија]]; ''Митревци'' со ''Чолевци'' (7 к.), доселени се од околината на [[Приштина]] во [[Република Косово|Косово]]; ''Торковци'' (7 к.), доселени се од некое место во [[Албанија]]; ''Стојановци'' или ''Лулевци'' (10 к.), доселени се од некогашното село [[Црско (Делогожди)|Црско]] на [[Караорман]]; ''Крушаровци'' (1 к.), и тие се доселени од [[Црско (Делогожди)|Црско]]; ''Чурковци'' (12 к.), доселени се од селото [[Горенци (Охридско)|Горенци]] кај [[Охрид]], околу 1835 година; ''Спасевци'' со ''Нејковци'' (16 к.), доселени се од [[Кукуш (Либражд)|Кукуш]] на [[Шкумба]], близу границата; ''Јолдевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Велмеј]] во [[Дебрца]]. Таму припаѓале на родот ''Нечевци''; ''Сарџиновци'' или ''Лајковци'' (2 к.), доселени се од селото [[Мороишта]], каде имаат истоимени роднини; ''Милошовци'' (5 к.), доселени се од селото [[Ложани]]. Подалечно потекло имаат од селото [[Ливада (село)|Ливада]]; ''Пеќиновци'' или ''Ломушовци'' (2 к.), доселени се од селото [[Биџево]], каде имаат истоимени роднини; ''Бајрактаровци'' или ''Лакџовци'' (3 к.), доселени се од селото Биџево после 1918 година; ''Томовци'' (1 к.), доселени се од [[Дебарско]]; ''Мартиновци'' (3 к.), доселени се во 1935 година од селото Мешеишта, каде припаѓале на истиот род и ''Спасевци'' (1 к.), доселени се во 1938 година од селото [[Ложани]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Драслајца|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> === Иселеништво === Во минатото, од селото не се забележани поголеми иселувања, освен на некои помлади семејства, кои се иселиле околу 1960-тите години во [[Струга]] (5 к.) и во [[Охрид]] (2 к.).<ref name=":0" /> Од родовите поединечно се знае за следните иселеници до крајот на 1940-тите: од Костевци иселени има во [[Струга]] (две семејства од 1905 година); од Митревци иселени има во [[Скопје]] (едно семејство од 1912 година), од Спасевци иселени има во [[Софија]] (едно семејство од 1904 година) и од Стојановци иселени има во [[Романија]] (едно семејство од 1890 година).<ref name=":1" /> == Општествени установи == * [[ОУ „Св. Климент Охридски“ - Драслајца|Основно училиште „Св. Климент Охридски“]] до IX одделение<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.struga.gov.mk/mk/o%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0/%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8-%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0/|title=Основни и средни училишта|last=|first=|date=|work=[[Општина Струга]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=15 октомври 2018}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Дом на културата * Месна заедница * Подрачна канцеларија на Агенцијата за поддршка и развој на земјоделството <gallery mode="packed" heights="180п"> Податотека:Дом на културата во Драслајца.jpg|Домот на културата Податотека:ОУ „Св. Климент Охридски“ - Драслајца.jpg|Основното училиште Податотека:Месна канцеларија во Драслајца.jpg|Месната заедница Податотека:Канцеларија на АПРЗ во Драслајца.jpg|Канцеларија на Агенцијата за поддршка и развој на земјоделството </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Драслајца било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], една од општините која доживеала најголеми промени со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Струга. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од некогашната Општина Струга. Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната Општина Драслајца, во која покрај селото Драслајца, се наоѓале и селата Биџево, Делогожди, Ливада, Ложани, Мороиште и Ново Село. Општината Драслајца постоела и во периодот 1950-1952 година. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1865 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое е сместено во младинскиот дом „Гоце Делчев“ во селото.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=15 октомври 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 701 гласач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=70&ps=2181|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024122729/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=70&ps=2181|archive-date=2020-10-24|dead-url=|accessdate=15 октомври 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Референдум во Македонија (2018)|референдумот во 2018 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 688 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://referendum.sec.mk/Referendum/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=70&ps=2181|title=Референдум 2018|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=15 октомври 2018}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|392}}</ref> * [[Драслајца (археолошко наоѓалиште)|Драслајца]] — осамен наод од римско време. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Драслајца|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] — главна селска црква, околу која се наоѓаат и селските гробишта; и * [[Црква „Св. Недела“ - Драслајца|Црква „Св. Недела“]] — манастирска црква. ;Споменици * Споменик за загинатите борци во војните за ослободување на Македонија <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Драслајца.jpg|Црквата „Успение на Пресвета Богородица“ Податотека:Црква „Св. Недела“ - Драслајца 5.jpg|Црквата „Св. Недела“ Податотека:Спомен-чешма во Драслајца 2.jpg|Спомен-плочата на чешмата за загинатите борци </gallery> == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Успение на Пресвета Богородица|Голема Богородица]] (28 август) — главна селска и црковна слава; и * [[Водици]] (19 јануари) — прослава. == Личности == ;Родени во или по потекло од Драслајца * [[Крсте Чачански]] (1949-2003) — поет, раскажувач и романописец; * [[Митра Стојаноска]] — најдобар фудбалер во женски фудбал за 2007 г.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ffm.com.mk/mak/vest.asp?id=1818 |title=Официјална страна на Фудбалската федерација на Македонија |accessdate=2008-06-15 |archive-date=2008-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080102165946/http://www.ffm.com.mk/mak/vest.asp?id=1818 |url-status=dead }}</ref> * [[Виктор Цветаноски]] — новинар и политички аналитичар<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.draslajca.freeservers.com/KNIGA.htm |title=Кратка биографија на Виктор Цветаноски |accessdate=2008-06-15 |archive-date=2008-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727135634/http://www.draslajca.freeservers.com/KNIGA.htm |url-status=dead }}</ref> == Култура и спорт == * [[КУД „Драслајчанка“]] * [[ФК Драслајца]] == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Stara arhitektura 1.jpg|Стари куќи Податотека:Игралиште во Драслајца.jpg|Спортско игралиште Податотека:Драслајца место 22.jpg|Потокот низ селото Податотека:Драслајца место 23.jpg|Куќи во селото </gallery> == Поврзано == * [[Струшко Поле]] * [[Општина Струга]] * [[Струга]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Draslajca}} * [http://www.draslajca.freeservers.com/ Неофицијална мрежна страница на селото] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080727135629/http://www.draslajca.freeservers.com/ |date=2008-07-27 }} * [http://draslajchanka.weebly.com/10521072108210771076108610851089108210802.html Страница за Драслајца] на порталот на КУД „Драслајчанка“ {{Општина Струга}} [[Категорија:Драслајца| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] 7duk8965227cc16cq3dnb0xxgzpxy8k 0 12064 5603262 5586037 2026-08-02T17:14:45Z Ehrlich91 24281 /* Самоуправа и политика */ 5603262 wikitext text/x-wiki {{Разликување|Калиште}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Калишта | име2 = Калиште | слика = Воздушен поглед на Калишта.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Калишта | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Дримкол]] | население = 764 | година = 2021 | поштенски број = 6333 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 696 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=9 | lat_sec=12 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=38 | lon_sec=57 | слава = | мрежно место = | карта = Калишта во Општина Струга.svg }} '''Калишта''' (познато и како '''Калиште''', а локално и како '''Калишча''') — село во областа [[Дримкол]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]], сместено на северозападниот брег на [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]]. Во рамките на селото влегува и туристичката викенд-населба Елен Камен. == Потекло на името == [[Податотека:Брег на Охридското Езеро во Елен Камен.jpg|мини|300п|лево|Брегот на [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] кај населбата Елен Камен]] За потеклото и значење на името на селото Калишта постојат две претпоставки, од кои едната е предание на неговите жители, а втората се заснова на одликите на местоположбата. Името на селото потекнува од [[Македонски јазик|македонскиот јазик]] и на месниот струшки говор се нарекува и ''Калишча'', а речиси во истата форма (со наставката ''-и'', односно ''Калишти'') се нарекува и од албанското население. Меѓу мештаните постои легенда според која се верува дека поради природните убавини на езерото и селото, некогаш овде повремено престојувала некоја кралица со име ''Калина'', поради што селаните велат дека селото го добило името според неа. Според верувањето нејзината куќа, наречена „кула“ се наоѓала крај средновековниот манастир.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=167-169|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Инаку, името Калишта е со значење на калливо место, место каде што земјата е каллива односно има или се прави кал, што наполно соодветствува со рамничарската местоположба веднаш на брегот на [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] кој во овој дел е песоклив и каллив, обраснат со трски, лотоси и други водни растенија.<ref name=":0" /> Во [[Македонија]] постои уште едно село со име [[Калиште]] во подножјето на [[Шар Планина]] во [[Гостиварско]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Калишта (Струшко).JPG|мини|300п|десно|Поглед на селото Калишта и [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]]]] [[Податотека:Воздушен поглед на Елен Камен.jpg|мини|300п|десно|Воздушен поглед на населбата Елен Камен]] Селото се наоѓа во областа [[Дримкол]], во јужниот дел на територијата на [[Општина Струга]], недалеку јужно од градот [[Струга]], на оддалеченост од околу четири километри. Самото село Калишта и неговиот атар се допираат и протегаат од северозападниот брег на [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]],<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=12 ноември 2018|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=144}}</ref> на исток преку рамнината на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]] кон подножјето на планината [[Јабланица]] на запад. Селото е рамничарско, на надморска височина од 696 метри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Регионален пат 1208|регионалниот пат 1208]], кој се движи покрај крајбрежјето од [[Струга]] кон неколку хотели и кампови, туристичката викенд-населба „Елен Камен“ и селото [[Радожда]], а недалеку веднаш над самото село минува меѓународниот пат [[Автопат А2 (Македонија)|А2]] кон граничниот премин [[Ќафасан]] на македонско-албанската граница. Куќите на селото се наоѓаат во плодната рамнина која се протега кон север и запад, а која е оградена од високиот карпест гребен (Елен Камен) на југ и Охридското Езеро на исток. Соседни и околни села се [[Франгово]] и [[Радолишта]] на запад, [[Радожда]] на југ и градот [[Струга]] на север односно североисток. Во минатото, мештаните водата за пиење ја добивале од извори и од бунари.<ref name=":0" /> Месностите во нискиот дел на селото ги носат следниве имиња: Блато, Љумче, Загонче, Бузелица, Бунар, Варса и Фјериште. Месностите во високиот дел на селото ги носат следниве имиња: Манастир Св. Богородица, Краста, Гумниште или Љама, Леског, Чакалица, Чумулица, Гештенка, Вари Рамаданит (Гроб на Рамадан), Гури Зи, Чешма Костас, Гури Древит (Елен Камен) и Плоча.<ref name=":0" /> Селото Калишта е од збиен тип и се дели на помали „маала“ според родовите кои живеат во него: Танасковци, Мустафовци, Шерифовци, Шабановци.<ref name=":0" /> == Историја == [[Податотека:Old house in Kališta (Калишта, Kalisht).jpg|мини|300п|десно|Стара куќа во селото]] На јужната страна, веднаш на самиот крај на селото се наоѓа познатиот средновековен [[Калишки манастир]] посветен на „Успението на Пресвета Богородица“, сместен во пештера над езерото, за кој се знае дека потекнува од XV век. Во денешно време покрај оваа стара пештерска црква постојат и две нови цркви со манастирски конаци подигнати крај самото езеро, веднаш до хотелот „Бисер“. За овој манастир секогаш се грижеле вредни калуѓерки. На карпестиот гребен кој се издигнува веднаш јужно од селото Калишта и се протега сѐ до селото [[Радожда]] постојат повеќе вакви стари средновековни пештерски цркви од XIV-XV век со доста вреден и интересен живопис.<ref name=":0" /> Поволната местоположба укажува дека на просторот на селото Калишта има население од многу одамна. Во пишаните историски извори Калишта спаѓа во старите села во струшкиот крај и народното предание наведува дека тоа најпрвин било [[Македонци|македонско]] [[Христијанство|христијанско]] село. Такво било сѐ до 1837-1838 година, до владеењето и нападите од бандите на [[Али-паша Јанински]] (овде познат како Али-паша Тепелини). За време на неговото владеење селото Калишта имало само 16 куќи, меѓутоа тогаш настанале големи „зулуми“ односно насилства, напади и грабежи со „потурчување“, поради што селските домаќинства освен две, некаде се иселиле. За Али-паша овде се пеела и народна песна.<ref name=":0" /> Околу средината на XIX век и подоцна во Калишта се населени и други родови - турски и албански, поради што жителите на селото до 1912 година и помеѓу двете светски војни говореле на три јазици: македонски, албански и турски. Меѓутоа, од албанската окупација од 1941 година, турскиот јазик почнал да исчезнува и жителите кои претходно говореле турски јазик сега говорат албански.<ref name=":0" /> Покрај манастирот, во селото била подигната и селска [[Црква „Св. Никола“ - Калишта|црква „Св. Никола“]], каде се наоѓаат и селските гробишта. Во средишниот дел на селото постои и џамија.<ref name=":0" /> == Стопанство == [[Податотека:Воздушен поглед на Елен Камен 2.jpg|мини|300п|десно|Воздушен поглед на хотелите „Бисер“ и „Изгрев“ околу Калишкиот манастир]] Атарот е мал и зафаќа простор од 3,7&nbsp;км², на кој обработливото земјиште зафаќа површина од 180 [[хектар]]и, шумите зафаќаат 108 хектари, а на пасиштата отпаѓаат само 52 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција, а дел од домаќинствата се занимаваат и со риболов. Во селото има услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> Сепак врз основа условите кои ги нуди природата и местоположбата жителите на Калишта се занимаваат со бројни второстепени и третостепени услужни стопански дејности, пред сѐ туризам и угостителство, кои се во голем подем поради што и самото село претставува своевидно туристичко средиште. Од земјоделството најзастапени гранки се поледелското одгледување на жита, пред сѐ и најмногу пченица и особено пченка, како и градинарските култури како одгледување на зелени и црвени пиперки, патлиџани (домати), лук, кромид, марула и тикви. Од сточарството во помали размери е застапено одгледувањето на крупни говеда како крави и волови, а доста е застапено и живинарството односно одгледувањето на кокошки, гуски и шатки. Секоја куќа покрај насадите со градинарските култури во своите дворови има и доста овошни дрвја пред сѐ: јаболка, сливи, цреши и круши. Со земјоделство и сточарство во Калишта главно се занимаваат жителите [[Албанци]], додека риболовот е старо занимање на жителите [[Македонци]],<ref name=":0" /> кои во услови на негово опаѓање во поново време со можностите за приватно претприемништво повеќе се преориентираат кон туризмот и угостителството. Во селото работи и столар „Краста“ со сопствен погон и стовариште и повеќе продавници. На карпестиот гребен и возвишение јужно и југозападно од селото има и помали ископи на песок и камен за градежништво. Поради непосредната близина и добрата поврзаност со градот [[Струга]] некои жители се вработени или остваруваат занаетчиски и услужни дејности таму, а поради непосредната близина на албанската граница во поново време некои жители се занимаваат и со трговија. === Туризам и угостителство === Поради изворедната местоположба со многубројни природни убавини крај брегот на [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] во селото Калишта повеќе од половина век е доста равиен туризмот и самото село е прераснато во значајно туристичко средиште. Веднаш на самиот јужен крај на селото се наоѓа познатиот хотел „Бисер“, кој е еден од најголемите хотели на [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]]. Веднаш непосредно до овој хотел се наоѓа и познатиот средновековен манастир посветен на Пресвета Богородица, после кој веднаш се наоѓа неодамна обновениот хотел „Изгрев“ кој поседува современа плажа и воден парк (топогани, скокалници итн.). Од големите хотелски комплекси и одморалишта, веднаш над самото село Калишта на околу еден километар оддалеченост на патот кон [[Радожда]] се наоѓаат и хотелите „Макпетрол“ и „Скопје“. Непосредно до селото на карпестиот возвишен гребен, опкружена во борова зимзелена шума се наоѓа туристичката населба „Елен Камен“ со многубројни викенд-куќи и модерни вили. Туризмот е во подем и во самото село Калишта, посебно кај жителите [[Македонци]] кои поради напуштање и намалување на обемот на вековно старото занимање со риболов, од неодамна имаат отворено неколку нови хотели и ресторани. Скоро отворени туристичко-угостителски објекти кои работат во самото село Калишта се: хотелот и рибен ресторан „Езерски Бран“, хотелот „Разме“, ресторанот „Лиќени“, авто-кампот „Рино“ и други. <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Калишки манастир и хотел „Бисер“.jpg|Воздушен поглед на [[Калишки манастир|Калишкиот манастир]] и хотелот „Бисер“ Податотека:Воздушен поглед на хотел „Изгрев“.jpg|Воздушен поглед на хотелот „Изгрев“ </gallery> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|477 |1953|568 |1961|667 |1971|785 |1981|974 |1991|117 |1994|992 |2002|1178 |2021|764 }} Според податоците од 1873 година, селото имало 34 домаќинства и 90 жители мажи, од кои 70 муслимани и 20 христијани.<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995. стр. 104-105.</ref> Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Калишта имало 220 жители [[Албанци]] муслимани и 8 [[Македонци]] христијани.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 254.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Калишта е претставено како чисто албанско село во Охридската каза на Битолскиот санџак со 39 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 350 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Калишта е големо село, коешто во 1961 година броело 667 жители од кои 596 биле [[Албанци]], а 67 жители [[Македонци]]. Во 1994 година, селото броело 992 жители, од кои 901 биле Албанец, 89 Македонци и двајца жители [[Срби]].<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Калишта живееле 1.178 жители, од кои 95 [[Македонци]], 1.079 [[Албанци]], 1 [[Власи|Влав]], 1 [[Срби]]н и 2 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=12 ноември 2018}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 764 жители, од кои 115 [[Македонци]], 623 [[Македонски Албанци|Албанци]], 2 [[Македонски Власи|Власи]], 1 [[Македонски Срби|Србин]] и 23 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Калишта: {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Власи ! Срби ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948 | — | — | — | — | — | — | — | '''477''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 56 | 510 | 0 | 1 | 1 | 0 | — | '''568''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 67 | 596 | 0 | — | 2 | 2 | — | '''667''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 75 | 706 | 0 | — | 2 | 2 | — | '''785''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 75 | 896 | 0 | 0 | 1 | 2 | — | '''974''' |- style="text-align:center;" | 1991{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да земат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} | 84 | 28 | 1 | 0 | 2 | 2 | — | '''117''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 89 | 901 | 0 | 0 | 2 | 0 | — | '''992''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 95 | 1.079 | 0 | 1 | 1 | 2 | — | '''1.178''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 115 | 623 | 0 | 2 | 1 | 0 | 23 | '''764''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> === Родови === [[Податотека:Kališta ženi 1909.jpg|мини|300п|десно|Жени од селото Калишта во 1909 година]] Во Калишта живеат [[Македонци]] од православна вероисповед и [[Албанци]] со исламска вероисповед.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1979 година, родови во селото се: * '''Македонски родови:''' ''Танасковци'' (10 к.), староседелци, чија слава е [[Свети Никола]] и се остаток од некогашното бројно македонско христијанско население во селото. Го знаат следното родословие:: Васо (жив, 79 години во 1979 г.)-Павле-Коста-Танас-Кочо. Родовското презиме го добиле по кочовиот син Танас, а за предокот Коста се вели дека бил многу познат риболовец кој еднаш продал дел од обработената земја за да може да го плати износот на годишниот закуп за риболов во езерото. * '''Албански родови:''' ''Скавица'' (25 к.), еден од најстарите албански родови во селото. Се доселиле „како козари“, во втората половина на {{римски|18}} век. Дошле од [[Љума]] од селото [[Скавица]], а патот ги водел преку превојот Враца (на [[Шар Планина]]);<ref>Албанците во Македонија само од 1780 година, д-р Ристо Ивановски, Битола, 2014&nbsp;г., 9 стр.</ref> ''Мустафовци'' (15 к.), кои се гранка на претходно наведениот македонски христијански род ''Танасковци''. Во првата половина на XIX век поради напад од [[Али-паша Јанински]] селото Калишта било раселено и во него останале само два брата - синови на некој Коче при што едниот од нив Танаско останал во христијанство и од него потекнуваат споменатите ''Танасковци'', а другиот брат преминал во ислам и од него се ''Мустафовци'', кои со бројните албански доселеници го прифатиле и албанскиот јазик; ''Шерифовци'' (60 к.), доселени се околу средината на XIX век со турско (јуручко) потекло од „источна страна“ од околината на [[Гевгелија]]; ''Шабановци'' (10 к.) и ''Алиу'' (6 к.), се доселиле после Шерифовци од јужна [[Албанија]] и ''Шкиналари'' (9 к.), можно е да имаат македонско (словенско) потекло на што укажува нивното име. === Иселеништво === Од селото има поголем број на иселеници и тоа претежно Албанци во [[Струга]], [[Скопје]] и во странство претежно во западна Европа: [[Германија]] и [[Швајцарија]]. Албанскиот род ''Калиштани'' се иселил во струшкото село [[Биџево]].<ref name=":0" /> == Општествени установи == [[Податотека:ОУ „Браќа Миладиновци“ - Калишта.jpg|мини|300п|десно|Поглед на основното училиште]] * [[ПУ „Браќа Миладиновци“ - Калишта|Основно училиште „Браќа Миладиновци“]] до IX одделение, подрачно училиште на [[ОУ „Браќа Миладиновци“ - Струга]] * Амбуланта со забна ординација == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Калишта било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Струга. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Селото припаѓало на некогашната општина Струга во периодот од 1957 до 1965 година, додека во периодот 1955-1957 селото било дел од тогашната општина Струга. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Радолишта, во која покрај селото Калишта, се наоѓале и селата Вишни, Заграчани, Мали Влај, Радожда, Радолишта, Франгово и Шум. Во периодот 1950-1952 година, селото претставувало седиште на истоимената општина, во која влегувале селата Калишта, Мали Влај, Радожда и Франгово. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места место бр. 1873 и 1873/1 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сите сместени во основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=13 ноември 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.196 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=70&ps=2190|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126234556/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=70&ps=2190|archive-date=2021-01-26|dead-url=|accessdate=2 октомври 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Референдум во Македонија (2018)|референдумот во 2018 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 1.187 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://referendum.sec.mk/Referendum/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=70&ps=2190|title=Референдум 2018|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=13 ноември 2018}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|393}}</ref> * [[Калишта (археолошко наоѓалиште)|Калишта]] — населба од бакарно време; * [[Краста (Калишта)|Краста]] — утврдување од римско време; * [[Лозја (Калишта)|Лозја]] — осамен наод од доцноантичко време; * [[Манастир Св. Богородица (Калишта)|Манастир Св. Богородица]] — осамен наод од римско време; и * [[Св. Никола (Калишта)|Св. Никола]] — средновековна црква и некропола. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Никола“ - Калишта|Црква „Св. Никола“]] — главната селска црква, во која се наоѓаат и селските гробишта; * [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Калишта|Црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] — главната манастирска црква на Калишкиот манастир; * [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Калишта (пештерна)|Пештерна црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] — пештерна манастирска црква; * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Калишта|Црква „Св. Атанасиј“]] — пештерна црква кај населбата Елен Камен; и * [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Калишта|Црква „Св. Петар и Павле“]] — нова манастирска црква. ;Параклиси * [[Параклис „Св. Теодор Тирон“ - Калишта|Параклис „Св. Теодор Тирон“]] — мал манастирски параклис во конакот. ;Манастири * [[Калишки манастир]] — стар манастир на крајбрежјето на езерото, јужно од селото. ;Џамии<ref name="верски објекти" /> * [[Џамија (Калишта)|Џамија]] — главна селска џамија. ;Споменици на природата * [[Калишки чинар]] — чинар во дворот на манастирот. <gallery mode="packed" heights="180п"> Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 135.jpg|Главната селска црква „Св. Никола“ Податотека:Калишки манастир 12.jpg|[[Калишки чинар|Калишкиот чинар]] во дворот на манастирот Податотека:Џамија во Калишта 5.jpg|Селската џамија Податотека:Пештерна црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Калишта.jpg|Пештерната црква „Рождество на Пресвета Богородица“ Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Калишта.jpg|Манастирската црква „Рождество на Пресвета Богородица“ Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Калишта.jpg|Пештерната црква „Св. Атанасиј“ Податотека:Црква „Св. Петар и Павле“ - Калишта.jpg|Манастирската црква „Св. Петар и Павле“ Податотека:Црква „Св. Теодор Тирон“ - Калишта.jpg|Манастирската црква „Св. Теодор Тирон“ </gallery> == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Рождество на Пресвета Богородица|Мала Богородица]] — манастирска слава == Личности == ;Родени во или по потекло од Калишта * [[Ресул Шабани]] (р. 1944) — [[Албанци|албански]] и македонски поет, драматург, прозаист, преведувач и новинар == Култура и спорт == === Калишта како тема во уметноста === * „Калишта“ — песна на македонскиот поет [[Јован Котески]].<ref>Јован Котевски, ''Пеплосија''. Мисла, Скопје, 1966, стр. 23-24.</ref> * „Калишта јануари 1975“ - песна на македонскиот поет [[Анте Поповски]].<ref>Анте Поповски, ''Дрво што крвави''. Скопје: Детска радост, Наша книга, Македонска книга, Култура, Мисла, 1991, стр. 127.</ref> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Глетка од Калишта.JPG|Улица во селото Податотека:Глисер во Охридското Езеро.jpg|Чамец во езерото Податотека:Охридското Езеро покрај Елен Камен.jpg|Поглед на Охридското Езеро од Елен Камен Податотека:Поглед на Калишта.jpg|Поглед на селото </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Поврзано == * [[Дримкол]] * [[Општина Струга]] * [[Струга]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Kališta}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Калишта| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] 5yfbk9x9sho95lk27ppa9xgsy4xug98 0 12069 5603211 5592660 2026-08-02T14:30:59Z Ehrlich91 24281 5603211 wikitext text/x-wiki {{разликување|Лажани}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Ложани | слика = Воздушен поглед на Ложани.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Ложани | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 644 | година = 2021 | поштенски број = 6334 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 698 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=13 | lat_sec=37 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=40 | lon_sec=32 | слава = | мрежно место = | карта = Ложани во Општина Струга.svg }} '''Ложани''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Потекло на името == [[Податотека:Воздушен поглед на Ложани 2.jpg|мини|300п|лево|Воздушен поглед на главниот дел на селото со [[Црква „Св. Власиј“ - Ложани|црквата „Св. Власиј“]]]] Според легендата, Ложани претставува старо село кое било основано околу еден [[ан]], кој се наоѓал на патот на денешните населби: [[Долна Белица]]-[[Враништа]]-Ложани-[[Биџево]]-[[Требеништа]]. Крај анот на патниците повремено им се случувало по нешто лошо (кражби, убиства). Според тоа и местото го добило името Лош-ан.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=231-234|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Сретсело на Ложани.jpg|мини|300п|десно|Сретселото]] Селото се наоѓа во средишниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во средишниот дел на територијата на [[Општина Струга]], недалеку од самиот град [[Струга]], сместено на десната страна на реката [[Црн Дрим]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=16 јули 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=180-181}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 698 метри.<ref name="енциклопедија" /> До селото водат асфалтни патишта од [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]] со двоење кај [[Биџево]] и од [[Регионален пат 1201|регионалниот пат 1201]] со двоење кај [[Враништа]]. Ложани е изразено низинско село покрај коритото на [[Црн Дрим]], сместено на неговата десна страна. Околни села се [[Враништа]], [[Биџево]], [[Драслајца]] и други. Водата за пиење доаѓа од бројните бунари, чија длабочина е од 57 до 90 метри. Низ Ложани тече малата река Стара Река, десна притока на Црн Дрим. Реката извира од карстен извор кај селото [[Џепин]] во подножјето на [[Караорман]]. До 1926 година, селаните пиеле од таа река.<ref name=":0" /> Месностите на атарот околу селото ги носат следниве називи: Шурдова Ливада, Ограѓе, Асанои, Оџои, Вировник, Кушинов Трг, Камење, Селска Нива, Волништа, Габајца, Певци, Блата, Долни и Горни Ливаѓе, Преку Малеш, Крај Малеш, Брод, Црквино, Вокуси, Лески, Трине, Требеша и Стара Река.<ref name=":0" /> Ложани има збиен типи, поделено на маала наречени по родовите. Попознати маала се Спасевско, Жупановско, Шумуликовско и други.<ref name=":0" /> == Историја == Народната традиција наведува дека селото е старо и дека се создало околу еден ан. Кај [[Враништа]] се наоѓал мост преку Црн Дрим (месност Калдрма). Двете села (Ложани и Враништа) ги одвојува коритото на реката Црн Дрим. Во 1491 година, Јусуф Челеби ги подарил двете села со 6 воденици, 6 дуќани, лозја, ан и рибник на џамијата Имарет од [[Охрид]].<ref name=":0" /> Околу 1878 година, во селото бил основан голем [[чифлиг]] на некој дебарски паша од родот Аголи. Пашата ја добил земјата од државната власт затоа што се истакнал во војната на страната на Турците. Околу 1900 година, пашата го наследиле неговите синови — Јусуф-бег и Емин-бег.<ref name=":0" /> Чифлигот имал доста земја, зафаќал три четвртини од атарот на селото, додека остатокот бил во посед на селските македонски родови. По 1912 година, Јусуф-бег заминал во Албанија, додека Емин-бег живеел во Дебар (како пијаница). Мештаните ја купиле земјата од беговите до 1928 година.<ref name=":0" /> Во Ложани се наоѓа [[Црква „Св. Власиј“ - Ложани|црквата „Св. Власиј“]] или наречена и „Св. Ѓорѓи Кратовски“, изградена во 1890 година и реновирана во 1952 година.<ref name=":0" /> Во времето кога била изградена црквата во селото имало околу 25 македонски домаќинства, кои припаѓале на родовите Спасевци, Поповци, Иљовци, Шурдовци, Јаулевци, Дулевци и Танчевци.<ref name=":0" /> На местото Стара Недела има слаб култен извор со [[евла]], кој е посетуван од мештаните.<ref name=":0" /> Во 1903 година, за време на [[Илинденско востание|Илинденското востание]], селото дало 21 жртва.<ref name=":0" /> Денес, постои споменик подигнат во чест на загинатите во востанието и за време на борбите на [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]] во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref name="енциклопедија" /> <gallery mode="packed" heights="200п" caption="Споменик на сретсело"> Податотека:Споменик во Ложани 2.jpg|Поглед на споменикот Податотека:Споменик во Ложани 3.jpg|Спомен-плочи на споменикот Податотека:Споменик во Ложани.jpg|Поглед на споменикот </gallery> == Стопанство == [[Податотека:Стопански објекти во Ложани.jpg|мини|300п|десно|Стопански објекти во селото]] Атарот е мал и зафаќа простор од 5,7&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 525 [[хектар]]и, па затоа има исклучително полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во минатото во него работела земјоделска задруга, а денес има услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> Задругата била наречена „Напредок“, единствена во околината на Струга, била од трговски тип.<ref name=":0" /> Поради местоположбата, мештаните се занимаваат со земјоделство, главно произведувајќи пченка, пченица, зеленчук и овошје. Од стока пак одгледуваат крави, свињи и по некој коњ. Меѓутоа, голем дел од населението е вработено надвор од селото или пак на привремена работа во странство.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|603 |1953|667 |1961|748 |1971|684 |1981|708 |1991|763 |1994|710 |2002|729 |2021|644 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Ложани имало 300 жители.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Ложани е претставено како чисто македонско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 45 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Ложани имало 240 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 162-163.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]] и 50 [[Македонски Албанци|Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е средно по големина, без поголема промена во бројот на население. Така, Ложани во 1961 година имало 748 жители, од кои 709 биле Македонци, а 37 жители Албанци, а во 1994 година 710 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Ложани живееле 729 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002 |publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=16 јули 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 644 жители, од кои 511 [[Македонци]], 9 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Роми|Ром]], 6 [[Македонски Власи|Власи]], 4 останати и 113 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|300|240|603|667|748|684|708|763|710|729|644}} === Родови === Ложано е македонско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1980 година, родови во селото се: ''Спасевци'' (30 к.), ''Шурдовци'' (17 к.), ''Жупановци'' (16 к.), ''Шумуликовци'' (16 к.), ''Перевци'' (12 к.), ''Јаулевци'' (12 к.), ''Иљовци'' (12 к.), ''Поповци'' (10 к.) и ''Танковци'' (10 к.). Родот Поповци е доселен од селото Рајца (денес во [[Албанија]] на самата граница со Македонија), нивните роднини во Рајца се сега муслимански Албанци. Родот Јаулевци е доселен од сега албанското село [[Ливада (село)|Ливада]] го знаат следното родословие: Танас (жив, 40 години во 1980 г.)-Нестор-Аврам-Анѓеле-Ѓорге, основачот на родот кој се доселил; ''Трајановци'' (1 к.) и ''Танковци'' (1 к.), доселени се после [[Прва светска војна|Првата светска војна]] од селото [[Биџево]]; ''Савевци'' (1 к.), доселени се кога и претходните родови од планинското село [[Брчево]]. Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ од крајот на 1940-тите, родови во селото биле:<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Ложани|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Староседелци:''' ''Спасевци'' (21 к.), ''Иловци'' (8 к.), ''Шумуликовци'' (7 к.), ''Ругузовци'' (4 к.), ''Шурдовци'' или ''Крстановци'' (8 к.), ''Дулевци'' (3 к.), ''Жупановци'' (8 к.) и ''Савевци'' (1 к.). * '''Доселеници:''' ''Танковци'' (8 к.), доселени се околу 1825 година од соседното село [[Ливада (село)|Ливада]]; ''Поповци'' (7 к.), доселени се од селото [[Рајца (Албанија)|Рајца]] во [[Албанија]], на границата со Македонија; ''Танковци II'' (1 к.), доселени се во 1926 година од селото [[Биџево]], таму припаѓале на истоимениот род и ''Грчевци'' (1 к.), доселени се од селото Брчево во 1860 година. === Иселеништво === Јован Трифуноски забележал дека родот ''Загуровци'' (8 к.) се иселил во соседното Враништа, а родот ''Милошевци'' (17 к.) се иселил во соседното Драслајца. По Втората светска војна, селото се нашло под влијание на индустријализацијата и имало голем бран на иселувања, главно во Скопје, а помал дел во Струга, Охрид и Белград. Вкупно се иселиле околу 50 домаќинства.<ref name=":0" /> Бранислав Русиќ, пак, запишал за следните иселеници до крајот на 1940-тите:<ref name=":2" /> од Савевци во [[Драслајца]] (како домазет од 1938 година); од Поповци во: [[Брезница (Кресненско)|Брезница]] крај [[Петрич]] (едно семејство од 1918 година) и од Мечкаровци во [[Биџево]] (како домазет од 1943 година). Целосно се иселиле ''Милошовци'' (во [[Драслајца]] и [[Враништа]]) и ''Кошарковци'' (во [[Струга]]). == Општествени установи == * [[ПУ „Св. Климент Охридски“ - Ложани|Подрачно основно училиште „Св. Климент Охридски“]], подрачно основно училиште до петто одделение во состав на [[ОУ „Св. Климент Охридски“ - Драслајца]] * Дом на културата * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="180п"> Податотека:Општествен објект во Ложани 2.jpg|Домот на културата Податотека:ОУ „Св. Климент Охридски“ - Ложани.jpg|Основното училиште Податотека:Општествен објект во Ложани.jpg|Домот на културата </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Ложани било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], една од општините која доживеала најголеми промени со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Струга. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од некогашната Општина Струга. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Драслајца, во која покрај селото Ложани, се наоѓале и селата Биџево, Делогожди, Драслајца, Ливада, Мороиште и Ново Село. Општината Драслајца постоела и во периодот 1950-1952 година. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1867 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое е сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=15 октомври 2018|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Власиј“ - Ложани|Црква „Св. Власиј“]] — главна селска црква и централен парохиски храм на [[Ложанска парохија|Ложанската парохија]]; * [[Црква „Св. Преполовение“ - Ложани|Црква „Св. Преполовение“]] — нова селска црква, изградена во 2006 година; * [[Црква „Св. Богородица“ - Ложани|Црква „Св. Богородица“]] — камен-темелник удрен на 25 октомври 2015 година, каде што има извор на света вода. ;Параклиси * [[Параклис „Св. Недела“ - Ложани|Параклис „Св. Недела“]] — параклис надвор од селото. ;Споменици * Споменик со спомен-плочи за загинатите борци во [[Илинденско востание|Илинденското востание]] и борбите на [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]. <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Црква „Св. Власиј“ - Ложани.jpg|Црквата „Св. Власиј“ Податотека:Црква „Св. Преполовение“ - Ложани 4.jpg|Црквата „Св. Преполовение“ Податотека:Црква „Св. Богородица Балаклија“ - Ложани 3.jpg|Црквата „Св. Богородица Балаклија“ Податотека:Параклис „Св. Недела“ - Ложани 2.jpg|Параклисот „Св. Недела“ </gallery> == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Свети Власиј]] — црковна и селска слава. == Личности == ;Родени во или по потекло од Ложани * [[Александар Климов‎]] (1881 - 1967) — офицер од [[Бугарска армија|Бугарската армија]] и револуционер на [[ВМОРО]]; * [[Величе Шумуликоски]] — македонски фудбалер; * [[Дуко Стефанов Жупанов]] — македонски револуционер од ВМОРО;<ref name=":3">{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска; Ленина Жила; Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва том II, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}</ref> *[[Сидор Наумов Илоски]] — македонски револуционер од ВМОРО;<ref name=":3" /> и *[[Сотир Јаулески]] — македонски револуционер од ВМОРО.<ref name=":3" /> == Култура и спорт == Во селото работи фолклорниот ансамбл „Билјана“ од 1978 година, како и фудбалскиот клуб „Напредок“, кој е создаден во 1978 година. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Lazhani-panorama.jpg|Зимски поглед Податотека:Јарбол со македнско знаме во Ложани.jpg|Јарбол со македонско знаме на сретсело Податотека:Лулашки во Ложани.jpg|Лулашки во селото Податотека:Река кај Ложани 2.jpg|Стара Река низ селото Податотека:Река кај Ложани.jpg|Стара Река низ селото </gallery> == Поврзано == * [[Струшко Поле]] * [[Општина Струга]] * [[Струга]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Ložani}} * {{youtube|id=wwytZVt0M3g&|title=Филм за Лазарките од с. Ложани, Струшко Поле}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Ложани| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] r70d41k5sinlkk57ur9u9c611k9wuxh 5603229 5603211 2026-08-02T15:16:37Z Ehrlich91 24281 5603229 wikitext text/x-wiki {{разликување|Лажани}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Ложани | слика = Воздушен поглед на Ложани.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Ложани | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 644 | година = 2021 | поштенски број = 6334 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 698 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=13 | lat_sec=37 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=40 | lon_sec=32 | слава = | мрежно место = | карта = Ложани во Општина Струга.svg }} '''Ложани''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Потекло на името == [[Податотека:Воздушен поглед на Ложани 2.jpg|мини|300п|лево|Воздушен поглед на главниот дел на селото со [[Црква „Св. Власиј“ - Ложани|црквата „Св. Власиј“]]]] Според легендата, Ложани претставува старо село кое било основано околу еден [[ан]], кој се наоѓал на патот на денешните населби: [[Долна Белица]]-[[Враништа]]-Ложани-[[Биџево]]-[[Требеништа]]. Крај анот на патниците повремено им се случувало по нешто лошо (кражби, убиства). Според тоа и местото го добило името Лош-ан.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=231-234|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Сретсело на Ложани.jpg|мини|300п|десно|Сретселото]] Селото се наоѓа во средишниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во средишниот дел на територијата на [[Општина Струга]], недалеку од самиот град [[Струга]], сместено на десната страна на реката [[Црн Дрим]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=16 јули 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=180-181}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 698 метри.<ref name="енциклопедија" /> До селото водат асфалтни патишта од [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]] со двоење кај [[Биџево]] и од [[Регионален пат 1201|регионалниот пат 1201]] со двоење кај [[Враништа]]. Ложани е изразено низинско село покрај коритото на [[Црн Дрим]], сместено на неговата десна страна. Околни села се [[Враништа]], [[Биџево]], [[Драслајца]] и други. Водата за пиење доаѓа од бројните бунари, чија длабочина е од 57 до 90 метри. Низ Ложани тече малата река Стара Река, десна притока на Црн Дрим. Реката извира од карстен извор кај селото [[Џепин]] во подножјето на [[Караорман]]. До 1926 година, селаните пиеле од таа река.<ref name=":0" /> Месностите на атарот околу селото ги носат следниве називи: Шурдова Ливада, Ограѓе, Асанои, Оџои, Вировник, Кушинов Трг, Камење, Селска Нива, Волништа, Габајца, Певци, Блата, Долни и Горни Ливаѓе, Преку Малеш, Крај Малеш, Брод, Црквино, Вокуси, Лески, Трине, Требеша и Стара Река.<ref name=":0" /> Ложани има збиен тип, поделено на маала наречени по родовите. Попознати маала се Спасевско, Жупановско, Шумуликовско и други.<ref name=":0" /> == Историја == Народната традиција наведува дека селото е старо и дека се создало околу еден ан. Кај [[Враништа]] се наоѓал мост преку Црн Дрим (месност Калдрма). Двете села (Ложани и Враништа) ги одвојува коритото на реката Црн Дрим. Во 1491 година, Јусуф Челеби ги подарил двете села со 6 воденици, 6 дуќани, лозја, ан и рибник на џамијата Имарет од [[Охрид]].<ref name=":0" /> Околу 1878 година, во селото бил основан голем [[чифлиг]] на некој дебарски паша од родот Аголи. Пашата ја добил земјата од државната власт затоа што се истакнал во војната на страната на Турците. Околу 1900 година, пашата го наследиле неговите синови — Јусуф-бег и Емин-бег.<ref name=":0" /> Чифлигот имал доста земја, зафаќал три четвртини од атарот на селото, додека остатокот бил во посед на селските македонски родови. По 1912 година, Јусуф-бег заминал во Албанија, додека Емин-бег живеел во Дебар (како пијаница). Мештаните ја купиле земјата од беговите до 1928 година.<ref name=":0" /> Во Ложани се наоѓа [[Црква „Св. Власиј“ - Ложани|црквата „Св. Власиј“]] или наречена и „Св. Ѓорѓи Кратовски“, изградена во 1890 година и реновирана во 1952 година.<ref name=":0" /> Во времето кога била изградена црквата во селото имало околу 25 македонски домаќинства, кои припаѓале на родовите Спасевци, Поповци, Иљовци, Шурдовци, Јаулевци, Дулевци и Танчевци.<ref name=":0" /> На местото Стара Недела има слаб култен извор со [[евла]], кој е посетуван од мештаните.<ref name=":0" /> Во 1903 година, за време на [[Илинденско востание|Илинденското востание]], селото дало 21 жртва.<ref name=":0" /> Денес, постои споменик подигнат во чест на загинатите во востанието и за време на борбите на [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]] во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref name="енциклопедија" /> <gallery mode="packed" heights="200п" caption="Споменик на сретсело"> Податотека:Споменик во Ложани 2.jpg|Поглед на споменикот Податотека:Споменик во Ложани 3.jpg|Спомен-плочи на споменикот Податотека:Споменик во Ложани.jpg|Поглед на споменикот </gallery> == Стопанство == [[Податотека:Стопански објекти во Ложани.jpg|мини|300п|десно|Стопански објекти во селото]] Атарот е мал и зафаќа простор од 5,7&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 525 [[хектар]]и, па затоа има исклучително полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во минатото во него работела земјоделска задруга, а денес има услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> Задругата била наречена „Напредок“, единствена во околината на Струга, била од трговски тип.<ref name=":0" /> Поради местоположбата, мештаните се занимаваат со земјоделство, главно произведувајќи пченка, пченица, зеленчук и овошје. Од стока пак одгледуваат крави, свињи и по некој коњ. Меѓутоа, голем дел од населението е вработено надвор од селото или пак на привремена работа во странство.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|603 |1953|667 |1961|748 |1971|684 |1981|708 |1991|763 |1994|710 |2002|729 |2021|644 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Ложани имало 300 жители.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Ложани е претставено како чисто македонско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 45 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Ложани имало 240 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 162-163.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]] и 50 [[Македонски Албанци|Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е средно по големина, без поголема промена во бројот на население. Така, Ложани во 1961 година имало 748 жители, од кои 709 биле Македонци, а 37 жители Албанци, а во 1994 година 710 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Ложани живееле 729 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002 |publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=16 јули 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 644 жители, од кои 511 [[Македонци]], 9 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Роми|Ром]], 6 [[Македонски Власи|Власи]], 4 останати и 113 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|300|240|603|667|748|684|708|763|710|729|644}} === Родови === Ложано е македонско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1980 година, родови во селото се: ''Спасевци'' (30 к.), ''Шурдовци'' (17 к.), ''Жупановци'' (16 к.), ''Шумуликовци'' (16 к.), ''Перевци'' (12 к.), ''Јаулевци'' (12 к.), ''Иљовци'' (12 к.), ''Поповци'' (10 к.) и ''Танковци'' (10 к.). Родот Поповци е доселен од селото Рајца (денес во [[Албанија]] на самата граница со Македонија), нивните роднини во Рајца се сега муслимански Албанци. Родот Јаулевци е доселен од сега албанското село [[Ливада (село)|Ливада]] го знаат следното родословие: Танас (жив, 40 години во 1980 г.)-Нестор-Аврам-Анѓеле-Ѓорге, основачот на родот кој се доселил; ''Трајановци'' (1 к.) и ''Танковци'' (1 к.), доселени се после [[Прва светска војна|Првата светска војна]] од селото [[Биџево]]; ''Савевци'' (1 к.), доселени се кога и претходните родови од планинското село [[Брчево]]. Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ од крајот на 1940-тите, родови во селото биле:<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Ложани|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Староседелци:''' ''Спасевци'' (21 к.), ''Иловци'' (8 к.), ''Шумуликовци'' (7 к.), ''Ругузовци'' (4 к.), ''Шурдовци'' или ''Крстановци'' (8 к.), ''Дулевци'' (3 к.), ''Жупановци'' (8 к.) и ''Савевци'' (1 к.). * '''Доселеници:''' ''Танковци'' (8 к.), доселени се околу 1825 година од соседното село [[Ливада (село)|Ливада]]; ''Поповци'' (7 к.), доселени се од селото [[Рајца (Албанија)|Рајца]] во [[Албанија]], на границата со Македонија; ''Танковци II'' (1 к.), доселени се во 1926 година од селото [[Биџево]], таму припаѓале на истоимениот род и ''Грчевци'' (1 к.), доселени се од селото Брчево во 1860 година. === Иселеништво === Јован Трифуноски забележал дека родот ''Загуровци'' (8 к.) се иселил во соседното Враништа, а родот ''Милошевци'' (17 к.) се иселил во соседното Драслајца. По Втората светска војна, селото се нашло под влијание на индустријализацијата и имало голем бран на иселувања, главно во Скопје, а помал дел во Струга, Охрид и Белград. Вкупно се иселиле околу 50 домаќинства.<ref name=":0" /> Бранислав Русиќ, пак, запишал за следните иселеници до крајот на 1940-тите:<ref name=":2" /> од Савевци во [[Драслајца]] (како домазет од 1938 година); од Поповци во: [[Брезница (Кресненско)|Брезница]] крај [[Петрич]] (едно семејство од 1918 година) и од Мечкаровци во [[Биџево]] (како домазет од 1943 година). Целосно се иселиле ''Милошовци'' (во [[Драслајца]] и [[Враништа]]) и ''Кошарковци'' (во [[Струга]]). == Општествени установи == * [[ПУ „Св. Климент Охридски“ - Ложани|Подрачно основно училиште „Св. Климент Охридски“]], подрачно основно училиште до петто одделение во состав на [[ОУ „Св. Климент Охридски“ - Драслајца]] * Дом на културата * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="180п"> Податотека:Општествен објект во Ложани 2.jpg|Домот на културата Податотека:ОУ „Св. Климент Охридски“ - Ложани.jpg|Основното училиште Податотека:Општествен објект во Ложани.jpg|Домот на културата </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Ложани било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], една од општините која доживеала најголеми промени со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Струга. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од некогашната Општина Струга. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Драслајца, во која покрај селото Ложани, се наоѓале и селата Биџево, Делогожди, Драслајца, Ливада, Мороиште и Ново Село. Општината Драслајца постоела и во периодот 1950-1952 година. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1867 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое е сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=15 октомври 2018|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Власиј“ - Ложани|Црква „Св. Власиј“]] — главна селска црква и централен парохиски храм на [[Ложанска парохија|Ложанската парохија]]; * [[Црква „Св. Преполовение“ - Ложани|Црква „Св. Преполовение“]] — нова селска црква, изградена во 2006 година; * [[Црква „Св. Богородица“ - Ложани|Црква „Св. Богородица“]] — камен-темелник удрен на 25 октомври 2015 година, каде што има извор на света вода. ;Параклиси * [[Параклис „Св. Недела“ - Ложани|Параклис „Св. Недела“]] — параклис надвор од селото. ;Споменици * Споменик со спомен-плочи за загинатите борци во [[Илинденско востание|Илинденското востание]] и борбите на [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]. <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Црква „Св. Власиј“ - Ложани.jpg|Црквата „Св. Власиј“ Податотека:Црква „Св. Преполовение“ - Ложани 4.jpg|Црквата „Св. Преполовение“ Податотека:Црква „Св. Богородица Балаклија“ - Ложани 3.jpg|Црквата „Св. Богородица Балаклија“ Податотека:Параклис „Св. Недела“ - Ложани 2.jpg|Параклисот „Св. Недела“ </gallery> == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Свети Власиј]] — црковна и селска слава. == Личности == ;Родени во или по потекло од Ложани * [[Александар Климов‎]] (1881 - 1967) — офицер од [[Бугарска армија|Бугарската армија]] и револуционер на [[ВМОРО]]; * [[Величе Шумуликоски]] — македонски фудбалер; * [[Дуко Стефанов Жупанов]] — македонски револуционер од ВМОРО;<ref name=":3">{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска; Ленина Жила; Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва том II, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}</ref> *[[Сидор Наумов Илоски]] — македонски револуционер од ВМОРО;<ref name=":3" /> и *[[Сотир Јаулески]] — македонски револуционер од ВМОРО.<ref name=":3" /> == Култура и спорт == Во селото работи фолклорниот ансамбл „Билјана“ од 1978 година, како и фудбалскиот клуб „Напредок“, кој е создаден во 1978 година. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Lazhani-panorama.jpg|Зимски поглед Податотека:Јарбол со македнско знаме во Ложани.jpg|Јарбол со македонско знаме на сретсело Податотека:Лулашки во Ложани.jpg|Лулашки во селото Податотека:Река кај Ложани 2.jpg|Стара Река низ селото Податотека:Река кај Ложани.jpg|Стара Река низ селото </gallery> == Поврзано == * [[Струшко Поле]] * [[Општина Струга]] * [[Струга]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Ložani}} * {{youtube|id=wwytZVt0M3g&|title=Филм за Лазарките од с. Ложани, Струшко Поле}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Ложани| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] 48wjh48mff46n99qoakgpub2u3cfuks 5603237 5603229 2026-08-02T16:07:39Z Ehrlich91 24281 5603237 wikitext text/x-wiki {{разликување|Лажани}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Ложани | слика = Воздушен поглед на Ложани.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Ложани | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 644 | година = 2021 | поштенски број = 6334 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 698 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=13 | lat_sec=37 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=40 | lon_sec=32 | слава = | мрежно место = | карта = Ложани во Општина Струга.svg }} '''Ложани''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Воздушен поглед на Ложани 2.jpg|мини|300п|лево|Воздушен поглед на главниот дел на селото со [[Црква „Св. Власиј“ - Ложани|црквата „Св. Власиј“]]]] Според легендата, Ложани претставува старо село кое било основано околу еден [[ан]], кој се наоѓал на патот на денешните населби: [[Долна Белица]]-[[Враништа]]-Ложани-[[Биџево]]-[[Требеништа]]. Крај анот на патниците повремено им се случувало по нешто лошо (кражби, убиства). Според тоа и местото го добило името Лош-ан.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=231-234|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Сретсело на Ложани.jpg|мини|300п|десно|Сретселото]] Селото се наоѓа во средишниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во средишниот дел на територијата на [[Општина Струга]], недалеку од самиот град [[Струга]], сместено на десната страна на реката [[Црн Дрим]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=16 јули 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=180-181}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 698 метри.<ref name="енциклопедија" /> До селото водат асфалтни патишта од [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]] со двоење кај [[Биџево]] и од [[Регионален пат 1201|регионалниот пат 1201]] со двоење кај [[Враништа]]. Ложани е изразено низинско село покрај коритото на [[Црн Дрим]], сместено на неговата десна страна. Околни села се [[Враништа]], [[Биџево]], [[Драслајца]] и други. Водата за пиење доаѓа од бројните бунари, чија длабочина е од 57 до 90 метри. Низ Ложани тече малата река Стара Река, десна притока на Црн Дрим. Реката извира од карстен извор кај селото [[Џепин]] во подножјето на [[Караорман]]. До 1926 година, селаните пиеле од таа река.<ref name=":0" /> Месностите на атарот околу селото ги носат следниве називи: Шурдова Ливада, Ограѓе, Асанои, Оџои, Вировник, Кушинов Трг, Камење, Селска Нива, Волништа, Габајца, Певци, Блата, Долни и Горни Ливаѓе, Преку Малеш, Крај Малеш, Брод, Црквино, Вокуси, Лески, Трине, Требеша и Стара Река.<ref name=":0" /> Ложани има збиен тип, поделено на маала наречени по родовите. Попознати маала се Спасевско, Жупановско, Шумуликовско и други.<ref name=":0" /> == Историја == Народната традиција наведува дека селото е старо и дека се создало околу еден ан. Кај [[Враништа]] се наоѓал мост преку Црн Дрим (месност Калдрма). Двете села (Ложани и Враништа) ги одвојува коритото на реката Црн Дрим. Во 1491 година, Јусуф Челеби ги подарил двете села со 6 воденици, 6 дуќани, лозја, ан и рибник на џамијата Имарет од [[Охрид]].<ref name=":0" /> Околу 1878 година, во селото бил основан голем [[чифлиг]] на некој дебарски паша од родот Аголи. Пашата ја добил земјата од државната власт затоа што се истакнал во војната на страната на Турците. Околу 1900 година, пашата го наследиле неговите синови — Јусуф-бег и Емин-бег.<ref name=":0" /> Чифлигот имал доста земја, зафаќал три четвртини од атарот на селото, додека остатокот бил во посед на селските македонски родови. По 1912 година, Јусуф-бег заминал во Албанија, додека Емин-бег живеел во Дебар (како пијаница). Мештаните ја купиле земјата од беговите до 1928 година.<ref name=":0" /> Во Ложани се наоѓа [[Црква „Св. Власиј“ - Ложани|црквата „Св. Власиј“]] или наречена и „Св. Ѓорѓи Кратовски“, изградена во 1890 година и реновирана во 1952 година.<ref name=":0" /> Во времето кога била изградена црквата во селото имало околу 25 македонски домаќинства, кои припаѓале на родовите Спасевци, Поповци, Иљовци, Шурдовци, Јаулевци, Дулевци и Танчевци.<ref name=":0" /> На местото Стара Недела има слаб култен извор со [[евла]], кој е посетуван од мештаните.<ref name=":0" /> Во 1903 година, за време на [[Илинденско востание|Илинденското востание]], селото дало 21 жртва.<ref name=":0" /> Денес, постои споменик подигнат во чест на загинатите во востанието и за време на борбите на [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]] во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref name="енциклопедија" /> <gallery mode="packed" heights="200п" caption="Споменик на сретсело"> Податотека:Споменик во Ложани 2.jpg|Поглед на споменикот Податотека:Споменик во Ложани 3.jpg|Спомен-плочи на споменикот Податотека:Споменик во Ложани.jpg|Поглед на споменикот </gallery> == Стопанство == [[Податотека:Стопански објекти во Ложани.jpg|мини|300п|десно|Стопански објекти во селото]] Атарот е мал и зафаќа простор од 5,7&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 525 [[хектар]]и, па затоа има исклучително полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во минатото во него работела земјоделска задруга, а денес има услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> Задругата била наречена „Напредок“, единствена во околината на Струга, била од трговски тип.<ref name=":0" /> Поради местоположбата, мештаните се занимаваат со земјоделство, главно произведувајќи пченка, пченица, зеленчук и овошје. Од стока пак одгледуваат крави, свињи и по некој коњ. Меѓутоа, голем дел од населението е вработено надвор од селото или пак на привремена работа во странство.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|603 |1953|667 |1961|748 |1971|684 |1981|708 |1991|763 |1994|710 |2002|729 |2021|644 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Ложани имало 300 жители.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Ложани е претставено како чисто македонско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 45 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Ложани имало 240 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 162-163.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]] и 50 [[Македонски Албанци|Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е средно по големина, без поголема промена во бројот на население. Така, Ложани во 1961 година имало 748 жители, од кои 709 биле Македонци, а 37 жители Албанци, а во 1994 година 710 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Ложани живееле 729 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002 |publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=16 јули 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 644 жители, од кои 511 [[Македонци]], 9 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Роми|Ром]], 6 [[Македонски Власи|Власи]], 4 останати и 113 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|300|240|603|667|748|684|708|763|710|729|644}} === Родови === Ложано е македонско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1980 година, родови во селото се: ''Спасевци'' (30 к.), ''Шурдовци'' (17 к.), ''Жупановци'' (16 к.), ''Шумуликовци'' (16 к.), ''Перевци'' (12 к.), ''Јаулевци'' (12 к.), ''Иљовци'' (12 к.), ''Поповци'' (10 к.) и ''Танковци'' (10 к.). Родот Поповци е доселен од селото Рајца (денес во [[Албанија]] на самата граница со Македонија), нивните роднини во Рајца се сега муслимански Албанци. Родот Јаулевци е доселен од сега албанското село [[Ливада (село)|Ливада]] го знаат следното родословие: Танас (жив, 40 години во 1980 г.)-Нестор-Аврам-Анѓеле-Ѓорге, основачот на родот кој се доселил; ''Трајановци'' (1 к.) и ''Танковци'' (1 к.), доселени се после [[Прва светска војна|Првата светска војна]] од селото [[Биџево]]; ''Савевци'' (1 к.), доселени се кога и претходните родови од планинското село [[Брчево]]. Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ од крајот на 1940-тите, родови во селото биле:<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Ложани|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Староседелци:''' ''Спасевци'' (21 к.), ''Иловци'' (8 к.), ''Шумуликовци'' (7 к.), ''Ругузовци'' (4 к.), ''Шурдовци'' или ''Крстановци'' (8 к.), ''Дулевци'' (3 к.), ''Жупановци'' (8 к.) и ''Савевци'' (1 к.). * '''Доселеници:''' ''Танковци'' (8 к.), доселени се околу 1825 година од соседното село [[Ливада (село)|Ливада]]; ''Поповци'' (7 к.), доселени се од селото [[Рајца (Албанија)|Рајца]] во [[Албанија]], на границата со Македонија; ''Танковци II'' (1 к.), доселени се во 1926 година од селото [[Биџево]], таму припаѓале на истоимениот род и ''Грчевци'' (1 к.), доселени се од селото Брчево во 1860 година. === Иселеништво === Јован Трифуноски забележал дека родот ''Загуровци'' (8 к.) се иселил во соседното Враништа, а родот ''Милошевци'' (17 к.) се иселил во соседното Драслајца. По Втората светска војна, селото се нашло под влијание на индустријализацијата и имало голем бран на иселувања, главно во Скопје, а помал дел во Струга, Охрид и Белград. Вкупно се иселиле околу 50 домаќинства.<ref name=":0" /> Бранислав Русиќ, пак, запишал за следните иселеници до крајот на 1940-тите:<ref name=":2" /> од Савевци во [[Драслајца]] (како домазет од 1938 година); од Поповци во: [[Брезница (Кресненско)|Брезница]] крај [[Петрич]] (едно семејство од 1918 година) и од Мечкаровци во [[Биџево]] (како домазет од 1943 година). Целосно се иселиле ''Милошовци'' (во [[Драслајца]] и [[Враништа]]) и ''Кошарковци'' (во [[Струга]]). == Општествени установи == * [[ПУ „Св. Климент Охридски“ - Ложани|Подрачно основно училиште „Св. Климент Охридски“]], подрачно основно училиште до петто одделение во состав на [[ОУ „Св. Климент Охридски“ - Драслајца]] * Дом на културата * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="180п"> Податотека:Општествен објект во Ложани 2.jpg|Домот на културата Податотека:ОУ „Св. Климент Охридски“ - Ложани.jpg|Основното училиште Податотека:Општествен објект во Ложани.jpg|Домот на културата </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Ложани било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], една од општините која доживеала најголеми промени со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Струга. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од некогашната Општина Струга. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Драслајца, во која покрај селото Ложани, се наоѓале и селата Биџево, Делогожди, Драслајца, Ливада, Мороиште и Ново Село. Општината Драслајца постоела и во периодот 1950-1952 година. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1867 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое е сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=15 октомври 2018|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Власиј“ - Ложани|Црква „Св. Власиј“]] — главна селска црква и централен парохиски храм на [[Ложанска парохија|Ложанската парохија]]; * [[Црква „Св. Преполовение“ - Ложани|Црква „Св. Преполовение“]] — нова селска црква, изградена во 2006 година; * [[Црква „Св. Богородица“ - Ложани|Црква „Св. Богородица“]] — камен-темелник удрен на 25 октомври 2015 година, каде што има извор на света вода. ;Параклиси * [[Параклис „Св. Недела“ - Ложани|Параклис „Св. Недела“]] — параклис надвор од селото. ;Споменици * Споменик со спомен-плочи за загинатите борци во [[Илинденско востание|Илинденското востание]] и борбите на [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]. <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Црква „Св. Власиј“ - Ложани.jpg|Црквата „Св. Власиј“ Податотека:Црква „Св. Преполовение“ - Ложани 4.jpg|Црквата „Св. Преполовение“ Податотека:Црква „Св. Богородица Балаклија“ - Ложани 3.jpg|Црквата „Св. Богородица Балаклија“ Податотека:Параклис „Св. Недела“ - Ложани 2.jpg|Параклисот „Св. Недела“ </gallery> == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Свети Власиј]] — црковна и селска слава. == Личности == ;Родени во или по потекло од Ложани * [[Александар Климов‎]] (1881 - 1967) — офицер од [[Бугарска армија|Бугарската армија]] и револуционер на [[ВМОРО]]; * [[Величе Шумуликоски]] — македонски фудбалер; * [[Дуко Стефанов Жупанов]] — македонски револуционер од ВМОРО;<ref name=":3">{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска; Ленина Жила; Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва том II, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}</ref> *[[Сидор Наумов Илоски]] — македонски револуционер од ВМОРО;<ref name=":3" /> и *[[Сотир Јаулески]] — македонски револуционер од ВМОРО.<ref name=":3" /> == Култура и спорт == Во селото работи фолклорниот ансамбл „Билјана“ од 1978 година, како и фудбалскиот клуб „Напредок“, кој е создаден во 1978 година. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Lazhani-panorama.jpg|Зимски поглед Податотека:Јарбол со македнско знаме во Ложани.jpg|Јарбол со македонско знаме на сретсело Податотека:Лулашки во Ложани.jpg|Лулашки во селото Податотека:Река кај Ложани 2.jpg|Стара Река низ селото Податотека:Река кај Ложани.jpg|Стара Река низ селото </gallery> == Поврзано == * [[Струшко Поле]] * [[Општина Струга]] * [[Струга]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Ložani}} * {{youtube|id=wwytZVt0M3g&|title=Филм за Лазарките од с. Ложани, Струшко Поле}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Ложани| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] qwptdae0nrqu9aqhtkecetdlf4h9ggs 5603245 5603237 2026-08-02T16:51:51Z Ehrlich91 24281 5603245 wikitext text/x-wiki {{разликување|Лажани}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Ложани | слика = Воздушен поглед на Ложани.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Ложани | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 644 | година = 2021 | поштенски број = 6334 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 698 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=13 | lat_sec=37 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=40 | lon_sec=32 | слава = | мрежно место = | карта = Ложани во Општина Струга.svg }} '''Ложани''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Воздушен поглед на Ложани 2.jpg|мини|300п|лево|Воздушен поглед на главниот дел на селото со [[Црква „Св. Власиј“ - Ложани|црквата „Св. Власиј“]]]] Според легендата, Ложани претставува старо село кое било основано околу еден [[ан]], кој се наоѓал на патот на денешните населби: [[Долна Белица]]-[[Враништа]]-Ложани-[[Биџево]]-[[Требеништа]]. Крај анот на патниците повремено им се случувало по нешто лошо (кражби, убиства). Според тоа и местото го добило името Лош-ан.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=231-234|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Сретсело на Ложани.jpg|мини|300п|десно|Сретселото]] Селото се наоѓа во средишниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во средишниот дел на територијата на [[Општина Струга]], недалеку од самиот град [[Струга]], сместено на десната страна на реката [[Црн Дрим]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=16 јули 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=180-181}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 698 метри.<ref name="енциклопедија" /> До селото водат асфалтни патишта од [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]] со двоење кај [[Биџево]] и од [[Регионален пат 1201|регионалниот пат 1201]] со двоење кај [[Враништа]]. Ложани е изразено низинско село покрај коритото на [[Црн Дрим]], сместено на неговата десна страна. Околни села се [[Враништа]], [[Биџево]], [[Драслајца]] и други. Водата за пиење доаѓа од бројните бунари, чија длабочина е од 57 до 90 метри. Низ Ложани тече малата река Стара Река, десна притока на Црн Дрим. Реката извира од карстен извор кај селото [[Џепин]] во подножјето на [[Караорман]]. До 1926 година, селаните пиеле од таа река.<ref name=":0" /> Месностите на атарот околу селото ги носат следниве називи: Шурдова Ливада, Ограѓе, Асанои, Оџои, Вировник, Кушинов Трг, Камење, Селска Нива, Волништа, Габајца, Певци, Блата, Долни и Горни Ливаѓе, Преку Малеш, Крај Малеш, Брод, Црквино, Вокуси, Лески, Трине, Требеша и Стара Река.<ref name=":0" /> Ложани има збиен тип, поделено на маала наречени по родовите. Попознати маала се Спасевско, Жупановско, Шумуликовско и други.<ref name=":0" /> == Историја == Народната традиција наведува дека селото е старо и дека се создало околу еден ан. Кај [[Враништа]] се наоѓал мост преку Црн Дрим (месност Калдрма). Двете села (Ложани и Враништа) ги одвојува коритото на реката Црн Дрим. Во 1491 година, Јусуф Челеби ги подарил двете села со 6 воденици, 6 дуќани, лозја, ан и рибник на џамијата Имарет од [[Охрид]].<ref name=":0" /> Околу 1878 година, во селото бил основан голем [[чифлиг]] на некој дебарски паша од родот Аголи. Пашата ја добил земјата од државната власт затоа што се истакнал во војната на страната на Турците. Околу 1900 година, пашата го наследиле неговите синови — Јусуф-бег и Емин-бег.<ref name=":0" /> Чифлигот имал доста земја, зафаќал три четвртини од атарот на селото, додека остатокот бил во посед на селските македонски родови. По 1912 година, Јусуф-бег заминал во Албанија, додека Емин-бег живеел во Дебар (како пијаница). Мештаните ја купиле земјата од беговите до 1928 година.<ref name=":0" /> Во Ложани се наоѓа [[Црква „Св. Власиј“ - Ложани|црквата „Св. Власиј“]] или наречена и „Св. Ѓорѓи Кратовски“, изградена во 1890 година и реновирана во 1952 година.<ref name=":0" /> Во времето кога била изградена црквата во селото имало околу 25 македонски домаќинства, кои припаѓале на родовите Спасевци, Поповци, Иљовци, Шурдовци, Јаулевци, Дулевци и Танчевци.<ref name=":0" /> На местото Стара Недела има слаб култен извор со [[евла]], кој е посетуван од мештаните.<ref name=":0" /> Во 1903 година, за време на [[Илинденско востание|Илинденското востание]], селото дало 21 жртва.<ref name=":0" /> Денес, постои споменик подигнат во чест на загинатите во востанието и за време на борбите на [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]] во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref name="енциклопедија" /> <gallery mode="packed" heights="200п" caption="Споменик на сретсело"> Податотека:Споменик во Ложани 2.jpg|Поглед на споменикот Податотека:Споменик во Ложани 3.jpg|Спомен-плочи на споменикот Податотека:Споменик во Ложани.jpg|Поглед на споменикот </gallery> == Стопанство == [[Податотека:Стопански објекти во Ложани.jpg|мини|300п|десно|Стопански објекти во селото]] Атарот е мал и зафаќа простор од 5,7&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 525 [[хектар]]и, па затоа има исклучително полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во минатото во него работела земјоделска задруга, а денес има услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> Задругата била наречена „Напредок“, единствена во околината на Струга, била од трговски тип.<ref name=":0" /> Поради местоположбата, мештаните се занимаваат со земјоделство, главно произведувајќи пченка, пченица, зеленчук и овошје. Од стока пак одгледуваат крави, свињи и по некој коњ. Меѓутоа, голем дел од населението е вработено надвор од селото или пак на привремена работа во странство.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|603 |1953|667 |1961|748 |1971|684 |1981|708 |1991|763 |1994|710 |2002|729 |2021|644 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Ложани имало 300 жители.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Ложани е претставено како чисто македонско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 45 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Ложани имало 240 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 162-163.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]] и 50 [[Македонски Албанци|Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е средно по големина, без поголема промена во бројот на население. Така, Ложани во 1961 година имало 748 жители, од кои 709 биле Македонци, а 37 жители Албанци, а во 1994 година 710 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Ложани живееле 729 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002 |publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=16 јули 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 644 жители, од кои 511 [[Македонци]], 9 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Роми|Ром]], 6 [[Македонски Власи|Власи]], 4 останати и 113 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|300|240|603|667|748|684|708|763|710|729|644}} === Родови === Ложани е македонско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1980 година, родови во селото се: ''Спасевци'' (30 к.), ''Шурдовци'' (17 к.), ''Жупановци'' (16 к.), ''Шумуликовци'' (16 к.), ''Перевци'' (12 к.), ''Јаулевци'' (12 к.), ''Иљовци'' (12 к.), ''Поповци'' (10 к.) и ''Танковци'' (10 к.). Родот Поповци е доселен од селото Рајца (денес во [[Албанија]] на самата граница со Македонија), нивните роднини во Рајца се сега муслимански Албанци. Родот Јаулевци е доселен од сега албанското село [[Ливада (село)|Ливада]] го знаат следното родословие: Танас (жив, 40 години во 1980 г.)-Нестор-Аврам-Анѓеле-Ѓорге, основачот на родот кој се доселил; ''Трајановци'' (1 к.) и ''Танковци'' (1 к.), доселени се после [[Прва светска војна|Првата светска војна]] од селото [[Биџево]]; ''Савевци'' (1 к.), доселени се кога и претходните родови од планинското село [[Брчево]]. Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ од крајот на 1940-тите, родови во селото биле:<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Ложани|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Староседелци:''' ''Спасевци'' (21 к.), ''Иловци'' (8 к.), ''Шумуликовци'' (7 к.), ''Ругузовци'' (4 к.), ''Шурдовци'' или ''Крстановци'' (8 к.), ''Дулевци'' (3 к.), ''Жупановци'' (8 к.) и ''Савевци'' (1 к.). * '''Доселеници:''' ''Танковци'' (8 к.), доселени се околу 1825 година од соседното село [[Ливада (село)|Ливада]]; ''Поповци'' (7 к.), доселени се од селото [[Рајца (Албанија)|Рајца]] во [[Албанија]], на границата со Македонија; ''Танковци II'' (1 к.), доселени се во 1926 година од селото [[Биџево]], таму припаѓале на истоимениот род и ''Грчевци'' (1 к.), доселени се од селото Брчево во 1860 година. === Иселеништво === Јован Трифуноски забележал дека родот ''Загуровци'' (8 к.) се иселил во соседното Враништа, а родот ''Милошевци'' (17 к.) се иселил во соседното Драслајца. По Втората светска војна, селото се нашло под влијание на индустријализацијата и имало голем бран на иселувања, главно во Скопје, а помал дел во Струга, Охрид и Белград. Вкупно се иселиле околу 50 домаќинства.<ref name=":0" /> Бранислав Русиќ, пак, запишал за следните иселеници до крајот на 1940-тите:<ref name=":2" /> од Савевци во [[Драслајца]] (како домазет од 1938 година); од Поповци во: [[Брезница (Кресненско)|Брезница]] крај [[Петрич]] (едно семејство од 1918 година) и од Мечкаровци во [[Биџево]] (како домазет од 1943 година). Целосно се иселиле ''Милошовци'' (во [[Драслајца]] и [[Враништа]]) и ''Кошарковци'' (во [[Струга]]). == Општествени установи == * [[ПУ „Св. Климент Охридски“ - Ложани|Подрачно основно училиште „Св. Климент Охридски“]], подрачно основно училиште до петто одделение во состав на [[ОУ „Св. Климент Охридски“ - Драслајца]] * Дом на културата * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="180п"> Податотека:Општествен објект во Ложани 2.jpg|Домот на културата Податотека:ОУ „Св. Климент Охридски“ - Ложани.jpg|Основното училиште Податотека:Општествен објект во Ложани.jpg|Домот на културата </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Ложани било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], една од општините која доживеала најголеми промени со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Струга. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од некогашната Општина Струга. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Драслајца, во која покрај селото Ложани, се наоѓале и селата Биџево, Делогожди, Драслајца, Ливада, Мороиште и Ново Село. Општината Драслајца постоела и во периодот 1950-1952 година. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1867 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое е сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=15 октомври 2018|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Власиј“ - Ложани|Црква „Св. Власиј“]] — главна селска црква и централен парохиски храм на [[Ложанска парохија|Ложанската парохија]]; * [[Црква „Св. Преполовение“ - Ложани|Црква „Св. Преполовение“]] — нова селска црква, изградена во 2006 година; * [[Црква „Св. Богородица“ - Ложани|Црква „Св. Богородица“]] — камен-темелник удрен на 25 октомври 2015 година, каде што има извор на света вода. ;Параклиси * [[Параклис „Св. Недела“ - Ложани|Параклис „Св. Недела“]] — параклис надвор од селото. ;Споменици * Споменик со спомен-плочи за загинатите борци во [[Илинденско востание|Илинденското востание]] и борбите на [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]. <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Црква „Св. Власиј“ - Ложани.jpg|Црквата „Св. Власиј“ Податотека:Црква „Св. Преполовение“ - Ложани 4.jpg|Црквата „Св. Преполовение“ Податотека:Црква „Св. Богородица Балаклија“ - Ложани 3.jpg|Црквата „Св. Богородица Балаклија“ Податотека:Параклис „Св. Недела“ - Ложани 2.jpg|Параклисот „Св. Недела“ </gallery> == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Свети Власиј]] — црковна и селска слава. == Личности == ;Родени во или по потекло од Ложани * [[Александар Климов‎]] (1881 - 1967) — офицер од [[Бугарска армија|Бугарската армија]] и револуционер на [[ВМОРО]]; * [[Величе Шумуликоски]] — македонски фудбалер; * [[Дуко Стефанов Жупанов]] — македонски револуционер од ВМОРО;<ref name=":3">{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска; Ленина Жила; Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва том II, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}</ref> *[[Сидор Наумов Илоски]] — македонски револуционер од ВМОРО;<ref name=":3" /> и *[[Сотир Јаулески]] — македонски револуционер од ВМОРО.<ref name=":3" /> == Култура и спорт == Во селото работи фолклорниот ансамбл „Билјана“ од 1978 година, како и фудбалскиот клуб „Напредок“, кој е создаден во 1978 година. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Lazhani-panorama.jpg|Зимски поглед Податотека:Јарбол со македнско знаме во Ложани.jpg|Јарбол со македонско знаме на сретсело Податотека:Лулашки во Ложани.jpg|Лулашки во селото Податотека:Река кај Ложани 2.jpg|Стара Река низ селото Податотека:Река кај Ложани.jpg|Стара Река низ селото </gallery> == Поврзано == * [[Струшко Поле]] * [[Општина Струга]] * [[Струга]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Ložani}} * {{youtube|id=wwytZVt0M3g&|title=Филм за Лазарките од с. Ложани, Струшко Поле}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Ложани| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] 6hfacujaccp0egch8po3jr2tzal0j59 0 12073 5603215 5477283 2026-08-02T14:39:46Z Ehrlich91 24281 5603215 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Мислешево | слика = Воздушен поглед на Мислешево.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Мислешево | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 2.969 | година = 2021 | поштенски број = 6330 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 698 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=11 | lat_sec=6 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=42 | lon_sec=31 | слава = | мрежно место = www.mislesevo.com | карта = Мислешево во Општина Струга.svg }} '''Мислешево''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. Поради близината на својот град, се смета и за негово предградие. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во јужниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во југоисточниот дел на територијата на [[Општина Струга]], недалеку од самиот град [[Струга]] и до патот Струга-Охрид, па затоа припаѓа на рурбалната зона на градот.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=2 август 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=197}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 698 метри.<ref name="енциклопедија" /> До селото водат асфалтни патишта од [[Автопат А2 (Македонија)|државниот пат А2]], кој поминува до селото, но може да се дојде и преку [[Регионален пат 1208|регионалниот пат 1208]]. Селото е распослано во наносната [[рамнина]] на [[охрид]]скиот басен, што се простира околу [[Струга]]. Тоа е најблиското село до градот [[Струга]] и се наоѓа на околу 2&nbsp;км североисточно од него. Отсекогаш било, а и денес е, едно од најголемите села во [[Струшко Поле|Струшкото Поле]]. Се наоѓа во струшката котлина, на десната, источна, страна на реката [[Црн Дрим]], на околу 700 метри [[надморска височина]]. Неговиот [[атар]] на север се граничи со атарот на селото [[Мороишта]], на североисток со атарот на селото [[Волино]], на исток со атарите на селата [[Требеништа]], [[Горенци]] и [[Оровник]], на југ со [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]], на северозапад со градот Струга и на запад со реката Црн Дрим. Неговата катастарска плоштина зафаќа простор од 1318 [[хектар]]и. Во атарот на селото Мислешево, како поголеми и попознати, се сретнуваат следните месности: Рибница, Бјоларница, Крбла, Пералиште, Требенишки Мост, Волински Пат, Мороишки Пат, Мороишка Топола, Кошара, Стара Пруга, Влак, Темни Јаз, Доганџица, Бостаниште, Шаркиница, Поливада, Вишевско Блато, Пашиница, Градски Пат, Маторник, Шемоска Ограда, Бранејнца, Барски Ливаѓе, како и некои помали микротопоними, со локално маалско или семејно значење. == Историја == Од каде дошло името на селото Мислешево е доста тешко да се утврди. За тоа постојат доста преданија, меѓу кои се прикажува и една мала анегдота за името на селото, во која се вели дека неговите жители се думале какво име да му дадат на селото. Долго и долго мислеле, мислеле... и на крајот му го дале името „Мислешо“ или „Мишлешо“, како што се нарекувало и нарекува во народниот говор. Според некои извори името е од словенско потекло и спаѓа во групата лични имиња, а е изведено од зборот „мисл“. Во средниот век се споменува „стас“ – полски имот во село Мислешево, кој кралот Душан (1342-45 г.) со своја даровница, му го дарувал на манастирот „[[Света Богородица Перивлепта]]“, денешен „Свети Климент“ во [[Охрид]]. Во минатото околу селото се протегало познатото струшко блато, што го предизвикувале поплави, кои биле присутни во доцните есенски, зимски и раните пролетни месеци, предизвикувани од излевањето на езерото и реките [[Црн Дрим]] и [[Сатеска]]. Тогаш низ селото се одело исклучиво со чизми, односно „скорни“, како што тука се нарекуваат, или пак со кукалки, за што мислешевци биле добри мајстори. Но, затоа пак, полето било многу плодородно. Во селото постои споменик на НОБ.<ref name="енциклопедија" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 13,2&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 1.223 [[хектар]]и, па затоа има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во селото работат услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> Како приградска населба на градот [[Струга]] и големо село во Струшкото поле, кое е сместено а важен автомобилски пат, Мислешево е економски многу развиено село. Голем е бројот на луксузни куќи за живеење, а скоро секое семејство има свој луксузен патнички автомобил. Земјоделската [[механизација]], составена од [[трактор]]и, [[комбајн]]и, [[косачка|косачки]], [[балирка|балирки]] и слични механизирани орудија, претставува неоделив дел од секое замјоделско семејство. Со тоа животот е многу олеснет, земјоделското и сточарското производство многу зголемени, а селото се претвори во вистинска приградска населба. Поради поволните услови од земјоделството најзастапено е одгледувањето на жита, односно пченица и особено пченка, градинарски култури како домати од познатата сорта „воловско срце“, пиперки, кромид, зелка, овоштарство односно одгледување на познатите цреши, јаболка, сливи, круши. Од сточарството се застапени одгледувањето на крави и овци. Во Мислешево денес, мошне успешно, работат неколку индустриски капацитети, производствени погони и стоваришта за граежни материјали, печатници, три салони за мебел, автосервиси, локали за забавен живот на младите, сместувачки капацитети за туристи, трговски и други приватни претпријатија. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|761 |1953|1029 |1961|1213 |1971|1308 |1981|1988 |1991|3130 |1994|3246 |2002|3507 |2021|2969 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во Мислешево имало 700 жители, сите [[Македонци]].<ref>{{МЕС|254}}</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Мислешево е претставено како чисто македонско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 62 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Мислешево имало 504 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 164-165.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 650 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Мислешево е големо село, со значителен пораст на бројот на населението. Поради близината до градот Струга, Мислешево привлекло и доселеници. Селото во 1961 година броело 1.213 жители, од кои 1.204 биле Македонци, тројца Хрвати, двајца Црногорци и двајца жители Албанци, додека во 1994 година бројот се зголемил дури на 3.246 жители, од кои 2.668 биле Македонци, 433 биле Албанци, 52 Турци, 41 Влав, 14 Срби и 38 останати.<ref name="енциклопедија" /> Во бројките за население е вброена и населбата Мислешевски Пат. Според пописот од 2002 година, во селото Мислешево живееле 3.507 жители, од кои 2.791 [[Македонци|Македонец]], 28 [[Македонски Турци|Турци]], 13 [[Македонски Роми|Роми]], 527 [[Македонски Албанци|Албанци]], 66 [[Македонски Власи|Власи]], 15 [[Македонски Срби|Срби]] и 67 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002 |publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=2 август 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.969 жители, од кои 2.195 [[Македонци]], 368 [[Македонски Албанци|Албанци]], 50 [[Македонски Турци|Турци]], 26 [[Македонски Роми|Роми]], 38 [[Македонски Власи|Власи]], 7 [[Македонски Срби|Срби]], 3 [[Македонски Бошњаци|Бошњаци]], 182 останати и 100 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Мислешево: {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} ! '''Вкупно''' |- style="text-align:center;" |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''761''' |- style="text-align:center;" |1953 |1.028 |1 |— |— |— |— |... |— |— |'''1.029''' |- style="text-align:center;" |1961 |1.204 |2 |— |... |... |1 |... |6 |— |'''1.213''' |- style="text-align:center;" |1971 |1.301 |5 |— |— |... |— |... |2 |— |'''1.308''' |- style="text-align:center;" |1981 |1.886 |76 |1 |— |4 |3 |... |18 |— |'''1.988''' |- style="text-align:center;" |1991 |2.928 |68 |26 |12 |28 |11 |— |57 |— |'''3.130''' |- style="text-align:center;" |1994 |2.668 |433 |52 |— |41 |14 |— |38 |— |'''3.246''' |- style="text-align:center;" |2002 |2.791 |527 |28 |13 |66 |15 |— |67 |— |'''3.507''' |- style="text-align:center;" |2021 |2.195 |368 |50 |26 |38 |7 |3 |182 |100 |'''2.969''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> === Родови === Селото Мислешево, отсекогаш било населено исклучиво со [[Македонци]] од [[Православие|православна христијанска]] вероисповед, кои и во денешно време претставуваат најдоминатно мнозинство во населеното место во кое како жители се водат и лица од други националности, кои всушност живеат во струшката приградска населба Мислешевски Пат, која административно се води како дел од Мислешево. Во етнографските истражувања се забележани следните родови, кои може да се поделат во староседелци, постари доселеници и поновои доселеници. * '''Македонски родови''': # '''Староседелци и доселеници со непознато потекло:''' ''Шулевци (30 к.), Мечкаровци (6 к.), Коруновци (3 к.), Мижимаковци (15 к.), Шавревци (8 к.), Љубевци (7 к.), Рембовци (9 к.), Кајмаковци (20 к.) и Бунчевци (7 к.).'' Првите три рода се најстари, тие се најверојатно староседелци. Од родот ''Кајмаковци'' потекнува познатиот пејач [[Даниел Кајмакоски]]. # '''Стари доселени родови со познато потекло''': ''Кожевци (2 к.)'' доселени се од селото [[Волино]]; ''Бочевци (10 к.)'' доселени се од некое село во [[Дебрца]]; ''Шуковци (10 к.)'' доселени се од селото [[Горенци (Охридско)|Горенци]]; ''Прентовци (20 к.)'' доселени се од селото [[Прентово]] во [[Албанија]]. Тоа село било западно од [[Струга]], на пат за [[Елбасан]]; ''Рајчиновци (10 к.)'' доселени се од селото [[Рајца (Албанија)|Рајце]], исто така во Албанија. Како се зборува Рајце се наоѓало во близина на селото [[Прентово]]. # '''Понови доселеници:''' ''[[Ташмаруништа|Ташманоруштани]] (22 к.), [[Луково (Струшко)|Луковчани]] (12 к.), [[Брчево|Брчевци]] (8 к.), [[Радожда]]ни (7 к.), [[Јабланица (село)|Јабланичани]] (7 к.), [[Глобочица|Длабочанци]] (7 к.), [[Луково (Струшко)|Луковчани]] (4 к.), [[Нерези (Струшко)|Нережани]] (4 к.), [[’Ржаново (Струшко)|Ржановци]] (3 к.) и [[Вевчани|Вевчанци]] (1 к.).'' доселени се во периодот од 1971-1977 година. Имињата ги носат по селата од каде се доселени. * '''Муслимански родови''': # '''Албански род:''' ''Франговци (1 к.)'' доселени се од селото [[Франгово]]. # '''Торбешки род:''' ''Лабуништанци (7 к.)'' доселени се од селото [[Лабуништа]].<ref>{{Наведена книга|title=Охридско струшка област|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1992|isbn=|location=Белград|pages=}}</ref> Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ од крајот на 1940-тите, родови во селото биле: * '''Староседелци:''' Шулевци (24 к.) и Мечкаровци (4 к.) * '''Со непознато потекло:''' Ѓиковци (4 к.), Кајмаковци (21 к.), Бочевци (9 к.), Шавревци (3 к.), Крецевци или Крецуле (1 к.), Коруновци (3 к.), Бунчевци или Џутевци (4 к.) * '''Доселеници:''' ''Прентовци (26 к.)'' околу 1750 година се иселиле од селото [[Прентово]] кај [[Елбасан]] во [[Албанија]]. Најпрво се населиле во селото [[Лабуништа]], каде останал еден дел од родот. Потоа се населиле во [[Заграчани]], [[Враништа]] и [[Охрид]]. Па во почетокот на XIX век некој ага ги донел во Мислешево; ''Мижимаковци (11 к.)'' доселени се околу 1808 година од селото [[Болно]] во [[Преспа]]; ''Лабовци (6 к.)'' доселени се околу 1820 година од селото [[Мешеишта]] кај [[Охрид]]; ''Шуковци (4 к.)'' доселени се околу 1890 година од селото [[Горенци (Охридско)|Горенци]] кај [[Охрид]]; ''Гагалевци (3 к.)'' доселени се од [[Охридско]]; ''Крстановци или Сирулци (3 к.)'' доселени се од селото [[Сирула]] кај [[Охрид]]; ''Кожевци (1 к.)'' доселени се од селото [[Волино]] кај [[Охрид]], таму имале роднини; ''Черенковци (1 к.)'' доселени се од селото [[Сливово]] во [[Дебрца]]; ''Рајчиновци или Трајковци (14 к.)'' доселени се на почетокот од XIX век од селото [[Рајца (Албанија)|Рајце]], западно од [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]], во [[Албанија]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Мислешево|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == Општествени установи == * [[ПУ „Јонче Крежески“ - Мислешево|Подрачно основно училиште „Јонче Крежески“]], подрачно основно училиште до петто одделение во состав на [[ОУ „Јосип Броз Тито“ - Струга]] * Дом на културата * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="180п"> Податотека:Општествен објект во Мислешево.jpg|Домот на културата Податотека:ОУ „Јонче Крежески“ - Мислешево.jpg|Основното училиште </gallery> == Самоуправа и политика == == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Crkva vo Mislesevo -- Struga 1.JPG|мини|лево|Црквата „Св. Јован Крстител“ во Мислешево]] Во Мислешево работи осумгодшно основно училиште, а има и 3 православни христијански цркви. Во селото има и Василичарско друштво кое за [[Василица]] организира караневал и работи КУД „Мислешево“. *[[Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево]] *[[Црква „Воведение во храм на Пресвета Богородица“ - Мислешево]] - осветена во [[1992]] година. Истата е изградена во поголеми размери и осветена на 9 септември 2007 година од страна на Митрополитот Дебарско-кичевски г. Тимотеј.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mpc.org.mk/mpc/se/vest.asp?id=2296|title=Осветување на нова црква во Мислешево, струшко|date=11 септември 2007|publisher=МПЦ - ОА|accessdate=2011-01-09}}</ref> *[[Црква „Св. Климент Охридски“ - Мислешево]] *Манастир ,,Пресвето Преполовение" - Мислешево (народски наречена Руса Среда)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://strugaportal.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1064:crkva-mislesevo&catid=74:strnovo&Itemid=98|title=Осветување на црквата во Мислешево|date=1 август 2009 00:10|publisher=Струга Портал|accessdate=2011-01-09|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135751/http://strugaportal.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1064:crkva-mislesevo&catid=74:strnovo&Itemid=98|url-status=dead}}</ref> == Редовни настани == == Личности == '''Личности родени во Мислешево:''' *[[Милан Климов Мижимаковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том III, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> *[[Ванѓел Стевов Мижимаковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1" /> *[[Јонче Лабоски]] (р. 1920) - партизан, учесник во НОБ *[[Санта Велјаноска]] (1898 — 1963) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Даниел Кајмакоски]] - македонски пејач == Култура и спорт == *ФК Работник == Иселеништво == Од родовите поединечно се знае за следните иселеници до крајот на 1940-тите: * Од Шулевци иселеници има во [[Бугарија]] (едно семејство од 1860 година), [[Романија]] (две семејства од 1860 година),Бороец (како домазет од 1900 година), [[Горни Милановац]] (две семејства од 1903 година) и во [[Струга]] (четири семејства од 1910 година). * Од Ѓиковци иселеници има во [[Битола]] (едно семејство од 1932 година). * Од Кајмаковци иселеници има во [[Струга]] (три семејства од 1908 и 1936 година) и во [[Бугарија]] (две семејства од 1918 година). * Од Бунчевци иселеници има во [[Мороишта]] (како домазет од 1908 година), и во [[Струга]] (три семејства од 1910 година) * Од Прентовци иселеници има во [[Волино]] (како домазет од 1942 година) и во [[Соединети Американски Држави|САД]] (две семејства од 1907 година) * Од Лабовци иселеници има во [[Сливница]] (едно семејство од 1928 година) * Од Шуковци иселеници има во [[Соединети Американски Држави|САД]] (две семејства од 1905 година) * Од Гагалевци иселеници има во [[Романија]] (две семејства од 1898 година) * Од Кожевци иселеници има во [[Мешеишта]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] [[Категорија:Мислешево| ]] syxcg13hokohqarqdrfv39pavu62k8b 5603231 5603215 2026-08-02T15:24:30Z Ehrlich91 24281 5603231 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Мислешево | слика = Воздушен поглед на Мислешево.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Мислешево | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 2.969 | година = 2021 | поштенски број = 6330 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 698 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=11 | lat_sec=6 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=42 | lon_sec=31 | слава = | мрежно место = www.mislesevo.com | карта = Мислешево во Општина Струга.svg }} '''Мислешево''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. Поради близината на својот град, се смета и за негово предградие. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во јужниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во југоисточниот дел на територијата на [[Општина Струга]], недалеку од самиот град [[Струга]] и до патот Струга-Охрид, па затоа припаѓа на рурбалната зона на градот.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=2 август 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=197}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 698 метри.<ref name="енциклопедија" /> Тоа е најблиското село до градот [[Струга]] и се наоѓа на околу 2 километри североисточно од него. До селото водат асфалтни патишта од [[Автопат А2 (Македонија)|државниот пат А2]], кој поминува до селото, но може да се дојде и преку [[Регионален пат 1208|регионалниот пат 1208]]. Мислешево е големо низинско село во близина на градот Струга во североисточна насока. Околу Мислешево од сите страни се наоѓаат плодни обработливи површини. Соседни села се [[Мороишта]] на север и [[Горенци (Охридско)|Горенци]] и [[Оровник]] на исток. Од 1963 година, селаните имаат вода од градскиот струшки водовод, а претходно водата ја носеле од Стара Чешма оддалечена 1 километар источно од селото. Во 1934 година биле избушени три бунари, длабоки над 70 метри.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=239-242|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите на атарот околу селото ги носат следниве називи: Рибница, Биоларница, Крбла, Пералиште, Требенишки Мост, Волински Пат, Мороишки Пат, Мороишка Топола, Кошара, Стара Пруга, Темни Јаз, Доганџица, Бостаниште, Шаркиница, Подливада, Вишенско Блато, Пашиница, Градски Пат, Маторник, Шемоска Ограда, Бранејнца, Барски Ливаѓе и Ливаѓе.<ref name=":0" /> Селото се состои од два дела: стар и нов. Стариот дел има збиен тип и се наоѓа североисточно, додека новиот дел има разреден тип и е издолжен околу 1 километар долж патот кон Струга.<ref name=":0" /> == Историја == Од каде дошло името на селото Мислешево е доста тешко да се утврди. За тоа постојат доста преданија, меѓу кои се прикажува и една мала анегдота за името на селото, во која се вели дека неговите жители се думале какво име да му дадат на селото. Долго и долго мислеле, мислеле... и на крајот му го дале името „Мислешо“ или „Мишлешо“, како што се нарекувало и нарекува во народниот говор. Според некои извори името е од словенско потекло и спаѓа во групата лични имиња, а е изведено од зборот „мисл“. Во средниот век се споменува „стас“ – полски имот во село Мислешево, кој кралот Душан (1342-45 г.) со своја даровница, му го дарувал на манастирот „[[Света Богородица Перивлепта]]“, денешен „Свети Климент“ во [[Охрид]]. Во минатото околу селото се протегало познатото струшко блато, што го предизвикувале поплави, кои биле присутни во доцните есенски, зимски и раните пролетни месеци, предизвикувани од излевањето на езерото и реките [[Црн Дрим]] и [[Сатеска]]. Тогаш низ селото се одело исклучиво со чизми, односно „скорни“, како што тука се нарекуваат, или пак со кукалки, за што мислешевци биле добри мајстори. Но, затоа пак, полето било многу плодородно. Во селото постои споменик на НОБ.<ref name="енциклопедија" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 13,2&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 1.223 [[хектар]]и, па затоа има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во селото работат услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> Како приградска населба на градот [[Струга]] и големо село во Струшкото поле, кое е сместено а важен автомобилски пат, Мислешево е економски многу развиено село. Голем е бројот на луксузни куќи за живеење, а скоро секое семејство има свој луксузен патнички автомобил. Земјоделската [[механизација]], составена од [[трактор]]и, [[комбајн]]и, [[косачка|косачки]], [[балирка|балирки]] и слични механизирани орудија, претставува неоделив дел од секое замјоделско семејство. Со тоа животот е многу олеснет, земјоделското и сточарското производство многу зголемени, а селото се претвори во вистинска приградска населба. Поради поволните услови од земјоделството најзастапено е одгледувањето на жита, односно пченица и особено пченка, градинарски култури како домати од познатата сорта „воловско срце“, пиперки, кромид, зелка, овоштарство односно одгледување на познатите цреши, јаболка, сливи, круши. Од сточарството се застапени одгледувањето на крави и овци. Во Мислешево денес, мошне успешно, работат неколку индустриски капацитети, производствени погони и стоваришта за граежни материјали, печатници, три салони за мебел, автосервиси, локали за забавен живот на младите, сместувачки капацитети за туристи, трговски и други приватни претпријатија. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|761 |1953|1029 |1961|1213 |1971|1308 |1981|1988 |1991|3130 |1994|3246 |2002|3507 |2021|2969 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во Мислешево имало 700 жители, сите [[Македонци]].<ref>{{МЕС|254}}</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Мислешево е претставено како чисто македонско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 62 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Мислешево имало 504 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 164-165.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 650 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Мислешево е големо село, со значителен пораст на бројот на населението. Поради близината до градот Струга, Мислешево привлекло и доселеници. Селото во 1961 година броело 1.213 жители, од кои 1.204 биле Македонци, тројца Хрвати, двајца Црногорци и двајца жители Албанци, додека во 1994 година бројот се зголемил дури на 3.246 жители, од кои 2.668 биле Македонци, 433 биле Албанци, 52 Турци, 41 Влав, 14 Срби и 38 останати.<ref name="енциклопедија" /> Во бројките за население е вброена и населбата Мислешевски Пат. Според пописот од 2002 година, во селото Мислешево живееле 3.507 жители, од кои 2.791 [[Македонци|Македонец]], 28 [[Македонски Турци|Турци]], 13 [[Македонски Роми|Роми]], 527 [[Македонски Албанци|Албанци]], 66 [[Македонски Власи|Власи]], 15 [[Македонски Срби|Срби]] и 67 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002 |publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=2 август 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.969 жители, од кои 2.195 [[Македонци]], 368 [[Македонски Албанци|Албанци]], 50 [[Македонски Турци|Турци]], 26 [[Македонски Роми|Роми]], 38 [[Македонски Власи|Власи]], 7 [[Македонски Срби|Срби]], 3 [[Македонски Бошњаци|Бошњаци]], 182 останати и 100 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Мислешево: {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} ! '''Вкупно''' |- style="text-align:center;" |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''761''' |- style="text-align:center;" |1953 |1.028 |1 |— |— |— |— |... |— |— |'''1.029''' |- style="text-align:center;" |1961 |1.204 |2 |— |... |... |1 |... |6 |— |'''1.213''' |- style="text-align:center;" |1971 |1.301 |5 |— |— |... |— |... |2 |— |'''1.308''' |- style="text-align:center;" |1981 |1.886 |76 |1 |— |4 |3 |... |18 |— |'''1.988''' |- style="text-align:center;" |1991 |2.928 |68 |26 |12 |28 |11 |— |57 |— |'''3.130''' |- style="text-align:center;" |1994 |2.668 |433 |52 |— |41 |14 |— |38 |— |'''3.246''' |- style="text-align:center;" |2002 |2.791 |527 |28 |13 |66 |15 |— |67 |— |'''3.507''' |- style="text-align:center;" |2021 |2.195 |368 |50 |26 |38 |7 |3 |182 |100 |'''2.969''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> === Родови === Селото Мислешево, отсекогаш било населено исклучиво со [[Македонци]] од [[Православие|православна христијанска]] вероисповед, кои и во денешно време претставуваат најдоминатно мнозинство во населеното место во кое како жители се водат и лица од други националности, кои всушност живеат во струшката приградска населба Мислешевски Пат, која административно се води како дел од Мислешево. Во етнографските истражувања се забележани следните родови, кои може да се поделат во староседелци, постари доселеници и поновои доселеници. * '''Македонски родови''': # '''Староседелци и доселеници со непознато потекло:''' ''Шулевци (30 к.), Мечкаровци (6 к.), Коруновци (3 к.), Мижимаковци (15 к.), Шавревци (8 к.), Љубевци (7 к.), Рембовци (9 к.), Кајмаковци (20 к.) и Бунчевци (7 к.).'' Првите три рода се најстари, тие се најверојатно староседелци. Од родот ''Кајмаковци'' потекнува познатиот пејач [[Даниел Кајмакоски]]. # '''Стари доселени родови со познато потекло''': ''Кожевци (2 к.)'' доселени се од селото [[Волино]]; ''Бочевци (10 к.)'' доселени се од некое село во [[Дебрца]]; ''Шуковци (10 к.)'' доселени се од селото [[Горенци (Охридско)|Горенци]]; ''Прентовци (20 к.)'' доселени се од селото [[Прентово]] во [[Албанија]]. Тоа село било западно од [[Струга]], на пат за [[Елбасан]]; ''Рајчиновци (10 к.)'' доселени се од селото [[Рајца (Албанија)|Рајце]], исто така во Албанија. Како се зборува Рајце се наоѓало во близина на селото [[Прентово]]. # '''Понови доселеници:''' ''[[Ташмаруништа|Ташманоруштани]] (22 к.), [[Луково (Струшко)|Луковчани]] (12 к.), [[Брчево|Брчевци]] (8 к.), [[Радожда]]ни (7 к.), [[Јабланица (село)|Јабланичани]] (7 к.), [[Глобочица|Длабочанци]] (7 к.), [[Луково (Струшко)|Луковчани]] (4 к.), [[Нерези (Струшко)|Нережани]] (4 к.), [[’Ржаново (Струшко)|Ржановци]] (3 к.) и [[Вевчани|Вевчанци]] (1 к.).'' доселени се во периодот од 1971-1977 година. Имињата ги носат по селата од каде се доселени. * '''Муслимански родови''': # '''Албански род:''' ''Франговци (1 к.)'' доселени се од селото [[Франгово]]. # '''Торбешки род:''' ''Лабуништанци (7 к.)'' доселени се од селото [[Лабуништа]].<ref>{{Наведена книга|title=Охридско струшка област|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1992|isbn=|location=Белград|pages=}}</ref> Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ од крајот на 1940-тите, родови во селото биле: * '''Староседелци:''' Шулевци (24 к.) и Мечкаровци (4 к.) * '''Со непознато потекло:''' Ѓиковци (4 к.), Кајмаковци (21 к.), Бочевци (9 к.), Шавревци (3 к.), Крецевци или Крецуле (1 к.), Коруновци (3 к.), Бунчевци или Џутевци (4 к.) * '''Доселеници:''' ''Прентовци (26 к.)'' околу 1750 година се иселиле од селото [[Прентово]] кај [[Елбасан]] во [[Албанија]]. Најпрво се населиле во селото [[Лабуништа]], каде останал еден дел од родот. Потоа се населиле во [[Заграчани]], [[Враништа]] и [[Охрид]]. Па во почетокот на XIX век некој ага ги донел во Мислешево; ''Мижимаковци (11 к.)'' доселени се околу 1808 година од селото [[Болно]] во [[Преспа]]; ''Лабовци (6 к.)'' доселени се околу 1820 година од селото [[Мешеишта]] кај [[Охрид]]; ''Шуковци (4 к.)'' доселени се околу 1890 година од селото [[Горенци (Охридско)|Горенци]] кај [[Охрид]]; ''Гагалевци (3 к.)'' доселени се од [[Охридско]]; ''Крстановци или Сирулци (3 к.)'' доселени се од селото [[Сирула]] кај [[Охрид]]; ''Кожевци (1 к.)'' доселени се од селото [[Волино]] кај [[Охрид]], таму имале роднини; ''Черенковци (1 к.)'' доселени се од селото [[Сливово]] во [[Дебрца]]; ''Рајчиновци или Трајковци (14 к.)'' доселени се на почетокот од XIX век од селото [[Рајца (Албанија)|Рајце]], западно од [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]], во [[Албанија]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Мислешево|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == Општествени установи == * [[ПУ „Јонче Крежески“ - Мислешево|Подрачно основно училиште „Јонче Крежески“]], подрачно основно училиште до петто одделение во состав на [[ОУ „Јосип Броз Тито“ - Струга]] * Дом на културата * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="180п"> Податотека:Општествен објект во Мислешево.jpg|Домот на културата Податотека:ОУ „Јонче Крежески“ - Мислешево.jpg|Основното училиште </gallery> == Самоуправа и политика == == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Crkva vo Mislesevo -- Struga 1.JPG|мини|лево|Црквата „Св. Јован Крстител“ во Мислешево]] Во Мислешево работи осумгодшно основно училиште, а има и 3 православни христијански цркви. Во селото има и Василичарско друштво кое за [[Василица]] организира караневал и работи КУД „Мислешево“. *[[Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево]] *[[Црква „Воведение во храм на Пресвета Богородица“ - Мислешево]] - осветена во [[1992]] година. Истата е изградена во поголеми размери и осветена на 9 септември 2007 година од страна на Митрополитот Дебарско-кичевски г. Тимотеј.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mpc.org.mk/mpc/se/vest.asp?id=2296|title=Осветување на нова црква во Мислешево, струшко|date=11 септември 2007|publisher=МПЦ - ОА|accessdate=2011-01-09}}</ref> *[[Црква „Св. Климент Охридски“ - Мислешево]] *Манастир ,,Пресвето Преполовение" - Мислешево (народски наречена Руса Среда)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://strugaportal.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1064:crkva-mislesevo&catid=74:strnovo&Itemid=98|title=Осветување на црквата во Мислешево|date=1 август 2009 00:10|publisher=Струга Портал|accessdate=2011-01-09|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135751/http://strugaportal.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1064:crkva-mislesevo&catid=74:strnovo&Itemid=98|url-status=dead}}</ref> == Редовни настани == == Личности == '''Личности родени во Мислешево:''' *[[Милан Климов Мижимаковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том III, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> *[[Ванѓел Стевов Мижимаковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1" /> *[[Јонче Лабоски]] (р. 1920) - партизан, учесник во НОБ *[[Санта Велјаноска]] (1898 — 1963) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Даниел Кајмакоски]] - македонски пејач == Култура и спорт == *ФК Работник == Иселеништво == Од родовите поединечно се знае за следните иселеници до крајот на 1940-тите: * Од Шулевци иселеници има во [[Бугарија]] (едно семејство од 1860 година), [[Романија]] (две семејства од 1860 година),Бороец (како домазет од 1900 година), [[Горни Милановац]] (две семејства од 1903 година) и во [[Струга]] (четири семејства од 1910 година). * Од Ѓиковци иселеници има во [[Битола]] (едно семејство од 1932 година). * Од Кајмаковци иселеници има во [[Струга]] (три семејства од 1908 и 1936 година) и во [[Бугарија]] (две семејства од 1918 година). * Од Бунчевци иселеници има во [[Мороишта]] (како домазет од 1908 година), и во [[Струга]] (три семејства од 1910 година) * Од Прентовци иселеници има во [[Волино]] (како домазет од 1942 година) и во [[Соединети Американски Држави|САД]] (две семејства од 1907 година) * Од Лабовци иселеници има во [[Сливница]] (едно семејство од 1928 година) * Од Шуковци иселеници има во [[Соединети Американски Држави|САД]] (две семејства од 1905 година) * Од Гагалевци иселеници има во [[Романија]] (две семејства од 1898 година) * Од Кожевци иселеници има во [[Мешеишта]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] [[Категорија:Мислешево| ]] gasw4aclhxuw9qmmxgj3wzqfnby43o4 5603243 5603231 2026-08-02T16:33:28Z Ehrlich91 24281 5603243 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Мислешево | слика = Воздушен поглед на Мислешево.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Мислешево | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 2.969 | година = 2021 | поштенски број = 6330 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 698 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=11 | lat_sec=6 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=42 | lon_sec=31 | слава = | мрежно место = www.mislesevo.com | карта = Мислешево во Општина Струга.svg }} '''Мислешево''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. Поради близината на својот град, се смета и за негово предградие. == Потекло и значење на името == Од каде дошло името на селото Мислешево е доста тешко да се утврди. За тоа постојат доста преданија, меѓу кои се прикажува и една мала анегдота за името на селото, во која се вели дека неговите жители се думале какво име да му дадат на селото. Долго и долго мислеле, мислеле... и на крајот му го дале името „Мислешо“ или „Мишлешо“, како што се нарекувало и нарекува во народниот говор. Според некои извори името е од словенско потекло и спаѓа во групата лични имиња, а е изведено од зборот „мисл“.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во јужниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во југоисточниот дел на територијата на [[Општина Струга]], недалеку од самиот град [[Струга]] и до патот Струга-Охрид, па затоа припаѓа на рурбалната зона на градот.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=2 август 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=197}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 698 метри.<ref name="енциклопедија" /> Тоа е најблиското село до градот [[Струга]] и се наоѓа на околу 2 километри североисточно од него. До селото водат асфалтни патишта од [[Автопат А2 (Македонија)|државниот пат А2]], кој поминува до селото, но може да се дојде и преку [[Регионален пат 1208|регионалниот пат 1208]]. Мислешево е големо низинско село во близина на градот Струга во североисточна насока. Околу Мислешево од сите страни се наоѓаат плодни обработливи површини. Соседни села се [[Мороишта]] на север и [[Горенци (Охридско)|Горенци]] и [[Оровник]] на исток. Од 1963 година, селаните имаат вода од градскиот струшки водовод, а претходно водата ја носеле од Стара Чешма оддалечена 1 километар источно од селото. Во 1934 година биле избушени три бунари, длабоки над 70 метри.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=239-242|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите на атарот околу селото ги носат следниве називи: Рибница, Биоларница, Крбла, Пералиште, Требенишки Мост, Волински Пат, Мороишки Пат, Мороишка Топола, Кошара, Стара Пруга, Темни Јаз, Доганџица, Бостаниште, Шаркиница, Подливада, Вишенско Блато, Пашиница, Градски Пат, Маторник, Шемоска Ограда, Бранејнца, Барски Ливаѓе и Ливаѓе.<ref name=":0" /> Селото се состои од два дела: стар и нов. Стариот дел има збиен тип и се наоѓа североисточно, додека новиот дел има разреден тип и е издолжен околу 1 километар долж патот кон Струга.<ref name=":0" /> == Историја == [[Податотека:Спомен-чешма во Мислешево.jpg|мини|300п|десно|Спомен-чешмата посветена на борците од [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]]] Во средниот век се споменува „стас“ – низински имот во селото, кој кралот [[Стефан Душан|Душан]] (1342-45 г.) со своја даровница, му го дарувал на манастирот „[[Црква „Пресвета Богородица Перивлепта“ - Охрид|Света Богородица Перивлепта]]“ во [[Охрид]].<ref name=":0" /> Во Мислешево постојат разни преданија и траги од поранешни населби. Општо е кажувањето дека некогаш во близина на ова село покрај патот Мислешево-Струга постоело посебно село наречено Вишо. Меѓутоа, за време на отоманскиот период, таму се појавила [[Чума (болест)|чума]]. Дел од населението изумрело, додека другиот дел се преселил во денешното Мислешево. Така, селото Вишо престанало да постои. Неговото селиште денес се нарекува Вишевско Блато.<ref name=":0" /> Во минатото околу селото се протегало познатото струшко блато, што го предизвикувале поплави, кои биле присутни во доцните есенски, зимски и раните пролетни месеци, предизвикувани од излевањето на езерото и реките [[Црн Дрим]] и [[Сатеска]]. Тогаш низ селото се одело исклучиво со чизми, односно „скорни“, како што тука се нарекуваат, или пак со кукалки, за што мислешевци биле добри мајстори. Но, затоа пак, полето било многу плодородно. Околу селото се наоѓаат месностите Пречиста, Св. Климент и Св. Атанасиј, каде има слаби остатоци од старини. Се пренесува дека на месноста Св. Атанасиј некогаш имало манастир. Уште се верува дека кај овие месности има закопани богатства, кое сега никој не може да го откопа. На месноста Св. Климент селаните одат на првиот петок пред Велигден.<ref name=":0" /> На сретсело се наоѓа [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево|црквата „Св. Јован Крстител“]], околу која се наоѓаат селските гробишта.<ref name=":0" /> Во селото постои спомен-чешма на НОБ.<ref name="енциклопедија" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 13,2&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 1.223 [[хектар]]и, па затоа има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во селото работат услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> Во отоманскиот период, земјата припаѓала на чифликсајбиите Шабан-ефенди Пустиња и Расим-ефенди од Дебар, Ферат-бег од Охрид, Риза-бег, Деливер-ага и Кромидче-ага од Струга. Дебарчаните ја добиле земјата како подарок од султанот и тие биле должни секоја година да даваат храна за помала единица на војската. Останатите ја присвоиле земјата од „каурите“. Кромидче-ага бил убиен од страна на мештанинот Јаковче Галески пред крајот на турската власт.<ref name=":0" /> До 1912 година, селаните работеле на [[Чифлиг|чифлиците]] и престојувале во куќите на чифликсајбиите. Само 5-6 домаќинства имале свои куќи, како родот Прентовци. Во селото долго време биле зачувани три кули, а во кулата на Шабан-ефенди дури било сместено и некогашното училиште.<ref name=":0" /> Како приградска населба на градот [[Струга]] и големо село во Струшкото поле, кое е сместено а важен автомобилски пат, Мислешево е економски многу развиено село. Голем е бројот на луксузни куќи за живеење, а скоро секое семејство има свој луксузен патнички автомобил. Земјоделската [[механизација]], составена од [[трактор]]и, [[комбајн]]и, [[косачка|косачки]], [[балирка|балирки]] и слични механизирани орудија, претставува неоделив дел од секое замјоделско семејство. Со тоа животот е многу олеснет, земјоделското и сточарското производство многу зголемени, а селото се претвори во вистинска приградска населба. Поради поволните услови од земјоделството најзастапено е одгледувањето на жита, односно пченица и особено пченка, градинарски култури како домати од познатата сорта „воловско срце“, пиперки, кромид, зелка, овоштарство односно одгледување на познатите цреши, јаболка, сливи, круши. Од сточарството се застапени одгледувањето на крави и овци. Во Мислешево денес, мошне успешно, работат неколку индустриски капацитети, производствени погони и стоваришта за граежни материјали, печатници, три салони за мебел, автосервиси, локали за забавен живот на младите, сместувачки капацитети за туристи, трговски и други приватни претпријатија. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|761 |1953|1029 |1961|1213 |1971|1308 |1981|1988 |1991|3130 |1994|3246 |2002|3507 |2021|2969 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во Мислешево имало 700 жители, сите [[Македонци]].<ref>{{МЕС|254}}</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Мислешево е претставено како чисто македонско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 62 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Мислешево имало 504 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 164-165.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 650 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Мислешево е големо село, со значителен пораст на бројот на населението. Поради близината до градот Струга, Мислешево привлекло и доселеници. Селото во 1961 година броело 1.213 жители, од кои 1.204 биле Македонци, тројца Хрвати, двајца Црногорци и двајца жители Албанци, додека во 1994 година бројот се зголемил дури на 3.246 жители, од кои 2.668 биле Македонци, 433 биле Албанци, 52 Турци, 41 Влав, 14 Срби и 38 останати.<ref name="енциклопедија" /> Во бројките за население е вброена и населбата Мислешевски Пат. Според пописот од 2002 година, во селото Мислешево живееле 3.507 жители, од кои 2.791 [[Македонци|Македонец]], 28 [[Македонски Турци|Турци]], 13 [[Македонски Роми|Роми]], 527 [[Македонски Албанци|Албанци]], 66 [[Македонски Власи|Власи]], 15 [[Македонски Срби|Срби]] и 67 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002 |publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=2 август 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.969 жители, од кои 2.195 [[Македонци]], 368 [[Македонски Албанци|Албанци]], 50 [[Македонски Турци|Турци]], 26 [[Македонски Роми|Роми]], 38 [[Македонски Власи|Власи]], 7 [[Македонски Срби|Срби]], 3 [[Македонски Бошњаци|Бошњаци]], 182 останати и 100 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Мислешево: {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} ! '''Вкупно''' |- style="text-align:center;" |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''761''' |- style="text-align:center;" |1953 |1.028 |1 |— |— |— |— |... |— |— |'''1.029''' |- style="text-align:center;" |1961 |1.204 |2 |— |... |... |1 |... |6 |— |'''1.213''' |- style="text-align:center;" |1971 |1.301 |5 |— |— |... |— |... |2 |— |'''1.308''' |- style="text-align:center;" |1981 |1.886 |76 |1 |— |4 |3 |... |18 |— |'''1.988''' |- style="text-align:center;" |1991 |2.928 |68 |26 |12 |28 |11 |— |57 |— |'''3.130''' |- style="text-align:center;" |1994 |2.668 |433 |52 |— |41 |14 |— |38 |— |'''3.246''' |- style="text-align:center;" |2002 |2.791 |527 |28 |13 |66 |15 |— |67 |— |'''3.507''' |- style="text-align:center;" |2021 |2.195 |368 |50 |26 |38 |7 |3 |182 |100 |'''2.969''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> === Родови === Селото Мислешево, отсекогаш било населено исклучиво со [[Македонци]] од [[Православие|православна христијанска]] вероисповед, кои и во денешно време претставуваат најдоминатно мнозинство во населеното место во кое како жители се водат и лица од други националности, кои всушност живеат во струшката приградска населба Мислешевски Пат, која административно се води како дел од Мислешево. Во етнографските истражувања се забележани следните родови, кои може да се поделат во староседелци, постари доселеници и поновои доселеници. * '''Македонски родови''': # '''Староседелци и доселеници со непознато потекло:''' ''Шулевци (30 к.), Мечкаровци (6 к.), Коруновци (3 к.), Мижимаковци (15 к.), Шавревци (8 к.), Љубевци (7 к.), Рембовци (9 к.), Кајмаковци (20 к.) и Бунчевци (7 к.).'' Првите три рода се најстари, тие се најверојатно староседелци. Од родот ''Кајмаковци'' потекнува познатиот пејач [[Даниел Кајмакоски]]. # '''Стари доселени родови со познато потекло''': ''Кожевци (2 к.)'' доселени се од селото [[Волино]]; ''Бочевци (10 к.)'' доселени се од некое село во [[Дебрца]]; ''Шуковци (10 к.)'' доселени се од селото [[Горенци (Охридско)|Горенци]]; ''Прентовци (20 к.)'' доселени се од селото [[Прентово]] во [[Албанија]]. Тоа село било западно од [[Струга]], на пат за [[Елбасан]]; ''Рајчиновци (10 к.)'' доселени се од селото [[Рајца (Албанија)|Рајце]], исто така во Албанија. Како се зборува Рајце се наоѓало во близина на селото [[Прентово]]. # '''Понови доселеници:''' ''[[Ташмаруништа|Ташманоруштани]] (22 к.), [[Луково (Струшко)|Луковчани]] (12 к.), [[Брчево|Брчевци]] (8 к.), [[Радожда]]ни (7 к.), [[Јабланица (село)|Јабланичани]] (7 к.), [[Глобочица|Длабочанци]] (7 к.), [[Луково (Струшко)|Луковчани]] (4 к.), [[Нерези (Струшко)|Нережани]] (4 к.), [[’Ржаново (Струшко)|Ржановци]] (3 к.) и [[Вевчани|Вевчанци]] (1 к.).'' доселени се во периодот од 1971-1977 година. Имињата ги носат по селата од каде се доселени. * '''Муслимански родови''': # '''Албански род:''' ''Франговци (1 к.)'' доселени се од селото [[Франгово]]. # '''Торбешки род:''' ''Лабуништанци (7 к.)'' доселени се од селото [[Лабуништа]].<ref>{{Наведена книга|title=Охридско струшка област|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1992|isbn=|location=Белград|pages=}}</ref> Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ од крајот на 1940-тите, родови во селото биле: * '''Староседелци:''' Шулевци (24 к.) и Мечкаровци (4 к.) * '''Со непознато потекло:''' Ѓиковци (4 к.), Кајмаковци (21 к.), Бочевци (9 к.), Шавревци (3 к.), Крецевци или Крецуле (1 к.), Коруновци (3 к.), Бунчевци или Џутевци (4 к.) * '''Доселеници:''' ''Прентовци (26 к.)'' околу 1750 година се иселиле од селото [[Прентово]] кај [[Елбасан]] во [[Албанија]]. Најпрво се населиле во селото [[Лабуништа]], каде останал еден дел од родот. Потоа се населиле во [[Заграчани]], [[Враништа]] и [[Охрид]]. Па во почетокот на XIX век некој ага ги донел во Мислешево; ''Мижимаковци (11 к.)'' доселени се околу 1808 година од селото [[Болно]] во [[Преспа]]; ''Лабовци (6 к.)'' доселени се околу 1820 година од селото [[Мешеишта]] кај [[Охрид]]; ''Шуковци (4 к.)'' доселени се околу 1890 година од селото [[Горенци (Охридско)|Горенци]] кај [[Охрид]]; ''Гагалевци (3 к.)'' доселени се од [[Охридско]]; ''Крстановци или Сирулци (3 к.)'' доселени се од селото [[Сирула]] кај [[Охрид]]; ''Кожевци (1 к.)'' доселени се од селото [[Волино]] кај [[Охрид]], таму имале роднини; ''Черенковци (1 к.)'' доселени се од селото [[Сливово]] во [[Дебрца]]; ''Рајчиновци или Трајковци (14 к.)'' доселени се на почетокот од XIX век од селото [[Рајца (Албанија)|Рајце]], западно од [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]], во [[Албанија]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Мислешево|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == Општествени установи == * [[ПУ „Јонче Крежески“ - Мислешево|Подрачно основно училиште „Јонче Крежески“]], подрачно основно училиште до петто одделение во состав на [[ОУ „Јосип Броз Тито“ - Струга]] * Дом на културата * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="180п"> Податотека:Општествен објект во Мислешево.jpg|Домот на културата Податотека:ОУ „Јонче Крежески“ - Мислешево.jpg|Основното училиште </gallery> == Самоуправа и политика == == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Crkva vo Mislesevo -- Struga 1.JPG|мини|лево|Црквата „Св. Јован Крстител“ во Мислешево]] Во Мислешево работи осумгодшно основно училиште, а има и 3 православни христијански цркви. Во селото има и Василичарско друштво кое за [[Василица]] организира караневал и работи КУД „Мислешево“. *[[Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево]] *[[Црква „Воведение во храм на Пресвета Богородица“ - Мислешево]] - осветена во [[1992]] година. Истата е изградена во поголеми размери и осветена на 9 септември 2007 година од страна на Митрополитот Дебарско-кичевски г. Тимотеј.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mpc.org.mk/mpc/se/vest.asp?id=2296|title=Осветување на нова црква во Мислешево, струшко|date=11 септември 2007|publisher=МПЦ - ОА|accessdate=2011-01-09}}</ref> *[[Црква „Св. Климент Охридски“ - Мислешево]] *Манастир ,,Пресвето Преполовение" - Мислешево (народски наречена Руса Среда)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://strugaportal.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1064:crkva-mislesevo&catid=74:strnovo&Itemid=98|title=Осветување на црквата во Мислешево|date=1 август 2009 00:10|publisher=Струга Портал|accessdate=2011-01-09|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135751/http://strugaportal.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1064:crkva-mislesevo&catid=74:strnovo&Itemid=98|url-status=dead}}</ref> == Редовни настани == == Личности == '''Личности родени во Мислешево:''' *[[Милан Климов Мижимаковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том III, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> *[[Ванѓел Стевов Мижимаковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1" /> *[[Јонче Лабоски]] (р. 1920) - партизан, учесник во НОБ *[[Санта Велјаноска]] (1898 — 1963) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Даниел Кајмакоски]] - македонски пејач == Култура и спорт == *ФК Работник == Иселеништво == Од родовите поединечно се знае за следните иселеници до крајот на 1940-тите: * Од Шулевци иселеници има во [[Бугарија]] (едно семејство од 1860 година), [[Романија]] (две семејства од 1860 година),Бороец (како домазет од 1900 година), [[Горни Милановац]] (две семејства од 1903 година) и во [[Струга]] (четири семејства од 1910 година). * Од Ѓиковци иселеници има во [[Битола]] (едно семејство од 1932 година). * Од Кајмаковци иселеници има во [[Струга]] (три семејства од 1908 и 1936 година) и во [[Бугарија]] (две семејства од 1918 година). * Од Бунчевци иселеници има во [[Мороишта]] (како домазет од 1908 година), и во [[Струга]] (три семејства од 1910 година) * Од Прентовци иселеници има во [[Волино]] (како домазет од 1942 година) и во [[Соединети Американски Држави|САД]] (две семејства од 1907 година) * Од Лабовци иселеници има во [[Сливница]] (едно семејство од 1928 година) * Од Шуковци иселеници има во [[Соединети Американски Држави|САД]] (две семејства од 1905 година) * Од Гагалевци иселеници има во [[Романија]] (две семејства од 1898 година) * Од Кожевци иселеници има во [[Мешеишта]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] [[Категорија:Мислешево| ]] pl9wwlm4clrlxltd99ojsz3cf4o9c7y 5603251 5603243 2026-08-02T17:01:44Z Ehrlich91 24281 5603251 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Мислешево | слика = Воздушен поглед на Мислешево.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Мислешево | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 2.969 | година = 2021 | поштенски број = 6330 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 698 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=11 | lat_sec=6 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=42 | lon_sec=31 | слава = [[Јован Крстител|Свети Јован Крстител]] | мрежно место = www.mislesevo.com | карта = Мислешево во Општина Струга.svg }} '''Мислешево''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. Поради близината на својот град, се смета и за негово предградие. == Потекло и значење на името == Од каде дошло името на селото Мислешево е доста тешко да се утврди. За тоа постојат доста преданија, меѓу кои се прикажува и една мала анегдота за името на селото, во која се вели дека неговите жители се думале какво име да му дадат на селото. Долго и долго мислеле, мислеле... и на крајот му го дале името „Мислешо“ или „Мишлешо“, како што се нарекувало и нарекува во народниот говор. Според некои извори името е од словенско потекло и спаѓа во групата лични имиња, а е изведено од зборот „мисл“.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во јужниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во југоисточниот дел на територијата на [[Општина Струга]], недалеку од самиот град [[Струга]] и до патот Струга-Охрид, па затоа припаѓа на рурбалната зона на градот.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=2 август 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=197}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 698 метри.<ref name="енциклопедија" /> Тоа е најблиското село до градот [[Струга]] и се наоѓа на околу 2 километри североисточно од него. До селото водат асфалтни патишта од [[Автопат А2 (Македонија)|државниот пат А2]], кој поминува до селото, но може да се дојде и преку [[Регионален пат 1208|регионалниот пат 1208]]. Мислешево е големо низинско село во близина на градот Струга во североисточна насока. Околу Мислешево од сите страни се наоѓаат плодни обработливи површини. Соседни села се [[Мороишта]] на север и [[Горенци (Охридско)|Горенци]] и [[Оровник]] на исток. Од 1963 година, селаните имаат вода од градскиот струшки водовод, а претходно водата ја носеле од Стара Чешма оддалечена 1 километар источно од селото. Во 1934 година биле избушени три бунари, длабоки над 70 метри.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=239-242|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите на атарот околу селото ги носат следниве називи: Рибница, Биоларница, Крбла, Пералиште, Требенишки Мост, Волински Пат, Мороишки Пат, Мороишка Топола, Кошара, Стара Пруга, Темни Јаз, Доганџица, Бостаниште, Шаркиница, Подливада, Вишенско Блато, Пашиница, Градски Пат, Маторник, Шемоска Ограда, Бранејнца, Барски Ливаѓе и Ливаѓе.<ref name=":0" /> Селото се состои од два дела: стар и нов. Стариот дел има збиен тип и се наоѓа североисточно, додека новиот дел има разреден тип и е издолжен околу 1 километар долж патот кон Струга.<ref name=":0" /> == Историја == [[Податотека:Спомен-чешма во Мислешево.jpg|мини|300п|десно|Спомен-чешмата посветена на борците од [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]]] Во средниот век се споменува „стас“ – низински имот во селото, кој кралот [[Стефан Душан|Душан]] (1342-45 г.) со своја даровница, му го дарувал на манастирот „[[Црква „Пресвета Богородица Перивлепта“ - Охрид|Света Богородица Перивлепта]]“ во [[Охрид]].<ref name=":0" /> Во Мислешево постојат разни преданија и траги од поранешни населби. Општо е кажувањето дека некогаш во близина на ова село покрај патот Мислешево-Струга постоело посебно село наречено Вишо. Меѓутоа, за време на отоманскиот период, таму се појавила [[Чума (болест)|чума]]. Дел од населението изумрело, додека другиот дел се преселил во денешното Мислешево. Така, селото Вишо престанало да постои. Неговото селиште денес се нарекува Вишевско Блато.<ref name=":0" /> Во минатото околу селото се протегало познатото струшко блато, што го предизвикувале поплави, кои биле присутни во доцните есенски, зимски и раните пролетни месеци, предизвикувани од излевањето на езерото и реките [[Црн Дрим]] и [[Сатеска]]. Тогаш низ селото се одело исклучиво со чизми, односно „скорни“, како што тука се нарекуваат, или пак со кукалки, за што мислешевци биле добри мајстори. Но, затоа пак, полето било многу плодородно. Околу селото се наоѓаат месностите Пречиста, Св. Климент и Св. Атанасиј, каде има слаби остатоци од старини. Се пренесува дека на месноста Св. Атанасиј некогаш имало манастир. Уште се верува дека кај овие месности има закопани богатства, кое сега никој не може да го откопа. На месноста Св. Климент селаните одат на првиот петок пред Велигден.<ref name=":0" /> На сретсело се наоѓа [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево|црквата „Св. Јован Крстител“]], околу која се наоѓаат селските гробишта.<ref name=":0" /> Во селото постои спомен-чешма на НОБ.<ref name="енциклопедија" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 13,2&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 1.223 [[хектар]]и, па затоа има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во селото работат услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> Во отоманскиот период, земјата припаѓала на чифликсајбиите Шабан-ефенди Пустиња и Расим-ефенди од Дебар, Ферат-бег од Охрид, Риза-бег, Деливер-ага и Кромидче-ага од Струга. Дебарчаните ја добиле земјата како подарок од султанот и тие биле должни секоја година да даваат храна за помала единица на војската. Останатите ја присвоиле земјата од „каурите“. Кромидче-ага бил убиен од страна на мештанинот Јаковче Галески пред крајот на турската власт.<ref name=":0" /> До 1912 година, селаните работеле на [[Чифлиг|чифлиците]] и престојувале во куќите на чифликсајбиите. Само 5-6 домаќинства имале свои куќи, како родот Прентовци. Во селото долго време биле зачувани три кули, а во кулата на Шабан-ефенди дури било сместено и некогашното училиште.<ref name=":0" /> Поради својата местоположба и бројните плодни обработливи површини, селаните се занимавале со земјоделство. Најчесто произведувале пченка, зеленчук, пченица и други. Меѓутоа, земјоделството е тесно поврзано со сточарството, па така се одгледувале говеда, свињи и малку коњи. Во поново време присутно е заминувањето во странство на привремена работа.<ref name=":0" /> Како приградска населба на градот [[Струга]] и големо село во Струшкото Поле, кое е сместено на важен автомобилски пат, Мислешево е економски многу развиено село. Голем е бројот на современи куќи за живеење, а скоро секое семејство има свој патнички автомобил или некое парче на земјоделска механизација. Со тоа животот е многу олеснет, земјоделското и сточарското производство многу зголемени, а селото се претворило во вистинска приградска населба. Во Мислешево денес работат неколку индустриски капацитети, производствени погони и стоваришта за градежни материјали, печатници, три салони за мебел, автосервиси, локали за забавен живот на младите, сместувачки капацитети за туристи, трговски и други приватни претпријатија. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|761 |1953|1029 |1961|1213 |1971|1308 |1981|1988 |1991|3130 |1994|3246 |2002|3507 |2021|2969 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во Мислешево имало 700 жители, сите [[Македонци]].<ref>{{МЕС|254}}</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Мислешево е претставено како чисто македонско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 62 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Мислешево имало 504 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 164-165.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 650 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Мислешево е големо село, со значителен пораст на бројот на населението. Поради близината до градот Струга, Мислешево привлекло и доселеници. Селото во 1961 година броело 1.213 жители, од кои 1.204 биле Македонци, тројца Хрвати, двајца Црногорци и двајца жители Албанци, додека во 1994 година бројот се зголемил дури на 3.246 жители, од кои 2.668 биле Македонци, 433 биле Албанци, 52 Турци, 41 Влав, 14 Срби и 38 останати.<ref name="енциклопедија" /> Во бројките за население е вброена и населбата Мислешевски Пат. Според пописот од 2002 година, во селото Мислешево живееле 3.507 жители, од кои 2.791 [[Македонци|Македонец]], 28 [[Македонски Турци|Турци]], 13 [[Македонски Роми|Роми]], 527 [[Македонски Албанци|Албанци]], 66 [[Македонски Власи|Власи]], 15 [[Македонски Срби|Срби]] и 67 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002 |publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=2 август 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.969 жители, од кои 2.195 [[Македонци]], 368 [[Македонски Албанци|Албанци]], 50 [[Македонски Турци|Турци]], 26 [[Македонски Роми|Роми]], 38 [[Македонски Власи|Власи]], 7 [[Македонски Срби|Срби]], 3 [[Македонски Бошњаци|Бошњаци]], 182 останати и 100 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Мислешево: {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} ! '''Вкупно''' |- style="text-align:center;" |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''761''' |- style="text-align:center;" |1953 |1.028 |1 |— |— |— |— |... |— |— |'''1.029''' |- style="text-align:center;" |1961 |1.204 |2 |— |... |... |1 |... |6 |— |'''1.213''' |- style="text-align:center;" |1971 |1.301 |5 |— |— |... |— |... |2 |— |'''1.308''' |- style="text-align:center;" |1981 |1.886 |76 |1 |— |4 |3 |... |18 |— |'''1.988''' |- style="text-align:center;" |1991 |2.928 |68 |26 |12 |28 |11 |— |57 |— |'''3.130''' |- style="text-align:center;" |1994 |2.668 |433 |52 |— |41 |14 |— |38 |— |'''3.246''' |- style="text-align:center;" |2002 |2.791 |527 |28 |13 |66 |15 |— |67 |— |'''3.507''' |- style="text-align:center;" |2021 |2.195 |368 |50 |26 |38 |7 |3 |182 |100 |'''2.969''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> === Родови === Мислешево е македонско село,<ref name=":0" /> отсекогаш населено исклучиво со [[Македонци]] од [[Православие|православна христијанска]] вероисповед, кои и во денешно време претставуваат најдоминатно мнозинство во населеното место во кое како жители се водат и лица од други националности, кои всушност живеат во струшката приградска населба Мислешевски Пат, која административно се води како дел од Мислешево. Во етнографските истражувања се забележани следните родови, кои може да се поделат во староседелци, постари доселеници и понови доселеници. Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото се: * '''Македонски родови:''' **'''Староседелци и доселеници со непознато потекло:''' ''Шулевци'' (30 к.), ''Мечкаровци'' (6 к.), ''Коруновци'' (3 к.), ''Мижимаковци'' (15 к.), ''Шавревци'' (8 к.), ''Љубевци'' (7 к.), ''Рембовци'' (9 к.), ''Кајмаковци'' (20 к.) и ''Бунчевци'' (7 к.). Првите три рода се најстари, тие се најверојатно староседелци. Од родот ''Кајмаковци'' потекнува познатиот пејач [[Даниел Кајмакоски]]. **'''Стари доселени родови со познато потекло:''' ''Кожевци'' (2 к.), доселени се од селото [[Волино]]; ''Бочевци'' (10 к.), доселени се од некое село во [[Дебрца]]; ''Шуковци'' (10 к.), доселени се од селото [[Горенци (Охридско)|Горенци]]; ''Прентовци'' (20 к.), доселени се од селото [[Прентово]] во [[Албанија]]. Тоа село било западно од [[Струга]], на пат за [[Елбасан]]; ''Рајчиновци'' (10 к.), доселени се од селото [[Рајца (Албанија)|Рајце]], исто така во Албанија. Како се зборува Рајце се наоѓало во близина на селото [[Прентово]]. **'''Понови доселеници:''' ''[[Ташмаруништа|Ташманоруштани]]'' (22 к.), [[Луково (Струшко)|''Луковчани'']] (12 к.), [[Брчево|''Брчевци'']] (8 к.), ''[[Радожда]]ни'' (7 к.), [[Јабланица (село)|''Јабланичани'']] (7 к.), [[Глобочица|''Длабочанци'']] (7 к.), [[Луково (Струшко)|''Луковчани'']] (4 к.), [[Нерези (Струшко)|''Нережани'']] (4 к.), [[’Ржаново (Струшко)|''Ржановци'']] (3 к.) и [[Вевчани|''Вевчанци'']] (1 к.), доселени се во периодот од 1971-1977 година. Имињата ги носат по селата од каде се доселени. Тие се населиле долж патот за Струга и нивните починати биле закопувани во градските гробишта. * '''Муслимански родови:''' **'''Албански род:''' ''Франговци'' (1 к.), доселени се од селото [[Франгово]]. **'''Торбешки род:''' ''Лабуништанци'' (7 к.), доселени се од селото [[Лабуништа]]. Според истражувањата пак на [[Бранислав Русиќ]] од крајот на 1940-тите, родови во селото биле:<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Мислешево|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Староседелци:''' ''Шулевци'' (24 к.) и ''Мечкаровци'' (4 к.). * '''Со непознато потекло:''' ''Ѓиковци'' (4 к.), ''Кајмаковци'' (21 к.), ''Бочевци'' (9 к.), ''Шавревци'' (3 к.), ''Крецевци'' или ''Крецуле'' (1 к.), ''Коруновци'' (3 к.) и ''Бунчевци'' или ''Џутевци'' (4 к.). * '''Доселеници:''' ''Прентовци'' (26 к.), околу 1750 година се иселиле од селото [[Прентово]] кај [[Елбасан]] во [[Албанија]]. Најпрво се населиле во селото [[Лабуништа]], каде останал еден дел од родот. Потоа се населиле во [[Заграчани]], [[Враништа]] и [[Охрид]]. Па во почетокот на XIX век некој ага ги донел во Мислешево; ''Мижимаковци'' (11 к.), доселени се околу 1808 година од селото [[Болно]] во [[Преспа]]; ''Лабовци'' (6 к.), доселени се околу 1820 година од селото [[Мешеишта]] кај [[Охрид]]; ''Шуковци'' (4 к.), доселени се околу 1890 година од селото [[Горенци (Охридско)|Горенци]] кај [[Охрид]]; ''Гагалевци'' (3 к.), доселени се од [[Охридско]]; ''Крстановци'' или ''Сирулци'' (3 к.), доселени се од селото [[Сирула]] кај [[Охрид]]; ''Кожевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Волино]] кај [[Охрид]], таму имале роднини; ''Черенковци'' (1 к.), доселени се од селото [[Сливово]] во [[Дебрца]]; ''Рајчиновци'' или ''Трајковци'' (14 к.), доселени се на почетокот од XIX век од селото [[Рајца (Албанија)|Рајце]], западно од [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]], во [[Албанија]]. === Иселеништво === Јован Трифуноски забележал дека во соседните села се иселиле родовите ''Букчевци'' (4 к.) во Мороишта, ''Ничевци'' (10 к.) во Враништа. По [[Втора светска војна|Втората светска војна]] имало иселувања во градовите, но сепак селото примило многу повеќе доселеници.<ref name=":1" /> Бранислав Русиќ запишал дека од родовите поединечно се знае за следните иселеници до крајот на 1940-тите:<ref name=":1" /> од Шулевци иселеници има во [[Бугарија]] (едно семејство од 1860 година), [[Романија]] (две семејства од 1860 година),Бороец (како домазет од 1900 година), [[Горни Милановац]] (две семејства од 1903 година) и во [[Струга]] (четири семејства од 1910 година); од Ѓиковци иселеници има во [[Битола]] (едно семејство од 1932 година); од Кајмаковци иселеници има во [[Струга]] (три семејства од 1908 и 1936 година) и во [[Бугарија]] (две семејства од 1918 година); од Бунчевци иселеници има во [[Мороишта]] (како домазет од 1908 година), и во [[Струга]] (три семејства од 1910 година); од Прентовци иселеници има во [[Волино]] (како домазет од 1942 година) и во [[Соединети Американски Држави|САД]] (две семејства од 1907 година); од Лабовци иселеници има во [[Сливница]] (едно семејство од 1928 година); од Шуковци иселеници има во [[Соединети Американски Држави|САД]] (две семејства од 1905 година); од Гагалевци иселеници има во [[Романија]] (две семејства од 1898 година) и од Кожевци иселеници има во [[Мешеишта]]. == Општествени установи == * [[ПУ „Јонче Крежески“ - Мислешево|Подрачно основно училиште „Јонче Крежески“]], подрачно основно училиште до петто одделение во состав на [[ОУ „Јосип Броз Тито“ - Струга]] * Дом на културата * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="180п"> Податотека:Општествен објект во Мислешево.jpg|Домот на културата Податотека:ОУ „Јонче Крежески“ - Мислешево.jpg|Основното училиште </gallery> == Самоуправа и политика == == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Crkva vo Mislesevo -- Struga 1.JPG|мини|лево|Црквата „Св. Јован Крстител“ во Мислешево]] Во Мислешево работи осумгодшно основно училиште, а има и 3 православни христијански цркви. Во селото има и Василичарско друштво кое за [[Василица]] организира караневал и работи КУД „Мислешево“. *[[Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево]] *[[Црква „Воведение во храм на Пресвета Богородица“ - Мислешево]] - осветена во [[1992]] година. Истата е изградена во поголеми размери и осветена на 9 септември 2007 година од страна на Митрополитот Дебарско-кичевски г. Тимотеј.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mpc.org.mk/mpc/se/vest.asp?id=2296|title=Осветување на нова црква во Мислешево, струшко|date=11 септември 2007|publisher=МПЦ - ОА|accessdate=2011-01-09}}</ref> *[[Црква „Св. Климент Охридски“ - Мислешево]] *Манастир ,,Пресвето Преполовение" - Мислешево (народски наречена Руса Среда)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://strugaportal.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1064:crkva-mislesevo&catid=74:strnovo&Itemid=98|title=Осветување на црквата во Мислешево|date=1 август 2009 00:10|publisher=Струга Портал|accessdate=2011-01-09|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135751/http://strugaportal.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1064:crkva-mislesevo&catid=74:strnovo&Itemid=98|url-status=dead}}</ref> == Редовни настани == == Личности == '''Личности родени во Мислешево:''' *[[Милан Климов Мижимаковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том III, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> *[[Ванѓел Стевов Мижимаковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1" /> *[[Јонче Лабоски]] (р. 1920) - партизан, учесник во НОБ *[[Санта Велјаноска]] (1898 — 1963) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Даниел Кајмакоски]] - македонски пејач == Култура и спорт == *ФК Работник == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] [[Категорија:Мислешево| ]] f44lfizxeyh738ci3j6jnz2oajik0mz 5603264 5603251 2026-08-02T17:18:15Z Ehrlich91 24281 5603264 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Мислешево | слика = Воздушен поглед на Мислешево.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Мислешево | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 2.969 | година = 2021 | поштенски број = 6330 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 698 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=11 | lat_sec=6 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=42 | lon_sec=31 | слава = [[Јован Крстител|Свети Јован Крстител]] | мрежно место = www.mislesevo.com | карта = Мислешево во Општина Струга.svg }} '''Мислешево''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. Поради близината на својот град, се смета и за негово предградие. == Потекло и значење на името == Од каде дошло името на селото Мислешево е доста тешко да се утврди. За тоа постојат доста преданија, меѓу кои се прикажува и една мала анегдота за името на селото, во која се вели дека неговите жители се думале какво име да му дадат на селото. Долго и долго мислеле, мислеле... и на крајот му го дале името „Мислешо“ или „Мишлешо“, како што се нарекувало и нарекува во народниот говор. Според некои извори името е од словенско потекло и спаѓа во групата лични имиња, а е изведено од зборот „мисл“.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во јужниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во југоисточниот дел на територијата на [[Општина Струга]], недалеку од самиот град [[Струга]] и до патот Струга-Охрид, па затоа припаѓа на рурбалната зона на градот.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=2 август 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=197}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 698 метри.<ref name="енциклопедија" /> Тоа е најблиското село до градот [[Струга]] и се наоѓа на околу 2 километри североисточно од него. До селото водат асфалтни патишта од [[Автопат А2 (Македонија)|државниот пат А2]], кој поминува до селото, но може да се дојде и преку [[Регионален пат 1208|регионалниот пат 1208]]. Мислешево е големо низинско село во близина на градот Струга во североисточна насока. Околу Мислешево од сите страни се наоѓаат плодни обработливи површини. Соседни села се [[Мороишта]] на север и [[Горенци (Охридско)|Горенци]] и [[Оровник]] на исток. Од 1963 година, селаните имаат вода од градскиот струшки водовод, а претходно водата ја носеле од Стара Чешма оддалечена 1 километар источно од селото. Во 1934 година биле избушени три бунари, длабоки над 70 метри.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=239-242|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите на атарот околу селото ги носат следниве називи: Рибница, Биоларница, Крбла, Пералиште, Требенишки Мост, Волински Пат, Мороишки Пат, Мороишка Топола, Кошара, Стара Пруга, Темни Јаз, Доганџица, Бостаниште, Шаркиница, Подливада, Вишенско Блато, Пашиница, Градски Пат, Маторник, Шемоска Ограда, Бранејнца, Барски Ливаѓе и Ливаѓе.<ref name=":0" /> Селото се состои од два дела: стар и нов. Стариот дел има збиен тип и се наоѓа североисточно, додека новиот дел има разреден тип и е издолжен околу 1 километар долж патот кон Струга.<ref name=":0" /> == Историја == [[Податотека:Спомен-чешма во Мислешево.jpg|мини|300п|десно|Спомен-чешмата посветена на борците од [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]]] Во средниот век се споменува „стас“ – низински имот во селото, кој кралот [[Стефан Душан|Душан]] (1342-45 г.) со своја даровница, му го дарувал на манастирот „[[Црква „Пресвета Богородица Перивлепта“ - Охрид|Света Богородица Перивлепта]]“ во [[Охрид]].<ref name=":0" /> Во Мислешево постојат разни преданија и траги од поранешни населби. Општо е кажувањето дека некогаш во близина на ова село покрај патот Мислешево-Струга постоело посебно село наречено Вишо. Меѓутоа, за време на отоманскиот период, таму се појавила [[Чума (болест)|чума]]. Дел од населението изумрело, додека другиот дел се преселил во денешното Мислешево. Така, селото Вишо престанало да постои. Неговото селиште денес се нарекува Вишевско Блато.<ref name=":0" /> Во минатото околу селото се протегало познатото струшко блато, што го предизвикувале поплави, кои биле присутни во доцните есенски, зимски и раните пролетни месеци, предизвикувани од излевањето на езерото и реките [[Црн Дрим]] и [[Сатеска]]. Тогаш низ селото се одело исклучиво со чизми, односно „скорни“, како што тука се нарекуваат, или пак со кукалки, за што мислешевци биле добри мајстори. Но, затоа пак, полето било многу плодородно. Околу селото се наоѓаат месностите Пречиста, Св. Климент и Св. Атанасиј, каде има слаби остатоци од старини. Се пренесува дека на месноста Св. Атанасиј некогаш имало манастир. Уште се верува дека кај овие месности има закопани богатства, кое сега никој не може да го откопа. На месноста Св. Климент селаните одат на првиот петок пред Велигден.<ref name=":0" /> На сретсело се наоѓа [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево|црквата „Св. Јован Крстител“]], околу која се наоѓаат селските гробишта.<ref name=":0" /> Во селото постои спомен-чешма на НОБ.<ref name="енциклопедија" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 13,2&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 1.223 [[хектар]]и, па затоа има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во селото работат услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> Во отоманскиот период, земјата припаѓала на чифликсајбиите Шабан-ефенди Пустиња и Расим-ефенди од Дебар, Ферат-бег од Охрид, Риза-бег, Деливер-ага и Кромидче-ага од Струга. Дебарчаните ја добиле земјата како подарок од султанот и тие биле должни секоја година да даваат храна за помала единица на војската. Останатите ја присвоиле земјата од „каурите“. Кромидче-ага бил убиен од страна на мештанинот Јаковче Галески пред крајот на турската власт.<ref name=":0" /> До 1912 година, селаните работеле на [[Чифлиг|чифлиците]] и престојувале во куќите на чифликсајбиите. Само 5-6 домаќинства имале свои куќи, како родот Прентовци. Во селото долго време биле зачувани три кули, а во кулата на Шабан-ефенди дури било сместено и некогашното училиште.<ref name=":0" /> Поради својата местоположба и бројните плодни обработливи површини, селаните се занимавале со земјоделство. Најчесто произведувале пченка, зеленчук, пченица и други. Меѓутоа, земјоделството е тесно поврзано со сточарството, па така се одгледувале говеда, свињи и малку коњи. Во поново време присутно е заминувањето во странство на привремена работа.<ref name=":0" /> Како приградска населба на градот [[Струга]] и големо село во Струшкото Поле, кое е сместено на важен автомобилски пат, Мислешево е економски многу развиено село. Голем е бројот на современи куќи за живеење, а скоро секое семејство има свој патнички автомобил или некое парче на земјоделска механизација. Со тоа животот е многу олеснет, земјоделското и сточарското производство многу зголемени, а селото се претворило во вистинска приградска населба. Во Мислешево денес работат неколку индустриски капацитети, производствени погони и стоваришта за градежни материјали, печатници, три салони за мебел, автосервиси, локали за забавен живот на младите, сместувачки капацитети за туристи, трговски и други приватни претпријатија. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|761 |1953|1029 |1961|1213 |1971|1308 |1981|1988 |1991|3130 |1994|3246 |2002|3507 |2021|2969 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во Мислешево имало 700 жители, сите [[Македонци]].<ref>{{МЕС|254}}</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Мислешево е претставено како чисто македонско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 62 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Мислешево имало 504 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 164-165.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 650 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Мислешево е големо село, со значителен пораст на бројот на населението. Поради близината до градот Струга, Мислешево привлекло и доселеници. Селото во 1961 година броело 1.213 жители, од кои 1.204 биле Македонци, тројца Хрвати, двајца Црногорци и двајца жители Албанци, додека во 1994 година бројот се зголемил дури на 3.246 жители, од кои 2.668 биле Македонци, 433 биле Албанци, 52 Турци, 41 Влав, 14 Срби и 38 останати.<ref name="енциклопедија" /> Во бројките за население е вброена и населбата Мислешевски Пат. Според пописот од 2002 година, во селото Мислешево живееле 3.507 жители, од кои 2.791 [[Македонци|Македонец]], 28 [[Македонски Турци|Турци]], 13 [[Македонски Роми|Роми]], 527 [[Македонски Албанци|Албанци]], 66 [[Македонски Власи|Власи]], 15 [[Македонски Срби|Срби]] и 67 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002 |publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=2 август 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.969 жители, од кои 2.195 [[Македонци]], 368 [[Македонски Албанци|Албанци]], 50 [[Македонски Турци|Турци]], 26 [[Македонски Роми|Роми]], 38 [[Македонски Власи|Власи]], 7 [[Македонски Срби|Срби]], 3 [[Македонски Бошњаци|Бошњаци]], 182 останати и 100 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Мислешево: {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} ! '''Вкупно''' |- style="text-align:center;" |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''761''' |- style="text-align:center;" |1953 |1.028 |1 |— |— |— |— |... |— |— |'''1.029''' |- style="text-align:center;" |1961 |1.204 |2 |— |... |... |1 |... |6 |— |'''1.213''' |- style="text-align:center;" |1971 |1.301 |5 |— |— |... |— |... |2 |— |'''1.308''' |- style="text-align:center;" |1981 |1.886 |76 |1 |— |4 |3 |... |18 |— |'''1.988''' |- style="text-align:center;" |1991 |2.928 |68 |26 |12 |28 |11 |— |57 |— |'''3.130''' |- style="text-align:center;" |1994 |2.668 |433 |52 |— |41 |14 |— |38 |— |'''3.246''' |- style="text-align:center;" |2002 |2.791 |527 |28 |13 |66 |15 |— |67 |— |'''3.507''' |- style="text-align:center;" |2021 |2.195 |368 |50 |26 |38 |7 |3 |182 |100 |'''2.969''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> === Родови === Мислешево е македонско село,<ref name=":0" /> отсекогаш населено исклучиво со [[Македонци]] од [[Православие|православна христијанска]] вероисповед, кои и во денешно време претставуваат најдоминатно мнозинство во населеното место во кое како жители се водат и лица од други националности, кои всушност живеат во струшката приградска населба Мислешевски Пат, која административно се води како дел од Мислешево. Во етнографските истражувања се забележани следните родови, кои може да се поделат во староседелци, постари доселеници и понови доселеници. Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото се: * '''Македонски родови:''' **'''Староседелци и доселеници со непознато потекло:''' ''Шулевци'' (30 к.), ''Мечкаровци'' (6 к.), ''Коруновци'' (3 к.), ''Мижимаковци'' (15 к.), ''Шавревци'' (8 к.), ''Љубевци'' (7 к.), ''Рембовци'' (9 к.), ''Кајмаковци'' (20 к.) и ''Бунчевци'' (7 к.). Првите три рода се најстари, тие се најверојатно староседелци. Од родот ''Кајмаковци'' потекнува познатиот пејач [[Даниел Кајмакоски]]. **'''Стари доселени родови со познато потекло:''' ''Кожевци'' (2 к.), доселени се од селото [[Волино]]; ''Бочевци'' (10 к.), доселени се од некое село во [[Дебрца]]; ''Шуковци'' (10 к.), доселени се од селото [[Горенци (Охридско)|Горенци]]; ''Прентовци'' (20 к.), доселени се од селото [[Прентово]] во [[Албанија]]. Тоа село било западно од [[Струга]], на пат за [[Елбасан]]; ''Рајчиновци'' (10 к.), доселени се од селото [[Рајца (Албанија)|Рајце]], исто така во Албанија. Како се зборува Рајце се наоѓало во близина на селото [[Прентово]]. **'''Понови доселеници:''' ''[[Ташмаруништа|Ташманоруштани]]'' (22 к.), [[Луково (Струшко)|''Луковчани'']] (12 к.), [[Брчево|''Брчевци'']] (8 к.), ''[[Радожда]]ни'' (7 к.), [[Јабланица (село)|''Јабланичани'']] (7 к.), [[Глобочица|''Длабочанци'']] (7 к.), [[Луково (Струшко)|''Луковчани'']] (4 к.), [[Нерези (Струшко)|''Нережани'']] (4 к.), [[’Ржаново (Струшко)|''Ржановци'']] (3 к.) и [[Вевчани|''Вевчанци'']] (1 к.), доселени се во периодот од 1971-1977 година. Имињата ги носат по селата од каде се доселени. Тие се населиле долж патот за Струга и нивните починати биле закопувани во градските гробишта. * '''Муслимански родови:''' **'''Албански род:''' ''Франговци'' (1 к.), доселени се од селото [[Франгово]]. **'''Торбешки род:''' ''Лабуништанци'' (7 к.), доселени се од селото [[Лабуништа]]. Според истражувањата пак на [[Бранислав Русиќ]] од крајот на 1940-тите, родови во селото биле:<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Мислешево|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Староседелци:''' ''Шулевци'' (24 к.) и ''Мечкаровци'' (4 к.). * '''Со непознато потекло:''' ''Ѓиковци'' (4 к.), ''Кајмаковци'' (21 к.), ''Бочевци'' (9 к.), ''Шавревци'' (3 к.), ''Крецевци'' или ''Крецуле'' (1 к.), ''Коруновци'' (3 к.) и ''Бунчевци'' или ''Џутевци'' (4 к.). * '''Доселеници:''' ''Прентовци'' (26 к.), околу 1750 година се иселиле од селото [[Прентово]] кај [[Елбасан]] во [[Албанија]]. Најпрво се населиле во селото [[Лабуништа]], каде останал еден дел од родот. Потоа се населиле во [[Заграчани]], [[Враништа]] и [[Охрид]]. Па во почетокот на XIX век некој ага ги донел во Мислешево; ''Мижимаковци'' (11 к.), доселени се околу 1808 година од селото [[Болно]] во [[Преспа]]; ''Лабовци'' (6 к.), доселени се околу 1820 година од селото [[Мешеишта]] кај [[Охрид]]; ''Шуковци'' (4 к.), доселени се околу 1890 година од селото [[Горенци (Охридско)|Горенци]] кај [[Охрид]]; ''Гагалевци'' (3 к.), доселени се од [[Охридско]]; ''Крстановци'' или ''Сирулци'' (3 к.), доселени се од селото [[Сирула]] кај [[Охрид]]; ''Кожевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Волино]] кај [[Охрид]], таму имале роднини; ''Черенковци'' (1 к.), доселени се од селото [[Сливово]] во [[Дебрца]]; ''Рајчиновци'' или ''Трајковци'' (14 к.), доселени се на почетокот од XIX век од селото [[Рајца (Албанија)|Рајце]], западно од [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]], во [[Албанија]]. === Иселеништво === Јован Трифуноски забележал дека во соседните села се иселиле родовите ''Букчевци'' (4 к.) во Мороишта, ''Ничевци'' (10 к.) во Враништа. По [[Втора светска војна|Втората светска војна]] имало иселувања во градовите, но сепак селото примило многу повеќе доселеници.<ref name=":0" /> Бранислав Русиќ запишал дека од родовите поединечно се знае за следните иселеници до крајот на 1940-тите:<ref name=":1" /> од Шулевци иселеници има во [[Бугарија]] (едно семејство од 1860 година), [[Романија]] (две семејства од 1860 година),Бороец (како домазет од 1900 година), [[Горни Милановац]] (две семејства од 1903 година) и во [[Струга]] (четири семејства од 1910 година); од Ѓиковци иселеници има во [[Битола]] (едно семејство од 1932 година); од Кајмаковци иселеници има во [[Струга]] (три семејства од 1908 и 1936 година) и во [[Бугарија]] (две семејства од 1918 година); од Бунчевци иселеници има во [[Мороишта]] (како домазет од 1908 година), и во [[Струга]] (три семејства од 1910 година); од Прентовци иселеници има во [[Волино]] (како домазет од 1942 година) и во [[Соединети Американски Држави|САД]] (две семејства од 1907 година); од Лабовци иселеници има во [[Сливница]] (едно семејство од 1928 година); од Шуковци иселеници има во [[Соединети Американски Држави|САД]] (две семејства од 1905 година); од Гагалевци иселеници има во [[Романија]] (две семејства од 1898 година) и од Кожевци иселеници има во [[Мешеишта]]. == Општествени установи == * [[ПУ „Јонче Крежески“ - Мислешево|Подрачно основно училиште „Јонче Крежески“]], подрачно основно училиште до петто одделение во состав на [[ОУ „Јосип Броз Тито“ - Струга]] * Дом на културата * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="180п"> Податотека:Општествен објект во Мислешево.jpg|Домот на културата Податотека:ОУ „Јонче Крежески“ - Мислешево.jpg|Основното училиште Податотека:Фудбалско игралиште во Мислешево.jpg|Фудбалското игралиште </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Мислешево било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], една од општините која доживеала најголеми промени со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Струга. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од некогашната Општина Струга. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Требениште, во која покрај селото Мислешево, се наоѓале и селата Волино, Горенци, Оровник, Подмоље и Требениште. Во периодот 1950-1952, селото припаѓало на градската општина Струга заедно со градот Струга. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 1863, 1863/1 и 1864 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кои се сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=15 октомври 2018|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Crkva vo Mislesevo -- Struga 1.JPG|мини|лево|Црквата „Св. Јован Крстител“ во Мислешево]] Во Мислешево работи осумгодшно основно училиште, а има и 3 православни христијански цркви. Во селото има и Василичарско друштво кое за [[Василица]] организира караневал и работи КУД „Мислешево“. *[[Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево]] *[[Црква „Воведение во храм на Пресвета Богородица“ - Мислешево]] - осветена во [[1992]] година. Истата е изградена во поголеми размери и осветена на 9 септември 2007 година од страна на Митрополитот Дебарско-кичевски г. Тимотеј.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mpc.org.mk/mpc/se/vest.asp?id=2296|title=Осветување на нова црква во Мислешево, струшко|date=11 септември 2007|publisher=МПЦ - ОА|accessdate=2011-01-09}}</ref> *[[Црква „Св. Климент Охридски“ - Мислешево]] *Манастир ,,Пресвето Преполовение" - Мислешево (народски наречена Руса Среда)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://strugaportal.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1064:crkva-mislesevo&catid=74:strnovo&Itemid=98|title=Осветување на црквата во Мислешево|date=1 август 2009 00:10|publisher=Струга Портал|accessdate=2011-01-09|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135751/http://strugaportal.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1064:crkva-mislesevo&catid=74:strnovo&Itemid=98|url-status=dead}}</ref> == Редовни настани == == Личности == '''Личности родени во Мислешево:''' *[[Милан Климов Мижимаковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том III, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> *[[Ванѓел Стевов Мижимаковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":2" /> *[[Јонче Лабоски]] (р. 1920) - партизан, учесник во НОБ *[[Санта Велјаноска]] (1898 — 1963) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Даниел Кајмакоски]] - македонски пејач == Култура и спорт == *ФК Работник == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] [[Категорија:Мислешево| ]] qlv1der571h09yeh7irqd0e2wv3tkdi 5603289 5603264 2026-08-02T17:40:54Z Ehrlich91 24281 5603289 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Мислешево | слика = Воздушен поглед на Мислешево.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Мислешево | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 2.969 | година = 2021 | поштенски број = 6330 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 698 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=11 | lat_sec=6 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=42 | lon_sec=31 | слава = [[Јован Крстител|Свети Јован Крстител]] | мрежно место = www.mislesevo.com | карта = Мислешево во Општина Струга.svg }} '''Мислешево''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. Поради близината на својот град, се смета и за негово предградие. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево 23.jpg|мини|300п|лево|Воздушен поглед на сретселото со [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево|црквата „Св. Јован Крстител“]]]] Од каде дошло името на селото Мислешево е доста тешко да се утврди. За тоа постојат доста преданија, меѓу кои се прикажува и една мала анегдота за името на селото, во која се вели дека неговите жители се думале какво име да му дадат на селото. Долго и долго мислеле, мислеле... и на крајот му го дале името „Мислешо“ или „Мишлешо“, како што се нарекувало и нарекува во народниот говор. Според некои извори името е од словенско потекло и спаѓа во групата лични имиња, а е изведено од зборот „мисл“.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во јужниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во југоисточниот дел на територијата на [[Општина Струга]], недалеку од самиот град [[Струга]] и до патот Струга-Охрид, па затоа припаѓа на рурбалната зона на градот.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=2 август 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=197}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 698 метри.<ref name="енциклопедија" /> Тоа е најблиското село до градот [[Струга]] и се наоѓа на околу 2 километри североисточно од него. До селото водат асфалтни патишта од [[Автопат А2 (Македонија)|државниот пат А2]], кој поминува до селото, но може да се дојде и преку [[Регионален пат 1208|регионалниот пат 1208]]. Мислешево е големо низинско село во близина на градот Струга во североисточна насока. Околу Мислешево од сите страни се наоѓаат плодни обработливи површини. Соседни села се [[Мороишта]] на север и [[Горенци (Охридско)|Горенци]] и [[Оровник]] на исток. Од 1963 година, селаните имаат вода од градскиот струшки водовод, а претходно водата ја носеле од Стара Чешма оддалечена 1 километар источно од селото. Во 1934 година биле избушени три бунари, длабоки над 70 метри.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=239-242|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите на атарот околу селото ги носат следниве називи: Рибница, Биоларница, Крбла, Пералиште, Требенишки Мост, Волински Пат, Мороишки Пат, Мороишка Топола, Кошара, Стара Пруга, Темни Јаз, Доганџица, Бостаниште, Шаркиница, Подливада, Вишенско Блато, Пашиница, Градски Пат, Маторник, Шемоска Ограда, Бранејнца, Барски Ливаѓе и Ливаѓе.<ref name=":0" /> Селото се состои од два дела: стар и нов. Стариот дел има збиен тип и се наоѓа североисточно, додека новиот дел има разреден тип и е издолжен околу 1 километар долж патот кон Струга.<ref name=":0" /> == Историја == [[Податотека:Спомен-чешма во Мислешево.jpg|мини|300п|десно|Спомен-чешмата посветена на борците од [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]]] Во средниот век се споменува „стас“ – низински имот во селото, кој кралот [[Стефан Душан|Душан]] (1342-45 г.) со своја даровница, му го дарувал на манастирот „[[Црква „Пресвета Богородица Перивлепта“ - Охрид|Света Богородица Перивлепта]]“ во [[Охрид]].<ref name=":0" /> Во Мислешево постојат разни преданија и траги од поранешни населби. Општо е кажувањето дека некогаш во близина на ова село покрај патот Мислешево-Струга постоело посебно село наречено Вишо. Меѓутоа, за време на отоманскиот период, таму се појавила [[Чума (болест)|чума]]. Дел од населението изумрело, додека другиот дел се преселил во денешното Мислешево. Така, селото Вишо престанало да постои. Неговото селиште денес се нарекува Вишевско Блато.<ref name=":0" /> Во минатото околу селото се протегало познатото струшко блато, што го предизвикувале поплави, кои биле присутни во доцните есенски, зимски и раните пролетни месеци, предизвикувани од излевањето на езерото и реките [[Црн Дрим]] и [[Сатеска]]. Тогаш низ селото се одело исклучиво со чизми, односно „скорни“, како што тука се нарекуваат, или пак со кукалки, за што мислешевци биле добри мајстори. Но, затоа пак, полето било многу плодородно. Околу селото се наоѓаат месностите Пречиста, Св. Климент и Св. Атанасиј, каде има слаби остатоци од старини. Се пренесува дека на месноста Св. Атанасиј некогаш имало манастир. Уште се верува дека кај овие месности има закопани богатства, кое сега никој не може да го откопа. На месноста Св. Климент селаните одат на првиот петок пред Велигден.<ref name=":0" /> На сретсело се наоѓа [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево|црквата „Св. Јован Крстител“]], околу која се наоѓаат селските гробишта.<ref name=":0" /> Во селото постои спомен-чешма на НОБ.<ref name="енциклопедија" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 13,2&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 1.223 [[хектар]]и, па затоа има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во селото работат услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> Во отоманскиот период, земјата припаѓала на чифликсајбиите Шабан-ефенди Пустиња и Расим-ефенди од Дебар, Ферат-бег од Охрид, Риза-бег, Деливер-ага и Кромидче-ага од Струга. Дебарчаните ја добиле земјата како подарок од султанот и тие биле должни секоја година да даваат храна за помала единица на војската. Останатите ја присвоиле земјата од „каурите“. Кромидче-ага бил убиен од страна на мештанинот Јаковче Галески пред крајот на турската власт.<ref name=":0" /> До 1912 година, селаните работеле на [[Чифлиг|чифлиците]] и престојувале во куќите на чифликсајбиите. Само 5-6 домаќинства имале свои куќи, како родот Прентовци. Во селото долго време биле зачувани три кули, а во кулата на Шабан-ефенди дури било сместено и некогашното училиште.<ref name=":0" /> Поради својата местоположба и бројните плодни обработливи површини, селаните се занимавале со земјоделство. Најчесто произведувале пченка, зеленчук, пченица и други. Меѓутоа, земјоделството е тесно поврзано со сточарството, па така се одгледувале говеда, свињи и малку коњи. Во поново време присутно е заминувањето во странство на привремена работа.<ref name=":0" /> Како приградска населба на градот [[Струга]] и големо село во Струшкото Поле, кое е сместено на важен автомобилски пат, Мислешево е економски многу развиено село. Голем е бројот на современи куќи за живеење, а скоро секое семејство има свој патнички автомобил или некое парче на земјоделска механизација. Со тоа животот е многу олеснет, земјоделското и сточарското производство многу зголемени, а селото се претворило во вистинска приградска населба. Во Мислешево денес работат неколку индустриски капацитети, производствени погони и стоваришта за градежни материјали, печатници, три салони за мебел, автосервиси, локали за забавен живот на младите, сместувачки капацитети за туристи, трговски и други приватни претпријатија. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|761 |1953|1029 |1961|1213 |1971|1308 |1981|1988 |1991|3130 |1994|3246 |2002|3507 |2021|2969 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во Мислешево имало 700 жители, сите [[Македонци]].<ref>{{МЕС|254}}</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Мислешево е претставено како чисто македонско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 62 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Мислешево имало 504 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 164-165.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 650 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Мислешево е големо село, со значителен пораст на бројот на населението. Поради близината до градот Струга, Мислешево привлекло и доселеници. Селото во 1961 година броело 1.213 жители, од кои 1.204 биле Македонци, тројца Хрвати, двајца Црногорци и двајца жители Албанци, додека во 1994 година бројот се зголемил дури на 3.246 жители, од кои 2.668 биле Македонци, 433 биле Албанци, 52 Турци, 41 Влав, 14 Срби и 38 останати.<ref name="енциклопедија" /> Во бројките за население е вброена и населбата Мислешевски Пат. Според пописот од 2002 година, во селото Мислешево живееле 3.507 жители, од кои 2.791 [[Македонци|Македонец]], 28 [[Македонски Турци|Турци]], 13 [[Македонски Роми|Роми]], 527 [[Македонски Албанци|Албанци]], 66 [[Македонски Власи|Власи]], 15 [[Македонски Срби|Срби]] и 67 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002 |publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=2 август 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.969 жители, од кои 2.195 [[Македонци]], 368 [[Македонски Албанци|Албанци]], 50 [[Македонски Турци|Турци]], 26 [[Македонски Роми|Роми]], 38 [[Македонски Власи|Власи]], 7 [[Македонски Срби|Срби]], 3 [[Македонски Бошњаци|Бошњаци]], 182 останати и 100 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Мислешево: {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} ! '''Вкупно''' |- style="text-align:center;" |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''761''' |- style="text-align:center;" |1953 |1.028 |1 |— |— |— |— |... |— |— |'''1.029''' |- style="text-align:center;" |1961 |1.204 |2 |— |... |... |1 |... |6 |— |'''1.213''' |- style="text-align:center;" |1971 |1.301 |5 |— |— |... |— |... |2 |— |'''1.308''' |- style="text-align:center;" |1981 |1.886 |76 |1 |— |4 |3 |... |18 |— |'''1.988''' |- style="text-align:center;" |1991 |2.928 |68 |26 |12 |28 |11 |— |57 |— |'''3.130''' |- style="text-align:center;" |1994 |2.668 |433 |52 |— |41 |14 |— |38 |— |'''3.246''' |- style="text-align:center;" |2002 |2.791 |527 |28 |13 |66 |15 |— |67 |— |'''3.507''' |- style="text-align:center;" |2021 |2.195 |368 |50 |26 |38 |7 |3 |182 |100 |'''2.969''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> === Родови === Мислешево е македонско село,<ref name=":0" /> отсекогаш населено исклучиво со [[Македонци]] од [[Православие|православна христијанска]] вероисповед, кои и во денешно време претставуваат најдоминатно мнозинство во населеното место во кое како жители се водат и лица од други националности, кои всушност живеат во струшката приградска населба Мислешевски Пат, која административно се води како дел од Мислешево. Во етнографските истражувања се забележани следните родови, кои може да се поделат во староседелци, постари доселеници и понови доселеници. Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото се: * '''Македонски родови:''' **'''Староседелци и доселеници со непознато потекло:''' ''Шулевци'' (30 к.), ''Мечкаровци'' (6 к.), ''Коруновци'' (3 к.), ''Мижимаковци'' (15 к.), ''Шавревци'' (8 к.), ''Љубевци'' (7 к.), ''Рембовци'' (9 к.), ''Кајмаковци'' (20 к.) и ''Бунчевци'' (7 к.). Првите три рода се најстари, тие се најверојатно староседелци. Од родот ''Кајмаковци'' потекнува познатиот пејач [[Даниел Кајмакоски]]. **'''Стари доселени родови со познато потекло:''' ''Кожевци'' (2 к.), доселени се од селото [[Волино]]; ''Бочевци'' (10 к.), доселени се од некое село во [[Дебрца]]; ''Шуковци'' (10 к.), доселени се од селото [[Горенци (Охридско)|Горенци]]; ''Прентовци'' (20 к.), доселени се од селото [[Прентово]] во [[Албанија]]. Тоа село било западно од [[Струга]], на пат за [[Елбасан]]; ''Рајчиновци'' (10 к.), доселени се од селото [[Рајца (Албанија)|Рајце]], исто така во Албанија. Како се зборува Рајце се наоѓало во близина на селото [[Прентово]]. **'''Понови доселеници:''' ''[[Ташмаруништа|Ташманоруштани]]'' (22 к.), [[Луково (Струшко)|''Луковчани'']] (12 к.), [[Брчево|''Брчевци'']] (8 к.), ''[[Радожда]]ни'' (7 к.), [[Јабланица (село)|''Јабланичани'']] (7 к.), [[Глобочица|''Длабочанци'']] (7 к.), [[Луково (Струшко)|''Луковчани'']] (4 к.), [[Нерези (Струшко)|''Нережани'']] (4 к.), [[’Ржаново (Струшко)|''Ржановци'']] (3 к.) и [[Вевчани|''Вевчанци'']] (1 к.), доселени се во периодот од 1971-1977 година. Имињата ги носат по селата од каде се доселени. Тие се населиле долж патот за Струга и нивните починати биле закопувани во градските гробишта. * '''Муслимански родови:''' **'''Албански род:''' ''Франговци'' (1 к.), доселени се од селото [[Франгово]]. **'''Торбешки род:''' ''Лабуништанци'' (7 к.), доселени се од селото [[Лабуништа]]. Според истражувањата пак на [[Бранислав Русиќ]] од крајот на 1940-тите, родови во селото биле:<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Мислешево|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Староседелци:''' ''Шулевци'' (24 к.) и ''Мечкаровци'' (4 к.). * '''Со непознато потекло:''' ''Ѓиковци'' (4 к.), ''Кајмаковци'' (21 к.), ''Бочевци'' (9 к.), ''Шавревци'' (3 к.), ''Крецевци'' или ''Крецуле'' (1 к.), ''Коруновци'' (3 к.) и ''Бунчевци'' или ''Џутевци'' (4 к.). * '''Доселеници:''' ''Прентовци'' (26 к.), околу 1750 година се иселиле од селото [[Прентово]] кај [[Елбасан]] во [[Албанија]]. Најпрво се населиле во селото [[Лабуништа]], каде останал еден дел од родот. Потоа се населиле во [[Заграчани]], [[Враништа]] и [[Охрид]]. Па во почетокот на XIX век некој ага ги донел во Мислешево; ''Мижимаковци'' (11 к.), доселени се околу 1808 година од селото [[Болно]] во [[Преспа]]; ''Лабовци'' (6 к.), доселени се околу 1820 година од селото [[Мешеишта]] кај [[Охрид]]; ''Шуковци'' (4 к.), доселени се околу 1890 година од селото [[Горенци (Охридско)|Горенци]] кај [[Охрид]]; ''Гагалевци'' (3 к.), доселени се од [[Охридско]]; ''Крстановци'' или ''Сирулци'' (3 к.), доселени се од селото [[Сирула]] кај [[Охрид]]; ''Кожевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Волино]] кај [[Охрид]], таму имале роднини; ''Черенковци'' (1 к.), доселени се од селото [[Сливово]] во [[Дебрца]]; ''Рајчиновци'' или ''Трајковци'' (14 к.), доселени се на почетокот од XIX век од селото [[Рајца (Албанија)|Рајце]], западно од [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]], во [[Албанија]]. === Иселеништво === Јован Трифуноски забележал дека во соседните села се иселиле родовите ''Букчевци'' (4 к.) во Мороишта, ''Ничевци'' (10 к.) во Враништа. По [[Втора светска војна|Втората светска војна]] имало иселувања во градовите, но сепак селото примило многу повеќе доселеници.<ref name=":0" /> Бранислав Русиќ запишал дека од родовите поединечно се знае за следните иселеници до крајот на 1940-тите:<ref name=":1" /> од Шулевци иселеници има во [[Бугарија]] (едно семејство од 1860 година), [[Романија]] (две семејства од 1860 година),Бороец (како домазет од 1900 година), [[Горни Милановац]] (две семејства од 1903 година) и во [[Струга]] (четири семејства од 1910 година); од Ѓиковци иселеници има во [[Битола]] (едно семејство од 1932 година); од Кајмаковци иселеници има во [[Струга]] (три семејства од 1908 и 1936 година) и во [[Бугарија]] (две семејства од 1918 година); од Бунчевци иселеници има во [[Мороишта]] (како домазет од 1908 година), и во [[Струга]] (три семејства од 1910 година); од Прентовци иселеници има во [[Волино]] (како домазет од 1942 година) и во [[Соединети Американски Држави|САД]] (две семејства од 1907 година); од Лабовци иселеници има во [[Сливница]] (едно семејство од 1928 година); од Шуковци иселеници има во [[Соединети Американски Држави|САД]] (две семејства од 1905 година); од Гагалевци иселеници има во [[Романија]] (две семејства од 1898 година) и од Кожевци иселеници има во [[Мешеишта]]. == Општествени установи == * [[ПУ „Јонче Крежески“ - Мислешево|Подрачно основно училиште „Јонче Крежески“]], подрачно основно училиште до петто одделение во состав на [[ОУ „Јосип Броз Тито“ - Струга]] * Дом на културата * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="180п"> Податотека:Општествен објект во Мислешево.jpg|Домот на културата Податотека:ОУ „Јонче Крежески“ - Мислешево.jpg|Основното училиште Податотека:Фудбалско игралиште во Мислешево.jpg|Фудбалското игралиште </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Мислешево било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], една од општините која доживеала најголеми промени со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Струга. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од некогашната Општина Струга. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Требениште, во која покрај селото Мислешево, се наоѓале и селата Волино, Горенци, Оровник, Подмоље и Требениште. Во периодот 1950-1952, селото припаѓало на градската општина Струга заедно со градот Струга. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 1863, 1863/1 и 1864 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кои се сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=15 октомври 2018|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|394}}</ref> * [[Пречиста (Мислешево)|Пречиста]] — средновековна црква и некропола; * [[Св. Климент (Мислешево)|Св. Климент]] — средновековна црква и некропола. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево|Црква „Св. Јован Крстител“]] — главна селска и гробишна црква; * [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Мислешево|Црква „Воведение на Пресвета Богородица“]] - гробишна црква, осветена во 1992 година. Истата е изградена во поголеми размери и осветена на 9 септември 2007 година од страна на Митрополитот Дебарско-кичевски г. Тимотеј;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mpc.org.mk/mpc/se/vest.asp?id=2296|title=Осветување на нова црква во Мислешево, струшко|date=11 септември 2007|publisher=МПЦ - ОА|accessdate=2011-01-09}}</ref> * [[Црква „Св. Климент Охридски“ - Мислешево|Црква „Св. Климент Охридски“]] — манастирска црква; и * [[Црква „Св. Преполовение“ - Мислешево|Црква „Св. Преполовение“]] (или '''Руса Среда''') — нова селска црква.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://strugaportal.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1064:crkva-mislesevo&catid=74:strnovo&Itemid=98|title=Осветување на црквата во Мислешево|date=1 август 2009 00:10|publisher=Струга Портал|accessdate=2011-01-09|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135751/http://strugaportal.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1064:crkva-mislesevo&catid=74:strnovo&Itemid=98|url-status=dead}}</ref> ;Споменици * Спомен-чешма за загинатите борци во [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]. <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево.jpg|Црквата „Св. Јован Крстител“ Податотека:Црква „Св. Климент Охридски“ - Мислешево 8.jpg|Црквата „Св. Климент Охридски“ Податотека:Црква „Св. Недела“ - Мислешево.jpg|Црквата „Воведение на Пресвета Богородица“ </gallery> == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Јован Крстител]] — црковна и селска слава. == Личности == ;Родени во или по потекло од Мислешево * [[Милан Климов Мижимаковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]];<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том III, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Ванѓел Стевов Мижимаковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]];<ref name=":2" /> * [[Јонче Лабоски]] (р. 1920) - партизан, учесник во НОБ; * [[Санта Велјаноска]] (1898 — 1963) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]]; и * [[Даниел Кајмакоски]] - македонски пејач. == Култура и спорт == Во селото има василичарско друштво кое за [[Василица]] организира караневал и работи КУД „Мислешево“, како и ФК Работник. == Поврзано == * [[Струшко Поле]] * [[Општина Струга]] * [[Струга]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Misleševo}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Мислешево| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] oq2kosi3d0kmehavzlyhtymjtw8pqtg 5603290 5603289 2026-08-02T17:41:04Z Ehrlich91 24281 /* Надворешни врски */ 5603290 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Мислешево | слика = Воздушен поглед на Мислешево.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Мислешево | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 2.969 | година = 2021 | поштенски број = 6330 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 698 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=11 | lat_sec=6 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=42 | lon_sec=31 | слава = [[Јован Крстител|Свети Јован Крстител]] | мрежно место = www.mislesevo.com | карта = Мислешево во Општина Струга.svg }} '''Мислешево''' — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. Поради близината на својот град, се смета и за негово предградие. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево 23.jpg|мини|300п|лево|Воздушен поглед на сретселото со [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево|црквата „Св. Јован Крстител“]]]] Од каде дошло името на селото Мислешево е доста тешко да се утврди. За тоа постојат доста преданија, меѓу кои се прикажува и една мала анегдота за името на селото, во која се вели дека неговите жители се думале какво име да му дадат на селото. Долго и долго мислеле, мислеле... и на крајот му го дале името „Мислешо“ или „Мишлешо“, како што се нарекувало и нарекува во народниот говор. Според некои извори името е од словенско потекло и спаѓа во групата лични имиња, а е изведено од зборот „мисл“.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во јужниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во југоисточниот дел на територијата на [[Општина Струга]], недалеку од самиот град [[Струга]] и до патот Струга-Охрид, па затоа припаѓа на рурбалната зона на градот.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=2 август 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=197}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 698 метри.<ref name="енциклопедија" /> Тоа е најблиското село до градот [[Струга]] и се наоѓа на околу 2 километри североисточно од него. До селото водат асфалтни патишта од [[Автопат А2 (Македонија)|државниот пат А2]], кој поминува до селото, но може да се дојде и преку [[Регионален пат 1208|регионалниот пат 1208]]. Мислешево е големо низинско село во близина на градот Струга во североисточна насока. Околу Мислешево од сите страни се наоѓаат плодни обработливи површини. Соседни села се [[Мороишта]] на север и [[Горенци (Охридско)|Горенци]] и [[Оровник]] на исток. Од 1963 година, селаните имаат вода од градскиот струшки водовод, а претходно водата ја носеле од Стара Чешма оддалечена 1 километар источно од селото. Во 1934 година биле избушени три бунари, длабоки над 70 метри.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=239-242|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите на атарот околу селото ги носат следниве називи: Рибница, Биоларница, Крбла, Пералиште, Требенишки Мост, Волински Пат, Мороишки Пат, Мороишка Топола, Кошара, Стара Пруга, Темни Јаз, Доганџица, Бостаниште, Шаркиница, Подливада, Вишенско Блато, Пашиница, Градски Пат, Маторник, Шемоска Ограда, Бранејнца, Барски Ливаѓе и Ливаѓе.<ref name=":0" /> Селото се состои од два дела: стар и нов. Стариот дел има збиен тип и се наоѓа североисточно, додека новиот дел има разреден тип и е издолжен околу 1 километар долж патот кон Струга.<ref name=":0" /> == Историја == [[Податотека:Спомен-чешма во Мислешево.jpg|мини|300п|десно|Спомен-чешмата посветена на борците од [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]]] Во средниот век се споменува „стас“ – низински имот во селото, кој кралот [[Стефан Душан|Душан]] (1342-45 г.) со своја даровница, му го дарувал на манастирот „[[Црква „Пресвета Богородица Перивлепта“ - Охрид|Света Богородица Перивлепта]]“ во [[Охрид]].<ref name=":0" /> Во Мислешево постојат разни преданија и траги од поранешни населби. Општо е кажувањето дека некогаш во близина на ова село покрај патот Мислешево-Струга постоело посебно село наречено Вишо. Меѓутоа, за време на отоманскиот период, таму се појавила [[Чума (болест)|чума]]. Дел од населението изумрело, додека другиот дел се преселил во денешното Мислешево. Така, селото Вишо престанало да постои. Неговото селиште денес се нарекува Вишевско Блато.<ref name=":0" /> Во минатото околу селото се протегало познатото струшко блато, што го предизвикувале поплави, кои биле присутни во доцните есенски, зимски и раните пролетни месеци, предизвикувани од излевањето на езерото и реките [[Црн Дрим]] и [[Сатеска]]. Тогаш низ селото се одело исклучиво со чизми, односно „скорни“, како што тука се нарекуваат, или пак со кукалки, за што мислешевци биле добри мајстори. Но, затоа пак, полето било многу плодородно. Околу селото се наоѓаат месностите Пречиста, Св. Климент и Св. Атанасиј, каде има слаби остатоци од старини. Се пренесува дека на месноста Св. Атанасиј некогаш имало манастир. Уште се верува дека кај овие месности има закопани богатства, кое сега никој не може да го откопа. На месноста Св. Климент селаните одат на првиот петок пред Велигден.<ref name=":0" /> На сретсело се наоѓа [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево|црквата „Св. Јован Крстител“]], околу која се наоѓаат селските гробишта.<ref name=":0" /> Во селото постои спомен-чешма на НОБ.<ref name="енциклопедија" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 13,2&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 1.223 [[хектар]]и, па затоа има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Во селото работат услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> Во отоманскиот период, земјата припаѓала на чифликсајбиите Шабан-ефенди Пустиња и Расим-ефенди од Дебар, Ферат-бег од Охрид, Риза-бег, Деливер-ага и Кромидче-ага од Струга. Дебарчаните ја добиле земјата како подарок од султанот и тие биле должни секоја година да даваат храна за помала единица на војската. Останатите ја присвоиле земјата од „каурите“. Кромидче-ага бил убиен од страна на мештанинот Јаковче Галески пред крајот на турската власт.<ref name=":0" /> До 1912 година, селаните работеле на [[Чифлиг|чифлиците]] и престојувале во куќите на чифликсајбиите. Само 5-6 домаќинства имале свои куќи, како родот Прентовци. Во селото долго време биле зачувани три кули, а во кулата на Шабан-ефенди дури било сместено и некогашното училиште.<ref name=":0" /> Поради својата местоположба и бројните плодни обработливи површини, селаните се занимавале со земјоделство. Најчесто произведувале пченка, зеленчук, пченица и други. Меѓутоа, земјоделството е тесно поврзано со сточарството, па така се одгледувале говеда, свињи и малку коњи. Во поново време присутно е заминувањето во странство на привремена работа.<ref name=":0" /> Како приградска населба на градот [[Струга]] и големо село во Струшкото Поле, кое е сместено на важен автомобилски пат, Мислешево е економски многу развиено село. Голем е бројот на современи куќи за живеење, а скоро секое семејство има свој патнички автомобил или некое парче на земјоделска механизација. Со тоа животот е многу олеснет, земјоделското и сточарското производство многу зголемени, а селото се претворило во вистинска приградска населба. Во Мислешево денес работат неколку индустриски капацитети, производствени погони и стоваришта за градежни материјали, печатници, три салони за мебел, автосервиси, локали за забавен живот на младите, сместувачки капацитети за туристи, трговски и други приватни претпријатија. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|761 |1953|1029 |1961|1213 |1971|1308 |1981|1988 |1991|3130 |1994|3246 |2002|3507 |2021|2969 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во Мислешево имало 700 жители, сите [[Македонци]].<ref>{{МЕС|254}}</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Мислешево е претставено како чисто македонско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 62 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Мислешево имало 504 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 164-165.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 650 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Мислешево е големо село, со значителен пораст на бројот на населението. Поради близината до градот Струга, Мислешево привлекло и доселеници. Селото во 1961 година броело 1.213 жители, од кои 1.204 биле Македонци, тројца Хрвати, двајца Црногорци и двајца жители Албанци, додека во 1994 година бројот се зголемил дури на 3.246 жители, од кои 2.668 биле Македонци, 433 биле Албанци, 52 Турци, 41 Влав, 14 Срби и 38 останати.<ref name="енциклопедија" /> Во бројките за население е вброена и населбата Мислешевски Пат. Според пописот од 2002 година, во селото Мислешево живееле 3.507 жители, од кои 2.791 [[Македонци|Македонец]], 28 [[Македонски Турци|Турци]], 13 [[Македонски Роми|Роми]], 527 [[Македонски Албанци|Албанци]], 66 [[Македонски Власи|Власи]], 15 [[Македонски Срби|Срби]] и 67 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002 |publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=2 август 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.969 жители, од кои 2.195 [[Македонци]], 368 [[Македонски Албанци|Албанци]], 50 [[Македонски Турци|Турци]], 26 [[Македонски Роми|Роми]], 38 [[Македонски Власи|Власи]], 7 [[Македонски Срби|Срби]], 3 [[Македонски Бошњаци|Бошњаци]], 182 останати и 100 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Мислешево: {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} ! '''Вкупно''' |- style="text-align:center;" |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''761''' |- style="text-align:center;" |1953 |1.028 |1 |— |— |— |— |... |— |— |'''1.029''' |- style="text-align:center;" |1961 |1.204 |2 |— |... |... |1 |... |6 |— |'''1.213''' |- style="text-align:center;" |1971 |1.301 |5 |— |— |... |— |... |2 |— |'''1.308''' |- style="text-align:center;" |1981 |1.886 |76 |1 |— |4 |3 |... |18 |— |'''1.988''' |- style="text-align:center;" |1991 |2.928 |68 |26 |12 |28 |11 |— |57 |— |'''3.130''' |- style="text-align:center;" |1994 |2.668 |433 |52 |— |41 |14 |— |38 |— |'''3.246''' |- style="text-align:center;" |2002 |2.791 |527 |28 |13 |66 |15 |— |67 |— |'''3.507''' |- style="text-align:center;" |2021 |2.195 |368 |50 |26 |38 |7 |3 |182 |100 |'''2.969''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> === Родови === Мислешево е македонско село,<ref name=":0" /> отсекогаш населено исклучиво со [[Македонци]] од [[Православие|православна христијанска]] вероисповед, кои и во денешно време претставуваат најдоминатно мнозинство во населеното место во кое како жители се водат и лица од други националности, кои всушност живеат во струшката приградска населба Мислешевски Пат, која административно се води како дел од Мислешево. Во етнографските истражувања се забележани следните родови, кои може да се поделат во староседелци, постари доселеници и понови доселеници. Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото се: * '''Македонски родови:''' **'''Староседелци и доселеници со непознато потекло:''' ''Шулевци'' (30 к.), ''Мечкаровци'' (6 к.), ''Коруновци'' (3 к.), ''Мижимаковци'' (15 к.), ''Шавревци'' (8 к.), ''Љубевци'' (7 к.), ''Рембовци'' (9 к.), ''Кајмаковци'' (20 к.) и ''Бунчевци'' (7 к.). Првите три рода се најстари, тие се најверојатно староседелци. Од родот ''Кајмаковци'' потекнува познатиот пејач [[Даниел Кајмакоски]]. **'''Стари доселени родови со познато потекло:''' ''Кожевци'' (2 к.), доселени се од селото [[Волино]]; ''Бочевци'' (10 к.), доселени се од некое село во [[Дебрца]]; ''Шуковци'' (10 к.), доселени се од селото [[Горенци (Охридско)|Горенци]]; ''Прентовци'' (20 к.), доселени се од селото [[Прентово]] во [[Албанија]]. Тоа село било западно од [[Струга]], на пат за [[Елбасан]]; ''Рајчиновци'' (10 к.), доселени се од селото [[Рајца (Албанија)|Рајце]], исто така во Албанија. Како се зборува Рајце се наоѓало во близина на селото [[Прентово]]. **'''Понови доселеници:''' ''[[Ташмаруништа|Ташманоруштани]]'' (22 к.), [[Луково (Струшко)|''Луковчани'']] (12 к.), [[Брчево|''Брчевци'']] (8 к.), ''[[Радожда]]ни'' (7 к.), [[Јабланица (село)|''Јабланичани'']] (7 к.), [[Глобочица|''Длабочанци'']] (7 к.), [[Луково (Струшко)|''Луковчани'']] (4 к.), [[Нерези (Струшко)|''Нережани'']] (4 к.), [[’Ржаново (Струшко)|''Ржановци'']] (3 к.) и [[Вевчани|''Вевчанци'']] (1 к.), доселени се во периодот од 1971-1977 година. Имињата ги носат по селата од каде се доселени. Тие се населиле долж патот за Струга и нивните починати биле закопувани во градските гробишта. * '''Муслимански родови:''' **'''Албански род:''' ''Франговци'' (1 к.), доселени се од селото [[Франгово]]. **'''Торбешки род:''' ''Лабуништанци'' (7 к.), доселени се од селото [[Лабуништа]]. Според истражувањата пак на [[Бранислав Русиќ]] од крајот на 1940-тите, родови во селото биле:<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Мислешево|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Староседелци:''' ''Шулевци'' (24 к.) и ''Мечкаровци'' (4 к.). * '''Со непознато потекло:''' ''Ѓиковци'' (4 к.), ''Кајмаковци'' (21 к.), ''Бочевци'' (9 к.), ''Шавревци'' (3 к.), ''Крецевци'' или ''Крецуле'' (1 к.), ''Коруновци'' (3 к.) и ''Бунчевци'' или ''Џутевци'' (4 к.). * '''Доселеници:''' ''Прентовци'' (26 к.), околу 1750 година се иселиле од селото [[Прентово]] кај [[Елбасан]] во [[Албанија]]. Најпрво се населиле во селото [[Лабуништа]], каде останал еден дел од родот. Потоа се населиле во [[Заграчани]], [[Враништа]] и [[Охрид]]. Па во почетокот на XIX век некој ага ги донел во Мислешево; ''Мижимаковци'' (11 к.), доселени се околу 1808 година од селото [[Болно]] во [[Преспа]]; ''Лабовци'' (6 к.), доселени се околу 1820 година од селото [[Мешеишта]] кај [[Охрид]]; ''Шуковци'' (4 к.), доселени се околу 1890 година од селото [[Горенци (Охридско)|Горенци]] кај [[Охрид]]; ''Гагалевци'' (3 к.), доселени се од [[Охридско]]; ''Крстановци'' или ''Сирулци'' (3 к.), доселени се од селото [[Сирула]] кај [[Охрид]]; ''Кожевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Волино]] кај [[Охрид]], таму имале роднини; ''Черенковци'' (1 к.), доселени се од селото [[Сливово]] во [[Дебрца]]; ''Рајчиновци'' или ''Трајковци'' (14 к.), доселени се на почетокот од XIX век од селото [[Рајца (Албанија)|Рајце]], западно од [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]], во [[Албанија]]. === Иселеништво === Јован Трифуноски забележал дека во соседните села се иселиле родовите ''Букчевци'' (4 к.) во Мороишта, ''Ничевци'' (10 к.) во Враништа. По [[Втора светска војна|Втората светска војна]] имало иселувања во градовите, но сепак селото примило многу повеќе доселеници.<ref name=":0" /> Бранислав Русиќ запишал дека од родовите поединечно се знае за следните иселеници до крајот на 1940-тите:<ref name=":1" /> од Шулевци иселеници има во [[Бугарија]] (едно семејство од 1860 година), [[Романија]] (две семејства од 1860 година),Бороец (како домазет од 1900 година), [[Горни Милановац]] (две семејства од 1903 година) и во [[Струга]] (четири семејства од 1910 година); од Ѓиковци иселеници има во [[Битола]] (едно семејство од 1932 година); од Кајмаковци иселеници има во [[Струга]] (три семејства од 1908 и 1936 година) и во [[Бугарија]] (две семејства од 1918 година); од Бунчевци иселеници има во [[Мороишта]] (како домазет од 1908 година), и во [[Струга]] (три семејства од 1910 година); од Прентовци иселеници има во [[Волино]] (како домазет од 1942 година) и во [[Соединети Американски Држави|САД]] (две семејства од 1907 година); од Лабовци иселеници има во [[Сливница]] (едно семејство од 1928 година); од Шуковци иселеници има во [[Соединети Американски Држави|САД]] (две семејства од 1905 година); од Гагалевци иселеници има во [[Романија]] (две семејства од 1898 година) и од Кожевци иселеници има во [[Мешеишта]]. == Општествени установи == * [[ПУ „Јонче Крежески“ - Мислешево|Подрачно основно училиште „Јонче Крежески“]], подрачно основно училиште до петто одделение во состав на [[ОУ „Јосип Броз Тито“ - Струга]] * Дом на културата * Месна заедница <gallery mode="packed" heights="180п"> Податотека:Општествен објект во Мислешево.jpg|Домот на културата Податотека:ОУ „Јонче Крежески“ - Мислешево.jpg|Основното училиште Податотека:Фудбалско игралиште во Мислешево.jpg|Фудбалското игралиште </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Мислешево било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], една од општините која доживеала најголеми промени со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Струга. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од некогашната Општина Струга. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Требениште, во која покрај селото Мислешево, се наоѓале и селата Волино, Горенци, Оровник, Подмоље и Требениште. Во периодот 1950-1952, селото припаѓало на градската општина Струга заедно со градот Струга. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 1863, 1863/1 и 1864 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кои се сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=15 октомври 2018|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|394}}</ref> * [[Пречиста (Мислешево)|Пречиста]] — средновековна црква и некропола; * [[Св. Климент (Мислешево)|Св. Климент]] — средновековна црква и некропола. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево|Црква „Св. Јован Крстител“]] — главна селска и гробишна црква; * [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Мислешево|Црква „Воведение на Пресвета Богородица“]] - гробишна црква, осветена во 1992 година. Истата е изградена во поголеми размери и осветена на 9 септември 2007 година од страна на Митрополитот Дебарско-кичевски г. Тимотеј;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mpc.org.mk/mpc/se/vest.asp?id=2296|title=Осветување на нова црква во Мислешево, струшко|date=11 септември 2007|publisher=МПЦ - ОА|accessdate=2011-01-09}}</ref> * [[Црква „Св. Климент Охридски“ - Мислешево|Црква „Св. Климент Охридски“]] — манастирска црква; и * [[Црква „Св. Преполовение“ - Мислешево|Црква „Св. Преполовение“]] (или '''Руса Среда''') — нова селска црква.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://strugaportal.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1064:crkva-mislesevo&catid=74:strnovo&Itemid=98|title=Осветување на црквата во Мислешево|date=1 август 2009 00:10|publisher=Струга Портал|accessdate=2011-01-09|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135751/http://strugaportal.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1064:crkva-mislesevo&catid=74:strnovo&Itemid=98|url-status=dead}}</ref> ;Споменици * Спомен-чешма за загинатите борци во [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]. <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Црква „Св. Јован Крстител“ - Мислешево.jpg|Црквата „Св. Јован Крстител“ Податотека:Црква „Св. Климент Охридски“ - Мислешево 8.jpg|Црквата „Св. Климент Охридски“ Податотека:Црква „Св. Недела“ - Мислешево.jpg|Црквата „Воведение на Пресвета Богородица“ </gallery> == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Јован Крстител]] — црковна и селска слава. == Личности == ;Родени во или по потекло од Мислешево * [[Милан Климов Мижимаковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]];<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том III, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Ванѓел Стевов Мижимаковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]];<ref name=":2" /> * [[Јонче Лабоски]] (р. 1920) - партизан, учесник во НОБ; * [[Санта Велјаноска]] (1898 — 1963) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]]; и * [[Даниел Кајмакоски]] - македонски пејач. == Култура и спорт == Во селото има василичарско друштво кое за [[Василица]] организира караневал и работи КУД „Мислешево“, како и ФК Работник. == Поврзано == * [[Струшко Поле]] * [[Општина Струга]] * [[Струга]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Misleševo}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Мислешево| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] eweuzenap6pp5asqnn8jqxvzbm1butd 0 15092 5603174 5385729 2026-08-02T12:50:56Z 19user99 72391 #WPWPMK 5603174 wikitext text/x-wiki [[File:056 Teaching Impermanence (9014223736).jpg|alt=impermanence|thumb|Будистичка слика што прикажува промена]] '''Промена''' е поим кој означува премин од исто во [[разлика|различно]]. ==Промената како философски концепт== Промената, квалитетот на непостојаноста и на [[тек]]от имала прошарана историја како концепт. Во [[старогрчка филозофија|старогрчката филозофија]], додека [[Хераклит]] ја сметал промената за секогаш присутна и за сеопфатна, [[Парменид]] го негирал нејзиното постоење. [[Овидиј]], со неговото дело „[[Преобразби (Овидиј)|Преобразби]]“, има големо значење за класичното тематско сфаќање на промената како преобразба. [[Птоломејски систем|Птоломејската астрономија]] предвидувала главно статичен универзум, со случајни промени ограничени во помалку вредните сфери. [[среден век|Средновековната]] мисла гаела голема почит кон [[авторитет]]от и [[откровение]]то, значително стеснувајќи каков било поттик за промена. [[Исак Њутн]] и [[Готфрид Лајбниц]] ги искористиле [[математика|математичките]] концепти во калкулус|калкулусот за да добијат математички модели на промената. Ова претставувало голем чекор во разбирањето на текот и варијацијата. Со појавата на [[Индустриска револуција|индустријализацијата]] и [[капитализам|капитализмот]], важноста на [[иновација]]та растела, и социјалните и политичките пресврти и притисоци често предизвикувале промена со насилна [[револуција]] (како во [[Северна Америка]] и во [[Франција]] на крајот од 18 век). На крајот од [[XX век]], [[бизнис]] и [[Њу Ејџ]] размислувањата ентузијастички се фокусирале на [[Личен развој|трансформација]] во [[менаџмент]]от, во функцијата и во менталните ставови, игнорирајќи или омаложувајќи ја промената во [[општество]]то или во [[геополитика]]та. Културните ставови кон промената, сама по себе, може да припаѓаат на следниве две категории: * Промената е случајна, без [[детерминизам]] или [[телеологија]]. * Промената е циклична, и може да се очекува враќање на околностите. Овој концепт, најчесто поврзуван со [[Источна филозофија|источните светогледи]], како на пример, [[хиндуизам|хиндуизмот]] или [[будизам|будизмот]], сепак имал голема популарност во Европа во [[средниот век]], и често се појавува во сликите на [[тркало на среќата|тркалото на среќата]]. Промената може да бара организмите и организациите да се [[адаптација|адаптираат]] (видете: [[Еволуција]]). ==Менаџмент на промените== ==Промената како мотив во уметноста и во популарната култура== * „Промени“ ([[англиски]]: ''Changes'') — песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група [[Бенд оф Џипсис]] (''Band of Gypsys'') од 1970 година.<ref>[https://www.discogs.com/Hendrix-Band-Of-Gypsys/release/4758715 DISCOGS Hendrix* ‎– Band Of Gypsys (пристапено на 7.12.2020)]</ref> * „Промени“ (англиски: ''Changes'') — песна на британскиот рок-музичар [[Дејвид Боуви]] (''David Bowie'') од 1971 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=pl3vxEudif8 YouTube, david bowie - changes (пристапено на 7.12.2020)]</ref> * „Вечна промена“ (англиски: ''Perpetual Change'') — песна на британската рок-група [[Јес]] (''Yes'') од 1971 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/34991-Yes-The-Yes-Album Yes – The Yes Album (пристапено на 14.6.2024)]</ref> == Наводи == {{наводи}} {{фило-никулец}} [[Категорија:Филозофија]] [[Категорија:Менаџмент]] [[Категорија:Организација]] d2t647c32e8k2n7xzodv8u7pnkho98m 0 17557 5603340 5540811 2026-08-02T20:20:38Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5603340 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Пиринска Македонија| |image_skyline = Zlataritza-savet.jpg |caption_skyline = Зградата на Општината | слика мапа= | име=Гарван | општина=[[Општина Белица]] | популација= | поштенски број= | надморска височина= | географска широчина= | географска должина= | веб= |name=Гарван|name_local=Златарица|lat_deg=41.9222892686452|lon_deg=23.755878116733566|municipality=[[Белица (општина)|Белица]]|area=34.02|elevation=1,347|population_as_of=2021|population=65|postal_code=2783}} '''Гарван''' (од 1982 г. офиц. '''Златарица'''<ref>Указ № 86/Обн. 26.01.1982 г.</ref>, {{langx|bg|Златарица}}) — село во [[Општина Белица]], [[Пиринска Македонија]]. == Географија и местоположба == Гарван е планиско село од разбиен тип, коешто се наоѓа на западните падини на [[Родопи]]те, на надморска височниа од 1,374 метри. Од својот општински центар [[Белица (град)|Белица]], е оддалечен 16.7 километри југоисточно, од градот [[Јакоруда]] 12.9 километри југоисточно, додека пак од [[Мехомија|Разлог]] 24.7 километри источно. == Историја == Селото било некогаш во составен дел - маало на [[Бабјак (село)|Бабјак]]. == Стопанство == Атарот на селото зафаќа површина од 34км². Околу селото има тревна вегетација, додека на остатокот од атарот преовладуваат шумите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://land.copernicus.eu/en/products/corine-land-cover/clc2018|title=CORINE Land Cover 2018}}</ref> == Демографија == Според пописот од 2021 година, селото имало 65 жители, со густина на населеност од 1 човек на километар квадратен. Во пописот од 2011 година имало 98 жители, што значи дека во текот на една деценија имало стапка на пад на население од -3.8%.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.citypopulation.de/en/bulgaria/blagoevgrad/belica/14521__zlatarica/|title=City population}}</ref> == Општествени установи == == Самоуправа и политика == Поштенски број на селото е 2783. == Културни и природни знаменитости == == Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт == == Иселеништво == == Поврзано == * [[Златарица (река)]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ПМ-гео-никулец}} {{Општина Белица}} [[Категорија:Општина Белица]] [[Категорија:Села во Пиринска Македонија]] 57vf8uhm32u0wfuratpzmk75qln57w5 0 18241 5603283 5580622 2026-08-02T17:34:10Z Gurther 105215 5603283 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Постол |name_local = Πέλλα |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |prefec = [[Постол (округ)|Постол]] |population = 2450 |population_as_of = 2011 |area = 3 |elevation = 36 |lat_deg = 40 |lat_min = 48 |lon_deg = 22 |lon_min = 31 |postal_code = 580 05 |area_code = 23820 |licence = ΕΕ |mayor = Василиос Ксирос |website = |image_skyline = Postol cheshma.JPG |caption_skyline = Чешма во центарот на Постол |city_flag = |city_seal = |districts = |party = |since = |elevation_min = |elevation_max = }} [[Податотека:Pella House atrium.jpg|мини|десно|Древниот град Пела]] '''Постол''' ({{langx|el|Πέλλα}}, ''Пела'', до 1926 г. ''Άγιοι Απόστολοι'', ''Агии Апостоли''; до 1975 г. ''Παλαιά Πέλλα'', ''Палеја Пела'', {{langx|tr|Alaklise}}, ''Алаклисе'') — [[гратче]] во [[Централна Македонија (Грција)|централниот дел]] дел на [[Егејска Македонија]], на местото на некогашниот град [[Пела]] — престолнина на древна [[Македон]]ија. Градот е административен центар на истоимената [[Постол (општина)|Општина Постол]] и се наоѓа во [[Постол (округ)|Постолскиот Округ]]. ==Местоположба== Постол се наоѓана 10 километри југоисточно од [[Пазар (град)|Пазар]] (Ениџе Вардар) 40 километри северозападно од [[Солун]], сместено на надморска височина од 60 метри<ref name="ReferenceA">Симовски, Х. Тодор. ''Населените места во Егејска Македонија''. Скопје, 1998. I дел, стр. 77</ref>. Сместено е во плодната рамнина на големата низина на Солунското Поле. Блиску до него минува главниот пат од [[Солун]] за [[Ениџе Вардар]], а атарот зафаќа површина од 30 квадратни илометри. Постол е прилично богато село, бидејќи располага со многу плодно земјиште, при што главните производи се жито, памук, овошје и сточарски преработки<ref name="ReferenceA"/>. Под самото село крај главниот пат постојат извори од кои со вода се снабдувал античкиот град [[Пела]], престолнината на [[Александар Македонски]] која се наоѓала токму тука, за што сведочат ископините во чии рамки постои и музеј<ref name="ReferenceA"/>. == Историја и население == [[Пела]] во древноста била голем град, по [[Ајга]] била престолнина на [[Античка Македонија|античко македонското]] царство каде е роден [[Александар Македонски]]. До [[XIX век]], Постол зафаќал наоѓалиште близу до горниот град, а долниот град се протегал до мочуриштата на Црна Река (денес Мавронери).<ref name="ReferenceB">Grande Encyclopedie, ''s.v.'' Pella</ref> Селото е исто така родно место на [[Крсте Мисирков]]. Во 1905 г., според Крсте Петков Мисирков, село Постол било македонско со 80 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> До 1924 селото било населено исклучиво населено со македонско население и според К’нчов имало 520 жители, според Бранков 720, а според Милоевиќ се состоело од 80 македонски куќи<ref name="ReferenceA" />. Бројната состојба на населението според пописите се движела: 1913 - 560, 1920 - 737 жители. Во 1924 во Бугарија принудно биле иселени 99 [[Македонци]] на чие место биле населени бегалски семејства од Источна Тракија со вкупно 675 бегалци, со што така станало мешано село<ref name="ReferenceA" />. Понатаму бројноста на населението се движела 1.437 жители во 1928 година, 1.673 во 1940 година, 1.852 жители во 1951 година, 2.146 во 1961, 2.111 во 1971, 2.272 во 1981 и 2.374 жители во 1991<ref name="ReferenceA" />. Соодносот на македонското население спрема бегалците е 50-50%, а според статистиката на [[НОФ]] од 1947 година во селото живееле 750 [[Македонци]], 750 бегалци и 50 Власи<ref name="ReferenceA" />. Во текот на Втората светска војна и Граѓанската војна селото, посебно [[Македонци]]те било подложено на терор, поради што неколку семејства и поединци побарале засолниште во Република Македонија<ref name="ReferenceA" />. == Име == За време на византискиот и отоманскиот период, на [[словенски јазици|словенските јазици]] градот бил познат под името ''Свети Апостол'' или ''Постол''<ref>Тодор Христов Симовски, Населените места на Егејска Македонија (Скопје 1998), ISBN 9989-9819-4-9, стр. 77.</ref>, и на [[отомански турски]] како ''Allah Kilise/Алах Килише'' 'Господова Црква'.<ref name="ReferenceB"/> Името ''Пела'' заживеало повторно во 1936 г. == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта * [[Пела]] — древна престолнина на македонската држава ;Цркви „[[Црква „Св. Петар и Павле“ - Постол|Св. Петар и Павле]]“ од 1867 г == Познати личности == * [[Александар Македонски]] — македонски император и војсководец * [[Крсте Мисирков]] (1874 - 1926) — македонски национален деец и мислител, филолог, научник и издавач * [[Јордана Слатникова]] (1924 - 1948) — борец на [[НОВ]] во Егејска Македонија * [[Ката Мисиркова-Руменова]] (1930 - 2012) — македонска писателка == Поврзано == * [[Постол (округ)]] * [[Постол (општина)]] == Наводи == {{наводи}} {{Постол}} [[Категорија:Постол| ]] [[Категорија:Постол (округ)]] [[Категорија:Градови во Егејска Македонија]] anxp5wwv311g3kj3o9mtrsdqxvc424i 0 30964 5603482 5421918 2026-08-03T09:54:39Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603482 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{Инфокутија за телевизија | show_name = Скриени страсти | image = | caption = | show_name_2 = | genre = [[драма]], [[теленовела]] | format = | creator = [[Хулио Хименес]] | developer = {{plainlist| * [[Телемундо]] * RTI Producciones }} | writer = | director = | creative_director = | presenter = | starring = {{plainlist| * [[Дана Гарсија]] * [[Марио Симаро]] * [[Мајкл Браун]] * [[Паола Реј]] * [[Хуан Алфонсо Баптиста]] * [[Наташа Клаус]] }} | judges = | voices = | narrated = | theme_music_composer = Хектор Кардона Џуниор | opentheme = "Fiera Inqueta" | endtheme = | composer = | country = [[Колумбија]] | language = [[шпански]] | num_seasons = 1 | num_episodes = 188 | executive_producer = | producer = | editor = | location = Бојака, Колумбија | cinematography = | camera = | runtime = [[45 минути]] | company = | distributor = | channel = Каракол ТВ | picture_format = Повеќекратна камера | audio_format = Стереофоничен звук | first_aired = {{Start date|2003|10|21|df=y}} | last_aired = присутни | status = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = | production_website = }} [[Податотека:Pasión de Gavilanes.jpg|мини|Страста на јастребите]] '''Скриени страсти''' ({{langx|es|Pasión de Gavilanes}}) — светска популарна [[теленовела]] од престижната [[америка]]нска продукција [[Телемундо]] со соработка со колумбијската тв куќа [[РТИ Колумбија]]. Серијата го освои целиот свет со едночасовни 188 епизоди. На меѓународниот пазар исто така излезе и [[ЦД]] со [[музика]] од серијата, како и [[ДВД]] Издание со сите епизоди. Кај нас оваа теленовела имаше огромен успех, и се емитуваше на [[А1 телевизија]]. == Синопсис == Приказната се врти околу браќата Рејес, и сестрите Елизондо. Браќата Хуан, Франко и Оскар Рејес, се тројца браќа кои живеат во мал град, и заработуваат од [[пекарница]]та што ја имаат. Со нив исто така живее и нивната сестра Либија Рејес. Таа имала љубовна врска со Бернардо Елизондо, богат [[ранч]]ер, и останува трудна од него, но еден кобен ден, таа извршува самоубиство. Браќата Рејес потиштени од смртта на нивната сестра, заминуваат во потрага по виновникот за смртта на нивната сестра. Тие одат на ранчот на фамилијата Елизондо, и се заљубуваат во трите ќерки на виновникот за смртта на нејзината сестра, кој неодамна умрел. Норма, Химена и Сарита се трите ќерки и на злобната Габриела Елизондо, која после смртта на нејзиниот маж ужива во наследството. Браќата барајќи одмазда, се заљубуваат во трите сестри. == Надворешни врски == * [http://www.serials.ru/main/en/pasion_de_gavilanes.html Сериалс.ру] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070711071452/http://www.serials.ru/main/en/pasion_de_gavilanes.html |date=2007-07-11 }} * [http://www.a1.com.mk/emisii/serii/serija.asp?ID=22 A1 Телевизија] [[Категорија:Колумбиски телевизиски серии]] [[Категорија:Теленовели]] [[Категорија:Телемундо]] i2ti5qm7xhuiri4ii5y1g187yi0hb58 0 32512 5603509 5422059 2026-08-03T10:09:39Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603509 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{Инфокутија за телевизија | show_name = Зоро | image = Zorro la Espada y la Rosa-bg.png | caption = Зоро и розата | genre = [[драма]] <br /> [[теленовела]] <br /> [[акција (жанр)|акција]] <br /> [[авантура]] | creator = [[Умберто "Кико "Оливиери]] | starring = [[Марлен Фавела]]<br /> [[Кристијан Меиер]]<br /> [[Артуро Пениче]] <br /> [[Ерик Елиас]] <br /> [[Освалдо Риас]] | opentheme = "Amor Gitano" - Beyonce ft Aljenadro Fernandez | country = [[САД]] / [[Колумбија]] | language = [[Шпански]] | num_episodes = 122 | runtime = [[45 минути]] | network = [[Телемундо]] | location = [[Богота]] [[Картагена]] | first_aired = [[12 февруари]] [[2007]] | last_aired = [[23 јули]] [[2007]] | website = http://tv.telemundo.yahoo.com/zorro/ | imdb_id = 497154 }} '''Зоро: Meчот и Розата''' ({{langx|es|Zorro: La Espada y La Rosa}}) е американска/колумбиска [[теленовела]] заснована на творбата на [[Џонстон МекКалеј]]. Теленовелата е снимана оваа година во Колумбија, во продукција на [[Teлемундо]] и [[Сони Продукција]]. Оваа теленовела имаше голем успех во САД како и во соседните земји во Јужна Америка. Во деловите на Европа оваа теленовела моментално ги освојува гледачите. Насловната нумера ја исполлнуваат познатата американска пејачка [[Бијонсе Ноулс]] и мексиканскиот пејач [[Алехандро Фернандес]]. == Синопсис == Есмералда е нежна и млада девојка, која секој ден се бори против злобата која и ја нанесува нејзиниот татко Фернандо Санчес Монкада, гувернер на Лос Анџелес. Кога дознава дека нејзиниот татко ја посвоил и ја земал од рацете на нејзината вистинска мајка, која дал да ја затворат за да го задржи детето, нејзиниот живот драстично се менува. Сега ја разбира злобата на нејзиниот татко и зошто нејзината сестра Марија Анхела не ја почитува. Мисијата на Есмералда продолжува за да ја пронајде нејзината мајка, и да ја извлече од затвор. За достигнувањето на таа цел, нејзе ќе и помогне Зоро, во кој се вљубува со целото срце. Но, таа љубов има и препреки, бидејќи и нејзиниот татко се обидува да ја најде Есмералда за да је венча со стар маж. Освен тоа, Есмералда го краде срцето и на Диего де ла Вега, кој е добар маж и ја сака со целото срце. Ноќта, Есмералда му се предава на Зоро, а дента на Диего, иако не може да сфати како Диего и Зоро се иста личност. Набргу во животот на Есмералда се појавува и циганот Ренцо. Тој се бори за ослободувањето на своето племе од шпанските власти. Станува нејзин пријател кој е заљубен во неа. == Улоги == {| class="wikitable" |- bgcolor="#CCCCCC" ! Глумци || Ликови |- |[[Кристијан Меиер]] || Диего де ла Вега / Зоро |- |[[Марлен Фавела]] || Есмералда Санчес де Монкада |- |[[Артуро Пениче]] || Фернандо Санчес де Монкада |- |[[Освалдо Риос]] || Дон Алехандро де ла Вега |- |[[Хорхе Као]] || Отец Томас Виљарте |- |[[Ерик Елиас]] || Ренцо |- |[[Наташа Клаус]] || Сестра Ана Камила Суплициос |} == Зоро на Балканот == * [[Бугарија]]: бТВ * [[Македонија]]: Сител Телевизија * [[Босна и Херцеговина]]: Пинк БХ * [[Србија]]: РТВ Пинк * [[Црна Гора]]: Пинк М == Надворешни врски == * [http://tv.telemundo.yahoo.com/zorro/ Официјална Веб Страна] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070815085519/http://tv.telemundo.yahoo.com/zorro/ |date=2007-08-15 }} * [http://en.wikipedia.org/wiki/Zorro:_La_Espada_y_la_Rosa Англиска Википедија] [[Категорија:Колумбиски телевизиски серии]] [[Категорија:Теленовели]] [[Категорија:Телемундо]] qkjjabipa56s0dlrnp0vw8jk3lyrr9w 0 33722 5603533 5374678 2026-08-03T10:44:12Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603533 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{Infobox Eurovision |name = Евровизија 2007 |image =Hartwall Areena ESC 2007.jpg |date = [[10 мај]] (ПФ) [[12 мај]] [[2007]](Финале) |presenters = [[Јана Пелконен]] <br /> [[Мико Лепилампи]] <br /> [[Крис Салмимен]] |host = [[Финска]] [[YLE]] |venue = [[Хартвал Арена]], [[Хелсинки]], [[Финска]] |winner = {{СРБ}} ''Molitva'', [[Марија Шерифовиќ]] |vote = Гласањето се врши во секој земја учесник преку телевотинг или смс. Секоја земја доделува бодови од 1-8, 10 и 12. |entries = 42 (28 во полуфинале, 24 во финале) |debut = {{ЧЕШ}}<br />{{ЦГ}}<br />{{ГРУ}}<br />{{СРБ}} |return = {{АВС}}<br />{{УНГ}} |withdraw = {{МОН}} |null = непознато |interval = Apocalypta |opening = [[Лорди]] }} '''Евровизија 2007''' беше 52 издание на „[[Евровизија|Песна на Евровизија]]“. Победник беше [[Србија]] и беше одржана во [[Хартвол Арена]] во [[Хелсинки]], [[Финска]] од [[10 мај|10]] (полуфинале) до [[12 мај]] (финале). Финска доби предност на одржување на Евровизија, заблагодарувајќи им се на [[хеви метал]] бендот [[Лорди]], кои победија на [[Евровизија 2006]], што се одржа во [[Атина]], [[Грција]]. Водители на оваа манифестација беа [[Јана Пелконен]] и [[Мико Лепилампи]], со [[Крис Салминен]] во зелената соба. Темата на оваа ''[[Евровизија]]'', Финска одлучи да биде ''„Вистинска фантазија“''. ''Хартвол Арената'' е најголема финска арена за [[хокеј на мраз]], којашто беше главен фаворит за одржување на ''Евровизија''. Рекордниот број на земји учесници беше 42. Како нови земји учесници се појавија: [[Србија]], [[Чешка]], [[Црна Гора]] и [[Грузија]]. А земји кои се вратија после неколку години беа: [[Австрија]] и [[Унгарија]]. Во финалето, резлутатите од секоја земја беа прикажани од 1-7 бода автоматски се појавија на екранот, и само 8, 10 и 12 беа читани од говорникот од секоја земја. За првпат победникот после Евровизијата имаше промоција околу светот, со концерти во [[Данска]], [[Шпанија]], [[Шведска]], [[Холандија]], Грција и [[Германија]]. Турнејата беше одржана од [[16 мај]] до [[21 мај]]. == Полуфинале == [[Податотека:ESC 2007 hosts.jpg|мини|300п|десно|Водителите [[Јана Пелконен]] и [[Мико Лепилампи]]]] На полуфиналето што се одржа на [[10 мај]] [[2007]], настапија за првпат 28 земји. Редослед на земјите, бодови, место кое го освоија и земји кои заземаа место во финалето: * '''[[Бугарија]]''' 146 (6) * [[Израел]] 17 (24) * [[Кипар]] 65 (15) * '''[[Белорусија]]''' 176 (4) * [[Исланд]] 77 (13) * '''[[Грузија]]''' 128 (8) * [[Црна Гора]] 33 (23) * [[Швајцарија]] 40 (20) * '''[[Молдавија]]''' 91 (10) * [[Холандија]] 38 (21) * [[Албанија]] 49 (17) * [[Данска]] 45 (19) * [[Хрватска]] 54 (16) * [[Полска]] 75 (14) * '''[[Србија]] 298''' (1) * [[Чешка]] 1 (28) * [[Португалија]] 11 (11) * '''[[Македонија]]''' 97 (9) * [[Норвешка]] 48 (18) * [[Малта]] 15 (25) * [[Андорa]] 80 (12) * '''[[Унгарија]]''' 224 (2) * [[Естонија]] 33 (22) * [[Белгија]] 14 (26) * '''[[Словенија]]''' 140 (7) * '''[[Турција]]''' 197 (3) * [[Австрија]] 4 (27) * '''[[Латвија]]''' 168 (5) == Финале == [[Податотека:Serbiaesc07.jpg|мини|300п|десно|Победникот [[Марија Шерифовиќ]] изведувајќи ја песната [[Молитва (песна)|Молитва]]]] Финалето се одржа на [[12 мај]] [[2007]]. Во него учествуваа 10 најдобри песни од полуфиналето, плус големата четворка ([[Франција]], [[Велика Британија]], [[Германија]] и [[Шпанија]]) и плус земјите коишто минатата година заземале место во финалето. Редослед на земјите, бодови, местото што го освоија и земјата победник: * [[Босна и Херцеговина]] 106 (11) * [[Шпанија]] 43 (20) * [[Белорусија]] 145 (6) * [[Ирска]]5 (24) * [[Финска]] 53 (17) * [[Македонија]] 73 (14) * [[Словенија]] 66 (15) * [[Унгарија]] 128 (9) * [[Литванија]] 28 (21) * [[Грција]] 139 (7) * [[Грузија]] 97 (12) * [[Шведска]] 51 (18) * [[Франција]] 19 (22) * [[Латвија]] 54 (16) * [[Русија]] 207 (3) * [[Германија]] 49 (19) * '''[[Србија]]''' 268 (1) * [[Украина]] 235 (2) * [[Велика Британија]] 19 (23) * [[Романија]] 84 (13) * [[Бугарија]] 157 (5) * [[Турција]] 163 (4) * [[Ерменија]] 138 (8) * [[Молдавија]] 109 (10) {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Финска култура]] [[Категорија:Хелсинки]] [[Категорија:Музиката во 2007 година]] 60efklx5mgc74p8neg470kjtmb1jzpn 0 33888 5603495 5104535 2026-08-03T10:04:38Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603495 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Инфокутија за телевизија | show_name = Љубов без граници | image = Amarsinlimites.png | caption = Лого | genre = [[драма]], [[теленовела]], [[трилер]] | creator = [[Густаво Белати]], [[Марио Саградо]] | starring = [[Кариме Лозано]]<br /> [[Валентино Ланус]]<br /> [[Моника Санчес]] <br /> [[Марта Сорте]] <br /> [[Сабин Моусиер]] | opentheme = "Disparame, Dispara" , Laura Pausini | country = [[Мексико]] | language = [[Шпански]] | num_episodes = 135 | executive_producer = [[Анхели Незма Медина]] | location = [[Град Мексико]] | runtime = [[45 минути]] | network = [[Канал2]] | first_aired = [[10 октомври]] [[2006]] | last_aired = [[20 април]] [[2007]] | website = http://www.esmas.com/amarsinlimites | imdb_id = 0888077 | followed_by = ''[[Девојки како тебе]]'' (2007) }} '''Љубов без граници''' ([[шпански јазик|шпански]]: '''Amar Sin Limites''') — мексиканска теленовела во производство на [[Телевиса]] и аргентинската [[Телефе]]. Серијата имаше солиден успех во Мексико. Оваа теленовела е [[римејк]] на аргентинската мега популарна криминалистичка теленовела '''Resistire''' или кај нас преведена [[Посилна од судбината]] која се емитираше на [[Сител Телевизија]]. == Содржина == Диего Моран е кројач, продавал во раскошна продавница за машки алишта. Живее со својата девојка Валерија, но нивниот однос не е претерано стабилен. Кога Валерија сака да го напушти Диего, краде неколку вредни работи кои двајцата ги поседуваат, заедно со парите кои Диего ги чувал за да купи автомобил и парите за станарина кои Диего ги плаќа секој месец. Диего ќе биде избркан од станот, упропастен и разочаран, не мајќи избор заминува да живее назад во куќата на неговите родители, каде неговиот татко не го дочекува со раширени раце. Напуштен и поткраден од страна на неговата љубовница, Диего бара морална потпора во својата фамилија, посебно од страната на неговиот дедо, кој го разбира најмногу од сите членови на фамилијата. Неговите најдобри пријатели се Исела и Пако. Набргу после враќањето во семејниот дом, Диего ја запознава Азул Тоскано и се заљубува во неа. Но, Азул е свршена за Маурицио Дуарте, стопанственик чија компанија е вплеткана во чудни работи. Диего и Азул се зближуваат, но животот ги раздвојува. Тој заминува мислејќи дека таа никогаш нема да го погледне. Диего се спријателува со Силвана Ломбардо, жена на која синот и умрел пред две години. Откако нејзиниот син умрел, никој не успеал да ја вразуми дека Маурицио Дуарте не е виновен за смртта на нејзиниот син. Силвана е нестабилна личност и се обидува да го убие Маурицио, но Диего ја спречува и го спасува животот на Маурицио. Од тој момент, Маурицио го смета Диего за свој пријател кој му носи среќа, и го повикува да работи со него. Диего одбива, но Маурицио, кој секогаш добива што сака, настојува Диего да се вработи во неговата фирма. Сè додека не влезе во куќата на Маурицио, Диего не сфаќа дека Азул е жената која не можел да ја заборави и е во брак со човекот кој сега е негов газда. На почетокот, Диего не гледа ништо матно во работите на Маурицио. Не е среќен што работи за човекот кој ја освоил жената од неговите соништа, но ја прифаќа судбината. Диего е уверен дека Азул е во брак со Маурицио бидејќи го сметала за побогат и бидејќи тој и пружил богат и комотен живот. Набргу, Диего гледа со каква работа се занимава Маурицио, и ги гледа неговите илегални врски со другите моќни организации. Но, во обид да се непријатели со Маурицио, стигнуваат проблемите на Диего. Диего исто така и ветува на Азул, дека нема да ја пушти да живее во опасност. Таа сè уште не сфаќа какво чудовиште е Маурицио. И Азул не е единствената во смртна опасност, туку и нејзиниот татко Алфредо Тоскано, научник, кој Маурицио го вработил пред да ја запознае Азул. На Маурицио му требаат научните идеи на Алфредо како би направил пеколен и убиствен план. == Улоги == {| class="wikitable" |- bgcolor="#CCCCCC" ! Глумци || Ликови |- |[[Кариме Лозано]] || Азул Тоскано |- |[[Валентино Ланус]] || Диего Моран |- |[[Моника Санчес]] || Силвана Ломбардо |- |[[Рене Стиклер]] || Маурисио Дуарте |- |[[Сабин Моусиер]] || Ева Санторо |- |[[Ото Сирго]] || Алфредо Тоскано |- |[[Марија Сорте]] || Елоиса |- |[[Кармен Бецера]] || Лидија |- |[[Сокоро Бонила]] || Глорија |- |[[Марсело Кордоба]] || Андрес |} == Љубов без Граници на Балканот == [[Бугарија]]: бТВ == Надворешни врски == * [http://esmas.com/amarsinlimites/ Официјално мрежно место] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071010061630/http://www.esmas.com/amarsinlimites/ |date=2007-10-10 }} [[Категорија:Теленовели]] [[Категорија:Мексикански телевизиски серии]] 7di4uj3oqv4ult8ft25lzvsnddi6jbn 0 34363 5603488 5422221 2026-08-03T09:57:47Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603488 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{Инфокутија за телевизија |show_name = Злобница |image = |caption = |genre = [[драма]], [[теленовела]] |creator = [[Инес Родена]] |starring = [[Габриел Спаниќ]]<br /> [[Фернандо Колунга]]<br /> [[Шантал Андер]] <br /> [[Доминика Палета]] <br /> [[Артуро Пениче]] |opentheme = "La Usurpadora", Pandora |country = [[Мексико]] |language = [[Шпански]] |num_episodes = 102 |executive_producer = [[Салвадор Мехиа Алехандро]] |runtime = [[45 минути]] |network = [[Канал2]] |imdb_id = 0211878 }} [[Податотека:La Usurpadora Televisa 1998-Logo.png|мини|1998-Лого]] '''Злобница''' ({{langx|es|La Usurpradora}}), е една од најпознатите мексикански теленовели на сите времиња. Во главните улоги се појавуваат познатите глумци [[Габриела Спаниќ]] и [[Фернандо Колунга]]. Серијата го освои целиот свет, а резлутат на тоа беа бројните награди, како и наградата за најдобра теленовела на годината. == Синопсис == Паулина и Паола се две жени со многу сличен изглед, но емотивно и карактерно се многу различни. Тие се сретнале во еден хотел и сфатиле дека наликуваат една на друга. Паола Брачо е злобна, бесчуствителна и себична жена, венчана со Карлос Даниел, богат стопанственик, кој е заслепен по нејзината љубов. Таа го изневерува со многу мажи, секако, тој за тие афери не знае. Кога ќе ја сретне Паулина, сфаќа дека наликува на неа, но Паулина е сиромашна и работи во ресторан. Набргу, на Паола и доаѓа на памет една идеја. Таа одлучила да ја прати Паулина во фамилијата Брачо,за да би можела да помине година дена со своите љубовници. Паулина не ја прифаќа понудата, но Паола со помош на своите сплетки ја присилува на тоа. Во куќата на фамилијата Брачо, Паулина се преправа дека е болна, и заради својата болест не може да спие во ист кревет со Карлос Даниел. И покрај тоа, таа се заљубува во Карлос Даниел. Времето поминува, а Паулина сè повеќе и повеќе донесува радост и среќа во куќата на фамилијата Брачо, но Карлос Даниел не може да се изначуди што се случило со старата Паола Брачо. Набргу поминува година дена и Паулина одлучува да побегне и се вработува како медицинска сестра во болница. Карлитос, синот на Карлос Даниел, одлучува да ја побара Паулина, но доживува несреќа, и поради тоа го губи памтењето, но наоѓа на добри луѓе кои одлучуваат да ја пронајдат неговата фамилија и да му помогнат. Набргу, Паола се враќа во куќата, и поради своето однесување сите сфаќаат дека тоа е вистинската Паола, и ја надгледуваат сè повеќе. Таа после тоа побегнува со својот љубовник Даглас Малдонадо. Кога Паулина дознава што се случило со Карлитос, одлучува да се врати во фамилијата Брачо, и одлучува повторно да се претвора дека е Паола. == Злобница на Балканот == [[Македонија]]: МТВ Телевизија <br /> [[Србија]]: Пинк Телевизија <br /> [[Босна и Херцеговина]]: Пинк БХ <br /> [[Хрватска]]: ХРТ1 <br /> [[Словенија]]: Канал А <br /> [[Бугарија]]: ЕК <br /> [[Грција]]: Алфа ТВ == Надворешни врски == * [http://www.serials.ru/main/en/usurpadora.html Сериалс.ру] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071018034955/http://www.serials.ru/main/en/usurpadora.html |date=2007-10-18 }} * [http://www.alma-latina.net/usurpadora/usurpadora.shtml Интернет теленовела база на податоци] [[Категорија:Мексикански телевизиски серии]] [[Категорија:Теленовели]] 95km8zll5c5b8ai5k8auy0seuc99rv2 0 34759 5603217 5599087 2026-08-02T14:45:47Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603217 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Бозец |name_local = Άθυρα |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на Бозец во општината [[Постол (општина)|Постол]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Бозец | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 49 | ГШ_сек = 34 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 35 | ГД_сек = 34 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 49.34 |lon_deg = 22 |lon_min = 35.34 |elevation_min = |elevation = 30 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = [[Постол]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 1524 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Бозец''' ([[ениџевардарски говор|дијалектно]]: ''Боз’ц''; {{langx|el|Άθυρα}}, ''Атира''; до 1926&nbsp;г. ''Μπόζετς'', ''Бозец''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/172443 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Μπόζετς -- Άθυρα]</ref>) — село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Постол (општина)|Постол]] на [[Постол (округ)|истоимениот округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Населението брои 1.524 жители (2011). Сè до 1924&nbsp;г. било населено исклучиво со [[Македонци]], а денес има мало македонско малцинство.<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страница=64}}</ref> == Географија == Селото е сместено во [[Солунско Поле|Солунското Поле]], крај брегот на [[Гуменџиска Река]] (наречека и Бозечка) и неколку километри од десниот брег на [[Вардар]]. Лежи 6&nbsp;км северно од [[Куфалово]], 20&nbsp;км јужно од [[Бојмица]], 20&nbsp;км североисточно од [[Постол]] и 22&nbsp;км источно од [[Ениџе Вардар]] (Пазар). == Историја == === Во Отоманското Царство === Во 1848 г. рускиот славист [[Виктор Григорович]] („Очерк путешествия по Европейской Турции“) го опишал Бозец (''Бозыцъ'') како македонско село.<ref name="пропаганда">Нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>[http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Bulgarien/XIX/1840-1860/Grigorovic/text3.phtml?id=2234 Григорович, В. Очеркъ путешествія по Европейской Турціи, Москва, 1877, стр. 91.]</ref> Селото било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во него работела [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. Во мај 1880 г. се уапсени главешините на неколку пазарски села, и од нив е побарано рачателство дека се доверливи, кое би можел да го даде само грчкиот митрополит. Така митрополитот успеал да ги придобие селата [[Крива (село)|Крива]], [[Баровица]], [[Црна Река (село)|Црна Река]], [[Тушилово]], [[Петрово (Ениџевардарско)|Петрово]], Бозец, [[Постол]], [[Геракарци]] и [[Кониково]] и да ги стави под грчката црква — [[Цариградската патријаршија|Цариградска патријаршија]].<ref>Кирил патриарх Български. Българската екзархия в Одринско и Македония след Освободителната война 1877-1878. Том първи, книга първа, стр. 354.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Бозец'' имал 1.655 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Според цариградскиот деец [[Христо Силјанов]], по [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во 1904 г. целото село било вратено под врховенството на Бугарската егзархија.<ref>[http://www.promacedonia.org/obm2/12.html Силянов, Христо. „Освободителните борби на Македония“, том I, София, 1993, стр. 126.]</ref> По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Бозец (Bozetz) имало 816 Македонци, сите под егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 102-103.</ref> Подоцна, под притисок на грчката пропаганда, дел од населението го примило [[католицизам во Македонија|католицизмот]]<ref>Трайкова, Весела. Андартството в Солунския вилает през 1906 г., во: Военноисторически сборник, бр.4, 2011, стр. 52</ref>. Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Бозец било македонско со 103 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Во селото работела македонската црква „Св. Спас“, изгорена од Турците во 1904 и обновена во 1914 г. Во селото работела прво само бугарската пропаганда со свое училиште, а по [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] во 1908 г. се отворени и грчко училиште и црква<ref>Бабев, Иван, Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009, стр. 351-352.</ref>. Бозец уште пред Илинденското востание имало десетлчена селска чета на [[ВМРО]], на чело со Стоян Хаџиев<ref>Шалдев, Христо, „Из революционните борби в Ениджевардарско“, Илюстрация Илинден, бр. 38</ref>. По 1904 г. зачестиле борбите меѓу комитите на МРО и [[грчка вооружена пропаганда во Македонија|андартските чети]]. На 12 август 1906 г. андартите се одвратени по двочасовна борба, а при нападите на 16 септември 1906 г. и 13 февруари 1907 г. андартите убиле неколку деца и дејци на ВМРО. Акциите биле командувани од грчкиот заповедник Јоанис Деместихас (Капетан Никифорос) и „Барба Тасо“ (веројатно гркоманот Атанас Димов)<ref>Бабев, Иван, Македонска голгота - Спомени и изповеди от Ениджевардарско, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009, стр. 348-350.</ref>. На 13 февруари 1907 г. 70-члена андартска чета, придружена од [[гркомани]] од Бозец, [[Петрово (Ениџевардарско)|Петрово]] и [[Постол]] ја нападнала куќата на 70-годишниот Константин Делитанасов, убивајќи ги синот Никола и 7-годишното внуче Спасе, и ранувајќи ги другиот син Атанас, снаата Неда и нивната тригодишна ќерка Велика. Четата ја придружувале бозечките гркомани Божин Поп-Димитров и Дионис Христов и петровските гркомани Христо Калин, Мицо Карастојан и Божин Кукул, како и калуѓерот во Бозец, кој впрочем бил грчки офицер-агент.<ref>Македоно-одрински преглед, година ІІ, брой 31, София, 18 март 1907, [http://lib.sudigital.org/record/18709/files/SUDGTL-MAGAZ-2011-118.pdf стр. 489].</ref> Според податоци на кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. во Бозец Бугарската егзархија назначила учител, но властите не не допуштиле да се отвори бугарско училиште поради грчкото оспорување на законот во Отоманскиот парламент.<ref name="Извори 86">{{наведена книга|title= Рапорт по ревизията на селските бълтарски училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909&nbsp;г. – Во: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 86 }}</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото Бозец (''Μπόζιτς'') имало 790 лица под [[Бугарска егзархија|егзархијата]] и 120 [[Цариградска патријаршија|патријаршијата]].<ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref><ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 4 август 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според српскиот географ [[Боривое Милоевиќ]], во овој период селото (''Bozeč'') имало 150 македонски куќи.<ref name="НМЕМ" /> === Во Грција === [[Податотека:Бежанци от с. Бозец, Ениджевардарско, на лагер при Свиленград, 22 октомври 1924 г..jpg|мини|десно|250п|Бегалци од Бозец во логор кај Свиленград, 22 октомври 1924&nbsp;г.]] За време на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] во Бозец влегле грчки војски. Притоа е уапсен кметот А. Самарџиев, неговиот помошник Никола Арабаџиев и учителот Никола Антонов, кои одбиле да ѝ ги предадат клучевите од општината и училиштето на грчката власт. На 5 март 1913 е уапсен и претепан новиот кмет М. Филев, откако во селската управа (кметството) во претрес се откриени 34 пушки.<ref>Генов, Георги. Беломорска Македония 1908 – 1916, Торонто, 2006, стр. 163</ref> Од селото е прогонета и учителката.<ref>Генов, Георги. Беломорска Македония 1908 – 1916, Торонто, 2006, стр. 185</ref> Во 1912 г. е заведено како село со христијанска вероисповед и [[македонски јазик]]. Во пописот од 1913 г. Бозец (''Μπόζετς'') се води како село со 716 жители, од кои 345 машки и 371 женски.<ref name="lithoksou"/> По [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]] во 1913 г. Бозец е припоен кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1924 г. 718 лица принудно се иселени во [[Бугарија]].<ref name="НМЕМ" /> Денес речиси целото население на приморското гратче [[Бјала (Варненска област)|Бјала]] во [[Варненска Област|Варненско]] се состои од преселници од Бозец. Бозинчани има и во [[Асеновград]], [[Варна]], [[Пловдив]], [[Софија]] и [[Равда]]. Во 1926 г. селото е преименувано во Атира. На местото на иселените Македонци властите довеле голем број [[Грци|грчки]] колонисти од [[Источна Тракија]] и [[Понд]]. Во 1928 г. селото имало 1.404 жители, од кои 1.133 биле грчки дојденци.<ref name="НМЕМ" /> Во 1991 г. тука живееле 1.613 жители, од кои 300 [[Македонци]], 100 [[Власи]], а остатокот грчки дојденци.<ref name="НМЕМ" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|1.542|1.698|1.742|1.749|1.681|1.613|1.693|1.524}} == Стопанство == Селото лежи во поле и голем дел од земјиштето се [[наводнување|наводнува]]. Се произведуваат големи количества [[памук]], [[жито]], [[бостан]] и др. [[Сточарство]]то е застапено со одгледување на [[млечна индустрија|млечни]] [[крава|крави]]. == Личности == * Ангел Јанчев (Ангелос Јанчис, Άγγελος Γιαντσής) — гркомански [[андарт]]ски деец, агент од III ред<ref name="manos.120.">{{АГМК|120}}</ref> * Божин Кърчоков — четник во околиската чета на [[ВМРО]], наказан от организацията през Младотурската революция<ref>Бабев, Иван. Македонска голгота, Македонска голгота, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София, 2009, стр. 344.</ref> * [[Ѓорѓи Димчев]] (1916 – 1980) — раководител на Македонското младинско националноослободително движење (1943 – 1944) и командант на 3. доброволечка дружина во Воденско во 1944 г. * Георгиос Цанѕурас (Γεώργιος Τσαντζούρας) — гркомански андартски деец, агент од III ред<ref name="manos.120." /> * Димитриос Георгијадис (Δημήτριος Γεωργιάδης) — гркомански учител и андартски деец, агент од III ред<ref name="manos.120." /> * [[Димо Димчев (револуционер)|Димо Димчев]] (? – 1919) — војвода на ВМРО * Емануил Димцас (Εμμανουήλ Δήμτσας) — гркомански андартски деец, агент од II ред, брат на убиениот Лазар Димцас<ref name="manos.120." /> * Кољо Костадинов Делиатанасов — револуционер од ВМРО<ref>Бабев, Иван. Македонска голгота, Македонска голгота, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София, 2009, стр. 349.</ref> * Младен Димчев — селски војвода на ВМРО, подоцна бегалец во Бугарија<ref>Бабев, Иван. Македонска голгота, Македонска голгота, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София, 2009, стр. 346, 349.</ref> * [[Офил Козаров]] (1864 - 1945) — револуционер од ВМРО * Пено Пецанов — четник во околиската чета на ВМРО, загинал во 1905 г. кај [[Кушиново]] * Спас Бозечки — деец на ВМРО * [[Стоян Хаџиев]] — револуционер од ВМРО * Теодорос Пападимитриу (Θεόδωρος Παπαδημητρίου) — гркомански андартски деец, агент од III ред<ref name="manos.120." /> * [[Тодор Гуганов]] (1868 -1953), четник во околиската чета на ВМРО * Тодор Самарџиев — четник од ВМРО * Тома Кехајов (1909 - 1999) — кријач на Ванчо Михајлов и Менча Крничева<ref>{{наведена книга |title= Помним делата ви |last= Бабев|first= Иван|coauthors= |year= 2013|publisher= НСА Прес|location= |isbn= |pages= 252|url= }}</ref> == Поврзано == * [[Солунско Поле]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Athyra}} {{Постол}} [[Категорија:Постол]] td9vbj6zoz5p8k82mezzzm5zc7vxwvu 0 37276 5603213 5599108 2026-08-02T14:38:10Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5603213 wikitext text/x-wiki {{Infobox recurring event |name = Солунски (III) конгрес на МРО |native_name = |native_name_lang = |logo = |logo_alt = |logo_caption = |logo_size = |image = |image_size = |alt = |caption = |status = <!-- e.g. defunct, active, inactive ... --> |genre = <!-- e.g. natural phenomena, fairs, festivals, conferences, exhibitions ... --> |date = 2-4 јануари 1903 |frequency = <!-- Weekly, Monthly, Quarterly, Semi-annually, Annually, Bi-annually, 2nd Tuesday of November, etc. --> |venue = |location = [[Солун]] |coordinates = <!-- {{coord|LAT|LON|type:event|display=inline,title}} --> |country = {{flag|Ottoman Empire}} |years_active = <!-- {{age|YYYY|mm|dd}} Date of the first occurrence --> |first = <!-- {{start date|1919|03|02}} "founded=" and "established=" also work --> |founder_name = <!-- or | founders = --> |last = <!-- Date of most recent event; if the event will not be held again, use {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> |next = [[Рилски конгрес|Рилски (IV) конгрес]] |participants = 17 делегати |attendance = |capacity = |area = |budget = |activity = |leader_name = |patron = |organised = <!-- "organized=" also works --> |filing = |people = |member = |sponsor = <!-- | or sponsors = --> |website = <!-- {{URL|example.com}} --> |current = |footnotes = }} [[Податотека:Bulgarian Men's High School of Thessaloniki in 1891.jpg|мини|Гимназијата каде што се одржал Солунскиот конгрес]] '''Солунски конгрес од 1903''' заседавал од 2 до [[4 јануари]] ([[Јулијански календар|стар стил]] - [[четврток]], [[петок]] и [[сабота]]) во физичко-математичкиот кабинет на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], познат е и како '''Јануарски конгрес'''. На овој собир била донесена одлуката за кревање на [[Илинденското востание]] иако најголемиот дел од видните револуционерни дејци се изјасниле против кревање на востание. == Свикување == === Прашање за востанието === [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] на [[Иван Гарванов]] и [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] - [[Христо Татарчев]] и [[Христо Матов]] кон крајот на [[ноември]] [[1902]] година биле решени за кревање на востание. Затоа Гарванов на [[6 јануари]] [[1903]] година[[Јулијански календар|стар стил]] испратил окружно до [[Задгранично претставништво|ЗП]], окружните и околиските комитети со кое свикал Конгрес и ги поканил делегатите <ref name="ht">''Д-р, Христо Татарчев, Вътрешна македоно-одринска революционна организация като мит или реалност, Цочо Биљарски и Валентин Китанов, София, 1995''</ref>. Меѓутоа еден дел од делегатите немале доволно време да стигнат на Конгресот и најверојатно тоа било и посакувано од [[Иван Гарванов]] <ref name="VG">''Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Скопје, Институт за историја - Филозофски факултет''</ref>. [[Гоце Делчев]] бил поканет на Конгресот но неговото појавување било непожелно <ref name="ht" /> . По добивањето на поканата Делчев истакнал: {{Цитатник|''... прашањето (за востание б.н) било наметнато од битолчани, и дека тој не сака да оди за Солун... по Џумајското востание, ситуацијата била затегната во целата земја, дека тоа не може да се толерира како дотогаш, но и дека не треба да се прибегне кон масовно востание, туку да се обмисли нов начин на работа'' <ref name="VG" /> }} Окружниот комитет на [[Одрин]] го поканил [[Михаил Герџиков]] да присуствува на Конгресот но тој одбил и на негово местобил испратен [[Велко Думев]] кој требало да каже дека не се подготвени за востание. ''Серскиот револуционерен комитет'' побарал мислење од [[Јане Сандански]] по прашањето за востание, а тој од своја страна организирал собир кој се изјаснил против по тоа прашање. Вакви консултации имало и во [[Скопје]], а нивниот делегат [[Димитар Ганчев]] бил задолжен да бара одложување на востанието барем за една година. [[Атанас Лозанчев]] битолски делегат и воедно раководител на тамошниот револуционерен комитет не повел никаква дискусија или советување во однос на востанието, а такви консултации и советувања немало ниту во Струмичкиот ниту во Солунскиот Округ. == Работа == Конгресот се отворил на [[15 јануари]], во физикално-математичкиот кабинет на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]] во [[Солун]]. Не пристигнале поканетите претставници на Штипскиот револуционерен округ и на Тиквешката револуционерна околија. За претседател на Конгресот бил избран [[Иван Гарванов]], претседател на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]], а за секретар [[Димитар Мирчев]]. На конгресот присуствуваа вкупно 17 делегати, сите до еден легални работници. [[Централен комитет на МРО|Ц.К.]] го претставувале: [[Иван Гарванов]], [[Спас Мартинов]] и [[Димитар Мирчев]]. Делегати станале и двајцата заслужни дејци, тукушто ослободените од неколкугодишно османско заточение, штипските револуционери [[Христо Поп Коцев]] и [[Тодор Лазаров]]. Главнината ја сочинувале претставници од 12 реони и тоа: Од Солунскиот револуционерен реон – [[Иван Сапунаров]], Битолскиот – [[Атанас Лозанчев]], Цариградскиот – [[Никола Петров]], Одринскиот – [[Велко Думев]], Серскиот – [[Лазар Димитров]], Скопскиот – [[Димитар Ганчев]], Струмичкиот – [[Иван Ингилизов]], Велешкиот – [[Тодор Пејков]], Радовишкиот – [[Георги Варналиев]], Гевгелискиот – [[Никола Хрлев]], Кукушкиот – [[Христо Влахов]], Воденскиот – [[Димитар Занешев]]. ===Одлука за востание=== На третото заседание, на [[16 јануари]], кое траело само час и половина се прифатил и потпишал ''ПРОТОКОЛОТ'' за извршената работа и преземените решенија. Решително против востанието се изјаснил само серскиот делегат Димитров, но на крајот и тој се присоедини кон заедничкото мнение. Скопскиот делегат Димитар Ганчев, испратен со директива да дејствува за одлагање на востанието ''бар на една година'' , исто го потпиша затоа што ''и другите потпишале''. Најважниот аргумент против востанието – недостигот на доволно оружје во повеќето реони – било до извесен степен демантирано од уверувањата на [[Иван Гарванов]], дека за скоро време ќе се случат крупни доставувања, како и од надежта, дека при општо востание, четите од [[Бугарија]] ќе префрлат значително количество пушки и други материјали. По донесување на решението за востание од страна на Солунскиот – Јануарски конгрес, окружните комитети биле задолжени да ги преземат потребните мерки за забрзување на подготовките за кревање на востанието. На тој начин црелокупниот организационен механизам на [[ВМРО]] бил ставен во движење. [[Ѓорче Петров]] истакнува дека во одлуката за кревање на востание вилјалево во голема мера и војводскиот кадар кој станал нетрпелив, дел од старите дејци поради премореност, а другите поради славољубие меѓу кој и [[Иван Гарванов]] кој сакал востанието да се крене во негово време <ref name="GP">''Ѓорче Петров, Спомени, Коресподенција..., 167.''</ref>. === Нерегуларност на Конгресот === На конгресот не присуствувале ниту еден од основачите на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] или по истакнати нејзини дејци. Голем дел од нив или не биле поканети или не сакале да присуствуваат. Но на конгресот не биле повикани ниту војводите ниту нелегалните дејци и најверојатно нивното не учество во Конгресот било посакувано од [[Иван Гарванов]] и [[Атанас Лозанчев]] <ref name="HS">''[[Христо Силјанов|Христо Силянов]], "Освободителнитѣ борби на Македония", [http://www.promacedonia.org/obm1/index.html том I Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1933. {{bg}}''</ref>. Дополнително на тоа имало несразмерност на делегатите по окрузи, имено Битолскиот, Одринскиот и Серскиот имале по еден делаегат додека пак Солунскиот имал 4, а Струмичкиот округ 2. Сето тоа придонело подоцна да се постави прашањето за легитимноста и регуларноста на Конгрест. Татарчев кој го поддржувал прашањето за востание истакнува: {{Цитатник|''... Солунскиот конгрес... бил совршено незаконски, бидејќи ја одзел можноста на ЗП како составен дел на ЦК, да се искаже по прашањето за востанието'' <ref name="ht" /><ref name="VG" />}} Солунскиот конгрес од страна на делегатот [[Лазар Димитров]] и [[Пандо Кљашев]] бил исто така оценет како незаконски <ref name="HS" />, а по [[Илинденското востание]] во [[април]] [[1904]] година на првиот повостанички собир во Струмичкиот округ било констатирано дека: {{Цитатник|''Востанието, кое стана минатата (1903 б.н) година, било наложено од Централнит комитет под булото на еден Конгрес, но Конгрес незаконит, значи востанието не произлегло од зрелост, туку е наложено и тоа предвремено'' <ref name="BNND">''Борис Николов, Непубликувани документи из архива на Христо Узунов, Исторически преглед, кн. 5, София, 1990''</ref> }} == Извори == <references/> == Литература == * [[Христо Силјанов|Христо Силянов]], "Освободителнитѣ борби на Македония", [http://www.promacedonia.org/obm1/index.html том I Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1933. {{bg}} * Борис Николов, Непубликувани документи из архива на Христо Узунов, Исторически преглед, кн. 5, София, 1990 * Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Скопје, Институт за историја - Филозофски факултет == Надворешни врски == *[http://www.mn.mk/aktuelno/2283-Gorce-Petrov-Goce-Delcev-i-Pere-Tosev-za-resenijata-na-Solunskiot-kongres-na-Vnatresnata-organizacija-Januari-1903-g Ѓорче Петров, Гоце Делчев и Пере Тошев за решенијата на Солунскиот конгрес на Внатрешната организација (јануари 1903 г.)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305021954/http://www.mn.mk/aktuelno/2283-Gorce-Petrov-Goce-Delcev-i-Pere-Tosev-za-resenijata-na-Solunskiot-kongres-na-Vnatresnata-organizacija-Januari-1903-g |date=2016-03-05 }} {{Конгреси на МРО}} {{Илинденско востание}} [[Категорија:Конгреси на Македонската револуционерна организација]] [[Категорија:Османлиски Солун|Конгрес 1903]] [[Категорија:Македонија во 1903 година]] 1222p103ppj29bfasa6jerhv6ijd2ga 0 44584 5603250 5580855 2026-08-02T17:00:25Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603250 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Тумба |name_local = Τούμπα |image_skyline = Toympa - panoramio.jpg |caption_skyline = Поглед на селото |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Тумба во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Тумба | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 56 | ГШ_сек = 8 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 32 | ГД_сек = 37 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 56.8 |lon_deg = 22 |lon_min = 32.37 |elevation_min = |elevation = 80 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Ашиклар |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 506 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} [[Податотека:Burial mounds - panoramio.jpg|мини|десно|250п|Информативна табла за гробниците кај Тумба.]] '''Тумба''' ({{langx|el|Τούμπα}}) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 506 жители (2021). Сè до 1920-тите населението било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|66}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа во северозападниот крај на [[Солунско Поле|Солунското Поле]], на исток од [[Гуменџе]] и јужно од [[Бојмица]].<ref name="Ген"/> == Историја == Името на селото се должи на античката гробница меѓу училиштето и црквата врз која е изградена старата камбанарија. На 800 м северно од селото има уште две [[Античка Македонија|древномакедонски]] гробници — [[Тумбенска гробница I]] и [[Тумбенска гробница II]].<ref name="Η Τούμπα Σημερα"/> Во 1986 г. античката населба е прогласена за заштитен споменик, а во 1996 г. гробниците го добиле истиот статус.<ref name="Διαρκής κατάλογος">{{нмс | url = http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=19848&v17= | title = ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/57683/3282 π.ε./17-4-1996 - ΦΕΚ 294/Β/3-5-1996 | access-date = 26 јуни 2018 | publisher = Διαρκής κατάλογος κηρυγμένων αρχαιολογικών τόπων και μνημείων | archivedate = 9 јули 2021 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20210709182934/http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=19848&v17= }}</ref> === Во Отоманското Царство === Во XIX век Тумба била чисто македонско село во Ениџевардарската каза. Црквата „[[Црква „Св. Атанасиј“ - Тумба|Св. Атанасиј]]“ е изградена во 1802 г. и живописана во 1864 г.<ref name="Η Τούμπα Σημερα">{{нмс | url = http://toumpakilkis.gr/text_01.html | title = Η Τούμπα Σημερα | access-date = 23 јуни 2014 | publisher = Τούμπα Κιλκίς}}{{Dead link|date=март 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> од славниот мајстор [[Дичо Зограф]].<ref name="Χατζούλη">{{нмс | url = http://promocross.eu/catalog/poi/2/23 | title = Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου στο Βαφειοχώρι | access-date = 23 јуни 2014 | last = Χατζούλη | first = Γλυκερία Μ | publisher = Promo.cross | archivedate = 5 декември 2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20141205015739/http://promocross.eu/catalog/poi/2/23 }}</ref> Во 1870-тите во Тумба проработела [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]] со отворањето на бугарско училиште. Ова било единственото од [[Бојмија|бојмичките]] бугарски училишта кое успеало да го издржи притисокот на патријаршиските црковни власти.<ref>Кирил патриарх Български. Българската екзархия в Одринско и Македония след Освободителната война 1877-1878. Том първи, книга втора, стр. 29.</ref> Заслуга за тоа имал<ref name="Шалдевъ 1">{{наведено списание | last = Шалдевъ | first = Хр | authorlink = Христо Шалдев | coauthors = | year = 1934 | month = мартъ - априлъ | title = Единъ заслужилъ покойникъ: учительтъ Гоно Пейковъ | journal = „Илюстрация Илиндень“ | publisher = | location = София | volume = VI | issue = 5 - 6 (55 - 56 | pages = 1 | doi = | id = | url = http://macedonia.kroraina.com/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_6_issue_5-6.pdf | format = | accessdate = | langx|hide = | lang = }}</ref><ref>Албум-алманах „Македония“, София, 1931.</ref> месниот големец Сали-бег Стамболи, кој бил бугарофил. Во 1874 г., кога тумбенци изразиле желба да ѝ се приклучат на новосоздадената [[Бугарска егзархија]] за да се спасат од Грците, Сали-бег дал согласност под услоив жителите тоа го прифаќаат едногласно, и така селото станало егзархиско. Бегот го снабдил бугарското училиште со книги и весници.<ref name="Шалдевъ 1"/> Од 1875/76 г. до 1879/80 г. во Тумба предавал [[Георги Пејков]] по неговиот „заемноучителен“ метод. Пејков повторно бил учител во Тумба во 1888/89 г., тојпат предавајќи по современи методи.<ref name="Шалдевъ 2">{{наведено списание | last = Шалдевъ | first = Хр | authorlink = Христо Шалдев | coauthors = | year = 1934 | month = мартъ - априлъ | title = Единъ заслужилъ покойникъ: учительтъ Гоно Пейковъ | journal = „Илюстрация Илиндень“ | publisher = | location = София | volume = VI | issue = 5 - 6 (55 - 56 | pages = 2 | doi = | id = | url = http://macedonia.kroraina.com/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_6_issue_5-6.pdf | format = | accessdate = | langx|hide = | lang = }}</ref> На австроунгарската воена карта селото е означено како Тумба (''Tumba''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис исто така се води како Тумба (''Τούμπα''), христијанско село.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 17 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. Тумба имала 540 жители, сите [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Целото село било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во него продолжила да работи бугарската пропаганда. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Тумба (Toumba) имало 672 Македонци екзархисти и работело бугарско училиште.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102 – 103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Тумба било македонско со 60 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. напишал за селото: {{цитатник|Тумба, 19 /III, 1 3ч. од [[Тушилово|Тошилово]]. 85 македонски<ref>Нарекувајќи ги „бугарски“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref> егзархиски куќи: {{дропка|3|8}} бегови и {{дропка|5|8}} својштина; истиот сооднос и за земјата. Се занимаваат со земјоделство, лозарство и бубарство. Црквата отворена, има 100 погони ниви и 1 погон црници. Откажано е од Патријаршијата пред 18 години; оттогаш постои и бугарско училиште. Училиштето е вакуф: двокатно, со низок подрум, само училница со душеме, таван, големина 6×5×2 {{дропка|1|2}} м, светла.<ref name="Извори 86">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 год. – В: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 86 }}</ref>}} По податоци на Егзархијата во 1910 г. Тумба имала 90 семејства сочинети од 522 жители Македонци (80 чифлигари) и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Во 1909 г. властите го уапсиле поранешниот претседател на [[Сојуз на бугарските уставни клубови|уставниот клуб]] во Тумба Милче Трајчев.<ref>Дебърски глас, година 1, брой 36, 6 декември 1909, стр. 4.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Τούμπα'') имало 670 [[Бугарска егзархија|егзархисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека ''Тумба'' пред Балканските војни имала 45 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> За време на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] селото е заземено од бугарски чети. === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Тумба била пропоена кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1912 г. е заведено како село со христијанска религија и [[македонски јазик]]. На пописот од 1913 г. Тумба (''Τούμπα'') е село со 516 жители (278 мажи и 238 жени).<ref name="lithoksou"/> Во 1920 г. во него се попишани 505 лица.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. целото население со исклучок на две семејства било иселено во [[Бугарија]], а на негово место властите довеле [[Грци|грчки]] колонисти. Ликвидирани се 74 имоти на иселените.<ref name="lithoksou"/> Во 1924 г. се доселиле 100 семејства од [[Источна Тракија|источнотракиското]] село Џелеп, 30 од [[Мала Азија|малоазиското]] село Флогија и 3 од Фенерќој (Фанари), Источна Тракија.<ref>[http://www.europos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=51&Itemid=107 Портал на општината Ашиклар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080802231125/http://www.europos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=51&Itemid=107 |date=2 август 2008 }}.</ref> Во 1928 г. Тумба е претставено како мешано староседелско-дојденско село со 599 жители дојденци (162 семејства).<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> До старата црква дојденците изградиле нова црква „Успение на пресв. Богородица“ која потсетува онаа што ја оставиле во Источна Тракија.<ref name="Η Τούμπα Σημερα"/> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Тумба преименувани со службен указ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Јачинот<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref>|| Γιατσινὸτ|| Какорема|| Κακόρεμα<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1050}}</ref>||река на ЈЗ от Тумба<ref name="Ген"/> |- || Посит<ref name="Ген"/>|| Πόσιτ|| Рематаки|| Ρεματάκι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||река на ЈЗ од Тумба<ref name="Ген"/> |- || Караагач<ref name="Ген"/>|| Καραγάτς|| Фтелија|| Φτελιά<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на ЈЗ од Тумба<ref name="Ген"/> |- || Јени Куле<ref name="Ген"/>|| Γενεή Κουλέ|| Ептапиргион|| Έπταπύργιον<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на ЈЈЗ од Тумба<ref name="Ген"/> |- || Курт Тепе<ref name="Ген"/>|| Κούρτ Τεπέ|| Ликовуни|| Λυκοβούνι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||возвишение на З од Тумба<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|675|825|854|862|859|784|936|628|506}} == Културни и природни знаменитости == * [[Тумбенска гробница I]] * [[Тумбенска гробница II (Гуменџиско)|Тумбенска гробница II]] * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Тумба|Црква „Св. Атанасиј“]] од 1802 г. == Личности == ;Родени во Тумба * Атанас Кошничаров (1859 – по 1943) — револуционер на [[ВМОРО]] * Вангел Кехајов (1873 – по 1943) — револуционер на ВМОРО * Златан Христов Милушев (1896 – ?) — претприемач, преселен во Бугарија во 1925 г., сопственик на фабрика за тестенини, по 1944 г. репресиран, затворан во логорот „[[Белене (логор)|Белене]]“<ref>Петринска, Маргарита. Ениджевардарското слънце огря и Златан Милушев, в. „Македония“, година V, брой 22 (189), 7-14 юни 1994 г., с. 7.</ref> * Крсте Кехаев — борец во [[Македонско-одрински доброволни чети|МОО]] од четата на Ичко Димитров, Зборна партизанска чета на МОО, во грчко заробеништво од 1 јули до 20 ноември 1913 г.<ref>{{МОО|344}}</ref> * Штерјо Стојанов (1875 – ?) — борец во МОО од четата на Иван Паљошев, IV чета на XV Штипска дружина<ref>{{МОО|681}}</ref> * Тане Тумбенчето — деец на ВМОРО, убиен во април 1905 г. заедно со Андон Иванов Терзиев кај [[Црна Река (село)|Црна Река]]<ref>{{Силянов|2|165}}</ref> ;Починати во Тумба * Никола Минов — револуиционер од [[Тушин]], деец на ВМОРО, убиен кај Тумба<ref name="Докторов.138">„Борбите в Македония – Спомени на отец Герасим, Георги Райков, Дельо Марковски, Илия Докторов, Васил Драгомиров“, Борис Йорданов Николов, ИК „Звезди“, 2005 г., стр. 138, ISBN 954-9514-56-0</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Toumpa (Paionia)}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] c01f1nytm2ha7s53m38he0dq5xscql6 0 45145 5603268 5579966 2026-08-02T17:21:38Z Gurther 105215 5603268 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Голема Ливада |name_local = Λιβάδια |image_skyline = Σπίτι με οξιές στην αυλή, Μεγάλα Λιβάδια.jpg |caption_skyline = Куќа со буки во Голема Ливада |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Голема Ливада во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Голема Ливада | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 0 | ГШ_сек = 21 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 17 | ГД_сек = 31 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 41 |lat_min = 0.21 |lon_deg = 22 |lon_min = 17.31 |elevation_min = |elevation = 1200 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Голема Ливада |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 123 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Голема Ливада''' или само '''Ливада''' ({{langx|el|Λιβάδια}}, ''Ливадија'' или ''Μεγάλα Λιβάδια'', ''Мегала Ливадија'' или ''Μεγάλο Λιβάδι'', ''Мегало Ливади'', {{langx|rup|Livădz, Livezi}}) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 123 жители (2021). Традиционално е населено со [[Власи]]. Блиското село '''Мала Ливада''', кое било во потесна врска со Голема Ливада денес е отпишано бидејќи не е обновено по [[Граѓанската војна во Грција|Граѓанската војна]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|56}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на 27 км северозападно од градот [[Гуменџе]]. Лежи на висорамнина во средиштето на планината [[Пајак (планина)|Пајак]] на 1.200&nbsp;м.н.в. == Историја == === Во Отоманското Царство === Ливада било големо влашко село основано во XVIII век од Власи дојденци од [[Епир]], притиснати од Албанците. Првите доселеници дошле на висорамнината околу 1760 г. Во 1769 г. следеле нови преселнички бранови од [[Грамошта (село)|Грамошта]], но и од [[Москополе]], срушено за првпат истата година од Албанците. Преселбите се засилиле за време на [[Али-паша Јанински]] (1788-1820). Меѓу 1812 и 1816 г. на висорамнината се доселиле семејства од [[Периволи]], Гребенско, а по 1856 г. дошле и Власи од [[Самарина]], исто така во Гребенско.<ref name="Koukoudis">[http://www.vlahoi.net/content/view/120/109/ Αστέρης Ι. Κουκούδης. Τα Μεγάλα Λιβάδια του Πάικου]{{Dead link|date=октомври 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Овие први доселеници првично живееле распрснато. На почетокот на XVIII век е основано селото '''Мала Ливада''', а меѓу 1830 и 1840 г. се изградени првите камени куќи во Голема Ливада. Одделните маала на ги носеле имињата на старите села — Мисќани, Грамуштанли, Пириволате.<ref>[http://trans.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_taxgreece_100053_20/11/2006_172994 Ντίνος Κιούσης. Μεγάλο Λιβάδι - Κιλκίς, Καθημερινή] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120130142855/http://trans.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_taxgreece_100053_20/11/2006_172994 |date=30 јануари 2012 }}.</ref> Жителите на Ливада продолжиле да се занимаваат со [[номадско сточарство]]. Иако биле обиколени од влахомегленските села, тие го зачувале влашкиот јазик, поинаквиот начин на живот, носијата и обичаите.<ref name="Koukoudis"/> Голема и Мала Ливада се претвориле во важни стопански центри во подрачјето. Власите одржувале трговски врски со [[Пазар (град)|Пазар]], [[Гевгелија]] и [[Солун]]. Во селото се појавила [[Романска пропаганда во Македонија|романската пропаганда]] и отворено е романско училиште.<ref name="Koukoudis"/> Дел од жителите на Ливада сепак останале верни на гркоманијата и ги поддржувале [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|андартските чети]] кои војувале со [[ВМОРО]]. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Ливадија'' било село во Ениџевардарската каза со 2.100 Власи христијани.<ref>{{МЕС|153|2_05}}</ref> Според [[Бугарска егзархија|егзархискиот]] секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Ливада (Livada) имало 3.480 Власи и работело влашко училиште.<ref>{{Бранков|194-195}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Ливада'' било влашко со 1.000 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> По податоци на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] во 1910 г. Голема Ливада имала 400 семејства од 1.760 жители Власи и една црква.<ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека пред Балканските војни во ''Голема Ливада'' имало 850 куќи на Власи христијани, а во ''Мала Ливада'' имало 150 куќи, исто така на Власи христијани.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото влегло во состав на Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Првиот грчки попис води 3.823 жители во Голема и 355 жители во Мала Ливада, но според други податоци селата имат над 5.500 жители. Селата силно настрадале во [[Македонија во Првата светска војна|Првата светска војна]], кога се практично уништени, и нивните жители за две години (1916-18) се распрснати. Падот се засилил со појавата на епидемија на [[грип]]. Доселувањето на грчки дојденци од Мала Азија, сиромаштијата и постојаната романска пропаганда ги зголемил стихиите на иселување - над {{дропка|1|3}} од жителите на Ливада се преселиле во [[Добруџа]], Романија.<ref name="Koukoudis"/> За време на [[НОБ во Егејска Македонија|Втората светска војна]] на 4 мај 1943 г. германската војска заедно со некои македонски мештани од околината ги опљачкале и запалиле двете села. Ливада силно настрадала и во [[Граѓанска војна во Грција|Граѓанската војна]]. Жителите се раселиле во преку 40 населени места. Во Воденско и Ениџевардарско — [[Свети Илија (село)|Свети Илија]], [[Калиница]], [[Колибите (Ениџевардарско)|Колибите]], [[Свети Ѓорѓи (Ениџевардарско)|Свети Ѓорѓи]], [[Врежот]], [[Долно Власи]], [[Голо Село]], [[Бабјани]],<ref>{{Citation |title=Бабяни на порталот на општината Кир |url=http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=11&Itemid=57 |accessdate=27 јануари 2010 |archivedate=16 јануари 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100116082120/http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=11&Itemid=57 }}</ref> [[Обор]],<ref>{{Citation |title=Обор на порталот на општината Кир |url=http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=24&Itemid=52 |accessdate=27 јануари 2010 |archivedate=11 август 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110811114500/http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=24&Itemid=52 }}</ref> [[К’шлар]], [[В’дришта]], [[Ново В’дришта]], [[Спирлитово]] и [[Пазар (град)|Пазар]].<ref>{{Citation |title=Спирлитово на порталот на општината Кир |url=http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=8&Itemid=59 |accessdate=27 јануари 2010 |archivedate=28 февруари 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100228004312/http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=8&Itemid=59 }}</ref> Во Гуменџиско и Кукушко — [[Гуменџе]], [[Бојмица]], [[Ашиклар]], [[Ругуновец]], [[Бајалци]], [[Драгомирци]], [[Казаново]], [[Смрдешник]], [[Кара Ахматли]] и [[Кукуш]]. Во Солунско — [[Доганџиево]], [[Коњари (Солунско)|Коњари]], [[Ени Маала (Солунско)|Ени Маала]], [[Градобор]], [[Ново Село (Даутбал)|Ново Село]], [[Даутбал]], [[Додулари]], [[Арманќој]], [[Менемени]], [[Јуренџик]], [[Лембед]], [[Илиџиево]], [[Пејзаново]], [[Ексохи]], [[Хортач (село)|Хортач]], [[Капуџилар]], [[Седес]], [[Агија Тријада (Солунско)|Агија Тријада]], [[Свети Васил (село)|Свети Васил]], [[Балевец]] и [[Солун]].<ref name="Koukoudis"/> По војната мал број семејства останале да живеат меѓу урнатините на двете села. Продолжиле да се занимаваат со традиционалното номадско сточарство и одгледување на компир. Во 1970 г. урнатините на Голема Ливада се отстранети и изградени се 80 мали нови куќи. На почетокот на XXI век овие куќите се намножиле на 120. Мала Ливада денес е отпишана. Во 1964 г. е основано Фолклорното друштво на Голема Ливада со седиште во Солун, а в 1994 г. и друштвото „Пенде Врисес“ на Власите од Ливада во Бојмица. Во 1995 г. се основани уште две друштва — Друштво на Власите од Седес и Кајачали „Агиос Николаос“ и друштвото „Агио Пневма“ на Власите од Ливада, [[Кокинопило]] и [[Клисура (Костурско)|Клисура]] во Лембед.<ref name="Koukoudis"/> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Ливада преименувани со службен указ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Синистра<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref>|| Σινίστρα|| Зервокорифи|| Ζερβοκορυφή<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1049}}</ref>||врв на ЈИ од Ливада<ref name="Ген"/> |- || Мегалос Перос || Μεγ. Περός|| Исома|| Ίσωμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>|| врв |- || Микрос Перос<ref name="Ген"/>|| Μικρός Περός|| Исома|| Ίσωμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||врв на ЈЈЗ од Ливада (1.222 м)<ref name="Ген"/><ref name="Ген"/> |- || Паприте<ref name="Ген"/>|| Πάπριτε|| Фтерес|| Φτέρες<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||врв на ЈЗ од Ливада (1.355 м)<ref name="Ген"/><ref name="Ген"/> |- || [[Грамоштица|Грамада]]<ref name="Ген"/>|| Γκαρμάντα|| Петрорема|| Πετρόρεμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||река на Ј од Ливада<ref name="Ген"/> |- || Гроб<ref name="Ген"/>|| Γκρόπ|| Тафос|| Τάφος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||врв на Ј од Ливада (1.457,8 м)<ref name="Ген"/> |- || Карабунар<ref name="Ген"/>|| Καρά Μπουνάρ|| Мавропигадо|| Μαυροπήγαδο<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на ЈЗ од Ливада<ref name="Ген"/> |- || Чаири<ref name="Ген"/>|| Τσαΐρια|| Ливадија|| Λιβάδια<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на ЈЗ од Ливада<ref name="Ген"/> |- || Горица<ref name="Ген"/>|| Γκουρούτσικα|| Корифи|| Κορυφή<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||врв на ЈИ од Ливада<ref name="Ген"/> |- || Франгово<ref name="Ген"/>|| Φράγκοβα|| Франгохора|| Φραγκοχώρα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на ЈИ од Ливада<ref name="Ген"/> |- || Ируска<ref name="Ген"/>|| Ίρούσκα|| Самари|| Σαμάρι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||врв на З од Ливада (1.382 м)<ref name="Ген"/> |- || Хасан Тепе<ref name="Ген"/>|| Χασάν Τεπέ|| Антирас|| Άντήρας<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||возвишение на З од Ливада<ref name="Ген"/> |- || Мусов Гроб<ref name="Ген"/>|| Γκρόπα Μούσιο|| Мнима|| Μνήμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||врв на СЗ од Ливада<ref name="Ген"/> |- || Сехово<ref name="Ген"/>|| Σέχοβον|| Анеморахи|| Άνεμόραχη<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||врв на ИСИ од Ливада<ref name="Ген"/> |- || Бигорлива<ref name="Ген"/>|| Μπικορλίβα|| Ливади|| Λιβάδι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на СИ од Ливада<ref name="Ген"/> |- || Гува<ref name="Ген"/>|| Γκούβα|| Лака|| Λάκκα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||извор на И од Ливада, Ј под врвот Сехово<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|1.493|—|—|—|15|257|402|404|123}} == Личности == [[Податотека:Tasho Gizdarov Livada IMRO.jpg|мини|Ташо Гиздаров]] ; Родени во Ливада * Анастасиос Белис — [[андарти|андартски]] капетан * Василе Барба (1918 – 2007) — филолог-ароманист во Германија * Георги Костов — револуционер на [[ВМОРО]], четник на [[Штерјо Јунана]]<ref name="strumski.com">[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903-1908“, ДА - Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.56]</ref> * Георги Штерјо — револуционер на ВМОРО, четник на [[Аргир Манасиев]]<ref name="ReferenceA">[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903-1908“, ДА-Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.25]</ref> * Думитру Лимона (1912 – 1977) — архивист-палеограф во Романија * Коста Гули (1916 – 1985) — поет во Романија * [[Михаил Хандури]] — војвода на влашка чета на ВМОРО * Наќе (Јанко) Георгиев — револуционер на ВМОРО, четник на [[Апостол Петков]]<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903-1908“, ДА-Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.30]</ref> * Нешо Ташов — револуционер на ВМОРО, четник на [[Аргир Манасиев]]<ref name="ReferenceA"/> * Никола Митрев — борец во [[Македонско-одрински доброволни чети|МОО]] во четата на [[Ичко Димитров]]<ref>{{МОО|453}}</ref> * Николаос Давелис — андартски деец * Николаос Несиос — андартски деец * Митре Николов — револуционер на ВМОРО, четник на Штерјо Јунана<ref name="strumski.com"/> * Стерјо Наум — андартски капетан * [[Ташо Гиздаров]] (1884 - 1933) — револуционер на ВМРО * [[Штерјо Јунана]] (? – 1906) — револуционер, војвода на ВМОРО ; Починати во Ливада * [[Васе Суми]] (1879 – 1907) — револуционер, војвода на ВМОРО * [[Михаил Мораитис]] (1856 – 1905) — андартски капетан * [[Спирос Франгопулос]] (1879 – 1905) — андартски деец == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Livadia, Kilkis}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] [[Категорија:Пајак (планина)]] 7kqm3dqg4hm16rtbcfldow6lkw5wcit 0 45169 5603294 5423601 2026-08-02T17:50:26Z Gurther 105215 5603294 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Корнишор |name_local = Κρώμνη |image_skyline = Kornishor 018.jpg |caption_skyline = Поглед кон Корнишор од Пајак |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на Корнишор во општината [[Постол (општина)|Постол]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Корнишор | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 54 | ГШ_сек = 13 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 19 | ГД_сек = 54 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 54.13 |lon_deg = 22 |lon_min = 19.54 |elevation_min = |elevation = 580 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = Кир |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 8 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} [[Податотека:House in Kornishor.JPG|мини|десно|Стара куќа во селото.]] [[Податотека:Kornishor-church.JPG|мини|десно|Црквата „[[Црква „Св. Никола“ - Корнишор|Св. Никола]]“ во селото.]] '''Корнишор''' ({{langx|el|Κρώμνη}}, ''Кромни''; до 1926&nbsp;г. ''Κορνισόρ'', ''Корнисор'' или ''Κορνισιόρ'', ''Корнисјор''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/169876 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Κορνισόρ -- Κρώμνη]</ref>) — село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Постол (општина)|Постол]] на [[Постол (округ)|истоимениот округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Населението брои 8 жители (2011). Ова чисто [[Македонци|македонско]] село имало многу побројно население сè до 1970-тите, кога властите ги префрлиле неговите жители во [[Ново В’дришта]] за полесна контрола и асимилација.<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страници=71-72}}</ref> == Географија == Селото е сместено во јужните падини на планината [[Пајак (планина)|Пајак]], 13&nbsp;км северно од градот [[Пазар (град)|Пазар]] (Ениџе Вардар). Во врска со местоположбата на селото, во 1909 г. Никола Хрлев напишал: {{цитатник|Според преданието ова село е основано од тројца разбојници. И ова делува веродостојно: инаку не може да се објасни што ги натерало луѓето да се населат во такво зафрлено и непристапно место, во најзабаталената долина на Пајак Планина.<ref name="Извори 84"/>}} == Историја == === Во Отоманското Царство === Корнишор се среќава во османлиски [[дефтер]] од 1632 г. како село со 64 христијански семејства<ref name="as95">Филипов, Никола. „Свети Кирик“, Горни Воден, Долни Воден, Издателство „SM“, Пловдив, 2011, стр. 95</ref>. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. Корнишор броел 400 жители Македонци и 80 Роми.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_03.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 146.]</ref> На [[Илинден]] 1903 г. во Корнишор се обединиле четите на Крсто Асенов од Кукушко и ениџевардарските чети на [[Апостол Петков]] и [[Иван Карасулијата]]. Тука, пред 250 четници е одржана церемонија за осветување на знамето.<ref>Петров, Благой. Наранената земя, Алкор, 1995, Бургас.</ref> Според цариградскиот деец [[Христо Силјанов]], по [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во 1904 г. целото село потпаднало под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>[http://www.promacedonia.org/obm2/12.html Силянов, Христо. Освободителните борби на Македония, том I, София, 1993, стр. 126.]</ref> По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“), во 1905 г. во Корнишор имало 432 Македонци, сите под егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, pp. 102-103.</ref> Во селото почнала да работи и [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Курпушор'' било македонско со 80 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Училишниот инспектор Никола Хрлев во 1909 г. напишал за селото: {{цитатник|Корнишор, 11 и 12 /III, 3½ ч. од [[Крушари|Крушаре]]. 95 македонски егзархиски куќи... Се занимаваат со јагленарство, дрводелство, малку пчеларство и земјоделство. Порано биле доста имотни, но опаднале по редица неродни години. Лани и сега многумина умираат од [[тифус]]на треска. Црквата нема никакви имоти. Од Патријаршијата се откажале во 1903 г. Сега за првпат по статусквото се отвора бугарско училиште. Училиштето е двокатно. Долу подрум (некогаш била дуќан), горе учулница, мало салонче и станбена просторија. Училницата, голема 8×4×2½ метри, има душеме, таван и добро е осветлена.<ref name="Извори 84">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909&nbsp;г. – Во: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 84 }}</ref><ref name="БИМ" />}} Во 1909 г. во подрачјето на селото дејствувала гркоманската чета на Митре Никола Чера и Иван Богдан.<ref>Дебърски глас, година 1, брой 30, 24 октомври 1909, стр. 3.</ref> Корнишор во ова време веќе било големо село, бидејќи српскиот географ [[Боривое Милоевиќ]] во периодот пред Балканските војни го завел со 100 македонски куќи. === Во Грција === За време на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] селото е окупирано од вод бугарски војници, подоцна истиснат од грчка војска. По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Истата 1913 г. селото броело 675 жители, а во 1920 г. се намалило на 525 лица.<ref name="НМЕМ" /> Црквата и бугарското училиште се затворени. На крајот од [[Македонија во Првата светска војна|Првата светска војна]] во 1918 г. се обесени мештаните Петар Петљаков, Христо Коњаров и Стојан Богданов, а Тодор Линов е претепан до смрт за потпомагање на бугарската војска. На заточеништво на [[Крит]] се испратени осудените Ташо Камшиков, Фото Ристаков, Григор Милошев, Иван Костараков и Петар Фустанов. За време на [[Грчко-турска војна (1919-1922)|Грчко-турската војна]] (1919-1922) момчиња од селото се присилно мобилизирани во грчката армија<ref>Бабев, Иван. Македонска голгота - Спомени и изповеди от Ениджевардарско, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София, 2009, стр. 437-440</ref>. По 1924 г. 30-50 лица (3-4 семејства) го напуштиле селото, населувајќи се во [[Горен Воден]] кај Асеновград во Бугарија;<ref name="as95" /> [[Тодор Симовски]] го дава податокот дека се истерани дури 260 жители.<ref name="НМЕМ" /> Во Корнишор се доведени [[Грци|грчки]] доселенички семејства, но тие наскоро го напуштиле поради неплодноста на земјиштето, па селото и понатаму останало чисто [[Македонци|македонско]].<ref name="НМЕМ" /> Во 1928 г. Корнишор е преименуван на Кромни. Таа година населението броело 330 жители, кое во 1940 г. се зголемило на 448 лица.<ref name="НМЕМ" /> За време на [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна]] во Корнишор бил сместен штабот на [[ДАГ]]. Властите ги повлекле жителите долу во полето, но тие се вратиле по војната. Во 1951 г. во селото се попишани малку жители (156), бидејќи многумина сè уште не биле повратени, но затоа во 1961 г. селото броело 565 лица.<ref name="НМЕМ" /> Во 1968 г. власта почнала да ги иселува жителите во соседното [[Ново В’дришта]] за полесно контролирање и асимилација.<ref>[http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=29&Itemid=56 Корнишор на порталот на поранешната Општина Кир] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100316124907/http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=29&Itemid=56 |date=2010-03-16 }} {{el}}</ref><ref>[http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=60 Ново В’дришта на порталот на поранешната Општина Кир] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100114133646/http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=60 |date=2010-01-14 }} {{el}}</ref> Во 1971 г. во него е попишан 441 жител, а на следните два пописа селото било без жители.<ref name="НМЕМ" /> Денес Корнишор е прогласен за архитектурен резерват и оживува се како туристичко место, а во него живеат неколку жители. == Население == {{Пописи-ЕМ|448|156|565|441|0|0|14|8}} == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Никола“ - Корнишор|Црква „Св. Никола“]] од 1877 г. == Личности == ; Родени во Корнишор * [[Григор Фустанов]] (? – 1928) — револуционер на [[ВМРО]] * [[Костадин Контев]] — револуционер на ВМРО * [[Мара Петлякова]] (1912 – 1944) — партизанка во Бугарија * Никола Петљаков — комунистички деец во Бугарија<ref name="София помни 43">{{нмс| url= http://sofiapomni.com/parcel.php?id=43 | title=Парцел 43 |access-date =4 март 2016 |publisher=София помни}}</ref> * [[Христо Зинов]] (Зината) — војвода и деец на ВМРО ; Починати во Корнишор * [[Атанас Коровешов]] (1918 - 1945) — комунистички деец, раководител на [[СНОФ]] * [[Крсто Асенов]] (1877 - 1903) — револуционер, ениџевардарски војвода на ВМРО == Поврзано == * [[Пајак (планина)]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Kromni, Pella}} {{Постол}} [[Категорија:Постол]] [[Категорија:Пајак (планина)]] tgl4hwopcdz09zdczoxziqlirxt5qtd 0 45195 5603287 5423679 2026-08-02T17:37:54Z Gurther 105215 5603287 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Пилорик |name_local = Πενταπλάτανος |image_skyline = Pentaplatano021.jpg |caption_skyline = Старата македонска црква „[[Црква „Св. Атанасиј“ - Пилорик|Св. Атанасиј]]“ |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на Пилорик во општината [[Постол (општина)|Постол]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Пилорик | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 49 | ГШ_сек = 8 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 25 | ГД_сек = 9 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 49.8 |lon_deg = 22 |lon_min = 25.9 |elevation_min = |elevation = 140 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = [[Пазар (град)|Пазар]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = проц. за 2019 г.<ref name="GeoNames" /> |population = 1015 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Пилорик''' ({{langx|el|Πενταπλάτανος}}, ''Пендаплатанос'', книжевно: ''Πενταπλάτανον'', ''Пендаплатанон''; до 1927&nbsp;г. ''Πυλωρίκ'', ''Пилорик''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/169205 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Πυλωρίκ -- Πηλωρύγι]</ref>, до 1954&nbsp;г. ''Πηλορύγι'', ''Пилориги''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/169398 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Πηλορύγιον -- Πενταπλάτανον]</ref>) — село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Постол (општина)|Постол]] на [[Постол (округ)|истоимениот округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Според проценка од 2019 г. местото брои околу 1.015 жители.<ref name="GeoNames" /> До 1924 г. било населено исклучиво со [[Македонци]], кои денес се малцинство.<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страница=76}}</ref> Денес не важи за самостојно село, туку се вбројува во градот [[Пазар (град)|Пазар]] како негова населба. == Географија == Селото е сместено во јужното подножје на планината [[Пајак (планина)|Пајак]], 2&nbsp;км северно од градот [[Пазар (град)|Пазар]] (Ениџе Вардар). Поради близината до градот, со време станало негово предградие и добило урбан карактер. == Историја == === Праисторија === Во околината на селските гробишта има [[праисторија на Македонија|праисториска]] населба, која во 1986 г. е прогласена за културно-историски споменик.<ref name="Διαρκής κατάλογος">{{нмс | url = http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=12437&v17= | title = ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α/Φ17/61673/2300 π.ε./31-1-1986 - ΦΕΚ 34/Β/13-2-1986 | access-date = 24 јуни 2018 | publisher = Διαρκής κατάλογος κηρυγμένων αρχαιολογικών τόπων και μνημείων | archive-date = 2021-03-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210304180215/http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=12437&v17= | url-status = dead }}</ref> === Во Отоманското Царство === [[Податотека:Starata carkva v Pilorik3.JPG|мини|десно|250п|Друг поглед на старата црква.]] Во XIX век Пилорик е забележано како чисто македонско село во Ениџевардарската каза. Според Николаос Схинас, во средината на 1880-тите Пилорики (Πυλωρίκη) било село со 30 христијански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 10 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. Пилорик броел 166 жители Македонци.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|146}}</ref> По [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во 1904 г. целото село потпаднало под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>[http://www.promacedonia.org/obm2/12.html Христо Силянов. „Освободителните борби на Македония“, том II, София, 1993, стр.126.]</ref> По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Пилорик (''Pilorik'') имало 216 Македонци, сите под егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 102-103.</ref> Во селото работела [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]] со едно училиште. Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Пилуриќ'' било македонско со 20 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г напишал за селото: {{цитатник|Пилурик, 13 /III, 1&nbsp;ч. од [[Радомир (Ениџевардарско)|Радомир]]. 31 македонски егзархиски куќи: 5 свои, 25 чифлигарски. Сега селаните откупуваат уште 3 куќи со 276 погони земја за 510 лири. Се издржуваат од земјоделство, лозарство и бубарство. Црквата засега затворена, има 20 погони земја, 4 погони дудова градина и 3½ погони лозје. Училиштето (вакуф) е двокатно, долу — подрум, горе — трем и две простории. Училницата е таваносана, добро осветлена, голема 5×6×3 метри. Салонот е отворен.<ref name="Извори 85">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските бълтарски училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 г. – Во: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 85 }}</ref>}} Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Πιλορίκιον'') има 219 [[Бугарска егзархија|егзархисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = }}</ref> Според српскиот географ [[Боривое Милоевиќ]], пред Балканските војни селото имало 35 македонски христијански куќи.<ref name="НМЕМ" /><ref name="lithoksou"/> === Во Грција === Во [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] селото е окупирано од грчката војска. Бугарските цркви и училишта се затворени.<ref>Генов, Георги. Беломорска Македония 1908 - 1916, Торонто, 2006, стр. 184</ref> Истата 1912 година е заведено како село со христијанска вероисповед и [[македонски јазик]]. Во 1913 г. е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]], кога населението броело 291 лице,<ref name="НМЕМ" /> од кои 159 мажи и 132 жени.<ref name="lithoksou"/> На пописот од 1920 г. Пилорик имал 263 жители. По 1924 г. властите насилно иселиле 132 жители во Бугарија,<ref name="НМЕМ" /> (30 семејства во [[Горен Воден]], денес во [[Асеновград]])<ref>Филипов, Никола. „Свети Кирик“, Горни Воден, Долни Воден, Издателство „SM“, Пловдив, 2011, стр.94</ref>) и на нивно место довеле [[Грци|грчки]]. Одземени се 44 имоти на преселените жители.<ref name="lithoksou"/> Во 1928 г. селото е заведено како етнички мешано со 252 жители,<ref name="НМЕМ" /> од кои 180 биле дојденци (45 семејства).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref> Претходната 1927 г. е преименувано во грцизираниот облик Пилориги, а во 1954 г. му е дадено сосем грчкото име Пендаплатанон.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |title=Δημήτρης Λιθοξόου. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm |url-status=live }}</ref> Во 1940 г. Пилорик веќе имал 569 жители поради меѓувремено сместување на дополнителни грчки колонисти. Според статистиката на [[НОФ]], во 1927 г. во селото имало 185 [[Македонци]], 17 [[Власи]], а останатие биле грчки дојденци.<ref name="НМЕМ" /> Во следните десетлетија населението се зголемило уште повеќе, и наизменично растело и опаѓало, а потоа доживеало и позасилен развој. Пописот 2001 г. е последниот на кој Пилорик се води како самостојно село со 956 лица, за да биде припоен кон Пазар во следното десетлетие. Се претпоставува дека денес има околу 1.015 жители,<ref name="GeoNames">[https://www.geonames.org/734720/pentaplatano.html Пилорик на GeoNames]</ref> иако повеќе не се брои посебно. == Население == {{Пописи-ЕМ|569|680|719|620|746|813|956|—}} == Стопанство == Иако има градски карактер поради близината до Пазар, населението сепак се занимава со одгледување на [[жито]] и [[памук]], а делумно е застапено и [[сточарство]]то.<ref name="НМЕМ" /> == Цркви == * „[[Црква „Св. Атанасиј“ - Пилорик|Св. Атанасиј]]“ од почетокот на XIX век == Личности == * Божин Ѓорев (1875 – ?) — борец во Балканските војни од четата на [[Иван Паљошев]]<ref>„Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 192.</ref> * Димо Ат. Дараданов — деец на Илинденската организација во Несебар<ref>Бабев, Иван. Помним делата ви, НСА Прес, 2013 г., стр.76.</ref> * Јоанис Андраманос (Ιωάννης Ανδραμάνος) — гркомански андартски деец, четник<ref name="manos.129.">{{АГМК|129}}</ref> * Велика Ромова (Πασχαλίνα Ρώμα, Пасхалина Рома, ? - 1904) — гркоманка, андарстски деец од III клас<ref name="manos.129." />, учителка во селото, убиена од ВМРО, ќерка на Антон Касапов, претседател на грчкиот комитет во Пазар<ref>{{наведена книга |title= Помним делата ви |last= Бабев|first= Иван|coauthors= |year= 2013|publisher= НСА Прес|location= |isbn= |pages= 201|url= }}</ref> * Трајан (Трае) Иванов (1876 – ?) — борец во Балканските војни<ref>„Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 302.</ref> * Христо Атанасов — борец во Балканските војни од четата на [[Ичко Димитров]], Штипска дружина<ref>„Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 72. Веројатно истоветен со Христо А. Митонов.</ref> * Христо А. Митонов (1879 – ?) — борец во Балканските војни од четата на Иван Паљошев<ref>„Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 452.</ref> == Поврзано == * [[Солунско Поле]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Pentaplatanos}} {{Постол}} [[Категорија:Постол]] ezpjpoimic9sgbthoz3svbd06kzrren 0 45873 5603498 5593130 2026-08-03T10:05:40Z Buli 2648 5603498 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Orhan | title = [[Ghazi (warrior)|Ghazi]]<br />[[Bey]]<br />[[Sultan]]<ref>{{cite book|author=Erhan Afyoncu|title=Osmanlı Sultanları|url=https://books.google.com.tr/books/about/Ottoman_Sultans_Yeditepe_Yay%C4%B1nevi.html?id=l7J7zwEACAAJ&redir_esc=y|publisher=Yeditepe yayınevi|page=13|isbn=9786258396782}}</ref> | title_text = | more = | image = Metehanzade orhangazi.jpg | type = | caption = 16th century [[Ottoman miniature]] of Orhan Ghazi | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | more_text = | reign = 1323/4–1362 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Osman I]] | regent = | reg_type = | successor = [[Murad I]] | spouse = [[Asporça Hatun]]<br />[[Nilüfer Hatun]]<br />[[Theodora Kantakouzene, wife of Orhan|Theodora Hatun]]<br />[[#Consorts|Others]] | spouse_type = Consorts | issue = [[Süleyman Pasha (son of Orhan)|Süleyman Pasha]]<br />[[Murad I]]<br />[[Şehzade Halil|Halil Bey]] | issue_link = #Sons | issue_pipe = Among others | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Osman I]] | mother = [[Malhun Hatun]]<ref>{{TDV İslâm Ansiklopedisi|title=Mal Hatun|author=Feridun Emecen|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mal-hatun}}</ref> | birth_date = {{circa|1281}} | death_date = {{death date and age|1362|03||1281|df=yes}} | death_place = [[Bursa]], [[Ottoman Empire|Ottoman Beylik]] | burial_date = | burial_place = [[Osmangazi]], Bursa, Turkey | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Orhan.svg | religion = [[Sunni Islam]] }} {{Infobox Ottoman sultan | name = Орхан Гази<br />اورخان غازی | title = [[Бег]]<br>[[Гази]] | titletext = | more = | type = |image_portrait=Orhan Gazi.jpg | alt = | caption = | succession = [[Список на отомански султани|Султан]] на [[Отоманското Царство]] ([[Бег]]) | moretext = | reign = 1323/4 – 1362 | coronation = | cor-type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg-type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Нилуфер Хатун]]<br>[[Аспорча Хатун]]<br>[[Теодора Кантакузина|Теодора Хатун]]<br>[[Ефтандисе Хатун]]<br>Бајалун Хатун | spouse-type = Придружник | issue = Погледни [[Орхан I#Потомство|подолу]] | full name = Орхан бин Осман | native_lang1 =[[Османски турски јазик|османски турски]] | native_lang1_name1= اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل | native_lang2 =[[турски јазик|турски]] | native_lang2_name1=Орхан Гази | house = [[Отоманска династија|Отоманска]] | house-type = Династија | father = [[Осман I]] | mother = [[Малхун Хатун]]<ref>{{Наведена книга |last=Lowry |first=Heath |title=The Nature of the Early Ottoman State |url=https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr |publisher=SUNY Press |date=2003 |page=[https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr/page/153 153]}}</ref> | birth_date = 1281 | birth_place = {{роден во|Согут}}, [[Икониски Султанат]] | death_date = март {{death year and age|1362|1281}} | death_place = {{починал во|Бурса}}, [[Отоманско Царство|Отомански Бејлик]] | burial_date = | burial_place = Гроб на Орхан Гази, Бурса | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Orhan.JPG | religion = [[Ислам]] }} '''Орхан І''' ({{langx|ota|اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل}}; {{langx|tr|Orhan Gazi}}) (роден околу [[1281]] година - починал во [[март]] [[1362]] година) — вториот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] од [[1324]] година до [[1359]] година, син на [[Осман I]]. Тој продолжил со проширување на своите територии на сметка на [[Византија]]. Така во [[1331]] година [[Опсада на Никеја (1331)|паднала Никеја]], а во [[1337]] [[Опсада на Никомедија|паднала Никомедија]]. [[Бурса]] станала новата престолнина на султанатот. Во негово време, земјата започнала да се организира како држава во која биле пуштени односно изработени првите ковани пари, била направена модернизирана војска и слично. Орхан бил син и наследник на [[Осман I]], вториот султан на Османлиската држава, и првиот султан кој ја проширил Османлиската држава на сметка на територијални освојувања во [[Европа]] и ја институционализирал османлиската војска и управувањето. Наследството на Орхан- Османлиската држава, се наоѓало во [[Мала Азија]] и на брегот на две мориња – Црно и Мраморно. Орхан создал империја што ја опфаќала Мала Азија и дел од Европа, а се протегала до три мориња – Егејското, Мраморното и Црното Море. Во [[1336]] тој го освоил просторот пред [[Босфор]] кај [[Цариград]] и егејскиот брег од спротивната страна на полуостровот Галиполе, победувајќи ги византиските владетели, пресечени од страна на Османлиите од својата престолнина. До крајот на [[1337]], Орхан ги присоединил последните византиски поседи во [[Западна Анадолија]]. Византија во тоа време била ослабена со внатрешните верски судири и политичка борба, но и со војната со силните бугарски и српски царства на [[Балкан]]от. == Премин во власта== Кога Орхан го наследил својот татко, тој предложил на неговиот брат [[Алејдин-паша]], да ги поделат териториите оставени од страна на нивниот татко. Алеадин-паша го одбил ова со образложение дека нивниот татко го назначил Орхан како единствен наследник, и дека државата не треба да се подели. Тој само се префрлил во едно село во близина на [[Бурса]]. Орхан тогаш му рекол: "''Бидејќи како брат не ги преземаш стадата што јас ти ги поседуваме, тогаш ти предлагам да бидеш овчар на мојот народ, односно да ми бидеш везир''." Зборот [[везир]] на [[отомански јазик]] и [[персиски јазик]] значи ''носител на товар''. Алејдин-паша по ова ја прифатил оваа функција односно станал првиот [[Голем везир на Отоманското Царство|Голем везир на идното Отоманско Царство]]. Тој, како и многу од неговите наследници на таа функција, не често командувал со војската директно, но самиот бил одговорен во регрутирањето, основањето и управувањето на цивилните и воените институции на државата. == Управување== Според некои автори, во времето на Алејдин-паша, [[Османлии]]те престанале да дејствуваат како вазали на [[Селџуци]]те по кое следувало воведување на нови законски прописи, создавање на систем за финансирање, основање на постојана војска. Во времето на Орхан бил основан и јаничарскиот корпус, институција која европските автори погрешно ја препишуваат на [[Мурат I]]. Орхан не без сопствена корист се вмешал и во византиските династички спорови. Орхан се оженил за [[Теодора Кантакузина (сопруга на Орхан I)|Теодора]], ќерка на византискиот принц [[Јован VI Кантакузин|Јован]]. По овој брак почнал период на силно византиско влијание врз животот и обичаите на отоманскиот двор, кое траело сè до крајот на [[14 век]]. Во [[1346]] година Орхан отворено го поддржал Јован VI во симнувањето од престолот на [[Јован V Палеолог]]. Кога тој дошол на престолот, на Османлиите им било дозволено да го [[Падот на Галиполе|окупираат]] напуштениот полуостров [[Галиполе]]. Во следната деценија, Османлиите започнале колонизација на [[Тракија]] со муслиманско население. Сепак, византискиот цар бил принуден да потпише договор со Орхан, според кој Византија ја признала загубата на [[Тракија]]. Орхан починал во [[1360]] година, а на престолот се искачил неговиот син [[Мурат I]]. === Јаничари === {{Главна|Јаничари }} Воените сили на [[Отоманското Царство]] биле организирани со постојана војска на редовни платеници и дисциплинирани пешадии и коњаница. Претходниците на Орхан, [[Ертугрул]] и [[Осман I|Осман]], својата војска ја организирале на начин што вазалите биле одговорни за регрутирање, а по крајот на секој воен поход истите биле распуштани. Алејдин сакал да обезбеди односно да формира постојана војска. Така бил основан [[Јаничар|јаничарскиот корпус]] кој станал најелитнала војска на султанот. Самиот Кара Халил-паша предложил на Орхан да се создаде армија во која ќе учествуваат децата од освоените места: :"Се што е освоено е одговорност на освојувачот, кој е законски владетел на нив, на нивните земји, на нивните стоки, на своите сопруги, а на нивните деца. Ние имаме право да го правиме тоа исто како што постапуваме и со нашите деца, и третманот што го предлагам не е само законско туку и добротворно при уписот во редовната армија бидејќи ќе се застапуваат и нивните интереси преку нивно образовање и предлагање на подобар начин на живот". Тој исто така тврдел дека со формирањето на овој корпус ќе бидат доброволно регрутирани и деца не само од освоените области. Постапувајќи по ова, Орхан избрал илјадници најсилни момчиња од христијански семејства. Регрутите биле обучени според нивните поединечни способности. Дел од овие јаничари станувале големи везири. == Политика== === Освојување=== [[Податотека:Orhan I area map.png|thumb|300px|Османлискиот бејлик на почетокот и на крајот од владеењето на Орхан.]] Орхан своите освојувања ги продолжил најпрвин на запад на територијата на Византија во северозападниот дел од Анадолија. Најпрвин во [[1321]] година била освоена Муданја, територија на [[Мраморно Море]]. Османлиите издвојувале големи победи зазимајќи ги [[Битка кај Пелеканон|Пелеканон]] во 1329 година, [[Опсада на Никеја (1331)|Никеја]] во 1331 година, [[Опсада на Никомедија|Никомедија]] во 1337 година. ==== Кареси==== По овие серија од успешни победи во [[1345]] година наместо да се здобијат со земјите на христијаните, Орхан го презел турското кнежевство Кареси, денешниот град [[Баликесир]] и околината. Во овој случај, Османлиите морале да имаат посебно оправдување поради своите освојувања на муслиманските кнежевства. Така во овој случај, владетелот на Касери починал и бил наследен од страна на неговите два синови кои требало да имаат еднакви делови. Сепак во кнежевството владеело граѓанска војна меѓу двата браќа па поради ова била потребна и намесата на Орхан. Едниот од браќата се наоѓал во кнежевството, а другиот кај Орхан. Народот на Кареси не го прифаќал владеењето на првиот брат и наводно го повикале вториот брат, Дурсун бег да ги ослободи. Тој го предложил на Орхан Кареси во замена на други земји. Кога пристигнале во Кареси разбрале дека неговиот брат побегнал во Бергама по кое следувало насочување на силите кон таа тврдина. Но додека да пристигнат, принцот бил убиен од страна на месните жители. Така, Орхан се објавил за султан на Кареси и го примил доброволното потчинување на народот. Најраниот извор датира од 1421 година од Календарот. Според овој податок, Касери паднал во [[1349]] година кое сосема не е сигурно. Овие територии биле сосема важни за Орхан бидејќи бил осноено [[Чанаккале]], кое се наоѓа на [[Дарданели]]те. Со освојувањето на Кареси, речиси целата територија на северозападниот дел на Анадолија била вклучена во Отоманското Царство, а четири градови [[Бурса]], [[Измир]] ([[Никомидија]]), Изник ([[Никеја]]), и Бергама (Пергам) станале упориште на моќта на земјата. Во истата година, Јован Кантакузин напишал дека Сулејман, синот на Орхан повел голема војска против галатјаните од Источна Скитија и во летото завладеале со два од најважните градови, Анкира и Кретрја. Најверојатно галатјаните се однесува на династијата Еретна од Сивас. === Консолидација=== По освојувањето на Кареси следувал периодот на консолидација на новата империја. Отоманците започнале да оддаваат големо значење кон усовршувањето на цивилните и воените институции, во обезбедувањето на внатрешниот ред, во градење на џамии и училишта и огромни јавни објекти, од кои многу сè уште стојат. Орхан не продолжил со други освојувања во Анадолија освен преземањето на денешна [[Анкара]] од Ахис. Во целина, на Анадолија во тоа време и се заканувала монголската инвазија бидејќи монголците веќе ги имале заземано Средна Азија, Иран, а потоа започнале и со источна Анадолија. Туркиските народи во Анадолија живееле во голем број на кнежевства вклучувајќи ги и Османлиите, по пропаѓањето на Румелискиот султанат. Сите овие мали кнежеста сè уште плаќале данок на Персија, и од друга страна и покрај тоа што сите биле муслимански, тие се бореле крваво за доминантен статус во Анадолија. === Односи со Византија=== По византискиот пораз во [[Битка кај Пелеканон|Битката кај Пелеканон]], Орхан развил пријателски односи со [[Андроник III Палеолог]], како и со неговите наследници. Во следните дваесет години отоманците внатрешно се зацврстиле. Во [[Византиска граѓанска војна (1341-1347)|Византиската граѓанска војна]] од [[1341]] до [[1347]], [[Византија]] ги потрошила можеби и своите последни ресурси. Во [[1341]] година починал Андроник III. Негов наследник бил Јован V кој бил малолетен. Истата година [[Јован VI Кантакузин]] се прогласил за цар на Византија давајќи го почетокот на граѓанската војна меѓу Ана Савојска и [[Алексиј Апокавк]]. И двете страни се стремиле да ги придобијат како сојузници туркиските владетели во [[Анадолија]]. Ана најверојатно својата делегАција кај Орхан ја испратила во [[1345]] година. Во [[1346]] година, царот [[Јован VI Кантакузин]] го признал Орхан како најголем емир меѓу муслиманските кнежевства. Тој се стремил да ги држи османлиските сили постојано до неговите интереси. Во [[1346]] година османлискиот владетел испратил делегација кај Кантакузин посакувајќи ја неговата ќерка Теодора за сопруга а во замена ветил дека ќе му помогне во бунтот против Ана. Според историчарите, Јован ова го прифатил дури откако се согласиле и поголемиот дел од семејството, служителите и другиот туркиски сојузник Умур<ref>Paul LEMERLE, L'Emirat d'Aydin. Recherches sur la Geste d'Umur Pacha, Paris (1957)</ref>. По добивањето на согласност, Орхан испратил во Селиврија, денешен Силиври, западно од Цариград воена помош. Самата свадба била многу раскошна и опишана од страна на многу византиски историчари<ref>A.A.M. BRYER, „Greek Historians on the Turks: the Case of the first Byzantine-Ottoman marriage". In: R.H.C. DAVIS, J.M. WALLACE-HADRILL (eds.), The Writng of History in the Middle Ages. Essays Presented to Richard William Southern, Oxford (1981)</ref>. Сојузот меѓу Орхан и Кантакузин ја принудил на Ана да побара помош од емирот на Сарухан. Тие откажале и се придружиле кон силите на Орхан. На 2 февруари Јован влегол во Цариград и по шест дена се прогласил за нов цар. Јован V добро ги одржувал врските со Орхан. Во 1348 година српскиот цар [[Стефан Душан]] ја зазел [[Тесалија]]. Јован побарал помош од Орхан кој испрратил околу 10.000 пешадиска војска на чело со неговиот син Сулејман паша. Кога пристигнале блиску до Солун Османлиите неочекувано се обрнале повторно кон Дарданелите, притоа вршејќи големи грабежи. И покрај тоа, во 1352 година Јован повторно побарал помош од Орхан кога Јован го нападнал Матеј кај Адријнопол. На страната на Матеј застанале Османлиите и оствариле голема победа. Во 1352 година повиканата од Кантакузин подкреп на синот му зазима тракиската тврдина Цимпе. Јован се обидел оваа тврдина да ја одзеде од Орхан, на кое тој му рекол дека не тој, а неговиот син Сулејман ја зазел тврдината. Како резултат на ова, царот испратил голема војска а од друга страна истото го сторил и Орхан. Во тој момент настапило голем хаос. Во една грчка кратка хроника од 1392 година за овој настан пишува: {{quote|На 2 март 1354 година... вечерта на православниот празник се случи голем земјотрес. Ѕидините на Галиополи и околните градови паднаа во турски раце. Земјотресот беше толку силен што беа разрушени не само куќите туку и самите фортификации. Месните жители разбраа дека без нив нема да можат да ги задржат на Турците и затоа започнаа да го напуштаат градот. Голем дек од населението почина од големиот студ... Многу мал дел успееја да преживеат, а останатите беа заробени од страна на Турците. }} Во тоа време, [[Сулејман Паша]] бил во Пеге, на анафолскиот брег од [[Мраморно Море]], каде дознал за големиот [[земјотрес]]. Тој ги преминал [[Дарданели]]те и ги населил полупразните градови со муслиманско население. Според Матео Вилани, Османлиите во тоа време ја направиле и првата [[опсада на Цариград]] која траела многу кратко. Византискиот цар му се обратил на Орхан да неговиот син Сулејман ги врати одземаните градови, на кое Орхан одговорил дека тие градови не биле заземани со сила. По интензивни преговори, султанот наредил на својот син да се повлече а за возврат да добие 40.000 златни монети. За да се потврди договорот двајцата владетели требало да се состанат во денешен Измит но до тоа не дошло бидејќи Орхан наводно се разболел, а тракиските градови во крајна сметка останале под власта на Османлиите. Кон крајот на 1354 година византискиот императот абдицирал. Така, [[падот на Галиполе]] заедно со тврдината Цимпе станале првите заземани места на Османлиите во Европа. По абдикацијата, на византискиот престол застанал [[Јован V Палеолог]]. Бидејќи Орхан немал никаков договор со новиот цар, неговите напади продолжиле пожестоко. Но во 1357 година синот на Орхан, [[Шехзаде Халил|Халил]] бил заробен. Орхан се обратил кон византискиот цар кој пак како услов му напишал да се откаже од помошта на Кантакузин. Кога настанало ослободувањето Халил бил одведен во престолнината на Византија и бил венчан со десетгодишната ќерка на Јован, Ирина. Царот го придружил османлискиот принц до Измит и го предал на Орхан со молба тој да го објави на Халил за престолонаследник со цел да осигури мир меѓу двете земји. Овој план не се остварил бидејќи кога починал во [[1361]] година, Орхан бил наследен од Мурат. == Последни години == [[Податотека:Türbe of Orhan Gazi, Bursa.jpg|мини|300px|[[Турбе]]то на Орхан во Бурса]] Орхан бил еден од најдолгите владетели на [[Османлиското Царство]]<ref>Future sultans [[Suleiman]] I and [[Mehmet IV]] had longer reign periods</ref>. Во последните години од својот живот своите овластувања му ги препуштил на својот втор син [[Мурат I]], бидејќи претходно во инцидент починал најголемиот син, Сулејман по пад од коњ. Орхан починал на 80 години во престолнината Бурса. == Потомство== * [[Шехзаде Сулејман (син на Орхан I)|Сулејман Паша]] (1316-1357). Најстариот познат син и наследник на престолот кој бил најзаслужен за проширувањето територијата во Тракија. Тој починал, кратко време по киднапирањето на неговиот брат Халил како резултат на падот од коњот. ** Султан-бег (1324-1362) ** Кадиџах Канум * Во 1299 Орхан се оженил со [[Нилуфер Хатун]] (1359), ќерка на кнезот на Јархисар и византиската принцеза Елена, која била со етничко грчко потекло<ref name=Runciman>The Fall of Constantinople, Steven Runciman, Cambridge University Press, p.36</ref><ref name=Lowry>The Nature of the Early Ottoman State, Heath W. Lowry, 2003 SUNY Press, p.153</ref><ref name=Shaw>History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Stanford Jay Shaw, Cambridge University Press, p.24</ref> , Тие имале најмалку две деца: ** [[Мурат I]] (1319/1326 - 15 Јуни, 1389 година). Починал во [[Косовска битка]]<ref>Helmolt, Ferdinand. ''The World's History'', p.293. W. Heinemann, 1907.</ref><ref>Fine, John. ''The Late Medieval Balkans'', p.410. University of Michigan Press, 1994. ISBN 0472082604</ref><ref>Kinross, Lord. ''The Ottoman Centuries'', p.58-59. Morrow Quill 1977. ISBN 0-688-03093-9.</ref>. ** Касим (умрел 1346). * Орхан се оженил во 1316 со [[Аспорча Хатун]] од Византија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим, гувернерот на Ескишехир (1316-1362). Егзекуиран по налог на неговиот полубрат Мурат I. **Фатима. * Орхан се оженил во 1346 со [[Теодора Кантакузина|Теодора]], принцезата од Византија, ќерка на [[Јован VI Кантакузин]] крал на Србија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим **[[Шехзаде Халил]] * Орхан се оженил со [[Ефтандисе Хатун]], ќерка на Махмуд. ==Надворешни врски== *[http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 His listing in "Medieval lands" by Charles Cawley.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220811214614/http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 |date=2022-08-11 }} The project "involves extracting and analysing detailed information from primary sources, including contemporary chronicles, cartularies, necrologies and testaments." *[http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~byzantium/RoyalData2.txt A listing of descendants of Ertuğrul, alongside other royalty] == Наводи == {{Наводи }} {{s-start}} {{s-hou|[[Османлиска династија]]||1281||1362}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Осман I]]}} {{s-ttl|title=[[Список на отомански султани|Отомански султан]]|years=1324–1361}} {{s-aft|after=[[Мурат I]]}} {{end}} {{рв|Orhan I}} {{Нормативна контрола}} {{Отомански принцови}} {{Отомански султани}} [[Категорија:Отомански султани од 14 век]] [[Категорија:Родени во 1281 година]] [[Категорија:Починати во 1362 година]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Деца на Осман I]] [[Категорија:Орхан I| ]] 3y6uif4g6rebbwaaazjlcifnhmr9fpd 5603499 5603498 2026-08-03T10:06:25Z Buli 2648 5603499 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Орхан | title = [[Ghazi (warrior)|Ghazi]]<br />[[Bey]]<br />[[Sultan]]<ref>{{cite book|author=Erhan Afyoncu|title=Osmanlı Sultanları|url=https://books.google.com.tr/books/about/Ottoman_Sultans_Yeditepe_Yay%C4%B1nevi.html?id=l7J7zwEACAAJ&redir_esc=y|publisher=Yeditepe yayınevi|page=13|isbn=9786258396782}}</ref> | title_text = | more = | image = Metehanzade orhangazi.jpg | type = | caption = 16th century [[Ottoman miniature]] of Orhan Ghazi | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | more_text = | reign = 1323/4–1362 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg_type = | successor = [[Murad I]] | spouse = [[Asporça Hatun]]<br />[[Nilüfer Hatun]]<br />[[Theodora Kantakouzene, wife of Orhan|Theodora Hatun]]<br />[[#Consorts|Others]] | spouse_type = Consorts | issue = [[Süleyman Pasha (son of Orhan)|Süleyman Pasha]]<br />[[Murad I]]<br />[[Şehzade Halil|Halil Bey]] | issue_link = #Sons | issue_pipe = Among others | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Osman I]] | mother = [[Malhun Hatun]]<ref>{{TDV İslâm Ansiklopedisi|title=Mal Hatun|author=Feridun Emecen|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mal-hatun}}</ref> | birth_date = {{circa|1281}} | death_date = {{death date and age|1362|03||1281|df=yes}} | death_place = [[Bursa]], [[Ottoman Empire|Ottoman Beylik]] | burial_date = | burial_place = [[Osmangazi]], Bursa, Turkey | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Orhan.svg | religion = [[Sunni Islam]] }} {{Infobox Ottoman sultan | name = Орхан Гази<br />اورخان غازی | title = [[Бег]]<br>[[Гази]] | titletext = | more = | type = |image_portrait=Orhan Gazi.jpg | alt = | caption = | succession = [[Список на отомански султани|Султан]] на [[Отоманското Царство]] ([[Бег]]) | moretext = | reign = 1323/4 – 1362 | coronation = | cor-type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg-type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Нилуфер Хатун]]<br>[[Аспорча Хатун]]<br>[[Теодора Кантакузина|Теодора Хатун]]<br>[[Ефтандисе Хатун]]<br>Бајалун Хатун | spouse-type = Придружник | issue = Погледни [[Орхан I#Потомство|подолу]] | full name = Орхан бин Осман | native_lang1 =[[Османски турски јазик|османски турски]] | native_lang1_name1= اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل | native_lang2 =[[турски јазик|турски]] | native_lang2_name1=Орхан Гази | house = [[Отоманска династија|Отоманска]] | house-type = Династија | father = [[Осман I]] | mother = [[Малхун Хатун]]<ref>{{Наведена книга |last=Lowry |first=Heath |title=The Nature of the Early Ottoman State |url=https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr |publisher=SUNY Press |date=2003 |page=[https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr/page/153 153]}}</ref> | birth_date = 1281 | birth_place = {{роден во|Согут}}, [[Икониски Султанат]] | death_date = март {{death year and age|1362|1281}} | death_place = {{починал во|Бурса}}, [[Отоманско Царство|Отомански Бејлик]] | burial_date = | burial_place = Гроб на Орхан Гази, Бурса | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Orhan.JPG | religion = [[Ислам]] }} '''Орхан І''' ({{langx|ota|اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل}}; {{langx|tr|Orhan Gazi}}) (роден околу [[1281]] година - починал во [[март]] [[1362]] година) — вториот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] од [[1324]] година до [[1359]] година, син на [[Осман I]]. Тој продолжил со проширување на своите територии на сметка на [[Византија]]. Така во [[1331]] година [[Опсада на Никеја (1331)|паднала Никеја]], а во [[1337]] [[Опсада на Никомедија|паднала Никомедија]]. [[Бурса]] станала новата престолнина на султанатот. Во негово време, земјата започнала да се организира како држава во која биле пуштени односно изработени првите ковани пари, била направена модернизирана војска и слично. Орхан бил син и наследник на [[Осман I]], вториот султан на Османлиската држава, и првиот султан кој ја проширил Османлиската држава на сметка на територијални освојувања во [[Европа]] и ја институционализирал османлиската војска и управувањето. Наследството на Орхан- Османлиската држава, се наоѓало во [[Мала Азија]] и на брегот на две мориња – Црно и Мраморно. Орхан создал империја што ја опфаќала Мала Азија и дел од Европа, а се протегала до три мориња – Егејското, Мраморното и Црното Море. Во [[1336]] тој го освоил просторот пред [[Босфор]] кај [[Цариград]] и егејскиот брег од спротивната страна на полуостровот Галиполе, победувајќи ги византиските владетели, пресечени од страна на Османлиите од својата престолнина. До крајот на [[1337]], Орхан ги присоединил последните византиски поседи во [[Западна Анадолија]]. Византија во тоа време била ослабена со внатрешните верски судири и политичка борба, но и со војната со силните бугарски и српски царства на [[Балкан]]от. == Премин во власта== Кога Орхан го наследил својот татко, тој предложил на неговиот брат [[Алејдин-паша]], да ги поделат териториите оставени од страна на нивниот татко. Алеадин-паша го одбил ова со образложение дека нивниот татко го назначил Орхан како единствен наследник, и дека државата не треба да се подели. Тој само се префрлил во едно село во близина на [[Бурса]]. Орхан тогаш му рекол: "''Бидејќи како брат не ги преземаш стадата што јас ти ги поседуваме, тогаш ти предлагам да бидеш овчар на мојот народ, односно да ми бидеш везир''." Зборот [[везир]] на [[отомански јазик]] и [[персиски јазик]] значи ''носител на товар''. Алејдин-паша по ова ја прифатил оваа функција односно станал првиот [[Голем везир на Отоманското Царство|Голем везир на идното Отоманско Царство]]. Тој, како и многу од неговите наследници на таа функција, не често командувал со војската директно, но самиот бил одговорен во регрутирањето, основањето и управувањето на цивилните и воените институции на државата. == Управување== Според некои автори, во времето на Алејдин-паша, [[Османлии]]те престанале да дејствуваат како вазали на [[Селџуци]]те по кое следувало воведување на нови законски прописи, создавање на систем за финансирање, основање на постојана војска. Во времето на Орхан бил основан и јаничарскиот корпус, институција која европските автори погрешно ја препишуваат на [[Мурат I]]. Орхан не без сопствена корист се вмешал и во византиските династички спорови. Орхан се оженил за [[Теодора Кантакузина (сопруга на Орхан I)|Теодора]], ќерка на византискиот принц [[Јован VI Кантакузин|Јован]]. По овој брак почнал период на силно византиско влијание врз животот и обичаите на отоманскиот двор, кое траело сè до крајот на [[14 век]]. Во [[1346]] година Орхан отворено го поддржал Јован VI во симнувањето од престолот на [[Јован V Палеолог]]. Кога тој дошол на престолот, на Османлиите им било дозволено да го [[Падот на Галиполе|окупираат]] напуштениот полуостров [[Галиполе]]. Во следната деценија, Османлиите започнале колонизација на [[Тракија]] со муслиманско население. Сепак, византискиот цар бил принуден да потпише договор со Орхан, според кој Византија ја признала загубата на [[Тракија]]. Орхан починал во [[1360]] година, а на престолот се искачил неговиот син [[Мурат I]]. === Јаничари === {{Главна|Јаничари }} Воените сили на [[Отоманското Царство]] биле организирани со постојана војска на редовни платеници и дисциплинирани пешадии и коњаница. Претходниците на Орхан, [[Ертугрул]] и [[Осман I|Осман]], својата војска ја организирале на начин што вазалите биле одговорни за регрутирање, а по крајот на секој воен поход истите биле распуштани. Алејдин сакал да обезбеди односно да формира постојана војска. Така бил основан [[Јаничар|јаничарскиот корпус]] кој станал најелитнала војска на султанот. Самиот Кара Халил-паша предложил на Орхан да се создаде армија во која ќе учествуваат децата од освоените места: :"Се што е освоено е одговорност на освојувачот, кој е законски владетел на нив, на нивните земји, на нивните стоки, на своите сопруги, а на нивните деца. Ние имаме право да го правиме тоа исто како што постапуваме и со нашите деца, и третманот што го предлагам не е само законско туку и добротворно при уписот во редовната армија бидејќи ќе се застапуваат и нивните интереси преку нивно образовање и предлагање на подобар начин на живот". Тој исто така тврдел дека со формирањето на овој корпус ќе бидат доброволно регрутирани и деца не само од освоените области. Постапувајќи по ова, Орхан избрал илјадници најсилни момчиња од христијански семејства. Регрутите биле обучени според нивните поединечни способности. Дел од овие јаничари станувале големи везири. == Политика== === Освојување=== [[Податотека:Orhan I area map.png|thumb|300px|Османлискиот бејлик на почетокот и на крајот од владеењето на Орхан.]] Орхан своите освојувања ги продолжил најпрвин на запад на територијата на Византија во северозападниот дел од Анадолија. Најпрвин во [[1321]] година била освоена Муданја, територија на [[Мраморно Море]]. Османлиите издвојувале големи победи зазимајќи ги [[Битка кај Пелеканон|Пелеканон]] во 1329 година, [[Опсада на Никеја (1331)|Никеја]] во 1331 година, [[Опсада на Никомедија|Никомедија]] во 1337 година. ==== Кареси==== По овие серија од успешни победи во [[1345]] година наместо да се здобијат со земјите на христијаните, Орхан го презел турското кнежевство Кареси, денешниот град [[Баликесир]] и околината. Во овој случај, Османлиите морале да имаат посебно оправдување поради своите освојувања на муслиманските кнежевства. Така во овој случај, владетелот на Касери починал и бил наследен од страна на неговите два синови кои требало да имаат еднакви делови. Сепак во кнежевството владеело граѓанска војна меѓу двата браќа па поради ова била потребна и намесата на Орхан. Едниот од браќата се наоѓал во кнежевството, а другиот кај Орхан. Народот на Кареси не го прифаќал владеењето на првиот брат и наводно го повикале вториот брат, Дурсун бег да ги ослободи. Тој го предложил на Орхан Кареси во замена на други земји. Кога пристигнале во Кареси разбрале дека неговиот брат побегнал во Бергама по кое следувало насочување на силите кон таа тврдина. Но додека да пристигнат, принцот бил убиен од страна на месните жители. Така, Орхан се објавил за султан на Кареси и го примил доброволното потчинување на народот. Најраниот извор датира од 1421 година од Календарот. Според овој податок, Касери паднал во [[1349]] година кое сосема не е сигурно. Овие територии биле сосема важни за Орхан бидејќи бил осноено [[Чанаккале]], кое се наоѓа на [[Дарданели]]те. Со освојувањето на Кареси, речиси целата територија на северозападниот дел на Анадолија била вклучена во Отоманското Царство, а четири градови [[Бурса]], [[Измир]] ([[Никомидија]]), Изник ([[Никеја]]), и Бергама (Пергам) станале упориште на моќта на земјата. Во истата година, Јован Кантакузин напишал дека Сулејман, синот на Орхан повел голема војска против галатјаните од Источна Скитија и во летото завладеале со два од најважните градови, Анкира и Кретрја. Најверојатно галатјаните се однесува на династијата Еретна од Сивас. === Консолидација=== По освојувањето на Кареси следувал периодот на консолидација на новата империја. Отоманците започнале да оддаваат големо значење кон усовршувањето на цивилните и воените институции, во обезбедувањето на внатрешниот ред, во градење на џамии и училишта и огромни јавни објекти, од кои многу сè уште стојат. Орхан не продолжил со други освојувања во Анадолија освен преземањето на денешна [[Анкара]] од Ахис. Во целина, на Анадолија во тоа време и се заканувала монголската инвазија бидејќи монголците веќе ги имале заземано Средна Азија, Иран, а потоа започнале и со источна Анадолија. Туркиските народи во Анадолија живееле во голем број на кнежевства вклучувајќи ги и Османлиите, по пропаѓањето на Румелискиот султанат. Сите овие мали кнежеста сè уште плаќале данок на Персија, и од друга страна и покрај тоа што сите биле муслимански, тие се бореле крваво за доминантен статус во Анадолија. === Односи со Византија=== По византискиот пораз во [[Битка кај Пелеканон|Битката кај Пелеканон]], Орхан развил пријателски односи со [[Андроник III Палеолог]], како и со неговите наследници. Во следните дваесет години отоманците внатрешно се зацврстиле. Во [[Византиска граѓанска војна (1341-1347)|Византиската граѓанска војна]] од [[1341]] до [[1347]], [[Византија]] ги потрошила можеби и своите последни ресурси. Во [[1341]] година починал Андроник III. Негов наследник бил Јован V кој бил малолетен. Истата година [[Јован VI Кантакузин]] се прогласил за цар на Византија давајќи го почетокот на граѓанската војна меѓу Ана Савојска и [[Алексиј Апокавк]]. И двете страни се стремиле да ги придобијат како сојузници туркиските владетели во [[Анадолија]]. Ана најверојатно својата делегАција кај Орхан ја испратила во [[1345]] година. Во [[1346]] година, царот [[Јован VI Кантакузин]] го признал Орхан како најголем емир меѓу муслиманските кнежевства. Тој се стремил да ги држи османлиските сили постојано до неговите интереси. Во [[1346]] година османлискиот владетел испратил делегација кај Кантакузин посакувајќи ја неговата ќерка Теодора за сопруга а во замена ветил дека ќе му помогне во бунтот против Ана. Според историчарите, Јован ова го прифатил дури откако се согласиле и поголемиот дел од семејството, служителите и другиот туркиски сојузник Умур<ref>Paul LEMERLE, L'Emirat d'Aydin. Recherches sur la Geste d'Umur Pacha, Paris (1957)</ref>. По добивањето на согласност, Орхан испратил во Селиврија, денешен Силиври, западно од Цариград воена помош. Самата свадба била многу раскошна и опишана од страна на многу византиски историчари<ref>A.A.M. BRYER, „Greek Historians on the Turks: the Case of the first Byzantine-Ottoman marriage". In: R.H.C. DAVIS, J.M. WALLACE-HADRILL (eds.), The Writng of History in the Middle Ages. Essays Presented to Richard William Southern, Oxford (1981)</ref>. Сојузот меѓу Орхан и Кантакузин ја принудил на Ана да побара помош од емирот на Сарухан. Тие откажале и се придружиле кон силите на Орхан. На 2 февруари Јован влегол во Цариград и по шест дена се прогласил за нов цар. Јован V добро ги одржувал врските со Орхан. Во 1348 година српскиот цар [[Стефан Душан]] ја зазел [[Тесалија]]. Јован побарал помош од Орхан кој испрратил околу 10.000 пешадиска војска на чело со неговиот син Сулејман паша. Кога пристигнале блиску до Солун Османлиите неочекувано се обрнале повторно кон Дарданелите, притоа вршејќи големи грабежи. И покрај тоа, во 1352 година Јован повторно побарал помош од Орхан кога Јован го нападнал Матеј кај Адријнопол. На страната на Матеј застанале Османлиите и оствариле голема победа. Во 1352 година повиканата од Кантакузин подкреп на синот му зазима тракиската тврдина Цимпе. Јован се обидел оваа тврдина да ја одзеде од Орхан, на кое тој му рекол дека не тој, а неговиот син Сулејман ја зазел тврдината. Како резултат на ова, царот испратил голема војска а од друга страна истото го сторил и Орхан. Во тој момент настапило голем хаос. Во една грчка кратка хроника од 1392 година за овој настан пишува: {{quote|На 2 март 1354 година... вечерта на православниот празник се случи голем земјотрес. Ѕидините на Галиополи и околните градови паднаа во турски раце. Земјотресот беше толку силен што беа разрушени не само куќите туку и самите фортификации. Месните жители разбраа дека без нив нема да можат да ги задржат на Турците и затоа започнаа да го напуштаат градот. Голем дек од населението почина од големиот студ... Многу мал дел успееја да преживеат, а останатите беа заробени од страна на Турците. }} Во тоа време, [[Сулејман Паша]] бил во Пеге, на анафолскиот брег од [[Мраморно Море]], каде дознал за големиот [[земјотрес]]. Тој ги преминал [[Дарданели]]те и ги населил полупразните градови со муслиманско население. Според Матео Вилани, Османлиите во тоа време ја направиле и првата [[опсада на Цариград]] која траела многу кратко. Византискиот цар му се обратил на Орхан да неговиот син Сулејман ги врати одземаните градови, на кое Орхан одговорил дека тие градови не биле заземани со сила. По интензивни преговори, султанот наредил на својот син да се повлече а за возврат да добие 40.000 златни монети. За да се потврди договорот двајцата владетели требало да се состанат во денешен Измит но до тоа не дошло бидејќи Орхан наводно се разболел, а тракиските градови во крајна сметка останале под власта на Османлиите. Кон крајот на 1354 година византискиот императот абдицирал. Така, [[падот на Галиполе]] заедно со тврдината Цимпе станале првите заземани места на Османлиите во Европа. По абдикацијата, на византискиот престол застанал [[Јован V Палеолог]]. Бидејќи Орхан немал никаков договор со новиот цар, неговите напади продолжиле пожестоко. Но во 1357 година синот на Орхан, [[Шехзаде Халил|Халил]] бил заробен. Орхан се обратил кон византискиот цар кој пак како услов му напишал да се откаже од помошта на Кантакузин. Кога настанало ослободувањето Халил бил одведен во престолнината на Византија и бил венчан со десетгодишната ќерка на Јован, Ирина. Царот го придружил османлискиот принц до Измит и го предал на Орхан со молба тој да го објави на Халил за престолонаследник со цел да осигури мир меѓу двете земји. Овој план не се остварил бидејќи кога починал во [[1361]] година, Орхан бил наследен од Мурат. == Последни години == [[Податотека:Türbe of Orhan Gazi, Bursa.jpg|мини|300px|[[Турбе]]то на Орхан во Бурса]] Орхан бил еден од најдолгите владетели на [[Османлиското Царство]]<ref>Future sultans [[Suleiman]] I and [[Mehmet IV]] had longer reign periods</ref>. Во последните години од својот живот своите овластувања му ги препуштил на својот втор син [[Мурат I]], бидејќи претходно во инцидент починал најголемиот син, Сулејман по пад од коњ. Орхан починал на 80 години во престолнината Бурса. == Потомство== * [[Шехзаде Сулејман (син на Орхан I)|Сулејман Паша]] (1316-1357). Најстариот познат син и наследник на престолот кој бил најзаслужен за проширувањето територијата во Тракија. Тој починал, кратко време по киднапирањето на неговиот брат Халил како резултат на падот од коњот. ** Султан-бег (1324-1362) ** Кадиџах Канум * Во 1299 Орхан се оженил со [[Нилуфер Хатун]] (1359), ќерка на кнезот на Јархисар и византиската принцеза Елена, која била со етничко грчко потекло<ref name=Runciman>The Fall of Constantinople, Steven Runciman, Cambridge University Press, p.36</ref><ref name=Lowry>The Nature of the Early Ottoman State, Heath W. Lowry, 2003 SUNY Press, p.153</ref><ref name=Shaw>History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Stanford Jay Shaw, Cambridge University Press, p.24</ref> , Тие имале најмалку две деца: ** [[Мурат I]] (1319/1326 - 15 Јуни, 1389 година). Починал во [[Косовска битка]]<ref>Helmolt, Ferdinand. ''The World's History'', p.293. W. Heinemann, 1907.</ref><ref>Fine, John. ''The Late Medieval Balkans'', p.410. University of Michigan Press, 1994. ISBN 0472082604</ref><ref>Kinross, Lord. ''The Ottoman Centuries'', p.58-59. Morrow Quill 1977. ISBN 0-688-03093-9.</ref>. ** Касим (умрел 1346). * Орхан се оженил во 1316 со [[Аспорча Хатун]] од Византија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим, гувернерот на Ескишехир (1316-1362). Егзекуиран по налог на неговиот полубрат Мурат I. **Фатима. * Орхан се оженил во 1346 со [[Теодора Кантакузина|Теодора]], принцезата од Византија, ќерка на [[Јован VI Кантакузин]] крал на Србија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим **[[Шехзаде Халил]] * Орхан се оженил со [[Ефтандисе Хатун]], ќерка на Махмуд. ==Надворешни врски== *[http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 His listing in "Medieval lands" by Charles Cawley.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220811214614/http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 |date=2022-08-11 }} The project "involves extracting and analysing detailed information from primary sources, including contemporary chronicles, cartularies, necrologies and testaments." *[http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~byzantium/RoyalData2.txt A listing of descendants of Ertuğrul, alongside other royalty] == Наводи == {{Наводи }} {{s-start}} {{s-hou|[[Османлиска династија]]||1281||1362}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Осман I]]}} {{s-ttl|title=[[Список на отомански султани|Отомански султан]]|years=1324–1361}} {{s-aft|after=[[Мурат I]]}} {{end}} {{рв|Orhan I}} {{Нормативна контрола}} {{Отомански принцови}} {{Отомански султани}} [[Категорија:Отомански султани од 14 век]] [[Категорија:Родени во 1281 година]] [[Категорија:Починати во 1362 година]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Деца на Осман I]] [[Категорија:Орхан I| ]] r6zxfi1l779iruchgsrioa869rtc9lj 5603502 5603499 2026-08-03T10:07:52Z Buli 2648 5603502 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Орхан | title = [[Гази]]<br />[[Бег|Беј]]<br />[[Султан]]<ref>{{cite book|author=Erhan Afyoncu|title=Osmanlı Sultanları|url=https://books.google.com.tr/books/about/Ottoman_Sultans_Yeditepe_Yay%C4%B1nevi.html?id=l7J7zwEACAAJ&redir_esc=y|publisher=Yeditepe yayınevi|page=13|isbn=9786258396782}}</ref> | title_text = | more = | image = Metehanzade orhangazi.jpg | type = | caption = 16th century [[Ottoman miniature]] of Orhan Ghazi | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | more_text = | reign = 1323/4–1362 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg_type = | successor = [[Murad I]] | spouse = [[Asporça Hatun]]<br />[[Nilüfer Hatun]]<br />[[Theodora Kantakouzene, wife of Orhan|Theodora Hatun]]<br />[[#Consorts|Others]] | spouse_type = Consorts | issue = [[Süleyman Pasha (son of Orhan)|Süleyman Pasha]]<br />[[Murad I]]<br />[[Şehzade Halil|Halil Bey]] | issue_link = #Sons | issue_pipe = Among others | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Osman I]] | mother = [[Malhun Hatun]]<ref>{{TDV İslâm Ansiklopedisi|title=Mal Hatun|author=Feridun Emecen|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mal-hatun}}</ref> | birth_date = {{circa|1281}} | death_date = {{death date and age|1362|03||1281|df=yes}} | death_place = [[Bursa]], [[Ottoman Empire|Ottoman Beylik]] | burial_date = | burial_place = [[Osmangazi]], Bursa, Turkey | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Orhan.svg | religion = [[Sunni Islam]] }} {{Infobox Ottoman sultan | name = Орхан Гази<br />اورخان غازی | title = [[Бег]]<br>[[Гази]] | titletext = | more = | type = |image_portrait=Orhan Gazi.jpg | alt = | caption = | succession = [[Список на отомански султани|Султан]] на [[Отоманското Царство]] ([[Бег]]) | moretext = | reign = 1323/4 – 1362 | coronation = | cor-type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg-type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Нилуфер Хатун]]<br>[[Аспорча Хатун]]<br>[[Теодора Кантакузина|Теодора Хатун]]<br>[[Ефтандисе Хатун]]<br>Бајалун Хатун | spouse-type = Придружник | issue = Погледни [[Орхан I#Потомство|подолу]] | full name = Орхан бин Осман | native_lang1 =[[Османски турски јазик|османски турски]] | native_lang1_name1= اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل | native_lang2 =[[турски јазик|турски]] | native_lang2_name1=Орхан Гази | house = [[Отоманска династија|Отоманска]] | house-type = Династија | father = [[Осман I]] | mother = [[Малхун Хатун]]<ref>{{Наведена книга |last=Lowry |first=Heath |title=The Nature of the Early Ottoman State |url=https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr |publisher=SUNY Press |date=2003 |page=[https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr/page/153 153]}}</ref> | birth_date = 1281 | birth_place = {{роден во|Согут}}, [[Икониски Султанат]] | death_date = март {{death year and age|1362|1281}} | death_place = {{починал во|Бурса}}, [[Отоманско Царство|Отомански Бејлик]] | burial_date = | burial_place = Гроб на Орхан Гази, Бурса | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Orhan.JPG | religion = [[Ислам]] }} '''Орхан І''' ({{langx|ota|اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل}}; {{langx|tr|Orhan Gazi}}) (роден околу [[1281]] година - починал во [[март]] [[1362]] година) — вториот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] од [[1324]] година до [[1359]] година, син на [[Осман I]]. Тој продолжил со проширување на своите територии на сметка на [[Византија]]. Така во [[1331]] година [[Опсада на Никеја (1331)|паднала Никеја]], а во [[1337]] [[Опсада на Никомедија|паднала Никомедија]]. [[Бурса]] станала новата престолнина на султанатот. Во негово време, земјата започнала да се организира како држава во која биле пуштени односно изработени првите ковани пари, била направена модернизирана војска и слично. Орхан бил син и наследник на [[Осман I]], вториот султан на Османлиската држава, и првиот султан кој ја проширил Османлиската држава на сметка на територијални освојувања во [[Европа]] и ја институционализирал османлиската војска и управувањето. Наследството на Орхан- Османлиската држава, се наоѓало во [[Мала Азија]] и на брегот на две мориња – Црно и Мраморно. Орхан создал империја што ја опфаќала Мала Азија и дел од Европа, а се протегала до три мориња – Егејското, Мраморното и Црното Море. Во [[1336]] тој го освоил просторот пред [[Босфор]] кај [[Цариград]] и егејскиот брег од спротивната страна на полуостровот Галиполе, победувајќи ги византиските владетели, пресечени од страна на Османлиите од својата престолнина. До крајот на [[1337]], Орхан ги присоединил последните византиски поседи во [[Западна Анадолија]]. Византија во тоа време била ослабена со внатрешните верски судири и политичка борба, но и со војната со силните бугарски и српски царства на [[Балкан]]от. == Премин во власта== Кога Орхан го наследил својот татко, тој предложил на неговиот брат [[Алејдин-паша]], да ги поделат териториите оставени од страна на нивниот татко. Алеадин-паша го одбил ова со образложение дека нивниот татко го назначил Орхан како единствен наследник, и дека државата не треба да се подели. Тој само се префрлил во едно село во близина на [[Бурса]]. Орхан тогаш му рекол: "''Бидејќи како брат не ги преземаш стадата што јас ти ги поседуваме, тогаш ти предлагам да бидеш овчар на мојот народ, односно да ми бидеш везир''." Зборот [[везир]] на [[отомански јазик]] и [[персиски јазик]] значи ''носител на товар''. Алејдин-паша по ова ја прифатил оваа функција односно станал првиот [[Голем везир на Отоманското Царство|Голем везир на идното Отоманско Царство]]. Тој, како и многу од неговите наследници на таа функција, не често командувал со војската директно, но самиот бил одговорен во регрутирањето, основањето и управувањето на цивилните и воените институции на државата. == Управување== Според некои автори, во времето на Алејдин-паша, [[Османлии]]те престанале да дејствуваат како вазали на [[Селџуци]]те по кое следувало воведување на нови законски прописи, создавање на систем за финансирање, основање на постојана војска. Во времето на Орхан бил основан и јаничарскиот корпус, институција која европските автори погрешно ја препишуваат на [[Мурат I]]. Орхан не без сопствена корист се вмешал и во византиските династички спорови. Орхан се оженил за [[Теодора Кантакузина (сопруга на Орхан I)|Теодора]], ќерка на византискиот принц [[Јован VI Кантакузин|Јован]]. По овој брак почнал период на силно византиско влијание врз животот и обичаите на отоманскиот двор, кое траело сè до крајот на [[14 век]]. Во [[1346]] година Орхан отворено го поддржал Јован VI во симнувањето од престолот на [[Јован V Палеолог]]. Кога тој дошол на престолот, на Османлиите им било дозволено да го [[Падот на Галиполе|окупираат]] напуштениот полуостров [[Галиполе]]. Во следната деценија, Османлиите започнале колонизација на [[Тракија]] со муслиманско население. Сепак, византискиот цар бил принуден да потпише договор со Орхан, според кој Византија ја признала загубата на [[Тракија]]. Орхан починал во [[1360]] година, а на престолот се искачил неговиот син [[Мурат I]]. === Јаничари === {{Главна|Јаничари }} Воените сили на [[Отоманското Царство]] биле организирани со постојана војска на редовни платеници и дисциплинирани пешадии и коњаница. Претходниците на Орхан, [[Ертугрул]] и [[Осман I|Осман]], својата војска ја организирале на начин што вазалите биле одговорни за регрутирање, а по крајот на секој воен поход истите биле распуштани. Алејдин сакал да обезбеди односно да формира постојана војска. Така бил основан [[Јаничар|јаничарскиот корпус]] кој станал најелитнала војска на султанот. Самиот Кара Халил-паша предложил на Орхан да се создаде армија во која ќе учествуваат децата од освоените места: :"Се што е освоено е одговорност на освојувачот, кој е законски владетел на нив, на нивните земји, на нивните стоки, на своите сопруги, а на нивните деца. Ние имаме право да го правиме тоа исто како што постапуваме и со нашите деца, и третманот што го предлагам не е само законско туку и добротворно при уписот во редовната армија бидејќи ќе се застапуваат и нивните интереси преку нивно образовање и предлагање на подобар начин на живот". Тој исто така тврдел дека со формирањето на овој корпус ќе бидат доброволно регрутирани и деца не само од освоените области. Постапувајќи по ова, Орхан избрал илјадници најсилни момчиња од христијански семејства. Регрутите биле обучени според нивните поединечни способности. Дел од овие јаничари станувале големи везири. == Политика== === Освојување=== [[Податотека:Orhan I area map.png|thumb|300px|Османлискиот бејлик на почетокот и на крајот од владеењето на Орхан.]] Орхан своите освојувања ги продолжил најпрвин на запад на територијата на Византија во северозападниот дел од Анадолија. Најпрвин во [[1321]] година била освоена Муданја, територија на [[Мраморно Море]]. Османлиите издвојувале големи победи зазимајќи ги [[Битка кај Пелеканон|Пелеканон]] во 1329 година, [[Опсада на Никеја (1331)|Никеја]] во 1331 година, [[Опсада на Никомедија|Никомедија]] во 1337 година. ==== Кареси==== По овие серија од успешни победи во [[1345]] година наместо да се здобијат со земјите на христијаните, Орхан го презел турското кнежевство Кареси, денешниот град [[Баликесир]] и околината. Во овој случај, Османлиите морале да имаат посебно оправдување поради своите освојувања на муслиманските кнежевства. Така во овој случај, владетелот на Касери починал и бил наследен од страна на неговите два синови кои требало да имаат еднакви делови. Сепак во кнежевството владеело граѓанска војна меѓу двата браќа па поради ова била потребна и намесата на Орхан. Едниот од браќата се наоѓал во кнежевството, а другиот кај Орхан. Народот на Кареси не го прифаќал владеењето на првиот брат и наводно го повикале вториот брат, Дурсун бег да ги ослободи. Тој го предложил на Орхан Кареси во замена на други земји. Кога пристигнале во Кареси разбрале дека неговиот брат побегнал во Бергама по кое следувало насочување на силите кон таа тврдина. Но додека да пристигнат, принцот бил убиен од страна на месните жители. Така, Орхан се објавил за султан на Кареси и го примил доброволното потчинување на народот. Најраниот извор датира од 1421 година од Календарот. Според овој податок, Касери паднал во [[1349]] година кое сосема не е сигурно. Овие територии биле сосема важни за Орхан бидејќи бил осноено [[Чанаккале]], кое се наоѓа на [[Дарданели]]те. Со освојувањето на Кареси, речиси целата територија на северозападниот дел на Анадолија била вклучена во Отоманското Царство, а четири градови [[Бурса]], [[Измир]] ([[Никомидија]]), Изник ([[Никеја]]), и Бергама (Пергам) станале упориште на моќта на земјата. Во истата година, Јован Кантакузин напишал дека Сулејман, синот на Орхан повел голема војска против галатјаните од Источна Скитија и во летото завладеале со два од најважните градови, Анкира и Кретрја. Најверојатно галатјаните се однесува на династијата Еретна од Сивас. === Консолидација=== По освојувањето на Кареси следувал периодот на консолидација на новата империја. Отоманците започнале да оддаваат големо значење кон усовршувањето на цивилните и воените институции, во обезбедувањето на внатрешниот ред, во градење на џамии и училишта и огромни јавни објекти, од кои многу сè уште стојат. Орхан не продолжил со други освојувања во Анадолија освен преземањето на денешна [[Анкара]] од Ахис. Во целина, на Анадолија во тоа време и се заканувала монголската инвазија бидејќи монголците веќе ги имале заземано Средна Азија, Иран, а потоа започнале и со источна Анадолија. Туркиските народи во Анадолија живееле во голем број на кнежевства вклучувајќи ги и Османлиите, по пропаѓањето на Румелискиот султанат. Сите овие мали кнежеста сè уште плаќале данок на Персија, и од друга страна и покрај тоа што сите биле муслимански, тие се бореле крваво за доминантен статус во Анадолија. === Односи со Византија=== По византискиот пораз во [[Битка кај Пелеканон|Битката кај Пелеканон]], Орхан развил пријателски односи со [[Андроник III Палеолог]], како и со неговите наследници. Во следните дваесет години отоманците внатрешно се зацврстиле. Во [[Византиска граѓанска војна (1341-1347)|Византиската граѓанска војна]] од [[1341]] до [[1347]], [[Византија]] ги потрошила можеби и своите последни ресурси. Во [[1341]] година починал Андроник III. Негов наследник бил Јован V кој бил малолетен. Истата година [[Јован VI Кантакузин]] се прогласил за цар на Византија давајќи го почетокот на граѓанската војна меѓу Ана Савојска и [[Алексиј Апокавк]]. И двете страни се стремиле да ги придобијат како сојузници туркиските владетели во [[Анадолија]]. Ана најверојатно својата делегАција кај Орхан ја испратила во [[1345]] година. Во [[1346]] година, царот [[Јован VI Кантакузин]] го признал Орхан како најголем емир меѓу муслиманските кнежевства. Тој се стремил да ги држи османлиските сили постојано до неговите интереси. Во [[1346]] година османлискиот владетел испратил делегација кај Кантакузин посакувајќи ја неговата ќерка Теодора за сопруга а во замена ветил дека ќе му помогне во бунтот против Ана. Според историчарите, Јован ова го прифатил дури откако се согласиле и поголемиот дел од семејството, служителите и другиот туркиски сојузник Умур<ref>Paul LEMERLE, L'Emirat d'Aydin. Recherches sur la Geste d'Umur Pacha, Paris (1957)</ref>. По добивањето на согласност, Орхан испратил во Селиврија, денешен Силиври, западно од Цариград воена помош. Самата свадба била многу раскошна и опишана од страна на многу византиски историчари<ref>A.A.M. BRYER, „Greek Historians on the Turks: the Case of the first Byzantine-Ottoman marriage". In: R.H.C. DAVIS, J.M. WALLACE-HADRILL (eds.), The Writng of History in the Middle Ages. Essays Presented to Richard William Southern, Oxford (1981)</ref>. Сојузот меѓу Орхан и Кантакузин ја принудил на Ана да побара помош од емирот на Сарухан. Тие откажале и се придружиле кон силите на Орхан. На 2 февруари Јован влегол во Цариград и по шест дена се прогласил за нов цар. Јован V добро ги одржувал врските со Орхан. Во 1348 година српскиот цар [[Стефан Душан]] ја зазел [[Тесалија]]. Јован побарал помош од Орхан кој испрратил околу 10.000 пешадиска војска на чело со неговиот син Сулејман паша. Кога пристигнале блиску до Солун Османлиите неочекувано се обрнале повторно кон Дарданелите, притоа вршејќи големи грабежи. И покрај тоа, во 1352 година Јован повторно побарал помош од Орхан кога Јован го нападнал Матеј кај Адријнопол. На страната на Матеј застанале Османлиите и оствариле голема победа. Во 1352 година повиканата од Кантакузин подкреп на синот му зазима тракиската тврдина Цимпе. Јован се обидел оваа тврдина да ја одзеде од Орхан, на кое тој му рекол дека не тој, а неговиот син Сулејман ја зазел тврдината. Како резултат на ова, царот испратил голема војска а од друга страна истото го сторил и Орхан. Во тој момент настапило голем хаос. Во една грчка кратка хроника од 1392 година за овој настан пишува: {{quote|На 2 март 1354 година... вечерта на православниот празник се случи голем земјотрес. Ѕидините на Галиополи и околните градови паднаа во турски раце. Земјотресот беше толку силен што беа разрушени не само куќите туку и самите фортификации. Месните жители разбраа дека без нив нема да можат да ги задржат на Турците и затоа започнаа да го напуштаат градот. Голем дек од населението почина од големиот студ... Многу мал дел успееја да преживеат, а останатите беа заробени од страна на Турците. }} Во тоа време, [[Сулејман Паша]] бил во Пеге, на анафолскиот брег од [[Мраморно Море]], каде дознал за големиот [[земјотрес]]. Тој ги преминал [[Дарданели]]те и ги населил полупразните градови со муслиманско население. Според Матео Вилани, Османлиите во тоа време ја направиле и првата [[опсада на Цариград]] која траела многу кратко. Византискиот цар му се обратил на Орхан да неговиот син Сулејман ги врати одземаните градови, на кое Орхан одговорил дека тие градови не биле заземани со сила. По интензивни преговори, султанот наредил на својот син да се повлече а за возврат да добие 40.000 златни монети. За да се потврди договорот двајцата владетели требало да се состанат во денешен Измит но до тоа не дошло бидејќи Орхан наводно се разболел, а тракиските градови во крајна сметка останале под власта на Османлиите. Кон крајот на 1354 година византискиот императот абдицирал. Така, [[падот на Галиполе]] заедно со тврдината Цимпе станале првите заземани места на Османлиите во Европа. По абдикацијата, на византискиот престол застанал [[Јован V Палеолог]]. Бидејќи Орхан немал никаков договор со новиот цар, неговите напади продолжиле пожестоко. Но во 1357 година синот на Орхан, [[Шехзаде Халил|Халил]] бил заробен. Орхан се обратил кон византискиот цар кој пак како услов му напишал да се откаже од помошта на Кантакузин. Кога настанало ослободувањето Халил бил одведен во престолнината на Византија и бил венчан со десетгодишната ќерка на Јован, Ирина. Царот го придружил османлискиот принц до Измит и го предал на Орхан со молба тој да го објави на Халил за престолонаследник со цел да осигури мир меѓу двете земји. Овој план не се остварил бидејќи кога починал во [[1361]] година, Орхан бил наследен од Мурат. == Последни години == [[Податотека:Türbe of Orhan Gazi, Bursa.jpg|мини|300px|[[Турбе]]то на Орхан во Бурса]] Орхан бил еден од најдолгите владетели на [[Османлиското Царство]]<ref>Future sultans [[Suleiman]] I and [[Mehmet IV]] had longer reign periods</ref>. Во последните години од својот живот своите овластувања му ги препуштил на својот втор син [[Мурат I]], бидејќи претходно во инцидент починал најголемиот син, Сулејман по пад од коњ. Орхан починал на 80 години во престолнината Бурса. == Потомство== * [[Шехзаде Сулејман (син на Орхан I)|Сулејман Паша]] (1316-1357). Најстариот познат син и наследник на престолот кој бил најзаслужен за проширувањето територијата во Тракија. Тој починал, кратко време по киднапирањето на неговиот брат Халил како резултат на падот од коњот. ** Султан-бег (1324-1362) ** Кадиџах Канум * Во 1299 Орхан се оженил со [[Нилуфер Хатун]] (1359), ќерка на кнезот на Јархисар и византиската принцеза Елена, која била со етничко грчко потекло<ref name=Runciman>The Fall of Constantinople, Steven Runciman, Cambridge University Press, p.36</ref><ref name=Lowry>The Nature of the Early Ottoman State, Heath W. Lowry, 2003 SUNY Press, p.153</ref><ref name=Shaw>History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Stanford Jay Shaw, Cambridge University Press, p.24</ref> , Тие имале најмалку две деца: ** [[Мурат I]] (1319/1326 - 15 Јуни, 1389 година). Починал во [[Косовска битка]]<ref>Helmolt, Ferdinand. ''The World's History'', p.293. W. Heinemann, 1907.</ref><ref>Fine, John. ''The Late Medieval Balkans'', p.410. University of Michigan Press, 1994. ISBN 0472082604</ref><ref>Kinross, Lord. ''The Ottoman Centuries'', p.58-59. Morrow Quill 1977. ISBN 0-688-03093-9.</ref>. ** Касим (умрел 1346). * Орхан се оженил во 1316 со [[Аспорча Хатун]] од Византија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим, гувернерот на Ескишехир (1316-1362). Егзекуиран по налог на неговиот полубрат Мурат I. **Фатима. * Орхан се оженил во 1346 со [[Теодора Кантакузина|Теодора]], принцезата од Византија, ќерка на [[Јован VI Кантакузин]] крал на Србија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим **[[Шехзаде Халил]] * Орхан се оженил со [[Ефтандисе Хатун]], ќерка на Махмуд. ==Надворешни врски== *[http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 His listing in "Medieval lands" by Charles Cawley.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220811214614/http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 |date=2022-08-11 }} The project "involves extracting and analysing detailed information from primary sources, including contemporary chronicles, cartularies, necrologies and testaments." *[http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~byzantium/RoyalData2.txt A listing of descendants of Ertuğrul, alongside other royalty] == Наводи == {{Наводи }} {{s-start}} {{s-hou|[[Османлиска династија]]||1281||1362}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Осман I]]}} {{s-ttl|title=[[Список на отомански султани|Отомански султан]]|years=1324–1361}} {{s-aft|after=[[Мурат I]]}} {{end}} {{рв|Orhan I}} {{Нормативна контрола}} {{Отомански принцови}} {{Отомански султани}} [[Категорија:Отомански султани од 14 век]] [[Категорија:Родени во 1281 година]] [[Категорија:Починати во 1362 година]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Деца на Осман I]] [[Категорија:Орхан I| ]] sxg9lhd3k3xeqko1bf3khyquc9wehfy 5603508 5603502 2026-08-03T10:08:48Z Buli 2648 5603508 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Орхан | title = [[Гази]]<br />[[Бег|Беј]]<br />[[Султан]]<ref>{{cite book|author=Erhan Afyoncu|title=Osmanlı Sultanları|url=https://books.google.com.tr/books/about/Ottoman_Sultans_Yeditepe_Yay%C4%B1nevi.html?id=l7J7zwEACAAJ&redir_esc=y|publisher=Yeditepe yayınevi|page=13|isbn=9786258396782}}</ref> | title_text = | more = | image = Metehanzade orhangazi.jpg | type = | caption = 16th century [[Ottoman miniature]] of Orhan Ghazi | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | more_text = | reign = 1323/4–1362 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg_type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Asporça Hatun]]<br />[[Nilüfer Hatun]]<br />[[Theodora Kantakouzene, wife of Orhan|Theodora Hatun]]<br />[[#Consorts|Others]] | spouse_type = Consorts | issue = [[Süleyman Pasha (son of Orhan)|Süleyman Pasha]]<br />[[Murad I]]<br />[[Şehzade Halil|Halil Bey]] | issue_link = #Sons | issue_pipe = Among others | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Osman I]] | mother = [[Malhun Hatun]]<ref>{{TDV İslâm Ansiklopedisi|title=Mal Hatun|author=Feridun Emecen|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mal-hatun}}</ref> | birth_date = {{circa|1281}} | death_date = {{death date and age|1362|03||1281|df=yes}} | death_place = [[Bursa]], [[Ottoman Empire|Ottoman Beylik]] | burial_date = | burial_place = [[Osmangazi]], Bursa, Turkey | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Orhan.svg | religion = [[Sunni Islam]] }} {{Infobox Ottoman sultan | name = Орхан Гази<br />اورخان غازی | title = [[Бег]]<br>[[Гази]] | titletext = | more = | type = |image_portrait=Orhan Gazi.jpg | alt = | caption = | succession = [[Список на отомански султани|Султан]] на [[Отоманското Царство]] ([[Бег]]) | moretext = | reign = 1323/4 – 1362 | coronation = | cor-type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg-type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Нилуфер Хатун]]<br>[[Аспорча Хатун]]<br>[[Теодора Кантакузина|Теодора Хатун]]<br>[[Ефтандисе Хатун]]<br>Бајалун Хатун | spouse-type = Придружник | issue = Погледни [[Орхан I#Потомство|подолу]] | full name = Орхан бин Осман | native_lang1 =[[Османски турски јазик|османски турски]] | native_lang1_name1= اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل | native_lang2 =[[турски јазик|турски]] | native_lang2_name1=Орхан Гази | house = [[Отоманска династија|Отоманска]] | house-type = Династија | father = [[Осман I]] | mother = [[Малхун Хатун]]<ref>{{Наведена книга |last=Lowry |first=Heath |title=The Nature of the Early Ottoman State |url=https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr |publisher=SUNY Press |date=2003 |page=[https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr/page/153 153]}}</ref> | birth_date = 1281 | birth_place = {{роден во|Согут}}, [[Икониски Султанат]] | death_date = март {{death year and age|1362|1281}} | death_place = {{починал во|Бурса}}, [[Отоманско Царство|Отомански Бејлик]] | burial_date = | burial_place = Гроб на Орхан Гази, Бурса | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Orhan.JPG | religion = [[Ислам]] }} '''Орхан І''' ({{langx|ota|اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل}}; {{langx|tr|Orhan Gazi}}) (роден околу [[1281]] година - починал во [[март]] [[1362]] година) — вториот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] од [[1324]] година до [[1359]] година, син на [[Осман I]]. Тој продолжил со проширување на своите територии на сметка на [[Византија]]. Така во [[1331]] година [[Опсада на Никеја (1331)|паднала Никеја]], а во [[1337]] [[Опсада на Никомедија|паднала Никомедија]]. [[Бурса]] станала новата престолнина на султанатот. Во негово време, земјата започнала да се организира како држава во која биле пуштени односно изработени првите ковани пари, била направена модернизирана војска и слично. Орхан бил син и наследник на [[Осман I]], вториот султан на Османлиската држава, и првиот султан кој ја проширил Османлиската држава на сметка на територијални освојувања во [[Европа]] и ја институционализирал османлиската војска и управувањето. Наследството на Орхан- Османлиската држава, се наоѓало во [[Мала Азија]] и на брегот на две мориња – Црно и Мраморно. Орхан создал империја што ја опфаќала Мала Азија и дел од Европа, а се протегала до три мориња – Егејското, Мраморното и Црното Море. Во [[1336]] тој го освоил просторот пред [[Босфор]] кај [[Цариград]] и егејскиот брег од спротивната страна на полуостровот Галиполе, победувајќи ги византиските владетели, пресечени од страна на Османлиите од својата престолнина. До крајот на [[1337]], Орхан ги присоединил последните византиски поседи во [[Западна Анадолија]]. Византија во тоа време била ослабена со внатрешните верски судири и политичка борба, но и со војната со силните бугарски и српски царства на [[Балкан]]от. == Премин во власта== Кога Орхан го наследил својот татко, тој предложил на неговиот брат [[Алејдин-паша]], да ги поделат териториите оставени од страна на нивниот татко. Алеадин-паша го одбил ова со образложение дека нивниот татко го назначил Орхан како единствен наследник, и дека државата не треба да се подели. Тој само се префрлил во едно село во близина на [[Бурса]]. Орхан тогаш му рекол: "''Бидејќи како брат не ги преземаш стадата што јас ти ги поседуваме, тогаш ти предлагам да бидеш овчар на мојот народ, односно да ми бидеш везир''." Зборот [[везир]] на [[отомански јазик]] и [[персиски јазик]] значи ''носител на товар''. Алејдин-паша по ова ја прифатил оваа функција односно станал првиот [[Голем везир на Отоманското Царство|Голем везир на идното Отоманско Царство]]. Тој, како и многу од неговите наследници на таа функција, не често командувал со војската директно, но самиот бил одговорен во регрутирањето, основањето и управувањето на цивилните и воените институции на државата. == Управување== Според некои автори, во времето на Алејдин-паша, [[Османлии]]те престанале да дејствуваат како вазали на [[Селџуци]]те по кое следувало воведување на нови законски прописи, создавање на систем за финансирање, основање на постојана војска. Во времето на Орхан бил основан и јаничарскиот корпус, институција која европските автори погрешно ја препишуваат на [[Мурат I]]. Орхан не без сопствена корист се вмешал и во византиските династички спорови. Орхан се оженил за [[Теодора Кантакузина (сопруга на Орхан I)|Теодора]], ќерка на византискиот принц [[Јован VI Кантакузин|Јован]]. По овој брак почнал период на силно византиско влијание врз животот и обичаите на отоманскиот двор, кое траело сè до крајот на [[14 век]]. Во [[1346]] година Орхан отворено го поддржал Јован VI во симнувањето од престолот на [[Јован V Палеолог]]. Кога тој дошол на престолот, на Османлиите им било дозволено да го [[Падот на Галиполе|окупираат]] напуштениот полуостров [[Галиполе]]. Во следната деценија, Османлиите започнале колонизација на [[Тракија]] со муслиманско население. Сепак, византискиот цар бил принуден да потпише договор со Орхан, според кој Византија ја признала загубата на [[Тракија]]. Орхан починал во [[1360]] година, а на престолот се искачил неговиот син [[Мурат I]]. === Јаничари === {{Главна|Јаничари }} Воените сили на [[Отоманското Царство]] биле организирани со постојана војска на редовни платеници и дисциплинирани пешадии и коњаница. Претходниците на Орхан, [[Ертугрул]] и [[Осман I|Осман]], својата војска ја организирале на начин што вазалите биле одговорни за регрутирање, а по крајот на секој воен поход истите биле распуштани. Алејдин сакал да обезбеди односно да формира постојана војска. Така бил основан [[Јаничар|јаничарскиот корпус]] кој станал најелитнала војска на султанот. Самиот Кара Халил-паша предложил на Орхан да се создаде армија во која ќе учествуваат децата од освоените места: :"Се што е освоено е одговорност на освојувачот, кој е законски владетел на нив, на нивните земји, на нивните стоки, на своите сопруги, а на нивните деца. Ние имаме право да го правиме тоа исто како што постапуваме и со нашите деца, и третманот што го предлагам не е само законско туку и добротворно при уписот во редовната армија бидејќи ќе се застапуваат и нивните интереси преку нивно образовање и предлагање на подобар начин на живот". Тој исто така тврдел дека со формирањето на овој корпус ќе бидат доброволно регрутирани и деца не само од освоените области. Постапувајќи по ова, Орхан избрал илјадници најсилни момчиња од христијански семејства. Регрутите биле обучени според нивните поединечни способности. Дел од овие јаничари станувале големи везири. == Политика== === Освојување=== [[Податотека:Orhan I area map.png|thumb|300px|Османлискиот бејлик на почетокот и на крајот од владеењето на Орхан.]] Орхан своите освојувања ги продолжил најпрвин на запад на територијата на Византија во северозападниот дел од Анадолија. Најпрвин во [[1321]] година била освоена Муданја, територија на [[Мраморно Море]]. Османлиите издвојувале големи победи зазимајќи ги [[Битка кај Пелеканон|Пелеканон]] во 1329 година, [[Опсада на Никеја (1331)|Никеја]] во 1331 година, [[Опсада на Никомедија|Никомедија]] во 1337 година. ==== Кареси==== По овие серија од успешни победи во [[1345]] година наместо да се здобијат со земјите на христијаните, Орхан го презел турското кнежевство Кареси, денешниот град [[Баликесир]] и околината. Во овој случај, Османлиите морале да имаат посебно оправдување поради своите освојувања на муслиманските кнежевства. Така во овој случај, владетелот на Касери починал и бил наследен од страна на неговите два синови кои требало да имаат еднакви делови. Сепак во кнежевството владеело граѓанска војна меѓу двата браќа па поради ова била потребна и намесата на Орхан. Едниот од браќата се наоѓал во кнежевството, а другиот кај Орхан. Народот на Кареси не го прифаќал владеењето на првиот брат и наводно го повикале вториот брат, Дурсун бег да ги ослободи. Тој го предложил на Орхан Кареси во замена на други земји. Кога пристигнале во Кареси разбрале дека неговиот брат побегнал во Бергама по кое следувало насочување на силите кон таа тврдина. Но додека да пристигнат, принцот бил убиен од страна на месните жители. Така, Орхан се објавил за султан на Кареси и го примил доброволното потчинување на народот. Најраниот извор датира од 1421 година од Календарот. Според овој податок, Касери паднал во [[1349]] година кое сосема не е сигурно. Овие територии биле сосема важни за Орхан бидејќи бил осноено [[Чанаккале]], кое се наоѓа на [[Дарданели]]те. Со освојувањето на Кареси, речиси целата територија на северозападниот дел на Анадолија била вклучена во Отоманското Царство, а четири градови [[Бурса]], [[Измир]] ([[Никомидија]]), Изник ([[Никеја]]), и Бергама (Пергам) станале упориште на моќта на земјата. Во истата година, Јован Кантакузин напишал дека Сулејман, синот на Орхан повел голема војска против галатјаните од Источна Скитија и во летото завладеале со два од најважните градови, Анкира и Кретрја. Најверојатно галатјаните се однесува на династијата Еретна од Сивас. === Консолидација=== По освојувањето на Кареси следувал периодот на консолидација на новата империја. Отоманците започнале да оддаваат големо значење кон усовршувањето на цивилните и воените институции, во обезбедувањето на внатрешниот ред, во градење на џамии и училишта и огромни јавни објекти, од кои многу сè уште стојат. Орхан не продолжил со други освојувања во Анадолија освен преземањето на денешна [[Анкара]] од Ахис. Во целина, на Анадолија во тоа време и се заканувала монголската инвазија бидејќи монголците веќе ги имале заземано Средна Азија, Иран, а потоа започнале и со источна Анадолија. Туркиските народи во Анадолија живееле во голем број на кнежевства вклучувајќи ги и Османлиите, по пропаѓањето на Румелискиот султанат. Сите овие мали кнежеста сè уште плаќале данок на Персија, и од друга страна и покрај тоа што сите биле муслимански, тие се бореле крваво за доминантен статус во Анадолија. === Односи со Византија=== По византискиот пораз во [[Битка кај Пелеканон|Битката кај Пелеканон]], Орхан развил пријателски односи со [[Андроник III Палеолог]], како и со неговите наследници. Во следните дваесет години отоманците внатрешно се зацврстиле. Во [[Византиска граѓанска војна (1341-1347)|Византиската граѓанска војна]] од [[1341]] до [[1347]], [[Византија]] ги потрошила можеби и своите последни ресурси. Во [[1341]] година починал Андроник III. Негов наследник бил Јован V кој бил малолетен. Истата година [[Јован VI Кантакузин]] се прогласил за цар на Византија давајќи го почетокот на граѓанската војна меѓу Ана Савојска и [[Алексиј Апокавк]]. И двете страни се стремиле да ги придобијат како сојузници туркиските владетели во [[Анадолија]]. Ана најверојатно својата делегАција кај Орхан ја испратила во [[1345]] година. Во [[1346]] година, царот [[Јован VI Кантакузин]] го признал Орхан како најголем емир меѓу муслиманските кнежевства. Тој се стремил да ги држи османлиските сили постојано до неговите интереси. Во [[1346]] година османлискиот владетел испратил делегација кај Кантакузин посакувајќи ја неговата ќерка Теодора за сопруга а во замена ветил дека ќе му помогне во бунтот против Ана. Според историчарите, Јован ова го прифатил дури откако се согласиле и поголемиот дел од семејството, служителите и другиот туркиски сојузник Умур<ref>Paul LEMERLE, L'Emirat d'Aydin. Recherches sur la Geste d'Umur Pacha, Paris (1957)</ref>. По добивањето на согласност, Орхан испратил во Селиврија, денешен Силиври, западно од Цариград воена помош. Самата свадба била многу раскошна и опишана од страна на многу византиски историчари<ref>A.A.M. BRYER, „Greek Historians on the Turks: the Case of the first Byzantine-Ottoman marriage". In: R.H.C. DAVIS, J.M. WALLACE-HADRILL (eds.), The Writng of History in the Middle Ages. Essays Presented to Richard William Southern, Oxford (1981)</ref>. Сојузот меѓу Орхан и Кантакузин ја принудил на Ана да побара помош од емирот на Сарухан. Тие откажале и се придружиле кон силите на Орхан. На 2 февруари Јован влегол во Цариград и по шест дена се прогласил за нов цар. Јован V добро ги одржувал врските со Орхан. Во 1348 година српскиот цар [[Стефан Душан]] ја зазел [[Тесалија]]. Јован побарал помош од Орхан кој испрратил околу 10.000 пешадиска војска на чело со неговиот син Сулејман паша. Кога пристигнале блиску до Солун Османлиите неочекувано се обрнале повторно кон Дарданелите, притоа вршејќи големи грабежи. И покрај тоа, во 1352 година Јован повторно побарал помош од Орхан кога Јован го нападнал Матеј кај Адријнопол. На страната на Матеј застанале Османлиите и оствариле голема победа. Во 1352 година повиканата од Кантакузин подкреп на синот му зазима тракиската тврдина Цимпе. Јован се обидел оваа тврдина да ја одзеде од Орхан, на кое тој му рекол дека не тој, а неговиот син Сулејман ја зазел тврдината. Како резултат на ова, царот испратил голема војска а од друга страна истото го сторил и Орхан. Во тој момент настапило голем хаос. Во една грчка кратка хроника од 1392 година за овој настан пишува: {{quote|На 2 март 1354 година... вечерта на православниот празник се случи голем земјотрес. Ѕидините на Галиополи и околните градови паднаа во турски раце. Земјотресот беше толку силен што беа разрушени не само куќите туку и самите фортификации. Месните жители разбраа дека без нив нема да можат да ги задржат на Турците и затоа започнаа да го напуштаат градот. Голем дек од населението почина од големиот студ... Многу мал дел успееја да преживеат, а останатите беа заробени од страна на Турците. }} Во тоа време, [[Сулејман Паша]] бил во Пеге, на анафолскиот брег од [[Мраморно Море]], каде дознал за големиот [[земјотрес]]. Тој ги преминал [[Дарданели]]те и ги населил полупразните градови со муслиманско население. Според Матео Вилани, Османлиите во тоа време ја направиле и првата [[опсада на Цариград]] која траела многу кратко. Византискиот цар му се обратил на Орхан да неговиот син Сулејман ги врати одземаните градови, на кое Орхан одговорил дека тие градови не биле заземани со сила. По интензивни преговори, султанот наредил на својот син да се повлече а за возврат да добие 40.000 златни монети. За да се потврди договорот двајцата владетели требало да се состанат во денешен Измит но до тоа не дошло бидејќи Орхан наводно се разболел, а тракиските градови во крајна сметка останале под власта на Османлиите. Кон крајот на 1354 година византискиот императот абдицирал. Така, [[падот на Галиполе]] заедно со тврдината Цимпе станале првите заземани места на Османлиите во Европа. По абдикацијата, на византискиот престол застанал [[Јован V Палеолог]]. Бидејќи Орхан немал никаков договор со новиот цар, неговите напади продолжиле пожестоко. Но во 1357 година синот на Орхан, [[Шехзаде Халил|Халил]] бил заробен. Орхан се обратил кон византискиот цар кој пак како услов му напишал да се откаже од помошта на Кантакузин. Кога настанало ослободувањето Халил бил одведен во престолнината на Византија и бил венчан со десетгодишната ќерка на Јован, Ирина. Царот го придружил османлискиот принц до Измит и го предал на Орхан со молба тој да го објави на Халил за престолонаследник со цел да осигури мир меѓу двете земји. Овој план не се остварил бидејќи кога починал во [[1361]] година, Орхан бил наследен од Мурат. == Последни години == [[Податотека:Türbe of Orhan Gazi, Bursa.jpg|мини|300px|[[Турбе]]то на Орхан во Бурса]] Орхан бил еден од најдолгите владетели на [[Османлиското Царство]]<ref>Future sultans [[Suleiman]] I and [[Mehmet IV]] had longer reign periods</ref>. Во последните години од својот живот своите овластувања му ги препуштил на својот втор син [[Мурат I]], бидејќи претходно во инцидент починал најголемиот син, Сулејман по пад од коњ. Орхан починал на 80 години во престолнината Бурса. == Потомство== * [[Шехзаде Сулејман (син на Орхан I)|Сулејман Паша]] (1316-1357). Најстариот познат син и наследник на престолот кој бил најзаслужен за проширувањето територијата во Тракија. Тој починал, кратко време по киднапирањето на неговиот брат Халил како резултат на падот од коњот. ** Султан-бег (1324-1362) ** Кадиџах Канум * Во 1299 Орхан се оженил со [[Нилуфер Хатун]] (1359), ќерка на кнезот на Јархисар и византиската принцеза Елена, која била со етничко грчко потекло<ref name=Runciman>The Fall of Constantinople, Steven Runciman, Cambridge University Press, p.36</ref><ref name=Lowry>The Nature of the Early Ottoman State, Heath W. Lowry, 2003 SUNY Press, p.153</ref><ref name=Shaw>History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Stanford Jay Shaw, Cambridge University Press, p.24</ref> , Тие имале најмалку две деца: ** [[Мурат I]] (1319/1326 - 15 Јуни, 1389 година). Починал во [[Косовска битка]]<ref>Helmolt, Ferdinand. ''The World's History'', p.293. W. Heinemann, 1907.</ref><ref>Fine, John. ''The Late Medieval Balkans'', p.410. University of Michigan Press, 1994. ISBN 0472082604</ref><ref>Kinross, Lord. ''The Ottoman Centuries'', p.58-59. Morrow Quill 1977. ISBN 0-688-03093-9.</ref>. ** Касим (умрел 1346). * Орхан се оженил во 1316 со [[Аспорча Хатун]] од Византија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим, гувернерот на Ескишехир (1316-1362). Егзекуиран по налог на неговиот полубрат Мурат I. **Фатима. * Орхан се оженил во 1346 со [[Теодора Кантакузина|Теодора]], принцезата од Византија, ќерка на [[Јован VI Кантакузин]] крал на Србија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим **[[Шехзаде Халил]] * Орхан се оженил со [[Ефтандисе Хатун]], ќерка на Махмуд. ==Надворешни врски== *[http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 His listing in "Medieval lands" by Charles Cawley.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220811214614/http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 |date=2022-08-11 }} The project "involves extracting and analysing detailed information from primary sources, including contemporary chronicles, cartularies, necrologies and testaments." *[http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~byzantium/RoyalData2.txt A listing of descendants of Ertuğrul, alongside other royalty] == Наводи == {{Наводи }} {{s-start}} {{s-hou|[[Османлиска династија]]||1281||1362}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Осман I]]}} {{s-ttl|title=[[Список на отомански султани|Отомански султан]]|years=1324–1361}} {{s-aft|after=[[Мурат I]]}} {{end}} {{рв|Orhan I}} {{Нормативна контрола}} {{Отомански принцови}} {{Отомански султани}} [[Категорија:Отомански султани од 14 век]] [[Категорија:Родени во 1281 година]] [[Категорија:Починати во 1362 година]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Деца на Осман I]] [[Категорија:Орхан I| ]] bkfxx65rjfp4cs8hc2sgqiaviyzdheq 5603510 5603508 2026-08-03T10:09:43Z Buli 2648 5603510 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Орхан | title = [[Гази]]<br />[[Бег|Беј]]<br />[[Султан]]<ref>{{cite book|author=Erhan Afyoncu|title=Osmanlı Sultanları|url=https://books.google.com.tr/books/about/Ottoman_Sultans_Yeditepe_Yay%C4%B1nevi.html?id=l7J7zwEACAAJ&redir_esc=y|publisher=Yeditepe yayınevi|page=13|isbn=9786258396782}}</ref> | title_text = | more = | image = Metehanzade orhangazi.jpg | type = | caption = Османлиска минијатура на Орхан Гази од XVI век | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | more_text = | reign = 1323/4–1362 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg_type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Asporça Hatun]]<br />[[Nilüfer Hatun]]<br />[[Theodora Kantakouzene, wife of Orhan|Theodora Hatun]]<br />[[#Consorts|Others]] | spouse_type = Consorts | issue = [[Süleyman Pasha (son of Orhan)|Süleyman Pasha]]<br />[[Murad I]]<br />[[Şehzade Halil|Halil Bey]] | issue_link = #Sons | issue_pipe = Among others | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Osman I]] | mother = [[Malhun Hatun]]<ref>{{TDV İslâm Ansiklopedisi|title=Mal Hatun|author=Feridun Emecen|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mal-hatun}}</ref> | birth_date = {{circa|1281}} | death_date = {{death date and age|1362|03||1281|df=yes}} | death_place = [[Bursa]], [[Ottoman Empire|Ottoman Beylik]] | burial_date = | burial_place = [[Osmangazi]], Bursa, Turkey | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Orhan.svg | religion = [[Sunni Islam]] }} {{Infobox Ottoman sultan | name = Орхан Гази<br />اورخان غازی | title = [[Бег]]<br>[[Гази]] | titletext = | more = | type = |image_portrait=Orhan Gazi.jpg | alt = | caption = | succession = [[Список на отомански султани|Султан]] на [[Отоманското Царство]] ([[Бег]]) | moretext = | reign = 1323/4 – 1362 | coronation = | cor-type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg-type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Нилуфер Хатун]]<br>[[Аспорча Хатун]]<br>[[Теодора Кантакузина|Теодора Хатун]]<br>[[Ефтандисе Хатун]]<br>Бајалун Хатун | spouse-type = Придружник | issue = Погледни [[Орхан I#Потомство|подолу]] | full name = Орхан бин Осман | native_lang1 =[[Османски турски јазик|османски турски]] | native_lang1_name1= اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل | native_lang2 =[[турски јазик|турски]] | native_lang2_name1=Орхан Гази | house = [[Отоманска династија|Отоманска]] | house-type = Династија | father = [[Осман I]] | mother = [[Малхун Хатун]]<ref>{{Наведена книга |last=Lowry |first=Heath |title=The Nature of the Early Ottoman State |url=https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr |publisher=SUNY Press |date=2003 |page=[https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr/page/153 153]}}</ref> | birth_date = 1281 | birth_place = {{роден во|Согут}}, [[Икониски Султанат]] | death_date = март {{death year and age|1362|1281}} | death_place = {{починал во|Бурса}}, [[Отоманско Царство|Отомански Бејлик]] | burial_date = | burial_place = Гроб на Орхан Гази, Бурса | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Orhan.JPG | religion = [[Ислам]] }} '''Орхан І''' ({{langx|ota|اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل}}; {{langx|tr|Orhan Gazi}}) (роден околу [[1281]] година - починал во [[март]] [[1362]] година) — вториот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] од [[1324]] година до [[1359]] година, син на [[Осман I]]. Тој продолжил со проширување на своите територии на сметка на [[Византија]]. Така во [[1331]] година [[Опсада на Никеја (1331)|паднала Никеја]], а во [[1337]] [[Опсада на Никомедија|паднала Никомедија]]. [[Бурса]] станала новата престолнина на султанатот. Во негово време, земјата започнала да се организира како држава во која биле пуштени односно изработени првите ковани пари, била направена модернизирана војска и слично. Орхан бил син и наследник на [[Осман I]], вториот султан на Османлиската држава, и првиот султан кој ја проширил Османлиската држава на сметка на територијални освојувања во [[Европа]] и ја институционализирал османлиската војска и управувањето. Наследството на Орхан- Османлиската држава, се наоѓало во [[Мала Азија]] и на брегот на две мориња – Црно и Мраморно. Орхан создал империја што ја опфаќала Мала Азија и дел од Европа, а се протегала до три мориња – Егејското, Мраморното и Црното Море. Во [[1336]] тој го освоил просторот пред [[Босфор]] кај [[Цариград]] и егејскиот брег од спротивната страна на полуостровот Галиполе, победувајќи ги византиските владетели, пресечени од страна на Османлиите од својата престолнина. До крајот на [[1337]], Орхан ги присоединил последните византиски поседи во [[Западна Анадолија]]. Византија во тоа време била ослабена со внатрешните верски судири и политичка борба, но и со војната со силните бугарски и српски царства на [[Балкан]]от. == Премин во власта== Кога Орхан го наследил својот татко, тој предложил на неговиот брат [[Алејдин-паша]], да ги поделат териториите оставени од страна на нивниот татко. Алеадин-паша го одбил ова со образложение дека нивниот татко го назначил Орхан како единствен наследник, и дека државата не треба да се подели. Тој само се префрлил во едно село во близина на [[Бурса]]. Орхан тогаш му рекол: "''Бидејќи како брат не ги преземаш стадата што јас ти ги поседуваме, тогаш ти предлагам да бидеш овчар на мојот народ, односно да ми бидеш везир''." Зборот [[везир]] на [[отомански јазик]] и [[персиски јазик]] значи ''носител на товар''. Алејдин-паша по ова ја прифатил оваа функција односно станал првиот [[Голем везир на Отоманското Царство|Голем везир на идното Отоманско Царство]]. Тој, како и многу од неговите наследници на таа функција, не често командувал со војската директно, но самиот бил одговорен во регрутирањето, основањето и управувањето на цивилните и воените институции на државата. == Управување== Според некои автори, во времето на Алејдин-паша, [[Османлии]]те престанале да дејствуваат како вазали на [[Селџуци]]те по кое следувало воведување на нови законски прописи, создавање на систем за финансирање, основање на постојана војска. Во времето на Орхан бил основан и јаничарскиот корпус, институција која европските автори погрешно ја препишуваат на [[Мурат I]]. Орхан не без сопствена корист се вмешал и во византиските династички спорови. Орхан се оженил за [[Теодора Кантакузина (сопруга на Орхан I)|Теодора]], ќерка на византискиот принц [[Јован VI Кантакузин|Јован]]. По овој брак почнал период на силно византиско влијание врз животот и обичаите на отоманскиот двор, кое траело сè до крајот на [[14 век]]. Во [[1346]] година Орхан отворено го поддржал Јован VI во симнувањето од престолот на [[Јован V Палеолог]]. Кога тој дошол на престолот, на Османлиите им било дозволено да го [[Падот на Галиполе|окупираат]] напуштениот полуостров [[Галиполе]]. Во следната деценија, Османлиите започнале колонизација на [[Тракија]] со муслиманско население. Сепак, византискиот цар бил принуден да потпише договор со Орхан, според кој Византија ја признала загубата на [[Тракија]]. Орхан починал во [[1360]] година, а на престолот се искачил неговиот син [[Мурат I]]. === Јаничари === {{Главна|Јаничари }} Воените сили на [[Отоманското Царство]] биле организирани со постојана војска на редовни платеници и дисциплинирани пешадии и коњаница. Претходниците на Орхан, [[Ертугрул]] и [[Осман I|Осман]], својата војска ја организирале на начин што вазалите биле одговорни за регрутирање, а по крајот на секој воен поход истите биле распуштани. Алејдин сакал да обезбеди односно да формира постојана војска. Така бил основан [[Јаничар|јаничарскиот корпус]] кој станал најелитнала војска на султанот. Самиот Кара Халил-паша предложил на Орхан да се создаде армија во која ќе учествуваат децата од освоените места: :"Се што е освоено е одговорност на освојувачот, кој е законски владетел на нив, на нивните земји, на нивните стоки, на своите сопруги, а на нивните деца. Ние имаме право да го правиме тоа исто како што постапуваме и со нашите деца, и третманот што го предлагам не е само законско туку и добротворно при уписот во редовната армија бидејќи ќе се застапуваат и нивните интереси преку нивно образовање и предлагање на подобар начин на живот". Тој исто така тврдел дека со формирањето на овој корпус ќе бидат доброволно регрутирани и деца не само од освоените области. Постапувајќи по ова, Орхан избрал илјадници најсилни момчиња од христијански семејства. Регрутите биле обучени според нивните поединечни способности. Дел од овие јаничари станувале големи везири. == Политика== === Освојување=== [[Податотека:Orhan I area map.png|thumb|300px|Османлискиот бејлик на почетокот и на крајот од владеењето на Орхан.]] Орхан своите освојувања ги продолжил најпрвин на запад на територијата на Византија во северозападниот дел од Анадолија. Најпрвин во [[1321]] година била освоена Муданја, територија на [[Мраморно Море]]. Османлиите издвојувале големи победи зазимајќи ги [[Битка кај Пелеканон|Пелеканон]] во 1329 година, [[Опсада на Никеја (1331)|Никеја]] во 1331 година, [[Опсада на Никомедија|Никомедија]] во 1337 година. ==== Кареси==== По овие серија од успешни победи во [[1345]] година наместо да се здобијат со земјите на христијаните, Орхан го презел турското кнежевство Кареси, денешниот град [[Баликесир]] и околината. Во овој случај, Османлиите морале да имаат посебно оправдување поради своите освојувања на муслиманските кнежевства. Така во овој случај, владетелот на Касери починал и бил наследен од страна на неговите два синови кои требало да имаат еднакви делови. Сепак во кнежевството владеело граѓанска војна меѓу двата браќа па поради ова била потребна и намесата на Орхан. Едниот од браќата се наоѓал во кнежевството, а другиот кај Орхан. Народот на Кареси не го прифаќал владеењето на првиот брат и наводно го повикале вториот брат, Дурсун бег да ги ослободи. Тој го предложил на Орхан Кареси во замена на други земји. Кога пристигнале во Кареси разбрале дека неговиот брат побегнал во Бергама по кое следувало насочување на силите кон таа тврдина. Но додека да пристигнат, принцот бил убиен од страна на месните жители. Така, Орхан се објавил за султан на Кареси и го примил доброволното потчинување на народот. Најраниот извор датира од 1421 година од Календарот. Според овој податок, Касери паднал во [[1349]] година кое сосема не е сигурно. Овие територии биле сосема важни за Орхан бидејќи бил осноено [[Чанаккале]], кое се наоѓа на [[Дарданели]]те. Со освојувањето на Кареси, речиси целата територија на северозападниот дел на Анадолија била вклучена во Отоманското Царство, а четири градови [[Бурса]], [[Измир]] ([[Никомидија]]), Изник ([[Никеја]]), и Бергама (Пергам) станале упориште на моќта на земјата. Во истата година, Јован Кантакузин напишал дека Сулејман, синот на Орхан повел голема војска против галатјаните од Источна Скитија и во летото завладеале со два од најважните градови, Анкира и Кретрја. Најверојатно галатјаните се однесува на династијата Еретна од Сивас. === Консолидација=== По освојувањето на Кареси следувал периодот на консолидација на новата империја. Отоманците започнале да оддаваат големо значење кон усовршувањето на цивилните и воените институции, во обезбедувањето на внатрешниот ред, во градење на џамии и училишта и огромни јавни објекти, од кои многу сè уште стојат. Орхан не продолжил со други освојувања во Анадолија освен преземањето на денешна [[Анкара]] од Ахис. Во целина, на Анадолија во тоа време и се заканувала монголската инвазија бидејќи монголците веќе ги имале заземано Средна Азија, Иран, а потоа започнале и со источна Анадолија. Туркиските народи во Анадолија живееле во голем број на кнежевства вклучувајќи ги и Османлиите, по пропаѓањето на Румелискиот султанат. Сите овие мали кнежеста сè уште плаќале данок на Персија, и од друга страна и покрај тоа што сите биле муслимански, тие се бореле крваво за доминантен статус во Анадолија. === Односи со Византија=== По византискиот пораз во [[Битка кај Пелеканон|Битката кај Пелеканон]], Орхан развил пријателски односи со [[Андроник III Палеолог]], како и со неговите наследници. Во следните дваесет години отоманците внатрешно се зацврстиле. Во [[Византиска граѓанска војна (1341-1347)|Византиската граѓанска војна]] од [[1341]] до [[1347]], [[Византија]] ги потрошила можеби и своите последни ресурси. Во [[1341]] година починал Андроник III. Негов наследник бил Јован V кој бил малолетен. Истата година [[Јован VI Кантакузин]] се прогласил за цар на Византија давајќи го почетокот на граѓанската војна меѓу Ана Савојска и [[Алексиј Апокавк]]. И двете страни се стремиле да ги придобијат како сојузници туркиските владетели во [[Анадолија]]. Ана најверојатно својата делегАција кај Орхан ја испратила во [[1345]] година. Во [[1346]] година, царот [[Јован VI Кантакузин]] го признал Орхан како најголем емир меѓу муслиманските кнежевства. Тој се стремил да ги држи османлиските сили постојано до неговите интереси. Во [[1346]] година османлискиот владетел испратил делегација кај Кантакузин посакувајќи ја неговата ќерка Теодора за сопруга а во замена ветил дека ќе му помогне во бунтот против Ана. Според историчарите, Јован ова го прифатил дури откако се согласиле и поголемиот дел од семејството, служителите и другиот туркиски сојузник Умур<ref>Paul LEMERLE, L'Emirat d'Aydin. Recherches sur la Geste d'Umur Pacha, Paris (1957)</ref>. По добивањето на согласност, Орхан испратил во Селиврија, денешен Силиври, западно од Цариград воена помош. Самата свадба била многу раскошна и опишана од страна на многу византиски историчари<ref>A.A.M. BRYER, „Greek Historians on the Turks: the Case of the first Byzantine-Ottoman marriage". In: R.H.C. DAVIS, J.M. WALLACE-HADRILL (eds.), The Writng of History in the Middle Ages. Essays Presented to Richard William Southern, Oxford (1981)</ref>. Сојузот меѓу Орхан и Кантакузин ја принудил на Ана да побара помош од емирот на Сарухан. Тие откажале и се придружиле кон силите на Орхан. На 2 февруари Јован влегол во Цариград и по шест дена се прогласил за нов цар. Јован V добро ги одржувал врските со Орхан. Во 1348 година српскиот цар [[Стефан Душан]] ја зазел [[Тесалија]]. Јован побарал помош од Орхан кој испрратил околу 10.000 пешадиска војска на чело со неговиот син Сулејман паша. Кога пристигнале блиску до Солун Османлиите неочекувано се обрнале повторно кон Дарданелите, притоа вршејќи големи грабежи. И покрај тоа, во 1352 година Јован повторно побарал помош од Орхан кога Јован го нападнал Матеј кај Адријнопол. На страната на Матеј застанале Османлиите и оствариле голема победа. Во 1352 година повиканата од Кантакузин подкреп на синот му зазима тракиската тврдина Цимпе. Јован се обидел оваа тврдина да ја одзеде од Орхан, на кое тој му рекол дека не тој, а неговиот син Сулејман ја зазел тврдината. Како резултат на ова, царот испратил голема војска а од друга страна истото го сторил и Орхан. Во тој момент настапило голем хаос. Во една грчка кратка хроника од 1392 година за овој настан пишува: {{quote|На 2 март 1354 година... вечерта на православниот празник се случи голем земјотрес. Ѕидините на Галиополи и околните градови паднаа во турски раце. Земјотресот беше толку силен што беа разрушени не само куќите туку и самите фортификации. Месните жители разбраа дека без нив нема да можат да ги задржат на Турците и затоа започнаа да го напуштаат градот. Голем дек од населението почина од големиот студ... Многу мал дел успееја да преживеат, а останатите беа заробени од страна на Турците. }} Во тоа време, [[Сулејман Паша]] бил во Пеге, на анафолскиот брег од [[Мраморно Море]], каде дознал за големиот [[земјотрес]]. Тој ги преминал [[Дарданели]]те и ги населил полупразните градови со муслиманско население. Според Матео Вилани, Османлиите во тоа време ја направиле и првата [[опсада на Цариград]] која траела многу кратко. Византискиот цар му се обратил на Орхан да неговиот син Сулејман ги врати одземаните градови, на кое Орхан одговорил дека тие градови не биле заземани со сила. По интензивни преговори, султанот наредил на својот син да се повлече а за возврат да добие 40.000 златни монети. За да се потврди договорот двајцата владетели требало да се состанат во денешен Измит но до тоа не дошло бидејќи Орхан наводно се разболел, а тракиските градови во крајна сметка останале под власта на Османлиите. Кон крајот на 1354 година византискиот императот абдицирал. Така, [[падот на Галиполе]] заедно со тврдината Цимпе станале првите заземани места на Османлиите во Европа. По абдикацијата, на византискиот престол застанал [[Јован V Палеолог]]. Бидејќи Орхан немал никаков договор со новиот цар, неговите напади продолжиле пожестоко. Но во 1357 година синот на Орхан, [[Шехзаде Халил|Халил]] бил заробен. Орхан се обратил кон византискиот цар кој пак како услов му напишал да се откаже од помошта на Кантакузин. Кога настанало ослободувањето Халил бил одведен во престолнината на Византија и бил венчан со десетгодишната ќерка на Јован, Ирина. Царот го придружил османлискиот принц до Измит и го предал на Орхан со молба тој да го објави на Халил за престолонаследник со цел да осигури мир меѓу двете земји. Овој план не се остварил бидејќи кога починал во [[1361]] година, Орхан бил наследен од Мурат. == Последни години == [[Податотека:Türbe of Orhan Gazi, Bursa.jpg|мини|300px|[[Турбе]]то на Орхан во Бурса]] Орхан бил еден од најдолгите владетели на [[Османлиското Царство]]<ref>Future sultans [[Suleiman]] I and [[Mehmet IV]] had longer reign periods</ref>. Во последните години од својот живот своите овластувања му ги препуштил на својот втор син [[Мурат I]], бидејќи претходно во инцидент починал најголемиот син, Сулејман по пад од коњ. Орхан починал на 80 години во престолнината Бурса. == Потомство== * [[Шехзаде Сулејман (син на Орхан I)|Сулејман Паша]] (1316-1357). Најстариот познат син и наследник на престолот кој бил најзаслужен за проширувањето територијата во Тракија. Тој починал, кратко време по киднапирањето на неговиот брат Халил како резултат на падот од коњот. ** Султан-бег (1324-1362) ** Кадиџах Канум * Во 1299 Орхан се оженил со [[Нилуфер Хатун]] (1359), ќерка на кнезот на Јархисар и византиската принцеза Елена, која била со етничко грчко потекло<ref name=Runciman>The Fall of Constantinople, Steven Runciman, Cambridge University Press, p.36</ref><ref name=Lowry>The Nature of the Early Ottoman State, Heath W. Lowry, 2003 SUNY Press, p.153</ref><ref name=Shaw>History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Stanford Jay Shaw, Cambridge University Press, p.24</ref> , Тие имале најмалку две деца: ** [[Мурат I]] (1319/1326 - 15 Јуни, 1389 година). Починал во [[Косовска битка]]<ref>Helmolt, Ferdinand. ''The World's History'', p.293. W. Heinemann, 1907.</ref><ref>Fine, John. ''The Late Medieval Balkans'', p.410. University of Michigan Press, 1994. ISBN 0472082604</ref><ref>Kinross, Lord. ''The Ottoman Centuries'', p.58-59. Morrow Quill 1977. ISBN 0-688-03093-9.</ref>. ** Касим (умрел 1346). * Орхан се оженил во 1316 со [[Аспорча Хатун]] од Византија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим, гувернерот на Ескишехир (1316-1362). Егзекуиран по налог на неговиот полубрат Мурат I. **Фатима. * Орхан се оженил во 1346 со [[Теодора Кантакузина|Теодора]], принцезата од Византија, ќерка на [[Јован VI Кантакузин]] крал на Србија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим **[[Шехзаде Халил]] * Орхан се оженил со [[Ефтандисе Хатун]], ќерка на Махмуд. ==Надворешни врски== *[http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 His listing in "Medieval lands" by Charles Cawley.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220811214614/http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 |date=2022-08-11 }} The project "involves extracting and analysing detailed information from primary sources, including contemporary chronicles, cartularies, necrologies and testaments." *[http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~byzantium/RoyalData2.txt A listing of descendants of Ertuğrul, alongside other royalty] == Наводи == {{Наводи }} {{s-start}} {{s-hou|[[Османлиска династија]]||1281||1362}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Осман I]]}} {{s-ttl|title=[[Список на отомански султани|Отомански султан]]|years=1324–1361}} {{s-aft|after=[[Мурат I]]}} {{end}} {{рв|Orhan I}} {{Нормативна контрола}} {{Отомански принцови}} {{Отомански султани}} [[Категорија:Отомански султани од 14 век]] [[Категорија:Родени во 1281 година]] [[Категорија:Починати во 1362 година]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Деца на Осман I]] [[Категорија:Орхан I| ]] fou4jinwoq5k72zwcwg1wr6aty4n0rk 5603511 5603510 2026-08-03T10:10:54Z Buli 2648 5603511 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Орхан | title = [[Гази]]<br />[[Бег|Беј]]<br />[[Султан]]<ref>{{cite book|author=Erhan Afyoncu|title=Osmanlı Sultanları|url=https://books.google.com.tr/books/about/Ottoman_Sultans_Yeditepe_Yay%C4%B1nevi.html?id=l7J7zwEACAAJ&redir_esc=y|publisher=Yeditepe yayınevi|page=13|isbn=9786258396782}}</ref> | title_text = | more = | image = Metehanzade orhangazi.jpg | type = | caption = Османлиска минијатура на Орхан Гази од XVI век | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 1323/4–1362 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg_type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Asporça Hatun]]<br />[[Nilüfer Hatun]]<br />[[Theodora Kantakouzene, wife of Orhan|Theodora Hatun]]<br />[[#Consorts|Others]] | spouse_type = Consorts | issue = [[Süleyman Pasha (son of Orhan)|Süleyman Pasha]]<br />[[Murad I]]<br />[[Şehzade Halil|Halil Bey]] | issue_link = #Sons | issue_pipe = Among others | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Osman I]] | mother = [[Malhun Hatun]]<ref>{{TDV İslâm Ansiklopedisi|title=Mal Hatun|author=Feridun Emecen|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mal-hatun}}</ref> | birth_date = {{circa|1281}} | death_date = {{death date and age|1362|03||1281|df=yes}} | death_place = [[Bursa]], [[Ottoman Empire|Ottoman Beylik]] | burial_date = | burial_place = [[Osmangazi]], Bursa, Turkey | signature_type = [[Tughra]] | signature = Tughra of Orhan.svg | religion = [[Sunni Islam]] }} {{Infobox Ottoman sultan | name = Орхан Гази<br />اورخان غازی | title = [[Бег]]<br>[[Гази]] | titletext = | more = | type = |image_portrait=Orhan Gazi.jpg | alt = | caption = | succession = [[Список на отомански султани|Султан]] на [[Отоманското Царство]] ([[Бег]]) | moretext = | reign = 1323/4 – 1362 | coronation = | cor-type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg-type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Нилуфер Хатун]]<br>[[Аспорча Хатун]]<br>[[Теодора Кантакузина|Теодора Хатун]]<br>[[Ефтандисе Хатун]]<br>Бајалун Хатун | spouse-type = Придружник | issue = Погледни [[Орхан I#Потомство|подолу]] | full name = Орхан бин Осман | native_lang1 =[[Османски турски јазик|османски турски]] | native_lang1_name1= اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل | native_lang2 =[[турски јазик|турски]] | native_lang2_name1=Орхан Гази | house = [[Отоманска династија|Отоманска]] | house-type = Династија | father = [[Осман I]] | mother = [[Малхун Хатун]]<ref>{{Наведена книга |last=Lowry |first=Heath |title=The Nature of the Early Ottoman State |url=https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr |publisher=SUNY Press |date=2003 |page=[https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr/page/153 153]}}</ref> | birth_date = 1281 | birth_place = {{роден во|Согут}}, [[Икониски Султанат]] | death_date = март {{death year and age|1362|1281}} | death_place = {{починал во|Бурса}}, [[Отоманско Царство|Отомански Бејлик]] | burial_date = | burial_place = Гроб на Орхан Гази, Бурса | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Orhan.JPG | religion = [[Ислам]] }} '''Орхан І''' ({{langx|ota|اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل}}; {{langx|tr|Orhan Gazi}}) (роден околу [[1281]] година - починал во [[март]] [[1362]] година) — вториот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] од [[1324]] година до [[1359]] година, син на [[Осман I]]. Тој продолжил со проширување на своите територии на сметка на [[Византија]]. Така во [[1331]] година [[Опсада на Никеја (1331)|паднала Никеја]], а во [[1337]] [[Опсада на Никомедија|паднала Никомедија]]. [[Бурса]] станала новата престолнина на султанатот. Во негово време, земјата започнала да се организира како држава во која биле пуштени односно изработени првите ковани пари, била направена модернизирана војска и слично. Орхан бил син и наследник на [[Осман I]], вториот султан на Османлиската држава, и првиот султан кој ја проширил Османлиската држава на сметка на територијални освојувања во [[Европа]] и ја институционализирал османлиската војска и управувањето. Наследството на Орхан- Османлиската држава, се наоѓало во [[Мала Азија]] и на брегот на две мориња – Црно и Мраморно. Орхан создал империја што ја опфаќала Мала Азија и дел од Европа, а се протегала до три мориња – Егејското, Мраморното и Црното Море. Во [[1336]] тој го освоил просторот пред [[Босфор]] кај [[Цариград]] и егејскиот брег од спротивната страна на полуостровот Галиполе, победувајќи ги византиските владетели, пресечени од страна на Османлиите од својата престолнина. До крајот на [[1337]], Орхан ги присоединил последните византиски поседи во [[Западна Анадолија]]. Византија во тоа време била ослабена со внатрешните верски судири и политичка борба, но и со војната со силните бугарски и српски царства на [[Балкан]]от. == Премин во власта== Кога Орхан го наследил својот татко, тој предложил на неговиот брат [[Алејдин-паша]], да ги поделат териториите оставени од страна на нивниот татко. Алеадин-паша го одбил ова со образложение дека нивниот татко го назначил Орхан како единствен наследник, и дека државата не треба да се подели. Тој само се префрлил во едно село во близина на [[Бурса]]. Орхан тогаш му рекол: "''Бидејќи како брат не ги преземаш стадата што јас ти ги поседуваме, тогаш ти предлагам да бидеш овчар на мојот народ, односно да ми бидеш везир''." Зборот [[везир]] на [[отомански јазик]] и [[персиски јазик]] значи ''носител на товар''. Алејдин-паша по ова ја прифатил оваа функција односно станал првиот [[Голем везир на Отоманското Царство|Голем везир на идното Отоманско Царство]]. Тој, како и многу од неговите наследници на таа функција, не често командувал со војската директно, но самиот бил одговорен во регрутирањето, основањето и управувањето на цивилните и воените институции на државата. == Управување== Според некои автори, во времето на Алејдин-паша, [[Османлии]]те престанале да дејствуваат како вазали на [[Селџуци]]те по кое следувало воведување на нови законски прописи, создавање на систем за финансирање, основање на постојана војска. Во времето на Орхан бил основан и јаничарскиот корпус, институција која европските автори погрешно ја препишуваат на [[Мурат I]]. Орхан не без сопствена корист се вмешал и во византиските династички спорови. Орхан се оженил за [[Теодора Кантакузина (сопруга на Орхан I)|Теодора]], ќерка на византискиот принц [[Јован VI Кантакузин|Јован]]. По овој брак почнал период на силно византиско влијание врз животот и обичаите на отоманскиот двор, кое траело сè до крајот на [[14 век]]. Во [[1346]] година Орхан отворено го поддржал Јован VI во симнувањето од престолот на [[Јован V Палеолог]]. Кога тој дошол на престолот, на Османлиите им било дозволено да го [[Падот на Галиполе|окупираат]] напуштениот полуостров [[Галиполе]]. Во следната деценија, Османлиите започнале колонизација на [[Тракија]] со муслиманско население. Сепак, византискиот цар бил принуден да потпише договор со Орхан, според кој Византија ја признала загубата на [[Тракија]]. Орхан починал во [[1360]] година, а на престолот се искачил неговиот син [[Мурат I]]. === Јаничари === {{Главна|Јаничари }} Воените сили на [[Отоманското Царство]] биле организирани со постојана војска на редовни платеници и дисциплинирани пешадии и коњаница. Претходниците на Орхан, [[Ертугрул]] и [[Осман I|Осман]], својата војска ја организирале на начин што вазалите биле одговорни за регрутирање, а по крајот на секој воен поход истите биле распуштани. Алејдин сакал да обезбеди односно да формира постојана војска. Така бил основан [[Јаничар|јаничарскиот корпус]] кој станал најелитнала војска на султанот. Самиот Кара Халил-паша предложил на Орхан да се создаде армија во која ќе учествуваат децата од освоените места: :"Се што е освоено е одговорност на освојувачот, кој е законски владетел на нив, на нивните земји, на нивните стоки, на своите сопруги, а на нивните деца. Ние имаме право да го правиме тоа исто како што постапуваме и со нашите деца, и третманот што го предлагам не е само законско туку и добротворно при уписот во редовната армија бидејќи ќе се застапуваат и нивните интереси преку нивно образовање и предлагање на подобар начин на живот". Тој исто така тврдел дека со формирањето на овој корпус ќе бидат доброволно регрутирани и деца не само од освоените области. Постапувајќи по ова, Орхан избрал илјадници најсилни момчиња од христијански семејства. Регрутите биле обучени според нивните поединечни способности. Дел од овие јаничари станувале големи везири. == Политика== === Освојување=== [[Податотека:Orhan I area map.png|thumb|300px|Османлискиот бејлик на почетокот и на крајот од владеењето на Орхан.]] Орхан своите освојувања ги продолжил најпрвин на запад на територијата на Византија во северозападниот дел од Анадолија. Најпрвин во [[1321]] година била освоена Муданја, територија на [[Мраморно Море]]. Османлиите издвојувале големи победи зазимајќи ги [[Битка кај Пелеканон|Пелеканон]] во 1329 година, [[Опсада на Никеја (1331)|Никеја]] во 1331 година, [[Опсада на Никомедија|Никомедија]] во 1337 година. ==== Кареси==== По овие серија од успешни победи во [[1345]] година наместо да се здобијат со земјите на христијаните, Орхан го презел турското кнежевство Кареси, денешниот град [[Баликесир]] и околината. Во овој случај, Османлиите морале да имаат посебно оправдување поради своите освојувања на муслиманските кнежевства. Така во овој случај, владетелот на Касери починал и бил наследен од страна на неговите два синови кои требало да имаат еднакви делови. Сепак во кнежевството владеело граѓанска војна меѓу двата браќа па поради ова била потребна и намесата на Орхан. Едниот од браќата се наоѓал во кнежевството, а другиот кај Орхан. Народот на Кареси не го прифаќал владеењето на првиот брат и наводно го повикале вториот брат, Дурсун бег да ги ослободи. Тој го предложил на Орхан Кареси во замена на други земји. Кога пристигнале во Кареси разбрале дека неговиот брат побегнал во Бергама по кое следувало насочување на силите кон таа тврдина. Но додека да пристигнат, принцот бил убиен од страна на месните жители. Така, Орхан се објавил за султан на Кареси и го примил доброволното потчинување на народот. Најраниот извор датира од 1421 година од Календарот. Според овој податок, Касери паднал во [[1349]] година кое сосема не е сигурно. Овие територии биле сосема важни за Орхан бидејќи бил осноено [[Чанаккале]], кое се наоѓа на [[Дарданели]]те. Со освојувањето на Кареси, речиси целата територија на северозападниот дел на Анадолија била вклучена во Отоманското Царство, а четири градови [[Бурса]], [[Измир]] ([[Никомидија]]), Изник ([[Никеја]]), и Бергама (Пергам) станале упориште на моќта на земјата. Во истата година, Јован Кантакузин напишал дека Сулејман, синот на Орхан повел голема војска против галатјаните од Источна Скитија и во летото завладеале со два од најважните градови, Анкира и Кретрја. Најверојатно галатјаните се однесува на династијата Еретна од Сивас. === Консолидација=== По освојувањето на Кареси следувал периодот на консолидација на новата империја. Отоманците започнале да оддаваат големо значење кон усовршувањето на цивилните и воените институции, во обезбедувањето на внатрешниот ред, во градење на џамии и училишта и огромни јавни објекти, од кои многу сè уште стојат. Орхан не продолжил со други освојувања во Анадолија освен преземањето на денешна [[Анкара]] од Ахис. Во целина, на Анадолија во тоа време и се заканувала монголската инвазија бидејќи монголците веќе ги имале заземано Средна Азија, Иран, а потоа започнале и со источна Анадолија. Туркиските народи во Анадолија живееле во голем број на кнежевства вклучувајќи ги и Османлиите, по пропаѓањето на Румелискиот султанат. Сите овие мали кнежеста сè уште плаќале данок на Персија, и од друга страна и покрај тоа што сите биле муслимански, тие се бореле крваво за доминантен статус во Анадолија. === Односи со Византија=== По византискиот пораз во [[Битка кај Пелеканон|Битката кај Пелеканон]], Орхан развил пријателски односи со [[Андроник III Палеолог]], како и со неговите наследници. Во следните дваесет години отоманците внатрешно се зацврстиле. Во [[Византиска граѓанска војна (1341-1347)|Византиската граѓанска војна]] од [[1341]] до [[1347]], [[Византија]] ги потрошила можеби и своите последни ресурси. Во [[1341]] година починал Андроник III. Негов наследник бил Јован V кој бил малолетен. Истата година [[Јован VI Кантакузин]] се прогласил за цар на Византија давајќи го почетокот на граѓанската војна меѓу Ана Савојска и [[Алексиј Апокавк]]. И двете страни се стремиле да ги придобијат како сојузници туркиските владетели во [[Анадолија]]. Ана најверојатно својата делегАција кај Орхан ја испратила во [[1345]] година. Во [[1346]] година, царот [[Јован VI Кантакузин]] го признал Орхан како најголем емир меѓу муслиманските кнежевства. Тој се стремил да ги држи османлиските сили постојано до неговите интереси. Во [[1346]] година османлискиот владетел испратил делегација кај Кантакузин посакувајќи ја неговата ќерка Теодора за сопруга а во замена ветил дека ќе му помогне во бунтот против Ана. Според историчарите, Јован ова го прифатил дури откако се согласиле и поголемиот дел од семејството, служителите и другиот туркиски сојузник Умур<ref>Paul LEMERLE, L'Emirat d'Aydin. Recherches sur la Geste d'Umur Pacha, Paris (1957)</ref>. По добивањето на согласност, Орхан испратил во Селиврија, денешен Силиври, западно од Цариград воена помош. Самата свадба била многу раскошна и опишана од страна на многу византиски историчари<ref>A.A.M. BRYER, „Greek Historians on the Turks: the Case of the first Byzantine-Ottoman marriage". In: R.H.C. DAVIS, J.M. WALLACE-HADRILL (eds.), The Writng of History in the Middle Ages. Essays Presented to Richard William Southern, Oxford (1981)</ref>. Сојузот меѓу Орхан и Кантакузин ја принудил на Ана да побара помош од емирот на Сарухан. Тие откажале и се придружиле кон силите на Орхан. На 2 февруари Јован влегол во Цариград и по шест дена се прогласил за нов цар. Јован V добро ги одржувал врските со Орхан. Во 1348 година српскиот цар [[Стефан Душан]] ја зазел [[Тесалија]]. Јован побарал помош од Орхан кој испрратил околу 10.000 пешадиска војска на чело со неговиот син Сулејман паша. Кога пристигнале блиску до Солун Османлиите неочекувано се обрнале повторно кон Дарданелите, притоа вршејќи големи грабежи. И покрај тоа, во 1352 година Јован повторно побарал помош од Орхан кога Јован го нападнал Матеј кај Адријнопол. На страната на Матеј застанале Османлиите и оствариле голема победа. Во 1352 година повиканата од Кантакузин подкреп на синот му зазима тракиската тврдина Цимпе. Јован се обидел оваа тврдина да ја одзеде од Орхан, на кое тој му рекол дека не тој, а неговиот син Сулејман ја зазел тврдината. Како резултат на ова, царот испратил голема војска а од друга страна истото го сторил и Орхан. Во тој момент настапило голем хаос. Во една грчка кратка хроника од 1392 година за овој настан пишува: {{quote|На 2 март 1354 година... вечерта на православниот празник се случи голем земјотрес. Ѕидините на Галиополи и околните градови паднаа во турски раце. Земјотресот беше толку силен што беа разрушени не само куќите туку и самите фортификации. Месните жители разбраа дека без нив нема да можат да ги задржат на Турците и затоа започнаа да го напуштаат градот. Голем дек од населението почина од големиот студ... Многу мал дел успееја да преживеат, а останатите беа заробени од страна на Турците. }} Во тоа време, [[Сулејман Паша]] бил во Пеге, на анафолскиот брег од [[Мраморно Море]], каде дознал за големиот [[земјотрес]]. Тој ги преминал [[Дарданели]]те и ги населил полупразните градови со муслиманско население. Според Матео Вилани, Османлиите во тоа време ја направиле и првата [[опсада на Цариград]] која траела многу кратко. Византискиот цар му се обратил на Орхан да неговиот син Сулејман ги врати одземаните градови, на кое Орхан одговорил дека тие градови не биле заземани со сила. По интензивни преговори, султанот наредил на својот син да се повлече а за возврат да добие 40.000 златни монети. За да се потврди договорот двајцата владетели требало да се состанат во денешен Измит но до тоа не дошло бидејќи Орхан наводно се разболел, а тракиските градови во крајна сметка останале под власта на Османлиите. Кон крајот на 1354 година византискиот императот абдицирал. Така, [[падот на Галиполе]] заедно со тврдината Цимпе станале првите заземани места на Османлиите во Европа. По абдикацијата, на византискиот престол застанал [[Јован V Палеолог]]. Бидејќи Орхан немал никаков договор со новиот цар, неговите напади продолжиле пожестоко. Но во 1357 година синот на Орхан, [[Шехзаде Халил|Халил]] бил заробен. Орхан се обратил кон византискиот цар кој пак како услов му напишал да се откаже од помошта на Кантакузин. Кога настанало ослободувањето Халил бил одведен во престолнината на Византија и бил венчан со десетгодишната ќерка на Јован, Ирина. Царот го придружил османлискиот принц до Измит и го предал на Орхан со молба тој да го објави на Халил за престолонаследник со цел да осигури мир меѓу двете земји. Овој план не се остварил бидејќи кога починал во [[1361]] година, Орхан бил наследен од Мурат. == Последни години == [[Податотека:Türbe of Orhan Gazi, Bursa.jpg|мини|300px|[[Турбе]]то на Орхан во Бурса]] Орхан бил еден од најдолгите владетели на [[Османлиското Царство]]<ref>Future sultans [[Suleiman]] I and [[Mehmet IV]] had longer reign periods</ref>. Во последните години од својот живот своите овластувања му ги препуштил на својот втор син [[Мурат I]], бидејќи претходно во инцидент починал најголемиот син, Сулејман по пад од коњ. Орхан починал на 80 години во престолнината Бурса. == Потомство== * [[Шехзаде Сулејман (син на Орхан I)|Сулејман Паша]] (1316-1357). Најстариот познат син и наследник на престолот кој бил најзаслужен за проширувањето територијата во Тракија. Тој починал, кратко време по киднапирањето на неговиот брат Халил како резултат на падот од коњот. ** Султан-бег (1324-1362) ** Кадиџах Канум * Во 1299 Орхан се оженил со [[Нилуфер Хатун]] (1359), ќерка на кнезот на Јархисар и византиската принцеза Елена, која била со етничко грчко потекло<ref name=Runciman>The Fall of Constantinople, Steven Runciman, Cambridge University Press, p.36</ref><ref name=Lowry>The Nature of the Early Ottoman State, Heath W. Lowry, 2003 SUNY Press, p.153</ref><ref name=Shaw>History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Stanford Jay Shaw, Cambridge University Press, p.24</ref> , Тие имале најмалку две деца: ** [[Мурат I]] (1319/1326 - 15 Јуни, 1389 година). Починал во [[Косовска битка]]<ref>Helmolt, Ferdinand. ''The World's History'', p.293. W. Heinemann, 1907.</ref><ref>Fine, John. ''The Late Medieval Balkans'', p.410. University of Michigan Press, 1994. ISBN 0472082604</ref><ref>Kinross, Lord. ''The Ottoman Centuries'', p.58-59. Morrow Quill 1977. ISBN 0-688-03093-9.</ref>. ** Касим (умрел 1346). * Орхан се оженил во 1316 со [[Аспорча Хатун]] од Византија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим, гувернерот на Ескишехир (1316-1362). Егзекуиран по налог на неговиот полубрат Мурат I. **Фатима. * Орхан се оженил во 1346 со [[Теодора Кантакузина|Теодора]], принцезата од Византија, ќерка на [[Јован VI Кантакузин]] крал на Србија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим **[[Шехзаде Халил]] * Орхан се оженил со [[Ефтандисе Хатун]], ќерка на Махмуд. ==Надворешни врски== *[http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 His listing in "Medieval lands" by Charles Cawley.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220811214614/http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 |date=2022-08-11 }} The project "involves extracting and analysing detailed information from primary sources, including contemporary chronicles, cartularies, necrologies and testaments." *[http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~byzantium/RoyalData2.txt A listing of descendants of Ertuğrul, alongside other royalty] == Наводи == {{Наводи }} {{s-start}} {{s-hou|[[Османлиска династија]]||1281||1362}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Осман I]]}} {{s-ttl|title=[[Список на отомански султани|Отомански султан]]|years=1324–1361}} {{s-aft|after=[[Мурат I]]}} {{end}} {{рв|Orhan I}} {{Нормативна контрола}} {{Отомански принцови}} {{Отомански султани}} [[Категорија:Отомански султани од 14 век]] [[Категорија:Родени во 1281 година]] [[Категорија:Починати во 1362 година]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Деца на Осман I]] [[Категорија:Орхан I| ]] etbfhnnq12jjyw78yryycsnzt4h8c2j 5603512 5603511 2026-08-03T10:14:05Z Buli 2648 5603512 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Орхан | title = [[Гази]]<br />[[Бег|Беј]]<br />[[Султан]]<ref>{{cite book|author=Erhan Afyoncu|title=Osmanlı Sultanları|url=https://books.google.com.tr/books/about/Ottoman_Sultans_Yeditepe_Yay%C4%B1nevi.html?id=l7J7zwEACAAJ&redir_esc=y|publisher=Yeditepe yayınevi|page=13|isbn=9786258396782}}</ref> | title_text = | more = | image = Metehanzade orhangazi.jpg | type = | caption = Османлиска минијатура на Орхан Гази од XVI век | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 1323/4–1362 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg_type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Asporça Hatun]]<br />[[Nilüfer Hatun]]<br />[[Theodora Kantakouzene, wife of Orhan|Theodora Hatun]]<br />[[#Consorts|Others]] | spouse_type = Consorts | issue = [[Süleyman Pasha (son of Orhan)|Süleyman Pasha]]<br />[[Murad I]]<br />[[Şehzade Halil|Halil Bey]] | issue_link = #Sons | issue_pipe = Among others | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Osman I]] | mother = [[Malhun Hatun]]<ref>{{TDV İslâm Ansiklopedisi|title=Mal Hatun|author=Feridun Emecen|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mal-hatun}}</ref> | birth_date = {{circa|1281}} | death_date = {{death date and age|1362|03||1281|df=yes}} | death_place = [[Бурса]], [[Османлиска Империја|Османлиски беглик]] | burial_date = | burial_place = [[Osmangazi]], Bursa, Turkey | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Orhan.svg | religion = [[Сунитски ислам]] }} {{Infobox Ottoman sultan | name = Орхан Гази<br />اورخان غازی | title = [[Бег]]<br>[[Гази]] | titletext = | more = | type = |image_portrait=Orhan Gazi.jpg | alt = | caption = | succession = [[Список на отомански султани|Султан]] на [[Отоманското Царство]] ([[Бег]]) | moretext = | reign = 1323/4 – 1362 | coronation = | cor-type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg-type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Нилуфер Хатун]]<br>[[Аспорча Хатун]]<br>[[Теодора Кантакузина|Теодора Хатун]]<br>[[Ефтандисе Хатун]]<br>Бајалун Хатун | spouse-type = Придружник | issue = Погледни [[Орхан I#Потомство|подолу]] | full name = Орхан бин Осман | native_lang1 =[[Османски турски јазик|османски турски]] | native_lang1_name1= اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل | native_lang2 =[[турски јазик|турски]] | native_lang2_name1=Орхан Гази | house = [[Отоманска династија|Отоманска]] | house-type = Династија | father = [[Осман I]] | mother = [[Малхун Хатун]]<ref>{{Наведена книга |last=Lowry |first=Heath |title=The Nature of the Early Ottoman State |url=https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr |publisher=SUNY Press |date=2003 |page=[https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr/page/153 153]}}</ref> | birth_date = 1281 | birth_place = {{роден во|Согут}}, [[Икониски Султанат]] | death_date = март {{death year and age|1362|1281}} | death_place = {{починал во|Бурса}}, [[Отоманско Царство|Отомански Бејлик]] | burial_date = | burial_place = Гроб на Орхан Гази, Бурса | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Orhan.JPG | religion = [[Ислам]] }} '''Орхан І''' ({{langx|ota|اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل}}; {{langx|tr|Orhan Gazi}}) (роден околу [[1281]] година - починал во [[март]] [[1362]] година) — вториот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] од [[1324]] година до [[1359]] година, син на [[Осман I]]. Тој продолжил со проширување на своите територии на сметка на [[Византија]]. Така во [[1331]] година [[Опсада на Никеја (1331)|паднала Никеја]], а во [[1337]] [[Опсада на Никомедија|паднала Никомедија]]. [[Бурса]] станала новата престолнина на султанатот. Во негово време, земјата започнала да се организира како држава во која биле пуштени односно изработени првите ковани пари, била направена модернизирана војска и слично. Орхан бил син и наследник на [[Осман I]], вториот султан на Османлиската држава, и првиот султан кој ја проширил Османлиската држава на сметка на територијални освојувања во [[Европа]] и ја институционализирал османлиската војска и управувањето. Наследството на Орхан- Османлиската држава, се наоѓало во [[Мала Азија]] и на брегот на две мориња – Црно и Мраморно. Орхан создал империја што ја опфаќала Мала Азија и дел од Европа, а се протегала до три мориња – Егејското, Мраморното и Црното Море. Во [[1336]] тој го освоил просторот пред [[Босфор]] кај [[Цариград]] и егејскиот брег од спротивната страна на полуостровот Галиполе, победувајќи ги византиските владетели, пресечени од страна на Османлиите од својата престолнина. До крајот на [[1337]], Орхан ги присоединил последните византиски поседи во [[Западна Анадолија]]. Византија во тоа време била ослабена со внатрешните верски судири и политичка борба, но и со војната со силните бугарски и српски царства на [[Балкан]]от. == Премин во власта== Кога Орхан го наследил својот татко, тој предложил на неговиот брат [[Алејдин-паша]], да ги поделат териториите оставени од страна на нивниот татко. Алеадин-паша го одбил ова со образложение дека нивниот татко го назначил Орхан како единствен наследник, и дека државата не треба да се подели. Тој само се префрлил во едно село во близина на [[Бурса]]. Орхан тогаш му рекол: "''Бидејќи како брат не ги преземаш стадата што јас ти ги поседуваме, тогаш ти предлагам да бидеш овчар на мојот народ, односно да ми бидеш везир''." Зборот [[везир]] на [[отомански јазик]] и [[персиски јазик]] значи ''носител на товар''. Алејдин-паша по ова ја прифатил оваа функција односно станал првиот [[Голем везир на Отоманското Царство|Голем везир на идното Отоманско Царство]]. Тој, како и многу од неговите наследници на таа функција, не често командувал со војската директно, но самиот бил одговорен во регрутирањето, основањето и управувањето на цивилните и воените институции на државата. == Управување== Според некои автори, во времето на Алејдин-паша, [[Османлии]]те престанале да дејствуваат како вазали на [[Селџуци]]те по кое следувало воведување на нови законски прописи, создавање на систем за финансирање, основање на постојана војска. Во времето на Орхан бил основан и јаничарскиот корпус, институција која европските автори погрешно ја препишуваат на [[Мурат I]]. Орхан не без сопствена корист се вмешал и во византиските династички спорови. Орхан се оженил за [[Теодора Кантакузина (сопруга на Орхан I)|Теодора]], ќерка на византискиот принц [[Јован VI Кантакузин|Јован]]. По овој брак почнал период на силно византиско влијание врз животот и обичаите на отоманскиот двор, кое траело сè до крајот на [[14 век]]. Во [[1346]] година Орхан отворено го поддржал Јован VI во симнувањето од престолот на [[Јован V Палеолог]]. Кога тој дошол на престолот, на Османлиите им било дозволено да го [[Падот на Галиполе|окупираат]] напуштениот полуостров [[Галиполе]]. Во следната деценија, Османлиите започнале колонизација на [[Тракија]] со муслиманско население. Сепак, византискиот цар бил принуден да потпише договор со Орхан, според кој Византија ја признала загубата на [[Тракија]]. Орхан починал во [[1360]] година, а на престолот се искачил неговиот син [[Мурат I]]. === Јаничари === {{Главна|Јаничари }} Воените сили на [[Отоманското Царство]] биле организирани со постојана војска на редовни платеници и дисциплинирани пешадии и коњаница. Претходниците на Орхан, [[Ертугрул]] и [[Осман I|Осман]], својата војска ја организирале на начин што вазалите биле одговорни за регрутирање, а по крајот на секој воен поход истите биле распуштани. Алејдин сакал да обезбеди односно да формира постојана војска. Така бил основан [[Јаничар|јаничарскиот корпус]] кој станал најелитнала војска на султанот. Самиот Кара Халил-паша предложил на Орхан да се создаде армија во која ќе учествуваат децата од освоените места: :"Се што е освоено е одговорност на освојувачот, кој е законски владетел на нив, на нивните земји, на нивните стоки, на своите сопруги, а на нивните деца. Ние имаме право да го правиме тоа исто како што постапуваме и со нашите деца, и третманот што го предлагам не е само законско туку и добротворно при уписот во редовната армија бидејќи ќе се застапуваат и нивните интереси преку нивно образовање и предлагање на подобар начин на живот". Тој исто така тврдел дека со формирањето на овој корпус ќе бидат доброволно регрутирани и деца не само од освоените области. Постапувајќи по ова, Орхан избрал илјадници најсилни момчиња од христијански семејства. Регрутите биле обучени според нивните поединечни способности. Дел од овие јаничари станувале големи везири. == Политика== === Освојување=== [[Податотека:Orhan I area map.png|thumb|300px|Османлискиот бејлик на почетокот и на крајот од владеењето на Орхан.]] Орхан своите освојувања ги продолжил најпрвин на запад на територијата на Византија во северозападниот дел од Анадолија. Најпрвин во [[1321]] година била освоена Муданја, територија на [[Мраморно Море]]. Османлиите издвојувале големи победи зазимајќи ги [[Битка кај Пелеканон|Пелеканон]] во 1329 година, [[Опсада на Никеја (1331)|Никеја]] во 1331 година, [[Опсада на Никомедија|Никомедија]] во 1337 година. ==== Кареси==== По овие серија од успешни победи во [[1345]] година наместо да се здобијат со земјите на христијаните, Орхан го презел турското кнежевство Кареси, денешниот град [[Баликесир]] и околината. Во овој случај, Османлиите морале да имаат посебно оправдување поради своите освојувања на муслиманските кнежевства. Така во овој случај, владетелот на Касери починал и бил наследен од страна на неговите два синови кои требало да имаат еднакви делови. Сепак во кнежевството владеело граѓанска војна меѓу двата браќа па поради ова била потребна и намесата на Орхан. Едниот од браќата се наоѓал во кнежевството, а другиот кај Орхан. Народот на Кареси не го прифаќал владеењето на првиот брат и наводно го повикале вториот брат, Дурсун бег да ги ослободи. Тој го предложил на Орхан Кареси во замена на други земји. Кога пристигнале во Кареси разбрале дека неговиот брат побегнал во Бергама по кое следувало насочување на силите кон таа тврдина. Но додека да пристигнат, принцот бил убиен од страна на месните жители. Така, Орхан се објавил за султан на Кареси и го примил доброволното потчинување на народот. Најраниот извор датира од 1421 година од Календарот. Според овој податок, Касери паднал во [[1349]] година кое сосема не е сигурно. Овие територии биле сосема важни за Орхан бидејќи бил осноено [[Чанаккале]], кое се наоѓа на [[Дарданели]]те. Со освојувањето на Кареси, речиси целата територија на северозападниот дел на Анадолија била вклучена во Отоманското Царство, а четири градови [[Бурса]], [[Измир]] ([[Никомидија]]), Изник ([[Никеја]]), и Бергама (Пергам) станале упориште на моќта на земјата. Во истата година, Јован Кантакузин напишал дека Сулејман, синот на Орхан повел голема војска против галатјаните од Источна Скитија и во летото завладеале со два од најважните градови, Анкира и Кретрја. Најверојатно галатјаните се однесува на династијата Еретна од Сивас. === Консолидација=== По освојувањето на Кареси следувал периодот на консолидација на новата империја. Отоманците започнале да оддаваат големо значење кон усовршувањето на цивилните и воените институции, во обезбедувањето на внатрешниот ред, во градење на џамии и училишта и огромни јавни објекти, од кои многу сè уште стојат. Орхан не продолжил со други освојувања во Анадолија освен преземањето на денешна [[Анкара]] од Ахис. Во целина, на Анадолија во тоа време и се заканувала монголската инвазија бидејќи монголците веќе ги имале заземано Средна Азија, Иран, а потоа започнале и со источна Анадолија. Туркиските народи во Анадолија живееле во голем број на кнежевства вклучувајќи ги и Османлиите, по пропаѓањето на Румелискиот султанат. Сите овие мали кнежеста сè уште плаќале данок на Персија, и од друга страна и покрај тоа што сите биле муслимански, тие се бореле крваво за доминантен статус во Анадолија. === Односи со Византија=== По византискиот пораз во [[Битка кај Пелеканон|Битката кај Пелеканон]], Орхан развил пријателски односи со [[Андроник III Палеолог]], како и со неговите наследници. Во следните дваесет години отоманците внатрешно се зацврстиле. Во [[Византиска граѓанска војна (1341-1347)|Византиската граѓанска војна]] од [[1341]] до [[1347]], [[Византија]] ги потрошила можеби и своите последни ресурси. Во [[1341]] година починал Андроник III. Негов наследник бил Јован V кој бил малолетен. Истата година [[Јован VI Кантакузин]] се прогласил за цар на Византија давајќи го почетокот на граѓанската војна меѓу Ана Савојска и [[Алексиј Апокавк]]. И двете страни се стремиле да ги придобијат како сојузници туркиските владетели во [[Анадолија]]. Ана најверојатно својата делегАција кај Орхан ја испратила во [[1345]] година. Во [[1346]] година, царот [[Јован VI Кантакузин]] го признал Орхан како најголем емир меѓу муслиманските кнежевства. Тој се стремил да ги држи османлиските сили постојано до неговите интереси. Во [[1346]] година османлискиот владетел испратил делегација кај Кантакузин посакувајќи ја неговата ќерка Теодора за сопруга а во замена ветил дека ќе му помогне во бунтот против Ана. Според историчарите, Јован ова го прифатил дури откако се согласиле и поголемиот дел од семејството, служителите и другиот туркиски сојузник Умур<ref>Paul LEMERLE, L'Emirat d'Aydin. Recherches sur la Geste d'Umur Pacha, Paris (1957)</ref>. По добивањето на согласност, Орхан испратил во Селиврија, денешен Силиври, западно од Цариград воена помош. Самата свадба била многу раскошна и опишана од страна на многу византиски историчари<ref>A.A.M. BRYER, „Greek Historians on the Turks: the Case of the first Byzantine-Ottoman marriage". In: R.H.C. DAVIS, J.M. WALLACE-HADRILL (eds.), The Writng of History in the Middle Ages. Essays Presented to Richard William Southern, Oxford (1981)</ref>. Сојузот меѓу Орхан и Кантакузин ја принудил на Ана да побара помош од емирот на Сарухан. Тие откажале и се придружиле кон силите на Орхан. На 2 февруари Јован влегол во Цариград и по шест дена се прогласил за нов цар. Јован V добро ги одржувал врските со Орхан. Во 1348 година српскиот цар [[Стефан Душан]] ја зазел [[Тесалија]]. Јован побарал помош од Орхан кој испрратил околу 10.000 пешадиска војска на чело со неговиот син Сулејман паша. Кога пристигнале блиску до Солун Османлиите неочекувано се обрнале повторно кон Дарданелите, притоа вршејќи големи грабежи. И покрај тоа, во 1352 година Јован повторно побарал помош од Орхан кога Јован го нападнал Матеј кај Адријнопол. На страната на Матеј застанале Османлиите и оствариле голема победа. Во 1352 година повиканата од Кантакузин подкреп на синот му зазима тракиската тврдина Цимпе. Јован се обидел оваа тврдина да ја одзеде од Орхан, на кое тој му рекол дека не тој, а неговиот син Сулејман ја зазел тврдината. Како резултат на ова, царот испратил голема војска а од друга страна истото го сторил и Орхан. Во тој момент настапило голем хаос. Во една грчка кратка хроника од 1392 година за овој настан пишува: {{quote|На 2 март 1354 година... вечерта на православниот празник се случи голем земјотрес. Ѕидините на Галиополи и околните градови паднаа во турски раце. Земјотресот беше толку силен што беа разрушени не само куќите туку и самите фортификации. Месните жители разбраа дека без нив нема да можат да ги задржат на Турците и затоа започнаа да го напуштаат градот. Голем дек од населението почина од големиот студ... Многу мал дел успееја да преживеат, а останатите беа заробени од страна на Турците. }} Во тоа време, [[Сулејман Паша]] бил во Пеге, на анафолскиот брег од [[Мраморно Море]], каде дознал за големиот [[земјотрес]]. Тој ги преминал [[Дарданели]]те и ги населил полупразните градови со муслиманско население. Според Матео Вилани, Османлиите во тоа време ја направиле и првата [[опсада на Цариград]] која траела многу кратко. Византискиот цар му се обратил на Орхан да неговиот син Сулејман ги врати одземаните градови, на кое Орхан одговорил дека тие градови не биле заземани со сила. По интензивни преговори, султанот наредил на својот син да се повлече а за возврат да добие 40.000 златни монети. За да се потврди договорот двајцата владетели требало да се состанат во денешен Измит но до тоа не дошло бидејќи Орхан наводно се разболел, а тракиските градови во крајна сметка останале под власта на Османлиите. Кон крајот на 1354 година византискиот императот абдицирал. Така, [[падот на Галиполе]] заедно со тврдината Цимпе станале првите заземани места на Османлиите во Европа. По абдикацијата, на византискиот престол застанал [[Јован V Палеолог]]. Бидејќи Орхан немал никаков договор со новиот цар, неговите напади продолжиле пожестоко. Но во 1357 година синот на Орхан, [[Шехзаде Халил|Халил]] бил заробен. Орхан се обратил кон византискиот цар кој пак како услов му напишал да се откаже од помошта на Кантакузин. Кога настанало ослободувањето Халил бил одведен во престолнината на Византија и бил венчан со десетгодишната ќерка на Јован, Ирина. Царот го придружил османлискиот принц до Измит и го предал на Орхан со молба тој да го објави на Халил за престолонаследник со цел да осигури мир меѓу двете земји. Овој план не се остварил бидејќи кога починал во [[1361]] година, Орхан бил наследен од Мурат. == Последни години == [[Податотека:Türbe of Orhan Gazi, Bursa.jpg|мини|300px|[[Турбе]]то на Орхан во Бурса]] Орхан бил еден од најдолгите владетели на [[Османлиското Царство]]<ref>Future sultans [[Suleiman]] I and [[Mehmet IV]] had longer reign periods</ref>. Во последните години од својот живот своите овластувања му ги препуштил на својот втор син [[Мурат I]], бидејќи претходно во инцидент починал најголемиот син, Сулејман по пад од коњ. Орхан починал на 80 години во престолнината Бурса. == Потомство== * [[Шехзаде Сулејман (син на Орхан I)|Сулејман Паша]] (1316-1357). Најстариот познат син и наследник на престолот кој бил најзаслужен за проширувањето територијата во Тракија. Тој починал, кратко време по киднапирањето на неговиот брат Халил како резултат на падот од коњот. ** Султан-бег (1324-1362) ** Кадиџах Канум * Во 1299 Орхан се оженил со [[Нилуфер Хатун]] (1359), ќерка на кнезот на Јархисар и византиската принцеза Елена, која била со етничко грчко потекло<ref name=Runciman>The Fall of Constantinople, Steven Runciman, Cambridge University Press, p.36</ref><ref name=Lowry>The Nature of the Early Ottoman State, Heath W. Lowry, 2003 SUNY Press, p.153</ref><ref name=Shaw>History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Stanford Jay Shaw, Cambridge University Press, p.24</ref> , Тие имале најмалку две деца: ** [[Мурат I]] (1319/1326 - 15 Јуни, 1389 година). Починал во [[Косовска битка]]<ref>Helmolt, Ferdinand. ''The World's History'', p.293. W. Heinemann, 1907.</ref><ref>Fine, John. ''The Late Medieval Balkans'', p.410. University of Michigan Press, 1994. ISBN 0472082604</ref><ref>Kinross, Lord. ''The Ottoman Centuries'', p.58-59. Morrow Quill 1977. ISBN 0-688-03093-9.</ref>. ** Касим (умрел 1346). * Орхан се оженил во 1316 со [[Аспорча Хатун]] од Византија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим, гувернерот на Ескишехир (1316-1362). Егзекуиран по налог на неговиот полубрат Мурат I. **Фатима. * Орхан се оженил во 1346 со [[Теодора Кантакузина|Теодора]], принцезата од Византија, ќерка на [[Јован VI Кантакузин]] крал на Србија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим **[[Шехзаде Халил]] * Орхан се оженил со [[Ефтандисе Хатун]], ќерка на Махмуд. ==Надворешни врски== *[http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 His listing in "Medieval lands" by Charles Cawley.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220811214614/http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 |date=2022-08-11 }} The project "involves extracting and analysing detailed information from primary sources, including contemporary chronicles, cartularies, necrologies and testaments." *[http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~byzantium/RoyalData2.txt A listing of descendants of Ertuğrul, alongside other royalty] == Наводи == {{Наводи }} {{s-start}} {{s-hou|[[Османлиска династија]]||1281||1362}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Осман I]]}} {{s-ttl|title=[[Список на отомански султани|Отомански султан]]|years=1324–1361}} {{s-aft|after=[[Мурат I]]}} {{end}} {{рв|Orhan I}} {{Нормативна контрола}} {{Отомански принцови}} {{Отомански султани}} [[Категорија:Отомански султани од 14 век]] [[Категорија:Родени во 1281 година]] [[Категорија:Починати во 1362 година]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Деца на Осман I]] [[Категорија:Орхан I| ]] k4n3vw8hf1b03zvrujztex7nknv8izy 5603513 5603512 2026-08-03T10:15:13Z Buli 2648 5603513 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Орхан | title = [[Гази]]<br />[[Бег|Беј]]<br />[[Султан]]<ref>{{cite book|author=Erhan Afyoncu|title=Osmanlı Sultanları|url=https://books.google.com.tr/books/about/Ottoman_Sultans_Yeditepe_Yay%C4%B1nevi.html?id=l7J7zwEACAAJ&redir_esc=y|publisher=Yeditepe yayınevi|page=13|isbn=9786258396782}}</ref> | title_text = | more = | image = Metehanzade orhangazi.jpg | type = | caption = Османлиска минијатура на Орхан Гази од XVI век | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 1323/4–1362 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg_type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Asporça Hatun]]<br />[[Nilüfer Hatun]]<br />[[Theodora Kantakouzene, wife of Orhan|Theodora Hatun]]<br />[[#Consorts|Others]] | spouse_type = Consorts | issue = [[Süleyman Pasha (son of Orhan)|Süleyman Pasha]]<br />[[Murad I]]<br />[[Şehzade Halil|Halil Bey]] | issue_link = #Sons | issue_pipe = Among others | house = [[Османлиска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Осман I]] | mother = [[Malhun Hatun]]<ref>{{TDV İslâm Ansiklopedisi|title=Mal Hatun|author=Feridun Emecen|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mal-hatun}}</ref> | birth_date = {{circa|1281}} | death_date = {{death date and age|1362|03||1281|df=yes}} | death_place = [[Бурса]], [[Османлиска Империја|Османлиски беглик]] | burial_date = | burial_place = [[Османгази]], Бурса, Турција | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Orhan.svg | religion = [[Сунитски ислам]] }} {{Infobox Ottoman sultan | name = Орхан Гази<br />اورخان غازی | title = [[Бег]]<br>[[Гази]] | titletext = | more = | type = |image_portrait=Orhan Gazi.jpg | alt = | caption = | succession = [[Список на отомански султани|Султан]] на [[Отоманското Царство]] ([[Бег]]) | moretext = | reign = 1323/4 – 1362 | coronation = | cor-type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg-type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Нилуфер Хатун]]<br>[[Аспорча Хатун]]<br>[[Теодора Кантакузина|Теодора Хатун]]<br>[[Ефтандисе Хатун]]<br>Бајалун Хатун | spouse-type = Придружник | issue = Погледни [[Орхан I#Потомство|подолу]] | full name = Орхан бин Осман | native_lang1 =[[Османски турски јазик|османски турски]] | native_lang1_name1= اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل | native_lang2 =[[турски јазик|турски]] | native_lang2_name1=Орхан Гази | house = [[Отоманска династија|Отоманска]] | house-type = Династија | father = [[Осман I]] | mother = [[Малхун Хатун]]<ref>{{Наведена книга |last=Lowry |first=Heath |title=The Nature of the Early Ottoman State |url=https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr |publisher=SUNY Press |date=2003 |page=[https://archive.org/details/natureofearlyott0000lowr/page/153 153]}}</ref> | birth_date = 1281 | birth_place = {{роден во|Согут}}, [[Икониски Султанат]] | death_date = март {{death year and age|1362|1281}} | death_place = {{починал во|Бурса}}, [[Отоманско Царство|Отомански Бејлик]] | burial_date = | burial_place = Гроб на Орхан Гази, Бурса | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Orhan.JPG | religion = [[Ислам]] }} '''Орхан І''' ({{langx|ota|اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل}}; {{langx|tr|Orhan Gazi}}) (роден околу [[1281]] година - починал во [[март]] [[1362]] година) — вториот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] од [[1324]] година до [[1359]] година, син на [[Осман I]]. Тој продолжил со проширување на своите територии на сметка на [[Византија]]. Така во [[1331]] година [[Опсада на Никеја (1331)|паднала Никеја]], а во [[1337]] [[Опсада на Никомедија|паднала Никомедија]]. [[Бурса]] станала новата престолнина на султанатот. Во негово време, земјата започнала да се организира како држава во која биле пуштени односно изработени првите ковани пари, била направена модернизирана војска и слично. Орхан бил син и наследник на [[Осман I]], вториот султан на Османлиската држава, и првиот султан кој ја проширил Османлиската држава на сметка на територијални освојувања во [[Европа]] и ја институционализирал османлиската војска и управувањето. Наследството на Орхан- Османлиската држава, се наоѓало во [[Мала Азија]] и на брегот на две мориња – Црно и Мраморно. Орхан создал империја што ја опфаќала Мала Азија и дел од Европа, а се протегала до три мориња – Егејското, Мраморното и Црното Море. Во [[1336]] тој го освоил просторот пред [[Босфор]] кај [[Цариград]] и егејскиот брег од спротивната страна на полуостровот Галиполе, победувајќи ги византиските владетели, пресечени од страна на Османлиите од својата престолнина. До крајот на [[1337]], Орхан ги присоединил последните византиски поседи во [[Западна Анадолија]]. Византија во тоа време била ослабена со внатрешните верски судири и политичка борба, но и со војната со силните бугарски и српски царства на [[Балкан]]от. == Премин во власта== Кога Орхан го наследил својот татко, тој предложил на неговиот брат [[Алејдин-паша]], да ги поделат териториите оставени од страна на нивниот татко. Алеадин-паша го одбил ова со образложение дека нивниот татко го назначил Орхан како единствен наследник, и дека државата не треба да се подели. Тој само се префрлил во едно село во близина на [[Бурса]]. Орхан тогаш му рекол: "''Бидејќи како брат не ги преземаш стадата што јас ти ги поседуваме, тогаш ти предлагам да бидеш овчар на мојот народ, односно да ми бидеш везир''." Зборот [[везир]] на [[отомански јазик]] и [[персиски јазик]] значи ''носител на товар''. Алејдин-паша по ова ја прифатил оваа функција односно станал првиот [[Голем везир на Отоманското Царство|Голем везир на идното Отоманско Царство]]. Тој, како и многу од неговите наследници на таа функција, не често командувал со војската директно, но самиот бил одговорен во регрутирањето, основањето и управувањето на цивилните и воените институции на државата. == Управување== Според некои автори, во времето на Алејдин-паша, [[Османлии]]те престанале да дејствуваат како вазали на [[Селџуци]]те по кое следувало воведување на нови законски прописи, создавање на систем за финансирање, основање на постојана војска. Во времето на Орхан бил основан и јаничарскиот корпус, институција која европските автори погрешно ја препишуваат на [[Мурат I]]. Орхан не без сопствена корист се вмешал и во византиските династички спорови. Орхан се оженил за [[Теодора Кантакузина (сопруга на Орхан I)|Теодора]], ќерка на византискиот принц [[Јован VI Кантакузин|Јован]]. По овој брак почнал период на силно византиско влијание врз животот и обичаите на отоманскиот двор, кое траело сè до крајот на [[14 век]]. Во [[1346]] година Орхан отворено го поддржал Јован VI во симнувањето од престолот на [[Јован V Палеолог]]. Кога тој дошол на престолот, на Османлиите им било дозволено да го [[Падот на Галиполе|окупираат]] напуштениот полуостров [[Галиполе]]. Во следната деценија, Османлиите започнале колонизација на [[Тракија]] со муслиманско население. Сепак, византискиот цар бил принуден да потпише договор со Орхан, според кој Византија ја признала загубата на [[Тракија]]. Орхан починал во [[1360]] година, а на престолот се искачил неговиот син [[Мурат I]]. === Јаничари === {{Главна|Јаничари }} Воените сили на [[Отоманското Царство]] биле организирани со постојана војска на редовни платеници и дисциплинирани пешадии и коњаница. Претходниците на Орхан, [[Ертугрул]] и [[Осман I|Осман]], својата војска ја организирале на начин што вазалите биле одговорни за регрутирање, а по крајот на секој воен поход истите биле распуштани. Алејдин сакал да обезбеди односно да формира постојана војска. Така бил основан [[Јаничар|јаничарскиот корпус]] кој станал најелитнала војска на султанот. Самиот Кара Халил-паша предложил на Орхан да се создаде армија во која ќе учествуваат децата од освоените места: :"Се што е освоено е одговорност на освојувачот, кој е законски владетел на нив, на нивните земји, на нивните стоки, на своите сопруги, а на нивните деца. Ние имаме право да го правиме тоа исто како што постапуваме и со нашите деца, и третманот што го предлагам не е само законско туку и добротворно при уписот во редовната армија бидејќи ќе се застапуваат и нивните интереси преку нивно образовање и предлагање на подобар начин на живот". Тој исто така тврдел дека со формирањето на овој корпус ќе бидат доброволно регрутирани и деца не само од освоените области. Постапувајќи по ова, Орхан избрал илјадници најсилни момчиња од христијански семејства. Регрутите биле обучени според нивните поединечни способности. Дел од овие јаничари станувале големи везири. == Политика== === Освојување=== [[Податотека:Orhan I area map.png|thumb|300px|Османлискиот бејлик на почетокот и на крајот од владеењето на Орхан.]] Орхан своите освојувања ги продолжил најпрвин на запад на територијата на Византија во северозападниот дел од Анадолија. Најпрвин во [[1321]] година била освоена Муданја, територија на [[Мраморно Море]]. Османлиите издвојувале големи победи зазимајќи ги [[Битка кај Пелеканон|Пелеканон]] во 1329 година, [[Опсада на Никеја (1331)|Никеја]] во 1331 година, [[Опсада на Никомедија|Никомедија]] во 1337 година. ==== Кареси==== По овие серија од успешни победи во [[1345]] година наместо да се здобијат со земјите на христијаните, Орхан го презел турското кнежевство Кареси, денешниот град [[Баликесир]] и околината. Во овој случај, Османлиите морале да имаат посебно оправдување поради своите освојувања на муслиманските кнежевства. Така во овој случај, владетелот на Касери починал и бил наследен од страна на неговите два синови кои требало да имаат еднакви делови. Сепак во кнежевството владеело граѓанска војна меѓу двата браќа па поради ова била потребна и намесата на Орхан. Едниот од браќата се наоѓал во кнежевството, а другиот кај Орхан. Народот на Кареси не го прифаќал владеењето на првиот брат и наводно го повикале вториот брат, Дурсун бег да ги ослободи. Тој го предложил на Орхан Кареси во замена на други земји. Кога пристигнале во Кареси разбрале дека неговиот брат побегнал во Бергама по кое следувало насочување на силите кон таа тврдина. Но додека да пристигнат, принцот бил убиен од страна на месните жители. Така, Орхан се објавил за султан на Кареси и го примил доброволното потчинување на народот. Најраниот извор датира од 1421 година од Календарот. Според овој податок, Касери паднал во [[1349]] година кое сосема не е сигурно. Овие територии биле сосема важни за Орхан бидејќи бил осноено [[Чанаккале]], кое се наоѓа на [[Дарданели]]те. Со освојувањето на Кареси, речиси целата територија на северозападниот дел на Анадолија била вклучена во Отоманското Царство, а четири градови [[Бурса]], [[Измир]] ([[Никомидија]]), Изник ([[Никеја]]), и Бергама (Пергам) станале упориште на моќта на земјата. Во истата година, Јован Кантакузин напишал дека Сулејман, синот на Орхан повел голема војска против галатјаните од Источна Скитија и во летото завладеале со два од најважните градови, Анкира и Кретрја. Најверојатно галатјаните се однесува на династијата Еретна од Сивас. === Консолидација=== По освојувањето на Кареси следувал периодот на консолидација на новата империја. Отоманците започнале да оддаваат големо значење кон усовршувањето на цивилните и воените институции, во обезбедувањето на внатрешниот ред, во градење на џамии и училишта и огромни јавни објекти, од кои многу сè уште стојат. Орхан не продолжил со други освојувања во Анадолија освен преземањето на денешна [[Анкара]] од Ахис. Во целина, на Анадолија во тоа време и се заканувала монголската инвазија бидејќи монголците веќе ги имале заземано Средна Азија, Иран, а потоа започнале и со источна Анадолија. Туркиските народи во Анадолија живееле во голем број на кнежевства вклучувајќи ги и Османлиите, по пропаѓањето на Румелискиот султанат. Сите овие мали кнежеста сè уште плаќале данок на Персија, и од друга страна и покрај тоа што сите биле муслимански, тие се бореле крваво за доминантен статус во Анадолија. === Односи со Византија=== По византискиот пораз во [[Битка кај Пелеканон|Битката кај Пелеканон]], Орхан развил пријателски односи со [[Андроник III Палеолог]], како и со неговите наследници. Во следните дваесет години отоманците внатрешно се зацврстиле. Во [[Византиска граѓанска војна (1341-1347)|Византиската граѓанска војна]] од [[1341]] до [[1347]], [[Византија]] ги потрошила можеби и своите последни ресурси. Во [[1341]] година починал Андроник III. Негов наследник бил Јован V кој бил малолетен. Истата година [[Јован VI Кантакузин]] се прогласил за цар на Византија давајќи го почетокот на граѓанската војна меѓу Ана Савојска и [[Алексиј Апокавк]]. И двете страни се стремиле да ги придобијат како сојузници туркиските владетели во [[Анадолија]]. Ана најверојатно својата делегАција кај Орхан ја испратила во [[1345]] година. Во [[1346]] година, царот [[Јован VI Кантакузин]] го признал Орхан како најголем емир меѓу муслиманските кнежевства. Тој се стремил да ги држи османлиските сили постојано до неговите интереси. Во [[1346]] година османлискиот владетел испратил делегација кај Кантакузин посакувајќи ја неговата ќерка Теодора за сопруга а во замена ветил дека ќе му помогне во бунтот против Ана. Според историчарите, Јован ова го прифатил дури откако се согласиле и поголемиот дел од семејството, служителите и другиот туркиски сојузник Умур<ref>Paul LEMERLE, L'Emirat d'Aydin. Recherches sur la Geste d'Umur Pacha, Paris (1957)</ref>. По добивањето на согласност, Орхан испратил во Селиврија, денешен Силиври, западно од Цариград воена помош. Самата свадба била многу раскошна и опишана од страна на многу византиски историчари<ref>A.A.M. BRYER, „Greek Historians on the Turks: the Case of the first Byzantine-Ottoman marriage". In: R.H.C. DAVIS, J.M. WALLACE-HADRILL (eds.), The Writng of History in the Middle Ages. Essays Presented to Richard William Southern, Oxford (1981)</ref>. Сојузот меѓу Орхан и Кантакузин ја принудил на Ана да побара помош од емирот на Сарухан. Тие откажале и се придружиле кон силите на Орхан. На 2 февруари Јован влегол во Цариград и по шест дена се прогласил за нов цар. Јован V добро ги одржувал врските со Орхан. Во 1348 година српскиот цар [[Стефан Душан]] ја зазел [[Тесалија]]. Јован побарал помош од Орхан кој испрратил околу 10.000 пешадиска војска на чело со неговиот син Сулејман паша. Кога пристигнале блиску до Солун Османлиите неочекувано се обрнале повторно кон Дарданелите, притоа вршејќи големи грабежи. И покрај тоа, во 1352 година Јован повторно побарал помош од Орхан кога Јован го нападнал Матеј кај Адријнопол. На страната на Матеј застанале Османлиите и оствариле голема победа. Во 1352 година повиканата од Кантакузин подкреп на синот му зазима тракиската тврдина Цимпе. Јован се обидел оваа тврдина да ја одзеде од Орхан, на кое тој му рекол дека не тој, а неговиот син Сулејман ја зазел тврдината. Како резултат на ова, царот испратил голема војска а од друга страна истото го сторил и Орхан. Во тој момент настапило голем хаос. Во една грчка кратка хроника од 1392 година за овој настан пишува: {{quote|На 2 март 1354 година... вечерта на православниот празник се случи голем земјотрес. Ѕидините на Галиополи и околните градови паднаа во турски раце. Земјотресот беше толку силен што беа разрушени не само куќите туку и самите фортификации. Месните жители разбраа дека без нив нема да можат да ги задржат на Турците и затоа започнаа да го напуштаат градот. Голем дек од населението почина од големиот студ... Многу мал дел успееја да преживеат, а останатите беа заробени од страна на Турците. }} Во тоа време, [[Сулејман Паша]] бил во Пеге, на анафолскиот брег од [[Мраморно Море]], каде дознал за големиот [[земјотрес]]. Тој ги преминал [[Дарданели]]те и ги населил полупразните градови со муслиманско население. Според Матео Вилани, Османлиите во тоа време ја направиле и првата [[опсада на Цариград]] која траела многу кратко. Византискиот цар му се обратил на Орхан да неговиот син Сулејман ги врати одземаните градови, на кое Орхан одговорил дека тие градови не биле заземани со сила. По интензивни преговори, султанот наредил на својот син да се повлече а за возврат да добие 40.000 златни монети. За да се потврди договорот двајцата владетели требало да се состанат во денешен Измит но до тоа не дошло бидејќи Орхан наводно се разболел, а тракиските градови во крајна сметка останале под власта на Османлиите. Кон крајот на 1354 година византискиот императот абдицирал. Така, [[падот на Галиполе]] заедно со тврдината Цимпе станале првите заземани места на Османлиите во Европа. По абдикацијата, на византискиот престол застанал [[Јован V Палеолог]]. Бидејќи Орхан немал никаков договор со новиот цар, неговите напади продолжиле пожестоко. Но во 1357 година синот на Орхан, [[Шехзаде Халил|Халил]] бил заробен. Орхан се обратил кон византискиот цар кој пак како услов му напишал да се откаже од помошта на Кантакузин. Кога настанало ослободувањето Халил бил одведен во престолнината на Византија и бил венчан со десетгодишната ќерка на Јован, Ирина. Царот го придружил османлискиот принц до Измит и го предал на Орхан со молба тој да го објави на Халил за престолонаследник со цел да осигури мир меѓу двете земји. Овој план не се остварил бидејќи кога починал во [[1361]] година, Орхан бил наследен од Мурат. == Последни години == [[Податотека:Türbe of Orhan Gazi, Bursa.jpg|мини|300px|[[Турбе]]то на Орхан во Бурса]] Орхан бил еден од најдолгите владетели на [[Османлиското Царство]]<ref>Future sultans [[Suleiman]] I and [[Mehmet IV]] had longer reign periods</ref>. Во последните години од својот живот своите овластувања му ги препуштил на својот втор син [[Мурат I]], бидејќи претходно во инцидент починал најголемиот син, Сулејман по пад од коњ. Орхан починал на 80 години во престолнината Бурса. == Потомство== * [[Шехзаде Сулејман (син на Орхан I)|Сулејман Паша]] (1316-1357). Најстариот познат син и наследник на престолот кој бил најзаслужен за проширувањето територијата во Тракија. Тој починал, кратко време по киднапирањето на неговиот брат Халил како резултат на падот од коњот. ** Султан-бег (1324-1362) ** Кадиџах Канум * Во 1299 Орхан се оженил со [[Нилуфер Хатун]] (1359), ќерка на кнезот на Јархисар и византиската принцеза Елена, која била со етничко грчко потекло<ref name=Runciman>The Fall of Constantinople, Steven Runciman, Cambridge University Press, p.36</ref><ref name=Lowry>The Nature of the Early Ottoman State, Heath W. Lowry, 2003 SUNY Press, p.153</ref><ref name=Shaw>History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Stanford Jay Shaw, Cambridge University Press, p.24</ref> , Тие имале најмалку две деца: ** [[Мурат I]] (1319/1326 - 15 Јуни, 1389 година). Починал во [[Косовска битка]]<ref>Helmolt, Ferdinand. ''The World's History'', p.293. W. Heinemann, 1907.</ref><ref>Fine, John. ''The Late Medieval Balkans'', p.410. University of Michigan Press, 1994. ISBN 0472082604</ref><ref>Kinross, Lord. ''The Ottoman Centuries'', p.58-59. Morrow Quill 1977. ISBN 0-688-03093-9.</ref>. ** Касим (умрел 1346). * Орхан се оженил во 1316 со [[Аспорча Хатун]] од Византија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим, гувернерот на Ескишехир (1316-1362). Егзекуиран по налог на неговиот полубрат Мурат I. **Фатима. * Орхан се оженил во 1346 со [[Теодора Кантакузина|Теодора]], принцезата од Византија, ќерка на [[Јован VI Кантакузин]] крал на Србија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим **[[Шехзаде Халил]] * Орхан се оженил со [[Ефтандисе Хатун]], ќерка на Махмуд. ==Надворешни врски== *[http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 His listing in "Medieval lands" by Charles Cawley.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220811214614/http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 |date=2022-08-11 }} The project "involves extracting and analysing detailed information from primary sources, including contemporary chronicles, cartularies, necrologies and testaments." *[http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~byzantium/RoyalData2.txt A listing of descendants of Ertuğrul, alongside other royalty] == Наводи == {{Наводи }} {{s-start}} {{s-hou|[[Османлиска династија]]||1281||1362}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Осман I]]}} {{s-ttl|title=[[Список на отомански султани|Отомански султан]]|years=1324–1361}} {{s-aft|after=[[Мурат I]]}} {{end}} {{рв|Orhan I}} {{Нормативна контрола}} {{Отомански принцови}} {{Отомански султани}} [[Категорија:Отомански султани од 14 век]] [[Категорија:Родени во 1281 година]] [[Категорија:Починати во 1362 година]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Деца на Осман I]] [[Категорија:Орхан I| ]] pfrzlr04aymbilgd6qpwsyuhgwr0mf4 5603514 5603513 2026-08-03T10:16:41Z Buli 2648 5603514 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Орхан | title = [[Гази]]<br />[[Бег|Беј]]<br />[[Султан]]<ref>{{cite book|author=Erhan Afyoncu|title=Osmanlı Sultanları|url=https://books.google.com.tr/books/about/Ottoman_Sultans_Yeditepe_Yay%C4%B1nevi.html?id=l7J7zwEACAAJ&redir_esc=y|publisher=Yeditepe yayınevi|page=13|isbn=9786258396782}}</ref> | title_text = | more = | image = Metehanzade orhangazi.jpg | type = | caption = Османлиска минијатура на Орхан Гази од XVI век | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 1323/4–1362 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg_type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Asporça Hatun]]<br />[[Nilüfer Hatun]]<br />[[Theodora Kantakouzene, wife of Orhan|Theodora Hatun]]<br />[[#Consorts|Others]] | spouse_type = Consorts | issue = [[Süleyman Pasha (son of Orhan)|Süleyman Pasha]]<br />[[Murad I]]<br />[[Şehzade Halil|Halil Bey]] | issue_link = #Sons | issue_pipe = Among others | house = [[Османлиска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Осман I]] | mother = [[Малхун Хатун]]<ref>{{TDV İslâm Ansiklopedisi|title=Mal Hatun|author=Feridun Emecen|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mal-hatun}}</ref> | birth_date = {{circa|1281}} | death_date = {{death date and age|1362|03||1281|df=yes}} | death_place = [[Бурса]], [[Османлиска Империја|Османлиски беглик]] | burial_date = | burial_place = [[Османгази]], Бурса, Турција | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Orhan.svg | religion = [[Сунитски ислам]] }} '''Орхан І''' ({{langx|ota|اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل}}; {{langx|tr|Orhan Gazi}}) (роден околу [[1281]] година - починал во [[март]] [[1362]] година) — вториот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] од [[1324]] година до [[1359]] година, син на [[Осман I]]. Тој продолжил со проширување на своите територии на сметка на [[Византија]]. Така во [[1331]] година [[Опсада на Никеја (1331)|паднала Никеја]], а во [[1337]] [[Опсада на Никомедија|паднала Никомедија]]. [[Бурса]] станала новата престолнина на султанатот. Во негово време, земјата започнала да се организира како држава во која биле пуштени односно изработени првите ковани пари, била направена модернизирана војска и слично. Орхан бил син и наследник на [[Осман I]], вториот султан на Османлиската држава, и првиот султан кој ја проширил Османлиската држава на сметка на територијални освојувања во [[Европа]] и ја институционализирал османлиската војска и управувањето. Наследството на Орхан- Османлиската држава, се наоѓало во [[Мала Азија]] и на брегот на две мориња – Црно и Мраморно. Орхан создал империја што ја опфаќала Мала Азија и дел од Европа, а се протегала до три мориња – Егејското, Мраморното и Црното Море. Во [[1336]] тој го освоил просторот пред [[Босфор]] кај [[Цариград]] и егејскиот брег од спротивната страна на полуостровот Галиполе, победувајќи ги византиските владетели, пресечени од страна на Османлиите од својата престолнина. До крајот на [[1337]], Орхан ги присоединил последните византиски поседи во [[Западна Анадолија]]. Византија во тоа време била ослабена со внатрешните верски судири и политичка борба, но и со војната со силните бугарски и српски царства на [[Балкан]]от. == Премин во власта== Кога Орхан го наследил својот татко, тој предложил на неговиот брат [[Алејдин-паша]], да ги поделат териториите оставени од страна на нивниот татко. Алеадин-паша го одбил ова со образложение дека нивниот татко го назначил Орхан како единствен наследник, и дека државата не треба да се подели. Тој само се префрлил во едно село во близина на [[Бурса]]. Орхан тогаш му рекол: "''Бидејќи како брат не ги преземаш стадата што јас ти ги поседуваме, тогаш ти предлагам да бидеш овчар на мојот народ, односно да ми бидеш везир''." Зборот [[везир]] на [[отомански јазик]] и [[персиски јазик]] значи ''носител на товар''. Алејдин-паша по ова ја прифатил оваа функција односно станал првиот [[Голем везир на Отоманското Царство|Голем везир на идното Отоманско Царство]]. Тој, како и многу од неговите наследници на таа функција, не често командувал со војската директно, но самиот бил одговорен во регрутирањето, основањето и управувањето на цивилните и воените институции на државата. == Управување== Според некои автори, во времето на Алејдин-паша, [[Османлии]]те престанале да дејствуваат како вазали на [[Селџуци]]те по кое следувало воведување на нови законски прописи, создавање на систем за финансирање, основање на постојана војска. Во времето на Орхан бил основан и јаничарскиот корпус, институција која европските автори погрешно ја препишуваат на [[Мурат I]]. Орхан не без сопствена корист се вмешал и во византиските династички спорови. Орхан се оженил за [[Теодора Кантакузина (сопруга на Орхан I)|Теодора]], ќерка на византискиот принц [[Јован VI Кантакузин|Јован]]. По овој брак почнал период на силно византиско влијание врз животот и обичаите на отоманскиот двор, кое траело сè до крајот на [[14 век]]. Во [[1346]] година Орхан отворено го поддржал Јован VI во симнувањето од престолот на [[Јован V Палеолог]]. Кога тој дошол на престолот, на Османлиите им било дозволено да го [[Падот на Галиполе|окупираат]] напуштениот полуостров [[Галиполе]]. Во следната деценија, Османлиите започнале колонизација на [[Тракија]] со муслиманско население. Сепак, византискиот цар бил принуден да потпише договор со Орхан, според кој Византија ја признала загубата на [[Тракија]]. Орхан починал во [[1360]] година, а на престолот се искачил неговиот син [[Мурат I]]. === Јаничари === {{Главна|Јаничари }} Воените сили на [[Отоманското Царство]] биле организирани со постојана војска на редовни платеници и дисциплинирани пешадии и коњаница. Претходниците на Орхан, [[Ертугрул]] и [[Осман I|Осман]], својата војска ја организирале на начин што вазалите биле одговорни за регрутирање, а по крајот на секој воен поход истите биле распуштани. Алејдин сакал да обезбеди односно да формира постојана војска. Така бил основан [[Јаничар|јаничарскиот корпус]] кој станал најелитнала војска на султанот. Самиот Кара Халил-паша предложил на Орхан да се создаде армија во која ќе учествуваат децата од освоените места: :"Се што е освоено е одговорност на освојувачот, кој е законски владетел на нив, на нивните земји, на нивните стоки, на своите сопруги, а на нивните деца. Ние имаме право да го правиме тоа исто како што постапуваме и со нашите деца, и третманот што го предлагам не е само законско туку и добротворно при уписот во редовната армија бидејќи ќе се застапуваат и нивните интереси преку нивно образовање и предлагање на подобар начин на живот". Тој исто така тврдел дека со формирањето на овој корпус ќе бидат доброволно регрутирани и деца не само од освоените области. Постапувајќи по ова, Орхан избрал илјадници најсилни момчиња од христијански семејства. Регрутите биле обучени според нивните поединечни способности. Дел од овие јаничари станувале големи везири. == Политика== === Освојување=== [[Податотека:Orhan I area map.png|thumb|300px|Османлискиот бејлик на почетокот и на крајот од владеењето на Орхан.]] Орхан своите освојувања ги продолжил најпрвин на запад на територијата на Византија во северозападниот дел од Анадолија. Најпрвин во [[1321]] година била освоена Муданја, територија на [[Мраморно Море]]. Османлиите издвојувале големи победи зазимајќи ги [[Битка кај Пелеканон|Пелеканон]] во 1329 година, [[Опсада на Никеја (1331)|Никеја]] во 1331 година, [[Опсада на Никомедија|Никомедија]] во 1337 година. ==== Кареси==== По овие серија од успешни победи во [[1345]] година наместо да се здобијат со земјите на христијаните, Орхан го презел турското кнежевство Кареси, денешниот град [[Баликесир]] и околината. Во овој случај, Османлиите морале да имаат посебно оправдување поради своите освојувања на муслиманските кнежевства. Така во овој случај, владетелот на Касери починал и бил наследен од страна на неговите два синови кои требало да имаат еднакви делови. Сепак во кнежевството владеело граѓанска војна меѓу двата браќа па поради ова била потребна и намесата на Орхан. Едниот од браќата се наоѓал во кнежевството, а другиот кај Орхан. Народот на Кареси не го прифаќал владеењето на првиот брат и наводно го повикале вториот брат, Дурсун бег да ги ослободи. Тој го предложил на Орхан Кареси во замена на други земји. Кога пристигнале во Кареси разбрале дека неговиот брат побегнал во Бергама по кое следувало насочување на силите кон таа тврдина. Но додека да пристигнат, принцот бил убиен од страна на месните жители. Така, Орхан се објавил за султан на Кареси и го примил доброволното потчинување на народот. Најраниот извор датира од 1421 година од Календарот. Според овој податок, Касери паднал во [[1349]] година кое сосема не е сигурно. Овие територии биле сосема важни за Орхан бидејќи бил осноено [[Чанаккале]], кое се наоѓа на [[Дарданели]]те. Со освојувањето на Кареси, речиси целата територија на северозападниот дел на Анадолија била вклучена во Отоманското Царство, а четири градови [[Бурса]], [[Измир]] ([[Никомидија]]), Изник ([[Никеја]]), и Бергама (Пергам) станале упориште на моќта на земјата. Во истата година, Јован Кантакузин напишал дека Сулејман, синот на Орхан повел голема војска против галатјаните од Источна Скитија и во летото завладеале со два од најважните градови, Анкира и Кретрја. Најверојатно галатјаните се однесува на династијата Еретна од Сивас. === Консолидација=== По освојувањето на Кареси следувал периодот на консолидација на новата империја. Отоманците започнале да оддаваат големо значење кон усовршувањето на цивилните и воените институции, во обезбедувањето на внатрешниот ред, во градење на џамии и училишта и огромни јавни објекти, од кои многу сè уште стојат. Орхан не продолжил со други освојувања во Анадолија освен преземањето на денешна [[Анкара]] од Ахис. Во целина, на Анадолија во тоа време и се заканувала монголската инвазија бидејќи монголците веќе ги имале заземано Средна Азија, Иран, а потоа започнале и со источна Анадолија. Туркиските народи во Анадолија живееле во голем број на кнежевства вклучувајќи ги и Османлиите, по пропаѓањето на Румелискиот султанат. Сите овие мали кнежеста сè уште плаќале данок на Персија, и од друга страна и покрај тоа што сите биле муслимански, тие се бореле крваво за доминантен статус во Анадолија. === Односи со Византија=== По византискиот пораз во [[Битка кај Пелеканон|Битката кај Пелеканон]], Орхан развил пријателски односи со [[Андроник III Палеолог]], како и со неговите наследници. Во следните дваесет години отоманците внатрешно се зацврстиле. Во [[Византиска граѓанска војна (1341-1347)|Византиската граѓанска војна]] од [[1341]] до [[1347]], [[Византија]] ги потрошила можеби и своите последни ресурси. Во [[1341]] година починал Андроник III. Негов наследник бил Јован V кој бил малолетен. Истата година [[Јован VI Кантакузин]] се прогласил за цар на Византија давајќи го почетокот на граѓанската војна меѓу Ана Савојска и [[Алексиј Апокавк]]. И двете страни се стремиле да ги придобијат како сојузници туркиските владетели во [[Анадолија]]. Ана најверојатно својата делегАција кај Орхан ја испратила во [[1345]] година. Во [[1346]] година, царот [[Јован VI Кантакузин]] го признал Орхан како најголем емир меѓу муслиманските кнежевства. Тој се стремил да ги држи османлиските сили постојано до неговите интереси. Во [[1346]] година османлискиот владетел испратил делегација кај Кантакузин посакувајќи ја неговата ќерка Теодора за сопруга а во замена ветил дека ќе му помогне во бунтот против Ана. Според историчарите, Јован ова го прифатил дури откако се согласиле и поголемиот дел од семејството, служителите и другиот туркиски сојузник Умур<ref>Paul LEMERLE, L'Emirat d'Aydin. Recherches sur la Geste d'Umur Pacha, Paris (1957)</ref>. По добивањето на согласност, Орхан испратил во Селиврија, денешен Силиври, западно од Цариград воена помош. Самата свадба била многу раскошна и опишана од страна на многу византиски историчари<ref>A.A.M. BRYER, „Greek Historians on the Turks: the Case of the first Byzantine-Ottoman marriage". In: R.H.C. DAVIS, J.M. WALLACE-HADRILL (eds.), The Writng of History in the Middle Ages. Essays Presented to Richard William Southern, Oxford (1981)</ref>. Сојузот меѓу Орхан и Кантакузин ја принудил на Ана да побара помош од емирот на Сарухан. Тие откажале и се придружиле кон силите на Орхан. На 2 февруари Јован влегол во Цариград и по шест дена се прогласил за нов цар. Јован V добро ги одржувал врските со Орхан. Во 1348 година српскиот цар [[Стефан Душан]] ја зазел [[Тесалија]]. Јован побарал помош од Орхан кој испрратил околу 10.000 пешадиска војска на чело со неговиот син Сулејман паша. Кога пристигнале блиску до Солун Османлиите неочекувано се обрнале повторно кон Дарданелите, притоа вршејќи големи грабежи. И покрај тоа, во 1352 година Јован повторно побарал помош од Орхан кога Јован го нападнал Матеј кај Адријнопол. На страната на Матеј застанале Османлиите и оствариле голема победа. Во 1352 година повиканата од Кантакузин подкреп на синот му зазима тракиската тврдина Цимпе. Јован се обидел оваа тврдина да ја одзеде од Орхан, на кое тој му рекол дека не тој, а неговиот син Сулејман ја зазел тврдината. Како резултат на ова, царот испратил голема војска а од друга страна истото го сторил и Орхан. Во тој момент настапило голем хаос. Во една грчка кратка хроника од 1392 година за овој настан пишува: {{quote|На 2 март 1354 година... вечерта на православниот празник се случи голем земјотрес. Ѕидините на Галиополи и околните градови паднаа во турски раце. Земјотресот беше толку силен што беа разрушени не само куќите туку и самите фортификации. Месните жители разбраа дека без нив нема да можат да ги задржат на Турците и затоа започнаа да го напуштаат градот. Голем дек од населението почина од големиот студ... Многу мал дел успееја да преживеат, а останатите беа заробени од страна на Турците. }} Во тоа време, [[Сулејман Паша]] бил во Пеге, на анафолскиот брег од [[Мраморно Море]], каде дознал за големиот [[земјотрес]]. Тој ги преминал [[Дарданели]]те и ги населил полупразните градови со муслиманско население. Според Матео Вилани, Османлиите во тоа време ја направиле и првата [[опсада на Цариград]] која траела многу кратко. Византискиот цар му се обратил на Орхан да неговиот син Сулејман ги врати одземаните градови, на кое Орхан одговорил дека тие градови не биле заземани со сила. По интензивни преговори, султанот наредил на својот син да се повлече а за возврат да добие 40.000 златни монети. За да се потврди договорот двајцата владетели требало да се состанат во денешен Измит но до тоа не дошло бидејќи Орхан наводно се разболел, а тракиските градови во крајна сметка останале под власта на Османлиите. Кон крајот на 1354 година византискиот императот абдицирал. Така, [[падот на Галиполе]] заедно со тврдината Цимпе станале првите заземани места на Османлиите во Европа. По абдикацијата, на византискиот престол застанал [[Јован V Палеолог]]. Бидејќи Орхан немал никаков договор со новиот цар, неговите напади продолжиле пожестоко. Но во 1357 година синот на Орхан, [[Шехзаде Халил|Халил]] бил заробен. Орхан се обратил кон византискиот цар кој пак како услов му напишал да се откаже од помошта на Кантакузин. Кога настанало ослободувањето Халил бил одведен во престолнината на Византија и бил венчан со десетгодишната ќерка на Јован, Ирина. Царот го придружил османлискиот принц до Измит и го предал на Орхан со молба тој да го објави на Халил за престолонаследник со цел да осигури мир меѓу двете земји. Овој план не се остварил бидејќи кога починал во [[1361]] година, Орхан бил наследен од Мурат. == Последни години == [[Податотека:Türbe of Orhan Gazi, Bursa.jpg|мини|300px|[[Турбе]]то на Орхан во Бурса]] Орхан бил еден од најдолгите владетели на [[Османлиското Царство]]<ref>Future sultans [[Suleiman]] I and [[Mehmet IV]] had longer reign periods</ref>. Во последните години од својот живот своите овластувања му ги препуштил на својот втор син [[Мурат I]], бидејќи претходно во инцидент починал најголемиот син, Сулејман по пад од коњ. Орхан починал на 80 години во престолнината Бурса. == Потомство== * [[Шехзаде Сулејман (син на Орхан I)|Сулејман Паша]] (1316-1357). Најстариот познат син и наследник на престолот кој бил најзаслужен за проширувањето територијата во Тракија. Тој починал, кратко време по киднапирањето на неговиот брат Халил како резултат на падот од коњот. ** Султан-бег (1324-1362) ** Кадиџах Канум * Во 1299 Орхан се оженил со [[Нилуфер Хатун]] (1359), ќерка на кнезот на Јархисар и византиската принцеза Елена, која била со етничко грчко потекло<ref name=Runciman>The Fall of Constantinople, Steven Runciman, Cambridge University Press, p.36</ref><ref name=Lowry>The Nature of the Early Ottoman State, Heath W. Lowry, 2003 SUNY Press, p.153</ref><ref name=Shaw>History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Stanford Jay Shaw, Cambridge University Press, p.24</ref> , Тие имале најмалку две деца: ** [[Мурат I]] (1319/1326 - 15 Јуни, 1389 година). Починал во [[Косовска битка]]<ref>Helmolt, Ferdinand. ''The World's History'', p.293. W. Heinemann, 1907.</ref><ref>Fine, John. ''The Late Medieval Balkans'', p.410. University of Michigan Press, 1994. ISBN 0472082604</ref><ref>Kinross, Lord. ''The Ottoman Centuries'', p.58-59. Morrow Quill 1977. ISBN 0-688-03093-9.</ref>. ** Касим (умрел 1346). * Орхан се оженил во 1316 со [[Аспорча Хатун]] од Византија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим, гувернерот на Ескишехир (1316-1362). Егзекуиран по налог на неговиот полубрат Мурат I. **Фатима. * Орхан се оженил во 1346 со [[Теодора Кантакузина|Теодора]], принцезата од Византија, ќерка на [[Јован VI Кантакузин]] крал на Србија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим **[[Шехзаде Халил]] * Орхан се оженил со [[Ефтандисе Хатун]], ќерка на Махмуд. ==Надворешни врски== *[http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 His listing in "Medieval lands" by Charles Cawley.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220811214614/http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 |date=2022-08-11 }} The project "involves extracting and analysing detailed information from primary sources, including contemporary chronicles, cartularies, necrologies and testaments." *[http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~byzantium/RoyalData2.txt A listing of descendants of Ertuğrul, alongside other royalty] == Наводи == {{Наводи }} {{s-start}} {{s-hou|[[Османлиска династија]]||1281||1362}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Осман I]]}} {{s-ttl|title=[[Список на отомански султани|Отомански султан]]|years=1324–1361}} {{s-aft|after=[[Мурат I]]}} {{end}} {{рв|Orhan I}} {{Нормативна контрола}} {{Отомански принцови}} {{Отомански султани}} [[Категорија:Отомански султани од 14 век]] [[Категорија:Родени во 1281 година]] [[Категорија:Починати во 1362 година]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Деца на Осман I]] [[Категорија:Орхан I| ]] o6mjgbdsgpoz4a2fqb0bwp6dt0d8x58 5603515 5603514 2026-08-03T10:17:35Z Buli 2648 /* Политика */ 5603515 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Орхан | title = [[Гази]]<br />[[Бег|Беј]]<br />[[Султан]]<ref>{{cite book|author=Erhan Afyoncu|title=Osmanlı Sultanları|url=https://books.google.com.tr/books/about/Ottoman_Sultans_Yeditepe_Yay%C4%B1nevi.html?id=l7J7zwEACAAJ&redir_esc=y|publisher=Yeditepe yayınevi|page=13|isbn=9786258396782}}</ref> | title_text = | more = | image = Metehanzade orhangazi.jpg | type = | caption = Османлиска минијатура на Орхан Гази од XVI век | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 1323/4–1362 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg_type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Asporça Hatun]]<br />[[Nilüfer Hatun]]<br />[[Theodora Kantakouzene, wife of Orhan|Theodora Hatun]]<br />[[#Consorts|Others]] | spouse_type = Consorts | issue = [[Süleyman Pasha (son of Orhan)|Süleyman Pasha]]<br />[[Murad I]]<br />[[Şehzade Halil|Halil Bey]] | issue_link = #Sons | issue_pipe = Among others | house = [[Османлиска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Осман I]] | mother = [[Малхун Хатун]]<ref>{{TDV İslâm Ansiklopedisi|title=Mal Hatun|author=Feridun Emecen|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mal-hatun}}</ref> | birth_date = {{circa|1281}} | death_date = {{death date and age|1362|03||1281|df=yes}} | death_place = [[Бурса]], [[Османлиска Империја|Османлиски беглик]] | burial_date = | burial_place = [[Османгази]], Бурса, Турција | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Orhan.svg | religion = [[Сунитски ислам]] }} '''Орхан І''' ({{langx|ota|اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل}}; {{langx|tr|Orhan Gazi}}) (роден околу [[1281]] година - починал во [[март]] [[1362]] година) — вториот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] од [[1324]] година до [[1359]] година, син на [[Осман I]]. Тој продолжил со проширување на своите територии на сметка на [[Византија]]. Така во [[1331]] година [[Опсада на Никеја (1331)|паднала Никеја]], а во [[1337]] [[Опсада на Никомедија|паднала Никомедија]]. [[Бурса]] станала новата престолнина на султанатот. Во негово време, земјата започнала да се организира како држава во која биле пуштени односно изработени првите ковани пари, била направена модернизирана војска и слично. Орхан бил син и наследник на [[Осман I]], вториот султан на Османлиската држава, и првиот султан кој ја проширил Османлиската држава на сметка на територијални освојувања во [[Европа]] и ја институционализирал османлиската војска и управувањето. Наследството на Орхан- Османлиската држава, се наоѓало во [[Мала Азија]] и на брегот на две мориња – Црно и Мраморно. Орхан создал империја што ја опфаќала Мала Азија и дел од Европа, а се протегала до три мориња – Егејското, Мраморното и Црното Море. Во [[1336]] тој го освоил просторот пред [[Босфор]] кај [[Цариград]] и егејскиот брег од спротивната страна на полуостровот Галиполе, победувајќи ги византиските владетели, пресечени од страна на Османлиите од својата престолнина. До крајот на [[1337]], Орхан ги присоединил последните византиски поседи во [[Западна Анадолија]]. Византија во тоа време била ослабена со внатрешните верски судири и политичка борба, но и со војната со силните бугарски и српски царства на [[Балкан]]от. == Премин во власта== Кога Орхан го наследил својот татко, тој предложил на неговиот брат [[Алејдин-паша]], да ги поделат териториите оставени од страна на нивниот татко. Алеадин-паша го одбил ова со образложение дека нивниот татко го назначил Орхан како единствен наследник, и дека државата не треба да се подели. Тој само се префрлил во едно село во близина на [[Бурса]]. Орхан тогаш му рекол: "''Бидејќи како брат не ги преземаш стадата што јас ти ги поседуваме, тогаш ти предлагам да бидеш овчар на мојот народ, односно да ми бидеш везир''." Зборот [[везир]] на [[отомански јазик]] и [[персиски јазик]] значи ''носител на товар''. Алејдин-паша по ова ја прифатил оваа функција односно станал првиот [[Голем везир на Отоманското Царство|Голем везир на идното Отоманско Царство]]. Тој, како и многу од неговите наследници на таа функција, не често командувал со војската директно, но самиот бил одговорен во регрутирањето, основањето и управувањето на цивилните и воените институции на државата. == Управување== Според некои автори, во времето на Алејдин-паша, [[Османлии]]те престанале да дејствуваат како вазали на [[Селџуци]]те по кое следувало воведување на нови законски прописи, создавање на систем за финансирање, основање на постојана војска. Во времето на Орхан бил основан и јаничарскиот корпус, институција која европските автори погрешно ја препишуваат на [[Мурат I]]. Орхан не без сопствена корист се вмешал и во византиските династички спорови. Орхан се оженил за [[Теодора Кантакузина (сопруга на Орхан I)|Теодора]], ќерка на византискиот принц [[Јован VI Кантакузин|Јован]]. По овој брак почнал период на силно византиско влијание врз животот и обичаите на отоманскиот двор, кое траело сè до крајот на [[14 век]]. Во [[1346]] година Орхан отворено го поддржал Јован VI во симнувањето од престолот на [[Јован V Палеолог]]. Кога тој дошол на престолот, на Османлиите им било дозволено да го [[Падот на Галиполе|окупираат]] напуштениот полуостров [[Галиполе]]. Во следната деценија, Османлиите започнале колонизација на [[Тракија]] со муслиманско население. Сепак, византискиот цар бил принуден да потпише договор со Орхан, според кој Византија ја признала загубата на [[Тракија]]. Орхан починал во [[1360]] година, а на престолот се искачил неговиот син [[Мурат I]]. === Јаничари === {{Главна|Јаничари }} Воените сили на [[Отоманското Царство]] биле организирани со постојана војска на редовни платеници и дисциплинирани пешадии и коњаница. Претходниците на Орхан, [[Ертугрул]] и [[Осман I|Осман]], својата војска ја организирале на начин што вазалите биле одговорни за регрутирање, а по крајот на секој воен поход истите биле распуштани. Алејдин сакал да обезбеди односно да формира постојана војска. Така бил основан [[Јаничар|јаничарскиот корпус]] кој станал најелитнала војска на султанот. Самиот Кара Халил-паша предложил на Орхан да се создаде армија во која ќе учествуваат децата од освоените места: :"Се што е освоено е одговорност на освојувачот, кој е законски владетел на нив, на нивните земји, на нивните стоки, на своите сопруги, а на нивните деца. Ние имаме право да го правиме тоа исто како што постапуваме и со нашите деца, и третманот што го предлагам не е само законско туку и добротворно при уписот во редовната армија бидејќи ќе се застапуваат и нивните интереси преку нивно образовање и предлагање на подобар начин на живот". Тој исто така тврдел дека со формирањето на овој корпус ќе бидат доброволно регрутирани и деца не само од освоените области. Постапувајќи по ова, Орхан избрал илјадници најсилни момчиња од христијански семејства. Регрутите биле обучени според нивните поединечни способности. Дел од овие јаничари станувале големи везири. == Политика== === Освојување=== [[Податотека:Orhan I area map.png|thumb|300px|Османлискиот беглик на почетокот и на крајот од владеењето на Орхан.]] Орхан своите освојувања ги продолжил најпрвин на запад на територијата на Византија во северозападниот дел од Анадолија. Најпрвин во [[1321]] година била освоена Муданја, територија на [[Мраморно Море]]. Османлиите издвојувале големи победи зазимајќи ги [[Битка кај Пелеканон|Пелеканон]] во 1329 година, [[Опсада на Никеја (1331)|Никеја]] во 1331 година, [[Опсада на Никомедија|Никомедија]] во 1337 година. ==== Кареси==== По овие серија од успешни победи во [[1345]] година наместо да се здобијат со земјите на христијаните, Орхан го презел турското кнежевство Кареси, денешниот град [[Баликесир]] и околината. Во овој случај, Османлиите морале да имаат посебно оправдување поради своите освојувања на муслиманските кнежевства. Така во овој случај, владетелот на Касери починал и бил наследен од страна на неговите два синови кои требало да имаат еднакви делови. Сепак во кнежевството владеело граѓанска војна меѓу двата браќа па поради ова била потребна и намесата на Орхан. Едниот од браќата се наоѓал во кнежевството, а другиот кај Орхан. Народот на Кареси не го прифаќал владеењето на првиот брат и наводно го повикале вториот брат, Дурсун бег да ги ослободи. Тој го предложил на Орхан Кареси во замена на други земји. Кога пристигнале во Кареси разбрале дека неговиот брат побегнал во Бергама по кое следувало насочување на силите кон таа тврдина. Но додека да пристигнат, принцот бил убиен од страна на месните жители. Така, Орхан се објавил за султан на Кареси и го примил доброволното потчинување на народот. Најраниот извор датира од 1421 година од Календарот. Според овој податок, Касери паднал во [[1349]] година кое сосема не е сигурно. Овие територии биле сосема важни за Орхан бидејќи бил осноено [[Чанаккале]], кое се наоѓа на [[Дарданели]]те. Со освојувањето на Кареси, речиси целата територија на северозападниот дел на Анадолија била вклучена во Отоманското Царство, а четири градови [[Бурса]], [[Измир]] ([[Никомидија]]), Изник ([[Никеја]]), и Бергама (Пергам) станале упориште на моќта на земјата. Во истата година, Јован Кантакузин напишал дека Сулејман, синот на Орхан повел голема војска против галатјаните од Источна Скитија и во летото завладеале со два од најважните градови, Анкира и Кретрја. Најверојатно галатјаните се однесува на династијата Еретна од Сивас. === Консолидација=== По освојувањето на Кареси следувал периодот на консолидација на новата империја. Отоманците започнале да оддаваат големо значење кон усовршувањето на цивилните и воените институции, во обезбедувањето на внатрешниот ред, во градење на џамии и училишта и огромни јавни објекти, од кои многу сè уште стојат. Орхан не продолжил со други освојувања во Анадолија освен преземањето на денешна [[Анкара]] од Ахис. Во целина, на Анадолија во тоа време и се заканувала монголската инвазија бидејќи монголците веќе ги имале заземано Средна Азија, Иран, а потоа започнале и со источна Анадолија. Туркиските народи во Анадолија живееле во голем број на кнежевства вклучувајќи ги и Османлиите, по пропаѓањето на Румелискиот султанат. Сите овие мали кнежеста сè уште плаќале данок на Персија, и од друга страна и покрај тоа што сите биле муслимански, тие се бореле крваво за доминантен статус во Анадолија. === Односи со Византија=== По византискиот пораз во [[Битка кај Пелеканон|Битката кај Пелеканон]], Орхан развил пријателски односи со [[Андроник III Палеолог]], како и со неговите наследници. Во следните дваесет години отоманците внатрешно се зацврстиле. Во [[Византиска граѓанска војна (1341-1347)|Византиската граѓанска војна]] од [[1341]] до [[1347]], [[Византија]] ги потрошила можеби и своите последни ресурси. Во [[1341]] година починал Андроник III. Негов наследник бил Јован V кој бил малолетен. Истата година [[Јован VI Кантакузин]] се прогласил за цар на Византија давајќи го почетокот на граѓанската војна меѓу Ана Савојска и [[Алексиј Апокавк]]. И двете страни се стремиле да ги придобијат како сојузници туркиските владетели во [[Анадолија]]. Ана најверојатно својата делегАција кај Орхан ја испратила во [[1345]] година. Во [[1346]] година, царот [[Јован VI Кантакузин]] го признал Орхан како најголем емир меѓу муслиманските кнежевства. Тој се стремил да ги држи османлиските сили постојано до неговите интереси. Во [[1346]] година османлискиот владетел испратил делегација кај Кантакузин посакувајќи ја неговата ќерка Теодора за сопруга а во замена ветил дека ќе му помогне во бунтот против Ана. Според историчарите, Јован ова го прифатил дури откако се согласиле и поголемиот дел од семејството, служителите и другиот туркиски сојузник Умур<ref>Paul LEMERLE, L'Emirat d'Aydin. Recherches sur la Geste d'Umur Pacha, Paris (1957)</ref>. По добивањето на согласност, Орхан испратил во Селиврија, денешен Силиври, западно од Цариград воена помош. Самата свадба била многу раскошна и опишана од страна на многу византиски историчари<ref>A.A.M. BRYER, „Greek Historians on the Turks: the Case of the first Byzantine-Ottoman marriage". In: R.H.C. DAVIS, J.M. WALLACE-HADRILL (eds.), The Writng of History in the Middle Ages. Essays Presented to Richard William Southern, Oxford (1981)</ref>. Сојузот меѓу Орхан и Кантакузин ја принудил на Ана да побара помош од емирот на Сарухан. Тие откажале и се придружиле кон силите на Орхан. На 2 февруари Јован влегол во Цариград и по шест дена се прогласил за нов цар. Јован V добро ги одржувал врските со Орхан. Во 1348 година српскиот цар [[Стефан Душан]] ја зазел [[Тесалија]]. Јован побарал помош од Орхан кој испрратил околу 10.000 пешадиска војска на чело со неговиот син Сулејман паша. Кога пристигнале блиску до Солун Османлиите неочекувано се обрнале повторно кон Дарданелите, притоа вршејќи големи грабежи. И покрај тоа, во 1352 година Јован повторно побарал помош од Орхан кога Јован го нападнал Матеј кај Адријнопол. На страната на Матеј застанале Османлиите и оствариле голема победа. Во 1352 година повиканата од Кантакузин подкреп на синот му зазима тракиската тврдина Цимпе. Јован се обидел оваа тврдина да ја одзеде од Орхан, на кое тој му рекол дека не тој, а неговиот син Сулејман ја зазел тврдината. Како резултат на ова, царот испратил голема војска а од друга страна истото го сторил и Орхан. Во тој момент настапило голем хаос. Во една грчка кратка хроника од 1392 година за овој настан пишува: {{quote|На 2 март 1354 година... вечерта на православниот празник се случи голем земјотрес. Ѕидините на Галиополи и околните градови паднаа во турски раце. Земјотресот беше толку силен што беа разрушени не само куќите туку и самите фортификации. Месните жители разбраа дека без нив нема да можат да ги задржат на Турците и затоа започнаа да го напуштаат градот. Голем дек од населението почина од големиот студ... Многу мал дел успееја да преживеат, а останатите беа заробени од страна на Турците. }} Во тоа време, [[Сулејман Паша]] бил во Пеге, на анафолскиот брег од [[Мраморно Море]], каде дознал за големиот [[земјотрес]]. Тој ги преминал [[Дарданели]]те и ги населил полупразните градови со муслиманско население. Според Матео Вилани, Османлиите во тоа време ја направиле и првата [[опсада на Цариград]] која траела многу кратко. Византискиот цар му се обратил на Орхан да неговиот син Сулејман ги врати одземаните градови, на кое Орхан одговорил дека тие градови не биле заземани со сила. По интензивни преговори, султанот наредил на својот син да се повлече а за возврат да добие 40.000 златни монети. За да се потврди договорот двајцата владетели требало да се состанат во денешен Измит но до тоа не дошло бидејќи Орхан наводно се разболел, а тракиските градови во крајна сметка останале под власта на Османлиите. Кон крајот на 1354 година византискиот императот абдицирал. Така, [[падот на Галиполе]] заедно со тврдината Цимпе станале првите заземани места на Османлиите во Европа. По абдикацијата, на византискиот престол застанал [[Јован V Палеолог]]. Бидејќи Орхан немал никаков договор со новиот цар, неговите напади продолжиле пожестоко. Но во 1357 година синот на Орхан, [[Шехзаде Халил|Халил]] бил заробен. Орхан се обратил кон византискиот цар кој пак како услов му напишал да се откаже од помошта на Кантакузин. Кога настанало ослободувањето Халил бил одведен во престолнината на Византија и бил венчан со десетгодишната ќерка на Јован, Ирина. Царот го придружил османлискиот принц до Измит и го предал на Орхан со молба тој да го објави на Халил за престолонаследник со цел да осигури мир меѓу двете земји. Овој план не се остварил бидејќи кога починал во [[1361]] година, Орхан бил наследен од Мурат. == Последни години == [[Податотека:Türbe of Orhan Gazi, Bursa.jpg|мини|300px|[[Турбе]]то на Орхан во Бурса]] Орхан бил еден од најдолгите владетели на [[Османлиското Царство]]<ref>Future sultans [[Suleiman]] I and [[Mehmet IV]] had longer reign periods</ref>. Во последните години од својот живот своите овластувања му ги препуштил на својот втор син [[Мурат I]], бидејќи претходно во инцидент починал најголемиот син, Сулејман по пад од коњ. Орхан починал на 80 години во престолнината Бурса. == Потомство== * [[Шехзаде Сулејман (син на Орхан I)|Сулејман Паша]] (1316-1357). Најстариот познат син и наследник на престолот кој бил најзаслужен за проширувањето територијата во Тракија. Тој починал, кратко време по киднапирањето на неговиот брат Халил како резултат на падот од коњот. ** Султан-бег (1324-1362) ** Кадиџах Канум * Во 1299 Орхан се оженил со [[Нилуфер Хатун]] (1359), ќерка на кнезот на Јархисар и византиската принцеза Елена, која била со етничко грчко потекло<ref name=Runciman>The Fall of Constantinople, Steven Runciman, Cambridge University Press, p.36</ref><ref name=Lowry>The Nature of the Early Ottoman State, Heath W. Lowry, 2003 SUNY Press, p.153</ref><ref name=Shaw>History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Stanford Jay Shaw, Cambridge University Press, p.24</ref> , Тие имале најмалку две деца: ** [[Мурат I]] (1319/1326 - 15 Јуни, 1389 година). Починал во [[Косовска битка]]<ref>Helmolt, Ferdinand. ''The World's History'', p.293. W. Heinemann, 1907.</ref><ref>Fine, John. ''The Late Medieval Balkans'', p.410. University of Michigan Press, 1994. ISBN 0472082604</ref><ref>Kinross, Lord. ''The Ottoman Centuries'', p.58-59. Morrow Quill 1977. ISBN 0-688-03093-9.</ref>. ** Касим (умрел 1346). * Орхан се оженил во 1316 со [[Аспорча Хатун]] од Византија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим, гувернерот на Ескишехир (1316-1362). Егзекуиран по налог на неговиот полубрат Мурат I. **Фатима. * Орхан се оженил во 1346 со [[Теодора Кантакузина|Теодора]], принцезата од Византија, ќерка на [[Јован VI Кантакузин]] крал на Србија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим **[[Шехзаде Халил]] * Орхан се оженил со [[Ефтандисе Хатун]], ќерка на Махмуд. ==Надворешни врски== *[http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 His listing in "Medieval lands" by Charles Cawley.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220811214614/http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 |date=2022-08-11 }} The project "involves extracting and analysing detailed information from primary sources, including contemporary chronicles, cartularies, necrologies and testaments." *[http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~byzantium/RoyalData2.txt A listing of descendants of Ertuğrul, alongside other royalty] == Наводи == {{Наводи }} {{s-start}} {{s-hou|[[Османлиска династија]]||1281||1362}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Осман I]]}} {{s-ttl|title=[[Список на отомански султани|Отомански султан]]|years=1324–1361}} {{s-aft|after=[[Мурат I]]}} {{end}} {{рв|Orhan I}} {{Нормативна контрола}} {{Отомански принцови}} {{Отомански султани}} [[Категорија:Отомански султани од 14 век]] [[Категорија:Родени во 1281 година]] [[Категорија:Починати во 1362 година]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Деца на Осман I]] [[Категорија:Орхан I| ]] hgjysyhxgk3pqywgcsz5ntahtivv504 5603517 5603515 2026-08-03T10:20:52Z Buli 2648 5603517 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Орхан | title = [[Гази]]<br />[[Бег|Беј]]<br />[[Султан]]<ref>{{cite book|author=Erhan Afyoncu|title=Osmanlı Sultanları|url=https://books.google.com.tr/books/about/Ottoman_Sultans_Yeditepe_Yay%C4%B1nevi.html?id=l7J7zwEACAAJ&redir_esc=y|publisher=Yeditepe yayınevi|page=13|isbn=9786258396782}}</ref> | title_text = | more = | image = Metehanzade orhangazi.jpg | type = | caption = Османлиска минијатура на Орхан Гази од XVI век | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | more_text = | reign = 1323/4–1362 | coronation = | cor_type = | predecessor = [[Осман I]] | regent = | reg_type = | successor = [[Мурат I]] | spouse = [[Аспорча Хатун]]<br />[[Нилуфер Хатун]]<br />[[Теодора Кантакузина (сопруга на Орхан)|Теодора Хатун]]<br />[[#Потомство|други]] | spouse_type = Consorts | issue = [[Сулејман-паша (син на Орхан)|Сулејман-паша]]<br />[[Мурат I]]<br />[[Шехзаде Халил|Халил-бег]] | issue_link = #Sons | issue_pipe = Among others | house = [[Османлиска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Осман I]] | mother = [[Малхун Хатун]]<ref>{{TDV İslâm Ansiklopedisi|title=Mal Hatun|author=Feridun Emecen|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mal-hatun}}</ref> | birth_date = {{circa|1281}} | death_date = {{death date and age|1362|03||1281|df=yes}} | death_place = [[Бурса]], [[Османлиска Империја|Османлиски беглик]] | burial_date = | burial_place = [[Османгази]], Бурса, Турција | signature_type = [[Тугра]] | signature = Tughra of Orhan.svg | religion = [[Сунитски ислам]] }} '''Орхан І''' ({{langx|ota|اورخان غازی، اورخان بن عثمان بن ارطغرل}}; {{langx|tr|Orhan Gazi}}) (роден околу [[1281]] година - починал во [[март]] [[1362]] година) — вториот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] од [[1324]] година до [[1359]] година, син на [[Осман I]]. Тој продолжил со проширување на своите територии на сметка на [[Византија]]. Така во [[1331]] година [[Опсада на Никеја (1331)|паднала Никеја]], а во [[1337]] [[Опсада на Никомедија|паднала Никомедија]]. [[Бурса]] станала новата престолнина на султанатот. Во негово време, земјата започнала да се организира како држава во која биле пуштени односно изработени првите ковани пари, била направена модернизирана војска и слично. Орхан бил син и наследник на [[Осман I]], вториот султан на Османлиската држава, и првиот султан кој ја проширил Османлиската држава на сметка на територијални освојувања во [[Европа]] и ја институционализирал османлиската војска и управувањето. Наследството на Орхан- Османлиската држава, се наоѓало во [[Мала Азија]] и на брегот на две мориња – Црно и Мраморно. Орхан создал империја што ја опфаќала Мала Азија и дел од Европа, а се протегала до три мориња – Егејското, Мраморното и Црното Море. Во [[1336]] тој го освоил просторот пред [[Босфор]] кај [[Цариград]] и егејскиот брег од спротивната страна на полуостровот Галиполе, победувајќи ги византиските владетели, пресечени од страна на Османлиите од својата престолнина. До крајот на [[1337]], Орхан ги присоединил последните византиски поседи во [[Западна Анадолија]]. Византија во тоа време била ослабена со внатрешните верски судири и политичка борба, но и со војната со силните бугарски и српски царства на [[Балкан]]от. == Премин во власта== Кога Орхан го наследил својот татко, тој предложил на неговиот брат [[Алејдин-паша]], да ги поделат териториите оставени од страна на нивниот татко. Алеадин-паша го одбил ова со образложение дека нивниот татко го назначил Орхан како единствен наследник, и дека државата не треба да се подели. Тој само се префрлил во едно село во близина на [[Бурса]]. Орхан тогаш му рекол: "''Бидејќи како брат не ги преземаш стадата што јас ти ги поседуваме, тогаш ти предлагам да бидеш овчар на мојот народ, односно да ми бидеш везир''." Зборот [[везир]] на [[отомански јазик]] и [[персиски јазик]] значи ''носител на товар''. Алејдин-паша по ова ја прифатил оваа функција односно станал првиот [[Голем везир на Отоманското Царство|Голем везир на идното Отоманско Царство]]. Тој, како и многу од неговите наследници на таа функција, не често командувал со војската директно, но самиот бил одговорен во регрутирањето, основањето и управувањето на цивилните и воените институции на државата. == Управување== Според некои автори, во времето на Алејдин-паша, [[Османлии]]те престанале да дејствуваат како вазали на [[Селџуци]]те по кое следувало воведување на нови законски прописи, создавање на систем за финансирање, основање на постојана војска. Во времето на Орхан бил основан и јаничарскиот корпус, институција која европските автори погрешно ја препишуваат на [[Мурат I]]. Орхан не без сопствена корист се вмешал и во византиските династички спорови. Орхан се оженил за [[Теодора Кантакузина (сопруга на Орхан I)|Теодора]], ќерка на византискиот принц [[Јован VI Кантакузин|Јован]]. По овој брак почнал период на силно византиско влијание врз животот и обичаите на отоманскиот двор, кое траело сè до крајот на [[14 век]]. Во [[1346]] година Орхан отворено го поддржал Јован VI во симнувањето од престолот на [[Јован V Палеолог]]. Кога тој дошол на престолот, на Османлиите им било дозволено да го [[Падот на Галиполе|окупираат]] напуштениот полуостров [[Галиполе]]. Во следната деценија, Османлиите започнале колонизација на [[Тракија]] со муслиманско население. Сепак, византискиот цар бил принуден да потпише договор со Орхан, според кој Византија ја признала загубата на [[Тракија]]. Орхан починал во [[1360]] година, а на престолот се искачил неговиот син [[Мурат I]]. === Јаничари === {{Главна|Јаничари }} Воените сили на [[Отоманското Царство]] биле организирани со постојана војска на редовни платеници и дисциплинирани пешадии и коњаница. Претходниците на Орхан, [[Ертугрул]] и [[Осман I|Осман]], својата војска ја организирале на начин што вазалите биле одговорни за регрутирање, а по крајот на секој воен поход истите биле распуштани. Алејдин сакал да обезбеди односно да формира постојана војска. Така бил основан [[Јаничар|јаничарскиот корпус]] кој станал најелитнала војска на султанот. Самиот Кара Халил-паша предложил на Орхан да се создаде армија во која ќе учествуваат децата од освоените места: :"Се што е освоено е одговорност на освојувачот, кој е законски владетел на нив, на нивните земји, на нивните стоки, на своите сопруги, а на нивните деца. Ние имаме право да го правиме тоа исто како што постапуваме и со нашите деца, и третманот што го предлагам не е само законско туку и добротворно при уписот во редовната армија бидејќи ќе се застапуваат и нивните интереси преку нивно образовање и предлагање на подобар начин на живот". Тој исто така тврдел дека со формирањето на овој корпус ќе бидат доброволно регрутирани и деца не само од освоените области. Постапувајќи по ова, Орхан избрал илјадници најсилни момчиња од христијански семејства. Регрутите биле обучени според нивните поединечни способности. Дел од овие јаничари станувале големи везири. == Политика== === Освојување=== [[Податотека:Orhan I area map.png|thumb|300px|Османлискиот беглик на почетокот и на крајот од владеењето на Орхан.]] Орхан своите освојувања ги продолжил најпрвин на запад на територијата на Византија во северозападниот дел од Анадолија. Најпрвин во [[1321]] година била освоена Муданја, територија на [[Мраморно Море]]. Османлиите издвојувале големи победи зазимајќи ги [[Битка кај Пелеканон|Пелеканон]] во 1329 година, [[Опсада на Никеја (1331)|Никеја]] во 1331 година, [[Опсада на Никомедија|Никомедија]] во 1337 година. ==== Кареси==== По овие серија од успешни победи во [[1345]] година наместо да се здобијат со земјите на христијаните, Орхан го презел турското кнежевство Кареси, денешниот град [[Баликесир]] и околината. Во овој случај, Османлиите морале да имаат посебно оправдување поради своите освојувања на муслиманските кнежевства. Така во овој случај, владетелот на Касери починал и бил наследен од страна на неговите два синови кои требало да имаат еднакви делови. Сепак во кнежевството владеело граѓанска војна меѓу двата браќа па поради ова била потребна и намесата на Орхан. Едниот од браќата се наоѓал во кнежевството, а другиот кај Орхан. Народот на Кареси не го прифаќал владеењето на првиот брат и наводно го повикале вториот брат, Дурсун бег да ги ослободи. Тој го предложил на Орхан Кареси во замена на други земји. Кога пристигнале во Кареси разбрале дека неговиот брат побегнал во Бергама по кое следувало насочување на силите кон таа тврдина. Но додека да пристигнат, принцот бил убиен од страна на месните жители. Така, Орхан се објавил за султан на Кареси и го примил доброволното потчинување на народот. Најраниот извор датира од 1421 година од Календарот. Според овој податок, Касери паднал во [[1349]] година кое сосема не е сигурно. Овие територии биле сосема важни за Орхан бидејќи бил осноено [[Чанаккале]], кое се наоѓа на [[Дарданели]]те. Со освојувањето на Кареси, речиси целата територија на северозападниот дел на Анадолија била вклучена во Отоманското Царство, а четири градови [[Бурса]], [[Измир]] ([[Никомидија]]), Изник ([[Никеја]]), и Бергама (Пергам) станале упориште на моќта на земјата. Во истата година, Јован Кантакузин напишал дека Сулејман, синот на Орхан повел голема војска против галатјаните од Источна Скитија и во летото завладеале со два од најважните градови, Анкира и Кретрја. Најверојатно галатјаните се однесува на династијата Еретна од Сивас. === Консолидација=== По освојувањето на Кареси следувал периодот на консолидација на новата империја. Отоманците започнале да оддаваат големо значење кон усовршувањето на цивилните и воените институции, во обезбедувањето на внатрешниот ред, во градење на џамии и училишта и огромни јавни објекти, од кои многу сè уште стојат. Орхан не продолжил со други освојувања во Анадолија освен преземањето на денешна [[Анкара]] од Ахис. Во целина, на Анадолија во тоа време и се заканувала монголската инвазија бидејќи монголците веќе ги имале заземано Средна Азија, Иран, а потоа започнале и со источна Анадолија. Туркиските народи во Анадолија живееле во голем број на кнежевства вклучувајќи ги и Османлиите, по пропаѓањето на Румелискиот султанат. Сите овие мали кнежеста сè уште плаќале данок на Персија, и од друга страна и покрај тоа што сите биле муслимански, тие се бореле крваво за доминантен статус во Анадолија. === Односи со Византија=== По византискиот пораз во [[Битка кај Пелеканон|Битката кај Пелеканон]], Орхан развил пријателски односи со [[Андроник III Палеолог]], како и со неговите наследници. Во следните дваесет години отоманците внатрешно се зацврстиле. Во [[Византиска граѓанска војна (1341-1347)|Византиската граѓанска војна]] од [[1341]] до [[1347]], [[Византија]] ги потрошила можеби и своите последни ресурси. Во [[1341]] година починал Андроник III. Негов наследник бил Јован V кој бил малолетен. Истата година [[Јован VI Кантакузин]] се прогласил за цар на Византија давајќи го почетокот на граѓанската војна меѓу Ана Савојска и [[Алексиј Апокавк]]. И двете страни се стремиле да ги придобијат како сојузници туркиските владетели во [[Анадолија]]. Ана најверојатно својата делегАција кај Орхан ја испратила во [[1345]] година. Во [[1346]] година, царот [[Јован VI Кантакузин]] го признал Орхан како најголем емир меѓу муслиманските кнежевства. Тој се стремил да ги држи османлиските сили постојано до неговите интереси. Во [[1346]] година османлискиот владетел испратил делегација кај Кантакузин посакувајќи ја неговата ќерка Теодора за сопруга а во замена ветил дека ќе му помогне во бунтот против Ана. Според историчарите, Јован ова го прифатил дури откако се согласиле и поголемиот дел од семејството, служителите и другиот туркиски сојузник Умур<ref>Paul LEMERLE, L'Emirat d'Aydin. Recherches sur la Geste d'Umur Pacha, Paris (1957)</ref>. По добивањето на согласност, Орхан испратил во Селиврија, денешен Силиври, западно од Цариград воена помош. Самата свадба била многу раскошна и опишана од страна на многу византиски историчари<ref>A.A.M. BRYER, „Greek Historians on the Turks: the Case of the first Byzantine-Ottoman marriage". In: R.H.C. DAVIS, J.M. WALLACE-HADRILL (eds.), The Writng of History in the Middle Ages. Essays Presented to Richard William Southern, Oxford (1981)</ref>. Сојузот меѓу Орхан и Кантакузин ја принудил на Ана да побара помош од емирот на Сарухан. Тие откажале и се придружиле кон силите на Орхан. На 2 февруари Јован влегол во Цариград и по шест дена се прогласил за нов цар. Јован V добро ги одржувал врските со Орхан. Во 1348 година српскиот цар [[Стефан Душан]] ја зазел [[Тесалија]]. Јован побарал помош од Орхан кој испрратил околу 10.000 пешадиска војска на чело со неговиот син Сулејман паша. Кога пристигнале блиску до Солун Османлиите неочекувано се обрнале повторно кон Дарданелите, притоа вршејќи големи грабежи. И покрај тоа, во 1352 година Јован повторно побарал помош од Орхан кога Јован го нападнал Матеј кај Адријнопол. На страната на Матеј застанале Османлиите и оствариле голема победа. Во 1352 година повиканата од Кантакузин подкреп на синот му зазима тракиската тврдина Цимпе. Јован се обидел оваа тврдина да ја одзеде од Орхан, на кое тој му рекол дека не тој, а неговиот син Сулејман ја зазел тврдината. Како резултат на ова, царот испратил голема војска а од друга страна истото го сторил и Орхан. Во тој момент настапило голем хаос. Во една грчка кратка хроника од 1392 година за овој настан пишува: {{quote|На 2 март 1354 година... вечерта на православниот празник се случи голем земјотрес. Ѕидините на Галиополи и околните градови паднаа во турски раце. Земјотресот беше толку силен што беа разрушени не само куќите туку и самите фортификации. Месните жители разбраа дека без нив нема да можат да ги задржат на Турците и затоа започнаа да го напуштаат градот. Голем дек од населението почина од големиот студ... Многу мал дел успееја да преживеат, а останатите беа заробени од страна на Турците. }} Во тоа време, [[Сулејман Паша]] бил во Пеге, на анафолскиот брег од [[Мраморно Море]], каде дознал за големиот [[земјотрес]]. Тој ги преминал [[Дарданели]]те и ги населил полупразните градови со муслиманско население. Според Матео Вилани, Османлиите во тоа време ја направиле и првата [[опсада на Цариград]] која траела многу кратко. Византискиот цар му се обратил на Орхан да неговиот син Сулејман ги врати одземаните градови, на кое Орхан одговорил дека тие градови не биле заземани со сила. По интензивни преговори, султанот наредил на својот син да се повлече а за возврат да добие 40.000 златни монети. За да се потврди договорот двајцата владетели требало да се состанат во денешен Измит но до тоа не дошло бидејќи Орхан наводно се разболел, а тракиските градови во крајна сметка останале под власта на Османлиите. Кон крајот на 1354 година византискиот императот абдицирал. Така, [[падот на Галиполе]] заедно со тврдината Цимпе станале првите заземани места на Османлиите во Европа. По абдикацијата, на византискиот престол застанал [[Јован V Палеолог]]. Бидејќи Орхан немал никаков договор со новиот цар, неговите напади продолжиле пожестоко. Но во 1357 година синот на Орхан, [[Шехзаде Халил|Халил]] бил заробен. Орхан се обратил кон византискиот цар кој пак како услов му напишал да се откаже од помошта на Кантакузин. Кога настанало ослободувањето Халил бил одведен во престолнината на Византија и бил венчан со десетгодишната ќерка на Јован, Ирина. Царот го придружил османлискиот принц до Измит и го предал на Орхан со молба тој да го објави на Халил за престолонаследник со цел да осигури мир меѓу двете земји. Овој план не се остварил бидејќи кога починал во [[1361]] година, Орхан бил наследен од Мурат. == Последни години == [[Податотека:Türbe of Orhan Gazi, Bursa.jpg|мини|300px|[[Турбе]]то на Орхан во Бурса]] Орхан бил еден од најдолгите владетели на [[Османлиското Царство]]<ref>Future sultans [[Suleiman]] I and [[Mehmet IV]] had longer reign periods</ref>. Во последните години од својот живот своите овластувања му ги препуштил на својот втор син [[Мурат I]], бидејќи претходно во инцидент починал најголемиот син, Сулејман по пад од коњ. Орхан починал на 80 години во престолнината Бурса. == Потомство== * [[Шехзаде Сулејман (син на Орхан I)|Сулејман Паша]] (1316-1357). Најстариот познат син и наследник на престолот кој бил најзаслужен за проширувањето територијата во Тракија. Тој починал, кратко време по киднапирањето на неговиот брат Халил како резултат на падот од коњот. ** Султан-бег (1324-1362) ** Кадиџах Канум * Во 1299 Орхан се оженил со [[Нилуфер Хатун]] (1359), ќерка на кнезот на Јархисар и византиската принцеза Елена, која била со етничко грчко потекло<ref name=Runciman>The Fall of Constantinople, Steven Runciman, Cambridge University Press, p.36</ref><ref name=Lowry>The Nature of the Early Ottoman State, Heath W. Lowry, 2003 SUNY Press, p.153</ref><ref name=Shaw>History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Stanford Jay Shaw, Cambridge University Press, p.24</ref> , Тие имале најмалку две деца: ** [[Мурат I]] (1319/1326 - 15 Јуни, 1389 година). Починал во [[Косовска битка]]<ref>Helmolt, Ferdinand. ''The World's History'', p.293. W. Heinemann, 1907.</ref><ref>Fine, John. ''The Late Medieval Balkans'', p.410. University of Michigan Press, 1994. ISBN 0472082604</ref><ref>Kinross, Lord. ''The Ottoman Centuries'', p.58-59. Morrow Quill 1977. ISBN 0-688-03093-9.</ref>. ** Касим (умрел 1346). * Орхан се оженил во 1316 со [[Аспорча Хатун]] од Византија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим, гувернерот на Ескишехир (1316-1362). Егзекуиран по налог на неговиот полубрат Мурат I. **Фатима. * Орхан се оженил во 1346 со [[Теодора Кантакузина|Теодора]], принцезата од Византија, ќерка на [[Јован VI Кантакузин]] крал на Србија. Тие имале најмалку две деца: **Ибрахим **[[Шехзаде Халил]] * Орхан се оженил со [[Ефтандисе Хатун]], ќерка на Махмуд. ==Надворешни врски== *[http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 His listing in "Medieval lands" by Charles Cawley.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220811214614/http://fmg.ac/Projects/MedLands/TURKS.htm#Orkhandied1362 |date=2022-08-11 }} The project "involves extracting and analysing detailed information from primary sources, including contemporary chronicles, cartularies, necrologies and testaments." *[http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~byzantium/RoyalData2.txt A listing of descendants of Ertuğrul, alongside other royalty] == Наводи == {{Наводи }} {{s-start}} {{s-hou|[[Османлиска династија]]||1281||1362}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Осман I]]}} {{s-ttl|title=[[Список на отомански султани|Отомански султан]]|years=1324–1361}} {{s-aft|after=[[Мурат I]]}} {{end}} {{рв|Orhan I}} {{Нормативна контрола}} {{Отомански принцови}} {{Отомански султани}} [[Категорија:Отомански султани од 14 век]] [[Категорија:Родени во 1281 година]] [[Категорија:Починати во 1362 година]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Деца на Осман I]] [[Категорија:Орхан I| ]] djm48kwu2eeggcobp73h3ax6kzws0k7 0 45898 5603354 5513864 2026-08-02T21:51:49Z Buli 2648 5603354 wikitext text/x-wiki {{Infobox Ottoman sultan |Sultan_Name=Осман III |image_portrait=Osman III.jpg |image_tugra=Tughra of Osman III.png |Military=Застој на Отоманското Царство |title=[[Список на османлиски султани|Отомански султан]]|title2=[[Калиф]] |before=[[Махмуд I]] |after=[[Мустафа III]] |years=13 декември 1754 – 30 октомври 1757}} '''Осман III''' ([[османлиски јазик]]: عثمان ثالث ‘''Osmān-i sālis'') ({{роден на|2|јануари|1699}} во {{роден во|Цариград}} – {{починал на|30|октомври |1757}} во {{починал во|Цариград}}) бил дваесет и петтиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1754 до 1757 година. Тој бил син на [[султан]] [[Мустафа II]] и [[Шехсувар султан]].<ref>{{cite web |title=Osman III Biography - Ottoman Caliph |url=https://pantheon.world/profile/person/Osman_III/ |website=Pantheon |access-date=5 февруари 2021}}{{en}}</ref> По 51 година од својот живот се качил на престолот и тоа на 13 декември [[1754]] година,<ref>{{cite web |title=Rođen turski sultan Osman III – 1699. godine |url=https://www.dnevno.rs/istorija/roden-turski-sultan-osman-iii-1699-godine/ |website=Dnevno |access-date=1 февруари 2021}}</ref> а мајка му, на 72 години ја добила титулата валиде султан. Во негово време настанале два големи пожари во [[Истанбул]]. Поголемиот дел од својот живот го поминал во затвор, и за разлика од останатите султани тој не ја сакал музиката и ги протерал сите музичари надвор од палатата. Починал на [[30 октомври]] [[1757]] година од срцев удар. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} [[Категорија:Отомански султани од 18 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Одрин]] hxp84rrasirost5n7nmekq75681t4c1 0 45903 5603349 5594142 2026-08-02T21:47:53Z Buli 2648 5603349 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Custodian of the Two Holy Mosques]]<br />Sultan of the two lands, [[Khan (title)|Khan]] of the two seas<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Mahmud II in 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | predecessor = [[Mustafa IV]] | successor = [[Abdülmecid I]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Mustafa IV | successor2 = Abdülmecid I | reign = 28 July 1808 &ndash; 1 July 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Nevfidan Kadın]] *[[Hoşyar Kadın]] *[[Aşubcan Kadın]] *[[Bezmiâlem Sultan|Bezmiâlem Kadın]] *[[Pertevniyal Sultan|Pertevniyal Kadın]] *[[#Consorts|Others]]}} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Saliha Sultan (daughter of Mahmud II)|Saliha Sultan]] *[[Mihrimah Sultan (daughter of Mahmud II)|Mihrimah Sultan]] *[[Abdülmecid I]] *[[Atiye Sultan]] *[[Adile Sultan (daughter of Mahmud II)|Adile Sultan]] *[[Abdulaziz]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Abdul Hamid I]] | mother = [[Nakşidil Sultan]] | birth_date = 20 July 1785 | birth_place = [[Topkapı Palace]], Constantinople, Ottoman Empire | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Constantinople, Ottoman Empire | burial_date = | burial_place = Tomb of Sultan Mahmud II, [[Fatih]], Istanbul, Turkey | signature_type = [[Tughra]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} {{Infobox Ottoman sultan |Sultan_Name=Махмуд II |image_portrait=Mahmud II.jpg |image_tugra=Tughra Mahmud II bw.svg |Military=Застој на Отоманското Царство |title=[[Список на османлиски султани|Отомански султан]]|title2=[[Калиф]] |before=[[Мустафа IV]] |after=[[Абдул Меџит I]] |birth_date=20 јули 1789 |death_date={{death date and age|1839|7|1|1789|7|20|df=y}} |years=1808&ndash;39}} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, Алемдар Мустафа Паша кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] lch5ofexlpj1a9ykr7bk7h9p6lra1vp 5603351 5603349 2026-08-02T21:49:10Z Buli 2648 5603351 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Custodian of the Two Holy Mosques]]<br />Sultan of the two lands, [[Khan (title)|Khan]] of the two seas<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | predecessor = [[Mustafa IV]] | successor = [[Abdülmecid I]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Mustafa IV | successor2 = Abdülmecid I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Nevfidan Kadın]] *[[Hoşyar Kadın]] *[[Aşubcan Kadın]] *[[Bezmiâlem Sultan|Bezmiâlem Kadın]] *[[Pertevniyal Sultan|Pertevniyal Kadın]] *[[#Consorts|Others]]}} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Saliha Sultan (daughter of Mahmud II)|Saliha Sultan]] *[[Mihrimah Sultan (daughter of Mahmud II)|Mihrimah Sultan]] *[[Abdülmecid I]] *[[Atiye Sultan]] *[[Adile Sultan (daughter of Mahmud II)|Adile Sultan]] *[[Abdulaziz]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Abdul Hamid I]] | mother = [[Nakşidil Sultan]] | birth_date = 20 July 1785 | birth_place = [[Topkapı Palace]], Constantinople, Ottoman Empire | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Constantinople, Ottoman Empire | burial_date = | burial_place = Tomb of Sultan Mahmud II, [[Fatih]], Istanbul, Turkey | signature_type = [[Tughra]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} {{Infobox Ottoman sultan |Sultan_Name=Махмуд II |image_portrait=Mahmud II.jpg |image_tugra=Tughra Mahmud II bw.svg |Military=Застој на Отоманското Царство |title=[[Список на османлиски султани|Отомански султан]]|title2=[[Калиф]] |before=[[Мустафа IV]] |after=[[Абдул Меџит I]] |birth_date=20 јули 1789 |death_date={{death date and age|1839|7|1|1789|7|20|df=y}} |years=1808&ndash;39}} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, Алемдар Мустафа Паша кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] tsuv5njizrcjyqzhyswna0od90mauhh 5603352 5603351 2026-08-02T21:50:03Z Buli 2648 5603352 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Custodian of the Two Holy Mosques]]<br />Sultan of the two lands, [[Khan (title)|Khan]] of the two seas<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Mustafa IV | successor2 = Abdülmecid I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Nevfidan Kadın]] *[[Hoşyar Kadın]] *[[Aşubcan Kadın]] *[[Bezmiâlem Sultan|Bezmiâlem Kadın]] *[[Pertevniyal Sultan|Pertevniyal Kadın]] *[[#Consorts|Others]]}} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Saliha Sultan (daughter of Mahmud II)|Saliha Sultan]] *[[Mihrimah Sultan (daughter of Mahmud II)|Mihrimah Sultan]] *[[Abdülmecid I]] *[[Atiye Sultan]] *[[Adile Sultan (daughter of Mahmud II)|Adile Sultan]] *[[Abdulaziz]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Abdul Hamid I]] | mother = [[Nakşidil Sultan]] | birth_date = 20 July 1785 | birth_place = [[Topkapı Palace]], Constantinople, Ottoman Empire | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Constantinople, Ottoman Empire | burial_date = | burial_place = Tomb of Sultan Mahmud II, [[Fatih]], Istanbul, Turkey | signature_type = [[Tughra]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} {{Infobox Ottoman sultan |Sultan_Name=Махмуд II |image_portrait=Mahmud II.jpg |image_tugra=Tughra Mahmud II bw.svg |Military=Застој на Отоманското Царство |title=[[Список на османлиски султани|Отомански султан]]|title2=[[Калиф]] |before=[[Мустафа IV]] |after=[[Абдул Меџит I]] |birth_date=20 јули 1789 |death_date={{death date and age|1839|7|1|1789|7|20|df=y}} |years=1808&ndash;39}} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, Алемдар Мустафа Паша кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] 6f9pyp4x381xpgsao1lhy36buxlirzd 5603353 5603352 2026-08-02T21:50:50Z Buli 2648 5603353 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Custodian of the Two Holy Mosques]]<br />Sultan of the two lands, [[Khan (title)|Khan]] of the two seas<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Nevfidan Kadın]] *[[Hoşyar Kadın]] *[[Aşubcan Kadın]] *[[Bezmiâlem Sultan|Bezmiâlem Kadın]] *[[Pertevniyal Sultan|Pertevniyal Kadın]] *[[#Consorts|Others]]}} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Saliha Sultan (daughter of Mahmud II)|Saliha Sultan]] *[[Mihrimah Sultan (daughter of Mahmud II)|Mihrimah Sultan]] *[[Abdülmecid I]] *[[Atiye Sultan]] *[[Adile Sultan (daughter of Mahmud II)|Adile Sultan]] *[[Abdulaziz]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Abdul Hamid I]] | mother = [[Nakşidil Sultan]] | birth_date = 20 July 1785 | birth_place = [[Topkapı Palace]], Constantinople, Ottoman Empire | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Constantinople, Ottoman Empire | burial_date = | burial_place = Tomb of Sultan Mahmud II, [[Fatih]], Istanbul, Turkey | signature_type = [[Tughra]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} {{Infobox Ottoman sultan |Sultan_Name=Махмуд II |image_portrait=Mahmud II.jpg |image_tugra=Tughra Mahmud II bw.svg |Military=Застој на Отоманското Царство |title=[[Список на османлиски султани|Отомански султан]]|title2=[[Калиф]] |before=[[Мустафа IV]] |after=[[Абдул Меџит I]] |birth_date=20 јули 1789 |death_date={{death date and age|1839|7|1|1789|7|20|df=y}} |years=1808&ndash;39}} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, Алемдар Мустафа Паша кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] r4oegm4qwy8j01eog41i873z7ypynn9 5603355 5603353 2026-08-02T21:52:45Z Buli 2648 5603355 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Custodian of the Two Holy Mosques]]<br />Sultan of the two lands, [[Khan (title)|Khan]] of the two seas<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Nevfidan Kadın]] *[[Hoşyar Kadın]] *[[Aşubcan Kadın]] *[[Bezmiâlem Sultan|Bezmiâlem Kadın]] *[[Pertevniyal Sultan|Pertevniyal Kadın]] *[[#Consorts|Others]]}} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Saliha Sultan (daughter of Mahmud II)|Saliha Sultan]] *[[Mihrimah Sultan (daughter of Mahmud II)|Mihrimah Sultan]] *[[Abdülmecid I]] *[[Atiye Sultan]] *[[Adile Sultan (daughter of Mahmud II)|Adile Sultan]] *[[Abdulaziz]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Ottoman dynasty|Ottoman]] | house_type = Dynasty | father = [[Abdul Hamid I]] | mother = [[Nakşidil Sultan]] | birth_date = 20 July 1785 | birth_place = [[Topkapı Palace]], Constantinople, Ottoman Empire | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Constantinople, Ottoman Empire | burial_date = | burial_place = Tomb of Sultan Mahmud II, [[Fatih]], Istanbul, Turkey | signature_type = [[Tughra]] | religion = [[Sunni Islam]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, Алемдар Мустафа Паша кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] tlu5fkfaxb0jsxj9xzbbge8b8d7xfj6 5603356 5603355 2026-08-02T21:55:14Z Buli 2648 5603356 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Custodian of the Two Holy Mosques]]<br />Sultan of the two lands, [[Khan (title)|Khan]] of the two seas<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Nevfidan Kadın]] *[[Hoşyar Kadın]] *[[Aşubcan Kadın]] *[[Bezmiâlem Sultan|Bezmiâlem Kadın]] *[[Pertevniyal Sultan|Pertevniyal Kadın]] *[[#Consorts|Others]]}} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Saliha Sultan (daughter of Mahmud II)|Saliha Sultan]] *[[Mihrimah Sultan (daughter of Mahmud II)|Mihrimah Sultan]] *[[Abdülmecid I]] *[[Atiye Sultan]] *[[Adile Sultan (daughter of Mahmud II)|Adile Sultan]] *[[Abdulaziz]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Abdul Hamid I]] | mother = [[Nakşidil Sultan]] | birth_date = 20 јули 1785 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], Константинопол, Османлиска Империја | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = Tomb of Sultan Mahmud II, [[Fatih]], Istanbul, Turkey | signature_type = [[Тугра]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, Алемдар Мустафа Паша кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] nmzgghp3fvqr9zc0whpj0opl97zumun 5603357 5603356 2026-08-02T21:56:03Z Buli 2648 5603357 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br />Sultan of the two lands, [[Khan (title)|Khan]] of the two seas<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan of the Ottoman Empire]] ([[Padishah]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Ottoman Caliph]] (''[[Amir al-Mu'minin]]'') | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Nevfidan Kadın]] *[[Hoşyar Kadın]] *[[Aşubcan Kadın]] *[[Bezmiâlem Sultan|Bezmiâlem Kadın]] *[[Pertevniyal Sultan|Pertevniyal Kadın]] *[[#Consorts|Others]]}} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Saliha Sultan (daughter of Mahmud II)|Saliha Sultan]] *[[Mihrimah Sultan (daughter of Mahmud II)|Mihrimah Sultan]] *[[Abdülmecid I]] *[[Atiye Sultan]] *[[Adile Sultan (daughter of Mahmud II)|Adile Sultan]] *[[Abdulaziz]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Abdul Hamid I]] | mother = [[Nakşidil Sultan]] | birth_date = 20 јули 1785 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], Константинопол, Османлиска Империја | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = Tomb of Sultan Mahmud II, [[Fatih]], Istanbul, Turkey | signature_type = [[Тугра]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, Алемдар Мустафа Паша кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] 0rfrinumoiwy1s7ttmqdappzfbystv2 5603358 5603357 2026-08-02T21:57:33Z Buli 2648 5603358 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br />Sultan of the two lands, [[Khan (title)|Khan]] of the two seas<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Nevfidan Kadın]] *[[Hoşyar Kadın]] *[[Aşubcan Kadın]] *[[Bezmiâlem Sultan|Bezmiâlem Kadın]] *[[Pertevniyal Sultan|Pertevniyal Kadın]] *[[#Consorts|Others]]}} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Saliha Sultan (daughter of Mahmud II)|Saliha Sultan]] *[[Mihrimah Sultan (daughter of Mahmud II)|Mihrimah Sultan]] *[[Abdülmecid I]] *[[Atiye Sultan]] *[[Adile Sultan (daughter of Mahmud II)|Adile Sultan]] *[[Abdulaziz]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Abdul Hamid I]] | mother = [[Nakşidil Sultan]] | birth_date = 20 јули 1785 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], Константинопол, Османлиска Империја | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = Tomb of Sultan Mahmud II, [[Fatih]], Istanbul, Turkey | signature_type = [[Тугра]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, Алемдар Мустафа Паша кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] r00syclhpwgjtq1f55tn3dcqgoe7wez 5603359 5603358 2026-08-02T21:58:21Z Buli 2648 5603359 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br />Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Nevfidan Kadın]] *[[Hoşyar Kadın]] *[[Aşubcan Kadın]] *[[Bezmiâlem Sultan|Bezmiâlem Kadın]] *[[Pertevniyal Sultan|Pertevniyal Kadın]] *[[#Consorts|Others]]}} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Saliha Sultan (daughter of Mahmud II)|Saliha Sultan]] *[[Mihrimah Sultan (daughter of Mahmud II)|Mihrimah Sultan]] *[[Abdülmecid I]] *[[Atiye Sultan]] *[[Adile Sultan (daughter of Mahmud II)|Adile Sultan]] *[[Abdulaziz]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Abdul Hamid I]] | mother = [[Nakşidil Sultan]] | birth_date = 20 јули 1785 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], Константинопол, Османлиска Империја | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = Tomb of Sultan Mahmud II, [[Fatih]], Istanbul, Turkey | signature_type = [[Тугра]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, Алемдар Мустафа Паша кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] 9sbax9ucd1adcna4q9yseyi034ph9zw 5603361 5603359 2026-08-02T22:00:11Z Buli 2648 5603361 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br />Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Nevfidan Kadın]] *[[Hoşyar Kadın]] *[[Aşubcan Kadın]] *[[Bezmiâlem Sultan|Bezmiâlem Kadın]] *[[Pertevniyal Sultan|Pertevniyal Kadın]] *[[#Consorts|Others]]}} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Saliha Sultan (daughter of Mahmud II)|Saliha Sultan]] *[[Mihrimah Sultan (daughter of Mahmud II)|Mihrimah Sultan]] *[[Abdülmecid I]] *[[Atiye Sultan]] *[[Adile Sultan (daughter of Mahmud II)|Adile Sultan]] *[[Abdulaziz]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Abdul Hamid I]] | mother = [[Nakşidil Sultan]] | birth_date = 20 јули 1785 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], Константинопол, Османлиска Империја | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = Турбе на султан Махмуд II, [[Фатих]], Истанбул, Турција | signature_type = [[Тугра]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, Алемдар Мустафа Паша кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] 3c0u8xdayzvm6cayvvx7jcs7kf8o26e 5603362 5603361 2026-08-02T22:00:50Z Buli 2648 /* Реформи */ 5603362 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br />Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Nevfidan Kadın]] *[[Hoşyar Kadın]] *[[Aşubcan Kadın]] *[[Bezmiâlem Sultan|Bezmiâlem Kadın]] *[[Pertevniyal Sultan|Pertevniyal Kadın]] *[[#Consorts|Others]]}} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Saliha Sultan (daughter of Mahmud II)|Saliha Sultan]] *[[Mihrimah Sultan (daughter of Mahmud II)|Mihrimah Sultan]] *[[Abdülmecid I]] *[[Atiye Sultan]] *[[Adile Sultan (daughter of Mahmud II)|Adile Sultan]] *[[Abdulaziz]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Abdul Hamid I]] | mother = [[Nakşidil Sultan]] | birth_date = 20 јули 1785 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], Константинопол, Османлиска Империја | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = Турбе на султан Махмуд II, [[Фатих]], Истанбул, Турција | signature_type = [[Тугра]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, Алемдар Мустафа Паша кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = left | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] 089x19vbe4hjcic6202uz3mz27eygqr 5603363 5603362 2026-08-02T22:02:09Z Buli 2648 5603363 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br />Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Nevfidan Kadın]] *[[Hoşyar Kadın]] *[[Aşubcan Kadın]] *[[Bezmiâlem Sultan|Bezmiâlem Kadın]] *[[Pertevniyal Sultan|Pertevniyal Kadın]] *[[#Consorts|Others]]}} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Saliha Sultan (daughter of Mahmud II)|Saliha Sultan]] *[[Mihrimah Sultan (daughter of Mahmud II)|Mihrimah Sultan]] *[[Abdülmecid I]] *[[Atiye Sultan]] *[[Adile Sultan (daughter of Mahmud II)|Adile Sultan]] *[[Abdulaziz]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Абдул Хамид I]] | mother = [[Накшидил султан]] | birth_date = 20 јули 1785 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], Константинопол, Османлиска Империја | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = Турбе на султан Махмуд II, [[Фатих]], Истанбул, Турција | signature_type = [[Тугра]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, Алемдар Мустафа Паша кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = left | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] 6knl72hiu9vei4oxo1p8mc8iy136agw 5603365 5603363 2026-08-02T22:05:18Z Buli 2648 5603365 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br />Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Невфидан Кадин]] *[[Хошјар Кадин]] *[[Ашубџан Кадин]] *[[Безмиалем Султан|Безмиалем Кадин]] *[[Пертевнијал Султан|Пертевнијал Кадин]] }} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Салиха Султан (ќерка на Махмуд II)|Салиха Султан]] *[[Михримах Султан (ќерка на Махмуд II)|Михримах Султан]] *[[Абдулмеџид I]] *[[Атије Султан]] *[[Адиле Султан (ќерка на Махмуд II)|Адиле Султан]] *[[Абдулазиз]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Абдул Хамид I]] | mother = [[Накшидил султан]] | birth_date = 20 јули 1785 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], Константинопол, Османлиска Империја | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = Турбе на султан Махмуд II, [[Фатих]], Истанбул, Турција | signature_type = [[Тугра]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, Алемдар Мустафа Паша кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = left | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] fss0n6guehfwvzi5pof76hfn3m7nncn 5603366 5603365 2026-08-02T22:11:53Z Buli 2648 /* Владеење */ 5603366 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br />Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Невфидан Кадин]] *[[Хошјар Кадин]] *[[Ашубџан Кадин]] *[[Безмиалем Султан|Безмиалем Кадин]] *[[Пертевнијал Султан|Пертевнијал Кадин]] }} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Салиха Султан (ќерка на Махмуд II)|Салиха Султан]] *[[Михримах Султан (ќерка на Махмуд II)|Михримах Султан]] *[[Абдулмеџид I]] *[[Атије Султан]] *[[Адиле Султан (ќерка на Махмуд II)|Адиле Султан]] *[[Абдулазиз]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Абдул Хамид I]] | mother = [[Накшидил султан]] | birth_date = 20 јули 1785 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], Константинопол, Османлиска Империја | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = Турбе на султан Махмуд II, [[Фатих]], Истанбул, Турција | signature_type = [[Тугра]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == === Потекло, доаѓање на власт и обидот за атентат === Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, Алемдар Мустафа Паша кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. === Почеток на реформите и надворешни кризи === По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. === Воени реформи, Танзимат и смрт === Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = left | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] mkwbas73sgcu6rjkao2l184jue3zapw 5603367 5603366 2026-08-02T22:12:49Z Buli 2648 /* Почеток на реформите и надворешни кризи */ 5603367 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br />Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Невфидан Кадин]] *[[Хошјар Кадин]] *[[Ашубџан Кадин]] *[[Безмиалем Султан|Безмиалем Кадин]] *[[Пертевнијал Султан|Пертевнијал Кадин]] }} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Салиха Султан (ќерка на Махмуд II)|Салиха Султан]] *[[Михримах Султан (ќерка на Махмуд II)|Михримах Султан]] *[[Абдулмеџид I]] *[[Атије Султан]] *[[Адиле Султан (ќерка на Махмуд II)|Адиле Султан]] *[[Абдулазиз]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Абдул Хамид I]] | mother = [[Накшидил султан]] | birth_date = 20 јули 1785 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], Константинопол, Османлиска Империја | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = Турбе на султан Махмуд II, [[Фатих]], Истанбул, Турција | signature_type = [[Тугра]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == === Потекло, доаѓање на власт и обидот за атентат === Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, Алемдар Мустафа Паша кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. === Почеток на реформите и надворешни кризи === {{Main|Грчка војна за независност|Руско-турска војна (1828-1829)}} По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. === Воени реформи, Танзимат и смрт === Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = left | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] 1hd5dah1gpnv88fhwr2revey7nxtydr 5603369 5603367 2026-08-02T22:14:29Z Buli 2648 /* Потекло, доаѓање на власт и обидот за атентат */ 5603369 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br />Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Невфидан Кадин]] *[[Хошјар Кадин]] *[[Ашубџан Кадин]] *[[Безмиалем Султан|Безмиалем Кадин]] *[[Пертевнијал Султан|Пертевнијал Кадин]] }} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Салиха Султан (ќерка на Махмуд II)|Салиха Султан]] *[[Михримах Султан (ќерка на Махмуд II)|Михримах Султан]] *[[Абдулмеџид I]] *[[Атије Султан]] *[[Адиле Султан (ќерка на Махмуд II)|Адиле Султан]] *[[Абдулазиз]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Абдул Хамид I]] | mother = [[Накшидил султан]] | birth_date = 20 јули 1785 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], Константинопол, Османлиска Империја | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = Турбе на султан Махмуд II, [[Фатих]], Истанбул, Турција | signature_type = [[Тугра]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == === Потекло, доаѓање на власт и обидот за атентат === Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, [[Алемдар Мустафа-паша]] кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. === Почеток на реформите и надворешни кризи === {{Main|Грчка војна за независност|Руско-турска војна (1828-1829)}} По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. === Воени реформи, Танзимат и смрт === Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = left | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] ryttc1z1j94n4xl293z208fj1ztc7z5 5603371 5603369 2026-08-02T22:17:46Z Buli 2648 /* Воени реформи, Танзимат и смрт */ 5603371 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br />Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Невфидан Кадин]] *[[Хошјар Кадин]] *[[Ашубџан Кадин]] *[[Безмиалем Султан|Безмиалем Кадин]] *[[Пертевнијал Султан|Пертевнијал Кадин]] }} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Салиха Султан (ќерка на Махмуд II)|Салиха Султан]] *[[Михримах Султан (ќерка на Махмуд II)|Михримах Султан]] *[[Абдулмеџид I]] *[[Атије Султан]] *[[Адиле Султан (ќерка на Махмуд II)|Адиле Султан]] *[[Абдулазиз]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Абдул Хамид I]] | mother = [[Накшидил султан]] | birth_date = 20 јули 1785 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], Константинопол, Османлиска Империја | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = Турбе на султан Махмуд II, [[Фатих]], Истанбул, Турција | signature_type = [[Тугра]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == === Потекло, доаѓање на власт и обидот за атентат === Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, [[Алемдар Мустафа-паша]] кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. === Почеток на реформите и надворешни кризи === {{Main|Грчка војна за независност|Руско-турска војна (1828-1829)}} По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. === Воени реформи, Танзимат и смрт === [[Податотека:Sultan tombs Divan Yolu March 2008.JPG|лево|мини|Турбето на Махмуд II]] Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = left | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] axm1aqm7ukttg041a3wkenmfljf2rr8 5603378 5603371 2026-08-02T22:25:48Z Buli 2648 /* Почеток на реформите и надворешни кризи */ 5603378 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br />Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Невфидан Кадин]] *[[Хошјар Кадин]] *[[Ашубџан Кадин]] *[[Безмиалем Султан|Безмиалем Кадин]] *[[Пертевнијал Султан|Пертевнијал Кадин]] }} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Салиха Султан (ќерка на Махмуд II)|Салиха Султан]] *[[Михримах Султан (ќерка на Махмуд II)|Михримах Султан]] *[[Абдулмеџид I]] *[[Атије Султан]] *[[Адиле Султан (ќерка на Махмуд II)|Адиле Султан]] *[[Абдулазиз]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Абдул Хамид I]] | mother = [[Накшидил султан]] | birth_date = 20 јули 1785 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], Константинопол, Османлиска Империја | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = Турбе на султан Махмуд II, [[Фатих]], Истанбул, Турција | signature_type = [[Тугра]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == === Потекло, доаѓање на власт и обидот за атентат === Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, [[Алемдар Мустафа-паша]] кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. === Почеток на реформите и надворешни кризи === {{Main|Османлиско-вахабитска војна|Грчка војна за независност|Руско-турска војна (1828-1829)}} По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. === Воени реформи, Танзимат и смрт === [[Податотека:Sultan tombs Divan Yolu March 2008.JPG|лево|мини|Турбето на Махмуд II]] Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = left | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] s72p9xd7n42qlljfo36ylgroodpnfba 5603379 5603378 2026-08-02T22:26:19Z Buli 2648 /* Реформи */ 5603379 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Махмуд II | title = [[Чувар на Двете Свети Џамии]]<br />Султан на двете земји, хаган на двете мориња<ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces131027.html|title=Beshlik - Mahmud II Second Issue}}</ref> | caption = Махмуд II во 1839 | more = | type = | image = II._Mahmud_(Bilinmeyen_Ressam).jpg | succession = [[Список на султани на Османлиското Царство|Султан на Османлиската Империја]] ([[Падишах]]) | predecessor = [[Мустафа IV]] | successor = [[Абдул Меџид I]] | succession2 = [[Османлиски калиф]] | predecessor2 = Мустафа IV | successor2 = Абдул Меџид I | reign = 28 јули 1808 &ndash; 1 јули 1839 | coronation = | cor_type = | regent = | reg_type = | spouse = {{plainlist| *[[Невфидан Кадин]] *[[Хошјар Кадин]] *[[Ашубџан Кадин]] *[[Безмиалем Султан|Безмиалем Кадин]] *[[Пертевнијал Султан|Пертевнијал Кадин]] }} | spouse_type = Consorts | issue = {{plainlist| *[[Салиха Султан (ќерка на Махмуд II)|Салиха Султан]] *[[Михримах Султан (ќерка на Махмуд II)|Михримах Султан]] *[[Абдулмеџид I]] *[[Атије Султан]] *[[Адиле Султан (ќерка на Махмуд II)|Адиле Султан]] *[[Абдулазиз]]}} | issue_link = #Family | issue_pipe = Among others | full_name = Mahmud Han bin Abdülhamid | house = [[Отоманска династија|Османлии]] | house_type = Dynasty | father = [[Абдул Хамид I]] | mother = [[Накшидил султан]] | birth_date = 20 јули 1785 | birth_place = [[Топкапи-сарај]], Константинопол, Османлиска Империја | death_date = {{death date and age|1839|7|1|1785|7|20|df=yes}} | death_place = Константинопол, Османлиска Империја | burial_date = | burial_place = Турбе на султан Махмуд II, [[Фатих]], Истанбул, Турција | signature_type = [[Тугра]] | religion = [[Сунитски ислам]] | signature = Tughra Mahmud II bw.svg }} '''Махмуд II''' ([[османлиски јазик]]: محمود ثانى ''Mahmud-ı sānī'') ({{роден на|20|јули|1785}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|1|јули|1839}} во {{починал во|Цариград}}) бил триесеттиот [[султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 1808 до 1839 година. Неговото владеење е познато по големите административни, воени и фискални реформи кои кулминирале со воведување на Танзимат (реорганизација) која била извршена од страна на неговите синови Абдул Меџит I и Абдул Азис I. Во [[1826]] година по негова заповед бил ликвидиран јаничарски корпус. Го создал министерскиот совет. == Владеење == === Потекло, доаѓање на власт и обидот за атентат === Негов татко бил [[Абдул Хамид I]] ([[1725]] – [[1789]]) а мајка — Накшидил валиде султан ([[1766]] – [[1817]]) која според некои историчари била роднина на Наполеон<ref>Christine Isom-Verhaaren, "Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century", ''[[Journal of World History]]'', vol. 17, No. 2, 2006</ref>. Во 1808 година Махмуд наредил погубување на својот полубрат Мустафа IV и на својот братучед Селим III со цел да го смири бунтот во земјата. Селим бил убиен но Махмуд некое време бил скришно чуван од неговата мајка и на престолот бил ставен кога бунтовниците го собориле Мустафа IV. Водачот на восттаниците подоцна станал голем везир на Махмуд II. Околу обидот за атентат врз Махмуд денеска постојат повеќе верзии. Според една од нив, еден од неговите робови, грузиската девојка по име Чеври ја собирала пепелта кога ја слушнала вревата во Топкапи-сарај околу убиството на Селим. Така кога атентаторите се приближувале кон харемските соби каде Махмуд престојувал, таа започнала да фрла со пепел врз бунтовниците каде привремено ги заслепила. Ова му овозможило на Махмуд да побегне преку прозорец и да се искачи на покривот од харемот и влегол во една одаја каде се пресоблекол. Во исто време еден од водачите на бунтот, [[Алемдар Мустафа-паша]] кога го видел мртвото тело на Селим, веднаш го прогласил на Махмуд за нов султан. Девојката која му помогнала на Махмуд била добро наградена и станала главен благајник во харемот како втора најважна функција според хиерархијата на харемот. Денека дел од т.н. Златен пат во харемот е наречен според неа<ref>{{Наведена книга | title=The Palace of Topkapi in Istanbul| url=https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi| last=Davis| first=Claire| year=1970| pages=[https://archive.org/details/palaceoftopkapii0000davi/page/214 214]–217| publisher=Charles Scribner's Sons| location=New York| id=ASIN B000NP64Z2}}</ref>. === Почеток на реформите и надворешни кризи === {{Main|Османлиско-вахабитска војна|Грчка војна за независност|Руско-турска војна (1828-1829)}} По крајот на бунтот, везирот ја презел иницијативата за продолжување на реформите кои биле прекината од страна на конзервативните сили во 1807 година. Но набргу везирот бил убиен а Махмуд II привремено се откажал од реформите. За време на првите години на владеењето на Махмуд II, вазалот на Египет [[Мехмет Али-паша]] успешно ги вратил светите градови [[Медина]] (1812) и [[Мека]] (1813). Неговото владеење исто така го одбележало создавањето на прва отцепена држава од нејзината територија а тоа била Грција каде во 1821 година започнала [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]] а завршила во [[1827]] година. Така според договорот од Цариград во 1832 година Османлиите ја признале Грција. По ова следувало и француската окупација на Алжир во 1830 година. По примерот на Грција, нетурското население во империјата започнало со организирање на востанија за независност. === Воени реформи, Танзимат и смрт === [[Податотека:Sultan tombs Divan Yolu March 2008.JPG|лево|мини|Турбето на Махмуд II]] Едно од најзначајните дела на овој султан било укинувањето на јаничарскиот корупус во 1826 година и формирање на регрутирана армија по примерот од Европа главно од Румелија и Анадолија. Исто така во текот на неговото владеење биле потчинети ирачките мамелуци а бил убиен и босанскиот муслиманин кој се борале за автономмија на Босна,, Хусеин Градашчевиќ. Махмуд ги започнал подготовките за танзиматските реформи во 1839 година. Танзиматот го означил почетокот на модернизација на империјата. Починал од туберколоза а според некои историчари тој бил убиен. == Реформи == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | image1 = Mahmud II by John Young.jpg | width1 = 140 | image2 = Mahmud II.jpg | width2 = 165 | footer = Промени во начинот на облекување на султанот Махмуд II пред и по 1826. }} Голем дел од неговите [[ферман]]и се однесувале на забраната за конфискација на имот и намалување на моќта на пашите. По укинувањето на јаничарскиот корпус, нивниот борбен дух започнал да опаѓа па започнале да се занимаваат со трговија а имале право и да се оженат. Махмуд ги укинал и формалните права на диванот по кое бил воведен министерски совет. Махмуд II исто така приходите од [[вакаф]]ите ги ставил под државната администрација. Во негово време финансиската состојба на империјата била вознемирувачка и одредени социјални класи долго време биле подложени на големи даноци. Со ферман од 22 февруари 1834 година ги укинал давачките на јавните функционери кои кога поминувале преку некоја провинција биле навикнати да земат данок од жителите. Со ферман од 1834 година исто така бил укинат стариот начин за собирање на арач. == Наводи == {{наводи}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Отомански султани од 19 век]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Луѓе од Истанбул]] [[Категорија:Починати од туберкулоза]] 17mojwop06oxh3bb9ncfhoppt6ntzwf 0 46826 5603307 5464922 2026-08-02T18:22:27Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603307 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:Claude Lelouch Deauville 2019.jpg|мини|Клод Лелуш Довил 2019 режисер на филмот]] '''„Животот почнува двапати“''' ― [[Франција|француски филм]] од 1976 година. Режисер и сценарист е [[Клод Лелуш]], а во главните улоги се појавуваат [[Катрин Денев]] и [[Анук Еме]]. Филмот е мешавина на [[Драма (филмски жанр)|драма]] и [[Комедија|лесна комедија]], карактеристчен стил на режисерот. == Заплет == Кетрин Бергер, 35 годишна жена, го напушта затворот по 15 години казна за соучество во убиството на нејзиниот работодавач. Додека била во затвор, го родила својот син, сега кога го напушта затворот сака да го гради нејзиниот живот со него. {{никулец}} [[Категорија:Француски филмови]] [[Категорија:Филмови од 1976 година]] 4w2hwn38ss9qrb7a2vp5mmnoiyirnd8 0 48339 5603481 4941797 2026-08-03T09:53:22Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603481 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:Photo A scene from Il tetto, a 1956 film directed by Vittorio De Sica. 1956 - Touring Club Italiano 04 1433.jpg|мини|Сцена од „Покривот“, филм од 1956 година, режиран од Виторио де Сика]] '''„Покривот“''' (ит. Il Tetto) е италијански [[филм]] од [[1955]] година. Режисер на филмот е Виторио Де Сика (ит. Vittorio De Sica). Сценариото е на Чезаре Цаватини (ит. Cesare Zavattini). Улогите се поделени помеѓу Џорџо Листуци (ит. Giorgio Listuzzi), Габриела Палота (ит. Gabriella Pallotta), Луиза Алесандри (ит. Luisa Alessandri), Анџело Биџиони (ит. Angelo Bigioni) и др. Филмот е добитник на италијанска награда за сценарио. == Заплет == Луиза и Натале се млади, сиромашни и вљубени. Сакаат да се земат, но немаат сопствена куќа. На преферијата на Рим, наоѓаат начин како да изградат дом: ако до следното утро успеат да подигнат ѕидови и да стават покрив, ќе можат да имаат куќа. {{Филм-никулец}} [[Категорија:Италијански филмови]] [[Категорија:Филмови на италијански јазик]] [[Категорија:Филмови од 1956 година]] 3nwwwhxpv47fozco1aillc3vt63eg0z 0 50022 5603327 5585944 2026-08-02T19:38:28Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5603327 wikitext text/x-wiki [[Податотека:- Ammersee - Sailboats -.jpg|мини|Маестралот е поволен ветер за едрење).]] '''Маестралот''' е слаб на изменичен [[ветер]] со јачина од 3 бофори, кои го предизвикува раликата во температурите меѓу [[копно]]то и [[море]]то. Копното и водата се загреваат и ладат со различна брзина: морето бавно, а копното се загрева и крева нагоре, а неговото место го „зазема“ постудениот воздух што се наоѓа над водата. Кога [[сонце]]то ќе зајде , копното се лади: тогаш воздухот се наоѓа над копното се движи кон морето, а топлиот воздух над водата се крева нагоре. {{Ветрови}} {{Никулец}} [[Категорија:Ветрови]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] 2zeorb6rpy0e4hdsikrxbe5g3bv2auf 5603456 5603327 2026-08-03T08:38:28Z Andrew012p 85224 /* */ 5603456 wikitext text/x-wiki [[Податотека:- Ammersee - Sailboats -.jpg|мини|Маестралот е поволен ветер за едрење).]] '''Маестрал''' — слаб наизменичен [[ветер]] со јачина од 3 бофори, кои го предизвикува раликата во температурите меѓу [[копно]]то и [[море]]то. Копното и водата се загреваат и ладат со различна брзина: морето бавно, а копното се загрева и крева нагоре, а неговото место го „зазема“ постудениот воздух што се наоѓа над водата. Кога [[сонце]]то ќе зајде , копното се лади: тогаш воздухот се наоѓа над копното се движи кон морето, а топлиот воздух над водата се крева нагоре. {{Ветрови}} {{Никулец}} [[Категорија:Ветрови]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] nf8gbc371z4ii6uil8y9r84mxkg5ynx 0 61907 5603173 4658647 2026-08-02T12:46:40Z 19user99 72391 #WPWPMK 5603173 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[File:Philadelphia Story 13.jpg|thumb|275px|right|''[[Филаделфиската приказна (филм)|Филаделфиската приказна]]'', се смета за врв на романтичната комедија]] '''Романтична комедија''' е [[филмски жанр]] на кој најчесто ја разработува темата на [[љубов]] помеѓу две личности. Најчесто во романтичните комедии се работи за вистинска љубов помеѓу двајцата [[протагонист]]и кои најчесто се запознаваат на многу интересен начин или пак започнуваат врска само поради некој заплет на околности, се вљубуваат меѓу себе и прават с{{Уникод|ѐ}} за да останат заедно. Многу често и двајцата протагонисти &ndash мажот и жената, имаат најмалку двајца најдобри пријатели кои исто така имаат интересен живот. Постојат многу малку романтични комедии кои повеќе се вртат околу комичните делови отколку кон романтичните. == На ТВ == Во последните неколку години на телевизија се појавуваат сè повеќе серии со карактер на романтична комедија од кои најпознати се: ''[[Сексот и градот]]''(иако оваа серија се врти околу други работи и повеќе се врти околу комедијата сепак има доволно сцени и случки да се смета за романтична комедија), ''[[Али Мекбијл]]''(серијата се врти околу адвокатските случаии за кои е ангажирана Али но и за нејзиниот љубовен живот па и љубовниот живот на пријателите), ''[[Вовед во анатомија]]''(серијата се врти околу медицински случаи кои се доста комични но некогаш и сериозни и околу љубовните животи на ликовите најпозната врска а и врската поради која е и оваа серија романтична комедија е врската на протагонистот [[Мередит Греј]] која е млада стажистка и [[неврохирургија|неврохирургот]] [[Дерек Шепард]],''[[Приватна пракса]]''(спин оф на Вовед во анатомија чија прва сезона емитуваше само 9 епизоди и беше прекината поради штрајкот на сценаристите таа продолжува од септември со втора сезона што значи дека сѐ уште не се знае каков вид на серија е оваа серија но бидејќи е спин оф на Вовед во анатомија се претпоставува дека е романтична комедија). {{филм-никулец}} [[Категорија:Филмски жанрови|Романтична комедија]] t3141xaowibaqlhil8q9bnwbitp55y4 0 66848 5603292 5576226 2026-08-02T17:46:01Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603292 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{Инфокутија Лик | name = Кетрин Мејфер<br /> ''Katherine Mayfair'' | series = [[Очајни домаќинки]] | image =Dana Delany 2009.jpg | caption =Дана Делани | real_name = Кетрин Мејфер | portrayer = [[Дејна Делани]] | creator = [[Марк Чери]] | species = | gender = | first = ''Сега знаеш'' | last = | cause = | age = | occupation = домаќинка, снабдувач, декоратер на забави и свадби | title = | alias ='''Кети''' (нагалено од нејзиното име, дадено од Вејн Дејвис)<br /> '''Кетрин Симс''' (моминско презиме) <br /> '''Кетрин Дејвис''' (поранешно венчано име; со [[Вејн Дејвис]]) <br /> '''Кетрин Мејфер''' (сегашно венчано име) | family = '''Лилиен Симс''' (тетка; ''почината'') <br /> '''г. Симс''' (братучед) | spouse = [[Вејн Дејвис]] (прв сопруг; ''починат'')<br /> [[Адам Мејфер]] (втор сопруг) | children = [[Дилан Мејфер]] (посвоена ќерка)<br />[[Дилан Дејвис]] (ќерка; ''почината'') | footnotes = }} '''Кетрин Мејфер''' ({{langx|en|Katherine Mayfair}}) е [[измислен лик]] од телевизиската серија на [[ABC]], ''[[Очајни домаќинки]]''. Ликот е толкуван од [[Деjна Делани]], а создаден од [[Марк Чери]]. == Пред четвртата сезона == Позната како Кетрин Дејвис кога ја напуштила [[Вистерија Лејн]], живеела во куќата број 4356, [[Вистерија Лејн]] (куќата во која [[Мајк Делфино]] живееше за време на првата сезона) 12 години пред времето од четвртата сезона. Го делела домот со нејзината ќерка Дилан и нејзината тетка Лилиен, која била и сопственичка на куќата. Во текот на четвртата сезона се открива дека Кетрин била физички малтретирана од нејзиниот тогашен маж, [[Вејн Дејвис]]. Поради тоа Кетрин, Дилан и Лилиен избегале на неколку години. Како што е откриено во финалето на четвртата сезона, додека Кетрин живеела на [[Вистерија Лејн]], една вечер Дилан ја чувала [[Мери Елис Јанг]]. Кога Кетрин и Лилиен се враќале дома, [[Мери Елис Јанг]] им кажува дека Вејн поминал кај нив да ја види Дилан и ѝ оставил кукла како подарок. Кетрин веднаш ја тргнува куклата и ја крие високо на еден шкаф. Подоцна, Вејн се враќа кај Кетрин и започнува караница меѓу нив двајца, каде што Кетрин го удира Вејн со свеќник, со што Вејн си оди. Во епизодата ''Недела'', се открива дека внукот на [[Сузан]], бил сведок на караницата помеѓу Кетрин и Вејн. Чувствувајќи се дека се ослободиле од Вејн, Кетрин и Лилиен прославуваат. Додека Кетрин спие, Лилиен вреска од собата каде што спие Дилан. Кетрин веднаш оди таму и со Лилиен го откриваат мртвото тело на малата Дилан, смачкана од шкафот сакајќи да ја земе куклата. Кетрин мисли дека Вејн е многу силен како полицаец и може да ги обвини за убиството на Дилан и заедно со Лилиен решаваат да ја закопаат Дилан во шумата. Следниот ден им објаснува на [[Мери Елис Јанг]] и на [[Сузан]] дека се сели во [[Чикаго]]. Кетрин посвојува мало девојче од романско [[сиропиталиште]] кое личи на Дилан со цел да ја прикрие смртта на Дилан. Неколку години подоцна, во [[Чикаго]] таа повторно се мажи, со [[Адам Мејфер]], [[гинеколог]]. Додека живееле во [[Чикаго]], Адам имал афера со негова пациентка, Силвија. За да избегнат срам, семејството Мејфер се вселува на [[Вистерија Лејн]], мислејќи дека Вејн повеќе нема да ги бара. Ја вселуваат и болната Лилиен, која набргу умира. Доселувањето на Кетрин го означува почетокот на четвртата сезона. == Четврта сезона == Кетрин Мејфер првпат се појавува во епизодата ''Сега знаеш'', вселувајќи се во куќата каде што порано живел [[Мајк Делфино]]. Со самото доаѓање таа е препознаена од Сузан Маер како и од нејзината ќерка Џули, која како дете била пријателка со ќерката на Кетрин, Дилан. Џули среќна од повторната средба со Дилан се обидува да ја потсети дека биле најдобри другарки како деца, но за жал Дилан тврди дека и да биле таа не се сеќава ниту на нивното пријателство ниту на нејзиниот живот на Вистерија Лејн. Со самото доаѓање [[Бри Хоџ]] започнува соперништво со Кетрин. Бри која е беспрекорна домаќинка, секогаш со одлични готвачки рецепти, со свеж совет за пријателките и со прекрасни планови за забави од соседството започнува соперништво со Кетрин која со своите рецепти и свежи идеи почнува да привлекува жителите на Вистерија Лејн. Соперништвото продолжува на се повисок степен, додека и двете не сфатат дека една соперништво всушност многу лесно може да се претвори во прекрасно пријателство. Во деветтата епизода од оваа сезона, ''Нешто доаѓа'' [[торнадо]] доаѓа на Вистерија Лејн, а во тој момент поради испреплетена низа настани Кетрин и Адам ги посетува стара љубовница на Адам, која имала афера со него додека живееле во [[Чикаго]]. Кетрин е лута, а Силвија се заклучува во собата наменета за засолниште на семејството Хоџ, па Кетрин и Адам престојуваат кај Бри за време на торнадото. Тогаш Кетрин открива дека Адам навистина имал афера со Силвија што го доведува нивниот брак во прашање. За време на торнадото, Силвија излегува надвор и веднаш е проголтана од [[торнадо]]то. Во финалето на оваа сезона, нејзиниот поранешен маж, Вејн Дејвис ја посетува Кетрин и заедно со Бри ја држи како заложник со цел таа да му ја каже вистината за Дилан, поради сомнежот на Вејн дека Дилан не е вистинската нивна ќерка. Кетрин одлучува да ја каже целата вистина, но веднаш потоа Вејн сакајќи да пука во Кетрин доаѓа Адам и пука во Вејн. Мистеријата околу Кетрин е конечно излезена на виделина и сезоната завршува со прекрасна насмевка на Кетрин упатена кон четирите домаќинки кои го набљудуваат настанот и со прегратка од ќерка си. == Петта сезона == Петтата сезона започнува пет години по настаните од четвртата сезона. Со целата вистина околу минатото на Кетрин излезена на виделина Кетрин е конечно прифатена од страна на домаќинките. Нејзиното соперништво со Бри е преобразено во професионална соработка и заеднички готвачки бизнис. Но иако навидум конечно пријателку, Бри е таа која го добива сето медиумско внимание и станува добро позната како автор на книги за готвење, книги полни со рецепти на Кетрин кои ја доведуваат и нивната соработка во прашање. Во оваа сезона Кетрин започнува врска со Мајк Делфино, на незадоволство на Сузан која сè уште има скриени чувства кон него. Што се однесува до мажот на Кетрин, Адам тој повеќе не е пристутен во нејзиниот живот, иако не е познато дали таа е вдовица, разведена или пак разделена од него. Ќерката на Кетрин, Дилан е среќно свршена во Париз со момче по име Бредли и очекува дете. {{Очајни Домаќинки}} [[Категорија:Измислени ликови]] 0epfqewq4j7l4vilg0qokv65t82aeym 0 72420 5603301 4823147 2026-08-02T17:58:47Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603301 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{infobox tvseason |season_name = <span style="color: white;">Вовед во анатомија 1 сезона</span> |bgcolour = #FFAA33 |image = |caption = DVD обвивката |dvd_release_date = '''1 регион''': [[14 февруари]] [[2006]]<br /> '''2 регион''': [[11 октомври]] [[2006]] |dvd_format = |country = {{САД}} |network = [[American Broadcasting Company|ABC]] |first_aired = 27 март 2005 |last_aired = 22 мај 2005 |num_episodes = 9 |next_season = [[Вовед во анатомија (втора сезона)|Втора сезона]] |}} [[Податотека:Grey's Anatomy Logo.svg|мини|Лого на Вовед во анатомија]] '''Првата сезона''' од ''[[Вовед во анатомија]]'', [[САД|американска]] медицинско драматична [[телевизиска серија]] развиена од [[Шонда Рајмс]], започна да се емитува на 27 март 2005 на [[American Broadcasting Company|ABC]]. Сезоната заврши на 22 мај 2005, по 9 емитувани епизоди. Членови на глумечката екипа кои имаат редовна улога во првата сезона се [[Елен Помпео]], [[Сандра О]], [[Кетрин Хајгл]], [[Џастин Џејмберс]], [[Т.Р. Најт]], [[Чандра Вилсон]], [[Џејмс Пикенс Џуниор]], [[Исаија Вашингтон]] и [[Патрик Демпси]]. Целата сезона отпрвин служела како средносезонска замена за адвокатската драма ''[[Boston Legal]]'', веднаш по ''[[Очајни Домаќинки]]''. Првата сезона се емитуваше во неделите во 22 часот во САД, достигнувајќи 18.5 милиони гледачи неделно. Се најде на #9 место по гледаност. Сезона беше скратена од страна на мрежата на 9 епизоди наместо планираните 14, правејќи ја епизодата [[Кој кого набљудува? (Вовед во анатомија)|Кој кого набљудува?]] финале на првата сезона наместо планираното финале [[Донеси ја болката (Вовед во анатомија)|Донеси ја болката]] кое всушност се емитуваше како петта епизода од [[Вовед во анатомија (втора сезона)|втората сезона]]. == Глумечка екипа == == Продукција == == Епизоди == {| class="wikitable" |- ! style="background-color: #FFAA33" | Епизода ! style="background-color: #FFAA33" | Наслов ! style="background-color: #FFAA33" | Напишана од ! style="background-color: #FFAA33" | Режирана од ! style="background-color: #FFAA33" | Емитување во [[САД]] ! style="background-color: #FFAA33" | Емитување во [[РМ]] {{Episode list |EpisodeNumber=1-01 (1) |Title= A Hard Day's Night |AltTitle= Ноќ по тешкиот ден |DirectedBy=[[Шонда Рајмс]] |WrittenBy=[[Питер Хортон]] |OriginalAirDate= [[27 март]] [[2005]] |AltDate=[[25 септември]] [[2007]] |ShortSummary = Мередит Греј се вработува во болницата ''Сиетл Грејс'' каде ќе ги помине наредните 7 години како стажист. Но, уште на првиот ден Мередит добива изненадување, непознатиот човек со кој ја поминала мината ноќ, излегува дека и е шеф. Во меѓувреме, Џорџ е избран да учествува на првата операција. |LineColor=FFAA33 |TopColor=FFFFFF }} {{Episode list |EpisodeNumber=1-02 (2) |Title=The First Cut is the Deepest |AltTitle= Првиот рез е најдлабок |Aux1=[[Шонда Рајмс]] |Aux2=[[Питер Хортон]] |OriginalAirDate= [[3 април]] [[2005]] |AltDate=[[2 октомври]] [[2007]] |ShortSummary= Мередит е во потрага по цимери за да може да ја задржи куќата на мајка и. Изи и помага на една кинеска чија ќерка е во опасност. Мередит го посетува трудничкото крило во болницата и забележува дека нешто не е во ред со едно од бебињата. |LineColor=FFAA33 |TopColor=FFFFFF }} {{Episode list |EpisodeNumber=1-03 (3) |Title=Winning a Battle, Losing the War |AltTitle= Добивме битка, ја изгубивме војната |Aux1=[[Шонда Рајмс]] |Aux2=[[Тони Голдвин]] |OriginalAirDate= [[10 април]] [[2005]] |AltDate=[[9 октомври]] [[2007]] |ShortSummary= Конкуренцијата се зголемува меѓу специјализантите кога се појавуваат многу повредени од велосипедска трка. Изи има потешкотија во наоѓањето на семејството на еден речиси мртов човек. Кристина се возбудува кога дознава дека семејството на човекот дозволува да ги донираат органите ако тој умре. Ова ја предизвикува Бејли да и одржи лекција на Кристина за однесувањето кон пациентите. Пациент, стар пријател на д-р Вебер, почнува да флертува со Џорџ. |LineColor=FFAA33 |TopColor=FFFFFF }} {{Episode list |EpisodeNumber=1-04 (4) |Title= No Man's Land |AltTitle= Ничија земја |Aux1=[[Џејмс Д. Париот]] |Aux2=[[Адам Дејвидсон]] |OriginalAirDate= [[17 април]] [[2005]] |AltDate=[[16 октомври]] [[2007]] |ShortSummary= Џорџ чувствува дека ја губи машкоста откако увидува дека Медерит и Изи го гледаат поинаку. Стара колешка на мајката на Мередит е примена во болницата и е изненадена кога дознава дека Елис има ќерка Изи е бесна кога Алекс ја нарекува модел, а тој скришно ќе ископира фотографии на кои таа е полугола и ќе ги залепи во соблекувалната. Додека Медерит се обидува да се справи со Алцајмеровата болест на мајка и, Дерек добива пациент, кому ноктите му се заплеткале во косата, но дијагнозата ќе покаже тумор. Еден пациент одбива да биде лечен од страна на Изи бидејќи ја препознава како модел од ''Бетани Виспер'' (компанијата во која таа работела). |LineColor=FFAA33 |TopColor=FFFFFF }} {{Episode list |EpisodeNumber=1-05 (5) |Title= Shake Your Groove Thing |AltTitle= |Aux1=[[Ен Хемилтон]] |Aux2=[[Џон Дејвид Колс]] |OriginalAirDate= [[24 април]] [[2005]] |AltDate= [[23 октомври]] [[2007]] |ShortSummary= Изи подготвува забава за нејзиното момче Хенк, хокеј играч. На операција на отворено срце, Мередит му асистира на Бурк, но случајно со нокт ќе ја пробие заштитната ракавица и ќе го допре срцето и ќе се двоуми дали да му каже на Бурк. Кристина открива шокантна тајна за Бурк и двајцата имаат секс. На забавата Бејли ги фаќа Мередит и Дерек како имаат секс во кола. Изи не го поканува на Алекс на забавата, но на крајот ќе реши и таа да не отиде на забавата и ја поминува ноќта во операција со Алекс. |LineColor=FFAA33 |TopColor=FFFFFF }} {{Episode list |EpisodeNumber = 1-06 (6) |Title = If Tomorrow Never Comes |AltTitle = Ако нема ново утре |Aux1 = [[Криста Верноф]] |Aux2 = [[Скот Бразил]] |OriginalAirDate = [[1 мај]] [[2005]] |AltDate = [[30 октомври]] [[2007]] |ShortSummary = Кога д-р Дерек Шепард ја одбира Мередит да му асистира на операцијата на човек болен од Пракинсонова болес, д-р Бејли мисли дека тој покажува фаворизам кон Мередит и и одржува лекција. Алекс лекува пациентка од тумор со која се спријателува, но кога пациентката дознава дека тој зборува лошо за неа зад нејзин грб бара да и го променат докторот. |LineColor=FFAA33 |TopColor=FFFFFF }} {{Episode list |EpisodeNumber=1-07 (7) |Title=The Self-Destruct Button |AltTitle=Копче за самоуништување |Aux1=[[Кип Кониг]] |Aux2=[[Дарнел Мартин]] |OriginalAirDate= [[8 мај]] [[2005]] |AltDate=[[6 ноември]] [[2007]] |ShortSummary= [[Џорџ О'Мали|Џорџ]] и [[Изабел „Изи“ Стивенс|Изи]] го следат [[Дерек Шепард|Дерек]] и откриваат дека тој спие со [[Мередит Греј|Медерит]]. [[Џорџ О'Мали|Џорџ]] е бесен, но [[Изабел „Изи“ Стивенс|Изи]] појавува чудна реакција. [[Алекс Карев|Алекс]] добива пациент со прострелна рана и открива дека тој го натерал неговиот пријател да го застрела. Но, од куршумот, ќе му се инфицираат тетоважите. [[Мередит Греј|Медерит]] и асистира на [[Миранда Бејли|Бејли]] во случајот на пациентка која самоиницијативно направила бајпас операција во Мексико без дозвола на родителите. Тие откриваат дека операцијата е нестручно изведена и треба да ја спасат. [[Изабел „Изи“ Стивенс|Изи]] му помага на пациент кој проголтал клучеви од неговата девојка зошто таа го откачила. [[Миранда Бејли|Бејли]] ја уценува [[Мередит Греј|Медерит]] да ја заврши врската со [[Дерек Шепард|Дерек]]. [[Џорџ О'Мали|Џорџ]] се сомнева дека еден анестезиолок пие алкохол за време на работното време и заспива на операциите. [[Кристина Јанг|Кристина]] открива последица од спиењето со [[Престон Бурк|Бурк]] а тоа е дека е бремена. |LineColor=FFAA33 |TopColor=FFFFFF }} {{Episode list |EpisodeNumber=1-08 (8) |Title=Save Me |AltTitle=Спаси ме |Aux1=[[Мими Шмир]] |Aux2=[[Сара Пиа Андерсон]] |OriginalAirDate= [[15 мај]] [[2005]] |AltDate=[[13 ноември]] [[2007]] |ShortSummary= Целата болница дознава за врската на [[Мередит Греј|Медерит]] и [[Дерек Шепард|Дерек]]. [[Алекс Карев|Алекс]] и [[Престон Бурк|Бурк]] се соочуваат со тинејџерка која не сака операција поради нејзината вера. [[Кристина Јанг|Кристина]] и [[Изабел „Изи“ Стивенс|Изи]] лекуваат пациентка со рак на дојка, но откриваат дека таа е бремена и не може да има хемотерапија. [[Мередит Греј|Медерит]] и [[Дерек Шепард|Дерек]] лекуваат пациент кој полека се парализира, а таа верува дека тоа е психосоматски проблем а не болест, но [[Дерек Шепард|Дерек]] сака да го оперира. [[Кристина Јанг|Кристина]] крие од [[Престон Бурк|Бурк]] за бебето и размислува за абортус. [[Џорџ О'Мали|Џорџ]] ја запознава Оливија и се вљубува во неа. |LineColor=FFAA33 |TopColor=FFFFFF }} {{Episode list |EpisodeNumber=1-09 (9) |Title=Who's Zoomin' Who? |AltTitle=Кој кого набљудува? |Aux1=[[Габриел Стантон]] & Хари Верксман |Aux2=[[Венди Стенцлер]] |OriginalAirDate= [[22 мај]] [[2005]] |AltDate=[[20 ноември]] [[2007]] |ShortSummary= Во клиниката избива епидемија на сифилис. [[Ричард Вебер|Вебер]] свикува итен состанок кога открива дека и меѓу персоналот има заразени и сите ги праќа на тестирање. [[Изабел „Изи“ Стивенс|Изи]] и [[Кристина Јанг|Кристина]] се грижат за пациент кој е алкохоличар, а неговата сопруга и ќерка се караат за лекувањето. [[Престон Бурк|Бурк]] го лекува неговиот колега од факултет Бил и ќе дознае од него дека неговата сопруга е бремена, но открива дека тој е стерилен и не знае за тоа. Тој ќе се соочи со дилемата дали да му каже дека жена му го изневерила. [[Џорџ О'Мали|Џорџ]] се сомнева дека Оливија го заразила со сифилис, но ќе збесне кога ќе го открие кој е виновникот. [[Ричард Вебер|Ричард]] му се доверува на [[Дерек Шепард|Дерек]] дека има проблеми со мозокот и мора да се оперира. [[Адисон Монтгомери|Адисон Шепард]] се враќа од Њујорк кај мажот и [[Дерек Шепард]]. [[Мередит Греј|Медерит]] е шокирана. |LineColor=FFAA33 |TopColor=FFFFFF }} |} {{Вовед во анатомија}} [[Категорија:Вовед во Анатомија]] 9km6igd3i585qmtkbiz45ewqqydl1mf 0 79315 5603263 5583244 2026-08-02T17:15:41Z Gurther 105215 5603263 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Гуменџе |name_local = Γουμένισσα |image_skyline = Giumendje-izgled (cropped).jpg |caption_skyline = Поглед на Гуменџе |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Гуменџе во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Гуменџе | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 56 | ГШ_сек = 53 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 27 | ГД_сек = 7 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 56.53 |lon_deg = 22 |lon_min = 27.7 |elevation_min = |elevation = 250 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Гуменџе |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 3292 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = 613 00 |area_code = 2343 |licence = |website = {{URL|https://www.goumenissa.eu/}} }} '''Гуменџе''' или '''Гуменџа''' ({{langx|el|Γουμένισσα}}, ''Гумениса''; до 1926 г. ''Γουμένιτσα'', ''Гуменица''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/170675 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece }}</ref>) — град во северно-средишниот дел на [[Егејска Македонија]], седиште на денешната општина [[Пајонија (општина)|Пајонија]] во рамките на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Сè до 1920-тите бил населен исклучиво со [[Македонци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|57}}</ref> == Географија == Градот се наоѓа на северниот крај на [[Солунско Поле|Солунското Поле]], во источното подножје на планината [[Пајак (планина)|Пајак]]. Претставува центар на областа [[Бојмија]],<ref>{{наведено списание | last = Шалдевъ | first = Христо | authorlink = Христо Шалдев | coauthors = | year = 1931 | month = Юний | title = Ичко Димитровъ - Гюпчевъ | journal = Илюстрация Илиндень | publisher = Илинденска организация | location = | volume = 1 | issue = 31 | pages = 5 | doi = | id = | url = http://macedonia.kroraina.com/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_4_issue_1.pdf | format = | accessdate = | langx|hide = | lang = }}</ref> дел од [[Гевгелиско-валандовска Котлина|Гевгелиско-валандовската Котлина]]. == Историја == === Во Отоманското Царство === [[Податотека:Gumendzha Svilarska Fabrika.JPG|мини|десно|250п|Свиларската фабрика во Гуменџе.]] Од 1696 г., населението на Гуменџе добило посебен статус со привилегии поради [[валавица|валавиците]] на [[Гуменџиска Река]] кои произведувале шајак за турската војска.<ref name="kilkis24c">[http://www.kilkis24.gr/κεντρα-αντιστασης-στο-ν-κιλκις/ Κεντρα αντιστασης στο ν. Κιλκις κατά την περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα – α` μέρος]{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, www.kilkis24.gr, 20.03.2012 г.</ref> Меѓу привилегиите биле даночно ослободување и забраната за доселување на муслимани. Ова е причината што Гуменџе бил единствениот град во Егејска Македонија без Турци.<ref name="Симовски" /> Во XIX век, Гуменџе било паланка во Ениџевардарската каза. Во 1848 г., рускиот славист [[Виктор Григорович]] („Очерк путешествия по Европейской Турции“) го опишал ''Игуменчо'' како македонско село.<ref name="Пропаганда">Нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>{{Григорович|91}}</ref> За разлика од [[Кукуш]] и [[Пазар (град)|Пазар]], во Гуменџе [[унијатство]]то не наишло на успех, што се должи на силното влијание на [[Иверски манастир|Иверскиот]] и [[Зографски манастир|Зографскиот манастир]].<ref name="kilkis24c"/> Во 1866–1867 г. во параклисот на метохот на Зограф во градот е отворено првото приватно народно училиште од зографскиот свештеник Харалампиј Ајдаринов, поради што тој е повлечен од грчкиот митрополит Никодим Воденски назад во манастирот,<ref>{{Възрожденска интелигенция|678}}</ref> а следната година учител бил Христо Родопски. Во 1869 г., населението на Гуменџе во протест го истерало владиката Никодим од градот.<ref name=Маркова72>{{Маркова 2|72}}</ref> Под притисок на патријаршиските власти двајцата македонски учители се прогонети, но училиштето останало да работи со општински учители во 1872–1873 г. Свештениците Петко и Ангел по општо барање на селаните одбиле да го признаат новиот грчки митрополит Агатангел и му ги исфрлиле името од богослужбата, поради што биле уапсени.<ref>{{Маркова 2|81}}</ref> Во 1873–1875 г., учител во народното училиште бил Никола Манов од [[Пирот]], кој го вовел звучниот метод во образованието, а по него тука учителствувал [[Венијамин Мачуковски]]. Во 1876–1878 г., во градот предавал [[Христо Бучков]]. Училиштето успеало да ја преживее [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]]. Веднаш потоа, во учебната 1878-79 г. проработела [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]] назначен преку [[Бугарска егзархија|Егзархијата]], назначувајќи го радовишанецот Христо Д. Урумов, кој останал на работното место три години, потпомогнат од општинскиот учител [[Георги Пејков]]. Властите ги испратиле двајцата во заточеништво, и на нивно место како учители дошле Христо Бандулов (1881–1883) и кукушанецот Нано Пандов (1883–1885). Училиштето во 1885 г. станало класно за време на учителите Иван Попставрев и Димитар Шалдев.<ref>Кирил патриарх Български. Българската екзархия в Одринско и Македония след Освободителната война 1877 – 1878. Том първи, книга втора, стр. 28 – 29.</ref> На австроунгарската воена карта гратчето е обележано како Ѓуменџе (''Gümendže''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис се води како Гуменѕа (''Γουμέντζα''), христијанско село. Според Николаос Схинас („Οδοιπορικαί σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, Νέας οροθετικής γραμμής και Θεσσαλίας“) во средината на 1880-тите ''Гуменца'' (Γουμέντσια) било село со 500 христијански семејства, од кои половината биле под [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-–-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 14 јули 2019 | publisher = lithoksou.net }}</ref> [[Густав Вајганд]] го посетил Гуменџе, и во 1894 г. во „Арумани“ напишал дека населението било македонско<ref name="Пропаганда" />, во поголем дел предадено на грчката странка, и дела селото имало 450 куќи.“<ref name="Аромъне 238">{{Аромъне|238}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Гуменџа'' било паланка во Ениџевардарската каза и броело 3.150 жители Македонци.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Населението на гратчето било поделено по деноминација — дел под Егзархијата, а дел под Патријаршијата. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Гуменџе имало 2.560 Македонци под [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и 2.440 Македонци под [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]]. Во него работеле двете [[странски пропаганди во Македонија|пропаганди]] — имало и бугарско и грчко училиште.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102 – 103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Гуменџе било македонско со 1000 куќи од кои 200 биле јабанџии.<ref>{{Мисирков}}</ref> Во септември 1910 г., гратчето настрадало во Разоружувачката акција на младотурците. Уапсени се неколку десетини жители, меѓу кои претседателот на бугарската општина и главниот учител Зеков.<ref>Дебърски глас, година 2, брой 24, 2 октомври 1910, стр. 2.</ref> По податоци на Егзархијата, во 1910 г. Гуменџе имало 881 куќа, со 981 семејства сочинети од 4.946 жители Македонци и имало две цркви.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61 – 69.</ref> Во 1910 г., Халкиопулос напишал дека во Гуменџе (''Γουμέντσα'') имало 700 патријаршисти и 2.280 егзархисти.<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> Гуменџе, заедно со [[Негуш]], биле главни [[лозарство|лозарски]] региони во Солунското Поле.<ref name="Милоевиќ 130">{{Милоевиќ|130}}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека ''Гуменџа'' пред Балканските војни имало 780 куќи на Македонци христијани и 20 куќи на Роми христијани.<ref>{{Милоевиќ|28}}</ref> При неговата посета во 1917-1918 г. тој ја забележал значајноста на лозарството и винарството во гратчето. Речиси целата околина на Гуменџе била прекриена со лозја.<ref>{{Милоевиќ|117}}</ref> Виното го откупувале [[Евреи]] од [[Солун]].<ref name="Милоевиќ 130" /> Покрај тоа, долго време, Гуменџе било центарот на [[свила]]рството во Макеоднија, кое опстојувало до Првата светска војна.<ref>Александар Метески, „Гуменџе и Пајак Планина“, ''Економија и бизнис'', година 28, број 326, 1 февруари 1025, стр. 51.</ref> Во 1912 г. во гратчето е отворена бугарска болница.<ref>{{Генов|50}}</ref> При избувнувањето на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] во 1912 г. 21 лице од Гуменџе отишле како доброволци во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македоно-одринското ополченство]] (МОО).<ref>{{МОО|840}}</ref> Самото гратче било ослободено од четата на [[Димитар Робков]] на 20–21 октомври, а четата на [[Костадин Џеков]] пристигнала на 23 октомври 1912 г. Во Гуменџе се сместиле и грчка и бугарски војска. Во декември 1912 г., Грците се обиделе да ја преземат зградата на кметството и полициската станица, но биле одбиени од четниците и бугарските војници.<ref>Бабев, Иван. Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София, 2009, стр. 521.</ref> Во 1913 г., кметот на Гуменџе, хаџи Тане Захаринов, неговиот помошник Христо (Ичко) Стаменитов и градскиот лекар [[Иван Алев]] биле принудени да избегаат во Кукуш поради навалите на грчките чети, а бугарскиот началник Ст. Војводов бил јавно навредуван и прозван во градскиот центар. Архијерејскиот егзархиски намесник Г. Дачов бил уапсен, а околу 176 повидни граѓани биле затворени вон градот.<ref>{{Генов|163, 166, 184}}</ref> [[Податотека:Gumendzhe Nosii.jpg|мини|250п|Гуменџенци во народни носии]] <gallery class="center" caption="Список на гуменџенџи затворени на островот Трикери во 1913 г., изработен од Христо Шалдев"> BASA-1900K-1-16-1.JPG | BASA-1900K-1-16-1a.JPG | BASA-1900K-1-16-2.JPG| </gallery> === Во Грција === [[Податотека:BgcyrkvaGiumendja 302.jpg|мини|250п|Старата црква „[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Гуменџе|Св. Ѓорѓи]]“ во Гуменџе.]] По [[Втора балканска војна|Втората балканска војан]] Гуменџе влегло во Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1912 г. е заведено како населба со [[христијанство|христијанска]] религија и [[македонски јазик]]. Во 1913 г. попишани се 3.415 жители, кои во 1920 г. се намалиле на 2.859 лица.<ref name="Симовски" /> Голем број семејства и поединци се принудно иселени во [[Бугарија]] и [[САД]]. Според [[Тодор Симовски]], помеѓу 1913 и 1925 г. во Бугарија се преселиле 180 семејства (571 жител).<ref name="Симовски" /> На нивно место властите довеле [[Грци]], претежно од [[Станимака]] (денешен Асеновград) во Бугарија, а помал дел од [[Понд]] и [[Мала Азија]].<ref name="Симовски" /> Ликвидирани се 286 имоти на Македонците преселени во Бугарија.<ref name="lithoksou"/> Во 1928 г. Гуменџе е заведено како мешано староседелско-дојденска населба со 4.433 жители, од кои 1.676 лица (427 семејства) биле грчки дојденци.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Во 1926 г. паланката е преименувана во Гумениса за да звучи порчки.<ref>{{Citation |title=Λιθοξόου, Δημήτρης. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 – 1971 |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm }}</ref> Според статистиката на [[Народноослободителен фронт|НОФ]] од 1940 г. 4.927 Гуменџе имало жители, од кои дури 4.000 [[Македонци]], бидејќи значаен дел од дојдените Грци во меѓувреме се преселиле на други места.<ref name="Симовски" /> Во [[НОБ во Егејска Македонија|Втората светска војна]] и [[Граѓанска војна во Грција|Граѓанската војна]] населението на Гуменџе зело активно учество, но и многу настрадало заради нивната борба во македонската кауза. За време на Граѓанската војна Македонците масовно се приклучиле на [[ЕЛАС]] и [[ДАГ]], надевајќи се дека ќе ги добијат своите права. На планината Пајак бил стациониран одред на [[НОФ]] со околу 30 борци. Партизаните удриле и на градот, но не можеле да го задржат. По поразот на [[Демократска армија на Грција|Демократската армија]] (ДАГ) повторно имало иселувања на Македонци. Извесен број македонски семејства биле приморани да се преселат во [[НР Македонија]].<ref name="Симовски" /> За време на Втората светска војна гратчето било во германската окупациска зона и во него бугарските сили создале огранок на „[[Охрана]]“.<ref>[http://www.promacedonia.org/mpr/ohrana.html Мичев, Добрин. Българското национално дело в Югозападна Македония (1941 – 1944 г.)]</ref> Во мај 1944 г. германските власти уапсиле стотина лица од Гуменџе и околните села, погубувајќи 52 од нив кај реката Цикарчица заради партизански активности.<ref>[http://www.pollitecon.com/html/freedom_fighters/The_Fifty_Two_Executed_from_Gumenichko.htm Elizabeth Kolupacev Stewart, For Sacred National Freedom: Portraits Of Fallen Freedom Fighters, Politecon Publications, 2009]{{Dead link|date=октомври 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Овој настан е познат како [[Масакр во Гуменџе]]. По војните Гуменџе покажало пораст благодарение на преселбите на жители од планинските села.<ref name="Симовски" /> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Гуменџе преиемнувани со службен указ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Сува Река<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> || Σούκα Ρέκα || Ксиропотамос || Ξηροπόταμος<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1049}}</ref> || река на Ј од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Либашки Рид<ref name="Ген"/> || Λιμπάσκεριτ || Филира || Φιλλύρα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на ЈИ од Гуменџе и на Ј од [[Тушилово]] (244,5 м)<ref name="Ген"/> |- || Карадина<ref name="Ген"/> || Καραντίνι || Клисто Рема || Κλειστό Ρέμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на Ј од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Казан<ref name="Ген"/> || Καζάν || Казани || Καζάνι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на Ј од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Рамнища<ref name="Ген"/> || Ραμνίστα || Платија || Πλατεία<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на ЈИ од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Цикарчица<ref name="Ген"/> || Τσικαρτσίτσα || Халијас || Χαλιάς<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на ЈЗ од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Пицика<ref name="Ген"/> || Πίτσικα || Нотос || Νόθος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на Ј од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Јурвица<ref name="Ген"/> || Γιούρβιτσα || Георгија || Γεωργία<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на Ј од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Барата<ref name="Ген"/> || Μπάρατα || Нерократима || Νεροκράτημα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на ЈИ од Гуменџе и на Ј од Тушилово<ref name="Ген"/> |- || Вртоп<ref name="Ген"/> || Βαρτόκ || Гиристо || Γυριστό<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на И од Гуменџе и на Ј од Тушилово<ref name="Ген"/> |- || Грамади<ref name="Ген"/> || Γραμμάδες || Схиста || Σχιστά<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на СЗ од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Мицков Дол<ref name="Ген"/> || Μιτσικώφ Ντόλ || Аркудолакос || Άρκουδόλακκος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река, десна притока на [[Црна Река (Егејска Македонија)|Црна Река]]<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|4.927|4.528|5.026|4.621|4.301|4.100|4.030|3.609|3.292}} == Културни и природни знаменитости == Најпознатите знаменитости во Гуменџе се црквите „Успение на Пресвета Богородица“ и „Свети Ѓорѓи“, како и градската чешма во центарот на градот, изградена во 1918 година од француската војска.<ref>Александар Метески, „Гуменџе и Пајак Планина“, ''Економија и бизнис'', година 28, број 326, 1 февруари 1025, стр. 50-51.</ref> ;Цркви * „[[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Гуменџе|Успение на пресв. Богородица]]“ од 1802 г. * „[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Гуменџе|Св. Ѓорѓи]]“ од 1862 г. ;Установи * [[Етнографски музеј (Гуменџе)|Етнографски музеј]] == Личности == [[Податотека:Hristo Batandjiev 2.JPG|мини|десно|200п|Христо Батанџиев]] * [[Михаил Чаков]] * [[Ристо Менчев]] — партизан * [[Христо Батанџиев]] — еден од основачите на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] * [[Георги Василевски]] (1935-2009) — македонски филмски критичар, публицист и теоретичар на филмот * [[Ичко Бојчев]] — македонски револуционер * [[Константин Џеков]] — македонски револуционер, гевгелиски војвода на МРО * [[Христо Шалдев]] — македонски револуционер * [[Иван Алев]] — македонски револуционер и лекар. * [[Марика Индева|Марика Старовиќ Индева]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Елена Качакова]] (1925-1944) — учесник во НОВ на Македонија == Поврзано == * [[Масакр во Гуменџе]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Goumenissa}} * [https://www.goumenissa.eu/ Портал на Гуменџе] {{el}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Гуменџе| ]] [[Категорија:Градови во Егејска Македонија]] [[Категорија:Пајонија (општина)]] [[Категорија:Вински региони во Грција]] [[Категорија:Пајак (планина)]] 2q62447r0n87pf60bimaklj80smknx5 5603269 5603263 2026-08-02T17:22:05Z Gurther 105215 5603269 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Гуменџе |name_local = Γουμένισσα |image_skyline = Giumendje-izgled (cropped).jpg |caption_skyline = Поглед на Гуменџе |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Гуменџе во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Гуменџе | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 56 | ГШ_сек = 53 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 27 | ГД_сек = 7 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 56.53 |lon_deg = 22 |lon_min = 27.7 |elevation_min = |elevation = 250 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Гуменџе |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 3292 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = 613 00 |area_code = 2343 |licence = |website = {{URL|https://www.goumenissa.eu/}} }} '''Гуменџе''' или '''Гуменџа''' ({{langx|el|Γουμένισσα}}, ''Гумениса''; до 1926 г. ''Γουμένιτσα'', ''Гуменица''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/170675 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece }}</ref>) — град во северно-средишниот дел на [[Егејска Македонија]], седиште на денешната општина [[Пајонија (општина)|Пајонија]] во рамките на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Сè до 1920-тите бил населен исклучиво со [[Македонци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|57}}</ref> == Географија == Градот се наоѓа на северниот крај на [[Солунско Поле|Солунското Поле]], во источното подножје на планината [[Пајак (планина)|Пајак]]. Претставува центар на областа [[Бојмија]],<ref>{{наведено списание | last = Шалдевъ | first = Христо | authorlink = Христо Шалдев | coauthors = | year = 1931 | month = Юний | title = Ичко Димитровъ - Гюпчевъ | journal = Илюстрация Илиндень | publisher = Илинденска организация | location = | volume = 1 | issue = 31 | pages = 5 | doi = | id = | url = http://macedonia.kroraina.com/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_4_issue_1.pdf | format = | accessdate = | langx|hide = | lang = }}</ref> дел од [[Гевгелиско-валандовска Котлина|Гевгелиско-валандовската Котлина]]. == Историја == === Во Отоманското Царство === [[Податотека:Gumendzha Svilarska Fabrika.JPG|мини|десно|250п|Свиларската фабрика во Гуменџе.]] Од 1696 г., населението на Гуменџе добило посебен статус со привилегии поради [[валавица|валавиците]] на [[Гуменџиска Река]] кои произведувале шајак за турската војска.<ref name="kilkis24c">[http://www.kilkis24.gr/κεντρα-αντιστασης-στο-ν-κιλκις/ Κεντρα αντιστασης στο ν. Κιλκις κατά την περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα – α` μέρος]{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, www.kilkis24.gr, 20.03.2012 г.</ref> Меѓу привилегиите биле даночно ослободување и забраната за доселување на муслимани. Ова е причината што Гуменџе бил единствениот град во Егејска Македонија без Турци.<ref name="Симовски" /> Во XIX век, Гуменџе било паланка во Ениџевардарската каза. Во 1848 г., рускиот славист [[Виктор Григорович]] („Очерк путешествия по Европейской Турции“) го опишал ''Игуменчо'' како македонско село.<ref name="Пропаганда">Нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>{{Григорович|91}}</ref> За разлика од [[Кукуш]] и [[Пазар (град)|Пазар]], во Гуменџе [[унијатство]]то не наишло на успех, што се должи на силното влијание на [[Иверски манастир|Иверскиот]] и [[Зографски манастир|Зографскиот манастир]].<ref name="kilkis24c"/> Во 1866–1867 г. во параклисот на метохот на Зограф во градот е отворено првото приватно народно училиште од зографскиот свештеник Харалампиј Ајдаринов, поради што тој е повлечен од грчкиот митрополит Никодим Воденски назад во манастирот,<ref>{{Възрожденска интелигенция|678}}</ref> а следната година учител бил Христо Родопски. Во 1869 г., населението на Гуменџе во протест го истерало владиката Никодим од градот.<ref name=Маркова72>{{Маркова 2|72}}</ref> Под притисок на патријаршиските власти двајцата македонски учители се прогонети, но училиштето останало да работи со општински учители во 1872–1873 г. Свештениците Петко и Ангел по општо барање на селаните одбиле да го признаат новиот грчки митрополит Агатангел и му ги исфрлиле името од богослужбата, поради што биле уапсени.<ref>{{Маркова 2|81}}</ref> Во 1873–1875 г., учител во народното училиште бил Никола Манов од [[Пирот]], кој го вовел звучниот метод во образованието, а по него тука учителствувал [[Венијамин Мачуковски]]. Во 1876–1878 г., во градот предавал [[Христо Бучков]]. Училиштето успеало да ја преживее [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]]. Веднаш потоа, во учебната 1878-79 г. проработела [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]] назначен преку [[Бугарска егзархија|Егзархијата]], назначувајќи го радовишанецот Христо Д. Урумов, кој останал на работното место три години, потпомогнат од општинскиот учител [[Георги Пејков]]. Властите ги испратиле двајцата во заточеништво, и на нивно место како учители дошле Христо Бандулов (1881–1883) и кукушанецот Нано Пандов (1883–1885). Училиштето во 1885 г. станало класно за време на учителите Иван Попставрев и Димитар Шалдев.<ref>Кирил патриарх Български. Българската екзархия в Одринско и Македония след Освободителната война 1877 – 1878. Том първи, книга втора, стр. 28 – 29.</ref> На австроунгарската воена карта гратчето е обележано како Ѓуменџе (''Gümendže''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис се води како Гуменѕа (''Γουμέντζα''), христијанско село. Според Николаос Схинас („Οδοιπορικαί σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, Νέας οροθετικής γραμμής και Θεσσαλίας“) во средината на 1880-тите ''Гуменца'' (Γουμέντσια) било село со 500 христијански семејства, од кои половината биле под [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-–-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 14 јули 2019 | publisher = lithoksou.net }}</ref> [[Густав Вајганд]] го посетил Гуменџе, и во 1894 г. во „Арумани“ напишал дека населението било македонско<ref name="Пропаганда" />, во поголем дел предадено на грчката странка, и дела селото имало 450 куќи.“<ref name="Аромъне 238">{{Аромъне|238}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Гуменџа'' било паланка во Ениџевардарската каза и броело 3.150 жители Македонци.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Населението на гратчето било поделено по деноминација — дел под Егзархијата, а дел под Патријаршијата. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Гуменџе имало 2.560 Македонци под [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и 2.440 Македонци под [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]]. Во него работеле двете [[странски пропаганди во Македонија|пропаганди]] — имало и бугарско и грчко училиште.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102 – 103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Гуменџе било македонско со 1.000 куќи од кои 200 биле јабанџии.<ref>{{Мисирков}}</ref> Во септември 1910 г., гратчето настрадало во Разоружувачката акција на младотурците. Уапсени се неколку десетини жители, меѓу кои претседателот на бугарската општина и главниот учител Зеков.<ref>Дебърски глас, година 2, брой 24, 2 октомври 1910, стр. 2.</ref> По податоци на Егзархијата, во 1910 г. Гуменџе имало 881 куќа, со 981 семејства сочинети од 4.946 жители Македонци и имало две цркви.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61 – 69.</ref> Во 1910 г., Халкиопулос напишал дека во Гуменџе (''Γουμέντσα'') имало 700 патријаршисти и 2.280 егзархисти.<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> Гуменџе, заедно со [[Негуш]], биле главни [[лозарство|лозарски]] региони во Солунското Поле.<ref name="Милоевиќ 130">{{Милоевиќ|130}}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека ''Гуменџа'' пред Балканските војни имало 780 куќи на Македонци христијани и 20 куќи на Роми христијани.<ref>{{Милоевиќ|28}}</ref> При неговата посета во 1917-1918 г. тој ја забележал значајноста на лозарството и винарството во гратчето. Речиси целата околина на Гуменџе била прекриена со лозја.<ref>{{Милоевиќ|117}}</ref> Виното го откупувале [[Евреи]] од [[Солун]].<ref name="Милоевиќ 130" /> Покрај тоа, долго време, Гуменџе било центарот на [[свила]]рството во Макеоднија, кое опстојувало до Првата светска војна.<ref>Александар Метески, „Гуменџе и Пајак Планина“, ''Економија и бизнис'', година 28, број 326, 1 февруари 1025, стр. 51.</ref> Во 1912 г. во гратчето е отворена бугарска болница.<ref>{{Генов|50}}</ref> При избувнувањето на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] во 1912 г. 21 лице од Гуменџе отишле како доброволци во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македоно-одринското ополченство]] (МОО).<ref>{{МОО|840}}</ref> Самото гратче било ослободено од четата на [[Димитар Робков]] на 20–21 октомври, а четата на [[Костадин Џеков]] пристигнала на 23 октомври 1912 г. Во Гуменџе се сместиле и грчка и бугарски војска. Во декември 1912 г., Грците се обиделе да ја преземат зградата на кметството и полициската станица, но биле одбиени од четниците и бугарските војници.<ref>Бабев, Иван. Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София, 2009, стр. 521.</ref> Во 1913 г., кметот на Гуменџе, хаџи Тане Захаринов, неговиот помошник Христо (Ичко) Стаменитов и градскиот лекар [[Иван Алев]] биле принудени да избегаат во Кукуш поради навалите на грчките чети, а бугарскиот началник Ст. Војводов бил јавно навредуван и прозван во градскиот центар. Архијерејскиот егзархиски намесник Г. Дачов бил уапсен, а околу 176 повидни граѓани биле затворени вон градот.<ref>{{Генов|163, 166, 184}}</ref> [[Податотека:Gumendzhe Nosii.jpg|мини|250п|Гуменџенци во народни носии]] <gallery class="center" caption="Список на гуменџенџи затворени на островот Трикери во 1913 г., изработен од Христо Шалдев"> BASA-1900K-1-16-1.JPG | BASA-1900K-1-16-1a.JPG | BASA-1900K-1-16-2.JPG| </gallery> === Во Грција === [[Податотека:BgcyrkvaGiumendja 302.jpg|мини|250п|Старата црква „[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Гуменџе|Св. Ѓорѓи]]“ во Гуменџе.]] По [[Втора балканска војна|Втората балканска војан]] Гуменџе влегло во Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1912 г. е заведено како населба со [[христијанство|христијанска]] религија и [[македонски јазик]]. Во 1913 г. попишани се 3.415 жители, кои во 1920 г. се намалиле на 2.859 лица.<ref name="Симовски" /> Голем број семејства и поединци се принудно иселени во [[Бугарија]] и [[САД]]. Според [[Тодор Симовски]], помеѓу 1913 и 1925 г. во Бугарија се преселиле 180 семејства (571 жител).<ref name="Симовски" /> На нивно место властите довеле [[Грци]], претежно од [[Станимака]] (денешен Асеновград) во Бугарија, а помал дел од [[Понд]] и [[Мала Азија]].<ref name="Симовски" /> Ликвидирани се 286 имоти на Македонците преселени во Бугарија.<ref name="lithoksou"/> Во 1928 г. Гуменџе е заведено како мешано староседелско-дојденска населба со 4.433 жители, од кои 1.676 лица (427 семејства) биле грчки дојденци.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Во 1926 г. паланката е преименувана во Гумениса за да звучи порчки.<ref>{{Citation |title=Λιθοξόου, Δημήτρης. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 – 1971 |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm }}</ref> Според статистиката на [[Народноослободителен фронт|НОФ]] од 1940 г. 4.927 Гуменџе имало жители, од кои дури 4.000 [[Македонци]], бидејќи значаен дел од дојдените Грци во меѓувреме се преселиле на други места.<ref name="Симовски" /> Во [[НОБ во Егејска Македонија|Втората светска војна]] и [[Граѓанска војна во Грција|Граѓанската војна]] населението на Гуменџе зело активно учество, но и многу настрадало заради нивната борба во македонската кауза. За време на Граѓанската војна Македонците масовно се приклучиле на [[ЕЛАС]] и [[ДАГ]], надевајќи се дека ќе ги добијат своите права. На планината Пајак бил стациониран одред на [[НОФ]] со околу 30 борци. Партизаните удриле и на градот, но не можеле да го задржат. По поразот на [[Демократска армија на Грција|Демократската армија]] (ДАГ) повторно имало иселувања на Македонци. Извесен број македонски семејства биле приморани да се преселат во [[НР Македонија]].<ref name="Симовски" /> За време на Втората светска војна гратчето било во германската окупациска зона и во него бугарските сили создале огранок на „[[Охрана]]“.<ref>[http://www.promacedonia.org/mpr/ohrana.html Мичев, Добрин. Българското национално дело в Югозападна Македония (1941 – 1944 г.)]</ref> Во мај 1944 г. германските власти уапсиле стотина лица од Гуменџе и околните села, погубувајќи 52 од нив кај реката Цикарчица заради партизански активности.<ref>[http://www.pollitecon.com/html/freedom_fighters/The_Fifty_Two_Executed_from_Gumenichko.htm Elizabeth Kolupacev Stewart, For Sacred National Freedom: Portraits Of Fallen Freedom Fighters, Politecon Publications, 2009]{{Dead link|date=октомври 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Овој настан е познат како [[Масакр во Гуменџе]]. По војните Гуменџе покажало пораст благодарение на преселбите на жители од планинските села.<ref name="Симовски" /> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Гуменџе преиемнувани со службен указ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Сува Река<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> || Σούκα Ρέκα || Ксиропотамос || Ξηροπόταμος<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1049}}</ref> || река на Ј од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Либашки Рид<ref name="Ген"/> || Λιμπάσκεριτ || Филира || Φιλλύρα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на ЈИ од Гуменџе и на Ј од [[Тушилово]] (244,5 м)<ref name="Ген"/> |- || Карадина<ref name="Ген"/> || Καραντίνι || Клисто Рема || Κλειστό Ρέμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на Ј од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Казан<ref name="Ген"/> || Καζάν || Казани || Καζάνι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на Ј од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Рамнища<ref name="Ген"/> || Ραμνίστα || Платија || Πλατεία<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на ЈИ од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Цикарчица<ref name="Ген"/> || Τσικαρτσίτσα || Халијас || Χαλιάς<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на ЈЗ од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Пицика<ref name="Ген"/> || Πίτσικα || Нотос || Νόθος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на Ј од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Јурвица<ref name="Ген"/> || Γιούρβιτσα || Георгија || Γεωργία<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на Ј од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Барата<ref name="Ген"/> || Μπάρατα || Нерократима || Νεροκράτημα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на ЈИ од Гуменџе и на Ј од Тушилово<ref name="Ген"/> |- || Вртоп<ref name="Ген"/> || Βαρτόκ || Гиристо || Γυριστό<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на И од Гуменџе и на Ј од Тушилово<ref name="Ген"/> |- || Грамади<ref name="Ген"/> || Γραμμάδες || Схиста || Σχιστά<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на СЗ од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Мицков Дол<ref name="Ген"/> || Μιτσικώφ Ντόλ || Аркудолакос || Άρκουδόλακκος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река, десна притока на [[Црна Река (Егејска Македонија)|Црна Река]]<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|4.927|4.528|5.026|4.621|4.301|4.100|4.030|3.609|3.292}} == Културни и природни знаменитости == Најпознатите знаменитости во Гуменџе се црквите „Успение на Пресвета Богородица“ и „Свети Ѓорѓи“, како и градската чешма во центарот на градот, изградена во 1918 година од француската војска.<ref>Александар Метески, „Гуменџе и Пајак Планина“, ''Економија и бизнис'', година 28, број 326, 1 февруари 1025, стр. 50-51.</ref> ;Цркви * „[[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Гуменџе|Успение на пресв. Богородица]]“ од 1802 г. * „[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Гуменџе|Св. Ѓорѓи]]“ од 1862 г. ;Установи * [[Етнографски музеј (Гуменџе)|Етнографски музеј]] == Личности == [[Податотека:Hristo Batandjiev 2.JPG|мини|десно|200п|Христо Батанџиев]] * [[Михаил Чаков]] * [[Ристо Менчев]] — партизан * [[Христо Батанџиев]] — еден од основачите на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] * [[Георги Василевски]] (1935-2009) — македонски филмски критичар, публицист и теоретичар на филмот * [[Ичко Бојчев]] — македонски револуционер * [[Константин Џеков]] — македонски револуционер, гевгелиски војвода на МРО * [[Христо Шалдев]] — македонски револуционер * [[Иван Алев]] — македонски револуционер и лекар. * [[Марика Индева|Марика Старовиќ Индева]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Елена Качакова]] (1925-1944) — учесник во НОВ на Македонија == Поврзано == * [[Масакр во Гуменџе]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Goumenissa}} * [https://www.goumenissa.eu/ Портал на Гуменџе] {{el}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Гуменџе| ]] [[Категорија:Градови во Егејска Македонија]] [[Категорија:Пајонија (општина)]] [[Категорија:Вински региони во Грција]] [[Категорија:Пајак (планина)]] i9bvtuflhs0xo1w4lbfo6mrssdpznpl 0 98142 5603374 5603124 2026-08-02T22:21:36Z Γεώργιος Τερζής 1 134849 /* */ 5603374 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Лионел Меси | image = [[File:Lionel_Messi_20180626.jpg|230px]] | fullname = Лионел Андреас Меси<ref name="profile"/><ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.soccerway.com/players/lionel-andres-messi/119/ | title = Lionel Andrés Messi at Soccerway | accessdate = 14 June 2009 | publisher = Soccerway}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=y|1987|6|24}} | cityofbirth = [[Росарио]], [[Санта Фе]] | countryofbirth = [[Аргентина]] | nationality = {{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] | height = 169 см<ref name="profile">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_09-10/plantilla/jugadors/messi.html | title = Lionel Andrés Messi | accessdate = 3 May 2008 | publisher = fcbarcelona.com | archive-date = 2012-05-26 | archive-url = https://archive.today/20120526231308/http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_09-10/plantilla/jugadors/messi.html | url-status = dead }}</ref> | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | currentclub = {{Fb team Inter Miami}} | clubnumber = 10 | youthyears1 = 1992–1995 | youthclubs1 = Грандоли | youthyears2 = 1995–2000 | youthclubs2 = [[ФК Њуелс олд бојс|Њуелс олд бојс]] | youthyears3 = 2000–2004 | youthclubs3 = [[ФК Барселона|Барселона]] | years1 = 2003–2004 |clubs1 = {{симбол2|600px Catalano azulgrana.png}} [[ФК Барселона Ц|Барселона Ц]] |caps1 = 10 |goals1 = 5 | years2 = 2004–2005 |clubs2 = {{Fb team Barcelona B}} |caps2 = 22 |goals2 = 6 | years3 = 2004–2021 |clubs3 = {{Fb team Barcelona}} |caps3 = 520 |goals3 = 474 | years4 = 2021–2023 |clubs4 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} |caps4 = 28 |goals4 = 8 | years5 = 2023- |clubs5 = {{Fb team Inter Miami}} |caps5 = 77 |goals5 = 69 | nationalyears1 = 2004–2005 |nationalteam1 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 20 години|Аргентина 20]] |nationalcaps1 = 18 |nationalgoals1 = 14 | nationalyears2 = 2007–2008 |nationalteam2 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина под 23 години|Аргентина 23]] |nationalcaps2 = 5 |nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 2005– |nationalteam3 = {{flagsport|ARG}} [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] |nationalcaps3 = 207|nationalgoals3 = 125 | pcupdate = 2 август 2026 | ntupdate = 2 август 2026 }} '''Лионел Андрес Меси''' ({{langx|es|Lionel Andrés Messi}}, {{IPA-es|ljoˈnel anˈdɾes ˈmesi}}; роден на {{роден на|24|јуни|1987}}) — [[Аргентина|аргентински]] [[фудбал]]ер што настапува за екипата за [[ФК Интермајами|Интер Мајами]] и [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|репрезентацијата на Аргентина]]. Тој се смета за еден од најдобрите фудбалери на својата генерација,<ref>{{наведени вести | last = Бродбент | first = Рик | date = 24 февруари 2006 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article734407.ece | title = Messi could be focal point for new generation | publisher = Times Online | accessdate = 31 март 2009 | location = Лондон | archive-date = 2011-07-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110727181929/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article734407.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{наведени вести | last = Гордон | first = Фил | date = 28 јули 2008 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/scotland/article4412665.ece | title = Lionel Messi proves a class apart | publisher = Times Online | accessdate = 31 март 2009 | location = Лондон | archive-date = 2008-12-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081204081721/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/scotland/article4412665.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{наведени вести | last = Вилијамс | first = Ричард | date = 24 април 2008 | url = http://www.guardian.co.uk/sport/blog/2008/apr/24/ronaldosspotofanguishmessi?commentpage=2 | title = Messi's dazzling footwork leaves an indelible mark | publisher = The Guardian | accessdate = 31 март 2009 | location=Лондон}}</ref> а често и за еден од најдобрите фудбалери на сите времиња,<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Lionel Messi is – and always was – the greatest player of his era |url=https://www.telegraph.co.uk/world-cup/2022/12/18/lionel-messi-greatest-player-era-whether-not-wins-world-cup/|publisher=The Daily Telegraph |accessdate =2 август 2026}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |title =Pelé has been voted the greatest footballer of all time |url =https://www.independent.co.uk/sport/football/pele-greatest-footballer-brazil-messi-ronaldo-maradona-voted-a8371576.html|publisher =The Independent |accessdate =2 август}}</ref> со неколку номинации за „[[Златна топка]]“ и за [[ФИФА Играч на годината|признанието на ФИФА за фудбалер на годината]] до својата 21. година, а веќе на возраст од 22 години ги освоил овие две награди.<ref name="Messi is best">{{Наведена мрежна страница|title = Messi världens bästa fotbollsspelare | url=http://www.eurosport.se/fotboll/la-liga/2009-2010/messi-vann-ballon-d%27or_sto2139561/story.shtml | publisher=Eurosport | date=12 јануари 2009 | accessdate=23 март 2010 | archive-date=2015-09-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150927140117/http://www.eurosport.se/fotboll/la-liga/2009-2010/messi-vann-ballon-d%27or_sto2139561/story.shtml | url-status=dead }}</ref><ref>{{наведени вести | url = http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy.html | title = European Footballer of the Year ("Ballon d'Or") | publisher = RSSSF | accessdate = 7 јули 2009}}</ref><ref name="Gala 2008">{{наведени вести | url = http://es.fifa.com/mm/document/classic/awards/99/15/28/resultsmenforfifa.combyplayer.pdf | title = FIFA World Player Gala 2008 | publisher = FIFA | accessdate = 7 јули 2009 | archive-date = 2019-05-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190515125420/https://es.fifa.com/mm/document/classic/awards/99/15/28/resultsmenforfifa.combyplayer.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{наведени вести | url = http://www.fifa.com/mm/document/classic/awards/finalmenbyplayer_32209.pdf | title = FIFA World Player Gala 2007 | publisher = FIFA | accessdate = 7 јули 2009 | archive-date = 2017-06-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170630222655/http://www.fifa.com/mm/document/classic/awards/finalmenbyplayer_32209.pdf | url-status = dead }}</ref> Неговиот стил и вештина потсетуваат на оние на [[Диего Марадона]], кој и самиот го прогласил Меси за свој „наследник“.<ref>{{наведени вести | last = Гарднер | first = Нил | date = 19 април 2007 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article1676692.ece | title = Is Messi the new Maradona? | publisher = Times Online | accessdate = 31 март 2009 | location = Лондон | archive-date = 2011-06-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110629112333/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article1676692.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2006-02/25/content_523966.htm|title=Maradona proclaims Messi as his successor|author=Ројтерс|publisher= China Daily |date= 25 февруари 2006 |accessdate= 8 октомври 2006}}</ref> == Клупска кариера == Меси почнал да игра фудбал на рана возраст и неговиот потенцијал бил набргу забележан од „[[ФК Барселона|Барселона]]“. Во 2000 година, тој го напуштил клубот „[[Њуелс Олд Бојс]]“ од родниот град [[Росарио, Санта Фе|Росарио]] и заминал со своето семејство во [[Европа]], бидејќи „Барселона“ му понудила лекување на неговиот здравствен проблем (недостаток на [[хормон]]от за раст). === Настапи за „Барселона“ === Кога дебитирал,истата година Барселона ја освоила [[Ла лига|шпанската лига]], а во 2006 покрај лигата, ја освоила и [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]]. Најмногу се пробил во сезоната 2006/07, станувајќи редовен играч во првиот тим, постигнувајќи [[хет-трик]] на [[Ел Класико]] со тоа завршувајќи ја лигата со 14 постигнати голови во 26 натпревари од лигата. Своето неофицијално деби во првиот тим на „Барселона“ Меси го направил на натпреварот против „[[ФК Порто|Порто]]“, во ноември 2003 година (на 16-годишна возраст). Една година подоцна, октомври 2004 година, тој дебитирал на првиот официјален натпревар (против „[[ФК Еспањол|Еспањол]]“) и станал третиот најмлад играч на сите времиња кои настапиле за „Барселона“, како и најмлад играч во „Ла лига“ (рекордот го срушил неговиот порaнешен клупски колега [[Бојан Кркиќ]] во септември 2007 година). Истата година, тој станал најмладиот играч во историјата на „Ла лига“ кој постигнал гол. ==== Сезона 2005-2006 ==== Во септември, вторпат во три месеци, „Барселона“ го обновила договорот со Меси. Тој истовремено стекнал шпанско државјанство, конечно стекнувајќи право да дебитира во шпанската прва лига. Во оваа сезона, Меси одиграл 17 натпревари и постигнал 6 голови, но сезоната ја завршил пред време, во март 2006 година, поради кинење на [[тетива]]та на десната [[нога]] во натпреварот против „[[ФК Челси|Челси]]“ во [[Лигата на шампионите]]. ==== Сезона 2006-2007 ==== [[Податотека:Barcelona vs Rangers.jpg|thumb|220px|right|Меси во натпреварот против Ренџерс во 2007]] Меси се зацврстил како играч во првата екипа на „Барселона“ со својата одлична игра против „Челси“ и против „[[Реал Мадрид]]“. Во ноември 2006 година, во натпреварот против „[[Реал Сарагоса]]“, Меси повторно се повредил и не играл три месеци. По враќањето од [[Аргентина]], [[Франк Рајкард]], внимателно го рехабилитирал и постепено го зголемувал времето на игра, од натпревар во натпревар. Набргу, Меси се вратил во форма постигнувајќи хет-трик. Кон крајот на сезоната, тој покажувал сè подобри резултати, така што 11 од своите 14 голови во „Ла лига“ ги постигнал во последните 13 натпревари. [[Податотека:Lionel Messi goal 19abr2007.jpg|thumb|left|220px|Меси кратко пред постигнување на гол против Хетафе]] Набргу, Меси бил сметан за новиот [[Марадона]]. Еден од неговите голови бил сличен на оној на Марадона против [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] на [[Светско првенство во фудбал 1986|Светскиот Куп на ФИФА во Мексико во 1986 година]], познат како гол на столетието. Светските спортски медиуми го нарекле ''Месидона''. Тој го истрчал истото растојание (62 м), поминал ист број на играчи (6), вклучувајќи го и голманот, шутирал од речиси иста позиција и истрчал кон корнерот, исто како што направил Марадона во [[Мексико]] во 1986 година. ==== Сезона 2007-2008 ==== Во текот на оваа сезона, Меси дал пет голови за една недела, донесувајќи ја Барселона меѓу првите четири тимови во Лигата. Двата голови што ги постигнал против [[Севиља]], на 22 септември, му ги посветил на [[Роналдињо]] кој тој период бил повреден. На 19 септември, тој постигнал еден гол кога [[Барселона]] го победила [[Олимпик Лион]] со резултат 3–0 во натпревар од [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]]. Меси постигнал уште два гола за победа на Барселона со резултат 4–1 против Реал Сарагоса. На 27 февруари, Меси го одиграл својот 100-ти меч за [[ФК Барселона|Барселона]] во натпреварот против [[ФК Валенсија|Валенсија]]. Потоа, Меси бил надвор од игра шест недели поради повреда на левата нога, здобиена за време на мечот против [[Селтик]] во Лигата на шампиони. Истата година, Меси бил номиниран за специјалната награда на ФИФА ПРО за најдобар напаѓач. истовремено, во една анкета, шпанскиот весник ''„Марка“'' го прогласил Меси за најдобар играч на светот, со освоени 77% од гласовите, при што тој бил споредуван со [[Франц Бекенбауер]] и [[Јохан Кроjф]]. ==== Сезона 2008-2009 ==== [[Податотека:Lionel Messi 31mar2007.jpg|150п|thumb|лево|Меси на натпревар против [[Депортиво ла Коруња]]]][[Податотека:039 men at work UEFA 2009, Rome.jpg|200px|thumb|right|Лионел Меси против [[Манчестер јунајтед]] во [[Финале на Лигата на шампионите во 2009 година|Финалето на Лигата на шампионите во 2009 година]]]] По заминувањето на Роналдињо од клубот, Меси го наследил неговиот дрес со број 10.<ref>{{наведени вести|url=http://www.goal.com/en/news/8/main/2008/08/04/803776/messi-inherits-ronaldinhos-no-10-shirt|title=Messi Inherits Ronaldinho's No. 10 Shirt|last=Sica|first=Gregory|publisher=Goal.com|date=2008-08-04|accessdate=2009-06-02}}</ref> Во октомври [[2008]] година, за време на мечот против [[ФК Шахтјор Донецк|Шахтјор]] од [[Донецк]], Меси постигнал два гола во последните седум минути, влегувајќи како замена за [[Тјери Анри]], и од резултат 0:1 во корист на Шахтјор во победа од 2:1 за [[ФК Барселона|Барселона]].<ref>{{наведени вести|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=254681&cc=5739|title=Late Messi brace nicks it|publisher=ESPN Soccernet|date=2008-10-01|accessdate=2009-05-29|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081234/http://soccernet.espn.go.com/report?id=254681&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Потоа, Меси одиграл уште еден импресивен натпревар против [[Севиља]]. Во декември 2008 година, Меси го постигнал вториот гол во мечот против [[Реал Мадрид]] кој завршил со резултат 2:0. Истовремено, со освоени 678 бода, тој бил прогласен за втор најдобар фудбалер на светот за 2008 година, според изборот на [[ФИФА]]. Својот прв хет-трик во [[2009]] година, Меси го постигнал против [[Атлетико Мадрид]], додека вториот од двата гола во мечот против [[Расинг Сантандер]] бил 5000-от гол за Барселона постигнат во шпанската лига. Подоцна, во 28-то коло на лигата, Меси го постигнал својот 30-ти гол во сезоната, обезбедувајќи победа од 6:0 во мечот против [[Малага]]. Во април 2009 година, Меси постигнал два гола против [[ФК Баерн Минхен|Баерн]] од [[Минхен]] во Лигата на шампиони. ==== Сезона 2009-2010 ==== ==== Сезона 2010-2011 ==== Во текот на календарската 2010 година, Меси постигнал вкупно 58 гола во дресот на „Барселона“, со што ја започнал својата прва календарска година во која постигнувал над 50 гола во сите натпревари одиграни за „Барселона“.<ref name="dailymail.co.uk">[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-5208445/Barca-star-Messi-breaks-record-time-scorer.html www.dailymail.co.uk, „Lionel Messi breaks Gerd Muller's record to become all-time goalscorer in Europe's top five leagues with 526th Barcelona strike... and more incredible statistics behind the Argentine's 2017“, 23.12.2017 (пристапено на 5.1.2018)]</ref> ==== Сезона 2011-2012 ==== Во сезоната [[2011]]/[[2012]], Меси повторно се истакнал со добро прикажаните партии, иако со својот клуб не успеал да го освои ниту шпанското првенство, ниту пак Лигата на шампионите, каде што во полуфиналето [[Барселона]] била елиминирана од [[Челси]]. Сепак, во оваа сезона, на одиграни 11 натпревари, Меси постигнал 14 голови во Лигата на шампионите, со што го израмнил рекордот за најдобар стрелец во една сезона, поставен од страна на [[Жозе Алтафини]] во сезоната [[1962]]/[[1963]]. Две сезони подоцна, Кристијано Роналдо го соборил овој рекорд.<ref>"Роналдо се израмни со Меси и со Алтафини", ''Дневник'', година XVIII, број 5433, петок, 4 април 2014, стр. 29.</ref><ref>"Роналдо го надмина Меси", ''Дневник'', година XVIII, број 5454, петок, 2 мај 2014, стр. 25.</ref> Исто така, Меси успеал да постигне неверојатен рекорд, постигнувајќи дури 50 голови во шпанската лига, оставајќи го зад себе лутиот соперник од [[Реал Мадрид]] - [[Кристијано Роналдо]], кој постигнал 46 голови. Притоа, ако се смета само календарската 2011 година, Меси постигнал вкупно 55 гола во дресот на „Барселона“.<ref name="dailymail.co.uk"/> За ова остварување, во октомври 2012 година, Меси по вторпат ја добил „Златната копачка“, која се доделува за најдобриот стрелец во [[Европа]]. Инаку, претходно Меси ја освоил истата награда пред две сезони.<ref>„Меси ја доби и втората Златна копачка“, ''Дневник'', година XVI, број 5001, вторник, 30 октомври 2012, стр. 25.</ref> На крајот од сезоната, во сите официјални натпревари за „Барселона“, Меси постигнал неверојатни 73 гола, што било апсолутен рекорд во шпанскиот фудбал.<ref>„Суарез во налет да соборува рекорди“, ''Дневник'', година XX, број 5991 среда, 17 февруари 2016, стр. 22.</ref> ==== Сезона 2012-2013 ==== Притоа, во текот на календарската 2012 година, Меси постигнал вкупно 79 гола во дресот на „Барселона“.<ref name="dailymail.co.uk"/> Во декември 2012 година, тој постигнал уште еден рекорд: на натпреварот против „[[Реал Бетис]]“, најпрвин го изедначил, а потоа и го соборил дотогашниот рекорд на [[Герд Милер]] за најмногу постигнати голови во една календарска година. На тој начин, со постигнатите 86 голови, тој станал најдобриот стрелец во текот на една календарска година во историјата на [[фудбал]]от.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/lionel-messi/9733565/Lionel-Messi-breaks-Gerd-Mullers-record-for-most-goals-in-a-calendar-year-with-brace-for-Barcelona-at-Real-Betis.html „Lionel Messi breaks Gerd Muller's record for most goals in a calendar year with brace for Barcelona at Real Betis“, The Telegraph, 9.12.2012 (пристапено на 5.1.2018)]</ref> ==== Сезона 2013-2014 ==== На [[6 ноември]] [[2013]] година, во натпреварот против [[Милан]], Меси го прекинал едномесечниот голгетерски пост. Имено, во четвртото коло од групата Х од [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]], кој се одиграл во [[Барселона]], Меси постигнал два гола (првиот од пенал), со што стигнал до вкупно 65 голови во Лигата на шампионите.<ref>"Арсенал не остана должен во Дортмунд", ''Дневник'', година XVII, број 5310, петок, 8 ноември 2013, стр. 27.</ref> Подоцна, на [[18 февруари]] [[2014]] година, во натпреварот против [[Манчестер сити]], одигран во [[Манчестер]] во рамките на осминафиналето на Лигата на шампионите, Меси стигнал до вкупно 66 голови во ова натпреварување, зацврстувајќи се на второто место на вечниот список на најдобрите стрелци, загрозувајќи го [[Раул Гонсалес|Раул]], кој постигнал вкупно 71 гол.<ref>„Роналдо жеден за голови, Касилјас совладан по 951 минута“, ''Дневник'', година XVIII, број 5403, петок, 28 февруари 2014, стр. 22.</ref> На реванш-натпреварот против Манчестер сити, одигран во [[Барселона]], на [[12 март]] [[2014]] година, Меси го постигнал и 67-от гол во Лигата на шампионите и со тоа станал играч со најмногу постигнати голови за еден клуб во историјата на ова натпреварување, престигнувајќи го Раул, кој постигнал 66 голови за [[Реал Мадрид]].<ref>„Барселона е на вистинскиот колосек“, ''Дневник'', година XVIII, број 5415, петок,14 март 2014, стр. 25.</ref> ==== Сезона 2014-2015 ==== На [[5 ноември]] [[2014]] година, во четвртото коло од групната фаза на [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]], на натпреварот против „[[ФК Ајакс|Ајакс]]“, одигран во [[Амстердам]], Меси ги постигнал двата гола за својот тим, со што го изедначил рекордот на Раул од 71 гол во Лигата на шампионите.<ref>„Енрике: Меси е најдобриот фудбалер на сите времиња“, ''Дневник'', година XVIII, број 5611, петок, 7 ноември 2014, стр. 27.</ref> На [[25 ноември]], во петтото коло од групната фаза на Лигата на шампионите, на натпреварот против АПОЕЛ, Меси постигнал хет-трик и така, со постигнати вкупно 74 гола, го престигнал Раул на списокот на најдобрите стрелци во Лигата.<ref>„Симеоне: Не знаев дали Манџукиќ ќе почне, а тој ми врати со хет-трик“, ''Дневник'', број 5629, година XVIII, петок, 28 ноември 2014, стр. 27.</ref> Во последното коло од групната фаза, на [[10 декември]] [[2014]] година, на домашен терен, „Барселона“ го победила „ПСЖ“ со 3:1, а Меси го постигнал 75. гол во Лигата на шампионите.<ref>„Насри: Сити може да победува и без Агуеро и Туре“, ''Дневник'', година XVIII, број 5640, петок, 12 декември 2014, стр. 27.</ref> <br /> Како потврда за добрите игри, на крајот од 2014 година, Меси бил номиниран меѓу тројцата кандидати за наградата „[[Златна топка]]“ која ја доделуваат [[ФИФА]] и „[[Франс фудбал]]“ за најдобар фудбалер на светот.<ref name="XVIII 2014">„Ноер: Не сум бренд како Роналдо и Меси“, ''Дневник'', број 5652, година XVIII, петок, 26 декември 2014, стр. 27</ref> Притоа, во текот на календарската 2014 година, Меси постигнал вкупно 50 гол во дресот на „Барселона“.<ref name="dailymail.co.uk"/> На крајот на 2014 година, Меси го соборил рекордот на поранешниот играч на „[[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]]“, [[Телмо Зара]], и станал најдобар стрелец во историјата на „[[Примера дивизион]]“, постигнувајќи 267 голови. <br /> И во [[2015]] година, Меси продолжил со одличната игра и во [[февруари]], на гостувањето против „[[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]]“, во кој „Барселона“ победила со 5:2, Меси ја остварил 105. асистенција во најдобрата шпанска лига, со што го израмнил рекордот на [[Луис Фиго]] како играч со најголем број асистенции во кариерата.<ref>„Меси покрај прв стрелец, стана и водечки асистент во Примера“, ''Дневник'', година XIX, број 5688, вторник, 10 февруари 2015, стр. 22-23.</ref> Според анализата на ЦИЕС, Меси бил најдобриот напаѓач во [[Европа]] во првите три месеци на 2015 година, со постигнати 17 голови и остварени 12 асистенции.<ref>„Меси е најдобриот напаѓач во 2015 година“, ''Дневник'', година XIX, број 5731, среда, 1 април 2015, стр. 26.</ref> На [[18 април]] [[2015]] година, на натпреварот против „[[ФК Валенсија|Валенсија]]“, Меси го постигнал својот 400. гол за „Барселона“ во сите официјални натпреварувања.<ref>[http://www.espnfc.com/barcelona/story/2393956/lionel-messi-scores-400th-goal-for-barcelona-in-all-competitions ESPNFC, „Lionel Messi scores 400th goal for Barcelona in all competitions“ (пристапено на 26.5.2015)]</ref> Исто така, во текот на сезоната, Меси постигнал десет гола во Лигата на шампионите. ====Сезона 2015-2016==== На [[16 септември]] [[2015]] година, на натпреварот против „[[ФК Рома|Рома]]“, одигран во [[Рим]], Меси настапил по 100. пат во Лигата на шампионите, како најмладиот фудбалер во историјата кој стигнал до 100 настапи во ова натпреварување.<ref>„Меси со јубилеен 100. двобој, Венгер го претрпе 50. пораз“, ''Дневник'', година XIX, број 5868, петок, 18 септември 2015, стр. 23.</ref> Во февруари 2016 година, на натпреварот против „Хихон“, Меси постигнал два гола со кои повторно влегол во историјата на шпанскиот фудбал: првиот бил неговиот 300. гол во шпанската лига, додека вториот гол бил 10.000 гол во историјата на „Барселона“.<ref>„Јубилејни два гола за Меси и Барселона“, ''Дневник'', година XX, број 5993 петок, 19 февруари 2016, стр. 22.</ref> ====Сезона 2016-2017==== Сезоната 2016-2017 во Лигата на шампионите Меси ја започнал на блескав начин: На [[14 септември]] [[2016]] година, на натпреварот против „Селтик“, во кој „Барселона“ победила со резултат 7:0, тој постигнал хет-трик,<ref>[https://www.theguardian.com/football/live/2016/sep/13/barcelona-celtic-champions-league-live The Guardian, „Lionel Messi scores hat-trick in Barcelona’s 7-0 thrashing of Celtic“ (пристапено на 1.11.2016)]</ref> а еден месец подоцна, на [[19 октомври]] [[2016]] година, на натпреварот против „[[ФК Манчестер сити|Манчестер сити]]“ го постигнал својот седми хет-трик, давајќи клучен придонес во убедливата победа на Барселона од 4:0.<ref>[https://www.fcbarcelona.com/football/first-team/news/2016-2017/fc-barcelona-manager-luis-enrique-hails-messi-as-the-difference-maker официјално мрежно место на ФК „Барселона“, „FC Barcelona manager Luis Enrique hails Messi as the difference-maker“, (пристапено на 1.11.2016)]</ref> На тој начин, Меси го претекнал Роналдо на списокот на играчите со постигнати најмногу хет-трика во историјата на Лигата на шампионите.<ref>[http://www.skysports.com/football/news/11833/10577392/messi Skysports, „Lionel Messi overtakes Cristiano Ronaldo to top Champions League hat-trick list“ (пристапено на 1.11.2016)]</ref> Во ноември 2016 година, Меси постигнал два гола на натпреварот против „Селтик“, со што постигнал уште еден рекорд: прв фудбалер кој постигнал повеќе од 100 гола на меѓународните клупски натпревари.<ref>„Меси го отвори „Клубот 100“ со постигнати голови на интернационални клупски мечеви“, ''Дневник'', година XX, број 6224, петок, 25 ноември 2016, стр. 23.</ref> Притоа, во текот на календарската 2016 година, Меси постигнал вкупно 51 гол во дресот на „Барселона“.<ref name="dailymail.co.uk"/> На 23 април 2017 година, во големото дерби против „[[Реал Мадрид|Реал]]“, одиграно во [[Мадрид]], Меси постигнал два гола, од кој вториот бил неговиот 47. гол во сезоната и јубилеен 500. гол во дресот на „Барселона“.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/football/2017/04/23/real-madrid-vs-barcelona-el-clasico-watch-live-score-la-liga/ www.telegraph.co.uk „Real Madrid 2 Barcelona 3: Lionel Messi silences Santiago Bernabeu with injury-time winner in El Clasico“ (пристапено на 23.4.2017)]</ref> Во финалниот натпревар од Купот на Шпанија, одигран на 27 мај 2017 година против екипата на „[[ФК Алавес|Алавес]]“, Меси го одиграл својот 700. натпревар во кариерата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://fcbarca.me/2017/05/25/messis-game-against-alaves-will-be-his-700th-official-game-for-both-club-and-country-appearances-so-far-barca-582-arg-117/ |title=„Messi’s game against Alaves will be his 700th official game for both club and country. Appearances so far: Barca – 582, ARG – 117.“ (пристапено на 30.5.2017) |accessdate=2017-05-30 |archive-date=2017-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170831073521/http://fcbarca.me/2017/05/25/messis-game-against-alaves-will-be-his-700th-official-game-for-both-club-and-country-appearances-so-far-barca-582-arg-117/ |url-status=dead }}</ref> ====Сезона 2017-2018==== На 18 октомври 2017 година, во натпреварот против „[[ФК Олимпијакос|Олимпијакос]]“, одигран на домашен терен, Меси го постигнал 97. гол во Лигата на шампионите и 100. гол во сите натпреварувања на [[УЕФА]]. Со тоа, тој станал вториот фудбалер во историјата (по [[Кристијано Роналдо]]) кој успеал да стигне до 100 гола во европските натпреварувања.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/football/2017/10/19/lionel-messi-scores-100th-goal-europe-mysterious-pill-took-mid/ „Lionel Messi scores 100th goal in Europe but what was mysterious tablet he took mid-match?“ (пристапено на 19.10.2017)]</ref> На 4 ноември 2017 година, со настапот против „[[ФК Севиља|Севиља]]“ на домашен терен, Меси го одиграл 600. натпревар во дресот на „Барселона“.<ref>[http://www.espnfc.com/barcelona/story/3258275/lionel-messi-to-make-600th-barcelona-appearance-in-sevilla-clash SAMUEL MARSDEN, „Lionel Messi to make 600th Barcelona appearance in Sevilla clash“ (пристапено на 4.11.2017)]</ref> На 22 декември 2017 година, на натпреварот против „[[Реал Мадрид]]“, Меси го постигнал својот 526. гол за „Барселона“ во сите натпреварувања и со тоа го соборил дотогашниот рекорд на [[Герд Милер]]. На тој начин, тој станал најефикасниот фудбалер во историјата на клупскиот фудбал.<ref name="dailymail.co.uk"/> Истовремено, тој го постигнал 25. гол во „Ел Класико“, зацврстувајќи го својот рекорд како најефикасен стрелец во натпреварите меѓу „Барселона“ и „Реал Мадрид“. Исто така, со своите 17 гола против „Реал“ постигнати во првенствените натпревари, тој е фудбалер со најмногу постигнати голови против „Реал Мадрид“ во историјата на шпанската прва лига. Најпосле, со овој гол, Меси станал најефикасниот фудбалер во светот во 2017 година, постигнувајќи 54 гола (50 за „Барселона“ и 4 за репрезентацијата на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]]). На тој начин, шест години по ред, Меси постигнувал над 50 голови.<ref name="dailymail.co.uk"/> На 28 јануари 2018 година, Меси постигнал нов рекорд во Ла Лига: На натпреварот против „[[ФК Алавес|Алавес]]“ го постигнал својот 21. гол од слободен удар, претекнувајќи го [[Кристијано Роналдо]] со кого дотогаш го делел рекордот. На тој начин, Меси станал најефикасниот изведувач на слободни удари во [[Ла Лига]] откако се води ваква [[статистика]] (од сезоната 2003/2004).<ref>https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/messi-ronaldo-free-kick-record-11932397 www.mirror.co.uk, „Lionel Messi broke one of Cristiano Ronaldo's La Liga records in Barcelona's win over Alaves“ (пристапено на 31.1.2018)</ref> Подоцна, во осминафиналето на Лигата на шампионите, во натпреварот против „Челси“ Меси ги постигнал 99. и 100. гол во ова натпреварување. Првиот гол го постигнал по само 128 секунди и тој бил неговиот најбрз гол во дресот на „Барселона“. На тој начин, Меси станал вториот фудбалер (по Кристијано Роналдо) кој постигнал 100 гола во Лигата на шампионите. Тој го постигнал првиот гол во ова натпреварување на 2 ноември 2005 година (во натпреварот против „[[ФК Панатинаикос|Панатинаикос]]“, а 50. гол го постигнал на 3 април 2012 година (во натпреварот против „[[ФК Милан|Милан]]“). Притоа, Меси стигнал до 100 голови во Лигата на шампионите на 128. натпревар, додека на Роналдо му биле потребни 144 натпревари за да постигне 100 голови.<ref>[https://www.forbes.com/sites/bobbymcmahon/2018/03/14/messi-the-fastest-player-ever-to-100-goals-in-efa-champions-league/#6477d0c4c414 Bobby McMahon, „Messi The Fastest Player Ever To 100 Goals In UEFA Champions League As Barcelona Beats Chelsea“ (пристапено на 25.3.2018)]</ref> На 7 април 2018 година, на натпреварот против „Леганес“, Меси го постигнал својот шести хет-трик во сезоната, со што го израмнил клупскиот рекорд на [[Роналдињо]] од сезоната 2006/2007.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/messi-ronaldo-neymar-watch-1/lionel-messi-equals-incredible-ronaldinho-record/293049 |title=„Messi Equals Incredible Ronaldinho Record“ (пристапено на 15.4.2018) |accessdate=2018-04-14 |archive-date=2020-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609112410/https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/messi-ronaldo-neymar-watch-1/lionel-messi-equals-incredible-ronaldinho-record/293049 |url-status=dead }}</ref> Во сезоната 2017-2018 година, Меси постигнал 34 гола во првата шпанска лига, со што по петти пат ја добил наградата „Пичичи“ која весникот „[[Марка (весник)|Марка]]“ му ја доделува на најдобриот стрелец во шпанското фудбалско првенство.<ref>[https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2018/05/21/5b02f5bae5fdeab0138b45db.html Ángel Díaz, „Barcelona and Atletico scoop LaLiga awards“ (пристапено на 30.12.2018)]</ref> Истовремено, тој по петти пат ја добил и наградата „[[Златна копачка]]“, како најдобар стрелец во [[Европа]].<ref>[https://www.goal.com/en/lists/golden-shoe-2017-18-messi-salah-europes-top-scorers/1iyca68kk1ufm1knw2vvw7ehup „Golden Shoe 2017-18: Messi, Salah & Europe's top scorers“ (пристапено на 30.12.2018)]</ref> Истовремено, со постигнатите 45 гола на 54. одиграни натпревари во сезоната, тој бил најефикасниот фудбалер во Европа, мерено според вкупниот број голови постигнати на сите натпревари.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.besoccer.com/new/the-10-top-goalscorers-of-2017-18-in-all-competitions-436024 |title=Matt Morely, „The 10 top goalscorers of 2017/18 in all competitions“ (пристапено на 30.12.2018) |accessdate=2018-12-30 |archive-date=2020-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807030507/https://www.besoccer.com/new/the-10-top-goalscorers-of-2017-18-in-all-competitions-436024 |url-status=dead }}</ref> Набљудувано само во календарската 2017 година, Меси постигнал вкупно 50 гола, и тоа: 40 во Ла Лига, 5 во Кралскиот куп, 4 во Лигата на шампионите и еден во шпанскиот супер куп.<ref>[https://www.fcbarcelona.com/en/news/728252/messi-closes-2017-as-top-club-scorer-in-all-competitions-among-the-big-five-european-leagues www.fcbarcelona.com, „Messi closes 2017 as top club scorer in all competitions among the big five European leagues“ (пристапено на 30.12.2018)]</ref> ====Сезона 2018-2019==== Во првото коло од сезоната, на натпреварот против „[[ФК Алавес|Алавес]]“, Меси постигнал два гола, од кои првиот бил 6.000-от гол на „Барселона“ во „Ла Лига“.<ref>[http://www.beinsports.com/us/laliga/video/messi-scores-barcelonas-6000th-laliga-goal/956593 „Messi Scores Barcelona's 6,000th LaLiga Goal“ (пристапено на 20.8.2018)]</ref> На 18 септември 2018 година, на натпреварот против „[[ПСВ]]“, Меси го постигнал својот осми, рекорден хет-трик во Лигата на шампионите, осми хет-трик во 2018 година и вкупно, 48. хет-трик во кариерата (42. хет-трик за „Барселона“).<ref>[https://www.bbc.com/sport/football/45566374 BBC Sport (пристапено на 19.9.2018)]</ref> Подоцна, на 16 декември 2018 година, на натпреварот против „[[ФК Леванте|Леванте]]“, Меси го постигнал 43. хет-трик во дресот на „Барселона“.<ref name="uefa.com">[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2586528.html www.uefa.com, „Lionel Messi: Europe's top scorer in 2018“ (пристапено на 30.12.2018)]</ref> Во календарската 2018 година, Меси повторно бил најефикасниот европски фудбалер, со постигнати 51 гол во 54 натпревари, и тоа: 47 гола за „Барселона“ и четири гола за аргентинската репрезентација. На тој начин, Меси успел во осум од последните девет години да постигне барем по 50 гола.<ref name="uefa.com"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.foxsportsasia.com/football/1007212/top-5-goalscorers-of-2018-in-europes-top-five-leagues-cristiano-ronaldo-lionel-messi/ |title=„Top 5 goalscorers of 2018 in Europe’s top five leagues“ (пристапено на 30.12.2018) |accessdate=2018-12-30 |archive-date=2019-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105174858/https://www.foxsportsasia.com/football/1007212/top-5-goalscorers-of-2018-in-europes-top-five-leagues-cristiano-ronaldo-lionel-messi/ |url-status=dead }}</ref> На 13 јануари 2019 година, на натпреварот против „[[ФК Ејбар|Ејбар]]“, Меси станал првиот фудбалер во историјата кој постигнал 400 гола во првата шпанска фудбалска лига. Притоа, овој рекорд Меси го остварил во својот 435. настап во дресот на „Барселона“, постигнувајќи неверојатен просек од 0,92 гола по натпревар.<ref>[https://www.goal.com/en/news/messi-makes-history-with-400th-la-liga-goal/1lbid7d6qygzb1nmc9t78mtmku Tom Storer, „Messi makes history with 400th La Liga goal“ (пристапено на 15.1.2019)]</ref> На 23 февруари 2019 година, на гостувањето кај „[[ФК Севиља|Севиља]]“, Меси го постигнал својот 50. хет-трик во кариерата, а третиот гол бил неговиот 650. гол во кариерата (585. гол за „Барселона“).<ref>[https://www.bbc.com/sport/football/47336146 BBC Sport (пристапено на 25.2.2019)]</ref> Во сезоната 2018-2019 Меси остварил неколку исклучителни подвизи: постигнал 51. гол во официјалните натпревари со што по шести пат во кариерата ја надминал границата од 50 голови во една сезона; со своите 36 гола во Ла Лига по шести пат во кариерата ја освоил наградата „Пичичи“ за најдобар стрелец во шпанското фудбалско првенство; исто така, по шести пат станал најдобар стрелец во Европа (трета сезона по ред); и го постигнал 600. гол во дресот на „Барселона“.<ref>[https://www.fcbarcelona.com/en/news/1226873/leo-messi-breaks-50-goals-mark-once-again Официјално мрежно место на ФК „Барселона“, „Leo Messi breaks 50 goals mark once again“ (посетена на 28.5.2019)]</ref> ====Сезона 2019-2020==== На 22 декември 2019 година, на натпреварот против „[[Депортиво Алавес]]“, Меси го постигнал педесеттиот гол во текот на 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/1212820/barcelona-4-1-deportivo-alaves-messi-ends-2019-with-50-goals-as-barca-cruise/ |title=Fox Sports, „Barcelona 4-1 Deportivo Alaves: Messi ends 2019 with 50 goals as Barca cruise“ (пристапено на 31.12.2019) |accessdate=2019-12-31 |archive-date=2019-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191231171757/https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/1212820/barcelona-4-1-deportivo-alaves-messi-ends-2019-with-50-goals-as-barca-cruise/ |url-status=dead }}</ref> На 30 јуни 2020 година, на натпреварот против „[[Атлетико Мадрид]]“, Меси го постигнал својот 700-ти гол во кариерата (630-ти гол за „Барселона“) и така им се придружил на [[Кристијано Роналдо]], [[Герд Милер]], [[Ференц Пушкаш]] и [[Пеле]].<ref>[https://edition.cnn.com/2020/07/01/football/lionel-messi-goal-record-barcelona-la-liga-spt-intl/index.html CNN, Ben Church, „Lionel Messi scores 700th career goal in style but Barcelona loses more ground in title race“ (пристапено на 5.7.2020)]</ref> ====Сезона 2022-2023==== Во март 2023 година, на пријателскиот натпревар меѓу фудбалските репрезентации на Аргентина и Панама, со удар од слободен удар во 89. минута, Меси го постигнал 800. гол во кариерата на кулпско и на репрезентативно ниво.<ref>„Меси го постигна 800. гол за гаучосите“, ''Слободен печат'', година XI, број 2811, сабота-недела, 25-26 март 2023, стр. 8.</ref> == Репрезентативна кариера == Во јуни [[2004]] година, Меси дебитирал во дресот за [[Аргентина]], играјќи во младинскиот состав под 20 години во мечот против [[Парагвај]]. Во [[2005]] година, тој бил дел од тимот на нови талентирани играчи кои го освоиле Младинското светско првенство 2005, одржан во [[Холандија]]. Таму, Меси ја освоил наградата за најдобар играч на турнирот, а бил и најдобар стрелец, со шест постигнати голови, од кои два во последниот натпревар. На [[4 август]] [[2005]] година, [[Жозе Пекерман]] го повикал Меси во сениорската репрезентација на Аргентина. Своето деби тој го направил на 17 август во мечот против [[Унгарија]], на возраст од 18 години и 54 дена. Меси влегол во игра во 63-та минута, но поради ударот со лакт на противничкиот одбранбен играч, Вилмос Ванчак (кој го повлекол Меси за дресот), судијата [[Маркус Мерк]] го испратил надвор од теренот, по одиграни само 40 секунди. Првиот официјален меѓународен настап на Меси бил на [[3 септември]] во квалификациите за Светското првенство, каде што Аргентина била поразена на гостински терен од [[Парагвај]], со резултат 0:1. Пред натпреварот, Меси изјавил: „Ова е правото деби. Првото траеше многу кратко.“ На [[28 март]] [[2009]] година, во натпреварот против [[Венецуела]], во рамките на квалификациите за Светското првенство 2010, Меси за првпат го носел аргентинскиот сениорски национален дрес со број 10. Истовремено, тоа бил првиот официјален натпревар за [[Диего Марадона]] како селектор на Аргентина. Аргентина победила во натпреварот со резултат 4:0, а Лионел Меси ја отворил серијата на голови. === Светско првенство во фудбал 2006 === {{главна|Светско првенство во фудбал 2006}} Повредата што го оддалечила од терените за два месеца, на крајот од сезоната 2005/2006 година, го довела во прашање неговото присуство на [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]]. И покрај тоа, Меси бил повикан во тимот на Аргентина за турнирот на [[15 мај]] [[2006]] година. Тој, исто така, играл 15 минути во прошталниот натпревар против репрезентацијата на Аргентина под 20 години и од 64-та минута настапил на пријателскиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Ангола|Ангола]]. Тој од клупата ја проследил победата на првиот натпревар на Аргентина одигран против [[Фудбалска репрезентација на Брегот на Слоновата Коска|Брегот на Слоновата Коска]]. Во следниот меч против [[Фудбалска репрезентација на Србија|Србија]], Меси станал најмладиот играч во репрезентацијата на Аргентина на Светското првенство кога влегол како замена на [[Макси Родригес]] во 47-та минута. Тој му асистирал на [[Ернан Креспо]] да постигне гол во првата минута откако влегол во играта, а го постигнал и последниот гол во победата од 6:0, со што бил прогласен за најдобар стрелец и шести по ред најмлад стрелец во историјата на Светското првенство. Во следниот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]], Меси влегол како замена во 84-та минута, при резултат 1:1. Тој постигнал гол, но бил досуден офсајд. Тренерот, Хосе Пекерман, надвор од очекувањата го оставил Меси на клупата за време на четвртфиналниот натпревар против Германија. Аргентина загубила 4:2 на пенали, а Меси, видно возбуден во текот на играта, одбил да зборува со репортерите после натпреварот. === Копа Америка 2007 === На почетокот на Купот, Меси бил најмладиот играч. Првиот натпревар во Купот во кој играл Меси се одржал на 29 јуни 2007, кога Аргентина ја победила екипата на [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] со 4:1. Во овој натпревар Меси ги покажал своите способности на плејмејкер. Тој му наместил гол на Ернан Креспо и имал бројни напади врз противничкиот гол. Тевез влегол како замена за Меси во 79-та минута и постигнал гол во следната минута. Неговиот втор меч бил против [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|Колумбија]], во кој шутирал пенал кој Креспо го претворил во гол и постигнал изедначување од 1:1. Тој исто така, учествувал и во вториот гол за Аргентина бидејќи откако бил фаулиран, а [[Хуан Роман Рикелме]] постигнал гол од слободен удар. Крајниот резултат бил 4:1 за Аргентина, обезбедувајќи пласман во четвртфиналето. Во третиот натпревар против Парагвај, тренерот го одмарал Меси со оглед на квалификацијата на четвртфиналето, но во 64-та минута при резултат од 0:0, Меси го заменил [[Естебан Камбијасо]] и во 79-та минута асистирал за гол на [[Хавиер Маскерано]]. Во четвртфиналето, Аргентина одиграла со Перу. Меси го постигнал вториот гол, а му дофрлил на Рикелме за победа од 4:0. Во полуфиналниот меч, Меси лобирал преку Освалдо Санчес и со тоа ја однел Аргентина во финалето, каде таа била поразена од Бразил. Меси бил прогласен за најмлад играч на првенството. === Олимписки игри 2008 === Како играч на Барселона, на Меси му било дозволено да настапува за аргентинската репрезентација на [[Олимписки игри 2008|Олимписките игри]] во 2008 година во [[Пекинг]], под услов да одигра неколку пријателски меѓународни натпревари. Притоа, на Олимпискиот фудбалски турнир, во натпреварот против [[Фудбалска репрезентација на Брегот на Слоновата Коска|Брегот на Слоновата Коска]], Меси го постигнал првиот гол во победата на Аргентина од 2:1. Во натпреварот против [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]], тој го постигнал првиот гол, а асистирал при вториот, за победа од 2:1. исто така, Меси одиграл одлично во мечот против [[Фудбалска репрезентација на Бразил|Бразил]], во кој Аргентина постигнала победа од 3:1, пласирајќи се во финалето. Во мечот за златниот медал, против Нигерија (1:0), Меси му асистирал на [[Анхел Ди Марија]], кој го постигнал единствениот гол. ===Пријателски натпревари=== На [[12 ноември]] [[2014]] година, во [[Лондон]], репрезентацијата на [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] го победила репрезентацијата на [[Фудбалска репрезентација на Хрватска|Хрватска]] со 2:1, а победоносниот гол го постигнал Меси од пенал.<ref>„Меси од пенал го кутна комбинираниот тим на Хрватска“, ''Дневник'', година XVIII, број 5617, петок, 14 ноември 2014, стр. 24.</ref> === Светско првеснство во фудбал 2010 === Аргентина на светското првенство во фудбал 2010 завршија како првопласирани во гупата Б со 9 поени. Во осминафиналето Аргентина ја елиминираа репрезентацијата на Мексико со победа од 3:1 но потоа загубија во четвртфиналето од Германија со 0:4. Меси не постигна ниту еден гол на првенството но запиша една асистенција. === Светско првенство во фудбал 2014 === [[Податотека:Germany and Argentina face off in the final of the World Cup 2014 -2014-07-13 (24).jpg|мини|Меси во финалето против Германија на светското првенство во фудбал 2014]] Меси како капитен на Аргентинската репрезентација заврши како првопласиран во групната фаза во групата Ф со 9 поени. Во оваа фаза Меси ги постигна сите негови 4 гола на турнирот. Во осминафиналето репрезентацијата на Аргентина ја порази репрезентацијата на Швајзарија со 1:0 благодарејќи на гол од Анхел ди Марија кој беше асистиран од Меси во продолжението од мечот. Аргентина ја елиминираа Белгија во четвртфиналето со ран гол од Хигуаин во 8-та минута и во полуфиналето ја победија репрезентацијата на Холандија на пенали со 4:2, во кој Меси го реализираше неговиот пенал. Со тоа Аргентина за прв пат од 1990 година беа во финале на едно светско првенство. Во финалето Аргентина играа против Германија од кои загубија со 0:1 со гол на Марио Геце во продолжението и со тоа го завршија турнирот како второпласирани. Меси, со 4 гола и 1 асистенција, беше играч на турнирот. === Копа Америка 2015 === Аргентина заврши со 7 поени како првопласирана во групната фаза и со тоа се пласира во четвртфиналето од натпреварот. Тие ја победија Колумбија во четвртфиналето и Парагвај во полуфиналето. Аргентина изгуби во финалето на Копа Америка 2015 на пенали од Чиле со 1:4, во кој Меси беше единствениот од аргентинскиот тим кој постигна гол. Меси го заврши турнирот со 1 гол и 4 асистенции и со тоа беше прогласен како играч на турнирот, но тој го одби истиот. === Копа Америка Сентенарио 2016 === Во Копа Америка Сенетенарио 2016 која во таа година славеше 100 години постоење Аргентина се пласираа во четвртфиналето како први во групата со 9 поени. Аргентина победи во четвертфиналето над Венецуела со 4:1 и во полуфиналето над САД со 4:0 и со тоа го достигнаа финалето на натпреварот. Во финалето тие повторно изгубија од Чиле на пенали откако Меси го промаши неговиот пенал. Меси постигна 5 гола низ целиот турнир. === Светско првенство во фудбал 2018 === На светското првенство во фудбал 2018 одиграно во Русија, Аргентина заврши како второпласирана во групата Д со 4 поени. Тие изгубија од Франција во осминафиналето со 3:4 по 2 асистенции на Меси. Севкупно, Меси постигна еден гол и 2 асистенции. === Копа Америка 2019 === Во ова изданије на Копа Америка, Аргентина заврши како второпласирана во нивната група со 4 поени. Аргентина победи над Венецуела со 2:0 во четвртфиналето но беше елиминирана во полуфиналето од Бразил со пораз од 0:2. Во мечот кој го одлучи треропласираниот на турнирот Аргентина победи со 2:1 над Чиле. Во овој меч, Меси заедно со Гари Медел од Чиле доби црвен картон. === Копа Америка 2021 === Аргентина заврши како пропласирана во нивната групата со 10 поени. Во групната фаза Меси посдигна 3 погодоци: 1 гол од слободен удар против Чиле и 2 гола против Боливија во победата на Аргентина од 4:1. Тој исто така постигна 3 асистенции во оваа фаза. Во четвртфиналето Аргентина го победија Еквадор со 3:0 благодарејќи на голови од Де Паул и Мартинес но исто така и гол од слободен удар на Меси. Со победа над Колумбија после пенали во полуфиналето на Копа Америка 2021 Аргентина се пласираше во финалето на турнирот каде тие се соочија со репрезентацијата на Бразил. Во финалето тие победија со 1:0 со гол на Анхел Ди Марија во 22-та минута. Со тоа Меси ја освои својата прва голема титула со репрезентацијата на Аргентина. Меси како најдобар голгетер со 4 гола но исто така и како играчот со најмногу асистенции (5) беше крунисан за најдобар играч на турнирот. == Награди и признанија == Во текот на својата кариера, Меси повеќепати се нашол на списокот на најдобрите стрелци во Европа. Во сезоната 2009/2010, тој ја добил својата прва „[[Златна копачка]]“ како најдобар стрелец во [[Европа]], следната сезона бил втор најдобар стрелец,<ref name="пристапено на 20.10.2017">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.eurotopfoot.com/soulierdorhistorique.php3 |title=www.eurotopfoot.com (пристапено на 20.10.2017 |accessdate=2017-10-20 |archive-date=2012-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120328074623/http://www.eurotopfoot.com/soulierdorhistorique.php3 |url-status=dead }}</ref> во [[октомври]] [[2012]] година по вторпат ја добил „Златната копачка“,<ref>„Меси ја доби и втората Златна копачка“, ''Дневник'', година XVI, број 5 001, вторник, 30 октомври 2012, стр. 25.</ref> а истата награда ја освоил и во сезоната 2012/2013. Потоа, во сезоните 2013/2014 и 2014/2015, тој бил втор најдобар стрелец во Европа, а во сезоната 2016/2017 ја освоил четвртата „Златна копачка“.<ref name="пристапено на 20.10.2017"/> Во [[февруари]] 2014 година, [[ФИФА]] го објавила списокот на десетте најдобри фудбалери на светот на сите времиња. Притоа, Меси го зазел седмото место како единствениот активен играч кој се нашол на списокот.<ref>„Меси единствен активен меѓу десетте најдобри според ФИФА“, ''Дневник'', година XVIII, број 5403, петок, 28 февруари 2014, стр. 22.</ref> Како потврда за добрите игри, на крајот од 2014 година, Меси бил номиниран меѓу тројцата кандидати за наградата „[[Златна топка]]“ која ја доделуваат [[ФИФА]] и „[[Франс фудбал]]“ за најдобар фудбалер на светот.<ref name="XVIII 2014"/> Исто така, во изборот на списанието „[[Ворлд сокер]]“, со освоени 593 бода, Меси бил избран за трет најдобар фудбалер во светот за 2014 година, пласирајќи се зад [[Кристијано Роналдо]] и [[Мануел Ноер]].<ref>„Роналдо ги победи Ноер и Меси во изборот на Ворлд сокер“, ''Дневник'', година XIX, број 5657, петок, 2 јануари 2015, стр. 22.</ref> Во 2015 година, Меси бил прогласен за најдобар фудбалер на светот во изборот на [[ФИФА]], освојувајќи 41,33% од гласовите, со што по петти пат го освоил ова признание.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/sportsnews/article-3394303/Lionel-Messi-scoops-FIFA-Ballon-d-award-crowned-world-s-best-player-ahead-Cristiano-Ronaldo-Neymar.html Daily Mail, „Lionel Messi scoops FIFA Ballon d'Or award and is crowned world's best player ahead of Cristiano Ronaldo and Neymar“ (пристапено на 19.10.2017)]</ref> Во 2016 година, Меси се пласирал на второто место во изборот на [[ФИФА]] за најдобар фудбалер на светот, освојувајќи 26,42% од гласовите. Притоа, тој не се појавил на церемонијата на доделувањето на наградите, исто како и другите кандидирани фудбалери од „Барселона“.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/football/2017/01/09/best-fifa-football-awards-2016-live-including-cristiano-ronaldo/ The Telegraph, „The Best Fifa Football Awards 2016: Cristiano Ronaldo wins best in show as Claudio Ranieri and Liverpool carry the torch for English game“ (пристапено на 19.10.2017)]</ref> На 2 декември 2019 година, на церемонијата одржана во [[Милано]], Меси по шести пат ја освоил наградата „[[Златна топка]]“ за најдобар фудбалер на светот.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ucQaPfjufIQ YouTube, Leo Messi, six-time Ballon d'Or winner (пристапено на 3.12.2019)]</ref> == Наводи == {{reflist|3}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} *[http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_09-10/plantilla/jugadors/messi.html Биографија на Лионел Меси]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110903171616/http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_09-10/plantilla/jugadors/messi.html |date=2011-09-03 }} на ''FC Barcelona'' *[http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=229397/index.html Статистика за Лионел Меси] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150629095408/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=229397/index.html |date=2015-06-29 }} на ''FIFA'' *[http://www.football-lineups.com/players/player.php?route=9 Тактички профил]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на ''Football-Lineups.com'' *[http://footbalistic.com/en/players/3997/lionel_messi Играчки профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100108223655/http://www.footbalistic.com/en/players/3997/lionel_messi |date=2010-01-08 }} на ''Footbalistic'' *[http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&cc=5739 Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100323003328/http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&cc=5739 |date=2010-03-23 }} на ''ESPN'' *[http://www.allforfootball.net/players/Lionel-Messi-53059 Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100706072416/http://www.allforfootball.net/players/Lionel-Messi-53059 |date=2010-07-06 }} на ''All for Football'' {{Navboxes |title=Состави на Аргентина | bg = #75aadb | fg = white | bordercolor = #00355E |list1= {{Состав на Аргентина на Светското првенство 2014}} {{Состав на Аргентина на Копа Америка 2015}} {{Состав на Аргентина на Светското првенство 2018}} {{Состав на Аргентина на Копа Америка 2019}} {{Состав на Аргентина на СП фудбал 2026}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Меси, Лионел}} [[Категорија:Родени во 1987 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Аргентински фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери од Ла Лига]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Париз Сен Жермен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Интер Мајами]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2006]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2010]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] eifqgvr0r1qtai0e9m6bckpguwyfjac 0 116853 5603182 5521073 2026-08-02T13:17:16Z 19user99 72391 #WPWPMK 5603182 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} '''Менаџмент''' или '''деловно раководство''' — поим кој според човековата и деловната организациска дејност, може да се дефинира како чин на дејствување на луѓето со цел да остварат посакувани цели. Менаџментот вклучува планирање, организирање, екипирање, водење или насочување, како и контролирање и организирање (група на едно или повеќе лица) или обид за остварување цел. Вештината подразбира користење и манипулирање на човечки ресурси, финансиски ресурси, технолошки ресурси и природни ресурси. Менаџментот може, исто така, да се однесува на личност или луѓе кои го вршат чинот на управување. == Етимологија и дефиниции == [[Англиски]]от глагол „''manage''“ доаѓа од [[италијански]]от „''maneggiare''“ (се справува, раководи, контролира, ракува), кој пак доаѓа од [[латински]]от „''manus''“ (рака). [[Француски]]от збор ''mesnagement'' (подоцна ''management'') имаше влијание врз развојот и значењето на англискиот збор ''management'' во [[17 век|17]] и [[XVIII век]]. '''Дефиниција 1''': Организација и координација на активностите на едно претпријатие во согласност со одредени политики со цел остварување јасно дефинирани цели. Менаџментот често се смета како фактор на производство со помош на машини, материјали и пари. Според менаџмент гуруто [[Петар Дракер]] (1909 – 2005 г.), основната задача на менаџментот се состои од две работи: [[маркетинг]] и иновација. Појавата на практиката на модерниот менаџмент се должи на едно испитување од [[16 век]] во врска со неефикасноста и падовите на одредени претпријатија, спроведено од англискиот државник [[Сер Томас Мор]] (1478-1535 г.). '''Дефиниција 2''': Директори и менаџери кои имаат моќ и обврска да донесуваат одлуки со цел да управуваат едно претпријатие. Како дисциплина, менаџментот се состои од испреплетени функции на формулирање [[корпоративна политика]] и организирање, планирање, контролирање и насочување на ресурсите на фирмата со цел да се остварат политичките цели. Големината на менаџментот може да варира од една личност во мала фирма до стотици или илјадници менаџери на мултинационални компании. Во големите фирми политиката ја формулира одборот на претседатели, а понатаму ја спроведува главниот извршител. Некои бизнис аналитичари и финансиери се согласуваат дека најбитно е еден менаџер да има квалитет и искуство во проценувањето на моменталната и идната вредност на организациите. == Краток преглед == === Теоретско подрачје === [[Мери Паркер Фолет]] (1868-1933 г.), која пишуваше на оваа тема во раниот дваесетти век, менаџментот го дефинира како „уметност на извршување на работите преку луѓето“. Менаџментот може да се разгледува и од функционална страна, како дејство на мерење на квантитетот по вообичаена постапка и како дејство на прилагодување на некој почетен план; или како дејство преземено со цел да се оствари некоја цел. Ова се применува дури и во ситуации каде што нема планирање. Од оваа перспектива, [[Франција|Французинот]] [[Анри Фејол]] смета дека менаџментот се состои од седум функции: * планирање * организирање * водење * координирање * контролирање * екипирање * мотивирање Иако некои луѓе оваа дефиниција ја сметаат за корисна, таа сепак не е доволна. Фразата “менаџмент е тоа што го работат менаџерите“ широко се употребува, и притоа претставува проблем за дефинирањето на менаџментот, променливата природа на дефинициите, и врската помеѓу практиката на менаџментот со постоењето на менаџерскиот кадар или класа. Според некои мислења, менаџментот е еквивалент на „бизнис администрација“ и го исклучува менаџментот на места надвор од [[трговија]]та, како на пример добротворни акции и [[јавен сектор]]. Меѓутоа, реално, секоја организација мора да ја управува работата, луѓето, процесите, технологијата, итн., со цел да ја зголеми до максимум својата ефикасност. Сепак, многумина универзитетските катедри што предаваат менаџмент ги нарекуваат „школи за бизнис“. Некои институции (како што е [[Харвард]] школото за бизнис) го употребуваат тоа име, додека други (како што е [[Јејл]] школото за менаџмент) го користи поширокиот термин „менаџмент“. Англиските говорници исто така го користат терминот „''менаџмент''“ како заеднички збор кој ги опфаќа менаџерите на една организација, како на пр. [[корпорација]]та. Историски гледано, оваа употреба на терминот беше често спротивставувана со терминот „''работа''“ кој се однесува на оние кои се управувани. == Природата на менаџерската работа == Во една работа за остварување [[профит]], менаџментот како главна функција има за цел да задоволи еден широк спектар на чинители. Ова обично вклучува остварување профит (за чинителите), создавање вредни производи со разумна цена (за потрошувачите), и обезбедување можности за награда (за вработените). Во непрофитабилното управување, треба да се земе предвид важноста да се биде верен на дарителите. Во повеќето модели на менаџмент, чинителите гласаат за одборот на директори, и потоа одборот ангажира менаџери од висок ранг. Некои организации експериментираат со други методи на избирање или преиспитување на менаџерите (како што се моделите со гласање на вработените); но ова се случува навистина ретко. Во јавниот сектор на земји уредени како претставнички демократии, гласачите избираат политичари за јавна функција. Таквите политичари ангажираат многу менаџери и администратори, а во некои земји, како што се [[САД]], назначените политичари ги губат своите работни места со избирањето на новиот претседател/гувернер/мајор. Јавниот, приватниот, и волонтерскиот сектор имаат различни барања од менаџерите, но сите мора да ја задржат довербата на оние кои ги избираат (ако сакаат да ги зачуваат работните места), да ја задржат довербата на оние луѓе кои ги финансираат организациите, и да ја задржат довербата на оние кои работат во организацијата. Ако не успеат да ги убедат вработените во предноста на останувањето наместо напуштањето, тие би можеле да ја втурнат [[организација]]та кон една надолна линија на најмување, обучување, отпуштање и барање соодветен кадар. Менаџментот исто така има задача за воведување промени и подобрување на функционирањето на организацијата. == Историски развој == [[File:Fredrick Winslow Taylor c1907 retouched.png|thumb|right|Фредерик Винслоу Тејлор <i>околу</i> 1907 година, тој го објавил делото ''[[Принципите на научното управување]]'' во 1911 година]] Тешко е да и се влезе во трага на историјата на менаџментот. Некои го сметаат (по дефиниција) како доцна модерна (во смисла на доцен модернизам) концептуализација. Според ова, не може да имаме пред-модерна историја, туку само предвесници (како што се управниците). Други, пак ги пронаоѓаат првите почетоци на менаџментот кај [[сумер]]иските трговци и кај градителите на [[пирамиди]]те во стар [[Египет]]. Оние кои поседувале робови низ вековите се соочувале со проблеми како експлоатирање или мотивирање на робовите, понекогаш неентузијастичка и непослушна работна сила, но многу пред-индустриски претпријатија, со оглед на малиот обем, не се чувствувале приморани да се соочат систематски со проблемите на менаџментот. Меѓутоа, иновациите како што е ширењето на [[арапски броеви|арапските броеви]] (од [[5 век|5]] до [[15 век]]) и кодификацијата на двојното финансиско сметање ([[1494]] г.) обезбеди алатки за вреднување, планирање и контрола на менаџментот. Повеќето трговски операции и недостатокот од механизирано снимање и чување на снимките пред индустриската револуција, ги поттикна сопствениците на претпријатијата во тие времиња да се запознаат со функциите на менаџментот од и за нив самите. Но, со зголемувањето на бројот и сложеноста на организациите, поделбата меѓу сопственици (поединци, индустриски династии или групи акционери) и секојдневните менаџери (независни специјалисти за планирање и контрола) постепено станаа многу чести. === Првични записи === И додека менаџментот е присутен со милениуми, само неколку автори создале основа што би можела да помогне за денешните теории за менаџмент: * [[Уметноста на војувањето]] од [[Сун Цу]] - напишана од кинескиот генерал Сун Цу во [[6 век п.н.е.]], „Уметноста на војувањето“ е книга за воена стратегија која, за менаџерски цели, препорачува да се биде свесен и да се делува врз јаките и слабите страни на организацијата, на менаџерот, и онаа на непријателот. * [[Владетелот]] од [[Николо Макијавели]] - верувајќи дека луѓето се мотивирани од својот интерес, Николо Макијавели го напиша „Владетелот” во [[1513]] г. како совет за водството на Флоренс, [[Италија]]. Макијавели препорачува водачите да користат страв а не омраза - за да ја задржат контролата. * [[Богатството на народите]] од [[Адам Смит]] - напишана во [[1776]] година, од Адам Смит, шкотски морален филозоф, книгата цели кон ефикасна организација на работата преку „специјализација на трудот“. Смит објаснува како промените во процесите може да ја зголемат продуктивноста во производството. === 19 век === Класичните економисти како што е [[Адам Смит]] (1723-1790) и [[Џон Стјуард Мил]] (1806 – 1873) обезбедија теоретска основа за прераспределба на ресурсите, производството, и проблемите со цените. Во исто време, иноваторите како [[Ели Витни]] (1765-1825), [[Џејмс Ват]] (1736-1819) и [[Метју Бултон]] (1728-1809) развија елементи за техничко производство како стандардизација, процедури за контрола на квалитетот, пресметување на цената, заменливост на деловите, и планирање на работата. Многу од овие аспекти на менаџмент постоеја и пред секторот основан од робови, во [[1861]] година, во економијата на [[САД]]. Таму беа забележани 4 милиони луѓе, според современата употреба на терминот, „менаџирани“ во профитабилно квазимасовно производство. До доцниот 19 век, маргиналните економисти [[Алфред Маршал]] (1842-1924) , [[Леон Валрас]] (1834- 1910) и други, претставија нов слој на сложеност во теоретските основи на менаџментот. [[Џозеф Вартон]] го понуди првиот трослоен курс за менаџмент во [[1881]] година. === 20 век === Околу [[1900]] година менаџерите се обидуваа да ги пласираат своите теории на она што според нив беше целосно научна основа. Како примери се наведуваат „Науката на менаџментот” од Хенри Р. Таун ([[1890]]), „Правилата на научниот менаџмент” од Фредерик Винслоу Тејлор ([[1911]]), „Применето движечко учење” од Френк и Лилиан Гилбер ([[1917]]), и графиконите на Хенри Л. Гант ([[1910]]). Ј. Данкан ја напиша првата книга за менаџмент наменета за колеџ во [[1911]] година. Во [[1912]] година, Јоихи Уено го претстави Тејлоризмот пред [[Јапонија]] и стана првиот советник за менаџмент на „јапонскиот менаџмент стил“. Неговиот син Ихиро Уено прв воведе јапонска гаранција за квалитет. Првите разбирливи теории за менаџмент се појавија околу [[1920]] година. Харвард школото за бизнис ја измисли дипломата Магистер за бизнис администрација (МБА) во [[1921]] година. Луѓето како Хенри Фејол (1841 – 1952) и Александар Чурч ги опишаа различните бранши на менаџмент и нивните меѓу-релации. Во раниот 20 век, луѓето како Ордвеј Тед (1891-1973), Волтер Скот и Ј. Муни ги применија основите на психологијата во менаџментот, додека други писатели, како Елтон Мајо (1880-1949), Мери Паркер Фолет (1868-1933), Честер Бернард (1886-1961), Макс Вебер (1864-1920), Резис Ликерт (1903-1981) и Крис Аргирис (1923- ) му пријдоа на феноменот наречен менаџмент од социолошка перспектива. Петар Дракер (1909-2005) ја напиша една од првите книги за применет менаџмент: „Концептот на корпорацијата” (објавена [[1946]]). Таа беше резултат од истражувањата во организацијата од страна на Алфред Слоан (претседател на „[[Џенерал Моторс]]“ до 1956). Дракер подоцна ќе напише 39 книги, многу од нив на истата тема. Х.Доџ, Роналд Фишер (1890-1962), и Тортон С. Фрај претставија статистички техники во учењето за менаџментот. Во 1940-тите, Патрик Блакет ги искомбинира овие статистички теории со микроекономската теорија и ја создаде науката за истражување операции. При истражувањето операции, познато и како “ наука за менаџментот“ (но сè уште далеку од научниот менаџмент на Тејлор), тој се обиде да заземе научен пристап во решавањето менаџерски проблеми, особено во областа на логистиката и операциите. Во некои од неодамнешните случувања може да се вбројат теорија на ограничувањата, менаџмент според целите, реорганизирање, Сикс Сигма и различни информатичко-тегнолошки теории како што се методологиите за развој на софтвер, и група на менаџмент теории како што е моделот за развој на групата. Општото препознавање на менаџерите како класа која се зацврсти во текот на 20 век и која им даде одредена количина престиж на практичарите на уметност/ наука, па така се отвори патот кон распространување на еден популаризиран систем на менаџерски идеи. Во овој контекст, многу промени на менаџменот можеби се поблиски до популарната психологија отколку до теориите на менаџментот. Кон крајот на 20 век, бизнис менаџментот се состоеше од шест посебни бранши: * [[Менаџмент на човечки ресурси]] * Менаџмент на операции или [[менаџмент на производство]] * [[Стратегиски менаџмент]] * [[Маркетинг менаџмент]] * [[Финансиски менаџмент]] * Информатичко технолошки менаџмент одговорен за системот на менаџмент информации. === 21 век === Во [[21 век]], на истражувачите им беше тешко да го поделат менаџментот во функционални категории. Сè повеќе и повеќе процеси истовремено вклучуваа повеќе категории. Наместо тоа, тие се обидуваа да ги сфатат како различни процеси, задачи и објекти кои се предмет на менаџментот. Исто така, постојат и гранки на менаџментот кои се однесуваат на непрофитабилните организации и владата: како на пример [[јавна администрација]], [[јавен менаџмент]], и [[образовен менаџмент]]. Понатаму, менаџмент програмите кои се однесуваат на организации на граѓанското општество, и програми создадени за непрофитабилен менаџмент и социјално претприемништво. Треба да се забележи дека многу од претпоставките во врска со менаџментот наидоа на удар од страна на бизнис етиката, учењата за критичен менаџмент, и анти-корпоративниот активизам. Како последица, работната демократијата стана и почеста, и позастапена, дистрибуирајќи ги на некои места сите функции на менаџментот помеѓу работниците, каде што секој зема дел од работата. Сепак, овие модели му претходат на моменталниот политички проблем, и нивната појава може да биде поприродна од појавата на хиерархија на наредби. Сите менаџменти до некој степен ги опфаќаат демократските правила во поглед на тоа дека работниците мора да му дадат мнозинска поддршка на менаџментот; инаку им преостанува да најдат друга работа или да штрајкуваат. И покрај придвижувањето кон работна демократија, организационите структури за наредување и контрола остануваат вообичаеност и де факто организациона структура. Навистина, вкоренетата природа на наредување и владеење може да се забележи кога неодамнешните отпуштања беа спроведени со менаџмент рангови кои помалку или повеќе беа под влијание на вработените и пониските слоеви на организации. Во некои случаи, менаџментот дури се награди себеси со бонуси кога пониските слоеви на вработени беа отпуштени. == Основните функции на менаџментот == Менаџментот делува преку различни функции, често класифицирани како планирање, организирање, водење/мотивирање, и контролирање. * '''Планирање''': одлучување за тоа што треба да се случи во иднина (денес, следната недела, следниот месец, следната година, во текот на следните 5 години, итн.) и создавање планови се дејствување. * '''Организирање''': (спроведување) максимално искористување на ресурсите потребни за успешно спроведување на плановите. * '''Екипирање''': Анализирање на работата, регрутирање и најмување луѓе за соодветни работи. * '''Водење''': Одредување што треба да се стори во одредени ситуации и наоѓање луѓе за таа работа. * '''Контролирање''': '''Надгледување''', проверување на прогресот споредено со плановите, со можност од потреба за измени засновани на фидбек. * '''Мотивирање''': процес на стимулирање на личноста со цел да преземе дејство за да ја оствари посакуваната цел. == Формирање бизнис политика == * Задачата на бизнисот е најочигледната цел што може да биде, на пример правење сапун. * Визијата на бизнисот ги одразува неговите аспирации и ги потенцира замислените насоки или идни одредишта. * Целите на бизнисот се однесуваат на целите или активноста на некоја задача. * Политиката на бизнисот е водич што наложува правила, регулативи и цели, и може да се искористи при донесување одлуки на менаџерот. Таа може да биде флексибилна и лесно протолкувана и разбрана од страна на вработените. * Стратегијата на бизнисот се однесува на координиран план или дејствие што треба да биде преземено, како и ресурсите кои ќе бидат искористени при реализирањето на визијата и долгорочните цели. Таа е водич за менаџерите, наложува како тие треба да ги распределат и искористат факторите на производство во корист на бизнисот. Првенствено, таа може да им помогне на менаџерите да одлучат каков вид на бизнис тие сакаат да формираат. == Како да се спроведат политиките и стратегиите == * Сите политики и стратегии треба да бидат дискутирани со целиот менаџерски персонал и вработените. * Менаџерите мора да разберат каде и како можат да ги спроведат нивните политики и стратегии. * Планот за дејствување мора да биде предодреден за секој оддел. * Политиките и стратегиите мора да бидат редовно ревидирани. * Мора да се смислат планови за непредвидени ситуации во случај на промена на околината. * Проценувањето на прогресот треба да биде редовно спроведувано од страна на менаџери на висока положба. * Во бизнисот потребни е добро опкружување и тимски дух. == Развој на политики и стратегии == * Задачите, целите, силните страни и слабостите на секој оддел мора да бидат анализирани со цел да се одредат нивните улоги во остварувањето на задачата на бизнисот. * '''Методот за предвидување''' дава веродостојна слика за иднината на бизнис околината. * Мора да се создаде единица на планирање со цел да се обезбеди дека сите планови се издржани, а сите политики и стратегии се наменети за остварување на истата задача или цел. * За секој случај мора да се развијат планови за непредвидени ситуации. * Сите политики мора да бидат дискутирани со целиот менаџерски персонал и вработените што е потребно за извршување на која било одделна политика. == Каде се вклопуваат политиките и стратегиите во процесот на планирање == * Тие им даваат добра идеја на средно – и ниско рангираните менаџери во поглед на идни планови за секој оддел. * Се создава рамка таму каде што се направени плановите и одлуките. * Средно и ниско рангираните менаџменти може да ги додадат своите планови на стратегиските бизнис планови. == Нивоа на менаџмент и хиерархија == Менаџментот на една голема организација може да се состои од три нивоа: * Врвен менаџмент (или “ највисок менаџмент“ или “горен менаџмент“) * Среден менаџмент * Менаџмент на ниско ниво, како што се на пример набљудувачите и тимските водачи * Надзорник * Останати подредени членови === Врвен менаџмент === * Бара широко познавање од областа на улоги и вештини на менаџментот * Потребен е голем степен на свест за надворешните фактори како на пример пазарот. * Одлуките обично се од долгорочна природа. * Одлуките се донесуваат со користење аналитички, директивни, концептуални и/или бихевиористички/партиципативни процеси * Одговорност за стратегиски одлуки. * Потреба да се скицира план и да се види дали планот може да биде делотворен во иднина. * Извршен по природа === Среден менаџмент === * Менаџерите на средно ниво имаат специјализирано разбирање на одредени менаџерски задачи. * Тие се одговорни за спроведување на одлуките донесени од врвниот менаџмент. === Низок менаџмент === * Ова ниво на менаџмент обезбедува дека се спроведуваат одлуките или плановите на повисоките менаџменти. * Одлуките донесени од нискиот менаџмент се обично краткорочни, само прашајте го Џеф Вајт === Надзорник / водич === * Тоа се луѓе кои вршат директен надзор над работната сила на пр. во една фабричка канцеларија, продажно поле или друга работна група или област на дејствување. === Останати подредени членови === * Одговорностите на една личност која припаѓа на оваа група се уште поограничени и поспецифични од оние на надзорникот. == Поврзано == * [[Корпоративно управување во Македонија]] * [[Менаџмент на човекови ресурси]] * [[Менаџментот на приходи]] == Користена литература == * Oxford English Dictionary * She also described management as philosophy. Vocational Business: Training, Developing and Motivating People by Richard Barrett - Business & Economics - 2003. - Page 51. * Administration industrielle et générale - prévoyance organisation - commandement, coordination – contrôle, Paris : Dunod, 1966 * a b Gomez-Mejia, Luis R.; David B. Balkin and Robert L. Cardy (2008). Management: People, Performance, Change, 3rd edition. New York, New York USA: McGraw-Hill. pp.&nbsp;19. ISBN 978-0-07-302743-2. * a b c Gomez-Mejia, Luis R.; David B. Balkin and Robert L. Cardy (2008). Management: People, Performance, Change, 3rd edition. New York, New York USA: McGraw-Hill. pp.&nbsp;20. ISBN 978-0-07-302743-2. * Craig, S. (2009, January 29). Merrill Bonus Case Widens as Deal Struggles. Wall Street Journal. [1] * Kotter, John P. and Dan S. Cohen. The Heart of Change. Boston: Harvard Business School Publishing, [[Категорија:Менаџмент]] gsq5x0mw075xw0pf7nz1bds8c571hor 0 166539 5603392 5429711 2026-08-03T00:31:46Z ~2026-42601-95 135578 /* Дванаесетте апостоли */ 5603392 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Leonardo da Vinci (1452-1519) - The Last Supper (1495-1498).jpg|мини|343x343пкс|Дванаесетте апостоли во фреската на [[Леонардо да Винчи]] „[[Тајна вечера|Тајната вечера]]“]] '''Апостоли''' ([[еднина]]: ''апостол'', {{langx|grc|ἀπόστολος}} = „гласник, проповедник“)<ref>{{ДРМЈ|апостол}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|апостол}}</ref> — најблиските [[Ученик (христијанство)|ученици]] и следбеници на [[Исус Христос]] што го проповедале [[Евангелие]]то.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Apostle|title="Apostle", Britannica.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603080145/https://www.britannica.com/topic/Apostle|archive-date=3 June 2020|access-date=24 May 2020}}</ref> Во потесна смисла, изразот „апостол“ се однесува на [[Дванаесет Апостоли|дванаесетте непосредни Христови ученици]] ([[Евангелие според Матеј|Мт]]. 10:2–4; [[Евангелие според Лука|Лк]]. 6:13–15); во поширока смисла — и на 70-те најблиски соработници на неговата Црква, избрани од него (Лк. 10:1–2), наречени и „седумдесетте апостоли“.<ref>{{cite web|url=https://www.oca.org/saints/lives/2024/01/04/100017-synaxis-of-the-seventy-apostles|title=Synaxis of the Seventy Apostles|publisher=The Orthodox Church in America|website=www.oca.org|access-date=22 April 2024}}</ref> Било нагласено и дека [[Апостол Павле|Павле]] бил избран за апостол по [[Вознесение Христово|Вознесението на Исус Христос]] ([[Дела на светите апостоли|Дела]] 22:11; [[Послание до Римјаните|Рим]]. 11:13). == Дванаесетте апостоли == {{Main article|Дванаесет апостоли}} '''Дванаесетте апостоли''' се дванаесетте непосредни [[Исус Христос|Христови]] [[Ученик (христијанство)|ученици]] — [[Апостол Петар|Петар]], [[Свети Андреј|Андреј Првоповиканиот]], [[Апостол Јаков Зевдеев|Јаков Зевдеев]], [[Јован Богослов]], [[Апостол Филип|Филип]], [[Апостол Вартоломеј|Вартоломеј]], [[Апостол Тома|Тома]], [[Апостол Матеј (Евангелист)|Матеј]], [[Апостол Јаков Алфеев|Јаков Алфеев]], [[Апостол Јуда|Јуда Тадеј]], [[Апостол Симон|Симон Кананецот]], [[Јуда Искариот]] (Мт. 10:2–4). Откако Јуда отпаднал, [[Апостол Матиј|Матиј]] бил избран за еден од дванаесетте апостоли ([[Дела на светите апостоли|Дела]] 1:23–26). == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Apostles}} * [[wikisource:The_Encyclopedia_Americana_(1920)/Apostle|„Апостол“]] [[Категорија:Апостоли]] [[Категорија:Јудеохристијанство]] [[Категорија:Христијанството во 1 век]] [[Категорија:Личности од Новиот завет]] 6bw3dyd6kalkwhz3r3x3qd458rgq02t 0 173635 5603281 5430511 2026-08-02T17:30:40Z Gurther 105215 5603281 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Аларе |name_local = Αρχοντικό |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на Аларе во општината [[Постол (општина)|Постол]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Аларе | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 47 | ГШ_сек = 24 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 27 | ГД_сек = 55 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 47.24 |lon_deg = 22 |lon_min = 27.55 |elevation_min = |elevation = 60 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = [[Пазар (град)|Пазар]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 218 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Аларе''' или '''Алар''' ({{langx|el|Αρχοντικό}}, ''Архондико''; до 1926&nbsp;г. ''Αλάρι'', ''Алари''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/172110 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Αλάρι -- Αρχοντικό]</ref>) — село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Постол (општина)|Постол]] на [[Постол (округ)|истоимениот округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Населението брои 218 жители (2011). Сè до 1924&nbsp;г. било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страница=63}}</ref> == Географија == Селото е сместено 4&nbsp;км источно од градот [[Пазар (град)|Пазар]] (Ениџе Вардар). == Историја == === Праисторија === Во месноста Тумба има [[праисторија на Македонија|праисториска]] населба, прогласена за споменик на културата во 1984 г.<ref name="Διαρκής κατάλογος">{{нмс | url = http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=16367&v17= | title = ΥΑ ΥΠΠΕ/ΑΡΧ/Α1/Φ17/26695/879/24-5-1984 - ΦΕΚ 484/Β/23-7-1984 | access-date = 24 јуни 2018 | publisher = Διαρκής κατάλογος κηρυγμένων αρχαιολογικών τόπων και μνημείων | archive-date = 2020-10-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201029195721/http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=16367&v17= | url-status = dead }}</ref> === Во Отоманското Царство === Во XIX век Аларе е забележано како чисто македонско село во Ениџевардарската каза. Според Николаос Схинас во средината на 1880-тите Алари (''Ααλάρη'') било село со 20 христијански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 15 јули 2019 | publisher = lithoksou.net }}</ref> Во 1889 г. хрватскиот етнограф [[Стефан Верковиќ]] („Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи“) напишал за Аларе: {{цитатник|Селото Алари лежи на шумовито место во соседство на селото [[Чаушлиево|Чаушли]], од кое е оддалечено на четврт час. Жителите се Македонци и се занимаваат претежно со земјоделство и по малку со винарство. На југ од селото има рид, покриен со густа шума.<ref>Нарекувајќи ги „Бугари“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>Верковичъ, С.И. „Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи“. СПб, 1889, стр. 53.</ref>}} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. Аларе броело 160 жители Македонци.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|146}}</ref> Целото село потпаднало под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], а во него влегла и [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Аларе (Alare) имало 224 Македонци, сите под егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 102-103.</ref> Во селото имало и Турци. Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Аларе било македонско со 23 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Аларе било предмет на напади од [[грчка вооружена пропаганда во Македонија|андартски чети]] на 11/24 декември 1905 г. Обединетите грчки чети на Ставрос Ригас, [[Михаил Анагностакос]] и Христос Прандунас го нападнале селото, но селската милиција дала силен отпор, а ситуацијата за андартите се влошила со доаѓањето на редовниот аскер.<ref name="Νταφούλης 191">{{наведена книга | title = Η υγειονομική περίθαλψη κατά την ένοπλο φάση του Μακεδονικού Αγώνος (1904-1908) και η δράση των εφέδρων και μονίμων αξιωματικών του υγειονομικού που συμμετείχαν στον Μακεδονικό Αγώνα | last = Νταφούλης | first = Παύλος Αχ | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 2007 | edition = | publisher = Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Ιατρική Σχολή. Διδακτορική διατριβή | location = Ιωάννινα | isbn = | doi = | pages = 191 | url = http://olympias.lib.uoi.gr/jspui/bitstream/123456789/25207/1/%ce%94.%ce%94.-%20%ce%9d%ce%a4%ce%91%ce%a6%ce%9f%ce%a5%ce%9b%ce%97%20%ce%a0%ce%91%ce%a5%ce%9b%ce%9f%ce%a5%20%ce%91%ce%a7..pdf | accessdate = | quote = }}</ref> По иницијатива на Прандунас, грчките андарти го пробиле обрачот со само тројца загинати и тројца ранети.<ref name="Νταφούλης 192">{{наведена книга | title = Η υγειονομική περίθαλψη κατά την ένοπλο φάση του Μακεδονικού Αγώνος (1904-1908) και η δράση των εφέδρων και μονίμων αξιωματικών του υγειονομικού που συμμετείχαν στον Μακεδονικό Αγώνα | last = Νταφούλης | first = Παύλος Αχ | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 2007 | edition = | publisher = Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Ιατρική Σχολή. Διδακτορική διατριβή | location = Ιωάννινα | isbn = | doi = | pages = 192 | url = http://olympias.lib.uoi.gr/jspui/bitstream/123456789/25207/1/%ce%94.%ce%94.-%20%ce%9d%ce%a4%ce%91%ce%a6%ce%9f%ce%a5%ce%9b%ce%97%20%ce%a0%ce%91%ce%a5%ce%9b%ce%9f%ce%a5%20%ce%91%ce%a7..pdf | accessdate = | quote = }}</ref> Селото повторно е нападнато од андарти на 2 јуни 1906 г. Турската власт, за да пресече каналите на [[ВМРО]] до [[Ениџевардарско Езеро|Ениџевардарското Езеро]], ги преселила жителите на Аларе во [[Пазар (град)|Пазар]]; ним им било дозволено да се вратат во селото дури по [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]]. Тогаш во Аларе и блиските села учителствувал деецот [[Димитар Лешников]]<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр. 210-223</ref>. Училишниот инспектор Никола Хрлев во 1909 г. напишал за селото: {{цитатник|Аларја, 28/II, 1 ч. од [[Постол|Апостол]]. Ова село е двапати горено од грчките чети, и во него се останати 16 куќи: 12 егзархиски и 4 [[унијати|унијатски]]. Црквата „[[Црква „Св. Атанасиј“ - Аларе|Св. Атанасиј]]“ нема никакви имоти, засега е затворена. Училиштето (вакуф) е земјанка со таван, голема 4×4×3 метри, добро осветлена.<ref name="Извори 83">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските бълтарски училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909&nbsp;г. – Во: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 83 }}</ref>}} Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Αγαλάρ'') има 66 [[Бугарска егзархија|егзархисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> Според српскиот географ [[Боривое Милоевиќ]], во периодот пред Балканските војни селото се состоело од 23 македонски куќи.<ref name="НМЕМ" /><ref name="lithoksou"/> === Во Грција === Во 1912 г. Аларе е заведено како село со христијанска вероисповед и [[македонски јазик]]. По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Истата 1913 г. селото броело 154 жители (82 мажи и 72 жени),<ref name="lithoksou"/> а во 1920 г. нараснало на вкупно 165 жители.<ref name="НМЕМ" /> Во 1924 г. сето население е протерано во [[Бугарија]]. Неколку семејства се населиле [[Горен Воден]] кај Асеновград, во [[Искра (Бургаско)|Искра]] и [[Волчин]] кај [[Карнобат]], Бургаско. Во селото останал само неговиот кмет, Трајо Гусков.<ref>Филипов, Никола. „Свети Кирик“, Горни Воден, Долни Воден, Издателство „SM“, Пловдив, 2011, стр. 95</ref> На нивно место властите доселиле [[Грци|грчки]] колонисти. Во 1926 г. селото е преименувано во Архондико. Во 1928 г. селото е претставено како чисто дојденско со 245 жители од 71 семејство.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref> Во 1940 г. селото пораснало на 422 жители и се одржало устојчиво сè до 1960-тите, кога населението се смалило речиси наполу.<ref name="НМЕМ" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|422|452|441|258|257|213|231|218}} == Стопанство == Селото се смета за прилично богато бидејќи лежи во поле и земјиштето се наводнува. Се произведуваат [[овошје]], [[памук]], [[жито]] и [[тутун]].<ref name="НМЕМ" /> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви * „[[Црква „Св. Атанасиј“ - Аларе|Св. Атанасиј]]“ од XIX век == Личности == * Гоно Ѓошев — четник на војводите [[Иван Карасулијата]] и [[Апостол Петков]]<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр. 202</ref> * Мицо Гусков (Мицо Ќаја) — крупен сточар и член на управното тело на [[ВМРО]] во Аларе, неколкукратно лежел во турски затвори. За кратко бил кмет на селото, но по 1922 г. е затворен на Крит каде умирел; неговите имоти ги прибрабиле грчки преселници<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр. 213</ref>. * Трифун Ќаев — раководител на селскиот комитет на ВМРО<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр. 199</ref> * Антониос Аргириу (Αντώνιος Αργυρίου) — гркомански [[андарт]]ски деец, четник во 1907-08 г.<ref name="manos.122.">{{АГМК|122}}</ref> == Поврзано == * [[Солунско Поле]] == Наводи == {{наводи}} {{Постол}} [[Категорија:Постол]] 16codj7ksfi06xt64dpbj2wvcyu4775 0 173640 5603266 5579820 2026-08-02T17:19:57Z Gurther 105215 5603266 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Баровица |name_local = Καστανερή |image_skyline = Barovica.JPG |caption_skyline = Поглед на селото |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Баровица во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Баровица | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 58 | ГШ_сек = 42 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 23 | ГД_сек = 17 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 58.42 |lon_deg = 22 |lon_min = 23.17 |elevation_min = |elevation = 780 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Гуменџе |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 95 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Баровица''' ({{langx|el|Καστανερή}}, ''Кастанери''; до 1926 г. ''Μπαροβίτσα'', ''Баровица''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/169375 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 95 жители (2021). Населено е со помакедончени [[Власи]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|53-54}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на 12 км северозападно од [[Гуменџе]], на источните падини на планината [[Пајак (планина)|Пајак]]. Во непосредна близина на Баровица се остатоците од напуштените постари населби [[Селиштето]], [[Ниризините]], [[Паљори]] и [[Кодру Мушат]], кои постоеле пред Баровица.<ref name="Симовски" /> === Топонимија === Ова е список на традиционални [[влашки јазик|влашки]] [[топоним]]и во Баровица и околината:<ref name="Симовски" /> ''Агро Стефан, Арг’л, Валија Велак, Валија Мари, Валија Оргу, Валија Сјака, Гистерна, Згарна, Имона, Кале Мушат, Кали Мари, Кетар Негри, Кирго, Код’р Мушат, Коста Мари, Патуљ, Рапал Жупан, Рапал Кујан, Сич’р, Скарцјале, Ќатра Алба, Ќатра Сурда, Фант’на Раци, Финган, Фишор Сакуљ, Фрац, Чукал Гогот, Шкутра Валија.'' == Историја == === Во Отоманското Царство === [[Податотека:St. Petka Barovitsa.jpg|мини|250п|Црквата „Св. Петка“]] [[Податотека:Barovica2.JPG|мини|250п|Стари куќи во селото]] Во XV век во Баровица по име се заведени 39 глави на домаќинствата.<ref>[http://www.promacedonia.org/hg/poselen.html Гандев, Христо. „Българската народност през XV век. Демографско и етнографско изследване“, Наука и Изкуство, II издание, София, 1989.]</ref> На крајот од XIX век Баровица било [[Власи|влашко]] ([[Мегленовласи|мегленовлашко]]) село во областа [[Меглен|Влахомеглен]] во процес на напредната македонизација.<ref>[http://www.promacedonia.org/gw/gw_3_3.html Вайганд, Густав. „Етнография на Македония“. Глава III. Език, езикови граници и разпространение на националностите в Македония]</ref><ref>{{Citation |title=Theodor Capidan, Meglenoromânii, istoria şi graiul lor, vol. I, Bucureşti, 1925, p. 7,26. |url=http://www.unibuc.ro/CLASSICA/megleno1/introducere.pdf |accessdate=6 септември 2008 |archivedate=3 март 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303184737/http://www.unibuc.ro/CLASSICA/megleno1/introducere.pdf }}</ref> Според преданието, селото е основано од од арамии, на чие чело стоел војводата Баро.<ref name="Симовски" /> Според [[Боривое Милоевиќ]], населението порано се занимавало со [[номадско сточарство]], но подоцна наполно му се предале на земјоделството.<ref>{{Милоевиќ|41}}</ref> На почетокот на XIX век во Баровица се доселиле семејства од селата [[Грипа]] и [[Карпин]],<ref name="Симовски" /> растурени поради разбојништво на турски и албански банди. Црквата „[[Црква „Св. Петка“ - Баровица|Св. Петка]]“ е изградена во 1830-тите.<ref name="Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων">{{нмс | url = http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=50 | title = 4. Ιερός ναός Αγίας Παρασκευής Καστανερής | access-date = 24 јуни 2014 | publisher = Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων στην Μητροπολιτική Περιφέρεια Γουμενίσσης- Αξιουπόλεως - Πολυκάστρου μέ κέντρο τό Δήμο Ευρωπού }}{{Dead link|date=февруари 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Селото го признавало врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Во мај 1880 г. се уапсени старешините на неколку ениџевардарски села и од нив е побарана гаранција дека се доверливи, што би можел да го даде само грчкиот митрополит. Така митрополитот успеал да ги откаже од Егзархијата селата [[Крива (село)|Крива]], Баровица, [[Црна Река (село)|Црна РЕка]], [[Тушилово]], [[Петрово (Ениџевардарско)|Петрово]], [[Бозец]], [[Постол]], [[Геракарци]] и [[Кониково]].<ref>Кирил патриарх Български. Българската екзархия в Одринско и Македония след Освободителната война 1877-1878. Том първи, книга първа, стр. 354.</ref> Во 1894 г. [[Густав Вајганд]] („Аромани“) напишал дека Баровица е помакедончено влашко село во кое стамо старците зборуваат влашки.<ref>нарекувајќи го „побугарчено“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref name="Аромъне 236">{{Аромъне|236}}</ref> Во октомври 1897 г. револуционерите [[Аргир Манасиев]] и [[Пере Тошев]] во селото организирале комитет на [[ВМОРО]]. Манасиев напишал за Баровица: {{цитатник|Во с. Баровица нашата организација беше поограничена, зошто имаше гркомани, па на собранието ги повикавме само оние на коишто можеме да им се довериме. По желба на Коста Гацев и неговите браќа ги повикавме некои од селаните што ни ги посочија и го удривме темелот на организацијата.<ref>Известия на Института за българска литература. Т. 7, 1958, стр. 354.</ref>}} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. во Баровица живееле 750 [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> По [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во 1904 г. целото село прешло под врховенството на Бугарската егзархија<ref>{{Силянов|2|126}}</ref> и во него работела [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Баровица (Barovitza) имало 1.280 Македонци, сите под Егзархијата, и во селото имало бугарско училиште.<ref>{{Бранков|102-103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Баровица било македонско со 160 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> По [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] 6 куќи од селото станале [[гркомани|гркомански]].<ref>Буга̀ри гъркома̀ни. Разказано по говора на Ениджевардарско, село Ба̀ровица, от Димитър Христов, записал Л. М., Македонски преглед, г.I, кн. 3, 1925, стр. 103.</ref> Во 1909 г. жителите на селото испратиле телеграма до Отоманскиот парламент во која се жалат на затворањето на црквата и училиштето поради клеветата на 7 гркомански патријаршистички куќи, со тоа лишувајќи 150 егзархиски куќи од духовен живот и образование.<ref>{{Македония Сборник|538 - 539}}</ref>}} Според податоци на кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. во Баровица имало бугарски учител назначен од егзархијата, но властите не дозволиле отворање на училиштето поради статуквото.<ref name="Извори 86">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 год. – В: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 86 }}</ref> По податоци на Егзархијата во 1910 г. Баровица имала 154 семејства сочинети од 847 жители Македонци и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека ''Баровица'' пред Балканските војни имала 135 куќи на [[Власи]] христијани.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1923 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Таа година населението броело 896 жители.<ref name="Симовски" /> Во 1914 г. 10 семејства се иселиле во [[Бугарија]] како осомничени соработници на [[комити]]те, а уште некои во [[Америка]].<ref name="Симовски" /><ref>Буга̀ри гъркома̀ни. Разказано по говора на Ениджевардарско, село Ба̀ровица, от Димитър Христов, записал Л. М., Македонски преглед, г.I, кн. 3, 1925, с. 104.</ref> Затоа во 1920 г. бројот на жители се намалил на 714 лица.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. дошло до понатамошно намалување на населението кога 30 семејства се иселиле во Бугарија, од кои 4 потоа дошле во [[Гевгелија]].<ref name="Симовски" /> Во 1926 г. селото е преименувано во Кастанери.<ref>{{Citation |title=Δημήτρης Λιθοξόου. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971 |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm }}</ref> На пописот од 1928 г. селото е заведено со 680 жители, но потоа доживеало голем прираст, за во 1940 г. да бидат попишани дури 945 лица.<ref name="Симовски" /> Баровица настрадала во [[Народноослободителна борба во Егејска Македонија|Втората светска]] и [[Граѓанската војна во Грција|Граѓанската војна]] кога 60 лица загинале како активни борци, а 25 семејства се преселиле во [[НР Македонија]] (во [[Скопје]], [[Велес]] и Гевгелија). По војните извесен број семејства се преселиле во [[Гуменџе]], во [[Солун]] и во странство. Со тоа во 1952 г. населението опаднало на 632 жители<ref name="Симовски" /> и продолжило да опаѓа, овојпат поради преселување во поголемите градови. {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Баровица преименувани со службен указ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Дујково<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref>|| Ντουΐκοβο|| Трахилос|| Τράχηλος<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1049}}</ref>||врв на ЈЗ од Баровица<ref name="Ген"/> |- || Скарчали<ref name="Ген"/>|| Σκαρτσάλη|| Петротон|| Πετρωτόν<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на ЗЈЗ од Баровица (1.389 м)<ref name="Ген"/><ref name="Ген"/> |- || Орман<ref name="Ген"/>|| Όμάν|| Дасомену|| Δασωμένου<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на З од Баровица<ref name="Ген"/> |- || Изворо<ref name="Ген"/>|| Ίσβορο|| Пиги|| Πηγή<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на З од Баровица<ref name="Ген"/> |- || Валисовата || Βαλισόφατα|| Маврорема|| Μαυρόρεμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>|| |- || Каркин || Κάρκιν|| Литовуни|| Λιθοβούνι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>|| |- || Калимари<ref name="Ген"/>|| Καλιμάρι|| Макристатон|| Μακρύστατον<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||возвишение на ЗЈЗ од Баровица (1.389 ,)<ref name="Ген"/> |- || Валисака<ref name="Ген"/>|| Βαλίσακα|| Макрахалијас|| Μακραχαλιάς<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||река на З од Баровица<ref name="Ген"/> |- || Кирго<ref name="Ген"/>|| Κίργκον|| Петрадес|| Πετράδες<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||врв на З од Баровица (1.506,6 м)<ref name="Ген"/> |- || Синистра<ref name="Ген"/>|| Σινίστρα|| Зерворема|| Ζερβόρεμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||река на З од Баровица<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|945|632|691|437|380|344|237|180|95}} == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Петка“ - Баровица|Црква „Св. Петка“]] од 1830-тите == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Kastaneri}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] [[Категорија:Пајак (планина)]] 7kldukiob7v38fh1l2kj4pku0ems9qh 5603267 5603266 2026-08-02T17:20:22Z Gurther 105215 5603267 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Баровица |name_local = Καστανερή |image_skyline = Barovica.JPG |caption_skyline = Поглед на селото |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Баровица во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Баровица | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 58 | ГШ_сек = 42 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 23 | ГД_сек = 17 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 58.42 |lon_deg = 22 |lon_min = 23.17 |elevation_min = |elevation = 780 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Гуменџе |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 95 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Баровица''' ({{langx|el|Καστανερή}}, ''Кастанери''; до 1926 г. ''Μπαροβίτσα'', ''Баровица''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/169375 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 95 жители (2021). Населено е со помакедончени [[Власи]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|53-54}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на 12 км северозападно од [[Гуменџе]], на источните падини на планината [[Пајак (планина)|Пајак]]. Во непосредна близина на Баровица се остатоците од напуштените постари населби [[Селиштето]], [[Ниризините]], [[Паљори]] и [[Кодру Мушат]], кои постоеле пред Баровица.<ref name="Симовски" /> === Топонимија === Ова е список на традиционални [[влашки јазик|влашки]] [[топоним]]и во Баровица и околината:<ref name="Симовски" /> ''Агро Стефан, Арг’л, Валија Велак, Валија Мари, Валија Оргу, Валија Сјака, Гистерна, Згарна, Имона, Кале Мушат, Кали Мари, Кетар Негри, Кирго, Код’р Мушат, Коста Мари, Патуљ, Рапал Жупан, Рапал Кујан, Сич’р, Скарцјале, Ќатра Алба, Ќатра Сурда, Фант’на Раци, Финган, Фишор Сакуљ, Фрац, Чукал Гогот, Шкутра Валија.'' == Историја == === Во Отоманското Царство === [[Податотека:St. Petka Barovitsa.jpg|мини|250п|Црквата „Св. Петка“]] [[Податотека:Barovica2.JPG|мини|250п|Стари куќи во селото]] Во XV век во Баровица по име се заведени 39 глави на домаќинствата.<ref>[http://www.promacedonia.org/hg/poselen.html Гандев, Христо. „Българската народност през XV век. Демографско и етнографско изследване“, Наука и Изкуство, II издание, София, 1989.]</ref> На крајот од XIX век Баровица било [[Власи|влашко]] ([[Мегленовласи|мегленовлашко]]) село во областа [[Меглен|Влахомеглен]] во процес на напредната македонизација.<ref>[http://www.promacedonia.org/gw/gw_3_3.html Вайганд, Густав. „Етнография на Македония“. Глава III. Език, езикови граници и разпространение на националностите в Македония]</ref><ref>{{Citation |title=Theodor Capidan, Meglenoromânii, istoria şi graiul lor, vol. I, Bucureşti, 1925, p. 7,26. |url=http://www.unibuc.ro/CLASSICA/megleno1/introducere.pdf |accessdate=6 септември 2008 |archivedate=3 март 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303184737/http://www.unibuc.ro/CLASSICA/megleno1/introducere.pdf }}</ref> Според преданието, селото е основано од од арамии, на чие чело стоел војводата Баро.<ref name="Симовски" /> Според [[Боривое Милоевиќ]], населението порано се занимавало со [[номадско сточарство]], но подоцна наполно му се предале на земјоделството.<ref>{{Милоевиќ|41}}</ref> На почетокот на XIX век во Баровица се доселиле семејства од селата [[Грипа]] и [[Карпин]],<ref name="Симовски" /> растурени поради разбојништво на турски и албански банди. Црквата „[[Црква „Св. Петка“ - Баровица|Св. Петка]]“ е изградена во 1830-тите.<ref name="Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων">{{нмс | url = http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=50 | title = 4. Ιερός ναός Αγίας Παρασκευής Καστανερής | access-date = 24 јуни 2014 | publisher = Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων στην Μητροπολιτική Περιφέρεια Γουμενίσσης- Αξιουπόλεως - Πολυκάστρου μέ κέντρο τό Δήμο Ευρωπού }}{{Dead link|date=февруари 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Селото го признавало врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Во мај 1880 г. се уапсени старешините на неколку ениџевардарски села и од нив е побарана гаранција дека се доверливи, што би можел да го даде само грчкиот митрополит. Така митрополитот успеал да ги откаже од Егзархијата селата [[Крива (село)|Крива]], Баровица, [[Црна Река (село)|Црна РЕка]], [[Тушилово]], [[Петрово (Ениџевардарско)|Петрово]], [[Бозец]], [[Постол]], [[Геракарци]] и [[Кониково]].<ref>Кирил патриарх Български. Българската екзархия в Одринско и Македония след Освободителната война 1877-1878. Том първи, книга първа, стр. 354.</ref> Во 1894 г. [[Густав Вајганд]] („Аромани“) напишал дека Баровица е помакедончено влашко село во кое стамо старците зборуваат влашки.<ref>нарекувајќи го „побугарчено“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref name="Аромъне 236">{{Аромъне|236}}</ref> Во октомври 1897 г. револуционерите [[Аргир Манасиев]] и [[Пере Тошев]] во селото организирале комитет на [[ВМОРО]]. Манасиев напишал за Баровица: {{цитатник|Во с. Баровица нашата организација беше поограничена, зошто имаше гркомани, па на собранието ги повикавме само оние на коишто можеме да им се довериме. По желба на Коста Гацев и неговите браќа ги повикавме некои од селаните што ни ги посочија и го удривме темелот на организацијата.<ref>Известия на Института за българска литература. Т. 7, 1958, стр. 354.</ref>}} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. во Баровица живееле 750 [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> По [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во 1904 г. целото село прешло под врховенството на Бугарската егзархија<ref>{{Силянов|2|126}}</ref> и во него работела [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Баровица (Barovitza) имало 1.280 Македонци, сите под Егзархијата, и во селото имало бугарско училиште.<ref>{{Бранков|102-103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Баровица било македонско со 160 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> По [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] 6 куќи од селото станале [[гркомани|гркомански]].<ref>Буга̀ри гъркома̀ни. Разказано по говора на Ениджевардарско, село Ба̀ровица, от Димитър Христов, записал Л. М., Македонски преглед, г.I, кн. 3, 1925, стр. 103.</ref> Во 1909 г. жителите на селото испратиле телеграма до Отоманскиот парламент во која се жалат на затворањето на црквата и училиштето поради клеветата на 7 гркомански патријаршистички куќи, со тоа лишувајќи 150 егзархиски куќи од духовен живот и образование.<ref>{{Македония Сборник|538 - 539}}</ref> Според податоци на кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. во Баровица имало бугарски учител назначен од егзархијата, но властите не дозволиле отворање на училиштето поради статуквото.<ref name="Извори 86">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 год. – В: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 86 }}</ref> По податоци на Егзархијата во 1910 г. Баровица имала 154 семејства сочинети од 847 жители Македонци и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека ''Баровица'' пред Балканските војни имала 135 куќи на [[Власи]] христијани.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1923 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Таа година населението броело 896 жители.<ref name="Симовски" /> Во 1914 г. 10 семејства се иселиле во [[Бугарија]] како осомничени соработници на [[комити]]те, а уште некои во [[Америка]].<ref name="Симовски" /><ref>Буга̀ри гъркома̀ни. Разказано по говора на Ениджевардарско, село Ба̀ровица, от Димитър Христов, записал Л. М., Македонски преглед, г.I, кн. 3, 1925, с. 104.</ref> Затоа во 1920 г. бројот на жители се намалил на 714 лица.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. дошло до понатамошно намалување на населението кога 30 семејства се иселиле во Бугарија, од кои 4 потоа дошле во [[Гевгелија]].<ref name="Симовски" /> Во 1926 г. селото е преименувано во Кастанери.<ref>{{Citation |title=Δημήτρης Λιθοξόου. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971 |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm }}</ref> На пописот од 1928 г. селото е заведено со 680 жители, но потоа доживеало голем прираст, за во 1940 г. да бидат попишани дури 945 лица.<ref name="Симовски" /> Баровица настрадала во [[Народноослободителна борба во Егејска Македонија|Втората светска]] и [[Граѓанската војна во Грција|Граѓанската војна]] кога 60 лица загинале како активни борци, а 25 семејства се преселиле во [[НР Македонија]] (во [[Скопје]], [[Велес]] и Гевгелија). По војните извесен број семејства се преселиле во [[Гуменџе]], во [[Солун]] и во странство. Со тоа во 1952 г. населението опаднало на 632 жители<ref name="Симовски" /> и продолжило да опаѓа, овојпат поради преселување во поголемите градови. {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Баровица преименувани со службен указ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Дујково<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref>|| Ντουΐκοβο|| Трахилос|| Τράχηλος<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1049}}</ref>||врв на ЈЗ од Баровица<ref name="Ген"/> |- || Скарчали<ref name="Ген"/>|| Σκαρτσάλη|| Петротон|| Πετρωτόν<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на ЗЈЗ од Баровица (1.389 м)<ref name="Ген"/><ref name="Ген"/> |- || Орман<ref name="Ген"/>|| Όμάν|| Дасомену|| Δασωμένου<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на З од Баровица<ref name="Ген"/> |- || Изворо<ref name="Ген"/>|| Ίσβορο|| Пиги|| Πηγή<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на З од Баровица<ref name="Ген"/> |- || Валисовата || Βαλισόφατα|| Маврорема|| Μαυρόρεμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>|| |- || Каркин || Κάρκιν|| Литовуни|| Λιθοβούνι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>|| |- || Калимари<ref name="Ген"/>|| Καλιμάρι|| Макристатон|| Μακρύστατον<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||возвишение на ЗЈЗ од Баровица (1.389 ,)<ref name="Ген"/> |- || Валисака<ref name="Ген"/>|| Βαλίσακα|| Макрахалијас|| Μακραχαλιάς<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||река на З од Баровица<ref name="Ген"/> |- || Кирго<ref name="Ген"/>|| Κίργκον|| Петрадес|| Πετράδες<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||врв на З од Баровица (1.506,6 м)<ref name="Ген"/> |- || Синистра<ref name="Ген"/>|| Σινίστρα|| Зерворема|| Ζερβόρεμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||река на З од Баровица<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|945|632|691|437|380|344|237|180|95}} == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Петка“ - Баровица|Црква „Св. Петка“]] од 1830-тите == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Kastaneri}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] [[Категорија:Пајак (планина)]] 01etfyuee1e64umoz28xsi4sp2h2vzs 0 173641 5603297 5430530 2026-08-02T17:52:56Z Gurther 105215 5603297 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = В’дришта |name_local = Παλαιός Μυλότοπος |image_skyline = Enidje-old.jpg |caption_skyline = Црквата „Св. Петка“ во В’дришта |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на В’дришта во општината [[Постол (општина)|Постол]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = В’дришта | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 48 | ГШ_сек = 11 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 19 | ГД_сек = 34 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 48.11 |lon_deg = 22 |lon_min = 19.34 |elevation_min = |elevation = 35 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = [[Пазар (град)|Пазар]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 720 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} [[Податотека:Enidje-old-entrance.jpg|мини|десно|250п|Влезот на црквата „Св. Петка“.]] [[Податотека:Church of Vadrishta.JPG|мини|десно|250п|Црквата „Св. Атанасиј“.]] '''В’дришта''' ({{langx|el|Παλαιός Μυλότοπος}}, ''Палеос Милотопос''; до 1927&nbsp;г. ''Βούδριστα'', ''Вудриста''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/170224 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Βούδριστα -- Μυλότοπος]</ref>), на [[турски јазик|турски]]: '''Сари Кади''' — село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Постол (општина)|Постол]] на [[Постол (округ)|истоимениот округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Населението брои 720 жители (2011). Сè до 1924 г. било населено исклучво со [[Македонци]], кои денес имаат двотретинско мнозинство.<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страници=64-65}}</ref> == Географија == Селото е сместено во [[Солунско Поле|Солунското Поле]], 8&nbsp;км северозападно од градот [[Пазар (град)|Пазар]] (Ениџе Вардар) и 3&nbsp;км југозападно од [[Ново В’дришта]], меѓу него и [[Карајотица]]. == Историја == === Во Отоманското Царство === Селото се спомнува во [[Слепченски поменик|Слепченскиот поменик]] од XVII - XVIII век како ''Вадришта''. Во В’дришта се наоѓа една од најстарите преостанати цркви во областа — храмот „[[Црква „Св. Петка“ - В’дришта|Св. Петка]]“ од 1756 г., која била [[епископ]]ско седиште. До селото е и црквата „Св. Атанасиј“, изградена околу 1800 г. и горела во 1842 и 1933 г.<ref>[http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=20&Itemid=75 Црквите на В’дришта на порталот на поранешната Општина Кир] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100114143730/http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=20&Itemid=75 |date=2010-01-14 }} {{el}}</ref><ref>[http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=19&Itemid=58 В’дришта на порталот на поранешната Општина Кир] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100115031129/http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=19&Itemid=58 |date=2010-01-15 }} {{el}}</ref> Во неа е пронајдено [[евангелие]] од 1659 г. кое денес е сместено во Националниот историски музеј во Софија. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''В’дришта (Сари Кади)'' броело 800 жители Македонци.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|146}}</ref> Во 1903 г. целото христијанско население потпаднало под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], а во селото уште поодамна работела [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]] преку училиштето.<ref name="Извори 84"/> По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“), во 1905 г. во ''В’дрица'' (Voudritza) имало 560 Македонци, сите под егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 102-103.</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Вадришта'' било македонско со 25 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Училишниот инспектор Никола Хрлев во 1909 г. напишал за селото: {{цитатник|В’дришта (Сари Кади), 9/III, 2¼ ч. од [[Бабјани|Бабјан]]. Вкупно 100 куќи: 90 [[Македонци]] под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и 10 [[Роми]] [[муслимани]], всички чифлик. Доста збогатени селани поради извонредната плодност на почвата (еден погон, засеан со пиперки, дава 50 лири годишно?). Егзархијата ја признале во 1903 г., по статусквото, но бугарско училиште имале нередовно уште пред 30 години. Во селото има две цркви и две училишта. Засега црквите и едното училиште се затворени. Црковни имоти — 8 куќи и неколку погони ниви; годишно добиваат приход од 7-8 лири. Освен тоа, бегот дава секоја година по едно рало земја да се обработува во полза на црквите. Отвореното училиште е двокатно, со две простории, таваносано. И двете простории се со големина од 7×5×3 метри и добро се осветлени.<ref name="БИМ" /><ref name="Извори 84">{{наведена книга|title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909&nbsp;г. – Во: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 84 }}</ref>}} Во септември 1910 г. селото настрадало во разоружувачката акција на [[младотурци]]те. Дел од селаните биле подложени на мачења. Кметот на Крсте бил убиен. Убиен бил и поранешниот член на [[ВМРО]], П. Атанасов. Подоцна, неговиот предавник Божил Филов е линчуван од селаните. Селото е ограбено од војската, која ги заплашувала селаните дека ќе ги убие ако не станат Грци. Истеран е учителот Ефтим Улумчиев и селото било принудено да се стави под врховенството на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]] (грчката црква).<ref>Дебърски глас, година 2, брой 25, 9 октомври 1910, стр. 4.</ref> Според српскиот географ [[Боривое Милоевиќ]], во периодот пред Балканските војни селото се состоело од 80 македонски куќи.<ref name="НМЕМ" /> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Истата 1913 г. селото броело 410 жители, а во 1920 г. се накачило на 610 лица.<ref name="НМЕМ" /> Во 1924 г. грчките власти истерале 337 жители, а на нивно место довеле 700 [[Грци|грчки]] колонисти од [[Понд]], за кои се изградени нови домови.<ref name="НМЕМ" /> Во 1927 г. е преименувано во Милотопос. Новоизградената населба малку подоцна се одвоила како посебно село, наречено [[Ново В’дришта]] (Неос Милотопос). Во 1940 г. селото повторно е преименувано, овојпат во Палеос Милотопос ('''Старо В’дришта''') за да се разликува од новото. Интересно е тоа што Ново В’дришта исто така има доста македонски жители, кои државата ги довела од планинските села за полесна контрола и асимилација. Како одделна населба, В’дришта (Старо В’дришта) во 1940 г. броело 529 жители, од кои 60&nbsp;% биле Македонци. Според статистиката на [[НОФ]], во 1947 г. селото имало 610 жители, од кои 400 биле Македонци, 150 биле [[Грци|грчки]] дојденци, а 60 биле [[Власи]], доселени по извршените мелиорации.<ref name="НМЕМ" /> По Граѓанската војна, селото продолжило да расте, а [[Македонци|македонското]] население надминало двотретинско мнозинство.<ref name="НМЕМ" /> Во 2000-тите е забележан извесен пад на населението. == Население == {{Пописи-ЕМ|529|617|763|754|753|819|831|720}} == Стопанство == В’дришта важи за прилично богато село поради плодното земјиште и доброто [[наводнување]] на почвата. Главни производи се [[овошје]]то, [[памук]]от и [[жито]]то, а застапено е и [[краварство]]то.<ref name="НМЕМ" /> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви * „[[Црква „Св. Петка“ - В’дришта|Св. Петка]]“ од 1756 г. * „[[Црква „Св. Атанасиј“ - В’дришта|Св. Атанасиј]]“ од о. 1800 г. == Поврзано == * [[Солунско Поле]] == Наводи == {{наводи}} {{Постол}} [[Категорија:Постол]] 0meuiwbvixp5z8ksjrdedugdr8454b8 0 173643 5603296 5430536 2026-08-02T17:52:06Z Gurther 105215 5603296 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Вети Пазар |name_local = Αξός |image_skyline = Church between Vehti Enidzhe and Pondohori.JPG |caption_skyline = Црквата „Св. Димитрија“ меѓу Вехти Пазар и Пондохори |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на Вехти Пазар во општината [[Постол (општина)|Постол]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Вехти Пазар | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 48 | ГШ_сек = 8 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 21 | ГД_сек = 42 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 48.8 |lon_deg = 22 |lon_min = 21.42 |elevation_min = |elevation = 35 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = Кир |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 1197 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Вети Пазар (Ветки, Вети, Вехти Пазар)''' или '''Ескиџе''' ({{langx|el|Ποντοχώρι}}, ''Пондохорион''; до 1956 г. ''Παλαιό'', ''Палео''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/172316 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece }}</ref>) — село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Постол (општина)|Постол]] на [[Постол (округ)|истоимениот округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Населението брои 1.197 жители (2011). Сè до 1924&nbsp;г. било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страница=65 и 75}}</ref> ==Географија== Селото е сместено во [[Солунско Поле|Солунското Поле]], 5&nbsp;км западно од градот [[Ениџе Вардар]] (Пазар). ==Историја== ===Во Отоманското Царство=== На почетокот на XX век Вети Пазар било село во Ениџевардарската каза. Турците го нарекувале Ескиџе, а Грците — Палео; трите имиња означуваат ''Стар Пазар'', поради тоа што се смета дека ова било старото место на градот [[Ениџе Вардар]] (Пазар).<ref name="НМЕМ" /> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Вехти Пазар'' броел 240 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_03.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 146.]</ref> Во селото работела [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. Целото население било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], а подоцна е отворено и бугарско училиште. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во ''Вехти Пазар'' (Vehti-Pazar) имало 280 Македонци, сите под егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, pp. 102-103.</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Ветки Пазар'' било македонско со 25 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев напишал во 1909 г.: {{цитатник|Вехти Пазар (Ескиџе), 10/III, {{дропка|1|2}}&nbsp;ч. од [[В’дришта]]. 30 македонски егзархиски куќи, чифлик. Се издржуваат само од земјоделство. Црквата затворена, нема никакви имоти. Училиште сега за првпат се отвора. Училиштето е двокатно, со две простории: училница и станбена соба. Училницата е со големина од 4×6×2½&nbsp;метри, има дрвен под, таван и 5 прозорци.<ref name="БИМ" /><ref name="Извори 84">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските бълтарски училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909&nbsp;г. – Во: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 84 }}</ref>}} Според српскиот географ [[Боривое Милоевиќ]], во овој период селото се состоело од 20 куќи, од кои половината погрешно ги води како ромски.<ref name="НМЕМ" /> ===Во Грција=== По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Истата 1913 г. селото броело 212 жители, кои во 1920 г. спаднале на 155.<ref name="НМЕМ" /> Во 1924 г. властите присилно иселиле 89 жители во [[Бугарија]] и довеле [[Грци|грчки]] колонисти од [[Кападокија|кападокиските]] села Аксос и Трохос во Турција, на кои им изградиле нова населба '''Неон Палеон''' (Нов Вети Пазар, или буквално Ново Старо)<ref name="НМЕМ" /> непосредно до постоечката. Во 1928 г. во старото село останале десетина македонски семејства; на пописот од таа година заедно се попишани старото и новото село, со вкупно 894 жители, а според други податоци, населбите состоеле од 904 дојденци (267 семејства), занемарувајќи ги македонските староседелци.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref> Во 1940 г. Вехи Пазар се води како посебно село со 252 жители. Според статистиката на [[НОФ]], во 1947 г. селото имало 290 жители, од кои 40 Македонци и 250 грчки дојденци.<ref name="НМЕМ" /> Во 1951 г. имало 114, а 1961 г. — 166 жители. Оттука населението почнало значајно да се намалува, со 88 во 1971, 45 во 1981 и 62 лица во 1991 г. Причината за ова е иселувањето на дојденците во Ениџе Вардар, кои, заради неговата близина, сепак можат да го обработуваат имотот во Вети Пазар. Поради ова иселување, старото село [[Македонци]]те станале мнозинство.<ref name="НМЕМ" /> Во 1990-тите селото престанало да се смета за посебно и е врбојано кон новата населба, па затоа отсуствува од следните пописи. Во 1956 г. селото е преименувано во Аксос, по едно од селата на дојденците од Кападокија. Црквата е посветена на Свети Григорј и Свети Ѓорѓи, светците на двете кападокиски села.<ref>[http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=2&Itemid=53 Вети Пазар на порталот на поранешната Општина Кир] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100115180805/http://www.dimoskyrrou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=2&Itemid=53 |date=2010-01-15 }} {{el}}</ref> Во истото време, Неон Палеон (Нов Ветхи Пазар) се развивал независно. Во 1940 г. имал 1.117 жители, по што претрпел периоди на растеж и пад, најверојатно поради иселувања. == Население == {{Пописи-ЕМ|252+1.117|114+1.372|166+1.459|88+962|45+1.111|62+1.976|1.442|1.197}} За периодот од 1940 до 1991 г. напоредно се дадени бројките на старото и новото село — Ветхи Пазар (Палеон) и Нов Ветхи Пазар (Неон Палеон). Во следните пописни години не се водат како посебни населени места. == Стопанство == Селото се смета за мошне богато поради плодната земја која се наводнува. Најзастапено е [[овоштарство]]то, а се одгледуваат и [[житни култури]], [[памук]] и др. Доста развиено е и [[краварство]]то.<ref name="НМЕМ" /> == Поврзано == * [[Солунско Поле]] == Наводи == {{наводи}} {{Постол}} [[Категорија:Постол]] r63elltycs65ole651smhwi1vx7iud5 0 173647 5603260 5579954 2026-08-02T17:12:14Z Gurther 105215 5603260 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Геракарци |name_local = Γερακώνας |image_skyline = Gerkarci Greece2.JPG |caption_skyline = Улица во селото |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Геракарци во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Геракарци | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 53 | ГШ_сек = 58 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 27 | ГД_сек = 28 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 53.58 |lon_deg = 22 |lon_min = 27.28 |elevation_min = |elevation = 260 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Гуменџе |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 176 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} [[Податотека:Gerkarci Greece1.JPG|мини|десно|Црквата „[[Црква „Св. Архангели“ - Геракарци|Св. Архангели]]“]] '''Геракарци''' или '''Доганџи''' ({{langx|el|Γερακώνας}}, ''Гераконас''; до 1926 г. ''Γερακάρτσι''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/169632 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 176 жители (2021). Сè до 1920-тите било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|55-56}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на 9 км јужно од [[Гуменџе]] ви југоисточното подножје на планината [[Пајак (планина)|Пајак]]. == Историја == === Во Отоманското Царство === Во XIX век Геракарци било чисто македонско село во Ениџевардарската каза. Црквата „[[Црква „Св. Архангели“ - Геракарци|Св. Архангели]]“ е од првата половина на XIX век.<ref name="Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων">{{нмс | url = http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=55 | title = 9. Ιερός ναός Αρχαγγέλων Μιχαήλ & Γαβριήλ, Γερακώνας | access-date = 24 јуни 2014 | publisher = Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων στην Μητροπολιτική Περιφέρεια Γουμενίσσης- Αξιουπόλεως - Πολυκάστρου μέ κέντρο τό Δήμο Ευρωπού}}{{Dead link|date=февруари 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во 1848 г. рускиот славист [[Виктор Григорович]] („Очерк путешествия по Европейской Турции“) вели дека ''Геракарци'' е македонско село.<ref>Нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>{{Григорович|91}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. во ''Геракарци (Доганџи)'' живееле 290 [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> На почетокот на XX век Геракарци било [[чифлиг]]арско село на албанскиот бег Малик-ефенди.<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр. 305</ref> Во 1874 г. селскиот поп Христо Шимов (Шишов) ја префрлил неговата парохија (селата Геракарци, [[Петгас]], [[Рамна (Гуменџиско)|Рамна]] и други) во [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>{{Възрожденска интелигенция|714}}</ref> Во црквата го заменил син му Георги Шимов, кој работел како егзархиски поп до 1912 г. кога бугарската црква е затворена од грчките власти.<ref>Бабев, Иван. Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр. 507.</ref> Во селото воделе борба двете пропаганди — [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската]] и [[грчка пропаганда во Македонија|грчката]]. Селото го признавало врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Во мај 1880 г. уапсени се старешините на неколку ениџевардарски села и од нив е побарана гаранција дека се доверливи, што би можел да го даде само грчкиот митрополит. Така митрополитот успеал да ги откаже од Егзархијата селата [[Крива (село)|Крива]], [[Баровица]], [[Црна Река (село)|Црна Река]], [[Тушилово]], [[Петрово (Ениџевардарско)|Петрово]], [[Бозец]], [[Постол]], Геракарци и [[Кониково]].<ref>Кирил патриарх Български. Българската екзархия в Одринско и Македония след Освободителната война 1877-1878. Том първи, книга първа, стр. 354.</ref> На австроунгарската воена карта селото е означено како Доганџи (Гиркарци) (''Dogandži (Girikarci)''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис се води како Геракарци (''Γερακάρτσι''), христијанско село. Според Николаос Схинас („Οδοιπορικαί σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, Νέας οροθετικής γραμμής και Θεσσαλίας“) во средината на 1880-тите години на XIX век Геракарци (''Γερακάρτσι'') било село со 40 христијански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 15 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Најголемиот дел на жителите останал под Егзархијата. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. ''Гиракарци Дуганџа'' (Guirakartzi Dougandja) имало 304 Македонци егзархисти и 40 Македонци [[Цариградска патријаршија|патријаршисти]], а во селото работело бугарско училиште.<ref>{{Бранков|102-103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Ѓиракарци Пазар'' било македонско со 43 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Кукушиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. напишал за селото: {{цитатник|Гиракарци, 18 /III, 2 ч. од [[Грубевци]]. 38 македонски<ref>Нарекувајќи ги „бугарски“.</ref> егзархиски куќи, чифлик. Се занимаваат со земјоделство, бубарство и лозарство. Пред 7 години селаните зеле да го откупуваат чифликот и авансирале 800 лири, но стопанот, Евреин, ги измамил и сите тие пари отишле во ветар. Од Патријаршијата се откажале пред 14 години. Црквата отворена, нема никакви имоти. Училиштето (вакуф) е двокатно, со низок подрум и две простории.<ref name="Извори 85">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 год. – В: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 85 }}</ref>}} По податоци на Егзархијата во 1910 г. ''Геракорци'' имало 49 семејства со 257 жители Македонци (207 чифлигари) и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Γερακάρτση'') имало 209 [[Бугарска егзархија|егзархисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека ''Ѓерекарце'' (Ђерекарце) пред Балканските војни имало 80 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|28}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Геракарци било пропоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. В 1912 година е регистрирано като селище с христијанска религија и [[македонски јазик]]. На пописот од 1913 г. Геракарци или Дуганџи (''Γερακάρτσι ή Δουγαντζή'') се води како село со 266 жители (155 мажи и 101 жена).<ref name="lithoksou"/> Во 1920 населението броело 244 лица.<ref name="Симовски" /> Поради теророт на грчките власти, до 1925 г. 215 лица биле принудени да се иселат во [[Бугарија]] и ликвидирани се 39 имоти.<ref name="lithoksou"/> Друг дел од населението се преселило во [[Гуменџе]], и така во селото останале само две староседелски семејства.<ref name="Симовски" /> На нивно место се населени дојденци од селото Киздервент во [[Мала Азија]] чие население се [[Македонци]] од [[Охридско]] присилно иселени таму на почетокот на XVIII век за да бидат [[дервенџиство|дервенџии]], чиј јазик и денес е смеса од македонски со турски зборови.<ref>[http://www.promacedonia.org/giliev/dsh/dsh_06.htm Шишманов, Димитър. „Необикновената история на Малоазийските българи“, II издание, „Пони“, София, 2001, стр. 49-50.]</ref><ref>{{Citation |title=Καραλίδου, Φωτεινή, Η περίπτωση ενσωμάτωσης των κατοίκων του Κίζδερβεντ Μ. Ασίας στον ελλαδικό χώρο, μεταπτυχιακή εργασία, τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φ.Λ.Σ., Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη, 1992. |url=http://www.imma.edu.gr/macher/ulit/history/35.html |accessdate=23 март 2010 |archivedate=23 декември 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091223081918/http://www.imma.edu.gr/macher/ulit/history/35.html }}</ref> Во 1928 г. селото е претставено како мешано мештанско-дојденско со 192 дојденци (55 семејства).<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Во 1926 г. селото е преименувано во Гераконас за да звучи грчки. == Население == {{Пописи-ЕМ|476|407|463|393|387|350|286|234|176}} == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Архангели“ - Геракарци|Црква „Св. Архангели“]] од првата половина на XIX век == Личности == * Васил Шимов (Попхристов) — кмет на Геракарци и член на [[ВМОРО]]<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр.306</ref> * Гоно Д. Чифиљонов (? - 1942) — револуционер на ВМОРО, курир, починал во Несебар<ref>Бабев, Иван. Помним делата ви, НСА Прес, 2013 г., стр.75, 244-245.</ref> * [[Крсто Русев]] (1913 - 1995) — политичар во Бугарија, градоначалник на Несебар * Мино Шантев — четник на ВМОРО, украл пушка од куќата на бегот и избегал во Ениџевардарското Езеро<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр.311</ref> * [[Петар Попхристов]] (1885 - 1962) — револуционер на ВМОРО * [[Тома Христов]] (1885 – 1962) — политичар во Бугарија, градоначалник на Несебар ;Поврзани со Геракарци * [[Продан Христов]] (1888 – ?) — револуционер на ВМОРО, дете на преселници од Геракарци == Наводи == {{наводи}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] hosyk4455drysumco821ham35lg9bdk 0 173649 5603279 5430566 2026-08-02T17:29:51Z Gurther 105215 5603279 wikitext text/x-wiki :''За други значења на поимот '''Дамјан''' видете на [[Дамјан (појаснување)|појаснителната страница]]'' {{Инфокутија Место во Грција |name = Дамјан |name_local = Δαμιανό |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на Дамјан во општината [[Постол (општина)|Постол]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Дамјан | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 49 | ГШ_сек = 43 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 26 | ГД_сек = 57 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 49.43 |lon_deg = 22 |lon_min = 26.57 |elevation_min = |elevation = 150 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = [[Пазар (град)|Пазар]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 396 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Дамјан''' ({{langx|el|Δαμιανό}}, ''Дамјано''; 1926&nbsp;г. ''Δάμιανη'', ''Дамјани''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/171066 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Δάμιανη -- Δαμιανόν]</ref>), на [[турски јазик|турски]] '''Сулукли''' или '''Сулуклу''' — село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Постол (општина)|Постол]] на [[Постол (округ)|истоимениот округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Населението брои 396 жители (2011). Сè до 1924&nbsp;г. било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страница=67}}</ref> == Географија == Селото е сместено во северозападниот крај на [[Солунско Поле|Солунското Поле]] (Пазарско Поле), 5&nbsp;км североисточно од градот [[Пазар (град)|Пазар]] (Ениџе Вардар), по патот за [[Гуменџе]]. == Историја == === Во Отоманското Царство === Во XIX век Дамјан било мало, чисто македонско село во Ениџевардарска каза. Во 1848 г. рускиот славист [[Виктор Григорович]] („Очерк путешествия по Европейской Турции“) го опишал ''Дамија'' како македонско село.<ref name="пропаганда">Нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>[http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Bulgarien/XIX/1840-1860/Grigorovic/text3.phtml?id=2234 Григоровичъ, В. Очеркъ путешествія по Европейской Турціи, Москва, 1877, стр. 91.]</ref> Во 1889 г. хрватскиот етнограф [[Стефан Верковиќ]] („Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи“) напишал за Дамјан: {{цитатник|На четврт час растојание на север од [[Аларе|Алари]] и на исток од градот, во планинско место се наоѓа селото Дамјани. Жителите се Македонци христијани и се занимаваат со земјоделство и винарство.<ref name="пропаганда" /><ref>Верковичъ, С.И. „Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи“. СПб, 1889, стр. 113.</ref>}} На почетокот на 1870-тите жителите на Дамјан биле меѓу ретките села во Ениџевардарско кои биле под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Во овој период се обратиле кај нејзината управа да издејствува ферман за изградба на црква во селото.<ref name="Маркова 81">{{наведена книга |title= Българската екзархия 1870 – 1879 |last=Маркова |first=Зина |authorlink= |coauthors= |year= 1989|publisher= Издателство на Българската академия на науките |location= София|isbn= |pages=81 |url= |accessdate=}}</ref> Според Николаос Схинас, во средината на 1880-тите Дамјан (''Δαμνιανή'') било село со 8 христијански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс| url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 15 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. селото броело 90 жители, сите Македонци христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Целото село било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“), во 1905 г. во Дамјан (Damian) имало 112 Македонци, сите под егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 102-103.</ref> Во селото работела и [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Дамјан било македонско со 15 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Училишниот инспектор Никола Хрлев во 1909 г. напишал за селото: {{цитатник|Дамјан, 14 /III, {{дропка|3|4}}&nbsp;ч. од [[Пилорик|Пилурик]]. Вкупно 16 македонски егзархиски куќи, половината чифлик. Се занимаваат со земјоделство, лозарство и бубарство. Црквата „Св. Димитрија“ е затворена; таа има 8 погони земја. Училиштето е отворено пред две години. Лани работело прикриено, во приватна куќа, а сега се учи во селската зграда. Второспоменатото е двокатно, само една просторија, голема 4×4×3 со душеме, таван, осветлена од два прозорци без стакла.<ref name="БИМ" /><ref name="Извори 85">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909&nbsp;г. – Во: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 85 }}</ref>}} Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Δαμιανή'') имало 130 [[Бугарска егзархија|егзархисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = }}</ref> Според српскиот географ [[Боривое Милоевиќ]], во периодот пред Балканските војни селото се состоело од 12 македонски куќи.<ref name="НМЕМ" /> <ref name="lithoksou"/> === Во Грција === Во 1912 г. Дамјан е заведен како село со христијанска и муслиманска вероисповед и [[македонски јазик]]. По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Истата 1913 г. селото броело 115 жители (60 мажи и 55 жени), кои во 1920 г. биле 114.<ref name="НМЕМ" /><ref name="lithoksou"/> Во 1924 г. грчките власти го протерале сето население во [[Бугарија]] (115 лица), а малкуте тогаш присутни муслимани се иселени во Турција.<ref name="lithoksou"/> На нивно место се доселени [[Грци|грчки]] колонисти од [[Понд]] и [[Мала Азија]].<ref name="НМЕМ" /> Во 1926 г. е преименувано во Дамјано. Во 1928 година селото е претставено како чисто дојденско, со 373 жители од 100 семејства.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref> Во 1940 г. селото веќе нараснало на 642 жители. Оттогаш населението постепено почнало да опаѓа, и ова трае до денес.<ref name="НМЕМ" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|642|526|563|463|470|409|381|396}} == Стопанство == Селото е полупланинско и релативно пасивно. Се одгледува [[пченица]], [[тутун]] и [[грозје]], а делумно е застапено и [[сточарство]]то.<ref name="НМЕМ" /> == Личности == * Ѓорѓи Иванов Пешев – Гончо (1885 – 1973) — четник на [[Христо Зинов]] и [[Иван Јанев-Брло]]; починал во Свети Влас, Несебарско<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр. 451</ref> * Ѓорѓи Костадинов Гинев (Гошо Дамјански) — раководител на месниот комитет на [[ВМРО]]<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр. 298</ref> * [[Димитар Ајгаров]] (1866 – 1947) — револуционер на ВМРО == Поврзано == * [[Пазар (град)]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.kroraina.com/knigi/shklifovi/shklifovi_202_288.pdf Дијалектни текстови од Дамјан] {{Постол}} [[Категорија:Постол]] rclzvm5kpel1v9i7alj3coiz4fvxqws 0 173652 5603258 5603039 2026-08-02T17:09:49Z Gurther 105215 5603258 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Грубевци |name_local = Αγροσυκία |image_skyline = [[Податотека:IMG Agrosykia, Pella, Greece.jpg|300px]] |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на Грубевци во општината [[Постол (општина)|Постол]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Грубевци | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 50 | ГШ_сек = 39 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 30 | ГД_сек = 20 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 50.39 |lon_deg = 22 |lon_min = 30.20 |elevation_min = |elevation = 120 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = [[Постол]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 280 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Грубевци''' или '''Гурбеш''' ({{langx|el|Αγροσυκία}}, ''Агросикија''; до 1926&nbsp;г. ''Γκούρμπες'', ''Гурбес''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/169070 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Γκούρμπες -- Αγροσυκία]</ref>) — село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Постол (општина)|Постол]] на [[Постол (округ)|истоимениот округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Населението брои 280 жители (2011). Сè до 1924&nbsp;г. било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страница=67}}</ref> == Географија == Селото е сместено во областа [[Бојмија]], на северозападниот крај на [[Солунско Поле|Солунското Поле]], во југозападните разгранки на планината [[Пајак (планина)|Пајак]]. Лежи 15&nbsp;км североисточно од [[Пазар (град)|Пазар]] (Ениџе Вардар). == Историја == === Во Отоманското Царство === Во 1632 година Грубевци се спомнува во османлиски [[дефтер]] како село со 24 христијански домаќинства. Населението се занимавало главно со одгледување на [[сусам]], [[памук]], [[анасон]] и [[тутун]]<ref name="a92">Филипов, Никола. „Свети Кирик“, Горни Воден, Долни Воден, Издателство „SM“, Пловдив, 2011, стр. 92.</ref>. Во 1848 г. рускиот славист [[Виктор Григорович]] („Очерк путешествия по Европейской Турции“) го опишал Грубевци како македонско село.<ref>Нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>[http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Bulgarien/XIX/1840-1860/Grigorovic/text3.phtml?id=2234 Григоровичъ, В. Очеркъ путешествія по Европейской Турціи, Москва, 1877, стр. 91.]</ref> На крајот од ХІХ век селото се ослободило од [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]] (грчката црква), но потпаднало под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>Божинов, Воин. Българската просвета в Македония и Одринска Тракия 1878-1913, София 1982, с. 69.</ref> [[Бугарска пропаганда во Македонија|Бугарската пропаганда]] проработела уште во 1874 г. со отворање на бугарско училиште; од 1891 до 1903 г. во него учителствувал деецот [[Захари Ѓорев]] од [[Куманово]]<ref>Илюстрация Илинден, 1943, бр. 144, стр. 13.</ref>, а по него Пено Авков. Во селото е основан комитет на [[ВМРО]], на чело со Аргир Авков.<ref name="a92" /> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. Грубевци имало 400 жители, сите [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> По податоци на егархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Грубевци (Groubevtzi) имало 384 Македонци под егзархијата и работело бугарско училиште.<ref name="БИМ" /><ref>Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne. Paris, 1905, рp. 102-103.</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Грубивци'' било македонско со 40 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Училишниот инспектор Никола Хрлев во 1909 г. напишал за селото: {{цитатник|Грубевци, 17 /III, 1 ч. од [[Кониково]]. Вкупно 40 македонски егзархиски куќи и 1 гркоманска, чифлик. Се заинмаваат со земјоделство и лозарство. Од Патријаршијата се откажало пред 20 години. Нема никакви црковни имоти. Училиштето е двокатно, со две простории таваносани и добро осветлени. Училницата е со големина 6 × 6 × 3 метри, а другата е помала и служи за домување.<ref name="БИМ" /><ref name="Извори 85">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909&nbsp;г. – Во: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 85 }}</ref>}} По податоци на егзархијата во 1910 г. Грубевци било [[чифлиг]]арско село со 300 Македонци од 57 семејства и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>Шалдев, Христо. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека селото (''Γκρούμπες'') има 178 [[Бугарска егзархија|егзархисти]].<ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref><ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 15 јули 2019 | publisher = lithoksou.net }}</ref> Според српскиот географ [[Боривое Милоевиќ]], во периодот пред Балканските војни селото се состоело од 30 македонски куќи.<ref name="lithoksou"/> === Во Грција === Во 1912 г. Грубевци е заведено како село со христијанска религија и [[македонски јазик]]. По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Истата 1913 г. селото броело 318 жители (166 мажи и 152 жени),<ref name="lithoksou"/> а во 1920 г. имало вкупно 319 лица.<ref name="НМЕМ" /> Во 1924 г. целото население е протерано во [[Бугарија]] (272 лица), а на негово место се доведени [[Грци|грчки]] колонисти од [[Понд]] и [[Мала Азија]].<ref name="НМЕМ" /> Истераните Македонци 40 семејства се населиле во [[Горен Воден]] кај Асеновград, а дел од нив потоа се преселиле во самиот [[Асеновград]] и во [[Пловдив]], а три семејства се населиле во [[Тополовград|Кавакли]] (денес Тополовград).<ref name="a92" /> Во 1926 г. селото е преименувано во Агросикија. Во 1928 г. Грубевци е претставено како чисто дојденско село со 438 жители од 118 семејства.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref> Во 1940 г. Грубевци имало 476 жители. Во текот на следните десетлетија бележи благи падови и покачувања, со поголем пад на бројноста во текот на 2000-тите. Главен храм во селото е старата македонска црква „[[Црква „Св. Атанасиј“ - Грубевци|Св. Атанасиј]]“ (XVIII – XIX век). Селска слава е на [[Атанасовден]] — Летен.<ref name="a92" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|476|458|496|418|395|429|384|280}} == Стопанство == Селото е полупланинско и прилично пасивно. Се одгледуваат [[пченица]] и малку [[памук]], а делумно е застапено и [[сточарство]]то.<ref name="НМЕМ" /> == Личности == * Младен Костадинов Митраколев (1911 – 1945) — подофицер во Бугарија, загинал во Втората светска војна<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 3, а.е. 112, л. 9</ref> * Танас Грубешки — месен учител и секретар во четата на [[Павле Кониковски]]<ref>Георгиев, Георги Н. Епос за един изгубен свят (Архивни материали за борбите, езика и бита на българите в Ениджевардарско), Македонски преглед, г. ХХХІІІ, 2010, бр. 4, с. 124-136</ref> * [[Димитар Сурлев]] (1907 – 1933) — комунистички деец во Бугарија == Поврзано == * [[Пајак (планина)]] * [[Бојмија]] == Наводи == {{наводи}} {{Постол}} [[Категорија:Постол]] a0ncreufezcph4i2mtc5sfntenadb57 0 173666 5603286 5430611 2026-08-02T17:36:58Z Gurther 105215 5603286 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Чекре |name_local = Παραλίμνη |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на Чекре во општината [[Постол (општина)|Постол]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Чекре | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 45 | ГШ_сек = 4 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 27 | ГД_сек = 15 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 45.4 |lon_deg = 22 |lon_min = 27.15 |elevation_min = |elevation = 10 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = [[Пазар (град)|Пазар]] |established_c = |established_m = |districts = |Mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 860 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Чекре''' или '''Киркалово''' ({{langx|el|Παραλίμνη}}, ''Паралимни''; до 1926&nbsp;г. ''Τσέκρι'', ''Цекри''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/171230 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Τσέκρι -- Παραλίμνη]</ref>) — село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Постол (општина)|Постол]] на [[Постол (округ)|истоимениот округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Населението брои 860 жители (2011). Сè до 1920-тите било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страница=80}}</ref> == Географија == Селото е сместено во северозападниот крај на [[Солунско Поле|Солунското Поле]], 7&nbsp;км југоисточно од [[Пазар (град)|Пазар]] (Ениџе Вардар) по патот за [[Гуменџе]]. Во минатото селото лежело на брегот на [[Ениџевардарско Езеро|Енидџвардарското Езеро]], пресушено во 1930-тите. == Историја == === Во Отоманското Царство === Според османлиските [[дефтер]]и, во периодот од 1527 до 1532 г. ''Чекре'', наречено и и ''Киркалова'', било [[вакуф]] на [[Евренос-бег]] во Ениџевардарската каза и броело 21 даночни домаќинства и 7 неженети.<ref>Турски извори за българската история, т. VII, София 1986, с. 132.</ref> Според Николаос Схинас, во средината на 1880-тите Киркалово или Чекри (''Κιρκάλοβο ή Τσέκρι'') било село со 30 христијански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 17 јули 2019 г | publisher = lithoksou.net}}</ref> Кон крајот на XIX век Чекре е заведено како чисто македонско село во Ениџевардарската каза. Црквата „[[Црква „Св. Атанасиј“ - Чекре|Св. Атанасиј]]“ е од XVIII – XIX век. Во 1889 г. хрватскиот етнограф [[Стефан Верковиќ]] („Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи“) напишал за Чекре: {{цитатник|Селото Чекри е сместено во рамницата крај езерото, на исток од градот. Жителите се Македонци и се занимаваат претежно со земјоделство, риболов и одгледување на пијавици. Земјоделците работат како наемници на муслиманскиот сопственик на селото, кој добива приходи и од ливадите. Крај селото минува река, која зимно време е непребродива бидејќи значајно се накачува во тој дел од годината.<ref>Нарекувајќи ги „Бугари“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>Верковичъ, С.И. „Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи“. СПб, 1889, стр. 112.</ref>}} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. селото броело 198 жители, сите Македонци христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Ќирќалово'' било македонско со 20 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Жителите на Чекре зеле учество во борбите на [[ВМРО]]. Било база за четите кои делувале околу [[Ениџевардарско Езеро|Ениџевардарското Езеро]], поради што било предмет на репресии од отоманската власт и грчките [[андарт]]и. Поради тоа, голем дел од жителите биле принудени да се иселат во [[Пазар (град)|Пазар]] и [[Солун]]. Некои од нив се вратиле во селото по [[хуриет]]от од 1908 г.<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009, стр. 155, 255.</ref> Во селото работела [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]] и потпаднало под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. По податоци за егзархискиот скеретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во ''Киркалово'' (Kirkalovo) имало 160 Македонци под егзархијата и работело бугарско училиште.<ref name="БИМ" /><ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 102-103.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото Чекре (''Τσέκρε'') има 13 егзархисти.<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = }}</ref> Според српскиот географ [[Боривое Милоевиќ]], пред Балканските војни Киркалово се состоело од 12 македонски куќи.<ref name="НМЕМ" /><ref name="lithoksou"/> === Во Грција === Во [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] во 1912 г. селото е окупирано од грчка војска. Истата 1912 г. е заведено како село со христијанска вероисповед и [[македонски јазик]]. По [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]] во 1913 г. е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. На пописот од таа година е заведен 51 жител, од кои 26 мажи и 25 жени,<ref name="lithoksou"/> а во 1920 г. селото имало 68 лица.<ref name="НМЕМ" /> Изгледа дека во 1924 г. жителите се принудно иселени во Вугарија, што може да се заклучи од следните пописи, кои не покажуваат нормално население. На пописот од 1928 г. во него се водат 14 жители, од кои 11 мажи и 4 жени, а во 1940 г. вкупно 29 лица, од кои 25 мажи и 4 жени — од што се гледа дека во 1920-тите натаму станала населба на наемни работници кои работеле имоти. Во 1926 г. селото е преименувано во Паралимни, што во превд значи „крајезерско“. Населението на Чекре почнало да се зголемува во [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна]], кога властите тука преселиле жители од планинските села и неколку [[каракачани|каракачански]] семејства. По војната, жителите не се вратиле во селата и останале да живеат во Чекре. Така, во 1951 г. селото е заведено како обновено, со 815 жители.<ref name="НМЕМ" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|29|815|—|691|879|918|816|860}} == Стопанство == Во селото се произведуваат големи количества [[памук]], [[овошје]] и [[пченка]], а развиено е и [[краварство]]то.<ref name="НМЕМ" /> == Личности == ;Родени во Чекре * [[Христо Бинчаров]] (1872 – ?) — курир и деец на [[ВМРО]] * Христо Куфалски — борец во Балканските војни<ref>„Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 395.</ref> ;Починати во Чекре * [[Павле Кониковски]] (Граматиков; 1870-ти – 1902) — револуционер, ениџевардарски и поројски војвода на ВМРО == Поврзано == * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Чекре|Црква „Св. Атанасиј“]] == Наводи == {{наводи}} {{Постол}} [[Категорија:Постол]] l5ttqgk5wbbz35t7hc1qh2chxp15114 0 173669 5603256 5496688 2026-08-02T17:07:20Z Gurther 105215 5603256 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Кониково |name_local = Δυτικό |image_skyline = BgcyrkvaKonikovo 289.jpg |caption_skyline = Старата и новата црква |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на Кониково во општината [[Постол (општина)|Постол]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Кониково | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 51 | ГШ_сек = 29 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 31 | ГД_сек = 48 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 51.29 |lon_deg = 22 |lon_min = 31.48 |elevation_min = |elevation = 70 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = [[Постол]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 387 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = 58005 |area_code = 23820 |licence = |website = }} '''Кониково''' ({{langx|el|Δυτικό}}, ''Дитико''; до 1950&nbsp;г. ''Στίβα'' или ''Στοίβα'', ''Стива'';<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/170477 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Στοίβα -- Δυτικόν]</ref> до 1926&nbsp;г. ''Κονίκοβο'', ''Кониково''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/172288 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Κονίκοβον -- Στοίβα]</ref>) — село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Постол (општина)|Постол]] на [[Постол (округ)|истоимениот округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Населението брои 454 жители (2011). Сè до 1924&nbsp;г. било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страница=71}}</ref> == Географија == Селото е сместено во северозападниот крај на [[Солунско Поле|Солунското]] (или Пазарското Поле), на 20&nbsp;км североисточно од градот [[Пазар (град)|Пазар]] (Ениџе Вардар). == Историја == === Во Отоманското Царство === Во XIX век Кониково е заведено како чисто македонско село во Ениџевардарската каза. Во 1848 г. рускиот славист [[Виктор Григорович]] („Очерк путешествия по Европейской Турции“) го опишал ''Кониноно'' како македонско село.<ref>Нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>[http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Bulgarien/XIX/1840-1860/Grigorovic/text3.phtml?id=2234 Григорович, В. Очеркъ путешествія по Европейской Турціи, Москва, 1877, стр. 91.]</ref> Селото било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Во мај 1880 г. се уапсени главешините на неколку пазарски села и од нив е побарано рачателство дека се доверливи, кое би можел да го даде само грчкиот митрополит. Така митрополитот успеал да ги придобие селата [[Крива (село)|Крива]], [[Баровица]], [[Црна Река (село)|Црна Река]], [[Тушилово]], [[Петрово (Ениџевардарско)|Петрово]], [[Бозец]], [[Постол]], [[Геракарци]] и Кониково, и да ги стави под грчката црква — [[Цариградската патријаршија|Цариградска патријаршија]].<ref>Кирил патриарх Български. Българската екзархия в Одринско и Македония след Освободителната война 1877-1878. Том първи, книга първа, стр. 354.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. Кониково имало 170 жители Македонци.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Подоцна селото повторно прешло под вровенството на егзархијата и во него работела [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Кониково имало 200 Македонци под егзархијата и работело бугарско училиште.<ref name="БИМ" /><ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 102-103.</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Кониково било македонско со 12 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. напишал за селото: {{цитатник|Кониково, 16 /III, 1¾ ч. од [[Ливадица]]. Вкупно 13 бугарски егзархиски куќи, чифлик. Се занимаваат со земјоделство, бубарство и лозарство. Во секоја куќа живеат по две-три брачни двојки. Од Патријаршијата се откажало пред 20 години. Црквата, отворена, не поседува ништо. Училиштето е двокатно (вакуф), со две простории таваносани и добро осветлени. Училницата има големина од 6×5×3&nbsp;метри.<ref name="БИМ" /><ref name="Извори 85">{{Наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските бълтарски училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909&nbsp;г. – Во: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 85 }}</ref>}} По податоци на егзархијата во 1910 г. Кониково било [[чифлиг]]арско село со 27 семејства од вкупно 129 жители Македонци и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>Шалдев, Христо. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Истата 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Κονίκοβον'') имало 120 егзархисти.<ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = }}</ref><ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 5 август 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> === Во Грција === Во 1912 г. Кониково е заведено како село со христијанска вероисповед и [[македонски јазик]]. По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Истата 1913 г. селото броело 130 жители, од кои 68 мажи и 62 жени. Во 1920 г. населението броело на 126 жители.<ref name="НМЕМ" /> Во 1924 г. грчките власти присилно ги иселиле 121 жител во Бугарија.<ref name="НМЕМ" /> Одземени се 16 имоти на преселени жители.<ref name="lithoksou"/> Во 1926 г. селото е преименувано во Стива,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |title=Δημήτρης Λιθοξόου. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm |url-status=live }}</ref> а во 1950 г. во Дитико. Во селото се доселени [[Грци|грчки]] колонисти, а 15 македонски семејства се иселени во [[Горен Воден]] (денес во Асеновград) и [[Пловдив]].<ref>Филипов, Никола. „Свети Кирик“, Горни Воден, Долни Воден, Издателство „SM“, Пловдив, 2011, стр. 94</ref> Според пописот од 1928 г. Кониково било етнички мешано село со 402 дојенци (120 семејства).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref> Во 1940 г. Кониково имало 589 жители и продолжило да расте сè до извесен пад во 1960-тите, по што бројот на населението останал устојчив.<ref name="НМЕМ" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|589|660|600|419|437|476|477|454|387}} == Стопанство == Селото е полупланинско и релативно пасивно. Се одгледуваат [[жито]], [[памук]] и [[тутун]], а се прават и [[сточарство|сточарски]] преработки.<ref name="НМЕМ" /> == Личности == [[Податотека:Konikovo Gospel 2.JPG|мини|десно|Насловна страница на Кониковското евангелие на Павел Божигропски од 1852 г. — познат преродбенички текст [[Текстови на народен јазик со грчко писмо|на народен јазик со грчко писмо]].]] ;Родени во Кониково * [[Павел Божигропски]] (? – 1871) — духовник и деец [[македонска преродба|македонската преродба]] * [[Павле Кониковски]] (Граматиков; 1870-ти – 1902) — револуционер, ениџевардарски и поројски војвода на ВМРО ;Починати во Кониково * Иван Љатев (? – 1905) — револуционер, деец на ВМОРО, убиен кај селото во април 1905 г.<ref name="Докторов.135">„Борбите в Македония – Спомени на отец Герасим, Георги Райков, Дельо Марковски, Илия Докторов, Васил Драгомиров“, Борис Йорданов Николов, ИК „Звезди“, 2005 г., стр. 135, ISBN 9549514560</ref> == Поврзано == * [[Кониковско евангелие]] — евангелие на воденски говор со грчка азбука, испечатено во 1852 г. * [[Бојмија]] * [[Бозец]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Dytiko}} {{Постол}} [[Категорија:Постол]] 5p5p5cehryfu1oxz8hov61bwi5nos2b 0 173671 5603270 5580314 2026-08-02T17:22:58Z Gurther 105215 5603270 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Крива |name_local = Γρίβα |image_skyline = Selo kriva.jpg |caption_skyline = Поглед на селото |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Крива во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Крива | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 57 | ГШ_сек = 16 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 24 | ГД_сек = 37 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 57.16 |lon_deg = 22 |lon_min = 24.37 |elevation_min = |elevation = 460 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Гуменџе |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 587 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Крива''' ({{langx|el|Γρίβα}}, ''Грива''; до 1926 г. ''Κρίβα'', ''Крива''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/170413 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 587 жители (2021). До денес е населено со [[Македонци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|60}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на 4 км северозападно од [[Гуменџе]], на источните падини на планината [[Пајак (планина)|Пајак]]. Кај него е сместен манастирот „[[Манастир „Св. Рафаил, Никола и Ирина“ - Крива|Св. Рафаил, Никола и Ирина]]“. == Историја == [[Податотека:Saint Antonios church in Griva.JPG|мини|250п|Црквата „Св. Антониј“]] На 1.300 м југоисточно од селото при уредување на дворот на црквата „Св. Антониј“ откриена е античка населба со површинска керамика. Наоѓалиштето во 1996 г. е прогласено за заштитен споменик на културата.<ref name="Διαρκής κατάλογος">{{нмс | url = http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=19848&v17= | title = ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/57683/3282 π.ε./17-4-1996 – ΦΕΚ 294/Β/3-5-1996 | access-date = 26 јуни 2018 | publisher = Διαρκής κατάλογος κηρυγμένων αρχαιολογικών τόπων και μνημείων | archivedate = 9 јули 2021 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20210709182934/http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=19848&v17= }}</ref> === Во Отоманското Царство === [[Податотека:Saint Athanasios church in Griva.jpg|мини|250п|Црквата „Св. Атанасиј“]] Според преданијата на стари мештани, селото е основано на крајот края од XV или почетокот на XVI век. Околу најстарото Горно Маало (''Горна Мала'') никнале нови маала, подигнати од мештаните и од преселници од југозападна Егејска Македонија. Разликите во говорот на одделните маал се чувствувале сè до почетокот на XX век.<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр.633</ref> Црквата „[[Црква „Св. Атанасиј“ - Крива|Св. Атанасиј]]“ („Св. Атанас“) е од 1801 г.<ref name="Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων">{{нмс | url = http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=49 | title = 3. Ιερός ναός Αγίου Αθανασίου Γρίβας | access-date = 25 јуни 2014 | publisher = Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων στην Μητροπολιτική Περιφέρεια Γουμενίσσης- Αξιουπόλεως – Πολυκάστρου μέ κέντρο τό Δήμο Ευρωπού}}{{Dead link|date=февруари 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Според Астерјос Кукудис, Крива е поранешно [[Мегленовласи|мегнелновлашко]] село.<ref>[http://www.vlachs.gr/c2.htm Αστέριος Κουκούδης - Μελέτες για τους Βλάχους].</ref> Според Николаос Схинас („Οδοιπορικαί σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, Νέας οροθετικής γραμμής και Θεσσαλίας“) во средината на 1880-тите Крива (''Κρίβα'') било село со 170 христијански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | заглавие = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 14 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Селото било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Во мај 1880 г. уапсени се старешините на неколку ениџевардарски села и од нив е побарана гаранција дека се доверливи, што би можел да го даде само грчкиот митрополит. Така митрополитот успеал да ги откаже од Егзархијата селата Крива, [[Баровица]], [[Црна Река (село)|Црна Река]], [[Тушилово]], [[Петрово (Ениџевардарско)|Петрово]], [[Бозец]], [[Постол]], [[Геракарци]] и [[Кониково]].<ref>Кирил патриарх Български. Българската екзархия в Одринско и Македония след Освободителната война 1877-1878. Том първи, книга първа, стр. 354.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. во Крива живееле 1.300 [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Според [[Христо Силјанов]] по [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во 1904 г. целото село прешло под врховенството на Егзархијата.<ref>{{Силянов|2|126}}</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Крива (Kriva) имало 1.600 Македонци, сите под Егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102-103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Крива било влашко со 350 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> По [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] во 1909 г. жителите на селото испратиле телеграма до Отоманскиот парламент во која се оплакуваат на 10-те патријаршиски (гркомански) семејства кои ги узурпирале училиштето и црквата на целото село, лишувајќи 230 егзархистички семејства од образование и духовен живот.<ref>{{Македония Сборник|538}}</ref> Според податоци на кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. во Крива имало бугарски учител назначен од Егзархијата, но властите не дозволиле отворање на училиштето поради статуквото.<ref name="Извори 86">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 г. – В: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 86 }}</ref> Есента на 1910 г. војводата [[Апостол Петков]], повторно нелегален, влегол во Крива и одржил јавен говор. Поради тоа на 26 септември во селото се уапсени 80 лица.<ref>Дебърски глас, година 2, брой 24, 2 октомври 1910, стр. 2.</ref> По податиц на Егзархијата во 1910 г. Крива имала 224 семејства сочинети од 962 жители Македонци и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61 – 69.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Κρίβα'') имало 790 [[Бугарска егзархија|егзархисти]] и 120 [[Цариградска патријаршија|патријаршисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека ''Крива'' пред Балканските војни имала 155 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|28}}</ref> При избувнувањето на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] во 1912 г. 27 лица од Крива станале доброволци во [[Македонско-одрински доброволни чети|МОО]].<ref>{{МОО|854}}</ref> Една недела пред почетокот на војната во Крива се одржувало реонско советување на раководтелите на [[ВМОРО]] на чело со Ичко Димитров. По предавство од гркоманите, селото било обиколено и во него три дена се водела битка, во која Турците користеле планинска артилерија. Четата се повлекла без загуби, но целата Крива била запалена.<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр.634</ref> === Во Грција === [[Податотека:Agios rafail 1.jpg|мини|250п|Манастирот „Св. Рафаил, Никола и Ирина“.]] По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1912 г. е заведено како село со христијанска религија и македонски јазик. На пописот од 1913 г. Крива (''Κρίβα'') се води како село со 1.049 жители (545 мажи и 504 жени).<ref name="lithoksou"/> Во 1914 г. кај селото е изградена црквата „Св. Илија“.<ref name="lithoksou"/> Веднаш по војните дел од жителите се преселиле во Бугарија поради притосоците кои ги вршела грчката држава врз ова село, активно во преродбеничката дејност и револуционерната борба. Ликвидирани се 94 имоти на овие преселници.<ref name="lithoksou"/> Помеѓу 1923 и 1925 г. во Бугарија се иселиле уште 138 жители (20 семејства), а неколку семејства се преселиле во [[Гуменџе]].<ref name="Симовски" /> Со цел да се скрши националниот дух во Крива, во 1920-тите во власта доселила [[Грци|грчки]] дојденци. Во 1928 г. селото е претставено како мешано со 877 жители,<ref name="Симовски" /> меѓи кои 79 биле грчки дојденци (16 семејства).<ref name="lithoksou"/><ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Повеќемина од дојденците се преселиле на други места бидејќи не можеле да опстанат во Крива.<ref name="Симовски" /> Во 1926 г. селото е преименувано во Гривас (''Γρίβας'').<ref name="lithoksou"/> Благодарение на големиот прираст, на пописот од 1940 г. Крива имала 1.223 жители, од кои само 30 биле грчки дојденци. На 15 август 1986 г. споменикот на грчкиот андарт [[Спирос Франгопулос]] во Крива е значително оштетен со чекан од мештанин на Крива.<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр.629</ref> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Крива преименувани со службен указ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Сивини Ниви<ref name="Ген">{{Генщаб}}</ref> || Σίβινι Νίβε || Врасијадес || Βρασιάδες<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Държавен 147а 1969|1049}}</ref> || месност на ЈЗ од Крива<ref name="Ген"/> |- || Ридот<ref name="Ген"/> || Ρίντοτ || Псилома || Ψήλωμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на Ј од Крива<ref name="Ген"/> |- || Фугарела<ref name="Ген"/> или Сува Река || Σουγαρέλα || Ксиропотамос || Ξηροπόταμος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на С од Крива<ref name="Ген"/> |- || Курија<ref name="Ген"/> || Κουρί || Дасаки || Δασάκι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на СИ од Крива (510 м)<ref name="Ген"/> |- || Пусиите<ref name="Ген"/> || Πουσιΐτ || Енедра || Ένέδρα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на СИ од Крива и на СЗ од Гуменџе<ref name="Ген"/> |- || Матруна<ref name="Ген"/> || Ματρούνα || Агриохорту || Άγριόχορτου<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на С од Крива<ref name="Ген"/> |- || Бартуни<ref name="Ген"/> || Μπαρτούνι || Ортолитос || Όρθόλιθος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на Ј од Крива (522 м)<ref name="Ген"/> |} == Население == [[Податотека:Γρίβα από το drone.jpg|мини|десно|Поглед на Крива од воздух]] {{Пописи-ЕМ|1.223|1.198|1.218|840|861|779|813|770|587}} == Културни и природни знаменитости == ;Верски објекти * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Крива|Црква „Св. Атанасиј“]] од 1801 г. * [[Црква „Св. Антониј“ - Крива|Црква „Св. Антониј“]] * [[Црква „Св. Илија“ - Крива|Црква „Св. Илија“]] од 1914 г. * [[Манастир „Св. Рафаил, Никола и Ирина“ - Крива|Манастир „Св. Рафаил, Никола и Ирина“]] од 1992 г. == Личности == * Атанас Гонов — револуционер на [[ВМОРО]], четник на [[Апостол Петков]]<ref name="strumski.com">[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903-1908“, ДА-Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.30]</ref> * Ичо Костов — револуционер на ВМРО, четник на Апостол Петков<ref name="strumski.com"/> * [[Пено Карамуткин]] (1920 – 1945) — партизан, деец на [[НОФ]] и [[СНОФ]]<ref>{{cite book |title= Jубилеен календар од егејскиот дел на Македонија во 2010|last= Литовски|first= Александар |authorlink= |coauthors= |year= |publisher= Организација на Македонците-потомци од Егејскиот дел на Македонија – Битола и Здружение на сетинци, попадинци и крушорадци от Лерин во Македонија|location= |isbn= 9989-9986-3-9|pages= 57|url= http://www.scribd.com/doc/71937702/%D0%88%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B5%D0%BD-%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%B7%D0%B0-%D0%95%D0%B3%D0%B5%D1%98%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D0%B4%D0%B5%D0%BB-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-2010-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0|accessdate=23 декември 2013 г}}</ref> * Стојан Димитров Јанаков — револуционер, селски раководител на ВМОРО, на 73 години на 15 февруари 1943 г.<ref name="Свидетелства 236">{{Свидетелства13|236}}</ref> * Тано Георгиев — револуционер на ВМОРО, четник на Апостол Петков<ref name="strumski.com"/> * [[Христо Димитров (дипломат)|Христо Димитров]] (1912 – ?) — дипломат во Бугарија * [[Христо Пипчев]] (1886 – 1948) — гркомански андартски деец == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Griva}} * [https://grivanews.wordpress.com/ Вести од Крива] {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] [[Категорија:Пајак (планина)]] 95cws58505kcu4u751k639j8z1yhj1n 0 173672 5603288 5430627 2026-08-02T17:39:30Z Gurther 105215 5603288 wikitext text/x-wiki {{Другизначења4|село во Егејска Македонија|останати значења|Крушари}} {{Инфокутија Место во Грција |name = Крушари |name_local = Αμπελειές |image_skyline = Krushari2.JPG |caption_skyline = Поглед на Крушари |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на Крушари во општината [[Постол (општина)|Постол]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Крушари | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 50 | ГШ_сек = 3 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 23 | ГД_сек = 16 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 50.3 |lon_deg = 22 |lon_min = 23.16 |elevation_min = |elevation = 150 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = [[Пазар (град)|Пазар]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 1159 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Крушари''' или '''Крушаре''' ({{langx|el|Αμπελειές}}, ''Абелиес''; до 1926&nbsp;г. ''Κρουσάρι'', ''Крусари''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/170468 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Κρουσάρι -- Αμπελιές]</ref>), на [[турски јазик|турски]]: '''Армутчи''' — село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Постол (општина)|Постол]] на [[Постол (округ)|истоимениот округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Населението брои 1.388 жители (2011), сочинето исклучиво од [[Македонци]].<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страница=72}}</ref> == Географија == Селото е сместено во [[Солунско Поле|Солунското Поле]], 5&nbsp;км северно од градот [[Пазар (град)|Пазар]] (Ениџе Вардар).<ref name="НМЕМ" /> == Историја == === Во Отоманското Царство === На крајот на XIX век Крушари е забележано како чисто македонско село во Ениџевардарската каза. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Крушари (Армутчи)'' броело 320 жители, сите [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|146}}</ref> Според цариградскиот деец [[Христо Силјанов]], по [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во 1904 г. целото село (''Кошари'') потпаднало под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>[http://www.promacedonia.org/obm2/12.html Силянов, Христо. „Освободителните борби на Македония“, том I, София, 1993, стр. 125.]</ref> По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во ''Горно Крушари (Армут)'' (Gorno Krouchari Armout) имало 512 Македонци, сите под егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>D.M.Brancoff. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905, pp. 102 – 103.</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Крушаре'' било македонско со 30 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Во селото наскоро проработела и [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]] со отворањето на бугарско училиште. Кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев нашишал во 1909 г.: {{цитатник|Крушаре (Армути), 10/III, 1½&nbsp;ч. од [[Вети Пазар]]. Вкупно 55 македонски егзархиски куќи: 2 свои и 52 чифлигарски. Се издржуваат од земјоделство, малку бубарство и пчеларство. Црквата е затворена: таа има [[дудинка|дудова]] градина, која дава 6 лири годишно. Од Патријаршијата се откажало во 1903 г., а прво бугарско училиште се отвора сега. Училишната зграда (во црковниот двор) е двокатно со подрум, само една просторија, голема 4×2×2½×2&nbsp;метри, таваносана, добро осветлена.<ref name="БИМ" /><ref name="Извори 84">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 г. – Во: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 84 }}</ref>}} Во септември 1910 г. селото настрадало во разоружувачката акција на [[младотурци]]те. Уапсени и претепани се 7 селани и учителот Атанас Попчев бидејќи биле поранешни членови на [[ВМРО]].<ref>Дебърски глас, година 2, брой 25, 9 октомври 1910, стр. 4.</ref> Според српскиот географ [[Боривое Милоевиќ]], во овој период селото се состоело од 45 македонски куќи.<ref name="НМЕМ" /> === Во Грција === [[Податотека:Krushari 267.jpg|мини|десно|250п|Улица во Крушари]] По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Истата 1913 г. селото броело 430 жители, кои во 1920 г. биле 422.<ref name="НМЕМ" /> Властите ги затвориле бугарската црква и училиште.<ref>Генов, Георги. Беломорска Македония 1908 – 1916, Торонто, 2006, стр. 184</ref> Во селото немало грчки дојденци,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |title=Δημήτρης Λιθοξόου. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 – 1971 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm |url-status=live }}</ref> но властите во 1924 г. принудно иселиле 29 жители во [[Бугарија]].<ref name="НМЕМ" /> Во 1926 г. е преименувано во Амбелие. И покрај иселувањата, на пописот од 1928 г. селото се зголемило на 469 жители, а потоа доживеало огромен раст, така што во 1940 г. Крушари имало 701 жител.<ref name="НМЕМ" /> Населението на Крушари било предмет на жестоко прогондство од монархистичката власт за време на [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна]] поради истакнатата национална свест и народноослободителната дејност. Селото дало повеќе жртви, а некои семејства и поединци морале да пребегаат во [[Македонија|Р Македонија]].<ref name="НМЕМ" /> И покрај сите непогоди, во 1951 г. селото имало 758 жители и продолжило да расте. Во 1991 г. броело 1.162 жители, а по две десетлетија, на пописот од 2011 г. во него живееле 1.159 лица.<ref name="НМЕМ" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|701|758|960|1.002|963|1.162|1.095|1.159}} == Стопанство == Иако е полупланинско, селото напредува поради трудољубивоста на жителите. Главни производи се [[жито]]то, [[грозје]]то, [[памук]]от и др. Делумно е застапено и [[сточарство]]то. == Личности == ; Родени во Крушари * Ѓорѓи Сотиров Попчев (1921 – 1945) — подофицер во Бугарија, загинал во Втората светска војна<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 3, а.е. 112, л. 14</ref> * [[Тодор Чифтеов]], деец на [[ВМРО]], подоцна одметнат на [[грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчка страна]] ; Починати во Крушари * [[Апостол Петков]], наречен „Ениџевардарското Сонце“ (1869 – 1911) — револуционер, истакнат војвода на [[ТМОРО]] * [[Ѓорѓи Мучитанов - Касапчето]] (1882 – 1911) — револуционер на ВМРО * [[Васил Пуфката]] (? – 1911) — револуционер на ВМРО * [[Тодор Дојчинов]] (1921 – 1947) — партизан и деец на [[НОФ]] == Поврзано == * [[Солунско Поле]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Ambelies}} {{Постол}} [[Категорија:Постол]] [[Категорија:Крушари (Ениџевардарско)]] 9ykehx4ucb4attjl4sjed24wtb6jh07 0 173673 5603254 5580345 2026-08-02T17:04:05Z Gurther 105215 5603254 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Кушиново |name_local = Πολύπετρο |image_skyline = Polipetro288.jpg |caption_skyline = Црквата „[[Црква „Св. Димитриј“ - Кушиново|Св. Димитриј]]“ |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Кушиново во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Кушиново | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 52 | ГШ_сек = 37 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 30 | ГД_сек = 45 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 52.37 |lon_deg = 22 |lon_min = 30.45 |elevation_min = |elevation = 100 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Ашиклар |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 374 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Кушиново''', '''Кошиново''' или '''Икизлер''' ({{langx|el|Πολύπετρο}}, ''Полипетро''; до 1927 г. ''Κοσίνοβο'', ''Косиново''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/172167 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 374 жители (2021). Сè до 1920-тите населението се остоело исклучиво со староседелски [[Македонци]] кои денес се смешани македонски дојденци и [[Мала Азија]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|61}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на северозападниот крај на [[Солунско Поле|Солунското Поле]], југоисточно од [[Гуменџе]].<ref name="Ген"/> == Историја == === Во Отоманското Царство === В XIX век Кушиново е чисто българско село в Ениджевардарска каза на Османската империя. Во црквата „[[Црква „Св. Димитриј“ - Кушиново|Св. Димитриј]]“ има икони на [[Кулакија|кулакискиот]] зограф [[Ставракис Маргаритис]] и ениџевардарскиот зограф [[Димитар Вангелов]] од [[Петрово (Ениџевардарско)|Петрово]].<ref name="Ταξιδεύοντας">{{нмс| url=https://www.culture.gr/DocLib/taxidevodas_me_tous_zografous.pdf | title= Ταξιδεύοντας με τους ζωγράφους|access-date = 23 јуни 2018 |publisher= Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Εφορεία Αρχαιοτήτων Κιλκίς |цитат= |език= }}</ref> Во 1848 г. русккиот славист [[Виктор Григорович]] („Очерк путешествия по Европейской Турции“) го опишал ''Косиново'' како македонско село.<ref>Нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>{{Григорович|91}}</ref> На австроунгарската воена карта селото е означено како Џедид Икизлер (''Džedid Ikizler''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис се води како Косиновон (''Κοσίνοβον''), христијанско село.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-–-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 16 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Кушиново (Икизлеръ)'' имало 130 жители [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Целото село било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во него работела [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Кушиново (Kouchinovo) имало 288 Македонци, сите под Егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102 – 103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Старо Кушиново'' било македонско со непознат број на куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> По [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] во 1909 г. жителите на селото (''Кошиново'') испратиле телеграма до Отоманскиот парламент, жалејќи се на тоа што властите им ја дале егзархиската црква на патријаршистите, кои по 15 дена служба ја затвориле.<ref>{{Македония Сборник|538}}</ref> Според податоци на кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. во Кушиново имало учител назначен од Егзархијата, но властите не го дозволиле отворањето на бугарско училиште поради статуквото.<ref name="Извори 86">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 год. – В: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 86 }}</ref> По податоци на Егзархијата во 1910 г. Кушиново имало 24 семејства сочинети од 121 жител Македонец и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61 – 69.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Κασίνοβον'') имало 180 [[Цариградска патријаршија|патријаршисти]] и 60 [[Бугарска егзархија|егзархисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека пред Балканските војни ''Кошиново'' имало 15 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Кушиново било пропоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. В 1912 година е регистрирано като селище с христијанска религија и [[македонски јазик]]. На пописот од 1913 г. селото (''Κουσίνοβο, Ικιζλέρ'') 234 лица (120 мажи и 114 жени).<ref name="lithoksou"/> Во 1920 г. нивниот број спаднал на 206 жители.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. 137 лица (20 семејства) се иселиле во [[Бугарија]] поради неподносливите малтретирања од грчката власт. На нивно место се доведени доселеници од [[Мала Азија]].<ref>{{Citation |title=Портал на поранешната општина Ашиклар. |url=http://www.europos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=50&Itemid=106 |accessdate=22 март 2010 |archivedate=2 август 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080802232357/http://www.europos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=50&Itemid=106 }}</ref><ref>{{Citation |title=Καραλίδου, Φωτεινή, Η περίπτωση ενσωμάτωσης των κατοίκων του Κίζδερβεντ Μ. Ασίας στον ελλαδικό χώρο, μεταπτυχιακή εργασία, τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φ.Λ.Σ., Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη, 1992. |url=http://www.imma.edu.gr/macher/ulit/history/35.html |accessdate=23 март 2010 |archivedate=23 декември 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091223081918/http://www.imma.edu.gr/macher/ulit/history/35.html }}</ref> Ликвидирани се 26 имоти на преселниците во Бугарија.<ref name="lithoksou"/> Малоазиските доселеници всушност биле жители на Киздервент — [[Македонци]] од [[Охридско]] присилно иселени таму на почетокот на XVIII век за да бидат [[дервенџиство|дервенџии]], чиј јазик и денес е смеса од македонски со турски зборови.<ref>[http://www.promacedonia.org/giliev/dsh/dsh_06.htm Шишманов, Димитър. „Необикновената история на Малоазийските българи“, II издание, „Пони“, София, 2001, стр. 49-50.]</ref> Во 1926 г. селото е преименувано во Полипетро. На пописот од 1928 г. Кушиново е претставено како мешано село со 393 жители<ref name="Симовски" /> од кои 168 лица (42 семејства) биле дојденци, а останатите староседелци.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Во 1940 г. селото броело 499 жители од кои, според [[НОФ]], 200 биле староседелски Македонци, а другите дојденци (т.е. турски Македонци).<ref name="Симовски" /> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Кушиново преименувани со службен указ 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Кушиново<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref>|| Κοσίνοβον|| Анифоро|| Άνήφορο<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1049}}</ref>||возвишение на СИ од Кушиново (141 м)<ref name="Ген"/> |- || Кавак Чешме<ref name="Ген"/>|| Καβάκ Τσεσμέ|| Левковриси|| Λευκόβρυση<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||река на И од Кушиново<ref name="Ген"/> |- || Коџадере<ref name="Ген"/>|| Κοτζά Ντερέ|| Мегало Рема|| Μεγάλο Ρέμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||река на С од Кушиново<ref name="Ген"/> |- || Бидалмаш<ref name="Ген"/>|| Μπιντάλμας|| Авитистон|| Άβύθιστον<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на С од Кушиново<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|499|512|576|586|561|538|552|425|374}} == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Димитриј“ - Кушиново|Црква „Св. Димитриј“]] == Личности == ;Родени во Кушиново * Ичко Кушински — револуционер на [[ВМОРО]]<ref>{{наведена книга |title= Помним делата ви |last= Бабев|first= Иван |coauthors= |year= 2013|publisher= НСА Прес|location= |isbn= |pages= 224 – 227|url= }}</ref> * Георги Иванов Русев – Божко (р. 6 мај 1922) — преселник во [[Пловдив]], член на работничкото движење и партизан<ref name="Горов">{{наведена книга |title= Хроника на едно лято. Партизански дневник |last= Горов |first= Христо|authorlink= |coauthors= |year=1975 |publisher=Партиздат |location=София |isbn= |pages=195 |url= |accessdate=}}</ref><ref name="Серкеджиев">{{cite book |title= По пътя на родопските партизани. Отряд "Антон Иванов" и бригада "Георги Димитров" |last= Серкеджиев |first= Георги |authorlink= |year=1984 |publisher=Медицина и физкултура |location=София |isbn= |pages=45 |url= |accessdate=}}</ref> ;Починати во Кушиново * Иван Летата (? – 1905) — четник на војводата [[Апостол Петков]]<ref>{{Псевдоними|45}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] ac7etq6bm47yx9lzvgr3z0josrrjdz7 5603255 5603254 2026-08-02T17:06:25Z Gurther 105215 5603255 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Кушиново |name_local = Πολύπετρο |image_skyline = Polipetro288.jpg |caption_skyline = Црквата „[[Црква „Св. Димитриј“ - Кушиново|Св. Димитриј]]“ |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Кушиново во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Кушиново | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 52 | ГШ_сек = 37 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 30 | ГД_сек = 45 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 52.37 |lon_deg = 22 |lon_min = 30.45 |elevation_min = |elevation = 100 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Ашиклар |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 374 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Кушиново''', '''Кошиново''' или '''Икизлер''' ({{langx|el|Πολύπετρο}}, ''Полипетро''; до 1927 г. ''Κοσίνοβο'', ''Косиново''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/172167 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 374 жители (2021). Сè до 1920-тите населението се остоело исклучиво со староседелски [[Македонци]] кои денес се смешани македонски дојденци и [[Мала Азија]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|61}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на северозападниот крај на [[Солунско Поле|Солунското Поле]], југоисточно од [[Гуменџе]].<ref name="Ген"/> == Историја == === Во Отоманското Царство === В XIX век Кушиново е чисто българско село в Ениджевардарска каза на Османската империя. Во црквата „[[Црква „Св. Димитриј“ - Кушиново|Св. Димитриј]]“ има икони на [[Кулакија|кулакискиот]] зограф [[Ставракис Маргаритис]] и ениџевардарскиот зограф [[Димитар Вангелов]] од [[Петрово (Ениџевардарско)|Петрово]].<ref name="Ταξιδεύοντας">{{нмс| url=https://www.culture.gr/DocLib/taxidevodas_me_tous_zografous.pdf | title= Ταξιδεύοντας με τους ζωγράφους|access-date = 23 јуни 2018 |publisher= Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Εφορεία Αρχαιοτήτων Κιλκίς |цитат= |език= }}</ref> Во 1848 г. русккиот славист [[Виктор Григорович]] („Очерк путешествия по Европейской Турции“) го опишал ''Косиново'' како македонско село.<ref>Нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>{{Григорович|91}}</ref> На австроунгарската воена карта селото е означено како Џедид Икизлер (''Džedid Ikizler''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис се води како Косиновон (''Κοσίνοβον''), христијанско село.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-–-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 16 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Кушиново (Икизлеръ)'' имало 130 жители [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Целото село било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во него работела [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Кушиново (Kouchinovo) имало 288 Македонци, сите под Егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102 – 103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Старо Кушиново'' било македонско со непознат број на куќи. Додека ''Ново Кушиново'' било македонско со 20 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> По [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] во 1909 г. жителите на селото (''Кошиново'') испратиле телеграма до Отоманскиот парламент, жалејќи се на тоа што властите им ја дале егзархиската црква на патријаршистите, кои по 15 дена служба ја затвориле.<ref>{{Македония Сборник|538}}</ref> Според податоци на кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. во Кушиново имало учител назначен од Егзархијата, но властите не го дозволиле отворањето на бугарско училиште поради статуквото.<ref name="Извори 86">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 год. – В: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 86 }}</ref> По податоци на Егзархијата во 1910 г. Кушиново имало 24 семејства сочинети од 121 жител Македонец и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61 – 69.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Κασίνοβον'') имало 180 [[Цариградска патријаршија|патријаршисти]] и 60 [[Бугарска егзархија|егзархисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека пред Балканските војни ''Кошиново'' имало 15 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Кушиново било пропоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. В 1912 година е регистрирано като селище с христијанска религија и [[македонски јазик]]. На пописот од 1913 г. селото (''Κουσίνοβο, Ικιζλέρ'') 234 лица (120 мажи и 114 жени).<ref name="lithoksou"/> Во 1920 г. нивниот број спаднал на 206 жители.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. 137 лица (20 семејства) се иселиле во [[Бугарија]] поради неподносливите малтретирања од грчката власт. На нивно место се доведени доселеници од [[Мала Азија]].<ref>{{Citation |title=Портал на поранешната општина Ашиклар. |url=http://www.europos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=50&Itemid=106 |accessdate=22 март 2010 |archivedate=2 август 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080802232357/http://www.europos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=50&Itemid=106 }}</ref><ref>{{Citation |title=Καραλίδου, Φωτεινή, Η περίπτωση ενσωμάτωσης των κατοίκων του Κίζδερβεντ Μ. Ασίας στον ελλαδικό χώρο, μεταπτυχιακή εργασία, τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φ.Λ.Σ., Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη, 1992. |url=http://www.imma.edu.gr/macher/ulit/history/35.html |accessdate=23 март 2010 |archivedate=23 декември 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091223081918/http://www.imma.edu.gr/macher/ulit/history/35.html }}</ref> Ликвидирани се 26 имоти на преселниците во Бугарија.<ref name="lithoksou"/> Малоазиските доселеници всушност биле жители на Киздервент — [[Македонци]] од [[Охридско]] присилно иселени таму на почетокот на XVIII век за да бидат [[дервенџиство|дервенџии]], чиј јазик и денес е смеса од македонски со турски зборови.<ref>[http://www.promacedonia.org/giliev/dsh/dsh_06.htm Шишманов, Димитър. „Необикновената история на Малоазийските българи“, II издание, „Пони“, София, 2001, стр. 49-50.]</ref> Во 1926 г. селото е преименувано во Полипетро. На пописот од 1928 г. Кушиново е претставено како мешано село со 393 жители<ref name="Симовски" /> од кои 168 лица (42 семејства) биле дојденци, а останатите староседелци.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Во 1940 г. селото броело 499 жители од кои, според [[НОФ]], 200 биле староседелски Македонци, а другите дојденци (т.е. турски Македонци).<ref name="Симовски" /> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Кушиново преименувани со службен указ 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Кушиново<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref>|| Κοσίνοβον|| Анифоро|| Άνήφορο<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1049}}</ref>||возвишение на СИ од Кушиново (141 м)<ref name="Ген"/> |- || Кавак Чешме<ref name="Ген"/>|| Καβάκ Τσεσμέ|| Левковриси|| Λευκόβρυση<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||река на И од Кушиново<ref name="Ген"/> |- || Коџадере<ref name="Ген"/>|| Κοτζά Ντερέ|| Мегало Рема|| Μεγάλο Ρέμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||река на С од Кушиново<ref name="Ген"/> |- || Бидалмаш<ref name="Ген"/>|| Μπιντάλμας|| Авитистон|| Άβύθιστον<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на С од Кушиново<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|499|512|576|586|561|538|552|425|374}} == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Димитриј“ - Кушиново|Црква „Св. Димитриј“]] == Личности == ;Родени во Кушиново * Ичко Кушински — револуционер на [[ВМОРО]]<ref>{{наведена книга |title= Помним делата ви |last= Бабев|first= Иван |coauthors= |year= 2013|publisher= НСА Прес|location= |isbn= |pages= 224 – 227|url= }}</ref> * Георги Иванов Русев – Божко (р. 6 мај 1922) — преселник во [[Пловдив]], член на работничкото движење и партизан<ref name="Горов">{{наведена книга |title= Хроника на едно лято. Партизански дневник |last= Горов |first= Христо|authorlink= |coauthors= |year=1975 |publisher=Партиздат |location=София |isbn= |pages=195 |url= |accessdate=}}</ref><ref name="Серкеджиев">{{cite book |title= По пътя на родопските партизани. Отряд "Антон Иванов" и бригада "Георги Димитров" |last= Серкеджиев |first= Георги |authorlink= |year=1984 |publisher=Медицина и физкултура |location=София |isbn= |pages=45 |url= |accessdate=}}</ref> ;Починати во Кушиново * Иван Летата (? – 1905) — четник на војводата [[Апостол Петков]]<ref>{{Псевдоними|45}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] hk1uikvvux56x9tkj8s9op5lf1g2hbc 0 173674 5603261 5580378 2026-08-02T17:13:59Z Gurther 105215 5603261 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Либаово |name_local = Φιλυριά |image_skyline = Libahovo Filarea Greece.JPG |caption_skyline = Поглед на селото |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Либаово во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Либаово | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 54 | ГШ_сек = 00 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 28 | ГД_сек = 39 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 54.00 |lon_deg = 22 |lon_min = 28.39 |elevation_min = |elevation = 160 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Гуменџе |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 192 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Либаово''', '''Либахово''' или '''Либаво''' ({{langx|el|Φιλυριά}}, ''Филирија''; до 1926 г. ''Λιμπάχοβο''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/171026 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 192 жители (2021). Сè до 1920-тите било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|61}}</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа на 6 км јужно од [[Гуменџе]] во областа [[Бојмија]] во [[Солунско Поле|Солунското Поле]]. Лежи во источното подножје планината [[Пајак (планина)|Пајак]]. == Историја == === Праисторија и антика === На трапезоидна височина на 150&nbsp;м југозапдано од селото е откриено [[Либаовска античка населба|древна населба]] со остатоци од праисториско, римско и хеленистичко време. Лево од патот [[Кушиново]] – Либаово, во месноста Извор на 1,1&nbsp;км од Либаово е откриена римска градба со изобилство од керамички остатоци и архитектонски елементи.<ref name="Διαρκής κατάλογος">{{нмс | url = http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=19848&v17= | title = ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/57683/3282 π.ε./17-4-1996 - ΦΕΚ 294/Β/3-5-1996 | access-date = 26 јуни 2018 | publisher = Διαρκής κατάλογος κηρυγμένων αρχαιολογικών τόπων και μνημείων | archive-date = 9 јули 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210709182934/http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=19848&v17= | url-status = dead }}</ref> === Во Отоманското Царство === Во XIX век Либаово било чисто македонско село во Ениџевардарската каза. Црквата „[[Црква „Св. Недела“ - Либаово|Св. Недела]]“ е од првата половина на XIX век.<ref name="Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων">{{нмс | url = http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=56 | title = 10. Ιερός ναός Αγίας Κυριακής Φιλυριάς | access-date = 24 јуни 2014 | publisher = Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων στην Μητροπολιτική Περιφέρεια Γουμενίσσης- Αξιουπόλεως - Πολυκάστρου μέ κέντρο τό Δήμο Ευρωπού | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304081850/http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=56 | archivedate = 2016-03-04 | url-status = dead }}</ref> Во 1848 г. рускиот славист [[Виктор Григорович]] („Очерк путешествия по Европейской Турции“) го опишал ''Љубарово'' како македонско село.<ref>Нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>{{Григорович|91}}</ref> На австроунгарската военна карта селото е означено како Либахова (''Libahova''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис се води како Либиновон (''Λιμπίνοβον''), христијанско село.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 16 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. во ''Либаво (Либахово)'' живееле 145 [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Целото население на Либаово било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. ''Либаво'' (Libavo) имало 176 Македонци, сите под Егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102-103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Либаово било македонско со 10 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Според кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. ''Либаово'' имало 20 македонски<ref name="БИМ" /> егзархиски куќи, сите [[чифлик]]. Зимно време во селото живееле и 6-7 [[власи|влашки]] семејства кој тој ги нарекува „националисти“, т.е. со [[романска пропаганда во Македонија|романска свест]]. Освем со земјоделство, населението се занимава со лозарство и бубарство. Двокатната зграда на бугарското училиште е изградена во 1905 г.<ref name="Хърлев">Извори за българската етнография, т. 3, Етнография на Македония. Материали из архивното наследство, София 1998, с. 85-86.</ref> По данни на Екзархията в 1910 година ''Либаново'' е [[чифлиг]]арско село со 18 семејства сочинети од 128 жители Македонци и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Λιμπάχοβον'') имало 120 [[Бугарска егзархија|егзархисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека ''Либихово'' пред Балканските војни имало 40 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|28}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Тушилово било припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1912 г. е заведенои како село со христијанска религија и [[македонски јазик]]. На пописот од 1913 г. се заведени 144 лица, од кои 83 мажи и 61 жени.<ref name="lithoksou"/> Во 1920 г. во Либаово се попишани 111 лица.<ref name="Симовски" /> Добар дел од жителите биле принудени да се иселат во [[Бугарија]] и ликвидирани се 24 нивни имоти.<ref name="lithoksou"/> Во 1920-тите властите довеле грчки доселеници од [[Источна Тракија]], [[Понд]] и [[Мала Азија]]. Малоазијците всушност се од селото Киздервент чие население се [[Македонци]] од [[Охридско]] присилно иселени таму на почетокот на XVIII век за да бидат [[дервенџиство|дервенџии]], чиј јазик и денес е смеса од македонски со турски зборови.<ref>[http://www.promacedonia.org/giliev/dsh/dsh_06.htm Шишманов, Димитър. „Необикновената история на Малоазийските българи“, II издание, „Пони“, София, 2001, стр. 49-50.]</ref><ref>{{Citation |title=Καραλίδου, Φωτεινή, Η περίπτωση ενσωμάτωσης των κατοίκων του Κίζδερβεντ Μ. Ασίας στον ελλαδικό χώρο, μεταπτυχιακή εργασία, τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φ.Λ.Σ., Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη, 1992. |url=http://www.imma.edu.gr/macher/ulit/history/35.html |accessdate=23 март 2010 |archivedate=23 декември 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091223081918/http://www.imma.edu.gr/macher/ulit/history/35.html }}</ref> Во 1928 г. селото е претставено како мешано со 265 жители,<ref name="Симовски" /> од кои 234 биле дојденци (69 семејества).<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Либаово преименувани со службен указ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || [[Леска (река)|Леска]]<ref name="Ген">{{Генщаб}}</ref> || Λέσκα|| Фундуки|| Φουντούκι<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Държавен 147а 1969|1050}}</ref>||река на ЈЗ од Либаово<ref name="Ген"/> |- || Извор<ref name="Ген"/>|| Ίσβορον|| Пиги|| Πηγή<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на Ј од Либаово<ref name="Ген"/> |- || Вакуфи<ref name="Ген"/>|| Μακούφια|| Монастирија|| Μοναστήρια<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на ЈЗ од Либаово и на ЈИ од [[Геракарци]]<ref name="Ген"/> |- || Ѓупката<ref name="Ген"/>|| Γιουπκτα|| Гифтиса|| Γύφτισσα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на Ј од [[Цигарево]] и на И од [[Радомир (Ениџевардарско)|Радомир]]<ref name="Ген"/> |- || Градишта<ref name="Ген"/>|| Γράδιστα|| Петротон|| Πετρωτόν<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||возвишение на З од [[Цигарево]] и на С од [[Радомир (Ениџевардарско)|Радомир]]<ref name="Ген"/> |- || Нишан Таш<ref name="Ген"/>|| Νισάν Ντασι|| Пирамида|| Πυραμίδα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||возвишение на ЈЗ од [[Геракарци]] и на И од [[Цигарево]] (325,6 м)<ref name="Ген"/> |- || Орманово<ref name="Ген"/>|| Όρμάνοβον|| Дасотон|| Δασωτόν<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на ЈЗ од [[Геракарци]] и на СИ од [[Цигарево]]<ref name="Ген"/> |- || Курија<ref name="Ген"/>|| Κουρί|| Дасаки|| Δασάκι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||возвишение на СЗ од Либаово и на С од [[Геракарци]] (266 м)<ref name="Ген"/> |- || Вирот<ref name="Ген"/>|| Βίροτ|| Пиги|| Πηγή<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||река на И од Либаово<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|462|352|381|333|329|304|279|246|192}} == Стопанство == Населението на селото одгледува [[жито]], [[тутун]] и [[памук]]. Сточарството е слабо развиено.<ref name="Симовски" /> == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Недела“ - Либаово|Црква „Св. Недела“]] од XIX век, прогласена за споменик на културата * [[Либаовска античка населба]] од праисториско, древномакедонско и римско време, прогласена за споменик на културата == Наводи == {{наводи}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] 19d5o698vsqiq92pus4nsdcq198ulda 0 173676 5603259 5430647 2026-08-02T17:10:39Z Gurther 105215 5603259 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Литовој |name_local = Λεπτοκαρυά |image_skyline = Litovoi 286.jpg |caption_skyline = Поглед на Литовој |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на Литовој во општината [[Постол (општина)|Постол]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Литовој | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 51 | ГШ_сек = 42 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 27 | ГД_сек = 43 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 51.42 |lon_deg = 22 |lon_min = 27.43 |elevation_min = |elevation = 190 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = [[Пазар (град)|Пазар]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 187 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Литовој''' ({{langx|el|Λεπτοκαρυά}}, ''Лептокарија''; до 1954&nbsp;г. ''Λιτοβόιο'', ''Литовојо''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/170334 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Λιτοβόιο -- Λεπτοκαρυά]</ref>) — село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Постол (општина)|Постол]] на [[Постол (округ)|истоимениот округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Населението брои 187 жители (2011). Сè до 1924&nbsp;г. било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страница=73}}</ref> == Географија == Селото е сместено во областа [[Бојмија]], во северозападниот крај на [[Солунско Поле|Солунското Поле]]. Лежи 10&nbsp;км североисточно од градот [[Пазар (град)|Пазар]] (Ениџе Вардар), по патот за [[Гуменџе]]. == Историја == === Во Отоманското Царство === Во XIX век Литовој е заведен како чисто македонско село во Ениџевардарската каза. Во 1848 г. рускиот славист [[Виктор Григорович]] („Очерк путешествия по Европейской Турции“) го опишал ''Литово'' како македонско село.<ref>Нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>[http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Bulgarien/XIX/1840-1860/Grigorovic/text3.phtml?id=2234 Григоровичъ, В. Очеркъ путешествія по Европейской Турціи, Москва, 1877, стр.91.]</ref> Според Николаос Схинас во средината на 1880-тите Литовој (''Λιτοβώη'') — село с 25 християнски семейства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 15 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Литовој'' броел 200 жители, сите Македонци христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Селската црква „Св. Никола“ изгорела во несреќа<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр.528</ref>. Целото село било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во него работела [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во ''Литовој'' (Litovoï) имало 256 Македонци под егзархијата и работело бугарско училиште.<ref name="БИМ" /><ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 102-103.</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Литовој било македонско со 35 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Училишниот инспектор Никола Хрлев во 1909 г. напишал за селото: {{цитатник|Литовој, 15 /III, 1 ч. од [[Дамјан (Ениџевардарско)|Дамјан]]. 30 македонски егзархиски куќи, чифлик. Се занимаваат со земјоделство, лозарство и бубарство. Црквата е отворена; во нејзина сопственост има мала дабова корија и 2 погона ниви. Селото се откажало од Патријаршијата пред статусквото и училиштето не се затворило. Училиштето е приватна куќа — земјанка, без таван, темно. Пред три години селаните почнале да градат училишна зграда, но бегот ги спречил.<ref name="БИМ" /><ref name="Извори 85">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909&nbsp;г. – Во: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 85 }}</ref>}} По податоци на егзархијата, во 1910 г. ''Литовој'' било [[чифлиг]]арско село со 197 жители Македонци од 43 семејства и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>Шалдев, Христо. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Λιτοβόι'') имало 250 [[Бугарска егзархија|егзархисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> Според српскиот географ [[Боривое Милоевиќ]], во периодот пред Балканските војни селото се состоело од 35 македонски куќи.<ref name="lithoksou"/> === Во Грција === Во 1912 г. Литовој е заведен како село со хиристијанска и муслиманска вероисповед и [[македонски јазик]], што значи дека во меѓувреме тука се доселиле некои муслимани (веројатно Роми). По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Истата 1913 г. селото броело 220 жители (128 мажи и 92 жени),<ref name="lithoksou"/> а во 1920 г. се намалило на вкупно 193 жители.<ref name="НМЕМ" /> Во 1924 г. сето население е протерано во [[Бугарија]], претежно во [[Патреш]], Великотрновско,<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота - Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр.271</ref>, а на негово место се населени [[Грци|грчки]] колонисти. Истата година муслиманските жители се иселени во Турција.<ref name="lithoksou"/> Во 1928 г. селото е претставено како чисто дојденско со 471 жител од 132 семејства.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref> Во 1940 г. селото пораснало на 552 жители, но за време на [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна]] селаните биле повлечени во полето, и доста од нив не се вратиле и Литовој, туку се иселиле во поголемите градови и во странство; затоа оттогаш има повеќе од двојно помалку жители. Во 1954 г. селото е преименувано во Лептокарија, што во превод значи „[[леска]]“. == Население == {{Пописи-ЕМ|552|215|334|216|213|204|215|187}} == Стопанство == Во селото се произведува [[жито]], [[тутун]], малку [[овошје]] и друго, а делумно е застапено и [[сточарство]]то.<ref name="НМЕМ" /> == Личности == ; Родени во Литовој * Гоно Васков — претседател на селскиот комитет на [[ВМРО]]<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр.553</ref> * Христо Јапаџиев (Ичко Паџиев) — бегалец во Патреш, при кавга застрелал месни момчиња, па се преселил Свети Влас и станал член на [[ВМРО]]. Се вратил во Македонија; учествувал во организирањето на [[Охрана|Воденскиот баталјон]] на [[Ѓорѓи Димчев]] во 1944 г. и бил командант на воениот логор. До крајот на животот живеел во [[Македонија|Р Македонија]]<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр.272</ref>. * Стојан Бабин — деец на месниот комитет на ВМРО * Христо Аризанов — деец на месниот комитет на ВМРО<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр.247</ref> ; Поврзани со Литовој * [[Иван Бабев]] (р. 1947) — историчар во Бугарија, чии родители се преселници од Литовој == Поврзано == * [[Бојмија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.kroraina.com/knigi/shklifovi/shklifovi_202_288.pdf Дијалектни текстови од Литовој] {{Постол}} [[Категорија:Постол]] 52cub1w0f3l9n5o7exq0k4j6viwm84h 0 173686 5603221 5580548 2026-08-02T14:55:43Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603221 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Оризарци |name_local = Ρύζια |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Оризарци во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Оризарци | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 55 | ГШ_сек = 48 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 34 | ГД_сек = 12 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 55.48 |lon_deg = 22 |lon_min = 34.12 |elevation_min = |elevation = 40 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Бојмица |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 333 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Оризарци''' или '''Челтик''' ({{langx|el|Ρύζια}}, ''Ризија''; до 1926 г. ''Ορύζαρτση'', ''Оризарци''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/168771 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 333 жители (2021). Сè до 1920-тите било населено исклучиво со [[Македонци]], а денес е мешано.<ref name="Симовски">{{Симовски|2|63}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на околу 7 км јужно од градот [[Бојмица]] во областа [[Бојмија]]. Лежи по долното течение на реката [[Вардар]], по нејзиниот излез од [[Циганска Клисура|Циганската Клисура]] во [[Солунско Поле|Солунското Поле]]. == Историја == === Во Отоманското Царство === Во османлиските [[дефет]]ери на немуслиманското население на Ениџевардаската каза од 1632-33 г. селото е заведено под името ''Челтјукчијан'' со 45 [[џизија|даночно]] обврзани домаќинства.<ref>Турски извори за българската история, т. VII, София 1986, с. 353.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Оризарци (Челтикъ)'' било село во Ениџевардарската каза со 380 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Во селската црква „[[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Оризарци|Успение на пресв. Богородица]]“ има икони на зографот [[Димитар Вангелов]].<ref name="Ταξιδεύοντας">{{нмс| url=https://www.culture.gr/DocLib/taxidevodas_me_tous_zografous.pdf | title= Ταξιδεύοντας με τους ζωγράφους|access-date = 23 јуни 2018 |publisher= Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Εφορεία Αρχαιοτήτων Κιλκίς}}</ref> На австроунгарската воена карта селото е означено како Челтик (''Čeltik''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис се води како Оризарци (''Ορυζάρτσι''), христијанско село. Според Николаос Схинас („Οδοιπορικαί σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, Νέας οροθετικής γραμμής και Θεσσαλίας“) во средината на 1880-тите Оризарци (''Οριζάρτσι'') било село со 20 христијански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 26 август 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Целото село било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во него работела [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во ''Оризари (Orizari)'' имало 488 Македонци егзархиски и во него работело бугарско училиште.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102-103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], Оризарци било македонско со 50 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. напишал за селото: {{цитатник|Оризарци (Челтик), 20 /III, 1 ч. од [[Бубаќево|Бабаќово]]. Вкупно 72 македонски<ref>Нарекувајќи ги „бугарски“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref> куќи: 50 егзархиски и 12 патријаршиски. Последните станале гркомани минатата година. Се занимаваат со земјоделство и бубарство. Црквата има 3 погона ниви.<ref name="Извори 86">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 год. – В: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 86 }}</ref>}} По податоци на Егзархијата во 1910 г. Оризарци било речиси целосно [[чифлиг]]арско село со 81 семејство сочинето од 452 жители българи (од нив 308 чифлигари) и две цркви.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Οριζάρτσι'') имало 120 [[Бугарска егзархија|егзархисти]] и 240 [[Цариградска патријаршија|патријаршисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> Според [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) пред Балканските војни Оризарци имало 80 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Оризарци било пропоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1912 г. е заведено како село со христијанска религија и [[македонски јазик]]. На пописот од 1913 г. Оризарци или Цертик (''Ορυζάρτσι ή Τσερτίκ'') имал 460 жители, од кои 230 мажи и 230 жени.<ref name="lithoksou"/> Поради грчкиот терор врз селото, во 1914 г. неколку семејства се иселиле во [[Бугарија]], поради што во 1920 г. населението се намалило на 393 лица.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. поради притисоците и малтретирањето на власта селото го напуштиле уште 211 жители (54 семејства)<ref name="Симовски" /> На нивно место се доведени [[Грци|грчки]] доселеници од [[Источна Тракија]] и помал дел од [[Мала Азија]]. Малоазиските доселеници всушност биле жители на Киздервент — [[Македонци]] од [[Охридско]] присилно иселени таму на почетокот на XVIII век за да бидат [[дервенџиство|дервенџии]], чиј јазик и денес е смеса од македонски со турски зборови.<ref>[http://www.promacedonia.org/giliev/dsh/dsh_06.htm Шишманов, Димитър. „Необикновената история на Малоазийските българи“, II издание, „Пони“, София, 2001, стр. 49-50.]</ref><ref>{{Citation |title=Καραλίδου, Φωτεινή, Η περίπτωση ενσωμάτωσης των κατοίκων του Κίζδερβεντ Μ. Ασίας στον ελλαδικό χώρο, μεταπτυχιακή εργασία, τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φ.Λ.Σ., Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη, 1992. |url=http://www.imma.edu.gr/macher/ulit/history/35.html |accessdate=23 март 2010 |archivedate=23 декември 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091223081918/http://www.imma.edu.gr/macher/ulit/history/35.html }}</ref> Во 1926 г. селото е преименувано во Ризија.<ref>{{Citation |title=Λιθοξόου, Δημήτρης. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971 |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm }}</ref> Во 1928 г. Оризарци е претставено како мешано село со 658 жители,<ref name="Симовски" /> од кои 434 лица (106 семејства) биле дојденци.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Во 1940 г. се накачило на 758 жители, од кои, според статистиката на [[НОФ]], 259 биле староседелски Македонци.<ref name="Симовски" /> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Оризарци преименувани со службен иказ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Караагачи<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref>|| Καραγάτσια || Фтелиес|| Φτελιές<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1050}}</ref>||месност на И од Оризарци, по десниот брег на [[Вардар]]<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|758|851|935|844|814|677|592|389|333}} == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Оризарци|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] == Личности == * Велин Гонев (1889 – ?) — борец во [[Македонско-одрински доброволни чети|МОО]], III чета на IV Битолска дружина<ref>{{МОО|180}}</ref> * Христо Карамарков — гркомански [[андарти|андартски]] деец * Мичко Оризарски — револуционер на [[ВМОРО]], опеан во комитска песна,<ref>Бабев, Иван. Македонска голгота, Македонска голгота, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София, 2009, стр.329</ref> ја потпомогнал офанзивата на I Одделна партизанска чета на МОО во Ениџевардарско<ref>{{Генов|113}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] a3upq9uu58tffb6ogfl77cbp1aha6ka 0 173691 5603278 5599093 2026-08-02T17:29:12Z Gurther 105215 5603278 wikitext text/x-wiki :''За други истоимени места, погледајте [[Радомир]]'' {{Инфокутија Место во Грција |name = Радомир |name_local = Ασβεσταριά |image_skyline = Village of Radomir Greece.jpg |caption_skyline = Двете цркви во Радомир |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на Радомир во општината [[Постол (општина)|Постол]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Радомир | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 52 | ГШ_сек = 22 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 24 | ГД_сек = 44 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 52.22 |lon_deg = 22 |lon_min = 24.44 |elevation_min = |elevation = 310 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = [[Пазар (град)|Пазар]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 4 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Радомир''' ({{langx|el|Ασβεσταριά}}, ''Асвестарија'' или ''Ασβεσταριό'', ''Асвестарио''; до 1926&nbsp;г. ''Ραδομίρ'', ''Радомир''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/171254 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Ραδομίρ -- Ασβεσταριό]</ref>) — село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Постол (општина)|Постол]] на [[Постол (округ)|истоимениот округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Населението брои 4 жители (2011). До 1924&nbsp;г. било населено исклучиво со [[Македонци]], кои биле апсолутно мнозинство сè до нивното префрлање во [[Ново В’дришта]] од властите.<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страница=78}}</ref> == Географија == Селото е сместено во јужните падини на планината [[Пајак (планина)|Пајак]],9&nbsp;км северно од градот [[Пазар (град)|Пазар]] (Ениџе Вардар). == Историја == === Во Отоманското Царство === На почетокот на XX век Радомир е заведено како чисто македонско село во Ениџевардарска каза. Според Николаос Схинас, во средината на 1880-тите Радомир било село со 35 христијански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 14 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. Радомир броел 165 жители Македонци.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|146}}</ref> Според револуционерот [[Христо Силјанов]], по [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во 1904 г. целото село потпаднало под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>[http://www.promacedonia.org/obm2/12.html Силянов, Христо. „Освободителните борби на Македония“, том I, София, 1993, стр. 126.]</ref> По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Радомир (Radomir) имало 360 Македонци, сите под егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 102-103.</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Радомир било македонско со 40 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Според училишниот инспектор Никола Хрлев, во 1909 г. Радомир имал 48 [[Егзархиска групација во Македонија|македонски егзархиски]] куќи и месна црква „[[Црква „Вознесение Христово“ - Радомир|Св. Спас]]“. Во ова време навлегла и [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]] со отворањето на бугарско училиште.<ref name="БИМ" /><ref name="Хърлев">Извори за българската етнография, т. 3, Етнография на Македония. Материали из архивното наследство, София 1998, с. 84. Во 1909 г. црквата поседувала 7 погони земја и 30 овци.</ref> Училишниот инспектор Никола Хрлев во 1909 г. напишал за селото: {{цитатник|Радомир, 13 /III, 3¼ ч. од [[Корнишор]]. 48 македонски егзархиски куќи, свои. Црквата „Св. Спас“ е отворена. Таа располага со 7 погони нивје и 30 овци. За првпат се отвора бугарско училиште. Училиштето, приватна куќа под наем, е една просторија голема 4×4×2&nbsp;м со душеме, со огниште без таван и многу темно.<ref name="БИМ" /><ref name="Извори 84">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските бълтарски училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909&nbsp;г. – Во: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 84 }}</ref>}} Во 1910 г. Халкиопулос напишал дела селото (''Ραδομίρ'') има 250 [[Бугарска егзархија|егзархисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = }}</ref> Во септември 1910 г. селото настрадало во разоружувачката акција на [[младотурци]]те. Куќата на забегналия [[Вандо Ѓошев]] е ограбена, а жена му е претепана.<ref>Дебърски глас, година 2, брой 25, 9 октомври 1910, стр. 4.</ref> Според српскиот географ [[Боривое Милоевиќ]], во периодот пред Балканските војни селото се состоело од 40 словенски куќи.<ref name="НМЕМ" /><ref name="lithoksou"/> === Во Грција === Во 1912 г. Радомир е заведен како село со христијанска вероисповед и [[македонски јазик]]. По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Истата 1913 г. селото броело 329 жители (180 мажи и 149 жени), а во 1920 г. се намалило на 291 лице.<ref name="НМЕМ" /> Во 1924 г. 64 лица се принудно иселени во [[Бугарија]], а на нивно место се доведени 118 [[Грци|грчки]] колонисти.<ref name="НМЕМ" /> Во 1928 г. селото било етнички мешано село во 389 жители, од кои 137 лица (43 семејства) биле дојденци.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref> Во 1926 г. селото е преименувано во Асвестарија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |title=Λιθοξόου, Δημήτρης. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm |url-status=live }}</ref> Во 1940 г. селото имало 566 жители, од кои, според статистиката на [[НОФ]], 123 биле грчки дојденци, а останатите биле македонски староседелци.<ref name="НМЕМ" /> Радомир значајно настрадал во [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна]], поради што во 1951 г. имало 380 лица. Во 1961 г. населението се зголемило на 432, а во 1971 г. на 424 жители, со апсолутно мнозинство на [[Македонци]]. Во 1970-тите властите решиле да го преселат целото население во нови станови во [[Ново В’дришта]] со цел нивно полесно [[асимилација|асимилирање]]. Така, во 1981 г. во Радоми останале само 4 лица, а во 1991 г. само 3.<ref name="НМЕМ" /> Во 2001 г. населението се зголемило на 25 лица, за повторно да спадне на 4 лица во 2011 г. == Население == {{Пописи-ЕМ|566|380|432|424|4|3|35|4}} == Знаменитости == * [[Црква „Вознесение Христово“ - Радомир|Црква „Вознесение Христово“]] („Св. Спас“) од 1850 г., прогласена за споменик на културата == Личности == * Вангел Иванов Ташев (1921 – 1945) — подофицер во Бугарија, загинал во Втората светска војна<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 3, а.е. 105, л. 27</ref> * Тома Радомирски — револуционер, четник на [[Ичко Димитров]] во 1912 г.<ref>Динев, Ангел. Хуриетът и следхуриетските борби в Гевгелийско. София, 1934, стр. 63.</ref> == Поврзано == * [[Солунско Поле]] == Наводи == {{наводи}} {{Постол}} [[Категорија:Постол]] p2heiuhywj7e5sbai6dltlh24o9aqd5 0 173693 5603216 5580648 2026-08-02T14:42:25Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603216 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Рамна |name_local = Ομαλό |image_skyline = Ramna 022.jpg |caption_skyline = Поглед на селото |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Рамна во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Рамна | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 54 | ГШ_сек = 34 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 23 | ГД_сек = 53 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 54.34 |lon_deg = 22 |lon_min = 23.53 |elevation_min = |elevation = 500 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Гуменџе |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 104 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Рамна''' ({{langx|el|Ομαλό}}, ''Омало''; до 1926 г. ''Ράμνα''<ref>{{нмс | уеб_адрес = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/171283 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 104 жители (2021). До денес е населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|65}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на 10 км југозападно од [[Гуменџе]], на југоисточните падини на планината [[Пајак (планина)|Пајак]]. == Историја == === Во Отоманското Царство === Во XIX век Рамна било чисто македонско село во Ениџевардарската каза. Црквата „[[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Рамна|Рождество на пресв. Богородица]]“ е од средината на XIX век.<ref name="Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων">{{нмс | url = http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=53 | заглавие = 7. Ιερός ναός Γέννησης Θεοτόκου Ομαλού | access-date = 24 јуни 2014 | publisher = Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων στην Μητροπολιτική Περιφέρεια Γουμενίσσης- Αξιουπόλεως - Πολυκάστρου μέ κέντρο τό Δήμο Ευρωπού}}{{Dead link|date=март 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На австроунгарската воена карта селото е означено како Рамна (''Ramna''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис тоа се води исто како Рамна (''Ράμνα''), христијанско село. Според Николаос Схинас („Οδοιπορικαί σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, Νέας οροθετικής γραμμής και Θεσσαλίας“) во средината на 1880-тите Рамна (Ράμνα) било село со 20 христијански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 14 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. во Рамна живееле 150 [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|146}}</ref> За време на [[Илинденско востание|Илинденското востание]] на 9 септември 1903 г. кај Рамна војводата [[Апостол Петков]] со својот одред од 63 четници се судрил во борба со 110 турски војници, каде загинале еден четник и един војник.<ref>{{нмс |url=http://www.promacedonia.com/ilpr1968/ilpr1968_6.html |title=Дино Кьосев и Ламби Данаилов. „Илинденско-Преображенското въстание 1903—1968“, Издателство на Националния съвет на Отечествения фронт, София, 1968 г., стр.143. |access-date=17 јуни 2009 |archivedate=15 јули 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110715121457/http://www.promacedonia.com/ilpr1968/ilpr1968_6.html}}</ref> По востанието во 1904 г. целото село прешло под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>{{Силянов|2|126}}</ref> По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. Рамна (Ramna) имала 304 Македонци егзархисти.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102-103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Рамна било македонско со 20 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> По податоци на Егзархијата во 1910 г. Рамна било [[чифлиг]]арско село со 30 семејства сочинети од 175 жители Македонци и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Ράμνα'') имало 118 [[Бугарска егзархија|егзархисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{cite book | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | lang = }}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) дека ''Рамна'' се состоела од 20 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|28}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Рамна била пропоена кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1912 г. е заведена како населба со христијанска религија и [[македонски јазик]]. На пописот од 1913 г. селото (''Ράμνα'') се в оди со 167 лица (81 мажи и 86 жени).<ref name="lithoksou"/> Во 1920 г. 156 жители.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. под притисок на грчките власти две семејства се иселиле во Бугарија<ref name="Симовски" /> и ликвидирани се нивните 3 имоти.<ref name="lithoksou"/> Во тој период во Рамна се доселени мал број грчки семејства. Во 1928 г. селото имало 145 жители<ref name="Симовски" /> од кои 44 лица (15 семејства) биле грчки дојденци.<ref name="lithoksou"/><ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Малку подоцна дојденците го напуштиле селото, па така Рамна останало чисто македонско село.<ref name="Симовски" /> Во 1926 г. селото е преименувано во Омало.<ref name="lithoksou"/> Селото настрадало во [[Граѓанската војна во Грција|Граѓанската војна]] кога зимата 1947 г. властите го преселиле населението во полските села [[Ашиклар]] и [[Бозец]]. По војната дел од жителите се вратиле во Рамна, така што во 1951 г. селото веќе имало 144 лица.<ref name="Симовски" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|216|144|179|219|152|145|144|122|104}} == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Рамна|Црква „Рождество на пресв. Богородица“]] од средината на XIX век == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] [[Категорија:Пајак (планина)]] dwfynib6zqp7lypc9ybxehcp1usll6f 5603274 5603216 2026-08-02T17:27:09Z Gurther 105215 5603274 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Рамна |name_local = Ομαλό |image_skyline = Ramna 022.jpg |caption_skyline = Поглед на селото |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Рамна во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Рамна | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 54 | ГШ_сек = 34 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 23 | ГД_сек = 53 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 54.34 |lon_deg = 22 |lon_min = 23.53 |elevation_min = |elevation = 500 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Гуменџе |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 104 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Рамна''' ({{langx|el|Ομαλό}}, ''Омало''; до 1926 г. ''Ράμνα''<ref>{{нмс | уеб_адрес = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/171283 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 104 жители (2021). До денес е населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|65}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на 10 км југозападно од [[Гуменџе]], на југоисточните падини на планината [[Пајак (планина)|Пајак]]. == Историја == === Во Отоманското Царство === Во XIX век Рамна било чисто македонско село во Ениџевардарската каза. Црквата „[[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Рамна|Рождество на пресв. Богородица]]“ е од средината на XIX век.<ref name="Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων">{{нмс | url = http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=53 | заглавие = 7. Ιερός ναός Γέννησης Θεοτόκου Ομαλού | access-date = 24 јуни 2014 | publisher = Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων στην Μητροπολιτική Περιφέρεια Γουμενίσσης- Αξιουπόλεως - Πολυκάστρου μέ κέντρο τό Δήμο Ευρωπού}}{{Dead link|date=март 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На австроунгарската воена карта селото е означено како Рамна (''Ramna''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис тоа се води исто како Рамна (''Ράμνα''), христијанско село. Според Николаос Схинас („Οδοιπορικαί σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, Νέας οροθετικής γραμμής και Θεσσαλίας“) во средината на 1880-тите Рамна (Ράμνα) било село со 20 христијански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 14 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. во Рамна живееле 150 [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|146}}</ref> За време на [[Илинденско востание|Илинденското востание]] на 9 септември 1903 г. кај Рамна војводата [[Апостол Петков]] со својот одред од 63 четници се судрил во борба со 110 турски војници, каде загинале еден четник и един војник.<ref>{{нмс |url=http://www.promacedonia.com/ilpr1968/ilpr1968_6.html |title=Дино Кьосев и Ламби Данаилов. „Илинденско-Преображенското въстание 1903—1968“, Издателство на Националния съвет на Отечествения фронт, София, 1968 г., стр.143. |access-date=17 јуни 2009 |archivedate=15 јули 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110715121457/http://www.promacedonia.com/ilpr1968/ilpr1968_6.html}}</ref> По востанието во 1904 г. целото село прешло под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>{{Силянов|2|126}}</ref> По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. Рамна (Ramna) имала 304 Македонци егзархисти.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102-103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Рамна било македонско со 15 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> По податоци на Егзархијата во 1910 г. Рамна било [[чифлиг]]арско село со 30 семејства сочинети од 175 жители Македонци и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Ράμνα'') имало 118 [[Бугарска егзархија|егзархисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{cite book | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | lang = }}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) дека ''Рамна'' се состоела од 20 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|28}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Рамна била пропоена кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1912 г. е заведена како населба со христијанска религија и [[македонски јазик]]. На пописот од 1913 г. селото (''Ράμνα'') се в оди со 167 лица (81 мажи и 86 жени).<ref name="lithoksou"/> Во 1920 г. 156 жители.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. под притисок на грчките власти две семејства се иселиле во Бугарија<ref name="Симовски" /> и ликвидирани се нивните 3 имоти.<ref name="lithoksou"/> Во тој период во Рамна се доселени мал број грчки семејства. Во 1928 г. селото имало 145 жители<ref name="Симовски" /> од кои 44 лица (15 семејства) биле грчки дојденци.<ref name="lithoksou"/><ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Малку подоцна дојденците го напуштиле селото, па така Рамна останало чисто македонско село.<ref name="Симовски" /> Во 1926 г. селото е преименувано во Омало.<ref name="lithoksou"/> Селото настрадало во [[Граѓанската војна во Грција|Граѓанската војна]] кога зимата 1947 г. властите го преселиле населението во полските села [[Ашиклар]] и [[Бозец]]. По војната дел од жителите се вратиле во Рамна, така што во 1951 г. селото веќе имало 144 лица.<ref name="Симовски" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|216|144|179|219|152|145|144|122|104}} == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Рамна|Црква „Рождество на пресв. Богородица“]] од средината на XIX век == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] [[Категорија:Пајак (планина)]] 423m46ivfzctg5attdjadxxbl9puusu 0 173706 5603249 5580865 2026-08-02T16:59:28Z Gurther 105215 5603249 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Тушилово |name_local = Στάθης |image_skyline = Στάθης - panoramio.jpg |caption_skyline = Поглед на селото |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Тушилово во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Тушилово | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 57 | ГШ_сек = 0 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 29 | ГД_сек = 59 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 57.0 |lon_deg = 22 |lon_min = 29.59 |elevation_min = |elevation = 185 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Гуменџе |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 316 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Тушилово''' ({{langx|el|Στάθης}}, ''Статис'', до 1926 г. ''Τοσίλοβο''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/170278 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 316 жители (2021). Сè до 1920-тите било населено исклучиво со [[Македонци]], кои денес се двотретинско мнозинство.<ref name="Симовски">{{Симовски|2|66}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на 4 км источно од [[Гуменџе]], во јужното подножје на планината [[Пајак (планина)|Пајак]]. == Историја == === Во Отоманското Царство === Во XIX век Тушилово било чисто македонско село во Ениџевардарската каза. Црквата „[[Црква „Св. Петар и Павле“ - Тушилово|Св. Петар и Павле]]“ е од втората половина на XIX век.<ref name="Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων">{{нмс | url = http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=57 | title = 11. Ιερός ναός Αγίων Πέτρου και Παύλου Στάθη | access-date = 24 јуни 2014 | publisher = Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων στην Μητροπολιτική Περιφέρεια Γουμενίσσης- Αξιουπόλεως - Πολυκάστρου μέ κέντρο τό Δήμο Ευρωπού}}{{Dead link|date=март 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Селото го признавало врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Во мај 1880 г. уапсени се старешините на неколку ениџевардарски села и од нив е побарана гаранција дека се доверливи, што би можел да го даде само грчкиот митрополит. Така митрополитот успеал да ги откаже од Егзархијата селата [[Крива (село)|Крива]], [[Баровица]], [[Црна Река (село)|Црна Река]], Тушилово, [[Петрово (Ениџевардарско)|Петрово]], [[Бозец]], [[Постол]], [[Геракарци]] и [[Кониково]].<ref>Кирил патриарх Български. Българската екзархия в Одринско и Македония след Освободителната война 1877-1878. Том първи, книга първа, стр. 354.</ref> На австроунгарската военна селото е означено како Тосилово (Тушилово) (''Tossilovo (Tušilovo)''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис се води како Тосиловон (''Τοσίλοβον''), христијанско село. Според Николаос Схинас („Οδοιπορικαί σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, Νέας οροθετικής γραμμής και Θεσσαλίας“) во средината на 1880-тите Тусиловон (''Τουσίλοβον'') било село со 29 христијански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 16 јули 2019}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) в 1900 година в Тушилово живеят 220 [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Подоцна селото повторно станало егзархиско и во него работела [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. ''Тушилево'' (Touchilevo) имало 320 Македонци егзархисти и во селото работело бугарско училиште.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102-103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Тушилово било македонско со 30 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> По податоци на Егзархијата во 1910 г. ''Тошилово'' имало 49 семејства, 351 жител Македонец (83 чифлигари) и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. напишал за селото: {{цитатник|Тошилово, 19 /III, 1 {{дропка|3|4}} ч. од [[Либаово]]. 40 македонски<ref>Нарекувајќи ги „бугарски“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref> егзархиски куќи: 6 чифлик, 34 својштина; {{дропка|5|8}} од земјата е својштина, {{дропка|3|8}} бегова. Се занимаваат со земјоделство, бубарство и лозарство. Црквата отворена, нема никакви имоти. Од Патријаршијата откажано во 1898 г. Оттогаш редовно постои и бугарско училиште. Училиштето (вакуф) е двокатно, со низок подрум, училница и и станбена соба... Учител е [[Георги Пејков]], родум од [[Гуменџе]], 61-годишен (иако изгледа уште здрав), вдовец, подучил нешто како трикласно образование на грчки во Гуменџе и [[Бер|Караферија]], учителствува 38 години (7 години като патријаршист), добива 7 лири егзархиски додаток, од селото 4 лири; покрај тоа, иако ја има должноста на црковен певец, имал право да оди во сабота и недела вечер на гости по ред кај сите селани. Одлично е поставен в селото.<ref name="Извори 86">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 год. – В: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 86 }}</ref>}} Во 1909 г. властите го уапсиле тушиловскиот поп Христо под обвинание дека носи писма за војводата [[Апостол Петков]].<ref>Дебърски глас, година 1, брой 36, 6 декември 1909, стр. 4.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Τοσίλοβον'') имало 195 [[Бугарска егзархија|егзархисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека ''Тушилово'' пред Балканските војни имало 42 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Тушилово било припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1912 г. е заведено како село со христијанска религија и [[македонски јазик]]. На пописот од 1913 г. селото (''Τουσίλοβον'') имало 354 лица,<ref name="Симовски" /> од кои 190 мажи и 164 жени.<ref name="lithoksou"/> Во 1920 г. во него се попишани 349 жители.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. 166 лица (18 семејства) се иселиле во [[Бугарија]] поради малтретирање од властите.<ref name="Симовски" /> Ликвидирани се 30-те имоти на иселениците.<ref name="lithoksou"/> Набргу тука се доведени грчки доселеници. Во 1926 селото е преименувано во Статис. Во 1928 г. селото станало мешано, со вкупно 309 жители,<ref name="Симовски" /> од кои 113 лица (30 семејства) биле грчки дојденци.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Во 1940 г. Тушилово имало 414 жители, од кои две третини биле [[Македонци]]. == Население == {{Пописи-ЕМ|414|389|434|365|465|465|418|398|316}} == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Тушилово|Црква „Св. Петар и Павле“]] од втората половина на XIX век == Личности == [[Податотека:Tano Burdev Tushilovo IMRO.jpg|мини|Тане Бурдов]] * [[Христо Трајанов|Ичо А. Трајанов]] (1876 – 1935) — револуционер * [[Тане Бурдев]] (1884/1885 – ?) — револуционер на ВМОРО * Иван Христов Гинчев – Андрея (1898 – 1944) — партизан во Бугарија<ref name="Списък на убити партизани"/> * Мино Танов — револуционер на [[ВМОРО]], четник на [[Аргир Манасиев]]<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903-1908“, ДА-Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.25]</ref> * Филип Христов Гинчев - Гоце (р. 13 декември 1900 г.) — иселеник во Пловдив, тутунски работник, член на [[Бугарска комунистичка партија|БКП]], по Деветтосептемврискиот преврат работел во Народната милиција<ref name="Горов">{{наведена книга |title= Хроника на едно лято. Партизански дневник |last= Горов |first= Христо|year=1975 |publisher=Партиздат |location=София |pages=197 }}</ref> * Ангел Иванов Џоглев – Дамјан (1924 – 1944) — партизан во Бугарија<ref name="Списък на убити партизани">[http://www.omda.bg/uploaded_files/files/articles/partizan.xls Списък на убити партизани ]</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] 0vmsuktpb4bg72821ngh6jh2heapif4 0 173708 5603277 5580916 2026-08-02T17:28:40Z Gurther 105215 5603277 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Цигарево |name_local = Άνυδρο |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Цигарево во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Цигарево | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 52 | ГШ_сек = 56 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 25 | ГД_сек = 16 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 52.56 |lon_deg = 22 |lon_min = 25.16 |elevation_min = |elevation = 330 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Гуменџе |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = |population = иселено |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Цигарево''' или '''Цигарово''' ({{langx|el|Άνυδρο}}, ''Анидро''; до 1926 г. ''Τσιγάρεβο(ν)'', ''Цигарево(н)''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/170569 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>), на турски: '''Чангар''' — поранешно [[село]] во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], на територијата на денешната општина [[Пајонија (општина)|Пајонија]], [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|66-67}}</ref> == Географија == Селото се наоѓало на југоисточните падини на планината [[Пајак (планина)|Пајак]], меѓу селата [[Радомир (Ениџевардарско)|Радомир]] на југ и [[Рамна (Гуменџиско)|Рамна]] на север. == Историја == === Во Отоманското Царство === Во XIX век Цигарево е чисто македонско село во Ениџевардарска каза. На австроунгарската военна карта е означено како Чангар (''Čangar''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис се води како Цигаровон (''Τσιγάροβον''), христијанско село. Според Николаос Схинас („Οδοιπορικαί σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, Νέας οροθετικής γραμμής και Θεσσαλίας“) во средината на 1880-те Цигаровон (''Τσιγάροβον'') било село со 35 христијански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 14 јули 2019 г | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. во Цигарево живееле 200 [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. Цигарево (Tzigarevo) имало 120 Македонци, сите под Егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102-103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Цигарево било македонско со 10 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека селото (''Τσάγγαρ'') имало 35 [[Бугарска егзархија|егзархисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека пред Балканските војни ''Цигарево'' имало 15 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|28}}</ref> == Во Грција == По [[Балкански војни|Балканските војни]] во Цигарево е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1912 г. е заведено како село со христијанска и муслиманска религија и [[македонски јазик]]. На пописот од 1913 г. селото (''Τσιγάρεβον, Τσάγκαρ'') като село со 117 жители (62 мажи и 55 жени).<ref name="lithoksou"/> Во 1920 г. населението се намалило на 83 жители.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. највеќето христијански жители биле присилно иселени во [[Бугарија]],<ref name="Λάμπρου"/> а муслиманските во [[Турција]] по сила на [[Лозански договор|Лозанскиот договор]].<ref name="lithoksou"/> На нивно место власта довела [[Грци|грчки]] колонисти од [[Мала Азија]]. Во Цигарево останале само 3 македонски семејства.<ref name="Симовски" /> Во 1928 г. селото е попишано како село со 14 дојденски семејства сочинети од 35 жители.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Според [[Тодор Симовски]], таа година селото имало 55 жители, од кои 27 македонски староседелци и 28 грчки дојденци. Во 1926 г. селото е преименувано во Анидро. Во следниот период населението се зголемило на 117 жители, веројатно поради доселување на жителите од напуштеното село [[Романово]]. Со ова дојденците станале апсолутно мнозинство, бидејќи жителите на Романово самите биле дојденци на местото на тамошните македонски староседелци.<ref name="Симовски" /> За време на [[Граѓанската војна во Грција|Граѓанската војна]] во 1947 г. властите ги преселиле жителите во градот [[Пазар (град)|Пазар]], и тие повеќе не се вратиле да живеат во него.<ref name="Λάμπρου"/> Сепак, тие продолжуваат да ги обработуваат своите имоти таму.<ref name="Симовски" /> Во 1990 г. кај црквата „[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Цигарево|Св. Ѓорѓи]]“ е основан манастирот „[[Манастир „Св. Ѓорѓи и Пресв. Богородица Утешение“ - Цигарево|Св. Ѓорѓи и Пресв. Богородица Утешение]]“.<ref name="Λάμπρου">{{нмс | url = http://promocross.eu/catalog/poi/2/11 | title = Ιερό Ησυχαστήριο Αγίου Γεωργίου και Παναγίας της Παραμυθίας στο Άνυδρο | access-date = 16 јуни 2014 | last = Λάμπρου | first = Σουλτάνα Δ | publisher = Promo.cross | archivedate = 27 јуни 2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140627192617/http://promocross.eu/catalog/poi/2/11 }}</ref> == Личности == * Вангел Ќајски — револуционер, курир на [[ВМОРО]]<ref name="Бабев">Бабев, Иван, Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София, 2009, стр. 312.</ref> * Атанас (Танас) Стојанчев (1870 - по 1943) — револуционер, курир на ВМОРО,<ref name="Бабев"/> преселен во [[Несебар]]<ref>Бабев, Иван. Помним делата ви, НСА Прес, 2013 г., стр.75.</ref> == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Цигарево|Црква „Св. Ѓорѓи“]] од XIX век, прогласена за споменик на културата * [[Манастир „Св. Ѓорѓи и Пресв. Богородица Утешение“ - Цигарево|Манастир „Св. Ѓорѓи и Пресв. Богородица Утешение“]] од 1990 г. == Наводи == {{наводи}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Историски села во Пајонија (општина)]] g96cgjebh0rfk706kf2iitmpnqwvhar 0 173709 5603282 5430749 2026-08-02T17:32:34Z Gurther 105215 5603282 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Чаушлиево |name_local = Μεσιανό |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на Чаушлиево во општината [[Постол (општина)|Постол]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Чаушлиево | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 46 | ГШ_сек = 47 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 28 | ГД_сек = 42 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 46.47 |lon_deg = 22 |lon_min = 28.42 |elevation_min = |elevation = 40 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = [[Пазар (град)|Пазар]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 346 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Чаушлиево''' или '''Чаушли''' ({{langx|el|Μεσιανό}}, ''Месијано''; до 1926&nbsp;г. ''Τσαουσλή'', ''Цаусли''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/168615 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Τσαουσλή -- Μεσιανό]</ref>) — село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Постол (општина)|Постол]] на [[Постол (округ)|истоимениот округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Населението брои 346 жители (2011). Традиционално било населено со [[Македонци]] [[христијани]], но кон крајот на XIX век тука се доселиле и [[Роми]] [[муслимани]].<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страница=80}}</ref> == Географија == Селото е сместено 7&nbsp;км источно од градот [[Пазар (град)|Пазар]] (Ениџе Вардар). == Историја == === Во Отоманското Царство === Според Николаос Схинас, во средината на 1880-те Чаушли (''Τσιαουσλί'') било село со 4 хриситјански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 15 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Во 1889 г. хрватсниот етнограф [[Стефан Верковиќ]] („Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи“) напишал за Чаушлиево: {{цитатник|Селото Чаушли чифлик е сместено во шумовито место на половина час северно од [[Чекре|Чекри]] и источно од [[Пазар (град)|градот]]. Жителите, Македонци христијани, се занимаваат со земјоделство. Низ Чаушли минува Чекренска Река, а во нејзина близина има шума.<ref>Нарекувајќи ги „Бугари“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>Верковичъ, С.И. „Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи“. СПб, 1889, стр. 112.</ref>}} Традиционален занает на селото било рогозарството и изработката на предмети од [[трска]] и [[ракита]].<ref>Бабев, Иван. Ениджевардарският край /Природо-географска среда и стопански условия/, – во: Бабев, Иван, Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009, с. 119.</ref> На почетокот на XX век етничката слика во селото била поинаква. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“), во 1900 г. Чаушлиево броело 50 жители, сите [[Роми]].<ref>{{МЕС|147}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Чаушлија'' било турско со 10 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Τσαουσλί'') има 30 муслимани.<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> Сепак, се чини дека македонското население било изоставено, или пак се повратило во селото, бидејќи се води во статистиката од овој период. === Во Грција === Во 1912 г. Чаушлиево е заведено како село со [[христијанство|христијанска]] и [[ислам|муслиманска]] вероисповед и [[ромски јазик|ромски]] и [[македонски јазик]]. Селото отсуствува од пописите во 1913 и 1920 г., што значи дека било напуштено во тој период.<ref name="НМЕМ" /> По враќањето на жителите, во 1924 г. сето муслиманско население е иселено во Турција согласно [[Лозански договор|Лозанскиот договор]]. Македонците се иселени во Бугарија.<ref name="lithoksou"/> На нивно место се доведени [[Грци|грчки]] колонисти. Во 1926 е преименувано во Месијано. Во 1928 Чаушлиево е претставено како чисто дојденско село со 140 жители од 39 семејства.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref> Со пресушувањето на [[Ениџевардарско Блато|Ениџевардарското Блато]] во 1935 г. се добило ново плодно земјиште, па овде се доселени уште грчки колонисти. Така, во 1940 г. населението се накачило на 423 жители.<ref name="НМЕМ" /> Во 1961 г. Чаушлиево достигнало 549 жители, но веднаш потоа почнало да се намалува поради значајно иселување во градските центри и во странство.<ref name="НМЕМ" /> По овие движења, бројот на населението останал устојчив до денес. == Население == {{Пописи-ЕМ|423|479|549|302|300|301|341|346}} == Стопанство == Селото важи за доста богато. Највеќе се произведува [[овошје]], [[памук]], [[жито]] и [[тутун]].<ref name="НМЕМ" /> == Поврзано == * [[Солунско Поле]] == Наводи == {{наводи}} {{Постол}} [[Категорија:Постол]] 62odnfu98tkzvfqp2fenmctm2ew9bnc 0 173744 5603209 5580339 2026-08-02T14:17:22Z Gurther 105215 /* Османлиско време */ 5603209 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Куфалово |name_local = Κουφάλια |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Илиџиево | ширина = | опис = <center>Местоположба на Куфалово во општината [[Илиџиево (општина)|Илиџиево]] и областа Централна Македонија</center> | релјефна = | натпис = Куфалово | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 46 | ГШ_сек = 45 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 34 | ГД_сек = 36 | ГД_прав = E }} | periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] | periphunit = [[Солун (округ)|Солун]] |municipality = [[Илиџиево (општина)|Илиџиево]] |municunit = Куфалово |pop_community = 8139 |area_community = 67,5 |population_as_of = 2011 |lat_deg = 40 |lat_min = 46.75 |lon_deg = 22 |lon_min = 34.60 |postal_code = 571 00 |area_code = +30-2391-xxx-xxx |licence = NAx-xxxx до NXx-xxxx |image_skyline = Kufalovo 186.jpg |caption_skyline = Пат низ Куфалово |elevation = 35 }} '''Куфалово''' ({{langx|el|Κουφάλια}}, ''Куфалија'') — [[град]] во [[Солунско]], [[Егејска Македонија]], денес административен центар на општината [[Илиџиево (општина)|Илиџиево]] на [[Солун (округ)|Солунскиот Округ]] во [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], [[Грција]]. Населението брои 8.139 жители (2011). Сè до 1924 г. било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= II |глава= |страница= 329}}</ref> == Географија и местоположба == Куфалово се наоѓа во [[Солунско Поле|Солунското Поле]], 25 км северозападно од [[Солун]], на десниот брег на реката Леска. Традиционално се состои од три маала: Горно, Средно и Долно Куфалово. Лежи на надморска височина од 35 м.<ref name="НМЕМ" /> == Историја == === Антика === Се смета дека кај Куфалово се наоѓал [[античка Македонија|древномакедонскиот]] Ихне, чии остатоци се наоѓаат во денешната месност Тавас.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.koufalia.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=16&Itemid=25 |title=Портал на Општина Куфалово |accessdate=2016-03-21 |archive-date=2010-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100309032203/http://www.koufalia.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=16&Itemid=25 |url-status=dead }}</ref> ===Османлиско време=== Според [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во [[1900]] г. во Горно и Средно Куфалово имало 135 [[Македонци]]<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref> христијани, а во Долно 480 Македонци христијани, 25 Турци и 6 Роми.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_01.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 141.]</ref> [[Податотека:Bgcyrkvakufalovo 214.jpg|дясно|мини|250п|Старата црква „[[Свети Атанас - Куфалово|Св. Атанасиј]]“ во Куфалово]] По [[Илинденско востание|Илинденското востание]] на почетокот на 1904 г. целото село потпаднало под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>[http://www.promacedonia.org/obm2/12.html Силянов, Христо. „Освободителните борби на Македония“, том II, София, 1993, стр. 126.]</ref> Според податоците на езархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] г. во Долно Куфалово имало 336, во Средно — 656, а во Горно Куфалово 1.440 жители, сите Македонци.<ref name="БИМ" /> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Горно Куфалово'' било македонско со 200 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Во местото се наметнале и [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската]] и [[грчка пропаганда во Македонија|грчката]] пропаганда, така што во Долното и Средно Куфалово работеле бугарски училишта<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 218-219.</ref>, а во Горното Куфалово работело тригодишно грчко училиште<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота - Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр. 149</ref>. Бугарска настава се одвивала и во Горно Куфалово, но во истата 1905 г. е прекината, учителката е отпуштена и новиот учител е преместен во Средно Куфалово.<ref>Галчев, Илия. „Българската просвета в Солунския вилает“, УИ, София, 2005, стр. 333.</ref> Меѓу 1908-1909 година во Куфалово е учител Л. Атанасов.<ref>Дебърски глас, година 1, брой 19, 9 август 1909, стр. 4.</ref> Забележително е тоа што населението на Куфалово масовно се преселило во населбата Пирги во Солун, каде сочинувале силна заедница заедно со доселениците од [[Дебар]].<ref>[http://www.promacedonia.org/cm/cm_24.html Миладинова, Царевна. „Епоха, земя и хора“.]</ref> [[Податотека:Burgas-Ethnographic-museum-female-wedding-costume-Koufalia.jpg|мини|десно|Македонска невестинска носија од Куфалово.]] Куфалово страдало од [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчката вооружена пропаганда]] на андартите. На 12 март 1907 г. во отсуство на турскиот гарнизон, [[андарти|андартската]] чета на капетанот Никифорос ([[Јоанис Деместихас]]) го нападала Горно Куфалово и наишол на отпор од само неклку милиционери. Грците убиле неколку селани, запалиле две куќи и грабнале неколку жители, меѓу кои и деца.<ref>[http://www.promacedonia.org/obm2/16b.html Силянов, Христо. „Освободителните борби на Македония“, том II, София, 1993, стр. 183.]</ref> Мештанинот Божин Масларов бил одведен на воспитание во [[Атина]], по што е вратен во Куфалово да работи како грчки учител. Поради честите напади на андартите, во Долно Куфалово се создадена селска чета на чело со војводата Пено Пејков, а во состав на четниците Глигор Узунов, Георги Кјаев, Иван Кривопетров, Мицо Тулев, Иван Чимидов и курирот е Кољо Циклев<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота - Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр. 157-158</ref>. Угнетувањето на населението продолжило и понатаму со затворање на црквата, за што во 1909 г. мештаните испратиле жалба до турските власти.<ref>Македония. Сборник от документи и материали, Издателство на БАН, София, 1978, стр. 527.</ref> Во септември 1910 г. селото настрадало во разоружувачката акција на [[младотурци]]те, запалувајќи неколку куќи, убивајќи четири мештани и измачвајќи многу други.<ref>Ден, брой 2325, 23 септември 1910, стр. 3.</ref> ===Припојување кон Грција=== [[Податотека:BgcyrkvasvAtanas 213.jpg|ляво|мини|250п|Старата црква „Св. Ѓорѓи“.]] Со [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]] во 1913 г. е припоено кон грчката држава и македонското население било подложено на притисоци од новите грчки власти. На селаните им е забрането да учат на друг јазик освен на [[грчки јазик|грчки]], а селаните се насилно мобилизирани во грчката војска во периодот од 1912 до 1918 г., од што произлегло и дезертерство на бугарска страна. Грчките власти ги апселе и измачувале семејствата на дезертерите, да ги измачува и да им ги пали или одзема имотите. Во заштита на селаните застанал пратеникот од Ениџе Вардар, [[Сотирак Коџаманов]].<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота - Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр. 170-172</ref> Грчките офицери исто така ја прекинувале богослужбата и го тепале свештеникот бидејќи не пеел на грчки<ref>Генов, Георги. Беломорска Македония 1908 - 1916, Торонто, 2006, стр. 175</ref>. Поради големиот грчки терор, селаните од Куфалово продолжиле да го напуштаат и да се селат во Солун, што е забележано во 1914 г. Во неговиот патописен попис од 1917-18&nbsp;г. [[Боривое Милоевиќ]] забележал дека Куфалово имало 320 [[Македонци|македонски]] куќи, од кои 170 во Горно, 50 во Средно и 100 во Долно Куфалово.<ref name="НМЕМ" /> Во 1920-тите, според спогодбата за размена на население меѓу Бугарија и Грција, голем број на мештани биле приморани да се иселат во [[Бугарија]], особено во [[Црно Море|црноморскиот крај]], во [[Равда]]<ref>Попова, Т. В. Об одном малоизвестном типе глагольного словоизменения в болгарских диалектах. [Преселници од с. Куфалово, Солунско, в с. Равда, Поморийско]. — Во: Общеславянский лингвистический атлас. Материалы и исследования, 1976, М., 1978, 153—185.</ref>, во [[Каблешково|Даутлии]] (Каблешково), [[Поморие|Анхиало]] (Поморие) и други места<ref>Райчевски, Стоян. Източна Тракия. История, етноси, преселения XV-XX век, София 2002, с. 259, 271.</ref>), а во Куфалово се доселени [[Грци]] [[кариоти]], дојдени од бугарскиот град Кавакли (денес [[Тополовград]]). Во 1928 г. Куфалово е претставено како чисто доселеничко село, со 3.342 жители (956 семејства).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref> Околу 80% од жителите на Куфалово се сметаат за потомци на Грци од Кавакли, а останатите се мештани, но и Грци дојдени од [[Источна Тракија]] и [[Мала Азија]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.koufalia.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=15&Itemid=24 |title=Портал на поранешната општина Куфалово |accessdate=2016-03-21 |archive-date=2009-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090318194042/http://www.koufalia.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=15&Itemid=24 |url-status=dead }}</ref> Во Куфалово има три цркви: „[[Црква „Св. Троица“ - Куфалово|Света Троица]]“ во Долно, „[[Црква „Св. Атанасиј“ - Куфалово|Свети Атанасиј]]“ во Горно и „[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Куфалово|Св. Ѓорѓи]]“ во Средно Куфалово. Од нив, во 1905 г. „Св. Атанасиј“ била под [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], но чијшто поп Ристо Ванчуров по средбата со [[Даме Груев]] се откажал од [[гркомани|гркоманството]] и црквата долго време останала затворена. Грчките власти ја срушиле „Св. Троица“, а нејзините гробишта се ископани во 1924 г. На нејзино место е изградена нова црква со истото име.<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота - Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009 г., стр. 132, 149</ref> == Население == {{Пописи-ЕМ|5337|5981|6479|6721|7269|7558|8102|8139}} == Самоуправа и политика == Селото припаѓа на општинската единица Куфалово со седиште во истоимениот град, која припаѓа на поголемата општина [[Илиџиево (општина)|Илиџиево]], во округот [[Солун (округ)|Солун]]. Воедно, градот е дел од општинскиот оддел Куфалово, каде влегува и селото [[Доганџиево]]. == Стопанство == Во Куфалово се произведуваат многу [[овошје]], [[памук]], [[жито]], [[бостан]] и други земјоделски производи.<ref name="НМЕМ" /> == Личности == * [[Атанас Никлев]] (? - 1913) — револуционер, војвода на [[ВМОРО]] * Васил Бишков — револуциоер, четник на [[ВМОРО]] * Глигор Узунов (? - 1961) — курир на [[ВМОРО]] * Костадин Ванчуров (Дино Четникот) — револуционер, четник на [[ВМОРО]]. * [[Костас Новакис]] (р. 1957) — фолклорист и пејач на македонски народни песни во Грција * Пејо Пејков — четник на војводата [[Апостол Петков]] * Петар (Пано) Дурљанов (1882-?) — четник на [[ВМОРО]] * [[Сотирак Коџоманов]] (1885-1958) — лекар, пратеник во грчкиот парламент и министер за финансии на Грција * Ристо Лалев — револуционер, курир на [[ВМОРО]] * Христо Узунов — револуционер, четник на војводите [[Иванчо Карасулијата]] и [[Апостол Петков]] == Наводи == {{рв|Koufalia}} {{наводи}} {{Илиџиево}} [[Категорија:Куфалово| ]] g02g6besabjrldw4k1yxuwi0b78s5ky 0 173751 5603192 5580030 2026-08-02T13:36:23Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603192 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Даутово |name_local = Ελεούσα |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Илиџиево | ширина = | опис = <center>Местоположба на Даутово во [[Солун (округ)|Солунскиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Даутово | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 44 | ГШ_сек = 53 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 37 | ГД_сек = 35 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 44.53 |lon_deg = 22 |lon_min = 37.35 |elevation_min = |elevation = 14 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Солун (округ)|Солунски]] |prefec = |municipality = [[Илиџиево (општина)|Илиџиево]] |municunit = [[Илиџиево]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 1214 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Даутово''', '''Даутче''' или '''Дауча''' ({{langx|el|Ελεούσα}}, ''Елеуса'', до 1926 г. ''Δαούτσα'', ''Даутца'', ''Δαούτση'', ''Даутци''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/170133 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece }}</ref> — село во [[Солунско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Илиџиево (општина)|Илиџиево]] на [[Солун (округ)|Солунскиот Округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. До 1920-тите било населено со [[Турци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|316}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа во [[Солунско Поле|Солунското Поле]], на 33 км северозападно од [[Солун]]. == Историја == === Во Отоманското Царство === Во XIX век Даутово било село во Солунската каза кое подоцна е претворено во [[чифлик]].<ref name="Οικισμοί 48"/> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Даутово (Даутче)'' броело 250 жители Македонци христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|141}}</ref> Според општинскиот портал на Илиџиево, селото било турско.<ref name="Δήμος Χαλκηδόνας">{{нмс | url = http://dimos-chalkidonos.gr/%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CE%BF%CF%8D%CF%83%CE%B1/ | title = Ελεούσα | access-date = 8 јули 2019 | publisher = Δήμος Χαλκηδόνας | archive-date = 2019-07-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190708172926/http://dimos-chalkidonos.gr/%25CE%25B5%25CE%25BB%25CE%25B5%25CE%25BF%25CF%258D%25CF%2583%25CE%25B1/ | url-status = dead }}</ref> Според грчки податоци во 1905 г. селото било муслиманско.<ref name="Οικισμοί 48">{{наведена книга | title = Οικισμοί του Κάμπου της Θεσσαλονίκης την περίοδο 1900-1940 : Μεταπτυχιακή Εργασία Επιβλ. Καθ. Μ. Μυρίδης| last = Μπαλάσης | first = Ευγένιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = јули 2009 | edition = | publisher = Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Πολυτεχνικής Σχολή. Τμήμα Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών Τεχνικές και Μέθοδοι στην Ανάλυση, Σχεδίαση και ∆ιαχείριση του Χώρου Χαρτογραφική Παραγωγή και Γεωγραφική Ανάλυση | location = Θεσσαλονίκη | isbn = | doi = | pages = 48 | url = https://epdf.tips/-1900-1940.html | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = el }}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], селото ''Даучево'' било турско со 15 куќи''.''<ref>{{Мисирков}}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека пред Балканските војни ''Дауџа'' се состоело од 25 турски куќи.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото било припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Истата година населението броело 260 жители, а во 1920 г. тоа се намалило на 222 лица.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. населението е иселено во Турција по сила на [[Лозански договор|Лозанскиот договор]], а на негово место се доведени [[Грци|грчки]] доселеници од малградското село Девеџиќој во [[Источна Тракија]].<ref name="Δήμος Χαλκηδόνας"/> Во 1926 г. селото е преименувано во Елеуса во чест на Богородица.<ref name="Δήμος Χαλκηδόνας"/> Во 1928 г. Даутово е претставено како чисто дојденско село со 53 семејства сочинети од 178 лица.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Во 1926 г. Вардар го поплавил селото со разорни последици, и до 1935 г. се преземале низа мерки за заштита од поплави. Во 1930 г. во Даутово се населиле жителите дојдени во напуштеното турско село [[Ментешли]], и така Даутово почнало да расте.<ref name="Симовски" /> Во 1950-тите е изградено големо вештачко езеро и мрежа од наводнувачки канали кои ја носеле водата на Вардар од Солунското Поле. Селаните се занимаваат претежно со одгледување на пченка и памук, како и со сточарство.<ref name="Δήμος Χαλκηδόνας"/> == Население == {{Пописи-ЕМ|556|604|689|524|492|537|394|385}} == Наводи == {{наводи}} {{Илиџиево}} [[Категорија:Илиџиево]] q2xehp7rtc03bmlfis23cguyahcp4af 0 173779 5603196 5580186 2026-08-02T13:43:06Z Gurther 105215 /* Историја */ 5603196 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Илиџиево |name_local = Χαλκηδόνα |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Илиџиево | ширина = | опис = <center>Местоположба на Илиџиево во општината [[Илиџиево (општина)|Илиџиево]] и областа Централна Македонија</center> | релјефна = | натпис = Илиџиево | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 43 | ГШ_сек = 46 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 35 | ГД_сек = 53 | ГД_прав = E }} | periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] | periphunit = [[Солун (округ)|Солун]] |municipality = [[Илиџиево (општина)|Илиџиево]] |municunit = Илиџиево |pop_community = 3094 |area_community = |population_as_of = 2011 |lat_deg = 40 |lat_min = 43.76 |lon_deg = 22 |lon_min = 35.88 |postal_code = 570 07 |area_code = 23910-2 |licence = |image_skyline = Ialadzik Hut Postcard.JPG |caption_skyline = Колиба во Илиџиево за време на Првата светска војна |elevation = 20 }} '''Илиџиево''' или '''Јајлаџиево''' ({{langx|el|Χαλκηδόνα}}, ''Халкидона''; до [[1926]] г. ''Γιαλιατζίκ'', ''Јалјаѕик'' или ''Γιαλατζίκ'', ''Јлаѕик''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/172275 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Γιαλιατζίκ -- Χαλκηδών]</ref>) — [[село]] во [[Солунско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Илиџиево (општина)|Илиџиево]] на [[Солун (округ)|Солунскиот Округ]] во [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], [[Грција]]. Населението брои 3.094 жители (2011). == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во [[Солунско Поле|Солунското Поле]], 31 км од [[Солун]] и 19 км од [[Пазар (град)|Пазар]] (Ениџе Вардар). Лежи на надморска височина од 20&nbsp;м.<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= II |глава= |страница= 321}}</ref> Илиџиево е важна сообраќајна раскрсница од каде што се дели главниот пат кој води од Солун кон југозападна Егејска Македонија. Од овде водат три краци: еден за [[Катерина (град)|Катерина]], друг за [[Бер]] и [[Кожани]] и трет за правецот Пазар-[[Воден]]-[[Лерин]].<ref name="НМЕМ" /> == Историја == Според [[Тодор Симовски]], во селото живееле претежно [[Македонци]] и помал број [[Турци]].<ref name="НМЕМ" /> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во [[1900]] г. местото броело 497 жители, но погрешно го наведува населението како турско.<ref name="НМЕМ" /><ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_01.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр.141.]</ref> Според [[Христо Силјанов]] след [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во 1904 г. целото село потпаднало под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>[http://www.promacedonia.org/obm2/12.html Силянов, Христо. „Освободителните борби на Македония“, том I, София, 1993, стр.126.]</ref> Според податоците на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] г. ''Илинџиево'' (Ilindjievo) имало 320 жители, сите Македонци.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp.218-219.</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Илиџијево'' било македонско со 30 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Со [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]] во 1913 г. селото е припоено кон грчката држава, кога населението броело 253 жители. Во неговиот патописен попис од 1917-18&nbsp;г. [[Боривое Милоевиќ]] го завел Илиџиево како чисто македонско село со 30 куќи.<ref name="НМЕМ" />, а во 1920 г. населението се намалило на 188 жители, сите [[Македонци]].<ref name="НМЕМ" /> Во 1926 г. Илиџиево е преименувано во Халкидона. Во 1920-тите грчките власти почнале да доселуваат [[Грци]] од други земји,а па така во [[1928]] г. имало 1.191 жител, од кои дури 922 (247 семејства) биле доселеници.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref> Според евиденцијата од 1928 г. доселениците го имале следново потекло: * 150 семејства од [[Халкидон|Кадиќој]] (Халкидон) во [[Источна Тракија]] * 40 семејства од [[Бургас]], [[Бугарија]] * 30 семејства од Ениќој (Неохори), [[Афионкарахисар]]ско, Турција * 20 семејства од подрачјето на Цулу, [[Мала Азија]] * 7 семејства од [[Бурса]] Поради добрата положба и плодната почва добиена со пресушувањето на [[Ениџевардарско Езеро|Ениџевардарското Езеро]], Илиџиево во 1940 г. пораснало на 1.867 жители, а по [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна]] почнало да наликува на гратче, поради што продолжил растот на населението.<ref name="НМЕМ" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|1876|2415|3293|2930|3036|3144|3749|3094}} == Самоуправа и политика == Селото припаѓа на општинската единица Илиџиево со седиште во истоименото село, која припаѓа на поголемата општина [[Илиџиево (општина)|Илиџиево]], во округот [[Солун (округ)|Солун]]. Воедно, градот е дел од општинскиот оддел Илиџиево, каде е единствено населено место. == Стопанство == Земјиштето во атарот на Илиџиево важи за многу [[плодност (почва)|плодно]]. Се одгледуваат големи количества на [[овошје]], [[памук]], [[житарки]] и други земјоделски производи.<ref name="НМЕМ" /> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви * [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Илиџиево|Св. Петар и Павле]] од XIX век == Наводи == {{наводи}} {{Илиџиево}} [[Категорија:Илиџиево| ]] e6dwvk09rcvwlvyujd32x80ehp22krr 0 173911 5603225 5579863 2026-08-02T15:06:27Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603225 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Бојмица |name_local = Αξιούπολη |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Бојмица во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] и областа Централна Македонија</center> | релјефна = | натпис = Бојмица | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 59 | ГШ_сек = 9 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 32 | ГД_сек = 30 | ГД_прав = E }} |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постол]] |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Бојмица |population = 2729 |population_as_of = 2021 |area_community = |lat_deg = 40 |lat_min = 59.9 |lon_deg = 22 |lon_min = 32.30 |postal_code = 614 00 |area_code = 23830 – 3 |licence = |image_skyline = Άγιος Δημήτριος Αξιούπολη.jpg |caption_skyline = Поглед на Бојмица |elevation = 30 }} [[Податотека:Aksiopuli old back.jpg|мини|десно|250п|Старата црква „[[Црква „Св. Димитриј“ - Бојмица|Св. Димитриј]]“]] [[Податотека:Ναός Παναγίας Άξιον Εστίν στην Αξιούπολη.jpg|мини|десно|250п|Црквата „[[Црква „Пресвета Богородица Достојно ест“ - Бојмица|Пресв. Богородица Достојно ест]]“]] '''Бојмица''' ({{langx|el|Αξιούπολη}}, ''Аксиуполи''; до 1927 г. ''Μποέμιτσα'', ''Боемица''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/170171 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — гратче во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. До 1920-тите населението се состоело од [[Македонци|македонско]] мнозинство и [[Турци|турско]] малцинство.<ref name="Симовски">{{Симовски|2|54-55}}</ref> == Географија == Гратчето се наоѓа во областа [[Бојмија]], наречена по него, по долното течение на [[Вардар]], откако реката ќе излезе од [[Циганска Клисура|Циганската Клисура]] во [[Солунско Поле|Солунското Поле]]. Лежи на 62 км северно од [[Солун]] и на 34 км западно од [[Кукуш]]. Бојмица е на десниот брег на реката, во подножјето на планината [[Пајак (планина)|Пајак]]. Така гратчето е една од главните патни артерии во целиот регион [[Македонија (регион)|Македонија]], поврзувајќи го [[Солун]] со [[Р. Македонија]] и [[Србија]]. Сепак, современата магистрала [[Европски пат Е75|Е75]] минува по левиот брег на [[Вардар]] покрај [[Ругуновец]] (Карасуле), спроти Бојмица од другата страна на реката. == Историја == В месноста Баири, на 1,5 км северно од Бојмица и десно од патот за [[Извор (Гуменџиско)|Извор]] е откриена архаична [[некропола]], прогласена за заштитен археолошки споменик во 1994 г.<ref name="Διαρκής κατάλογος">{{нмс | url = http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=11817&v17= | title = ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/43984/2309/28-9-1994 - ΦΕΚ 845/Β/14-11-1994 | access-date = 29 јуни 2018 | publisher = Διαρκής κατάλογος κηρυγμένων αρχαιολογικών τόπων και μνημείων | archivedate = 25 септември 2020 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200925190709/http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=11817&v17= }}</ref> === Во Отоманското Царство === Луѓето отсекогаш биле привлечени кон поволностите кои Вардар ги нудел како патна артерија, и областа Бојмија е населена уште од [[праисторија]]та. Според преданијата, селото Бојмица е создадено некаде околу 1700 г. со спојување на три македонски села во областа. Околу 1760 г. во Бојмица се доселиле иселеници од селото [[Драчко]] во [[Берско]], а во 1822 г. и се доселиле семејства од [[Негуш]], побегнати по разорувањето на градот од [[Мехмед Емин Али-паша|Мехмед Емин-паша]] во [[Негушко востание|Негушкото востание]]. Во 1843 г. отоманската власт им дала дозвола на бојмичани да подигнат црква, по што веднаш почнала изградбата на „[[Црква „Св. Димитриј“ - Бојмица|Св. Димитриј]]“, завршен во 1859 г. Црквата е живописана меѓу 1860 и 1862 г. од познатиот зограф [[Маргарит Ламбу]] од [[Кулакија]]. Кон крајот на XIX век [[Грчка пропаганда во Македонија|грчката пропаганда]] почнала да прави обиди за наложување. Првото грчко училиште во селото е отворено во 1894 г. [[Боривое Милоевиќ]] забележува дека околу 1890 г. 25 куќи од [[Древено (Гуменџиско)|Древено]] се преселиле во Бојмица, бегајќи од зулумите на Турците од [[Карасинанци]] и [[Мајадаг]].<ref>{{Милоевиќ|102}}</ref> Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. во ''Богемица'' (Boghémitza) имало 85 домаќинства од 58 жители [[муслимани]] и 348 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{Етнография|170 – 171}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. Бојмица имала 1.220 жители [[Македонци]] христијани и 625 жители [[Турци]].<ref>{{МЕС|152|http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_05.htm}}</ref> На почетокот на XX век поголемиот дел од жителите се откажале од [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]] и прешле под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Во Бојмица сега работела и [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во ''Бајлишта'' (Baïlichta) имало 1.080 [[Македонци]] егзархиски и 280 Македонци патријаршисти, а во селото работеле и бугарско и грчко училиште.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|194 – 195}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Бојмица било македонско со 300 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Во стопанскиот живот на населението главна улога имаат два географски чинитела — големата река Вардар и ајдучката планина [[Пајак (планина)|Пајак]]. Така бојмичани од стари времиња биле раздвоени меѓу трговијата и ајдутството – во една народна песна се пее „поминаа, заминаа лоши луѓе арамии, арамии Бојмичани“.<ref>[http://www.liternet.bg/folklor/sbornici/osinin_2/82.htm Осинин, Димитър. „Заплакала е гората. Народни хайдушки песни“].</ref> Самото име ''Бојмица'' се смета за одраз на ајдучкиот нарав на населението. На крајот од XIX век многу бојмичани се занимавале со ајдутство од Пајак, меѓу кои најпознат бил Апостол Терзиев од стариот бојмички род Терзиевци, кој потоа стапил во редовите на [[ВМОРО]] и се прославил како [[Апостол Петков]] „Ениџевардарското Сонце“, легендарен заштитник на македонштината во [[Ениџевардарско]] и [[Гевгелиско]]. Населението зело активно учество во отпорот на ВМОРО против турската власт и [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчките и гркоманските андарти]]. Револиционерниот комитет во Бојмица е образуван уште во 1896 г., а негов претседател бил учителот Филип Димитров, родум од Леринско.<ref name="Докторов.51">„Борбите в Македония – Спомени на отец Герасим, Георги Райков, Дельо Марковски, Илия Докторов, Васил Драгомиров“, Борис Йорданов Николов, ИК „Звезди“, 2005, стр. 51, ISBN 954-9514-56-0</ref> Селото настрадало во [[Валандовска афера|Валандовската афера]]. Бојмичани учествувале и во [[Илинденско востание|Илинденското востание]], а потоа на 23 ноември 1903 г. селската чета војувала со редовна турска војска. Во 1910 г. во Бојмица е создадена турска чета на чело со Тефик Мехмедов за дејства против македонските и грчките чети.<ref>Дебърски глас, година 1, брой 49, 6 март 1910 г., стр. 3.</ref> По податоци на Егзархијата во 1910 г. Бојмица имала 350 семејства сочинети од 978 жители Македонци, 379 Турци, 128 Роми (116 чифлигари) и имала две цркви.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61 – 69.</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека пред Балканските војни во Боjмица имало 180 македонски христијански 100 турски куќи.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> === Во Грција === [[Податотека:BASA-1782K-3-90-34a Cropped.jpg|мини|250п|Млади од Бојмица во 1920-тите]] За време на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] на 22 октомври 1912 г. Бојмица е окупирана од грчка војска. Новата власт започнала систематски терор врз секоја пројава на македонска национална свест. Десетици жители се апсени и држени без пресуда во солунскиот затвор [[Еди-куле (Солун)|Еди-куле]] затоа што учествувале во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринското ополченство]], па дури и само затоа што не сакале да се кажат Грци. Дури на 15 февруари 1914 г. ослободени се 14 бојмичани. 338 семејства од Бојмица, [[Баровица]], [[Бугариево]], [[Гаваљанци]] и други села се пријавиле во рускиот конзулат во Солун за иселување. Во 1913 г. по конечното исцртување на грчко-српската граница, во Бојмица се доселиле многу [[гркомани|гркомански]] семејства од Гевгелија и Гевгелиско, а Македонците продолжиле да се иселуваат. Таа година населението броело 1.516 жители.<ref name="Симовски" /> Во извештај од Солун во април 1914 г. бугарскиот дипломат Сократ Тодоров забележал: {{цитатник|Секојдневно пристигнуваат во Солун цели карвани бегалци од [[Ругуновец|Кара Суле]], [[Дабово]], Бојмица, [[Куфалово]] и [[Мачуково]].<ref>Даскалов, Георги. „Българите в Егейска Македония – мит или реалност“. София, 1996, стр.145.</ref>}} Во [[Македонија во Првата светска војна|Првата светска војна]] во Бојмица се сместени штаб и војници на [[антанта]]та, кои значително придонеле за осовременувањето на градот. Французите го поместиле течението на [[Бојмичка Река]], направиле современ пазар и направиле теснолинејка, искористивајќи стари шини од париската трамвајска мрежа. Во 1914 г. во Бојмица дошле првите [[Грци|грчки]] доселеници од [[Источна Тракија]], и тоа од подрачјата на [[Мидија]] и [[Чаталџа]]. Во 1919 г. дел од нив се вратиле во Источна Тракија, но повторно се иселиле во 1924 г. со грчко-турската размена на население по сила на [[Лозански договор|Лозанскиот договор]]. Првите доселеници од [[Понд]] стасале во Бојмица во 1919 г., проследени од големиот бран предизвикан од [[Грчко-турска војна (1919-1922)|Грчко-турска војна]] (1922–1924) од подрачјето на [[Трапезунд]], [[Гиресун|Керасунд]] и Триполи. Во 1920 г. во Бојмица се попишани 1.595 лица.<ref name="Симовски" /> Во 1923 г. во Бојмица се доселиле неколку [[Власи|влашки]] семејства од селото [[Голема Ливада]], како и уште гркомански семејства од Гевгелија. Покрај тоа, многу грчки војници од јужните краишта на државата останале во гратчето по крајот на Првата светска војна. Во 1924 г. од Бојмица по официјален пат во Бугарија се иселиле 183 македонски семејства (536 лица), а 20 семејства се преселиле во Гевгелија. Така, по многубројните преселби, луѓето со грчка национална свест станале мнозинство во паланката. Во април 1923 г. чета од 12 лица на обновената [[ВМРО]] под команда на војводата Стефанов кај Бојмица влегла во 6-часовна битка со грчка жандармерија и војска. Двајца македонски четници се самоубиле за да не бидат фатени живи, а останатите пробиле пат низ блокадата. Од грчка страна имало шест жртви. По борбата, грчките војници и жандармеријата ги претресле сите околни македонски села куќа по куќа, за ја најдат исчезнатата македонска чета. Над 230 Македонци (мажи и жени) се уапсени и фрлени во затворите, но Грците не успеле да им ја надат трагата на четниците. На 1 јануари 1927 г. Бојмица е преименувана во Аксиуполи, во превод ''вардарски град''. [[Податотека:Macedonian Museums-59-Fysikhs Istorias Ajioypolhs-258.jpg|мини|250п|Природонаучниот музеј во Бојмица]] Со почетокот на [[Грчко-италијанска војна|Грчко-италијанската војна]] во 1940 г. теророт над Македонците во Бојмица повторно се засилил, па многу семејства, сметани за „недоверливи“, се принудени да се иселат, како што бил случајот со 70-годишниот Андон Стојанов и неговото семејство. Во [[Народноослободителна борба во Егејска Македонија|Втората светска војна]] на 8 април 1941 г. во Бојмица влегла германска војска, но гратчето останало под грчка управа и не е присоединето кон [[Бугарија]]. Во извештајот изготвен по германска наредба во 1941 г. е утврдено дека во Бојмица сè уште живееле 30 македонски семејства со 150 лица. Во останатите околни села состојбата била ваква: во [[Оризарци]] останале 32 семејства (152 лица), [[Шљопинци]] имало 6 семејства (30 лица), [[Сехово]] било со 20 семејства (100 лица) и [[Горгопик]] со 52 семејства (280 лица). За време на [[Граѓанска војна во Грција|Граѓанската војна]] многу од жителите на соседните села се преселиле во Бојмица. Така наполно е иселено селото [[Древено (Гуменџиско)|Древено]], и речиси сосема е иселена големата влашка паланка [[Голема Ливада]]. Во гратчето има [[Природонаучен музеј (Бојмица)|природонаучен музеј]] чии поставки вбројуваат меѓу најдобрите во цела Грција.<ref name="Τουριστικός Οδηγός Κιλκίς">{{нмс | url = http://www.kilkis.org/axioupoli-natural-history-museum | title = Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Αξιούπολης | access-date = 22 јануари 2018 | publisher = Τουριστικός Οδηγός Κιλκίς | цитат = | език = | архив_дата = 23 јануари 2018 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20180123072419/http://www.kilkis.org/axioupoli-natural-history-museum }}</ref><ref name="Museums of Macedonia">{{нмс | url = http://www.macedonian-heritage.gr/Museums/Anthropological_and_Nat_History/Fysikhs_Istorias_Ajioypolh.html | title = Natural History Museum – Axioupoli | accessdate = 22 јануари 2018 | publisher = Museums of Macedonia | archivedate = 18 август 2009 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090818000702/http://www.macedonian-heritage.gr/Museums/Anthropological_and_Nat_History/Fysikhs_Istorias_Ajioypolh.html }}</ref> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Бојмица преименувани со службен указ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Бајрам<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> || Μπαϊράμι || Ламбри || Λαμπρή<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1049}}</ref> || возвишение на [[Пајак (планина)|Пајак]] на ЈЗ од Бојмица (125,2 м)<ref name="Ген"/> |- || Баири<ref name="Ген"/> || Μπαΐρια || Херса || Χέρσα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на Пајак на З од Бојмица <ref name="Ген"/> |- || Салта<ref name="Ген"/> || Σούλτα || Рема ти Кирас || Ρέμα τής Κυράς<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на З од Бојмица <ref name="Ген"/> |- || Вардарџик<ref name="Ген"/> || Βαρδατζίκι || Микрос Аксиос || Μίκ. Άξιός<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на Ј от Бојмица<ref name="Ген"/> |- || Заново<ref name="Ген"/> || Σάνοβον || Санос || Σανός<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на ЈИ од Бојмица, по десниот брег на [[Вардар]]<ref name="Ген"/> |- || Дабово<ref name="Ген"/> || Ντάμποβον || Стани || Στάνη<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на ЈИ от Бојмица и на СИ от [[Дабово]], по левиот брег на Вардар<ref name="Ген"/> |- || Голи Буруну<ref name="Ген"/> || Γκόλι Μπουρνού || Митери Врахи || Μυτεροί Βράχοι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на Пајак на СЗ од Бојмица<ref name="Ген"/> |- || Секор<ref name="Ген"/> или Сайкар<ref name="ЮНА">{{ЮНА 50}}</ref> || Σαϊκάρ || Тахидромос || Ταχυδρόμος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на С од Бојмица<ref name="Ген"/> |- || Студена Вода<ref name="Ген"/><ref name="ЮНА"/> || Στούντινα Βόντ || Крионери || Κρυονέρι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на СЗ од Бојмица, десна притока на [[Коџа Дере (притока на Вардар)|Коџа Дере]]<ref name="Ген"/> |- || Узун Буруну<ref name="Ген"/> || Ούζούν Μπουρουνοΰ || Митарас || Μυταράς<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на Пајакна С од Бојмица<ref name="Ген"/> |- || Вале Педиклос<ref name="Ген"/> || Βάλε Πεδικλός || Кохлияс || Κοχλίας<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на Ј од [[Древено (Гуменџиско)|Древено]]<ref name="Ген"/> |- || [[Циганска Клисура|Ченгене Дервент]]<ref name="Ген"/> || Στενά Τσιγκανέ Δερβέν || Гифтоперасма || Γυφτοπέρασμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || клисура на Вардар на С од Бојмица<ref name="Ген"/> |- || [[Добромир (Гуменџиско)|Добромир]]<ref name="Ген"/> || Ντόμπρο Μίρ || Галини || Γαλήνη<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || поранешно село на Пајак на С од [[Извор (Гуменџиско)|Извор]]<ref name="Ген"/> |- || Сари Меше<ref name="Ген"/> || Σαρή Μεσέ || Хрисодендро || Χρυσόδενδρο<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на Пајак на С од Извор (347,7 м)<ref name="Ген"/> |- || Капан<ref name="Ген"/> || Καπάν || Скепастон || Σκεπαστόν<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на Пајак на СЗ од Извор<ref name="Ген"/> |- || Курт<ref name="Ген"/> || Κούρτ || Ликорема || Λυκόρεμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на Пајак, лева притока на Коџа Дере<ref name="Ген"/> |- || Извор<ref name="Ген"/> || Ίσβερον || Пиги || Πηγή<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || врв на Пајак на СЗ од Бојмица и на ЈЗ од Извор (807 м)<ref name="Ген"/> |- || Црнок<ref name="Ген"/> || Τσερνόκ || Мавропетра || Μαυρόπετρα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на Пајак на СЗ од Бојмица и на З од Извор<ref name="Ген"/> |- || Картал Таш<ref name="Ген"/> || Καρτάλ Τάς || Аеторахи || Άετοράχη<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на Пајак на СЗ од Бојмица и на СЗ од Извор (429 м)<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|2.237|2.738|3.564|3.155|3.229|2.981|3.275|2.897|2.729}} == Знаменитости == * „[[Црква „Св. Димитриј“ - Бојмица|Св. Димитриј]]“ — македонска црква од 1859 г. * „[[Црква „Пресвета Богородица Достојно ест“ - Бојмица|Пресв. Богородица Достојно ест]]“ — изградена од грчки доселеници во 2000 г. * [[Природонаучен музеј (Бојмица)|Природонаучен музеј]] == Личности == * [[Апостол Петков]] — [[ајдутство|ајдутин]] и војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Поврзано == * [[Бојмија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Axioupoli}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Бојмица]] pn0zmbz3mbenjfajjssltmfiw7vy8i9 0 173918 5603222 5579885 2026-08-02T14:58:57Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603222 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Валгаци |name_local = Καμποχώρι |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Валгаци во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Валгаци | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 56 | ГШ_сек = 44 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 33 | ГД_сек = 42 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 56.44 |lon_deg = 22 |lon_min = 33.42 |elevation_min = |elevation = 45 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Валгаци |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 106 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Валгаци''' или '''Валгат''' ({{langx|el|Καμποχώρι}}, ''Камбохори'', [[катаревуса]]: ''Καμποχώριον'', ''Камбохорион'', до 1926 година ''Βαλκάση'', ''Валкаси'' или ''Βαλκάτς'', ''Валкац''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/171372 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 106 жители (2021). Сè до 1920-тите било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|55}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на 5 км јужно од градот [[Бојмица]]. == Историја == === Во Отоманското Царство === Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Валгат (Валгаци)'' било село в Ениџевардарската каза со 140 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Целото село било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во него работела [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во ''Валгаци (Valgatzi)'' имало 160 Македонци егзархисти и работело бугарско училиште.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102-103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Влѓаци'' било македонско со 15 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. напишал за селото: {{цитатник|Валгатци (Валгат), 21 /III, {{дропка|1|2}} ч. од [[Оризарци]]. 24 македонски<ref>Нарекувајќи ги „бугарски“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref> егзархиски куќи, чифлик. Се занимаваат со земјоделство, бубарство и малку лозарство. Црнвата нема никакви имоти. Од Патријаршијата откажано пред десетина години пред статуквото. Училиштето (бегова куќа без наем) е двокатно: долу коњушница, горе само училница, без таван, со исподупчено душеме и ѕидови, два прозорца без рамки и стакла.<ref name="Извори 86">{{наведена книга|title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 год. – В: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 86 }}</ref>}} По податоци на Егзархијата во 1910 г. В’лгаци (''Вългаци'') било чифлигарско село со 21 семејство сочинети од 135 жители Македонци и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека Валгаци пред Балканските војни имало 35 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Валгаци било пропоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Таа година имало 142 жители кои во 1920 г. се накачиле на 165 лица.<ref name="Симовски" /> Во 1925 г. речиси. сите жители (официјално 147) биле принудени да се иселат во [[Бугарија]].<ref name="Симовски" /> На нивно место се населени дојденци од селото Киздервент во [[Мала Азија]] чие население се [[Македонци]] од [[Охридско]] присилно иселени таму на почетокот на XVIII век за да бидат [[дервенџиство|дервенџии]], чиј јазик и денес е смеса од македонски со турски зборови.<ref>[http://www.promacedonia.org/giliev/dsh/dsh_06.htm Шишманов, Димитър. „Необикновената история на Малоазийските българи“, II издание, „Пони“, София, 2001, стр. 49-50.]</ref> Покрај нив имало и сосем мал број лица дојдени од [[Понд]]. Во 1926 г. селото е преименувано во Камбохори.<ref>{{Citation |title=Λιθοξόου, Δημήτρης. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971 |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm }}</ref> Во 1928 г. селото имало 336 жители<ref name="Симовски" /> од кои 221 лица (65 семејства) биле дојденци, а останатите македонски староседелци.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Во 1940 г. Валгаци имало 310 жители, од кои, според [[Народноослободителен фронт|НОФ]], само 30 староседелски Македонци.<ref name="Симовски" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|310|315|343|268|248|204|171|176|106}} == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Валгаци|Црква „Св. Ѓорѓи“]] од околу 1850 г., прогласена за споменик на културата<ref name="Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων">{{нмс | url = http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=62 | title = 16. Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου Καμποχωρίου | access-date = 23 јуни 2014 | publisher = Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων στην Μητροπολιτική Περιφέρεια Γουμενίσσης- Αξιουπόλεως - Πολυκάστρου μέ κέντρο τό Δήμο Ευρωπού}}{{Dead link|date=февруари 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Личности == * Андон Георгиев — борец во [[Македонско-одрински доброволни чети|МОО]], четата на [[Лазар Делев]], Зборна партизанска чета на МОО<ref>{{МОО|146}}</ref> * Мице Џамбазов — ръководител на месниот комитет на [[ВМОРО]], затворен во Берскиот затвор по Првата балканска војна<ref>{{наведена книга |title= Помним делата ви |last= Бабев|first= Иван|authorlink= Иван Бабев|coauthors= |year= 2013|publisher= НСА Прес|location= |isbn= |pages= 243|url= }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] 7ymbhd0d2b88z04ksdzh62xbl75fvt0 0 174056 5603252 5579799 2026-08-02T17:02:47Z Gurther 105215 5603252 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Ашиклар |name_local = Ευρωπός |image_skyline = Europos 02308.JPG |caption_skyline = Поглед на Ашиклар |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Ашиклар во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Ашиклар | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 53 | ГШ_сек = 51 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 33 | ГД_сек = 9 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 53.51 |lon_deg = 22 |lon_min = 33.9 |elevation_min = |elevation = 80 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Ашиклар |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 1413 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} [[Податотека:Église europos 02063.JPG|мини|десно|250п|Црквата „Св. Ѓорѓи“]] [[Податотека:Macedonian Museums-38-Arx Kilkis-163.jpg|мини|исправено|Статуа од Европ]] '''Ашклар''' ('''Шиклара''', '''Шиклари''' или '''Шикларе''';<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009, стр. 330, 291.</ref> ({{langx|el|Ευρωπός}}, ''Европос'', до 1925 г. ''Ισικλάρ'', ''Исиклар'' или ''Ασικλάρ'', ''Асиклар''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/170867 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 1.413 жители (2021). Сè до 1920-тите било населено со [[Турци|турско]] мнозинство и [[Македонци|македонско]] малцинство.<ref name="Симовски">{{Симовски|2|53}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на западниот крај на [[Солунско Поле|Солунското Поле]]. == Историјаа == === Праисторија и антика === Југоисточно од селото е откриена [[праисторија|праисториска]] [[могила]], а на два рида јужно и југоисточно од селото има антички град, кој се често се поистоветува со старомакедонскиот град [[Европ]].<ref name="Διαρκής κατάλογος">{{нмс | url = http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=5166&v17= | title = ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ16/59168/2199 π.ε./1-2-1986 - ΦΕΚ 118/Β/19-3-1986 | access-date = 28 јуни 2018 | publisher = Διαρκής κατάλογος κηρυγμένων αρχαιολογικών τόπων και μνημείων | archivedate = 24 јануари 2021 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20210124192905/http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=5166&v17= }}</ref> === В Османската империя === На почетокот на XX век Ашиклар било село во Ениџевардарска каза. На австроунгарската военна карта селото е обележано како Ишиклар (''Išiklar'').<ref>{{Австриска карта}}</ref><ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 16 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Аш’клари'' (Ашъклари) имало 30 жители [[Македонци]] христијани и 655 [[Турци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Според спомени на жителите на околните села, дел од населението на Шиклара биле катили познати по своите зулуми, вклучувајќи убиства.<ref>Бабев, Иван, Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009, стр. 330-332, 476.</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Шикларе'' било македонско со 100 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Во 1910 г. во Ашиклар е создадена турска чета за спротивставување на македонските и грчките чети, возглавена од Ќорпе Ибрахим.<ref>Дебърски глас, година 1, брой 49, 6 март 1910, стр. 3.</ref> Истата година според Халкиопулос селото (''Ισικλάρ'') имало 1.200 муслимани.<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> По податоци на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] во 1910 г. ''Шаклара'' имало 211 семејства сочинети од 1.211 жители Турци.<ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека ''Ашиклар'' пред Балканските војни се состоел од 350 куќи на Турци.<ref>{{Милоевиќ|28}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Ашиклар е припоен кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1912 г. е заведен како село со исламска религија и турски јазик. На пописот од 1913 г. ''Асиклар'' (Ασηκλάρ) е село со 830 жители (476 машки и 354 женски).<ref name="lithoksou"/> Во 1920 г. во него живееле 896 лица.<ref name="Симовски" /> Во септември 1924 г. по сила на [[Лозански договор|Лозанскиот договор]] населението како муслиманско е иселено во Турција, а на негово место се доведени првите [[Грци|грчки]] дојденци — 277 семејства од селото Фулаџик и 9 семејства од Киздервент, Никомидиско, 83 семејства од Чанта, [[Источна Тракија]], 7 семејства [[Понд]] и 2 [[Ерменци|ерменски]] семејства. Доселениците говореле [[турски јазик|турски]],<ref name="Симовски" /> но оние од Киздервент се всушнос [[Македонци]] од [[Охридско]] присилно иселени таму на почетокот на XVIII век за да бидат [[дервенџиство|дервенџии]], чиј јазик и денес е смеса од македонски со турски зборови.<ref>[http://www.promacedonia.org/giliev/dsh/dsh_06.htm Шишманов, Димитър. „Необикновената история на Малоазийските българи“, II издание, „Пони“, София, 2001, стр. 49-50.]</ref> Во 1925 г. селото е преименувано во Европос, согласно грчката политика на присвојување на [[Античка Македонија|древномакедонското]] наследство. Во 1928 г. Ашиклар е претставен како мешано домородно-дојденско село со 1.393 доселеници (388 семејства).<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Според други извори, таа година во него се заведени 1.338 лица.<ref name="Симовски" /> Во 1925–1927 г. е изградена црквата „Св. Ѓорѓи“ во облик на трикорабна базилика од тули со женска црква. Во 1978–1980 на нејзино место е изградена голема [[брод (архитектура)|трикорабна]] [[базилика]] со [[купола]] и женска црква, посветена на истиот светец.<ref name="Λάμπρου">{{нмс | url = http://promocross.eu/catalog/poi/2/13 | title = Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου στον Ευρωπό του Νομού Κιλκίς | access-date = 21 јуни 2014 | last = Λάμπρου | first = Σουλτάνα Δ | publisher = Promo.cross | archivedate = 4 април 2018 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20180404073052/http://promocross.eu/catalog/poi/2/13 }}</ref> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Ашиклар преименувани со служен указ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Кислар Бурну<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> || Κιολάρ Μπουρνού || Митула<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1049}}</ref> || Μυτούλα || месност на ЈЗ од Ашиклар<ref name="Ген"/> |- || Ашиклар<ref name="Ген"/> || Άσικλάρ || Левендес || Λεβέντες<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на З од Ашиклар (165,2 м)<ref name="Ген"/> |- || Чаири<ref name="Ген"/> || Τσαΐρια || Ливадија || Λιβάδια<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на СЗ од Ашиклар<ref name="Ген"/> |- || Карамандере<ref name="Ген"/> || Καραμάν Ντερέ || Караманос || Καραμάνος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на С од Ашиклар<ref name="Ген"/> |- || Бостанлика<ref name="Ген"/> || Μποστανλίκα || Пепониес || Πεπονιές<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на С од Ашиклар<ref name="Ген"/> |- || Либахово<ref name="Ген"/> || Λιμπάχοβον || Дискос || Δίσκος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на СЗ од Ашиклар и на И од [[Либаово|Либахово]] (203,8 м)<ref name="Ген"/> |- || Карачалија<ref name="Ген"/> || Καρά Τσαλια || Мавроклада || Μαυρόκλαδα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на И од Ашиклар по десниот брег на [[Вардар]]<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|1.671|1.632|1.874|1.750|1.756|2.345|2.425|1.734|1.413}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Europos}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] p2g7zmu2ko912o2qyagfxq23g7ktoid 5603253 5603252 2026-08-02T17:03:03Z Gurther 105215 5603253 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Ашиклар |name_local = Ευρωπός |image_skyline = Europos 02308.JPG |caption_skyline = Поглед на Ашиклар |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Ашиклар во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Ашиклар | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 53 | ГШ_сек = 51 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 33 | ГД_сек = 9 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 53.51 |lon_deg = 22 |lon_min = 33.9 |elevation_min = |elevation = 80 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Ашиклар |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 1413 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} [[Податотека:Église europos 02063.JPG|мини|десно|250п|Црквата „Св. Ѓорѓи“]] [[Податотека:Macedonian Museums-38-Arx Kilkis-163.jpg|мини|исправено|Статуа од Европ]] '''Ашклар''' ('''Шиклара''', '''Шиклари''' или '''Шикларе''';<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009, стр. 330, 291.</ref> ({{langx|el|Ευρωπός}}, ''Европос'', до 1925 г. ''Ισικλάρ'', ''Исиклар'' или ''Ασικλάρ'', ''Асиклар''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/170867 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 1.413 жители (2021). Сè до 1920-тите било населено со [[Турци|турско]] мнозинство и [[Македонци|македонско]] малцинство.<ref name="Симовски">{{Симовски|2|53}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на западниот крај на [[Солунско Поле|Солунското Поле]]. == Историјаа == === Праисторија и антика === Југоисточно од селото е откриена [[праисторија|праисториска]] [[могила]], а на два рида јужно и југоисточно од селото има антички град, кој се често се поистоветува со старомакедонскиот град [[Европ]].<ref name="Διαρκής κατάλογος">{{нмс | url = http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=5166&v17= | title = ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ16/59168/2199 π.ε./1-2-1986 - ΦΕΚ 118/Β/19-3-1986 | access-date = 28 јуни 2018 | publisher = Διαρκής κατάλογος κηρυγμένων αρχαιολογικών τόπων και μνημείων | archivedate = 24 јануари 2021 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20210124192905/http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=5166&v17= }}</ref> === В Османската империя === На почетокот на XX век Ашиклар било село во Ениџевардарска каза. На австроунгарската военна карта селото е обележано како Ишиклар (''Išiklar'').<ref>{{Австриска карта}}</ref><ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 16 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Аш’клари'' (Ашъклари) имало 30 жители [[Македонци]] христијани и 655 [[Турци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Според спомени на жителите на околните села, дел од населението на Шиклара биле катили познати по своите зулуми, вклучувајќи убиства.<ref>Бабев, Иван, Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София 2009, стр. 330-332, 476.</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Шикларе'' било турско со 100 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Во 1910 г. во Ашиклар е создадена турска чета за спротивставување на македонските и грчките чети, возглавена од Ќорпе Ибрахим.<ref>Дебърски глас, година 1, брой 49, 6 март 1910, стр. 3.</ref> Истата година според Халкиопулос селото (''Ισικλάρ'') имало 1.200 муслимани.<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> По податоци на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] во 1910 г. ''Шаклара'' имало 211 семејства сочинети од 1.211 жители Турци.<ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека ''Ашиклар'' пред Балканските војни се состоел од 350 куќи на Турци.<ref>{{Милоевиќ|28}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Ашиклар е припоен кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1912 г. е заведен како село со исламска религија и турски јазик. На пописот од 1913 г. ''Асиклар'' (Ασηκλάρ) е село со 830 жители (476 машки и 354 женски).<ref name="lithoksou"/> Во 1920 г. во него живееле 896 лица.<ref name="Симовски" /> Во септември 1924 г. по сила на [[Лозански договор|Лозанскиот договор]] населението како муслиманско е иселено во Турција, а на негово место се доведени првите [[Грци|грчки]] дојденци — 277 семејства од селото Фулаџик и 9 семејства од Киздервент, Никомидиско, 83 семејства од Чанта, [[Источна Тракија]], 7 семејства [[Понд]] и 2 [[Ерменци|ерменски]] семејства. Доселениците говореле [[турски јазик|турски]],<ref name="Симовски" /> но оние од Киздервент се всушнос [[Македонци]] од [[Охридско]] присилно иселени таму на почетокот на XVIII век за да бидат [[дервенџиство|дервенџии]], чиј јазик и денес е смеса од македонски со турски зборови.<ref>[http://www.promacedonia.org/giliev/dsh/dsh_06.htm Шишманов, Димитър. „Необикновената история на Малоазийските българи“, II издание, „Пони“, София, 2001, стр. 49-50.]</ref> Во 1925 г. селото е преименувано во Европос, согласно грчката политика на присвојување на [[Античка Македонија|древномакедонското]] наследство. Во 1928 г. Ашиклар е претставен како мешано домородно-дојденско село со 1.393 доселеници (388 семејства).<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Според други извори, таа година во него се заведени 1.338 лица.<ref name="Симовски" /> Во 1925–1927 г. е изградена црквата „Св. Ѓорѓи“ во облик на трикорабна базилика од тули со женска црква. Во 1978–1980 на нејзино место е изградена голема [[брод (архитектура)|трикорабна]] [[базилика]] со [[купола]] и женска црква, посветена на истиот светец.<ref name="Λάμπρου">{{нмс | url = http://promocross.eu/catalog/poi/2/13 | title = Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου στον Ευρωπό του Νομού Κιλκίς | access-date = 21 јуни 2014 | last = Λάμπρου | first = Σουλτάνα Δ | publisher = Promo.cross | archivedate = 4 април 2018 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20180404073052/http://promocross.eu/catalog/poi/2/13 }}</ref> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Ашиклар преименувани со служен указ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Кислар Бурну<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> || Κιολάρ Μπουρνού || Митула<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1049}}</ref> || Μυτούλα || месност на ЈЗ од Ашиклар<ref name="Ген"/> |- || Ашиклар<ref name="Ген"/> || Άσικλάρ || Левендес || Λεβέντες<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на З од Ашиклар (165,2 м)<ref name="Ген"/> |- || Чаири<ref name="Ген"/> || Τσαΐρια || Ливадија || Λιβάδια<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на СЗ од Ашиклар<ref name="Ген"/> |- || Карамандере<ref name="Ген"/> || Καραμάν Ντερέ || Караманос || Καραμάνος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на С од Ашиклар<ref name="Ген"/> |- || Бостанлика<ref name="Ген"/> || Μποστανλίκα || Пепониес || Πεπονιές<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на С од Ашиклар<ref name="Ген"/> |- || Либахово<ref name="Ген"/> || Λιμπάχοβον || Дискос || Δίσκος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на СЗ од Ашиклар и на И од [[Либаово|Либахово]] (203,8 м)<ref name="Ген"/> |- || Карачалија<ref name="Ген"/> || Καρά Τσαλια || Мавроклада || Μαυρόκλαδα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на И од Ашиклар по десниот брег на [[Вардар]]<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|1.671|1.632|1.874|1.750|1.756|2.345|2.425|1.734|1.413}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Europos}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] rr3jayx2sjj0l009p6gowkp9tv4rclc 0 174110 5603305 5186992 2026-08-02T18:13:06Z SpectralWiz 106165 5603305 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Липинци |name_local = Ασβεστόπετρα |image_skyline = |caption_skyline = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Еордеја | ширина = | опис = <center>Местоположба на Липинци во општината [[Еордеја (општина)|Еордеја]] и областа [[Западна Македонија (Грција)|Западна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Липинци | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 27 | ГШ_сек = 36 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 21 | ГД_мин = 40 | ГД_сек = 22 | ГД_прав = E }} | periph = [[Западна Македонија (Грција)|Западна Македонија]] | periphunit = [[Кожани (округ)|Кожански]] |municipality = [[Еордеја (општина)|Еордеја]] |municunit = Кајлари |population = 705 |area_community = |population_as_of = 2021 |lat_deg = 40 |lat_min = 27 |lon_deg = 21 |lon_min = 41 |postal_code = |area_code = |licence = |elevation = 635 }} '''Липинци''' ({{langx|el|Ασβεστόπετρα}}, ''Асвестопетра''; до 1927 г. ''Χασάνκιοϊ'', ''Хасанќој<ref name=":12">{{Наведена мрежна страница|url=http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/170503|title=Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας|publisher=Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece|accessdate=2 август 2026}}</ref>'') — село во [[Кајларско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Еордеја (општина)|Еордеја]] на [[Кожани (округ)|Кожанскиот Округ]] во областа [[Западна Македонија (Грција)|Западна Македонија]], [[Грција]]. Населението брои 705 жители (2021). Сè до 1923 г. било населено со [[Македонци]] и [[Турци]].<ref name=":0">{{НМЕМ|дел=I|страница=299}}</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во областа [[Сариѓол (област)|Сариѓол]], на околу 7 километри јужно од [[Кајлари]], во самата [[Кајларска Котлина]], во североисточното подножје на [[Карталдаг]], јужен дел од планината [[Сињак]], на надморска височина од 635 метри.<ref name=":0" /><ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> == Историја == === Во Отоманското Царство === Во XIX век Липинци било мешано македонско-турско село во Кајларската Каза на [[Серфиџенски Санџак|Серфиџенскиот Санџак]]. Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. во Липинци (Lipintzi) имало 140 домаќинства со 410 жители [[Македонци]] и 75 [[муслимани]]. Во статистиката се споменува и село ''Лучинци'' (Loutchintzi) со 16 домаќинства и 64 Македонци.<ref name=":1">{{БИМ}}</ref><ref>{{Етнография|98-99}}</ref> Во 1889 г. хрватскиот етнограф [[Стефан Верковиќ]] напишал за Липинци: {{Цитатник|На половина час на север од [[Демирџилер]] се наоѓа муслиманското село ''Хасан-Ќој'' со 38 куќи и 76 нуфузи (глави на семејства). Христијанските куќи се 32, семејните двојки 46, а нуфузите 75. Данокот им е 4.100 пјастри, а десетокот 4.000 - 4.800 пјастри. Селото е оддалечено 1 час од [[Кајлари|Кајљари]].<ref>{{Веркович|169}}</ref>}} Во 1893 г. дипломатот [[Атанас Шопов]] го посетил Кајларско и забележал дела ''Липинци'' (''Хасан'' ''Ќој'') било македонско село.<ref>{{Шопов|230}}</ref> Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. Липинци имало 510 жители, од кои 240 [[Македонци]] и 270 [[Турци]].<ref name=":1" /><ref>{{МЕС|270}}</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. ''Хасанќој (Липинци)'' е претставено како мешано македонско-турско село во Кајларската Каза на Серфиџенскиот Санџак со 140 куќи.<ref>{{Битолски вилает|62}}</ref> На почетокот на XX век македонското население на Липинци потпаднало под врховенството на [[Цариградската патријаршија]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Липинци имало 360 [[Македонци]] под врховенство на патријаршијата.<ref name=":1" /> Во селото имало комитет на [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчката вооружена пропаганда во Македонија]], кој ја поддржувал четата на капетан [[Георгиос Цондос|Вардас]].<ref>[http://hellas.teipir.gr/Thesis/Eordaia/english/Asbestopetra++.htm Историја на Липинци] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041128220853/http://hellas.teipir.gr/Thesis/Eordaia/english/Asbestopetra++.htm|date=2004-11-28}}</ref> По крајот на [[Младотурската револуција]], на 16 јануари 1909 г. општината [[Емборе]] ја испратила следнава телеграма до Отоманското собрание: {{Цитатник|Црквата „Св. Константин и Елена“, која 25 години е во рацете на Македонците од Емборе, кое брои 200 куќи на бугарски егзархисти и 20 куќи на патријаршисти, пред 8 години грчкиот лерински владика со кајларскиот кајмакам ја зеде од нас Македонците и ја предаде на 20-те куќи гркомани. Селото [[Палеор]] брои околу 80 куќи на егзархисти и 30 гркомани, додека вториве имаат право да се богослужат 3 пати месечно во единствената селска црква, на егзархистите им е дозволено само двапати. Ова е неправда кон Македонците. Жителите на селата [[Дорутово]] и Асан-ќој, бидејќи се Македонци, побараа да читаат во црквите и училиштата на нивниот јазик, но кајларскиот кајмакам не им дозволи. Општински претседател Папа Георги.<ref>{{Македония Сборник|526}}</ref>}} Во [[Првата балканска војна]], 2 лица од селото се вклучиле во [[Македонско-одринските доброволни чети]].<ref>{{МОО|859}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон [[Грција]] согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Таа година броело 976 жители, кои во 1920 г. се свеле на 907 лица.<ref name=":0" /> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека околу Првата светска војна Липинци имал 120 македонски и 120 турски куќи.<ref>{{Милоевич|23}}</ref> Во 1923 г. муслиманското население е иселено во [[Турција]] по сила на [[Лозански договор|Лозанскиот договор]]. На нивно место се доведени повеќе бегалски семејства (вкупно 475 бегалци) од [[Мала Азија]].<ref name=":0" /> Така, во 1928 г. селото е забележано како мешано македонско-грчко село, од кои 524 лица или 135 семејства биле грчки дојденци, а остатокот староседелци Македонци.<ref>{{Citation|title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928|url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm|accessdate=2012-06-30|archivedate=2012-10-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121016041444/http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm}}</ref> Во 1927 г. селото е преименувано во ''Асвестопетра'' (''Ασβεστόπετρα''), во превод „варовник“.''<ref name=":12" />'' Во документ на грчките училишни власти од 1 декември 1941 г. се посочува дека Липинци се состои од 80 „туѓојазични“ и 160 бегалски семејства.<ref name="Мит или реалност 235">{{Мит или реалност|235}}</ref> Според [[Тодор Симовски]], соодносот меѓу мештаните и дојденците бил 2 на 3.<ref name=":0" /> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+Места во заедницата Липинци преименувани со службен указ на 31 јули 1969 година !Име !Име !Ново име !Ново име<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1051}}</ref> !Опис<ref name="Ген" /> |- |Дигидол Баш |Ντιγίτολ Μπάς |Врихос |Βρίχος |врв на Мурик на ЈЗ од Липинци (1.090 м) |- |Гоги Дол |Γκόγκι Ντόλ |Пикнофито |Πυκνόφυτο |река на Мурик на Ј од Липинци |- |Керамиџик |Κεραμιτζίκ |Артесијана |Άρτεσιανά |месност на СЗ од Липинци и на ЈИ од [[С’лпово]] |- |Бајлар |Μπαϊλάρ |Амбелија |Άμπέλια |река на СИ од Липинци |- |Чамур Ѓолу |Τσαμούρ Γιολού |Птолемадиотика |Πτολεμαδιώτικα |месност на С од Липинци и на Ј од [[С’лпово]] |- |Мурсово |Μούρσοβα |Аномало |Άνώμαλο |месност на И од Липинци |- |Дуру Чаир |Ντουροΰ Τσαΐρ |Левкес |Λεύκες |месност на С од Липинци |- |Кучекубаш |Κουτσεκουμπάς |Корифи |Κορυφή |врв на Мурик на ЈЗ од Липинци (1.252 м) |} == Стопанство == Селото е мошне богато, поради што и иселувањето е сведено на минимум. Населението произведува [[жито]], [[тутун]] и други земјоделски производи, а доста е развиено и [[сточарството]], посебно [[краварство]].<ref name=":0" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|1.305|1.148|1.158|1.032|896|828|740|739|705}} == Личности == '''Родени во Липинци''' * Кузман Димитров (1892 – ?) — борец во [[Македонско-одринските доброволни чети]], III чета на XI серска дружина;<ref>{{МОО|221}}</ref> и * Јанаки Кузмов (1887 – ?) — борец во [[Македонско-одринските доброволни чети]].<ref>{{МОО|393}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Еордеја}} [[Категорија:Еордеја]] tmxu82mrlrimrzxoiv8l7v5so6mf4z6 0 174372 5603224 5580023 2026-08-02T15:02:48Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603224 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Дабово |name_local = Βαλτοτόπι |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Дабово во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Дабово | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 56 | ГШ_сек = 28 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 34 | ГД_сек = 17 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 56.28 |lon_deg = 22 |lon_min = 34.17 |elevation_min = |elevation = 40 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Валгаци |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 128 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Дабово''' или '''Д’бово''' ({{langx|el|Βαλτοτόπι}}, ''Валтотопи''; до 1927 г. ''Δάμποβο''/''Ντάμποβο'', ''Дамбово''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/170279 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 128 жители (2021). Сè до 1920-тите било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|58}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на 7 км јужно од градот [[Бојмица]], на извесно растојание од десниот брег на реката [[Вардар]]. == Историја == === Во Отоманското Царство === В XIX век Дабово било македонско село во Кукушката каза. Црквата „[[Црква „Св. Константин и Елена“ - Дабово|Св. Константин и Елена]]“ на источниот крај на селото е од средината на XIX век.<ref name="Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων">{{нмс | url = http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_k2&view=item&id=88&Itemid=345 | title = 17. Ιερός ναός Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης Βαλτοτοπίου | access-date = 23 јуни 2014 | publisher = Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων στην Μητροπολιτική Περιφέρεια Γουμενίσσης- Αξιουπόλεως - Πολυκάστρου μέ κέντρο τό Δήμο Ευρωπού | archivedate = 4 март 2016 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304070558/http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_k2&view=item&id=88&Itemid=345 }}</ref> Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. Дабово (Dabovo) било село во Кукушката каза со 45 куќи на 206 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{Етнография|162 – 163}}</ref> Меѓу 1896 и 1900 г. селото прешло под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>{{наведено списание | last = Шалдевъ | first = Хр | authorlink = Христо Шалдев | coauthors = | year = 1936 | month = Ноемврий | title = Екзархъ Йосифъ I за задачата на Екзархията следъ 1887 год. | journal = Илюстрация Илиндень | publisher = Илинденска организация | location = | volume = 9 | issue = 79 | pages = 1 | doi = | id = | url = http://macedonia.kroraina.com/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_8_issue_9.pdf | format = | accessdate = | langx|hide = | lang = }}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Дѫбово (Дамбово)'' било село во Гевгелиската каза со 276 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ" /><ref>{{МЕС|152}}</ref> Целото село било под въховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во него работела [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Дабово (Dabovo) имало 360 Македонци, сите под егзархијата, и работело бугарско училиште.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|194-195}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Дабово било македонско со 15 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> По податоци на Егзархијата во 1910 г. Дабово било [[чифлиг]]арско село со 43 семејства сочинети од 170 жители Македонци, 17 Роми (150 чифлигари) и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> За време на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] во 1912 г. селскиот кмет на Христо Попдимитров е уапсен од грчката војска и затворен во Берскиот затвор.<ref>{{Генов|162}}</ref> Освен него, тепани и уапсени се Божил Иванов, Пеце Иванов, Петко Георгиев, Иван Караиванов, Васил Балинов, Димо Гонеов, Васил Георчев и попот Димитар.<ref>[http://books.google.bg/books?id=kwwXAQAAIAAJ&q=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2+%D0%94%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D0%B2%D0%BE&dq=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2+%D0%94%D1%8A%D0%B1%D0%BE%D0%B2%D0%BE&hl=bg&sa=X&ei=vzuKUozqNoPKtQbOxoGgCw&ved=0CDQQ6AEwAQ Yonov, Momchil. Complaints and destiny of the Bulgarians in Macedonia during Balkan wars 1912-1913, 1998, стр. 340.]</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека Д’бово (''Дъбово'') пред Балканските војни имало 35 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Оризарци било пропоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Не можејќи да го поднесат теророт на грчката власт, најголем дел од населението морало да се исели во [[Бугарија]] (официјално 88 лица).<ref name="Симовски" /> Во извештај од Солун во април 1914 г. бугарскиот дипломат Сократ Тодоров забележал: {{цитатник|Секојдневно пристигнуваат во Солун цели карвани бегалци од [[Ругуновец|Кара Суле]], Дабово, [[Бојмица]], [[Куфалово]] и [[Мачуково]].<ref>Даскалов, Георги. „Българите в Егейска Македония - мит или реалност“. София, 1996, стр.145.</ref>}} На местото на мештаните се доселени жители на Киздервент во [[Мала Азија]] — [[Македонци]] од [[Охридско]] присилно иселени таму на почетокот на XVIII век за да бидат [[дервенџиство|дервенџии]], чиј јазик и денес е смеса од македонски со турски зборови.<ref>[http://www.promacedonia.org/giliev/dsh/dsh_06.htm Шишманов, Димитър. „Необикновената история на Малоазийските българи“, II издание, „Пони“, София, 2001, стр. 49-50.]</ref><ref>{{Citation |title=Καραλίδου, Φωτεινή, Η περίπτωση ενσωμάτωσης των κατοίκων του Κίζδερβεντ Μ. Ασίας στον ελλαδικό χώρο, μεταπτυχιακή εργασία, τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φ.Λ.Σ., Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη, 1992. |url=http://www.imma.edu.gr/macher/ulit/history/35.html |accessdate=23 март 2010 |archivedate=23 декември 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091223081918/http://www.imma.edu.gr/macher/ulit/history/35.html }}</ref> Во 1926 г. селото е преименувано во Валтотопи.<ref>{{Citation |title=Δημήτρης Λιθοξόου. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971 |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm }}</ref> Во 1928 г. селото е попишано со 373 жители<ref name="Симовски" /> од кои 318 лица (89 семејства) биле дојденци, а останатите мештани.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=20 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> == Население == {{Пописи-ЕМ|380|435|521|431|414|346|315|215|128}} == Културни и природни знаменитости == ;Цркви * „[[Црква „Св. Константин и Елена“ - Дабово|Св. Константин и Елена]]“ од средината на XIX век * „[[Црква „Воздвижение на Чесниот Крст“ - Дабово|Воздвижение на Чесниот Крст]]“ на северниот крај од селото == Личности == * [[Васил Балинов]] (1865 – ?) — терорист и куриер на [[ВМОРО]] * Димитар Николов (1890 – ?) — борец во [[Македонско-одрински доброволни чети|МОО]], Нестројна чета на XV Штипска дружина<ref>{{МОО|501}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] eunyxwhzqxpih3nwrgdish6l8at0qk4 0 174388 5603227 5580181 2026-08-02T15:11:05Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603227 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Извор |name_local = Πηγή |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Извор во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Извор | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 0 | ГШ_сек = 36 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 29 | ГД_сек = 56 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 41 |lat_min = 0.36 |lon_deg = 22 |lon_min = 29.56 |elevation_min = |elevation = 200 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Бојмица |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 105 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Извор''' ({{langx|el|Πηγή}}, ''Пиги''; до 1921 г. ''Ίσβορος'', ''Изворос''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/169497 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 105 жители (2021). Сè до 1920-тите било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|59}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на околу 6 км северозападно од градот [[Бојмица]]. Црквата, сместена крај реката [[Коџа Дере (притока на Вардар)|Коџа Дере]] го носи името „[[Црква „Св. Илија“ - Извор|Св. Илија]]“.<ref>[http://www.axioupoli.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=43&Itemid=56 Извор на сайта на Дем Боймица]{{Dead link|date=февруари 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> Во неа има икони од кулакискиот зограф [[Николаос Константину]].<ref name="Ταξιδεύοντας">{{нмс| url=https://www.culture.gr/DocLib/taxidevodas_me_tous_zografous.pdf | title= Ταξιδεύοντας με τους ζωγράφους|access-date = 23 јуни 2018 |publisher= Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Εφορεία Αρχαιοτήτων Κιλκίς}}</ref> == Историја == === Во Отоманското Царство === Во XIX век Извор било македонско село во Гевгелиската каза. Во 1895–1896 г. во селото е основан комитет на [[ВМОРО]].<ref name="Докторов.52">„Борбите в Македония – Спомени на отец Герасим, Георги Райков, Дельо Марковски, Илия Докторов, Васил Драгомиров“, Борис Йорданов Николов, ИК „Звезди“, 2005 г., стр. 52, ISBN 954-9514-56-0</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Изворъ'' било село во Гевгелиската каза со 190 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|152}}</ref> [[Бугарска пропаганда во Македонија|Бугарската пропаганда]] правела напори во Извор и целото село било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Извор (Izvor) имало 200 Македонци под егзархијата и во него работело бугарско училиште.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|194 – 195}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Извор било македонско со 10 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> По податоци на Егзархијата во 1910 г. Извор било [[чифлиг]]арско село со 28 семејства сочинети од 159 жители Македонци и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61 – 69.</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека пред Балканските војни ''Извор'' се состоел од 22 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Таа година населението броело 150 жители, кои во 1920 г. пораснале на 244 лица.<ref name="Симовски" /> Поради исклучително тешките услови за живот намерно наметнати од грчките власти, речиси сите жители го напуштиле селото со исклучок на 3 семејства, преселувајќи се во [[Бугарија]] (претежно во [[Пловдив]]) и во селото [[Моин]], [[Гевгелиско]].<ref name="Симовски" /> На нивно место властите довеле [[Грци|грчки]] доселеници. Во 1928 г. Извор веќе било чисто дојденско село со 47 семејства сочинети од 180 лица.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Денес населението на селото се состои претежно од грчки дојденци од [[Понд]], малку од [[Тракија]], [[Власи]] и малку мештани. Во 1940 г. во Извор е попишан 291 жител, од кои само 20 Македонци, а останатите дојденци.<ref name="Симовски" /> Селото настрадало во [[Втора светска војна|Втората светска војна]] од соработници на окупаторот, како и во [[Граѓанската војна во Грција|Граѓанската војна]], кога грчката власт принудно го преселила населението во [[Бојмица]] и [[Нова Кавала]]. По војните помалку од половина од населението се вратило во Извор.<ref name="Симовски" /> Две македонски семејства се иселиле во [[НР Македонија]], а грчките доселеници се преселиле во [[Солун]] и [[Бојмица]]. Во селото се доселиле [[Власи]] од [[Голема Ливада]], Ениџевардарско, и ги купиле имотите на преселените доселенички семејства.<ref name="Симовски" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|291|139|178|146|135|100|183|152|105}} == Личности == [[Податотека:Тодор Симовски.jpg|мини|Тодор Симовски]] * [[Тодор Симовски]] (1924 – 1998) — историчар на Егејска Македонија и национален деец * [[Атанас Ичов|Атанас Христов Николов]] (Тане Ичев, 1872 - по 1943) — револуционер, деец на [[ВМОРО]] * [[Борис Изворски]] (1887 – 1928) — револуционер, војвода на ВМРО * Гоно Димитров — револуционер, деец на ВМОРО<ref name="Докторов.52"/> * Дељо Новаков — револуционер, деец на ВМОРО<ref name="Докторов.52"/> * Зафир Танчев — револуционер, деец на ВМОРО<ref name="Докторов.52"/> * Лазар Делев — револуционер на ВМОРО, четник на [[Петар Христов - Германчето]]<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903-1908“, ДА - Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.39]</ref> * Мито Георгиев Делев — револуционер, деец на ВМОРО<ref name="Докторов.52"/> * Мито Колев Христов — револуционер, деец на ВМОРО<ref name="Докторов.134">„Борбите в Македония – Спомени на отец Герасим, Георги Райков, Дельо Марковски, Илия Докторов, Васил Драгомиров“, Борис Йорданов Николов, ИК „Звезди“, 2005 г., стр. 134, ISBN 954-9514-56-0</ref> * Мито Траев Радналиев (? – 1905) — револуционер, деец на ВМОРО, убиен на 1 март 1905 г. во месноста Бачово кај [[Смол]]<ref name="Докторов.135">„Борбите в Македония – Спомени на отец Герасим, Георги Райков, Дельо Марковски, Илия Докторов, Васил Драгомиров“, Борис Йорданов Николов, ИК „Звезди“, 2005 г., стр. 135, ISBN 954-9514-56-0</ref> * Стојко Дељов Новаков — револуционер, деец на ВМОРО<ref name="Докторов.134"/> * [[Стојан Димитров]] (? - 1925) — револуционер на ВМОРО * Тане Димитров — револуционер, деец на ВМОРО<ref name="Докторов.134"/> * Христо Николов Ќучуков — револуционер, деец на ВМОРО<ref name="Докторов.52"/> * Христо Трајанов (1882 – 1905) — револуционер, деец на ВМОРО * Јане Митрев Кехајов — револуционер, деец на ВМОРО<ref name="Докторов.52"/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Pigi, Kilkis}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Извор (Гуменџиско)]] 9w6pyzyqbp4lstnc59804a4xmdxdqkt 0 174438 5603272 5580600 2026-08-02T17:26:01Z Gurther 105215 5603272 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Петгас |name_local = Πεντάλοφος |image_skyline = Petgas.JPG |caption_skyline = Поглед на селото |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Петгас во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Петгас | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 55 | ГШ_сек = 46 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 24 | ГД_сек = 37 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 55.46 |lon_deg = 22 |lon_min = 24.37 |elevation_min = |elevation = 450 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Гуменџе |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 155 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Петгас''' или '''Петг’с''' ({{langx|el|Πεντάλοφος}}, ''Пендалофос''; до 1926 г. ''Πέτγα'', ''Петга''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/171485 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 155 жители (2021). Сè до 1920-тите било населено исклучиво со [[Македонци]], кои денес се големо мнозинство во него.<ref name="Симовски">{{Симовски|2|64}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на 6 км југозападно од [[Гуменџе]], на југоисточнтие падини планината [[Пајак (планина)|Пајак]]. Кај селото е сместен [[Петгаски манастир|Петгаскиот манастир „Св. Никодим Светогорец“]], метох на светогорскиот манастир [[Симонопетра]]. == Историја == === Во Отоманското Царство === [[Податотека:Petgas church icon.JPG|мини|250п|Избришан живопис пред влезот на црквата „[[Црква „Св. Петар и Павле“ - Петгас|Св. Петар и Павле]]“]] На 1,9 км југоисточно от селото и на 2,3 км северозападно од [[Геракарци]], од десната страна на колскиот пат Петгас – Геракарци се наоѓа месноста Тумба. На овој рид е откриена [[антика|античка]] населба, прогласена за заштитен споменик во 1996 г.<ref name="Διαρκής κατάλογος">{{нмс | url = http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=19848&v17= | title = ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/57683/3282 π.ε./17-4-1996 - ΦΕΚ 294/Β/3-5-1996 | access-date = 26 јуни 2018 | publisher = Διαρκής κατάλογος κηρυγμένων αρχαιολογικών τόπων και μνημείων | archivedate = 9 јули 2021 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20210709182934/http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=19848&v17= }}</ref> Во XIX век Петгас било чисто македонско село во Ениџевардарската каза. Црквата „[[Црква „Св. Петар и Павле“ - Петгас|Св. Петар и Павле]]“ е од средината на XIX век.<ref name="Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων">{{нмс | url = http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=52 | title = 6. Ιερός ναός Αγίων Πέτρου και Παύλου Πεντάλοφου | access-date = 24 јуни 2014 | publisher = Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων στην Μητροπολιτική Περιφέρεια Γουμενίσσης- Αξιουπόλεως - Πολυκάστρου μέ κέντρο τό Δήμο Ευρωπού}}{{Dead link|date=март 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На австроунгарската воена карта селото е обележано како Петгиз (''Petjes, Petgiz''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис како Петгас (''Πέτγας''), христијанско село. Според Николаос Схинас („Οδοιπορικαί σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, Νέας οροθετικής γραμμής και Θεσσαλίας“) во средината на 1880-тите Петгис (''Πέτγκις'') било село со 38 христијански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 14 јули 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) в 1900 година в Петгъс живеят 330 [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Според [[Христо Силјанов]] по [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во 1904 г. целото село прешло под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>{{Силянов|2|126}}</ref> По податоци на егзархискиот секретеар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. Петгаз (''Petgaz'') имало 376 Македонци, сите под Егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102-103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Петгас било македонско со 56 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> [[Податотека:Petgas church.JPG|мини|250п|Црквата „[[Црква „Св. Петар и Павле“ - Петгас|Св. Петар и Павле]]“]] Сепак, во селото продолжила битката помеѓу [[грчка пропаганда во Македонија|грчката]] и [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. По [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] во 1909 г. жителите на селото (''Пет гъз'') испратиле телеграма до Отоманскиот парламент, жалејќи се дека црквата и училиштето се затворени веќе четири години од причини кои не им биле познати.<ref>{{Македония Сборник|538}}</ref> Според податоци на кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. во Петг’з (''Петгъз'') имало бугарски учител назначен од Егзархијата, но властите не дозволувале отворање на бугарското училиште поради статуквото.<ref name="Извори 86">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 год. – В: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 86 }}</ref> По податоци на Егзархијата во 1910 г. Петгас било [[чифлиг]]арско село со 65 семејства сочинети од 323 жители Македонци и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека селото Петгас (''Πέτγας'') има 300 [[Бугарска егзархија|егзархисти]] и 50 [[Цариградска патријаршија|патријаршисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека пред Балканските војни ''Петгаз'' имал 120 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|28}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Петгас бил пропоен кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1912 г. селото е заведено како населба со христијанска религија [[македонски јазик]]. На пописот од 1913 г. Петгас (''Πέτγας'') имал 331 жител (182 мажи и 149 жени).<ref name="lithoksou"/> Во 1920 г. се попишани 302 жители.<ref name="Симовски" /> Во 1924-1925 г. 114 жители (20 семејства) биле принудени да се иселат во [[Бугарија]].<ref name="Симовски" /> и нивните имоти се ликвидирани.<ref name="lithoksou"/> На нивно место властите доселиле [[Грци]] од странство. Во 1928 г. селото броело 266 жители, од кои 104 лица (27 семејства) биле грчки дојденци.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Во 1926 г. селото е преименувано во Пендалофос. На пописот од 1940 г. е забележано дека селото имал 319 жители, од кои само 40 биле грчки дојденци. Ова се должи на фактот што во меѓувреме голем дел од дојденците се преселиле во полските села.<ref name="Симовски" /> Селото настрадало во [[Народноослободителна борба во Егејска Македонија|Втората светска војна]], а особено во [[Граѓанската војна во Грција|Граѓанската војна]] кога монархистичките власти принудно ги иселиле неговите жители во полските ениџевардарски села. Селото не било обновено веднаш, и затоа на пописот од 1951 г. се води како напуштено, но веќе во 1961 г. во Петгас се попишани 272 лица.<ref name="Симовски" /> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Петгас преименувани со службен указ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Цигарчи Камен<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> || Τσιγάρτσι Κάμιν|| Ксиролитија|| Ξηρολιθιά<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1049}}</ref>||возвишение на ЈИ од [[Рамна (Гуменџиско)|Рамна]] и на С од [[Цигарево]]<ref name="Ген"/> |- || Голем Дол<ref name="Ген"/>|| Γκολέμ Ντόλ|| Мегалос Лакос|| Μεγάλος Λάκκος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||река на Ј од Рамна<ref name="Ген"/> |- || Дуков Рид<ref name="Ген"/>|| Δούκοφριτ|| Рахи Дука|| Ράχη Δούκα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||возвишение на ЈЗ од Рамна<ref name="Ген"/> |- || Бесина<ref name="Ген"/>|| Μπεσίνα|| Лекани|| Λεκάνη<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на З од Рамна<ref name="Ген"/> |- || Бачилка<ref name="Ген"/>|| Μπατσίλκο|| Тирокомејон|| Τυροκομεΐον<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||возвишение на ЈЗ од Петгас и на СЗ од Рамна<ref name="Ген"/> |- || Грамајци<ref name="Ген"/>|| Γκραμάϊτσι|| Петротон|| Πετρωτόν<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||возвишение на ЈЗ от Петгас и на С од Рамна (529,6 м)<ref name="Ген"/> |- || Пресекта<ref name="Ген"/>|| Πρεσέκτα|| Ставродроми|| Σταυροδρόμι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||месност на ЈЗ од Петгас <ref name="Ген"/> |- || Берковица<ref name="Ген"/>|| Μπέρκοβιτς|| Ститос|| Στήθος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||возвишение на З од Петгас <ref name="Ген"/> |- || Албанџинде<ref name="Ген"/>|| Άλμπαντσίντε|| Агриомилиес|| Άγριομηλιές<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||возвишение на СЗ од Петгас<ref name="Ген"/> |- || Муркова Тумба<ref name="Ген"/>|| Μούρκοβα Τούμπα|| Псилома|| Ψήλωμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/>||возвишение на И од Петгас (422 м)<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|319|0|272|263|225|231|191|203|155}} == Културни и природни знаменитости == ;Верски објекти * [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Петгас|Црква „Св. Петар и Павле“]] од околу 1850 г. * [[Петгаски манастир]] („Св. Никодим Светогорец“) од 1981 г. == Личности == * Георги Пенев Трпчев (1922 – 1945) — подофицер во Бугарија, загинал во Втората светска војна<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 3, а.е. 112, л. 1</ref> * [[Дионис Даулов]] (1873 – 1951) — револуционер, четник на [[ВМОРО]] * Иван Георгиев Политика — револуционер на ВМОРО, четник на [[Штерјо Јунана]]<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903-1908“, ДА - Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.56]</ref> * Минко Калцев — револуционер, четник на ВМОРО<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София, 2009, стр. 305</ref> * Мине Гонов — револуционер на ВМОРО, четник на [[Аргир Манасиев]]<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903-1908“, ДА-Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.25]</ref> * [[Христо Георгиев (револуционер)|Христо Георгиев]] (1878 – ?) — револуционер, војвода на ВМОРО * Христо Пројчаков — револуционер, четник на ВМОРО.<ref>Бабев, Иван, „Македонска голгота – Спомени и изповеди от Ениджевардарско“, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София, 2009, стр. 310, 316</ref> * Христо П. Тенков (1882 – ?) — борец во [[Македонско-одрински доброволни чети|МОО]] од четата на Ичко Димитров и четата на [[Иван Палљошев]]<ref>{{МОО|700}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] [[Категорија:Пајак (планина)]] j6cpqq2smfw0mj1tfaif4gyjx4g5oju 0 174439 5603218 5580602 2026-08-02T14:50:06Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603218 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Петрово |name_local = Άγιος Πέτρος |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Петрово во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Петрово | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 52 | ГШ_сек = 02 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 34 | ГД_сек = 59 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 52.02 |lon_deg = 22 |lon_min = 34.59 |elevation_min = |elevation = 30 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Ашиклар |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 1291 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Петрово''' или '''Петрево''' ({{langx|el|Άγιος Πέτρος}}, ''Агиос Петрос''; до 1927 г. ''Πέτροβο'', ''Петрово''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/170173 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>), на турски '''Педрели''' — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 1.291 жители (2021). Сè до 1920-тите било населено исклучиво со [[Македонци]] кои денес сепак се многубројно малцинство во селото.<ref name="Симовски">{{Симовски|2|64-65}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа во запедниот крај на [[Солунско Поле|Солунското Поле]], југоисточно од [[Гуменџе]] и на 16 км јужно од [[Бојмица]].<ref name="Симовски" /> == Историја == === Во Отоманското Царство === В XIX век Петрово е чисто българско село в Ениджевардарска каза на Османската империя. Во 1848 г. рускиот славист [[Виктор Григорович]] („Очерк путешествия по Европейской Турции“) го опишал ''Петрово'' како македонско село.<ref>Нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>{{Григорович|91}}</ref> Во црквата „[[Црква „Св. Петар и Павле“ - Петрово (Ениџевардарско)|Св. Петар и Павле]]“ има икони на [[Кулакија|кулакискиот]] зограф [[Маргарит Ламбу]] и петровскиот зограф [[Димитар Вангелов]].<ref name="Ταξιδεύοντας">{{нмс| url=https://www.culture.gr/DocLib/taxidevodas_me_tous_zografous.pdf | title= Ταξιδεύοντας με τους ζωγράφους|access-date = 23 јуни 2018 |publisher= Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Εφορεία Αρχαιοτήτων Κιλκίς}}</ref> Селото го признавало врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Во мај 1880 г. уапсени се старешините на неколку ениџевардарски села и од нив е побарана гаранција дека се доверливи, што би можел да го даде само грчкиот митрополит. Така митрополитот успеал да ги откаже од Егзархијата селата [[Крива (село)|Крива]], [[Баровица]], [[Црна Река (село)|Црна Река]], [[Тушилово]], Петрово, [[Бозец]], [[Постол]], [[Геракарци]] и [[Кониково]].<ref>Кирил патриарх Български. Българската екзархия в Одринско и Македония след Освободителната война 1877-1878. Том първи, книга първа, стр. 354.</ref> На австроунгарската военна карта селото е означено како Педерли (Петрово) (''Pederli (Petrovo)''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис како Петровон (''Πέτροβον''), христијанско село.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 5 август 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) в 1900 година ''Петрево'' има 620 жители, сите [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Според [[Христо Силјанов]], по [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во 1904 г. целото село прешло под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>{{Силянов|2|126}}</ref> По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Петрово (Petrovo) имало 928 Македонци, сите егзархисти.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102-103}}</ref> Меѓутоа, ссоред други извори, дел од жителите на Петрово сепак останале верни на елинизмот и активно учествувале во дејноста на [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчката вооружена пропаганда]], поради што селото го носело прекарот „Македонското [[Сулиоти|Сули]]“.<ref name="Dimos Europou">[http://www.europos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=48&Itemid=104 Портал на поранешната општина Ашиклар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080802234459/http://www.europos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=48&Itemid=104 |date=2 август 2008}}.</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Петрево'' било македонско со 110 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Според податоци на кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. во Петрово имало бугарски учител назначен од Егзархијата, но властите не дозволиле отворање на бугарско училиште поради статуквото.<ref name="Извори 86">{{cite book |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 год. – В: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 86 }}</ref> По податоци на Егзархијата во 1910 г. Петрово имало 110 семејства сочинети од 689 жители Македонци, 10 Роми (299 чифлигари) и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Πέτροβο'') имало 75 [[Бугарска егзархија|егзархисти]] и 850 [[Цариградска патријаршија|патријаршисти]].<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> За време на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] Петрово е окупирано од бугарска војска. Во 1913 г. кметот Н. Новаков е принуден да избега поради упадите на грчки чети. Подоцна 60 грчки војници навалиле на Петрево и ги измачувале селаните Б. Гердан, Г. Бубаќовски, И. Оржанов, Т. Аларов, Й. Рьошев и И. Газлев под сомнение дека кријат пушки.<ref>{{Генов|163, 183}}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека ''Петрово'' пред Балканските војни имало 115 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Петрово било пропоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1912 г. е заведено како село со христијанска религија и [[македонски јазик]]. На пописот од 1913 г. селото (''Πέτροβο, Μπεδρελή'') имало 787 жители, од кои 390 мажи и 397 жени.<ref name="lithoksou"/> Во 1920 г. населението спаднало на 708 лица.<ref name="Симовски" /> Уште во 1914 г. некои семејства се иселиле во [[Бугарија]] поради неподносливите малтретирања на грчката власт. Во 1924-1925 г. принудно биле иселени во Бугарија уште 233 жители (56 семејства),<ref name="Симовски" /> а на нивно место се доселени [[Грци|грчки]] колонисти. Во 1927 г. името на селото е преведено во Агиос Петрос („Свети Петар“). Во 1928 г. селото е претставено како мешано со вкупно 1.907 жители од кои 434 лица (101 семејство) биле грчки дојденци, а останатите биле домородни Македонци.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Во 1940 г. Петрово имало 1.435 жители, од кои, според [[Народноослободителен фронт|НОФ]], 40&nbsp;% ({{дропка|2|5}}) биле староседелски [[Македонци]].<ref name="Симовски" /> Селото настрадало во [[Народноослободителна борба во Егејска Македонија|Втората светска]] и [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна]].<ref name="Dimos Europou"/> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Петрово преименувани со службен указ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Чибулка<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> || Τσιμπούλκα || Кремидакија || Κρεμμυδάκια<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1049}}</ref> || возвишение на Ј од Петрово (94,9 m)<ref name="Ген"/> |- || Сази<ref name="Ген"/> || Σάζι || Псатес || Ψάθες<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || <ref name="Ген"/> |- || Баири<ref name="Ген"/> || Μπαΐρια || Аногия || Ανώγια<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на З од Петрово<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|1.435|1.439|1.583|1.648|1.772|1.917|1.813|1.505|1.291}} == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Петрово (Ениџевардарско)|Црква „Св. Петар и Павле“]] == Личности == [[Податотека:Atanas Petrov Ordzhanov Petrovo IMARO.JPG|мини|250п|Атанас Орџанов]] ; Родени в Петрово * Андон Трајанов — борец во [[Македонско-одрински доброволни чети|МОО]], Нестројна чета на III Солунска дружина, ранет на 9 јули 1913 г.<ref>{{МОО|730}}</ref> * Атанас Каратрајанов (Αθανάσιος Καρατραγιάννης) — гркомански [[андарти|андартски]] деец, агент од III ред,<ref name="manos.90.">{{АГМК|90}}</ref> * [[Атанас Орџанов]] — револуционер, месен раководител на [[ВМОРО]] * Атанасиос Пападопулос (Αθανάσιος Παπαδόπουλος) — гркомански андартски деец, агент од III ред<ref name="manos.90." /> * Божин Арабаџиев — гркомански свештеник и водач на грчката странка во селото, убиен по наредба на Петар Пецанов * Димитар Аларов — гркомански андартски деец, убиен по наредба на Петар Пецанов<ref name="manos.90." /> * [[Димитар Вангелов]] — зограф * Димитар Карастојанов (Δημήτριος Καραστογιάννης) — гркомански андартски деец, четник во гркоманската милиција<ref name="manos.90."/> * Дионисиос Пападопулос (Διονύσιος Παπαδόπουλος) — гркомански андартски деец, четник<ref name="manos.90." /> * Екатерина Ќучукова (Αικατερίνη Κιτσούκη) — гркомански андартски деец, агент од II ред<ref name="manos.90." /> * [[Ичо Калинов]] (Ήλκος Γιοβάνης или Ιωάννης, Илкос Јованис) — гркомански андартски деец * Мицо Орџанов — револуционер, роднина на Атанас Орџанов, убиен од гркомани во родното село<ref name="babev322">Бабев, Иван. Македонска голгота, Македонска голгота, ТАНГРА ТанНакРа ИК, София, 2009, стр.322</ref> * Никола Георгиев (Νικόλαος Γεωργιάδης) — гркомански андартски деец од III ред, четник во селската чета<ref name="manos.90." /> * Никола Карастојанов (Νικόλαος Καραστογιάννης, Николаос Карастојанис) — гркомански андартски деец * Петар Георгиев Димитров (1923 – 1945) — подофицер во Бугарија, загинат во Втората светска војна<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 3, а.е. 105, л. 106</ref> * Поп Манол (Παπα Μανώλης) — гркомански андартски деец, агент од III ред<ref name="manos.90." /> * Поп [[Христо Сакелариев]] — зограф * Сотир Коџабазов (Σωτήριος Κοτζάμπασης) — гркомански андартски деец, четник во милицијата<ref name="manos.90." /> * Ставро (Крсте) Ќучуков (Σταύρος Κιτσούκης) — гркомански андартски деец, агент од II ред<ref name="manos.90." /> * Ст. Карастојанов (Στ. Καρατραγιάννης) — гркомански андартски деец, агент од II ред<ref name="manos.90." /> * Христо Иванов (Χρήστος Ιωαννίδης) — гркомански андартски деец, агент од III ред, организатор на грчка милиција во селото, одржувал врски со [[Дукас Гајдаѕис|Зервас]], убиен по наредба на Петар Пецанов<ref name="manos.90." /> * Христо Попилиев (Χρήστος Παπιλίδης) — гркомански андартски деец од II ред<ref>{{Мазаракис|111}}</ref> ; Поврзани со Петрово * [[Иванчо Карасулията]] (1875 – 1905) — револуционер, војвода на ВМОРО, по татко од петровскиот род Орџановци ; Починати во Петрово * Георгиос Пападопулос (Капетан Никифорос II, ? – 1907) — грчки андартски капетан == Наводи == {{наводи}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Петрово (Ениџевардарско)]] b9wdo79iile1tkq72zq92o83368mfo6 0 174466 5603228 5580976 2026-08-02T15:14:54Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603228 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Шљопинци |name_local = Δογάνης |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Шљопинци во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Шљопинци | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 5 | ГШ_сек = 39 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 31 | ГД_сек = 22 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 41 |lat_min = 5.39 |lon_deg = 22 |lon_min = 31.22 |elevation_min = |elevation = 80 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукуш]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = [[Бојмица]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 18 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Шљопинци''' или '''Шлопинци''' ({{langx|el|Δογάνης}}, ''Доганис''; до 1928&nbsp;г. ''Σλώπνιτσα'', ''Слопница''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/172202 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Σλώπνιτσα -- Δογάνης]</ref> или ''Σλοπ'', ''Слоп'') — [[гевгелиско]] село во [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Населението брои 18 жители (2021) == Географија == Селото се наоѓа 4&nbsp;км јужно од [[Гевгелија]], близу државната граница. Лежи во областа [[Бојмија]], на десниот брег на реката [[Вардар]].<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= II|страници=67-68}}</ref> == Историја == === Во Отоманското Царство === Во XIX век Шљопинци било македонско село во Авретхисарската (Кукушка) каза. „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. ''Шљупници'' (Chliupnitzi) било село во Авретхисарската (Кукушка) каза со 50 домаќинства од вкупно 236 жители, сите [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр.168-169.</ref> Во 1895–96 г. во селото е основан комитет на [[ВМРО]].<ref name="Докторов.52">„Борбите в Македония – Спомени на отец Герасим, Георги Райков, Дельо Марковски, Илия Докторов, Васил Драгомиров“, Борис Йорданов Николов, ИК „Звезди“, 2005 г., стр. 52, ISBN 9549514560</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. Шљопинци било село во Гевгелиската каза со 410 жители, сите [[Македонци]].<ref name="БИМ" /><ref>{{МЕС|152}}</ref> Целото село потпаднало под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. в ''Шљопенци'' (Chliopentzi) имало 420 Македонци,<ref name="БИМ" /> сите под егзархијата, и [[Бугарска пропаганда во Македонија|работело бугарско училиште]].<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, стр.194-195.</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Шљопинца'' било македонско со 60 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Во овој период [[Боривое Милоевиќ]] во селото завел 60 куќи, сите македонски.<ref name="НМЕМ" /> === Во Грција === Како и соседното [[Древено (Гуменџиско)|Древено]], Шљопинци настрадало во [[Балкански војни|Балканските војни]], па затоа во 1913 г. населението се намалило на само 100 жители.<ref name="НМЕМ" /> Истата година е припоено кон Грција по сила на [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. На подрачјето на селото минувала фронтовата линија во [[Македонија во Првата светска војна|Првата светска војна]], поради што 1916 г. ги преместиле неговите жители во Бугарија, кои подоцна се вратиле. Во 1920 г. населението броело 110 жители, повторно сите Македонци.<ref name="НМЕМ" /> Во 1924 г. етничката состојба се променила кога 53 жители решиле да го напуштат селото поради неподносливиот живот создаден од грчкиот режим. На местото на иселените, властите доселиле 27 [[Грци|грчки]] семејства од [[Источна Тракија]] со вкупно 113 дојденци<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref> (или 121 според [[Тодор Симовски|Симовски]])<ref name="НМЕМ" /> Во 1928 г. селото е преименувано во Доганис, кога е попишано како етнички мешана населба со вкупно 180 жители. На пописот во 1940 г. во Шљопинци е заведен 191 жител, од кои само 30 Македонци.<ref name="НМЕМ" /> По [[Грчка граѓанска војна|Грчката граѓанска војна]] во 1951 г. тука живееле 124 лица, по што нивниот број опаднал на 109 во 1961, 77 во 1971 и 58 жители во 1981 г., што се должело на иселување во градовите. Во 1991 г. се попишани 59 жители,<ref name="НМЕМ" /> и селото продолжило да се празни, така што во 2001 имало 49, а во 2011 г. само 38 жители. == Население == {{Пописи-ЕМ|191|124|109|77|58|59|49|38|18}} == Стопанство== Населението се занимава со [[земјоделство]], и тоа со одгледување на [[пченица]], [[памук]] и [[овошје]].<ref name="НМЕМ" /> == Личности == * Андон Николов Малкочов — револуционер, деец на [[ВМРО]]<ref name="Докторов.52"/> * Андон Петров Папуцчиев — револуционер, деец на ВМРО<ref name="Докторов.52"/> * Васил Савов Арџанлиев — револуционер, деец на ВМРО<ref name="Докторов.52"/> * Дино Мицов Трајков — револуционер, деец на ВМРО<ref name="Докторов.52"/> * Илија Георгиев Чаушев — револуционер, деец на ВМРО<ref name="Докторов.52"/> * Илиja Трајанов (1890 – ?) — учесник во Балканските војни, доставувач на залихи<ref>„Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 730.</ref> * Илија Христов Ѓурѓев — револуционер, деец на ВМРО<ref name="Докторов.52"/> * [[Илија Колев|Илија Христов Колев]] (? – 1927) — просветен деец * [[Лазар Цунев]] (? - 1920) — просветен деец * Мицо Трајков — револуционер, деец на ВМРО<ref name="Докторов.52"/><ref name="Докторов.134">„Борбите в Македония – Спомени на отец Герасим, Георги Райков, Дельо Марковски, Илия Докторов, Васил Драгомиров“, Борис Йорданов Николов, ИК „Звезди“, 2005 г., стр. 134, ISBN 9549514560</ref> * Мицо Узун Трајанов — револуционер, деец на ВМРО<ref name="Докторов.52"/> * Никола Караризов — револуционер, деец на ВМРО<ref name="Докторов.52"/> * Сотир Атанасов Дучков — револуционер, деец на ВМРО<ref name="Докторов.52"/> * [[Ташко Мицев|Ташко Мицев Трајков]] (1876 – 1901) — војвода ВМРО * Трајко Ганев (или Гонев, 1885/1887 – ?) — учесник во Балканските војни<ref>„Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 180.</ref> * Христо Карагонов — револуционер, деец на ВМРО<ref name="Докторов.52"/> * Христо Мицев Трајков — револуционер, деец на ВМРО<ref name="Докторов.52"/> == Поврзано == * [[Бојмија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Doganis}} * [http://www.idomeni.gr/paionia/politismos/dogani.html Страница за Шљопинци на грчки портал за Сехово (Идомени)] {{el}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Шљопинци| ]] snc30spl9ylo3vcbbpn71xvkw6rj1d6 0 174480 5603265 5583708 2026-08-02T17:18:56Z Gurther 105215 5603265 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Црна Река |name_local = Κάρπη |image_skyline = ChernaReka095.jpg |caption_skyline = Поглед на селото |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Црна Река во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Црна Река | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 59 | ГШ_сек = 4 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 25 | ГД_сек = 13 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 59.4 |lon_deg = 22 |lon_min = 25.13 |elevation_min = |elevation = 445 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Гуменџе |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 240 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Црна Река''' ({{langx|el|Κάρπη}}, ''Карпи''; до 1926 г. ''Τσέρνα Ρέκα'', ''Церна Река'') — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 240 жители (2021). Населено е со [[Власи]] измешани со [[Македонци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|67}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на 5 км северно од [[Гуменџе]], на источните падини на планината [[Пајак (планина)|Пајак]]. == Историја == === Во Отоманското Царство === [[Податотека:Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου Κάρπης.png|мини|250п|Црквата „Св. Ѓорѓи“]] На крајот од XIX век Црна Рена било едно од [[власи|влашките]] ([[мегленовласи|мегленовлашки]]) села во областа [[Меглен]]. Црквата „[[Црква „Св. Атанасиј“ - Црна Река|Св. Атанасиј]]“ е од средината на XIX век.<ref name="Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων">{{нмс | url = http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=51 | title = 5. Ιερός ναός Αγίου Αθανασίου Κάρπης | access-date = 24 јуни 2014 | publisher = Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων στην Μητροπολιτική Περιφέρεια Γουμενίσσης- Αξιουπόλεως - Πολυκάστρου μέ κέντρο τό Δήμο Ευρωπού }}{{Dead link|date=март 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На австроунгарската военна карта е обележано како Чернарека (''Černareka''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис како Цернарека (''Τσερναρέκα''), хриситјанско село. Според Николаос Схинас („Οδοιπορικαί σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, Νέας οροθετικής γραμμής και Θεσσαλίας“) во средината на 1880-тите Церна Река (''Τσέρνα Ρέκα'') било село со 50 христијански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 14 јули 2019 | publisher = lithoksou.net }}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. во Црна Река (''Църна рѣка'') живееле 400 [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|152}}</ref> Меѓутоа, според [[Густав Вајганд]],<ref>[http://www.promacedonia.org/gw/gw_3_3.html Вайганд, Густав. Етнография на Македония, Глава III. Език, езикови граници и разпространение на националностите в Македония]</ref> и [[Теодор Капидан]]<ref>{{Citation |title=Capidan, Theodor. Meglenoromânii, istoria şi graiul lor, vol. I, Bucureşti, 1925, p. 26. |url=http://www.unibuc.ro/CLASSICA/megleno1/introducere.pdf |accessdate=6 септември 2008 |archivedate=3 март 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303184737/http://www.unibuc.ro/CLASSICA/megleno1/introducere.pdf }}</ref> за разлика од соседните мегленовлашки села [[Конско]], [[Серменин]] и [[Баровица]], македонизацијата во Црна Река не била во напредната фаза. Селото го признавало врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Во мај 1880 г. уапсени се старешините на неколку ениџевардарски села и од нив е побарана гаранција дека се доверливи, што би можел да го даде само грчкиот митрополит. Така митрополитот успеал да ги откаже од Егзархијата селата [[Крива (село)|Крива]], [[Баровица]], Црна Река, [[Тушилово]], [[Петрово (Ениџевардарско)|Петрово]], [[Бозец]], [[Постол]], [[Геракарци]] и [[Кониково]].<ref>Кирил патриарх Български. Българската екзархия в Одринско и Македония след Освободителната война 1877-1878. Том първи, книга първа, стр. 354.</ref> Според секретаря на Егзархијата [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Црна река (Tzerna-reka) има 672 Македонци-[[Цариградска патријаршија|патријаршисти]] и во селото имало грчко училиште.<ref>{{Бранков|102-103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Црна Река било македонско со 115 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> По податоци на Егзархијата во 1910 г. во Црна Река имало 165 семејства сочинети од 943 жители Власи и една црква.<ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Τσερναρρέκα'') имало 270 [[романска пропаганда во Македонија|пороманчени]] и 373 [[Цариградска патријаршија|патријаршиски]] власи.<ref name="lithoksou"/><ref>{{cite book | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | lang = }}</ref> След [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] во 1909 г. жителите на селото испратиле телеграма до Отоманскиот парламент во која се жалат дека училиштето и црквата биле предадени на 40 патријаршиски куќи за сметка на останатите 80 куќи кои сега немале каде да ги исполнуваат своите образовни и духовни потреби.<ref>{{Македония Сборник|537 – 538}}</ref> Во селото правела обиди и [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. Според податоци на кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев, во 1909 г. во Црна Река имало бугарски учител назначен од Егзархијата, но властите не го дозволиле отворањето на бугарското училиште поради статуквото.<ref name="Извори 86">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 год. – В: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 86 }}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека Црна Река пред Балканските војни имала 125 куќи на Власи христијани.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> === Во Грција === Во 1912 г. Црна Река е заведена како село со христијанска религија и [[влашки јазик]]. На пописот од 1913 г. селото имало 812 жители (423 мажи и 389 жени).<ref name="lithoksou"/> По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Црна Река била припоена кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1920 г. 696 жители како последица од [[Македонија во Првата светска војна|Првата светска војна]].<ref name="Симовски" /> Во 1920-тите Грчките власти правеле притисок врз извесни жители, поради што се ликвидирани 3 имоти на жители преселени во [[Бугарија]].<ref name="lithoksou"/> Во 1926 г. селото е преименувано во Карпи.<ref name="lithoksou"/><ref>{{Citation |title=Δημήτρης Λιθοξόου. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971 |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm }}</ref> Во Црна Река немало доселување на Грци, така што во 1928 г. селото е заведено со 846 жители, сите мештани. Во 1940 г. селото нараснало на 1.110 лица.<ref name="Симовски" /> Селото настрадало во [[Народноослободителна борба во Егејска Македонија|Втората светска војна]] кога есента 1944 г. било изгорено од германската војска и домашните соработници.<ref name="Симовски" /> За време на [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна]] во 1947 г. грчките власти ги раселиле жителите на Црна Река во [[Гуменџе]] и [[Горгопик]], но по војната жителите се вратиле. Во оваа војна селото дало многу жртви, а одделни борци и семејства биле приморани да се преселат во [[НР Македонија]] и некои [[Источен блок|источноевропски земји]]. Поради ова, во 1951 г. населението се намалило на 763 жители и продолжило да опаѓа, овојпат поради преселувањето во поголемите градови.<ref name="Симовски" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|1.110|763|880|665|493|391|400|369|240}} {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Црна Река преименувани со службен указ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Пац<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> || Πάτσι || Полидроми || Πολύδρομον<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1049}}</ref> || месност на ЗСЗ од Црна Река<ref name="Ген"/> |- || Тарастина<ref name="Ген"/> || Γαραστίνα || Мандрија || Μαντριά<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || шума на СЗ од Црна Река<ref name="Ген"/> |- || Валераци<ref name="Ген"/> || Παλάρτοι || Мелисија || Μελίσσια<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река и месност на С од Црна Река<ref name="Ген"/> |- || Понор<ref name="Ген"/> || Πανώρ || Панорама || Πανώραμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на СИ од Црна Река (466,8 м)<ref name="Ген"/> |- || Кодру Ковач<ref name="Ген"/> || Κόντρου Κουβάτ || Петалос || Πεταλάς<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на ЈИ од Црна Река (425,1 м)<ref name="Ген"/> |- || Мехмет Фадана<ref name="Ген"/> || Μεμέτ Φαντάνα || Вриси || Βρύση<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на ЈИ од Црна Река<ref name="Ген"/><ref name="Ген"/> |- || Вале Маре<ref name="Ген"/> || Βάλε Μάρε || Мег. Потами || Μεγ. Ποτάμι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на СИ од Црна Река, притока на Латомирица<ref name="Ген"/> |- || Скупиот<ref name="Ген"/> || Σκουπιότ || Скопија || Σκοπιά<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на И од Црна Река<ref name="Ген"/> |- || Прнар<ref name="Ген"/> || Παρνάρ || Пурнарија || Πουρνάρια<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на И од Црна Река<ref name="Ген"/> |- || Паделишта<ref name="Ген"/> || Παδελίστα || Аплорема || Άπλόρεμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на СИ од Црна Река, името на Латомирица в горното ѝ течение<ref name="Ген"/> |- || Јабалкуто<ref name="Ген"/> || Ίμπάλκουτο || Милиес || Μηλιές<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на ИСИ од Црна Река (338 м)<ref name="Ген"/> |- || Вртук<ref name="Ген"/> || Βαρτούκι || Фидота || Φιδωτά<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || врв на СЗ од Црна Река<ref name="Ген"/> |- || Гумерџоса<ref name="Ген"/> || Γκουμερτζόσα || Кумариес || Κουμαριές<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || врв на СЗ од Црна Река<ref name="Ген"/> |- || Карлес<ref name="Ген"/> || Κάρλες || Краниес || Κρανιές<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || врв на СЗ од Црна Река<ref name="Ген"/> |- || [[Гандач]]<ref name="Ген"/> || Γκαντάτσι || Кокинопетра || Κοκκινόπετρα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || врв на СЗ од Црна Река (1.607,4 м)<ref name="Ген"/> |- || Гуругаса<ref name="Ген"/> || Γκουρουγκάσα || Сапија || Σάπια<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || врв на СЗ од Црна Река (1.248 м)<ref name="Ген"/> |- || Урџана<ref name="Ген"/> || Ούρτζάνα || Аркуда || Άρκούδα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || врв на СЗ од Црна Река<ref name="Ген"/> |- || Падикоферка<ref name="Ген"/> || Παδικοφέρκα || Фтерес || Φτέρες<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || врв на СЗ од Црна Река<ref name="Ген"/> |- || Баруци<ref name="Ген"/><ref name="ЮНА 50">{{ЮНА 50}}</ref> или Барущи || Μπαρούστι || Митакас || Μύτακας<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || врв на СЗ од Црна Река (1.006,6 м)<ref name="Ген"/> |- || Вале Дулуни<ref name="Ген"/> || Βάλε Ντουλούνι || Дирема || Δίρεμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на С од Црна Река, десна притока на [[Коџа Дере (притока на Вардар)|Коџа Дере]]<ref name="Ген"/> |- || Пресека<ref name="Ген"/> || Περσέκα || Лемос || Λαιμός<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на С од Црна Река<ref name="Ген"/> |- || Цанга<ref name="Ген"/> || Τσάγκα || Ститос || Στήθος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на С од Црна Река<ref name="Ген"/> |- || Вале Мисали<ref name="Ген"/> или Вале Мисале || Βάλε Μισάλε || Рема Михали || Ρέμα Μιχάλη<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на С од Црна Река, во горното течение наречена наречена Паделишта<ref name="Ген"/> |} == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Црна Река|Црква „Св. Атанасиј“]] од средината на XIX век * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Црна Река|Црква „Св. Ѓорѓи“]] == Личности == [[Податотека:Athanasios Betsis from Tsarna Reka.png|мини|200п|Атанас Бечев]] ; Родени во Црна Река * [[Атанас Бечев]] (Αθανάσιος Μπέτσης,? – 1912) — селски раководител на [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчката пропаганда]],<ref name="kilkis24">[http://www.kilkis24.gr/%CF%84%CE%B1-%CE%B3%CE%B5%CE%B3%CE%BF%CE%BD%CF%8C%CF%84%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%AF%CE%BB%CE%B9%CE%BD%CF%84%CE%B5%CE%BD-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%B1/ Τα γεγονότα του Ίλιντεν και η Παιονία] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130314081112/http://www.kilkis24.gr/%cf%84%ce%b1-%ce%b3%ce%b5%ce%b3%ce%bf%ce%bd%cf%8c%cf%84%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%af%ce%bb%ce%b9%ce%bd%cf%84%ce%b5%ce%bd-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b7-%cf%80%ce%b1%ce%b9%ce%bf%ce%bd%ce%af%ce%b1/ |date=2013-03-14 }}, www.kilkis24.gr, 19.03.2012 г.</ref> * [[Ламбрина Кирова|Ламбрина Георгиева Кирова]] (р.1925-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] и ЕЛАС за Егејскиот дел на Македонија * [[Трајко Дурчовски]] (р. 1943) — уметник и поет * [[Трајанос Гагос]] (1960 – 2010) — папиролог во Грција и САД ; Починати во Црна Река * Андон Иванов Терзиев — револуционер, деец на [[ВМОРО]], убиен во април 1905 г. кај Црна Река<ref name="Докторов.135">„Борбите в Македония. Спомени на отец Герасим, Георги Райков, Дельо Марковски, Илия Докторов, Васил Драгомиров“, Борис Йорданов Николов, ИК „Звезди“, 2005 г., стр. 135, ISBN 954-9514-56-0</ref> заедно со Тане Тумбенчето<ref>{{Силянов|2|165}}</ref> * Гоне Балабанов (? – 1904) — револуционер на ВМОРО * Гоне Дојамов (1880 – 1948), [[андарти|андартски]] деец * Миљо Понов Камберов (? – 1904) — револуционер од [[Гевгелија]], четник на ВМОРО, загинал на 26 јуни 1904 г. во Падалишта кај Црна Река<ref name="Докторов.131">„Борбите в Македония – Спомени на отец Герасим, Георги Райков, Дельо Марковски, Илия Докторов, Васил Драгомиров“, Борис Йорданов Николов, ИК „Звезди“, 2005 г., стр. 131, ISBN 954-9514-56-0</ref> * Михаил Христо Златарев (? – 1904) — револуционер од [[Ошин]], деец на ВМОРО, убиен на 26 јуни 1904 г. во Падалишта кај Црна Река<ref name="Докторов.137">„Борбите в Македония – Спомени на отец Герасим, Георги Райков, Дельо Марковски, Илия Докторов, Васил Драгомиров“, Борис Йорданов Николов, ИК „Звезди“, 2005 г., стр. 137, ISBN 954-9514-56-0</ref> * Тане Тумбенчето (? – 1905) — револуционер на ВМОРО, четник на [[Апостол Петков]]<ref>{{Псевдоними|95}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Karpi}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] [[Категорија:Пајак (планина)]] 7th5uir7pqc6qkcabip3nnx8e8mfbmv 0 174561 5603275 5580647 2026-08-02T17:27:32Z Gurther 105215 5603275 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција|name=Рамна|name_local=Ομαλό|image_skyline=|caption_skyline=|image_map={{ПолКарта | Егејска Македонија Синтика | ширина = | опис = <center>Местоположба на Рамна во општината [[Синтика (општина)|Синтика]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Рамна | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 15 | ГШ_сек = 48 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 23 | ГД_мин = 11 | ГД_сек = 56 | ГД_прав = E }}|map_caption=Местоположба во областа|lat_deg=41|lat_min=16|lon_deg=23|lon_min=12|elevation=80|periph=[[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]|periphunit=[[Сер (округ)|Серски]]|municipality=[[Синтика (општина)|Синтика]]|municunit=Петрич|population_as_of=2011|population=161}}'''Рамна''' ({{langx|el|Ομαλό}}, ''Омало''; до 1928 г. ''Ράμνα, Рамна<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/170111|title=Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας|publisher=Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece|accessdate=31 март 2024}}</ref>'') — село во [[Валовишко]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Синтика (општина)|Синтика]] на [[Сер (округ)|Серскиот Округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], [[Грција]]. Населението брои 161 жител (2011). == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во подножјето на планината [[Беласица]], северно од [[Бутковското Езеро]], на 8 км источно од селото [[Ветрен (Валовишко)|Ветрен]], на надморска височина од 80 м. Тоа е потполно споено со соседното [[Турчели]].''<ref name=":04">{{НМЕМ|дел=II|страница=206}}</ref>'' == Историја == === Во Отоманското Царство === Од името на селото се гледа дека првично било [[Македонци|македонско]]. Во [[19 век|XIX век]] Рамна било влашко село во Демирхисарската (Валовишка) каза на [[Серски Санџак|Серскиот Санџак]]. Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во [[1873]] г. во ''Рамна (Ramma)'' имало 106 домаќинства и 350 жители [[Власи]].<ref>{{Етнография|136-137}}</ref> Во 1891 година [[Георги Стрезов]] за селото напишал:{{Цитатник|Равна, источно од [[Горно Порој|Порој]] и северозападно од [[Валовишта]], на [[Беласица]]. Жителите се само Власи, од кои најмногу се занимаваат со сточарство. Грчка црква; 60 влашки куќи.<ref>[https://www.strumski.com/books/Georgi_Strezov_za_Iztochna_Makedonia.pdf Стрезов, Г. Два санджака от Източна Македония. Периодично списание на Българското книжовно дружество в Средец, кн.XXXVII-XXXVIII, 1891, стр. 859.]</ref>}}Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] г., во селото Рамна имало 550 жители [[Власи]].<ref>{{МЕС|185}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Рамна било македонско со 20 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> === Во Грција === За време на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] селото е окупирано од [[Царство Бугарија|Бугарија]], но по [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]] во 1913 г. е припоено кон Грција согласно [[Букурешкиот договор]]. Таа година селото броело 469 жители, кои поради војните во 1920 г. се намалиле на 127 лица, а во 1928 г. само со 44.''<ref name=":04" />'' Истата година, името на селото било променето во Омало (''Ομαλό'').''<ref name=":1" />'' По [[Граѓанската војна во Грција|Граѓанската војна]] (1946 - 1949) селото е поместено во близина на патот Кукуш-Валовишта, на надморска од 80 метри.''<ref name=":04" />'' == Население == {{Пописи-ЕМ|288|277|312|153|186|191|147|161}} == Самоуправа и политика == Во 1918 година, селото станало самостојна општина. Општината Рамна била приклучена во општината [[Хаџи Бејлик]] во 1926 година.''<ref name=":04" />'' Селото припаѓа на општинската единица Петрич со седиште во селото [[Ветрен (Валовишко)|Ветрен]], која припаѓа на поголемата општина [[Синтика (општина)|Синтика]], во округот [[Сер (округ)|Сер]]. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Хаџи Бејлик, во кој влегува и [[Хаџи Бејлик|истоименото село]]. == Личности == ;Родени во Рамна * [[Кочо Кукулич]] (Коста Кукулич, ? - 1883) — ајдутин ;Починати во Рамна * [[Павел Жељазков]] (1881 - 1906) — револуционер на [[ВМРО]] == Наводи == {{наводи}} {{Синтика}} [[Категорија:Синтика]] [[Категорија:Беласица]] 5556u2fmlcsta1ee3ec8gbi91c0eh7l 0 174566 5603197 5580794 2026-08-02T13:45:20Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603197 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Средна Маала |name_local = Μεσαία |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Синтика | ширина = | опис = <center>Местоположба на Средна Маала во [[Сер (округ)|Серскиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Средна Маала | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 23 | ГШ_сек = 15 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 23 | ГД_мин = 16 | ГД_сек = 29 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 41 |lat_min = 23.15 |lon_deg = 23 |lon_min = 16.29 |elevation_min = |elevation = 310 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Сер (округ)|Серски]] |prefec = |municipality = [[Синтика (општина)|Синтика]] |municunit = Петрич |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = |population = иселено |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Средна Маала''' или '''Орта Маала''' ({{langx|el|Μεσαία}}, ''Месеја''; до 1927 г. ''Ορτά Μαχαλέ'', ''Орта Махале'',<ref name=":2">{{наведена книга|title=Απαρίθμησις των Κατοίκων των Νέων Επαρχιών της Ελλάδος του Έτους 1913|first=|last=Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής|publisher=Εθνικό Τυπογραφείο|year=1915|location=Αθήνα|page=49|url=http://dlib.statistics.gr/Book/GRESYE_02_0101_00009.pdf}}</ref> ''Ορτά Μαχαλά'', ''Орта Махала''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/169133 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref><ref name=":0">{{нмс|url=https://www.eetaa.gr/metaboles/oikmet_details.php?id=18061|title=Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών|website=ΕΕΤΑΑ|accessdate=13 декември 2022}}</ref><ref name=":3">{{наведена книга|title=Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920 - Πραγματικός πληθυσμός|first=|last=Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής|publisher=Εθνικό Τυπογραφείο|year=1921|location=Αθήνα|page=282|url=http://dlib.statistics.gr/Book/GRESYE_02_0101_00016.pdf}}</ref>) — поранешно село во [[Валовишко]], [[Егејска Македонија]], на територијата на денешната општина [[Синтика (општина)|Синтика]] на [[Сер (округ)|Серскиот Округ]], Грција. Било населено со [[Јуруци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|203-204}}</ref> == Географија == Селото се наоѓало на најисточните падини на [[Беласица]], источно од денешната бугарско-грчка граница.<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> == Историја == === Во Отоманското Царство === На крајот од XIX век селото било дел од селата Јуруклери во Петричката каза, во кои влегувале [[Горна Маала (Валовишко)|Горна Маала]] (Дере Маала) и [[Долна Маала (Валовишко)|Долна Мала]] (Ашаја Маала).<ref name="Симовски"/> Трите села понекогаш се сметале за едно, наречено Јурук Маало,<ref>{{Карта 1904}}</ref> на македонски наречено и '''Тополник'''. Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. ''Тополник'' (Topolnik) е село во 76 домаќинства на 190 жители [[муслимани]].<ref>{{Етнография|136-137}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од 1900 г. Средна Маала (''Срѣдня Махала'') било село во Петричката каза со 390 жители, сите Турци.<ref>{{МЕС|187}}</ref> Истовремено во Демирхисарска кааза К’нчов посочува и село Средни Тополник (''Срѣдни Топалникъ'') со 450 жители Турци.<ref>{{МЕС|185}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Истата година селото е заведено со 478 жители.<ref name="Симовски" /> На 28 декември 1919 г. е создадена општината Дере Маала,<ref name="Симовски"/> во која влегле Горна и Долна Маала, јуручкото село [[Хан Дере]] и македонското село [[Тополница (Валовишко)|Тополница]]. Во 1920 г. селото имало 434 лица.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. по сила на [[Лозански договор|Лозанскиот договор]] населението како муслиманско е иселено во [[Турција]], а на негово место се доселени [[Грци|грчки]] колонисти.<ref name="Симовски" /> Така, во 1928 г. Средна Маала е претставена како чисто дојденско село со 502 жители (153 семејства).<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Во 1940 г. Средна Маала е евидентирана со 295 жители, од кои 210 биле мажи, што значи дека тука била сместена погранична воена единица.<ref name="Симовски" /> Селото е евакуирано со воена заповед на 13 март 1941 г. малку пред германската инвазија, и населението е преместено во блиски села, па и други делови на Грција.<ref name=":0" /> По војната тоа не било обновено бидејќи е гранично.<ref name="Симовски"/> Отпишано е во 1961 г.<ref name=":0" /> Атарот е припоен кон оној на [[Ветрен (Валовишко)|Ветрен]], каде се префрлиле голем дел од жителите.<ref name="Симовски"/> == Наводи == {{наводи}} {{Синтика}} [[Категорија:Историски села во Синтика]] e0e3492umgnb7h3herp8ykf88kkzivm 5603208 5603197 2026-08-02T14:13:49Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603208 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Средна Маала |name_local = Μεσαία |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Синтика | ширина = | опис = <center>Местоположба на Средна Маала во [[Сер (округ)|Серскиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Средна Маала | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 23 | ГШ_сек = 15 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 23 | ГД_мин = 16 | ГД_сек = 29 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 41 |lat_min = 23.15 |lon_deg = 23 |lon_min = 16.29 |elevation_min = |elevation = 310 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Сер (округ)|Серски]] |prefec = |municipality = [[Синтика (општина)|Синтика]] |municunit = Петрич |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = |population = иселено |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Средна Маала''' или '''Орта Маала''' ({{langx|el|Μεσαία}}, ''Месеја''; до 1927 г. ''Ορτά Μαχαλέ'', ''Орта Махале'',<ref name=":2">{{наведена книга|title=Απαρίθμησις των Κατοίκων των Νέων Επαρχιών της Ελλάδος του Έτους 1913|first=|last=Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής|publisher=Εθνικό Τυπογραφείο|year=1915|location=Αθήνα|page=49|url=http://dlib.statistics.gr/Book/GRESYE_02_0101_00009.pdf}}</ref> ''Ορτά Μαχαλά'', ''Орта Махала''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/169133 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref><ref name=":0">{{нмс|url=https://www.eetaa.gr/metaboles/oikmet_details.php?id=18061|title=Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών|website=ΕΕΤΑΑ|accessdate=13 декември 2022}}</ref><ref name=":3">{{наведена книга|title=Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920 - Πραγματικός πληθυσμός|first=|last=Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής|publisher=Εθνικό Τυπογραφείο|year=1921|location=Αθήνα|page=282|url=http://dlib.statistics.gr/Book/GRESYE_02_0101_00016.pdf}}</ref>) — поранешно село во [[Валовишко]], [[Егејска Македонија]], на територијата на денешната општина [[Синтика (општина)|Синтика]] на [[Сер (округ)|Серскиот Округ]], Грција. Било населено со [[Јуруци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|203-204}}</ref> == Географија == Селото се наоѓало на најисточните падини на [[Беласица]], источно од денешната бугарско-грчка граница.<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> == Историја == === Во Отоманското Царство === На крајот од XIX век селото било дел од селата Јуруклери во Петричката каза, во кои влегувале [[Горна Маала (Валовишко)|Горна Маала]] (Дере Маала) и [[Долна Маала (Валовишко)|Долна Мала]] (Ашаја Маала).<ref name="Симовски"/> Трите села понекогаш се сметале за едно, наречено Јурук Маало,<ref>{{Карта 1904}}</ref> на македонски наречено и '''Тополник'''. Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. ''Тополник'' (Topolnik) е село во 76 домаќинства на 190 жители [[муслимани]].<ref>{{Етнография|136-137}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од 1900 г. Средна Маала (''Срѣдня Махала'') било село во Петричката каза со 390 жители, сите Турци.<ref>{{МЕС|187}}</ref> Истовремено во Демирхисарска кааза К’нчов посочува и село Средни Тополник (''Срѣдни Топалникъ'') со 450 жители Турци.<ref>{{МЕС|185}}</ref> Во [[1905|1905 г.]], според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Стредната Мала'' било македонско со 25 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Истата година селото е заведено со 478 жители.<ref name="Симовски" /> На 28 декември 1919 г. е создадена општината Дере Маала,<ref name="Симовски"/> во која влегле Горна и Долна Маала, јуручкото село [[Хан Дере]] и македонското село [[Тополница (Валовишко)|Тополница]]. Во 1920 г. селото имало 434 лица.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. по сила на [[Лозански договор|Лозанскиот договор]] населението како муслиманско е иселено во [[Турција]], а на негово место се доселени [[Грци|грчки]] колонисти.<ref name="Симовски" /> Така, во 1928 г. Средна Маала е претставена како чисто дојденско село со 502 жители (153 семејства).<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Во 1940 г. Средна Маала е евидентирана со 295 жители, од кои 210 биле мажи, што значи дека тука била сместена погранична воена единица.<ref name="Симовски" /> Селото е евакуирано со воена заповед на 13 март 1941 г. малку пред германската инвазија, и населението е преместено во блиски села, па и други делови на Грција.<ref name=":0" /> По војната тоа не било обновено бидејќи е гранично.<ref name="Симовски"/> Отпишано е во 1961 г.<ref name=":0" /> Атарот е припоен кон оној на [[Ветрен (Валовишко)|Ветрен]], каде се префрлиле голем дел од жителите.<ref name="Симовски"/> == Наводи == {{наводи}} {{Синтика}} [[Категорија:Историски села во Синтика]] 4ou2zchl2hoiylxo22nvs1dsy87q60c 0 198470 5603528 5578428 2026-08-03T10:31:57Z Buli 2648 /* Прва крстоносна војна */ 5603528 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = <br />دولت سلجوقیان<br />Dawlat-i Saljūqiān<br />Селџучко Царство |common_name = Големо царство на Селџуците |continent = moved from Category:Asia to the Middle East |region = Блиски исток |government_type = монархија |year_start = 1037 |year_end = 1194 |event_start = [[Торгул]] |event_end = Заменета од [[Хорезамско царство|Хорезамското царство]]<ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (New Brunswick:Rutgers University Press, 1988), 159, 161'</ref> |image_flag = |flag = Seljuks |image_map = Seljuk Empire correct locator map.png |image_map_caption = Царството во 1092 |capital = [[Нишапур]] <br /> [[Шахр-е-Реј, Иран|Реј]] |title_leader = [[Селџуци|Султан]] |leader1 = [[Торгул бег]] (прв) |year_leader1 = 1037 - 1063 |leader2 = [[Ахмед Санјар]] (последен) |year_leader2 = 1118 - 1153 |stat_year1 = 1080 est. |stat_area1 = 3900000 |common_languages = [[Персиски јазик|персиски]] |p1=Газневидско Царство |flag_p1=Ghaznavid Empire 975 - 1187 (AD).PNG |s1=Хорезамско царство |flag_s1= Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG |s2=[[Румелиски Султанат]] |s3=[[Абасидски калифат|Абасиди]] |s4=[[Атабегство Азербејџан]] |s5=[[Буридска династија|Буруди]] |s6=[[Зенгидска династија]] |s7=[[Данишменди]] |s8=[[Ортокиди]] |s9=[[Салтукиди]] }} '''Селџучко Царство''' ([[персиски јазик|персиски]]: دولت سلجوقیان) — [[Персија|персиско]] <ref name="Shahrbanu">M.A. Amir-Moezzi, ''"Shahrbanu"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070311062248/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html |date=2007-03-11 }}): ''"... here one might bear in mind that non-Persian dynasties such as the Ghaznavids, Saljuqs and Ilkhanids were rapidly to adopt the Persian language and have their origins traced back to the ancient kings of Persia rather than to Turkish heroes or Muslim saints ..."''</ref><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399">Josef W. Meri, "Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia", Routledge, 2005, p. 399</ref><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79">Michael Mandelbaum, "Central Asia and the World", Council on Foreign Relations (May 1994), p. 79</ref><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24">Jonathan Dewald, "Europe 1450 to 1789: Encyclopedia of the Early Modern World", Charles Scribner's Sons, 2004, p. 24: ''"Turcoman armies coming from the East had driven the Byzantines out of much of Asia Minor and established the Persianized sultanate of the Seljuks."''</ref><ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (Rutgers University Press, 1991), 161,164; "''..renewed the Seljuk attempt to found a great Turko-Persian empire in eastern Iran..''", "''It is to be noted that the Seljuks, those Turkomans who became sultans of Persia, did not Turkify Persia-no doubt because they did not wish to do so. On the contrary, it was they who voluntarily became Persians and who, in the manner of the great old Sassanid kings, strove to protect the Iranian populations from the plundering of Ghuzz bands and save Iranian culture from the Turkoman menace.''"</ref><ref>Possessors and possessed: museums, archaeology, and the visualization of history in the late Ottoman Empire; By Wendy M. K. Shaw; Published by University of California Press, 2003, ISBN 0-520-23335-2, 9780520233355; p. 5.</ref> [[среден век|средновековна]] [[сунити|сунитско]] [[ислам|муслиманско]] [[царство]], основано од страна на Турците [[Огузи]]<ref>*Jackson, P. (2002). Review: The History of the Seljuq Turks: The History of the Seljuq Turks.Journal of Islamic Studies 2002 13(1):75-76; doi:10.1093/jis/13.1.75.Oxford Centre for Islamic Studies. * Bosworth, C. E. (2001). Notes on Some Turkish Names in Abu 'l-Fadl Bayhaqi's Tarikh-i Mas'udi. Oriens, Vol. 36, 2001 (2001), pp. 299-313. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd). * Hancock, I. (2006). ON ROMANI ORIGINS AND IDENTITY. The Romani Archives and Documentation Center. The University of Texas at Austin. * Asimov, M. S., Bosworth, C. E. (eds.). (1998). History of Civilizations of Central Asia, Vol. IV: The Age of Achievement: AD 750 to the End of the Fifteenth Century, Part One: The Historical, Social and Economic Setting. Multiple History Series. Paris: UNESCO Publishing. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd).</ref>. Во својот најголем подем, царството се простирало од [[Хиндукуш]] на исток до [[Анадолија]] на запад, делови од [[Средна Азија]] кон [[Персиски Залив|Персискиот Залив]]. Царството го основал [[Тогрул I]] во [[1037]] година по името на основачот на династијата, [[Селџук]] или Селџук-бег во почетокот на [[11 век]]. Династијата успеала да го обедини источноисламскиот свет. Царството одиграло важна улога во [[Прва крстоносна војна|Првата]] и [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]]. Нивната персијанизација<ref name="Shahrbanu"/><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399"/><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79"/><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24"/> на културно поле,<ref>C.E. Bosworth, "Turkish Expansion towards the west" in UNESCO HISTORY OF HUMANITY, Volume IV, titled "From the Seventh to the Sixteenth Century", UNESCO Publishing / Routledge, p. 391: ''"While the Arabic language retained its primacy in such spheres as law, theology and science, the culture of the Seljuk court and secular literature within the sultanate became largely Persianized; this is seen in the early adoption of Persian epic names by the Seljuk rulers (Qubād, Kay Khusraw and so on) and in the use of Persian as a literary language (Turkish must have been essentially a vehicle for everyday speech at this time). The process of Persianization accelerated in the thirteenth century with the presence in Konya of two of the most distinguished refugees fleeing before the Mongols, Bahā' al-Dīn Walad and his son Mawlānā Jalāl al-Dīn Rūmī, whose ''Mathnawī'', composed in Konya, constitutes one of the crowning glories of classical Persian literature."''</ref><ref>Mehmed Fuad Koprulu's, "Early Mystics in Turkish Literature", Translated by Gary Leiser and Robert Dankoff , Routledge, 2006, pg 149: ''"If we wish to sketch, in broad outline, the civilization created by the Seljuks of Anatolia, we must recognize that the local, i.e. non-Muslim, element was fairly insignificant compared to the Turkish and Arab-Persian elements, and that the Persian element was paramount. The Seljuk rulers, to be sure, who were in contact with not only Muslim Persian civilization, but also with the Arab civilizations in al-jazlra and Syria - indeed, with all Muslim peoples as far as India — also had connections with {various} Byzantine courts. Some of these rulers, like the great 'Ala' al-Dln Kai-Qubad I himself, who married Byzantine princesses and thus strengthened relations with their neighbors to the west, lived for many years in Byzantium and became very familiar with the customs and ceremonial at the Byzantine court. Still, this close contact with the ancient Greco-Roman and Christian traditions only resulted in their adoption of a policy of tolerance toward art, aesthetic life, painting, music, independent thought - in short, toward those things that were frowned upon by the narrow and piously ascetic views {of their subjects}. The contact of the common people with the Greeks and Armenians had basically the same result. {Before coming to Anatolia,} the Turks had been in contact with many nations and had long shown their ability to synthesize the artistic elements that thev had adopted from these nations. When they settled in Anatolia, they encountered peoples with whom they had not yet been in contact and immediately established relations with them as well. Ala al-Din Kai-Qubad I established ties with the Genoese and, especially, the Venetians at the ports of Sinop and Antalya, which belonged to him, and granted them commercial and legal concessions.'' Meanwhile, the Mongol invasion, which caused a great number of scholars and artisans to flee from Turkistan, Iran, and Khwarazm and settle within the Empire of the Seljuks of Anatolia, resulted in a reinforcing of Persian influence on the Anatolian Turks. Indeed, despite all claims to the contrary, there is no question that Persian influence was paramount among the Seljuks of Anatolia. This is clearly revealed by the fact that the sultans who ascended the throne after Ghiyath al-Din Kai-Khusraw I assumed titles taken from ancient Persian mythology, like Kai-Khusraw, Kai-Ka us, and Kai-Qubad; and that. Ala' al-Din Kai-Qubad I had some passages from the Shahname inscribed on the walls of Konya and Sivas. When we take into consideration domestic life in the Konya courts and the sincerity of the favor and attachment of the rulers to Persian poets and Persian literature, then this fact {i.e. the importance of Persian influence} is undeniable. With- regard to the private lives of the rulers, their amusements, and palace ceremonial, the most definite influence was also that of Iran, mixed with the early Turkish traditions, and not that of Byzantium."''</ref><ref>Stephen P. Blake, "Shahjahanabad: The Sovereign City in Mughal India, 1639-1739". Cambridge University Press, 1991. pg 123: "For the Seljuks and Il-Khanids in Iran it was the rulers rather than the conquered who were "Pesianized and Islamicized"</ref> и јазикот<ref name="Shahrbanu"/><ref name="iranica">O.Özgündenli, ''"Persian Manuscripts in Ottoman and Modern Turkish Libraries"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120122005207/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html |date=2012-01-22 }})</ref><ref name="britannica">[[Encyclopaedia Britannica]], ''"Seljuq"'', Online Edition, ([http://www.britannica.com/eb/article-9066688 LINK]): ''"... Because the Turkish Seljuqs had no Islamic tradition or strong literary heritage of their own, they adopted the cultural language of their Persian instructors in Islam. Literary Persian thus spread to the whole of Iran, and the Arabic language disappeared in that country except in works of religious scholarship ..."''</ref><ref name="Ravandi">M. Ravandi, ''"The Seljuq court at Konya and the Persianisation of Anatolian Cities"'', in Mesogeios (Mediterranean Studies), vol. 25-6 (2005), pp. 157-69</ref><ref>F. Daftary, ''Sectarian and National Movements in Iran, Khorasan, and Trasoxania during Umayyad and Early Abbasid Times'', in ''History of Civilizations of Central Asia'', Vol 4, pt. 1; edited by M.S. Asimov and [[Clifford Edmund Bosworth|C.E. Bosworth]]; [[UNESCO|UNESCO Publishing]], [[Institute of Ismaili Studies]]: ''"... Not only did the inhabitants of Khurasan not succumb to the language of the nomadic invaders, but they imposed their own tongue on them. The region could even assimilate the Turkic Ghaznavids and Seljuks (eleventh and twelfth centuries), the Timurids (fourteenth–fifteenth centuries), and the Qajars (nineteenth–twentieth centuries) ..."''</ref> одиграле голема улога во развивањето на турско-персиската традиција.<ref>"''The [[Turko-Persian tradition]] "features Persian culture patronized by Turkic rulers".''" See Daniel Pipes: "The Event of Our Era: Former Soviet Muslim Republics Change the Middle East" in Michael Mandelbaum,"Central Asia and the World: Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Turkemenistan and the World", Council on Foreign Relations, pg 79. Exact statement: "''In Short, the Turko-Persian tradition featured Persian culture patronized by Turcophone rulers.''"</ref> == Основач на династијата == Основач на династијата и идното големо царство бил бегот [[Селџук]], кој служел во [[Хазари|хазарската војска]]. Кон средината на [[10 век]] тој живеел во [[Хорезам]], блиску градот Кучанд каде го примил [[ислам]]от.<ref>[http://books.google.com/books?id=U7Q3AAAAIAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Wink, Andre, ''Al Hind the Making of the Indo Islamic World,'' Brill Academic Publishers, Jan 1, 1996, ISBN 90-04-09249-8 pg.9]</ref> == Селџуци == [[Селџуци]]те биле во сојуз со [[Персија|персиските]] [[Саманиди]], и заедно војувале со [[Караканиди]]те. По победата на Селџуците над Газневидите во [[1040]] година, тие станале најголемиот соперник на [[Караканиди]]те. == Тогрул == [[Торгул Бег]] бил третиот владетел од династијата на селџуците. Тој е директен внук на [[Селџук]]. Во текот на неговото време тој ја зазел [[Месопотамија]] и [[Иран]], како и градот [[Багдат]] каде го создал Големото селџучко Царство. Торгул на власт дошол во [[1016]] година. Во [[1028]]-[[1029]] година заедно со брат му Чагри успеал да го заземе [[Хорезам]]. Градот [[Багдад]] го зазел во [[1055]] година. По само три години во градот избувнало востание со кое [[Селџуци]]те и [[Абасиди]]те биле прогонети од градот од страна на [[Фатимиди]]те, но по две години Торгул повторно успеал да го врати градот и својата власт. Негов наследник бил Апл Арслан. == Апл Арслан == [[Алп Арслан]] бил вториот султан на селџуците и син на [[Чагри Бег]]. Тој бил правнук на Сулџук. Во негово време, успеал да воведе контрола во својот султанат и ѝ нанел голем пораз на [[Византиска империја|Византија]] во [[Битка кај Манцикерт|Битката кај Манцикерт]]. Оваа битка се смета за почеток на туркските завладувања во [[Анадолија]] и пропаѓање на [[Византија]].<ref>{{Citation | first = Princeton University | title = Dhu'l Qa'da 463/ August 1071 The Battle of Malazkirt (Manzikert) | url = http://www.princeton.edu/~humcomp/kemal/malazf.htm | accessdate = 2007-09-08}}</ref> Освен тоа тој неговото царство го проширил заземајќи ја денешна [[Грузија]] и [[Ерменија]] во [[1064]] година. == Мелик Шах I == Наследник на Апл Арслан бил [[Мелик Шах I]] ([[1072]]-[[1092]]), запаметен како еден од најголемите и најуспешните султани. Во текот на неговото владеење тој го проширил своето царство кон [[Сирија]] на сметка на [[Фатимиди]]те од [[Египет]]. По неговата смрт, царството се распаднало на неколку помали држави помеѓу неговите четири сина. [[Килиџ Арслан I]] го обновил [[Румелиски султанат|Румелискиот султанат]], [[Тутуш I]] се статиционирал во [[Сирија]]. Во [[Персија]] Мелик Шах бил наследен од страна на неговиот син [[Махмут I (Селџучко Царство)|Мамут I]]. Неговата власт пак била оспорена од тројцата браќа: [[Баркијарук]], [[Мехмет I (Селџучко Царство)|Мехмет I]] и [[Ахмет Санјар]]. Сите овие внатрешни конфликти и граѓански војни довеле до неуспех во [[прва крстоносна војна|првата крстоносна војна]]. == Прва крстоносна војна (1095–1099) == Додека разделените Селџуци се бореле помеѓу себе околу завладување или консолидирање на нивните територии, сето тоа довело до неуспех во текот на Првата крстоносна војна. По успехот на неподготвените крстоносци во [[Народна крстоносна војна|Народната крстоносна војна]] во [[1096]] година, Селџуците сепак во наредните години не можеле да го сопрат напредокот на организираните крстоносци од [[Западна Европа]]. Многу бргу тие ги загубиле [[Никеја]], [[Конија]], [[Кајсери]], [[Антиохија]] за да на крајот крстоносците се упатат кон [[Света земја|светиот град]] [[Ерусалим]] и во [[1099]] година да го [[Опсада на Ерусалим (1099)|заземат]] градот создавајќи крстоносни држави. Селџуците ја изгубиле по ова и цела [[Палестина]]. == Втора крстоносна војна == [[Ахмед Санјар]] морал да се соочи и со бунтовите и походите со [[Караханиди]]те, [[Гуриди]]те и [[Карлуки]]те. Дури и [[Кара Кина]] извршила инвазија од исток, уништувајќи го скоро целосно царството. Во [[1141]] година, Санјар ги изгубил сите свои територии на исток до [[Сир Дирја]]. Обид за консолидација на султанатот пробал да направи Зенги од Мосул. [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]] ([[1147]]-[[1149]]) била закажан за во текот на [[1145]] година како одговор за потпаѓањето на грофовијата Едеса на [[25 декември]] претходната година во рацете на владетелот на [[Мосул]] - [[Зенги]]. == Наводи == {{наводи|2}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Селџучко Царство| ]] [[Категорија:Поранешни монархии]] [[Категорија:Селџуци]] [[Категорија:Историја на туркиските народи]] [[Категорија:Крстоносни војни]] [[Категорија:Историја на Иран]] [[Категорија:Азербејџан во средниот век]] [[Категорија:Муслимански династии]] [[Категорија:Поранешни држави на Блискиот Исток]] [[Категорија:Поранешни царства]] [[Категорија:Поранешни султанати]] 2mriiple192261q8k6ju4vh8wn8hu7d 5603529 5603528 2026-08-03T10:33:50Z Buli 2648 /* Прва крстоносна војна (1095–1099) */ 5603529 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = <br />دولت سلجوقیان<br />Dawlat-i Saljūqiān<br />Селџучко Царство |common_name = Големо царство на Селџуците |continent = moved from Category:Asia to the Middle East |region = Блиски исток |government_type = монархија |year_start = 1037 |year_end = 1194 |event_start = [[Торгул]] |event_end = Заменета од [[Хорезамско царство|Хорезамското царство]]<ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (New Brunswick:Rutgers University Press, 1988), 159, 161'</ref> |image_flag = |flag = Seljuks |image_map = Seljuk Empire correct locator map.png |image_map_caption = Царството во 1092 |capital = [[Нишапур]] <br /> [[Шахр-е-Реј, Иран|Реј]] |title_leader = [[Селџуци|Султан]] |leader1 = [[Торгул бег]] (прв) |year_leader1 = 1037 - 1063 |leader2 = [[Ахмед Санјар]] (последен) |year_leader2 = 1118 - 1153 |stat_year1 = 1080 est. |stat_area1 = 3900000 |common_languages = [[Персиски јазик|персиски]] |p1=Газневидско Царство |flag_p1=Ghaznavid Empire 975 - 1187 (AD).PNG |s1=Хорезамско царство |flag_s1= Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG |s2=[[Румелиски Султанат]] |s3=[[Абасидски калифат|Абасиди]] |s4=[[Атабегство Азербејџан]] |s5=[[Буридска династија|Буруди]] |s6=[[Зенгидска династија]] |s7=[[Данишменди]] |s8=[[Ортокиди]] |s9=[[Салтукиди]] }} '''Селџучко Царство''' ([[персиски јазик|персиски]]: دولت سلجوقیان) — [[Персија|персиско]] <ref name="Shahrbanu">M.A. Amir-Moezzi, ''"Shahrbanu"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070311062248/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html |date=2007-03-11 }}): ''"... here one might bear in mind that non-Persian dynasties such as the Ghaznavids, Saljuqs and Ilkhanids were rapidly to adopt the Persian language and have their origins traced back to the ancient kings of Persia rather than to Turkish heroes or Muslim saints ..."''</ref><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399">Josef W. Meri, "Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia", Routledge, 2005, p. 399</ref><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79">Michael Mandelbaum, "Central Asia and the World", Council on Foreign Relations (May 1994), p. 79</ref><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24">Jonathan Dewald, "Europe 1450 to 1789: Encyclopedia of the Early Modern World", Charles Scribner's Sons, 2004, p. 24: ''"Turcoman armies coming from the East had driven the Byzantines out of much of Asia Minor and established the Persianized sultanate of the Seljuks."''</ref><ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (Rutgers University Press, 1991), 161,164; "''..renewed the Seljuk attempt to found a great Turko-Persian empire in eastern Iran..''", "''It is to be noted that the Seljuks, those Turkomans who became sultans of Persia, did not Turkify Persia-no doubt because they did not wish to do so. On the contrary, it was they who voluntarily became Persians and who, in the manner of the great old Sassanid kings, strove to protect the Iranian populations from the plundering of Ghuzz bands and save Iranian culture from the Turkoman menace.''"</ref><ref>Possessors and possessed: museums, archaeology, and the visualization of history in the late Ottoman Empire; By Wendy M. K. Shaw; Published by University of California Press, 2003, ISBN 0-520-23335-2, 9780520233355; p. 5.</ref> [[среден век|средновековна]] [[сунити|сунитско]] [[ислам|муслиманско]] [[царство]], основано од страна на Турците [[Огузи]]<ref>*Jackson, P. (2002). Review: The History of the Seljuq Turks: The History of the Seljuq Turks.Journal of Islamic Studies 2002 13(1):75-76; doi:10.1093/jis/13.1.75.Oxford Centre for Islamic Studies. * Bosworth, C. E. (2001). Notes on Some Turkish Names in Abu 'l-Fadl Bayhaqi's Tarikh-i Mas'udi. Oriens, Vol. 36, 2001 (2001), pp. 299-313. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd). * Hancock, I. (2006). ON ROMANI ORIGINS AND IDENTITY. The Romani Archives and Documentation Center. The University of Texas at Austin. * Asimov, M. S., Bosworth, C. E. (eds.). (1998). History of Civilizations of Central Asia, Vol. IV: The Age of Achievement: AD 750 to the End of the Fifteenth Century, Part One: The Historical, Social and Economic Setting. Multiple History Series. Paris: UNESCO Publishing. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd).</ref>. Во својот најголем подем, царството се простирало од [[Хиндукуш]] на исток до [[Анадолија]] на запад, делови од [[Средна Азија]] кон [[Персиски Залив|Персискиот Залив]]. Царството го основал [[Тогрул I]] во [[1037]] година по името на основачот на династијата, [[Селџук]] или Селџук-бег во почетокот на [[11 век]]. Династијата успеала да го обедини источноисламскиот свет. Царството одиграло важна улога во [[Прва крстоносна војна|Првата]] и [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]]. Нивната персијанизација<ref name="Shahrbanu"/><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399"/><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79"/><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24"/> на културно поле,<ref>C.E. Bosworth, "Turkish Expansion towards the west" in UNESCO HISTORY OF HUMANITY, Volume IV, titled "From the Seventh to the Sixteenth Century", UNESCO Publishing / Routledge, p. 391: ''"While the Arabic language retained its primacy in such spheres as law, theology and science, the culture of the Seljuk court and secular literature within the sultanate became largely Persianized; this is seen in the early adoption of Persian epic names by the Seljuk rulers (Qubād, Kay Khusraw and so on) and in the use of Persian as a literary language (Turkish must have been essentially a vehicle for everyday speech at this time). The process of Persianization accelerated in the thirteenth century with the presence in Konya of two of the most distinguished refugees fleeing before the Mongols, Bahā' al-Dīn Walad and his son Mawlānā Jalāl al-Dīn Rūmī, whose ''Mathnawī'', composed in Konya, constitutes one of the crowning glories of classical Persian literature."''</ref><ref>Mehmed Fuad Koprulu's, "Early Mystics in Turkish Literature", Translated by Gary Leiser and Robert Dankoff , Routledge, 2006, pg 149: ''"If we wish to sketch, in broad outline, the civilization created by the Seljuks of Anatolia, we must recognize that the local, i.e. non-Muslim, element was fairly insignificant compared to the Turkish and Arab-Persian elements, and that the Persian element was paramount. The Seljuk rulers, to be sure, who were in contact with not only Muslim Persian civilization, but also with the Arab civilizations in al-jazlra and Syria - indeed, with all Muslim peoples as far as India — also had connections with {various} Byzantine courts. Some of these rulers, like the great 'Ala' al-Dln Kai-Qubad I himself, who married Byzantine princesses and thus strengthened relations with their neighbors to the west, lived for many years in Byzantium and became very familiar with the customs and ceremonial at the Byzantine court. Still, this close contact with the ancient Greco-Roman and Christian traditions only resulted in their adoption of a policy of tolerance toward art, aesthetic life, painting, music, independent thought - in short, toward those things that were frowned upon by the narrow and piously ascetic views {of their subjects}. The contact of the common people with the Greeks and Armenians had basically the same result. {Before coming to Anatolia,} the Turks had been in contact with many nations and had long shown their ability to synthesize the artistic elements that thev had adopted from these nations. When they settled in Anatolia, they encountered peoples with whom they had not yet been in contact and immediately established relations with them as well. Ala al-Din Kai-Qubad I established ties with the Genoese and, especially, the Venetians at the ports of Sinop and Antalya, which belonged to him, and granted them commercial and legal concessions.'' Meanwhile, the Mongol invasion, which caused a great number of scholars and artisans to flee from Turkistan, Iran, and Khwarazm and settle within the Empire of the Seljuks of Anatolia, resulted in a reinforcing of Persian influence on the Anatolian Turks. Indeed, despite all claims to the contrary, there is no question that Persian influence was paramount among the Seljuks of Anatolia. This is clearly revealed by the fact that the sultans who ascended the throne after Ghiyath al-Din Kai-Khusraw I assumed titles taken from ancient Persian mythology, like Kai-Khusraw, Kai-Ka us, and Kai-Qubad; and that. Ala' al-Din Kai-Qubad I had some passages from the Shahname inscribed on the walls of Konya and Sivas. When we take into consideration domestic life in the Konya courts and the sincerity of the favor and attachment of the rulers to Persian poets and Persian literature, then this fact {i.e. the importance of Persian influence} is undeniable. With- regard to the private lives of the rulers, their amusements, and palace ceremonial, the most definite influence was also that of Iran, mixed with the early Turkish traditions, and not that of Byzantium."''</ref><ref>Stephen P. Blake, "Shahjahanabad: The Sovereign City in Mughal India, 1639-1739". Cambridge University Press, 1991. pg 123: "For the Seljuks and Il-Khanids in Iran it was the rulers rather than the conquered who were "Pesianized and Islamicized"</ref> и јазикот<ref name="Shahrbanu"/><ref name="iranica">O.Özgündenli, ''"Persian Manuscripts in Ottoman and Modern Turkish Libraries"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120122005207/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html |date=2012-01-22 }})</ref><ref name="britannica">[[Encyclopaedia Britannica]], ''"Seljuq"'', Online Edition, ([http://www.britannica.com/eb/article-9066688 LINK]): ''"... Because the Turkish Seljuqs had no Islamic tradition or strong literary heritage of their own, they adopted the cultural language of their Persian instructors in Islam. Literary Persian thus spread to the whole of Iran, and the Arabic language disappeared in that country except in works of religious scholarship ..."''</ref><ref name="Ravandi">M. Ravandi, ''"The Seljuq court at Konya and the Persianisation of Anatolian Cities"'', in Mesogeios (Mediterranean Studies), vol. 25-6 (2005), pp. 157-69</ref><ref>F. Daftary, ''Sectarian and National Movements in Iran, Khorasan, and Trasoxania during Umayyad and Early Abbasid Times'', in ''History of Civilizations of Central Asia'', Vol 4, pt. 1; edited by M.S. Asimov and [[Clifford Edmund Bosworth|C.E. Bosworth]]; [[UNESCO|UNESCO Publishing]], [[Institute of Ismaili Studies]]: ''"... Not only did the inhabitants of Khurasan not succumb to the language of the nomadic invaders, but they imposed their own tongue on them. The region could even assimilate the Turkic Ghaznavids and Seljuks (eleventh and twelfth centuries), the Timurids (fourteenth–fifteenth centuries), and the Qajars (nineteenth–twentieth centuries) ..."''</ref> одиграле голема улога во развивањето на турско-персиската традиција.<ref>"''The [[Turko-Persian tradition]] "features Persian culture patronized by Turkic rulers".''" See Daniel Pipes: "The Event of Our Era: Former Soviet Muslim Republics Change the Middle East" in Michael Mandelbaum,"Central Asia and the World: Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Turkemenistan and the World", Council on Foreign Relations, pg 79. Exact statement: "''In Short, the Turko-Persian tradition featured Persian culture patronized by Turcophone rulers.''"</ref> == Основач на династијата == Основач на династијата и идното големо царство бил бегот [[Селџук]], кој служел во [[Хазари|хазарската војска]]. Кон средината на [[10 век]] тој живеел во [[Хорезам]], блиску градот Кучанд каде го примил [[ислам]]от.<ref>[http://books.google.com/books?id=U7Q3AAAAIAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Wink, Andre, ''Al Hind the Making of the Indo Islamic World,'' Brill Academic Publishers, Jan 1, 1996, ISBN 90-04-09249-8 pg.9]</ref> == Селџуци == [[Селџуци]]те биле во сојуз со [[Персија|персиските]] [[Саманиди]], и заедно војувале со [[Караканиди]]те. По победата на Селџуците над Газневидите во [[1040]] година, тие станале најголемиот соперник на [[Караканиди]]те. == Тогрул == [[Торгул Бег]] бил третиот владетел од династијата на селџуците. Тој е директен внук на [[Селџук]]. Во текот на неговото време тој ја зазел [[Месопотамија]] и [[Иран]], како и градот [[Багдат]] каде го создал Големото селџучко Царство. Торгул на власт дошол во [[1016]] година. Во [[1028]]-[[1029]] година заедно со брат му Чагри успеал да го заземе [[Хорезам]]. Градот [[Багдад]] го зазел во [[1055]] година. По само три години во градот избувнало востание со кое [[Селџуци]]те и [[Абасиди]]те биле прогонети од градот од страна на [[Фатимиди]]те, но по две години Торгул повторно успеал да го врати градот и својата власт. Негов наследник бил Апл Арслан. == Апл Арслан == [[Алп Арслан]] бил вториот султан на селџуците и син на [[Чагри Бег]]. Тој бил правнук на Сулџук. Во негово време, успеал да воведе контрола во својот султанат и ѝ нанел голем пораз на [[Византиска империја|Византија]] во [[Битка кај Манцикерт|Битката кај Манцикерт]]. Оваа битка се смета за почеток на туркските завладувања во [[Анадолија]] и пропаѓање на [[Византија]].<ref>{{Citation | first = Princeton University | title = Dhu'l Qa'da 463/ August 1071 The Battle of Malazkirt (Manzikert) | url = http://www.princeton.edu/~humcomp/kemal/malazf.htm | accessdate = 2007-09-08}}</ref> Освен тоа тој неговото царство го проширил заземајќи ја денешна [[Грузија]] и [[Ерменија]] во [[1064]] година. == Мелик Шах I == Наследник на Апл Арслан бил [[Мелик Шах I]] ([[1072]]-[[1092]]), запаметен како еден од најголемите и најуспешните султани. Во текот на неговото владеење тој го проширил своето царство кон [[Сирија]] на сметка на [[Фатимиди]]те од [[Египет]]. По неговата смрт, царството се распаднало на неколку помали држави помеѓу неговите четири сина. [[Килиџ Арслан I]] го обновил [[Румелиски султанат|Румелискиот султанат]], [[Тутуш I]] се статиционирал во [[Сирија]]. Во [[Персија]] Мелик Шах бил наследен од страна на неговиот син [[Махмут I (Селџучко Царство)|Мамут I]]. Неговата власт пак била оспорена од тројцата браќа: [[Баркијарук]], [[Мехмет I (Селџучко Царство)|Мехмет I]] и [[Ахмет Санјар]]. Сите овие внатрешни конфликти и граѓански војни довеле до неуспех во [[прва крстоносна војна|првата крстоносна војна]]. == Прва крстоносна војна (1095–1099) == {{Main|Прва крстоносна војна}} Додека разделените Селџуци се бореле помеѓу себе околу завладување или консолидирање на нивните територии, сето тоа довело до неуспех во текот на Првата крстоносна војна. По успехот на неподготвените крстоносци во [[Народна крстоносна војна|Народната крстоносна војна]] во [[1096]] година, Селџуците сепак во наредните години не можеле да го сопрат напредокот на организираните крстоносци од [[Западна Европа]]. Многу бргу тие ги загубиле [[Никеја]], [[Конија]], [[Кајсери]], [[Антиохија]] за да на крајот крстоносците се упатат кон [[Света земја|светиот град]] [[Ерусалим]] и во [[1099]] година да го [[Опсада на Ерусалим (1099)|заземат]] градот создавајќи крстоносни држави. Селџуците ја изгубиле по ова и цела [[Палестина]]. == Втора крстоносна војна == [[Ахмед Санјар]] морал да се соочи и со бунтовите и походите со [[Караханиди]]те, [[Гуриди]]те и [[Карлуки]]те. Дури и [[Кара Кина]] извршила инвазија од исток, уништувајќи го скоро целосно царството. Во [[1141]] година, Санјар ги изгубил сите свои територии на исток до [[Сир Дирја]]. Обид за консолидација на султанатот пробал да направи Зенги од Мосул. [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]] ([[1147]]-[[1149]]) била закажан за во текот на [[1145]] година како одговор за потпаѓањето на грофовијата Едеса на [[25 декември]] претходната година во рацете на владетелот на [[Мосул]] - [[Зенги]]. == Наводи == {{наводи|2}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Селџучко Царство| ]] [[Категорија:Поранешни монархии]] [[Категорија:Селџуци]] [[Категорија:Историја на туркиските народи]] [[Категорија:Крстоносни војни]] [[Категорија:Историја на Иран]] [[Категорија:Азербејџан во средниот век]] [[Категорија:Муслимански династии]] [[Категорија:Поранешни држави на Блискиот Исток]] [[Категорија:Поранешни царства]] [[Категорија:Поранешни султанати]] a4c8i8fyd88xzap1424jzz3b16jwtrg 5603530 5603529 2026-08-03T10:34:22Z Buli 2648 /* Прва крстоносна војна (1095–1099) */ 5603530 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = <br />دولت سلجوقیان<br />Dawlat-i Saljūqiān<br />Селџучко Царство |common_name = Големо царство на Селџуците |continent = moved from Category:Asia to the Middle East |region = Блиски исток |government_type = монархија |year_start = 1037 |year_end = 1194 |event_start = [[Торгул]] |event_end = Заменета од [[Хорезамско царство|Хорезамското царство]]<ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (New Brunswick:Rutgers University Press, 1988), 159, 161'</ref> |image_flag = |flag = Seljuks |image_map = Seljuk Empire correct locator map.png |image_map_caption = Царството во 1092 |capital = [[Нишапур]] <br /> [[Шахр-е-Реј, Иран|Реј]] |title_leader = [[Селџуци|Султан]] |leader1 = [[Торгул бег]] (прв) |year_leader1 = 1037 - 1063 |leader2 = [[Ахмед Санјар]] (последен) |year_leader2 = 1118 - 1153 |stat_year1 = 1080 est. |stat_area1 = 3900000 |common_languages = [[Персиски јазик|персиски]] |p1=Газневидско Царство |flag_p1=Ghaznavid Empire 975 - 1187 (AD).PNG |s1=Хорезамско царство |flag_s1= Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG |s2=[[Румелиски Султанат]] |s3=[[Абасидски калифат|Абасиди]] |s4=[[Атабегство Азербејџан]] |s5=[[Буридска династија|Буруди]] |s6=[[Зенгидска династија]] |s7=[[Данишменди]] |s8=[[Ортокиди]] |s9=[[Салтукиди]] }} '''Селџучко Царство''' ([[персиски јазик|персиски]]: دولت سلجوقیان) — [[Персија|персиско]] <ref name="Shahrbanu">M.A. Amir-Moezzi, ''"Shahrbanu"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070311062248/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html |date=2007-03-11 }}): ''"... here one might bear in mind that non-Persian dynasties such as the Ghaznavids, Saljuqs and Ilkhanids were rapidly to adopt the Persian language and have their origins traced back to the ancient kings of Persia rather than to Turkish heroes or Muslim saints ..."''</ref><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399">Josef W. Meri, "Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia", Routledge, 2005, p. 399</ref><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79">Michael Mandelbaum, "Central Asia and the World", Council on Foreign Relations (May 1994), p. 79</ref><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24">Jonathan Dewald, "Europe 1450 to 1789: Encyclopedia of the Early Modern World", Charles Scribner's Sons, 2004, p. 24: ''"Turcoman armies coming from the East had driven the Byzantines out of much of Asia Minor and established the Persianized sultanate of the Seljuks."''</ref><ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (Rutgers University Press, 1991), 161,164; "''..renewed the Seljuk attempt to found a great Turko-Persian empire in eastern Iran..''", "''It is to be noted that the Seljuks, those Turkomans who became sultans of Persia, did not Turkify Persia-no doubt because they did not wish to do so. On the contrary, it was they who voluntarily became Persians and who, in the manner of the great old Sassanid kings, strove to protect the Iranian populations from the plundering of Ghuzz bands and save Iranian culture from the Turkoman menace.''"</ref><ref>Possessors and possessed: museums, archaeology, and the visualization of history in the late Ottoman Empire; By Wendy M. K. Shaw; Published by University of California Press, 2003, ISBN 0-520-23335-2, 9780520233355; p. 5.</ref> [[среден век|средновековна]] [[сунити|сунитско]] [[ислам|муслиманско]] [[царство]], основано од страна на Турците [[Огузи]]<ref>*Jackson, P. (2002). Review: The History of the Seljuq Turks: The History of the Seljuq Turks.Journal of Islamic Studies 2002 13(1):75-76; doi:10.1093/jis/13.1.75.Oxford Centre for Islamic Studies. * Bosworth, C. E. (2001). Notes on Some Turkish Names in Abu 'l-Fadl Bayhaqi's Tarikh-i Mas'udi. Oriens, Vol. 36, 2001 (2001), pp. 299-313. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd). * Hancock, I. (2006). ON ROMANI ORIGINS AND IDENTITY. The Romani Archives and Documentation Center. The University of Texas at Austin. * Asimov, M. S., Bosworth, C. E. (eds.). (1998). History of Civilizations of Central Asia, Vol. IV: The Age of Achievement: AD 750 to the End of the Fifteenth Century, Part One: The Historical, Social and Economic Setting. Multiple History Series. Paris: UNESCO Publishing. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd).</ref>. Во својот најголем подем, царството се простирало од [[Хиндукуш]] на исток до [[Анадолија]] на запад, делови од [[Средна Азија]] кон [[Персиски Залив|Персискиот Залив]]. Царството го основал [[Тогрул I]] во [[1037]] година по името на основачот на династијата, [[Селџук]] или Селџук-бег во почетокот на [[11 век]]. Династијата успеала да го обедини источноисламскиот свет. Царството одиграло важна улога во [[Прва крстоносна војна|Првата]] и [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]]. Нивната персијанизација<ref name="Shahrbanu"/><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399"/><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79"/><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24"/> на културно поле,<ref>C.E. Bosworth, "Turkish Expansion towards the west" in UNESCO HISTORY OF HUMANITY, Volume IV, titled "From the Seventh to the Sixteenth Century", UNESCO Publishing / Routledge, p. 391: ''"While the Arabic language retained its primacy in such spheres as law, theology and science, the culture of the Seljuk court and secular literature within the sultanate became largely Persianized; this is seen in the early adoption of Persian epic names by the Seljuk rulers (Qubād, Kay Khusraw and so on) and in the use of Persian as a literary language (Turkish must have been essentially a vehicle for everyday speech at this time). The process of Persianization accelerated in the thirteenth century with the presence in Konya of two of the most distinguished refugees fleeing before the Mongols, Bahā' al-Dīn Walad and his son Mawlānā Jalāl al-Dīn Rūmī, whose ''Mathnawī'', composed in Konya, constitutes one of the crowning glories of classical Persian literature."''</ref><ref>Mehmed Fuad Koprulu's, "Early Mystics in Turkish Literature", Translated by Gary Leiser and Robert Dankoff , Routledge, 2006, pg 149: ''"If we wish to sketch, in broad outline, the civilization created by the Seljuks of Anatolia, we must recognize that the local, i.e. non-Muslim, element was fairly insignificant compared to the Turkish and Arab-Persian elements, and that the Persian element was paramount. The Seljuk rulers, to be sure, who were in contact with not only Muslim Persian civilization, but also with the Arab civilizations in al-jazlra and Syria - indeed, with all Muslim peoples as far as India — also had connections with {various} Byzantine courts. Some of these rulers, like the great 'Ala' al-Dln Kai-Qubad I himself, who married Byzantine princesses and thus strengthened relations with their neighbors to the west, lived for many years in Byzantium and became very familiar with the customs and ceremonial at the Byzantine court. Still, this close contact with the ancient Greco-Roman and Christian traditions only resulted in their adoption of a policy of tolerance toward art, aesthetic life, painting, music, independent thought - in short, toward those things that were frowned upon by the narrow and piously ascetic views {of their subjects}. The contact of the common people with the Greeks and Armenians had basically the same result. {Before coming to Anatolia,} the Turks had been in contact with many nations and had long shown their ability to synthesize the artistic elements that thev had adopted from these nations. When they settled in Anatolia, they encountered peoples with whom they had not yet been in contact and immediately established relations with them as well. Ala al-Din Kai-Qubad I established ties with the Genoese and, especially, the Venetians at the ports of Sinop and Antalya, which belonged to him, and granted them commercial and legal concessions.'' Meanwhile, the Mongol invasion, which caused a great number of scholars and artisans to flee from Turkistan, Iran, and Khwarazm and settle within the Empire of the Seljuks of Anatolia, resulted in a reinforcing of Persian influence on the Anatolian Turks. Indeed, despite all claims to the contrary, there is no question that Persian influence was paramount among the Seljuks of Anatolia. This is clearly revealed by the fact that the sultans who ascended the throne after Ghiyath al-Din Kai-Khusraw I assumed titles taken from ancient Persian mythology, like Kai-Khusraw, Kai-Ka us, and Kai-Qubad; and that. Ala' al-Din Kai-Qubad I had some passages from the Shahname inscribed on the walls of Konya and Sivas. When we take into consideration domestic life in the Konya courts and the sincerity of the favor and attachment of the rulers to Persian poets and Persian literature, then this fact {i.e. the importance of Persian influence} is undeniable. With- regard to the private lives of the rulers, their amusements, and palace ceremonial, the most definite influence was also that of Iran, mixed with the early Turkish traditions, and not that of Byzantium."''</ref><ref>Stephen P. Blake, "Shahjahanabad: The Sovereign City in Mughal India, 1639-1739". Cambridge University Press, 1991. pg 123: "For the Seljuks and Il-Khanids in Iran it was the rulers rather than the conquered who were "Pesianized and Islamicized"</ref> и јазикот<ref name="Shahrbanu"/><ref name="iranica">O.Özgündenli, ''"Persian Manuscripts in Ottoman and Modern Turkish Libraries"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120122005207/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html |date=2012-01-22 }})</ref><ref name="britannica">[[Encyclopaedia Britannica]], ''"Seljuq"'', Online Edition, ([http://www.britannica.com/eb/article-9066688 LINK]): ''"... Because the Turkish Seljuqs had no Islamic tradition or strong literary heritage of their own, they adopted the cultural language of their Persian instructors in Islam. Literary Persian thus spread to the whole of Iran, and the Arabic language disappeared in that country except in works of religious scholarship ..."''</ref><ref name="Ravandi">M. Ravandi, ''"The Seljuq court at Konya and the Persianisation of Anatolian Cities"'', in Mesogeios (Mediterranean Studies), vol. 25-6 (2005), pp. 157-69</ref><ref>F. Daftary, ''Sectarian and National Movements in Iran, Khorasan, and Trasoxania during Umayyad and Early Abbasid Times'', in ''History of Civilizations of Central Asia'', Vol 4, pt. 1; edited by M.S. Asimov and [[Clifford Edmund Bosworth|C.E. Bosworth]]; [[UNESCO|UNESCO Publishing]], [[Institute of Ismaili Studies]]: ''"... Not only did the inhabitants of Khurasan not succumb to the language of the nomadic invaders, but they imposed their own tongue on them. The region could even assimilate the Turkic Ghaznavids and Seljuks (eleventh and twelfth centuries), the Timurids (fourteenth–fifteenth centuries), and the Qajars (nineteenth–twentieth centuries) ..."''</ref> одиграле голема улога во развивањето на турско-персиската традиција.<ref>"''The [[Turko-Persian tradition]] "features Persian culture patronized by Turkic rulers".''" See Daniel Pipes: "The Event of Our Era: Former Soviet Muslim Republics Change the Middle East" in Michael Mandelbaum,"Central Asia and the World: Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Turkemenistan and the World", Council on Foreign Relations, pg 79. Exact statement: "''In Short, the Turko-Persian tradition featured Persian culture patronized by Turcophone rulers.''"</ref> == Основач на династијата == Основач на династијата и идното големо царство бил бегот [[Селџук]], кој служел во [[Хазари|хазарската војска]]. Кон средината на [[10 век]] тој живеел во [[Хорезам]], блиску градот Кучанд каде го примил [[ислам]]от.<ref>[http://books.google.com/books?id=U7Q3AAAAIAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Wink, Andre, ''Al Hind the Making of the Indo Islamic World,'' Brill Academic Publishers, Jan 1, 1996, ISBN 90-04-09249-8 pg.9]</ref> == Селџуци == [[Селџуци]]те биле во сојуз со [[Персија|персиските]] [[Саманиди]], и заедно војувале со [[Караканиди]]те. По победата на Селџуците над Газневидите во [[1040]] година, тие станале најголемиот соперник на [[Караканиди]]те. == Тогрул == [[Торгул Бег]] бил третиот владетел од династијата на селџуците. Тој е директен внук на [[Селџук]]. Во текот на неговото време тој ја зазел [[Месопотамија]] и [[Иран]], како и градот [[Багдат]] каде го создал Големото селџучко Царство. Торгул на власт дошол во [[1016]] година. Во [[1028]]-[[1029]] година заедно со брат му Чагри успеал да го заземе [[Хорезам]]. Градот [[Багдад]] го зазел во [[1055]] година. По само три години во градот избувнало востание со кое [[Селџуци]]те и [[Абасиди]]те биле прогонети од градот од страна на [[Фатимиди]]те, но по две години Торгул повторно успеал да го врати градот и својата власт. Негов наследник бил Апл Арслан. == Апл Арслан == [[Алп Арслан]] бил вториот султан на селџуците и син на [[Чагри Бег]]. Тој бил правнук на Сулџук. Во негово време, успеал да воведе контрола во својот султанат и ѝ нанел голем пораз на [[Византиска империја|Византија]] во [[Битка кај Манцикерт|Битката кај Манцикерт]]. Оваа битка се смета за почеток на туркските завладувања во [[Анадолија]] и пропаѓање на [[Византија]].<ref>{{Citation | first = Princeton University | title = Dhu'l Qa'da 463/ August 1071 The Battle of Malazkirt (Manzikert) | url = http://www.princeton.edu/~humcomp/kemal/malazf.htm | accessdate = 2007-09-08}}</ref> Освен тоа тој неговото царство го проширил заземајќи ја денешна [[Грузија]] и [[Ерменија]] во [[1064]] година. == Мелик Шах I == Наследник на Апл Арслан бил [[Мелик Шах I]] ([[1072]]-[[1092]]), запаметен како еден од најголемите и најуспешните султани. Во текот на неговото владеење тој го проширил своето царство кон [[Сирија]] на сметка на [[Фатимиди]]те од [[Египет]]. По неговата смрт, царството се распаднало на неколку помали држави помеѓу неговите четири сина. [[Килиџ Арслан I]] го обновил [[Румелиски султанат|Румелискиот султанат]], [[Тутуш I]] се статиционирал во [[Сирија]]. Во [[Персија]] Мелик Шах бил наследен од страна на неговиот син [[Махмут I (Селџучко Царство)|Мамут I]]. Неговата власт пак била оспорена од тројцата браќа: [[Баркијарук]], [[Мехмет I (Селџучко Царство)|Мехмет I]] и [[Ахмет Санјар]]. Сите овие внатрешни конфликти и граѓански војни довеле до неуспех во [[прва крстоносна војна|првата крстоносна војна]]. == Прва крстоносна војна (1095–1099) == {{Main|Прва крстоносна војна}} {{multiple image | perrow = 2 | total_width = 450 | caption_align = center | align = right | direction = horizontal | image1 = Persian - Standing Warrior Holding a Sword - Walters 241 (color).jpg | image2 = Book of Antidotes of Pseudo-Gallen. Scenes of the royal court. Probably northern Iraq (Mosul). Mid 13th century (Turkoman soldiers detail).jpg | footer = Seljuk warrior figurine (12th century),<ref>{{Cite web |title=Standing Warrior Holding a Sword |url=https://art.thewalters.org/detail/13647/standing-warrior-holding-a-sword/ |website=Online Collection of the Walters Art Museum |publisher=The Walters Art Museum |language=en}}</ref> and Turkoman soldiers from the ''[[Book of Antidotes of Pseudo-Gallen]]''. Probably northern Iraq ([[Mosul]]). Mid 13th century.<ref>{{Cite book |last1=Ettinghausen |first1=Richard |title=Arab painting |date=1977 |publisher=Rizzoli |isbn=978-0-8478-0081-0 |pages=91, 92, 162 commentary |url=https://archive.org/details/arabpainting0000etti/page/91/mode/2up |quote=In the painting the facial cast of these Turks is obviously reflected, and so are the special fashions and accoutrements they favored. (p. 162, commentary on image p. 91)}}</ref> }} Додека разделените Селџуци се бореле помеѓу себе околу завладување или консолидирање на нивните територии, сето тоа довело до неуспех во текот на Првата крстоносна војна. По успехот на неподготвените крстоносци во [[Народна крстоносна војна|Народната крстоносна војна]] во [[1096]] година, Селџуците сепак во наредните години не можеле да го сопрат напредокот на организираните крстоносци од [[Западна Европа]]. Многу бргу тие ги загубиле [[Никеја]], [[Конија]], [[Кајсери]], [[Антиохија]] за да на крајот крстоносците се упатат кон [[Света земја|светиот град]] [[Ерусалим]] и во [[1099]] година да го [[Опсада на Ерусалим (1099)|заземат]] градот создавајќи крстоносни држави. Селџуците ја изгубиле по ова и цела [[Палестина]]. == Втора крстоносна војна == [[Ахмед Санјар]] морал да се соочи и со бунтовите и походите со [[Караханиди]]те, [[Гуриди]]те и [[Карлуки]]те. Дури и [[Кара Кина]] извршила инвазија од исток, уништувајќи го скоро целосно царството. Во [[1141]] година, Санјар ги изгубил сите свои територии на исток до [[Сир Дирја]]. Обид за консолидација на султанатот пробал да направи Зенги од Мосул. [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]] ([[1147]]-[[1149]]) била закажан за во текот на [[1145]] година како одговор за потпаѓањето на грофовијата Едеса на [[25 декември]] претходната година во рацете на владетелот на [[Мосул]] - [[Зенги]]. == Наводи == {{наводи|2}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Селџучко Царство| ]] [[Категорија:Поранешни монархии]] [[Категорија:Селџуци]] [[Категорија:Историја на туркиските народи]] [[Категорија:Крстоносни војни]] [[Категорија:Историја на Иран]] [[Категорија:Азербејџан во средниот век]] [[Категорија:Муслимански династии]] [[Категорија:Поранешни држави на Блискиот Исток]] [[Категорија:Поранешни царства]] [[Категорија:Поранешни султанати]] jjwrvrni1ghzvae2zdmhoi7pib532pn 5603531 5603530 2026-08-03T10:38:50Z Buli 2648 /* Прва крстоносна војна (1095–1099) */ 5603531 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = <br />دولت سلجوقیان<br />Dawlat-i Saljūqiān<br />Селџучко Царство |common_name = Големо царство на Селџуците |continent = moved from Category:Asia to the Middle East |region = Блиски исток |government_type = монархија |year_start = 1037 |year_end = 1194 |event_start = [[Торгул]] |event_end = Заменета од [[Хорезамско царство|Хорезамското царство]]<ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (New Brunswick:Rutgers University Press, 1988), 159, 161'</ref> |image_flag = |flag = Seljuks |image_map = Seljuk Empire correct locator map.png |image_map_caption = Царството во 1092 |capital = [[Нишапур]] <br /> [[Шахр-е-Реј, Иран|Реј]] |title_leader = [[Селџуци|Султан]] |leader1 = [[Торгул бег]] (прв) |year_leader1 = 1037 - 1063 |leader2 = [[Ахмед Санјар]] (последен) |year_leader2 = 1118 - 1153 |stat_year1 = 1080 est. |stat_area1 = 3900000 |common_languages = [[Персиски јазик|персиски]] |p1=Газневидско Царство |flag_p1=Ghaznavid Empire 975 - 1187 (AD).PNG |s1=Хорезамско царство |flag_s1= Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG |s2=[[Румелиски Султанат]] |s3=[[Абасидски калифат|Абасиди]] |s4=[[Атабегство Азербејџан]] |s5=[[Буридска династија|Буруди]] |s6=[[Зенгидска династија]] |s7=[[Данишменди]] |s8=[[Ортокиди]] |s9=[[Салтукиди]] }} '''Селџучко Царство''' ([[персиски јазик|персиски]]: دولت سلجوقیان) — [[Персија|персиско]] <ref name="Shahrbanu">M.A. Amir-Moezzi, ''"Shahrbanu"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070311062248/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html |date=2007-03-11 }}): ''"... here one might bear in mind that non-Persian dynasties such as the Ghaznavids, Saljuqs and Ilkhanids were rapidly to adopt the Persian language and have their origins traced back to the ancient kings of Persia rather than to Turkish heroes or Muslim saints ..."''</ref><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399">Josef W. Meri, "Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia", Routledge, 2005, p. 399</ref><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79">Michael Mandelbaum, "Central Asia and the World", Council on Foreign Relations (May 1994), p. 79</ref><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24">Jonathan Dewald, "Europe 1450 to 1789: Encyclopedia of the Early Modern World", Charles Scribner's Sons, 2004, p. 24: ''"Turcoman armies coming from the East had driven the Byzantines out of much of Asia Minor and established the Persianized sultanate of the Seljuks."''</ref><ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (Rutgers University Press, 1991), 161,164; "''..renewed the Seljuk attempt to found a great Turko-Persian empire in eastern Iran..''", "''It is to be noted that the Seljuks, those Turkomans who became sultans of Persia, did not Turkify Persia-no doubt because they did not wish to do so. On the contrary, it was they who voluntarily became Persians and who, in the manner of the great old Sassanid kings, strove to protect the Iranian populations from the plundering of Ghuzz bands and save Iranian culture from the Turkoman menace.''"</ref><ref>Possessors and possessed: museums, archaeology, and the visualization of history in the late Ottoman Empire; By Wendy M. K. Shaw; Published by University of California Press, 2003, ISBN 0-520-23335-2, 9780520233355; p. 5.</ref> [[среден век|средновековна]] [[сунити|сунитско]] [[ислам|муслиманско]] [[царство]], основано од страна на Турците [[Огузи]]<ref>*Jackson, P. (2002). Review: The History of the Seljuq Turks: The History of the Seljuq Turks.Journal of Islamic Studies 2002 13(1):75-76; doi:10.1093/jis/13.1.75.Oxford Centre for Islamic Studies. * Bosworth, C. E. (2001). Notes on Some Turkish Names in Abu 'l-Fadl Bayhaqi's Tarikh-i Mas'udi. Oriens, Vol. 36, 2001 (2001), pp. 299-313. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd). * Hancock, I. (2006). ON ROMANI ORIGINS AND IDENTITY. The Romani Archives and Documentation Center. The University of Texas at Austin. * Asimov, M. S., Bosworth, C. E. (eds.). (1998). History of Civilizations of Central Asia, Vol. IV: The Age of Achievement: AD 750 to the End of the Fifteenth Century, Part One: The Historical, Social and Economic Setting. Multiple History Series. Paris: UNESCO Publishing. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd).</ref>. Во својот најголем подем, царството се простирало од [[Хиндукуш]] на исток до [[Анадолија]] на запад, делови од [[Средна Азија]] кон [[Персиски Залив|Персискиот Залив]]. Царството го основал [[Тогрул I]] во [[1037]] година по името на основачот на династијата, [[Селџук]] или Селџук-бег во почетокот на [[11 век]]. Династијата успеала да го обедини источноисламскиот свет. Царството одиграло важна улога во [[Прва крстоносна војна|Првата]] и [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]]. Нивната персијанизација<ref name="Shahrbanu"/><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399"/><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79"/><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24"/> на културно поле,<ref>C.E. Bosworth, "Turkish Expansion towards the west" in UNESCO HISTORY OF HUMANITY, Volume IV, titled "From the Seventh to the Sixteenth Century", UNESCO Publishing / Routledge, p. 391: ''"While the Arabic language retained its primacy in such spheres as law, theology and science, the culture of the Seljuk court and secular literature within the sultanate became largely Persianized; this is seen in the early adoption of Persian epic names by the Seljuk rulers (Qubād, Kay Khusraw and so on) and in the use of Persian as a literary language (Turkish must have been essentially a vehicle for everyday speech at this time). The process of Persianization accelerated in the thirteenth century with the presence in Konya of two of the most distinguished refugees fleeing before the Mongols, Bahā' al-Dīn Walad and his son Mawlānā Jalāl al-Dīn Rūmī, whose ''Mathnawī'', composed in Konya, constitutes one of the crowning glories of classical Persian literature."''</ref><ref>Mehmed Fuad Koprulu's, "Early Mystics in Turkish Literature", Translated by Gary Leiser and Robert Dankoff , Routledge, 2006, pg 149: ''"If we wish to sketch, in broad outline, the civilization created by the Seljuks of Anatolia, we must recognize that the local, i.e. non-Muslim, element was fairly insignificant compared to the Turkish and Arab-Persian elements, and that the Persian element was paramount. The Seljuk rulers, to be sure, who were in contact with not only Muslim Persian civilization, but also with the Arab civilizations in al-jazlra and Syria - indeed, with all Muslim peoples as far as India — also had connections with {various} Byzantine courts. Some of these rulers, like the great 'Ala' al-Dln Kai-Qubad I himself, who married Byzantine princesses and thus strengthened relations with their neighbors to the west, lived for many years in Byzantium and became very familiar with the customs and ceremonial at the Byzantine court. Still, this close contact with the ancient Greco-Roman and Christian traditions only resulted in their adoption of a policy of tolerance toward art, aesthetic life, painting, music, independent thought - in short, toward those things that were frowned upon by the narrow and piously ascetic views {of their subjects}. The contact of the common people with the Greeks and Armenians had basically the same result. {Before coming to Anatolia,} the Turks had been in contact with many nations and had long shown their ability to synthesize the artistic elements that thev had adopted from these nations. When they settled in Anatolia, they encountered peoples with whom they had not yet been in contact and immediately established relations with them as well. Ala al-Din Kai-Qubad I established ties with the Genoese and, especially, the Venetians at the ports of Sinop and Antalya, which belonged to him, and granted them commercial and legal concessions.'' Meanwhile, the Mongol invasion, which caused a great number of scholars and artisans to flee from Turkistan, Iran, and Khwarazm and settle within the Empire of the Seljuks of Anatolia, resulted in a reinforcing of Persian influence on the Anatolian Turks. Indeed, despite all claims to the contrary, there is no question that Persian influence was paramount among the Seljuks of Anatolia. This is clearly revealed by the fact that the sultans who ascended the throne after Ghiyath al-Din Kai-Khusraw I assumed titles taken from ancient Persian mythology, like Kai-Khusraw, Kai-Ka us, and Kai-Qubad; and that. Ala' al-Din Kai-Qubad I had some passages from the Shahname inscribed on the walls of Konya and Sivas. When we take into consideration domestic life in the Konya courts and the sincerity of the favor and attachment of the rulers to Persian poets and Persian literature, then this fact {i.e. the importance of Persian influence} is undeniable. With- regard to the private lives of the rulers, their amusements, and palace ceremonial, the most definite influence was also that of Iran, mixed with the early Turkish traditions, and not that of Byzantium."''</ref><ref>Stephen P. Blake, "Shahjahanabad: The Sovereign City in Mughal India, 1639-1739". Cambridge University Press, 1991. pg 123: "For the Seljuks and Il-Khanids in Iran it was the rulers rather than the conquered who were "Pesianized and Islamicized"</ref> и јазикот<ref name="Shahrbanu"/><ref name="iranica">O.Özgündenli, ''"Persian Manuscripts in Ottoman and Modern Turkish Libraries"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120122005207/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html |date=2012-01-22 }})</ref><ref name="britannica">[[Encyclopaedia Britannica]], ''"Seljuq"'', Online Edition, ([http://www.britannica.com/eb/article-9066688 LINK]): ''"... Because the Turkish Seljuqs had no Islamic tradition or strong literary heritage of their own, they adopted the cultural language of their Persian instructors in Islam. Literary Persian thus spread to the whole of Iran, and the Arabic language disappeared in that country except in works of religious scholarship ..."''</ref><ref name="Ravandi">M. Ravandi, ''"The Seljuq court at Konya and the Persianisation of Anatolian Cities"'', in Mesogeios (Mediterranean Studies), vol. 25-6 (2005), pp. 157-69</ref><ref>F. Daftary, ''Sectarian and National Movements in Iran, Khorasan, and Trasoxania during Umayyad and Early Abbasid Times'', in ''History of Civilizations of Central Asia'', Vol 4, pt. 1; edited by M.S. Asimov and [[Clifford Edmund Bosworth|C.E. Bosworth]]; [[UNESCO|UNESCO Publishing]], [[Institute of Ismaili Studies]]: ''"... Not only did the inhabitants of Khurasan not succumb to the language of the nomadic invaders, but they imposed their own tongue on them. The region could even assimilate the Turkic Ghaznavids and Seljuks (eleventh and twelfth centuries), the Timurids (fourteenth–fifteenth centuries), and the Qajars (nineteenth–twentieth centuries) ..."''</ref> одиграле голема улога во развивањето на турско-персиската традиција.<ref>"''The [[Turko-Persian tradition]] "features Persian culture patronized by Turkic rulers".''" See Daniel Pipes: "The Event of Our Era: Former Soviet Muslim Republics Change the Middle East" in Michael Mandelbaum,"Central Asia and the World: Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Turkemenistan and the World", Council on Foreign Relations, pg 79. Exact statement: "''In Short, the Turko-Persian tradition featured Persian culture patronized by Turcophone rulers.''"</ref> == Основач на династијата == Основач на династијата и идното големо царство бил бегот [[Селџук]], кој служел во [[Хазари|хазарската војска]]. Кон средината на [[10 век]] тој живеел во [[Хорезам]], блиску градот Кучанд каде го примил [[ислам]]от.<ref>[http://books.google.com/books?id=U7Q3AAAAIAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Wink, Andre, ''Al Hind the Making of the Indo Islamic World,'' Brill Academic Publishers, Jan 1, 1996, ISBN 90-04-09249-8 pg.9]</ref> == Селџуци == [[Селџуци]]те биле во сојуз со [[Персија|персиските]] [[Саманиди]], и заедно војувале со [[Караканиди]]те. По победата на Селџуците над Газневидите во [[1040]] година, тие станале најголемиот соперник на [[Караканиди]]те. == Тогрул == [[Торгул Бег]] бил третиот владетел од династијата на селџуците. Тој е директен внук на [[Селџук]]. Во текот на неговото време тој ја зазел [[Месопотамија]] и [[Иран]], како и градот [[Багдат]] каде го создал Големото селџучко Царство. Торгул на власт дошол во [[1016]] година. Во [[1028]]-[[1029]] година заедно со брат му Чагри успеал да го заземе [[Хорезам]]. Градот [[Багдад]] го зазел во [[1055]] година. По само три години во градот избувнало востание со кое [[Селџуци]]те и [[Абасиди]]те биле прогонети од градот од страна на [[Фатимиди]]те, но по две години Торгул повторно успеал да го врати градот и својата власт. Негов наследник бил Апл Арслан. == Апл Арслан == [[Алп Арслан]] бил вториот султан на селџуците и син на [[Чагри Бег]]. Тој бил правнук на Сулџук. Во негово време, успеал да воведе контрола во својот султанат и ѝ нанел голем пораз на [[Византиска империја|Византија]] во [[Битка кај Манцикерт|Битката кај Манцикерт]]. Оваа битка се смета за почеток на туркските завладувања во [[Анадолија]] и пропаѓање на [[Византија]].<ref>{{Citation | first = Princeton University | title = Dhu'l Qa'da 463/ August 1071 The Battle of Malazkirt (Manzikert) | url = http://www.princeton.edu/~humcomp/kemal/malazf.htm | accessdate = 2007-09-08}}</ref> Освен тоа тој неговото царство го проширил заземајќи ја денешна [[Грузија]] и [[Ерменија]] во [[1064]] година. == Мелик Шах I == Наследник на Апл Арслан бил [[Мелик Шах I]] ([[1072]]-[[1092]]), запаметен како еден од најголемите и најуспешните султани. Во текот на неговото владеење тој го проширил своето царство кон [[Сирија]] на сметка на [[Фатимиди]]те од [[Египет]]. По неговата смрт, царството се распаднало на неколку помали држави помеѓу неговите четири сина. [[Килиџ Арслан I]] го обновил [[Румелиски султанат|Румелискиот султанат]], [[Тутуш I]] се статиционирал во [[Сирија]]. Во [[Персија]] Мелик Шах бил наследен од страна на неговиот син [[Махмут I (Селџучко Царство)|Мамут I]]. Неговата власт пак била оспорена од тројцата браќа: [[Баркијарук]], [[Мехмет I (Селџучко Царство)|Мехмет I]] и [[Ахмет Санјар]]. Сите овие внатрешни конфликти и граѓански војни довеле до неуспех во [[прва крстоносна војна|првата крстоносна војна]]. == Прва крстоносна војна (1095–1099) == {{Main|Прва крстоносна војна}} {{multiple image | perrow = 2 | total_width = 450 | caption_align = center | align = right | direction = horizontal | image1 = Persian - Standing Warrior Holding a Sword - Walters 241 (color).jpg | image2 = Book of Antidotes of Pseudo-Gallen. Scenes of the royal court. Probably northern Iraq (Mosul). Mid 13th century (Turkoman soldiers detail).jpg | footer = Фигурина на селџучки воин (12ти век),<ref>{{Cite web |title=Standing Warrior Holding a Sword |url=https://art.thewalters.org/detail/13647/standing-warrior-holding-a-sword/ |website=Online Collection of the Walters Art Museum |publisher=The Walters Art Museum |language=en}}</ref> и огузски војници од ''[[Книгата на противотровите од Псевдо-Гален]]''. Веројатно северен Ирак ([[Мосул]]), средина на 13 век.<ref>{{Cite book |last1=Ettinghausen |first1=Richard |title=Arab painting |date=1977 |publisher=Rizzoli |isbn=978-0-8478-0081-0 |pages=91, 92, 162 commentary |url=https://archive.org/details/arabpainting0000etti/page/91/mode/2up |quote=In the painting the facial cast of these Turks is obviously reflected, and so are the special fashions and accoutrements they favored. (p. 162, commentary on image p. 91)}}</ref> }} Додека разделените Селџуци се бореле помеѓу себе околу завладување или консолидирање на нивните територии, сето тоа довело до неуспех во текот на Првата крстоносна војна. По успехот на неподготвените крстоносци во [[Народна крстоносна војна|Народната крстоносна војна]] во [[1096]] година, Селџуците сепак во наредните години не можеле да го сопрат напредокот на организираните крстоносци од [[Западна Европа]]. Многу бргу тие ги загубиле [[Никеја]], [[Конија]], [[Кајсери]], [[Антиохија]] за да на крајот крстоносците се упатат кон [[Света земја|светиот град]] [[Ерусалим]] и во [[1099]] година да го [[Опсада на Ерусалим (1099)|заземат]] градот создавајќи крстоносни држави. Селџуците ја изгубиле по ова и цела [[Палестина]]. == Втора крстоносна војна == [[Ахмед Санјар]] морал да се соочи и со бунтовите и походите со [[Караханиди]]те, [[Гуриди]]те и [[Карлуки]]те. Дури и [[Кара Кина]] извршила инвазија од исток, уништувајќи го скоро целосно царството. Во [[1141]] година, Санјар ги изгубил сите свои територии на исток до [[Сир Дирја]]. Обид за консолидација на султанатот пробал да направи Зенги од Мосул. [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]] ([[1147]]-[[1149]]) била закажан за во текот на [[1145]] година како одговор за потпаѓањето на грофовијата Едеса на [[25 декември]] претходната година во рацете на владетелот на [[Мосул]] - [[Зенги]]. == Наводи == {{наводи|2}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Селџучко Царство| ]] [[Категорија:Поранешни монархии]] [[Категорија:Селџуци]] [[Категорија:Историја на туркиските народи]] [[Категорија:Крстоносни војни]] [[Категорија:Историја на Иран]] [[Категорија:Азербејџан во средниот век]] [[Категорија:Муслимански династии]] [[Категорија:Поранешни држави на Блискиот Исток]] [[Категорија:Поранешни царства]] [[Категорија:Поранешни султанати]] auuh38lhgvb6j0mnmro7p3lwycofwka 5603534 5603531 2026-08-03T10:45:16Z Buli 2648 /* Втора крстоносна војна */ 5603534 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = <br />دولت سلجوقیان<br />Dawlat-i Saljūqiān<br />Селџучко Царство |common_name = Големо царство на Селџуците |continent = moved from Category:Asia to the Middle East |region = Блиски исток |government_type = монархија |year_start = 1037 |year_end = 1194 |event_start = [[Торгул]] |event_end = Заменета од [[Хорезамско царство|Хорезамското царство]]<ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (New Brunswick:Rutgers University Press, 1988), 159, 161'</ref> |image_flag = |flag = Seljuks |image_map = Seljuk Empire correct locator map.png |image_map_caption = Царството во 1092 |capital = [[Нишапур]] <br /> [[Шахр-е-Реј, Иран|Реј]] |title_leader = [[Селџуци|Султан]] |leader1 = [[Торгул бег]] (прв) |year_leader1 = 1037 - 1063 |leader2 = [[Ахмед Санјар]] (последен) |year_leader2 = 1118 - 1153 |stat_year1 = 1080 est. |stat_area1 = 3900000 |common_languages = [[Персиски јазик|персиски]] |p1=Газневидско Царство |flag_p1=Ghaznavid Empire 975 - 1187 (AD).PNG |s1=Хорезамско царство |flag_s1= Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG |s2=[[Румелиски Султанат]] |s3=[[Абасидски калифат|Абасиди]] |s4=[[Атабегство Азербејџан]] |s5=[[Буридска династија|Буруди]] |s6=[[Зенгидска династија]] |s7=[[Данишменди]] |s8=[[Ортокиди]] |s9=[[Салтукиди]] }} '''Селџучко Царство''' ([[персиски јазик|персиски]]: دولت سلجوقیان) — [[Персија|персиско]] <ref name="Shahrbanu">M.A. Amir-Moezzi, ''"Shahrbanu"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070311062248/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html |date=2007-03-11 }}): ''"... here one might bear in mind that non-Persian dynasties such as the Ghaznavids, Saljuqs and Ilkhanids were rapidly to adopt the Persian language and have their origins traced back to the ancient kings of Persia rather than to Turkish heroes or Muslim saints ..."''</ref><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399">Josef W. Meri, "Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia", Routledge, 2005, p. 399</ref><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79">Michael Mandelbaum, "Central Asia and the World", Council on Foreign Relations (May 1994), p. 79</ref><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24">Jonathan Dewald, "Europe 1450 to 1789: Encyclopedia of the Early Modern World", Charles Scribner's Sons, 2004, p. 24: ''"Turcoman armies coming from the East had driven the Byzantines out of much of Asia Minor and established the Persianized sultanate of the Seljuks."''</ref><ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (Rutgers University Press, 1991), 161,164; "''..renewed the Seljuk attempt to found a great Turko-Persian empire in eastern Iran..''", "''It is to be noted that the Seljuks, those Turkomans who became sultans of Persia, did not Turkify Persia-no doubt because they did not wish to do so. On the contrary, it was they who voluntarily became Persians and who, in the manner of the great old Sassanid kings, strove to protect the Iranian populations from the plundering of Ghuzz bands and save Iranian culture from the Turkoman menace.''"</ref><ref>Possessors and possessed: museums, archaeology, and the visualization of history in the late Ottoman Empire; By Wendy M. K. Shaw; Published by University of California Press, 2003, ISBN 0-520-23335-2, 9780520233355; p. 5.</ref> [[среден век|средновековна]] [[сунити|сунитско]] [[ислам|муслиманско]] [[царство]], основано од страна на Турците [[Огузи]]<ref>*Jackson, P. (2002). Review: The History of the Seljuq Turks: The History of the Seljuq Turks.Journal of Islamic Studies 2002 13(1):75-76; doi:10.1093/jis/13.1.75.Oxford Centre for Islamic Studies. * Bosworth, C. E. (2001). Notes on Some Turkish Names in Abu 'l-Fadl Bayhaqi's Tarikh-i Mas'udi. Oriens, Vol. 36, 2001 (2001), pp. 299-313. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd). * Hancock, I. (2006). ON ROMANI ORIGINS AND IDENTITY. The Romani Archives and Documentation Center. The University of Texas at Austin. * Asimov, M. S., Bosworth, C. E. (eds.). (1998). History of Civilizations of Central Asia, Vol. IV: The Age of Achievement: AD 750 to the End of the Fifteenth Century, Part One: The Historical, Social and Economic Setting. Multiple History Series. Paris: UNESCO Publishing. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd).</ref>. Во својот најголем подем, царството се простирало од [[Хиндукуш]] на исток до [[Анадолија]] на запад, делови од [[Средна Азија]] кон [[Персиски Залив|Персискиот Залив]]. Царството го основал [[Тогрул I]] во [[1037]] година по името на основачот на династијата, [[Селџук]] или Селџук-бег во почетокот на [[11 век]]. Династијата успеала да го обедини источноисламскиот свет. Царството одиграло важна улога во [[Прва крстоносна војна|Првата]] и [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]]. Нивната персијанизација<ref name="Shahrbanu"/><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399"/><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79"/><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24"/> на културно поле,<ref>C.E. Bosworth, "Turkish Expansion towards the west" in UNESCO HISTORY OF HUMANITY, Volume IV, titled "From the Seventh to the Sixteenth Century", UNESCO Publishing / Routledge, p. 391: ''"While the Arabic language retained its primacy in such spheres as law, theology and science, the culture of the Seljuk court and secular literature within the sultanate became largely Persianized; this is seen in the early adoption of Persian epic names by the Seljuk rulers (Qubād, Kay Khusraw and so on) and in the use of Persian as a literary language (Turkish must have been essentially a vehicle for everyday speech at this time). The process of Persianization accelerated in the thirteenth century with the presence in Konya of two of the most distinguished refugees fleeing before the Mongols, Bahā' al-Dīn Walad and his son Mawlānā Jalāl al-Dīn Rūmī, whose ''Mathnawī'', composed in Konya, constitutes one of the crowning glories of classical Persian literature."''</ref><ref>Mehmed Fuad Koprulu's, "Early Mystics in Turkish Literature", Translated by Gary Leiser and Robert Dankoff , Routledge, 2006, pg 149: ''"If we wish to sketch, in broad outline, the civilization created by the Seljuks of Anatolia, we must recognize that the local, i.e. non-Muslim, element was fairly insignificant compared to the Turkish and Arab-Persian elements, and that the Persian element was paramount. The Seljuk rulers, to be sure, who were in contact with not only Muslim Persian civilization, but also with the Arab civilizations in al-jazlra and Syria - indeed, with all Muslim peoples as far as India — also had connections with {various} Byzantine courts. Some of these rulers, like the great 'Ala' al-Dln Kai-Qubad I himself, who married Byzantine princesses and thus strengthened relations with their neighbors to the west, lived for many years in Byzantium and became very familiar with the customs and ceremonial at the Byzantine court. Still, this close contact with the ancient Greco-Roman and Christian traditions only resulted in their adoption of a policy of tolerance toward art, aesthetic life, painting, music, independent thought - in short, toward those things that were frowned upon by the narrow and piously ascetic views {of their subjects}. The contact of the common people with the Greeks and Armenians had basically the same result. {Before coming to Anatolia,} the Turks had been in contact with many nations and had long shown their ability to synthesize the artistic elements that thev had adopted from these nations. When they settled in Anatolia, they encountered peoples with whom they had not yet been in contact and immediately established relations with them as well. Ala al-Din Kai-Qubad I established ties with the Genoese and, especially, the Venetians at the ports of Sinop and Antalya, which belonged to him, and granted them commercial and legal concessions.'' Meanwhile, the Mongol invasion, which caused a great number of scholars and artisans to flee from Turkistan, Iran, and Khwarazm and settle within the Empire of the Seljuks of Anatolia, resulted in a reinforcing of Persian influence on the Anatolian Turks. Indeed, despite all claims to the contrary, there is no question that Persian influence was paramount among the Seljuks of Anatolia. This is clearly revealed by the fact that the sultans who ascended the throne after Ghiyath al-Din Kai-Khusraw I assumed titles taken from ancient Persian mythology, like Kai-Khusraw, Kai-Ka us, and Kai-Qubad; and that. Ala' al-Din Kai-Qubad I had some passages from the Shahname inscribed on the walls of Konya and Sivas. When we take into consideration domestic life in the Konya courts and the sincerity of the favor and attachment of the rulers to Persian poets and Persian literature, then this fact {i.e. the importance of Persian influence} is undeniable. With- regard to the private lives of the rulers, their amusements, and palace ceremonial, the most definite influence was also that of Iran, mixed with the early Turkish traditions, and not that of Byzantium."''</ref><ref>Stephen P. Blake, "Shahjahanabad: The Sovereign City in Mughal India, 1639-1739". Cambridge University Press, 1991. pg 123: "For the Seljuks and Il-Khanids in Iran it was the rulers rather than the conquered who were "Pesianized and Islamicized"</ref> и јазикот<ref name="Shahrbanu"/><ref name="iranica">O.Özgündenli, ''"Persian Manuscripts in Ottoman and Modern Turkish Libraries"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120122005207/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html |date=2012-01-22 }})</ref><ref name="britannica">[[Encyclopaedia Britannica]], ''"Seljuq"'', Online Edition, ([http://www.britannica.com/eb/article-9066688 LINK]): ''"... Because the Turkish Seljuqs had no Islamic tradition or strong literary heritage of their own, they adopted the cultural language of their Persian instructors in Islam. Literary Persian thus spread to the whole of Iran, and the Arabic language disappeared in that country except in works of religious scholarship ..."''</ref><ref name="Ravandi">M. Ravandi, ''"The Seljuq court at Konya and the Persianisation of Anatolian Cities"'', in Mesogeios (Mediterranean Studies), vol. 25-6 (2005), pp. 157-69</ref><ref>F. Daftary, ''Sectarian and National Movements in Iran, Khorasan, and Trasoxania during Umayyad and Early Abbasid Times'', in ''History of Civilizations of Central Asia'', Vol 4, pt. 1; edited by M.S. Asimov and [[Clifford Edmund Bosworth|C.E. Bosworth]]; [[UNESCO|UNESCO Publishing]], [[Institute of Ismaili Studies]]: ''"... Not only did the inhabitants of Khurasan not succumb to the language of the nomadic invaders, but they imposed their own tongue on them. The region could even assimilate the Turkic Ghaznavids and Seljuks (eleventh and twelfth centuries), the Timurids (fourteenth–fifteenth centuries), and the Qajars (nineteenth–twentieth centuries) ..."''</ref> одиграле голема улога во развивањето на турско-персиската традиција.<ref>"''The [[Turko-Persian tradition]] "features Persian culture patronized by Turkic rulers".''" See Daniel Pipes: "The Event of Our Era: Former Soviet Muslim Republics Change the Middle East" in Michael Mandelbaum,"Central Asia and the World: Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Turkemenistan and the World", Council on Foreign Relations, pg 79. Exact statement: "''In Short, the Turko-Persian tradition featured Persian culture patronized by Turcophone rulers.''"</ref> == Основач на династијата == Основач на династијата и идното големо царство бил бегот [[Селџук]], кој служел во [[Хазари|хазарската војска]]. Кон средината на [[10 век]] тој живеел во [[Хорезам]], блиску градот Кучанд каде го примил [[ислам]]от.<ref>[http://books.google.com/books?id=U7Q3AAAAIAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Wink, Andre, ''Al Hind the Making of the Indo Islamic World,'' Brill Academic Publishers, Jan 1, 1996, ISBN 90-04-09249-8 pg.9]</ref> == Селџуци == [[Селџуци]]те биле во сојуз со [[Персија|персиските]] [[Саманиди]], и заедно војувале со [[Караканиди]]те. По победата на Селџуците над Газневидите во [[1040]] година, тие станале најголемиот соперник на [[Караканиди]]те. == Тогрул == [[Торгул Бег]] бил третиот владетел од династијата на селџуците. Тој е директен внук на [[Селџук]]. Во текот на неговото време тој ја зазел [[Месопотамија]] и [[Иран]], како и градот [[Багдат]] каде го создал Големото селџучко Царство. Торгул на власт дошол во [[1016]] година. Во [[1028]]-[[1029]] година заедно со брат му Чагри успеал да го заземе [[Хорезам]]. Градот [[Багдад]] го зазел во [[1055]] година. По само три години во градот избувнало востание со кое [[Селџуци]]те и [[Абасиди]]те биле прогонети од градот од страна на [[Фатимиди]]те, но по две години Торгул повторно успеал да го врати градот и својата власт. Негов наследник бил Апл Арслан. == Апл Арслан == [[Алп Арслан]] бил вториот султан на селџуците и син на [[Чагри Бег]]. Тој бил правнук на Сулџук. Во негово време, успеал да воведе контрола во својот султанат и ѝ нанел голем пораз на [[Византиска империја|Византија]] во [[Битка кај Манцикерт|Битката кај Манцикерт]]. Оваа битка се смета за почеток на туркските завладувања во [[Анадолија]] и пропаѓање на [[Византија]].<ref>{{Citation | first = Princeton University | title = Dhu'l Qa'da 463/ August 1071 The Battle of Malazkirt (Manzikert) | url = http://www.princeton.edu/~humcomp/kemal/malazf.htm | accessdate = 2007-09-08}}</ref> Освен тоа тој неговото царство го проширил заземајќи ја денешна [[Грузија]] и [[Ерменија]] во [[1064]] година. == Мелик Шах I == Наследник на Апл Арслан бил [[Мелик Шах I]] ([[1072]]-[[1092]]), запаметен како еден од најголемите и најуспешните султани. Во текот на неговото владеење тој го проширил своето царство кон [[Сирија]] на сметка на [[Фатимиди]]те од [[Египет]]. По неговата смрт, царството се распаднало на неколку помали држави помеѓу неговите четири сина. [[Килиџ Арслан I]] го обновил [[Румелиски султанат|Румелискиот султанат]], [[Тутуш I]] се статиционирал во [[Сирија]]. Во [[Персија]] Мелик Шах бил наследен од страна на неговиот син [[Махмут I (Селџучко Царство)|Мамут I]]. Неговата власт пак била оспорена од тројцата браќа: [[Баркијарук]], [[Мехмет I (Селџучко Царство)|Мехмет I]] и [[Ахмет Санјар]]. Сите овие внатрешни конфликти и граѓански војни довеле до неуспех во [[прва крстоносна војна|првата крстоносна војна]]. == Прва крстоносна војна (1095–1099) == {{Main|Прва крстоносна војна}} {{multiple image | perrow = 2 | total_width = 450 | caption_align = center | align = right | direction = horizontal | image1 = Persian - Standing Warrior Holding a Sword - Walters 241 (color).jpg | image2 = Book of Antidotes of Pseudo-Gallen. Scenes of the royal court. Probably northern Iraq (Mosul). Mid 13th century (Turkoman soldiers detail).jpg | footer = Фигурина на селџучки воин (12ти век),<ref>{{Cite web |title=Standing Warrior Holding a Sword |url=https://art.thewalters.org/detail/13647/standing-warrior-holding-a-sword/ |website=Online Collection of the Walters Art Museum |publisher=The Walters Art Museum |language=en}}</ref> и огузски војници од ''[[Книгата на противотровите од Псевдо-Гален]]''. Веројатно северен Ирак ([[Мосул]]), средина на 13 век.<ref>{{Cite book |last1=Ettinghausen |first1=Richard |title=Arab painting |date=1977 |publisher=Rizzoli |isbn=978-0-8478-0081-0 |pages=91, 92, 162 commentary |url=https://archive.org/details/arabpainting0000etti/page/91/mode/2up |quote=In the painting the facial cast of these Turks is obviously reflected, and so are the special fashions and accoutrements they favored. (p. 162, commentary on image p. 91)}}</ref> }} Додека разделените Селџуци се бореле помеѓу себе околу завладување или консолидирање на нивните територии, сето тоа довело до неуспех во текот на Првата крстоносна војна. По успехот на неподготвените крстоносци во [[Народна крстоносна војна|Народната крстоносна војна]] во [[1096]] година, Селџуците сепак во наредните години не можеле да го сопрат напредокот на организираните крстоносци од [[Западна Европа]]. Многу бргу тие ги загубиле [[Никеја]], [[Конија]], [[Кајсери]], [[Антиохија]] за да на крајот крстоносците се упатат кон [[Света земја|светиот град]] [[Ерусалим]] и во [[1099]] година да го [[Опсада на Ерусалим (1099)|заземат]] градот создавајќи крстоносни држави. Селџуците ја изгубиле по ова и цела [[Палестина]]. == Втора крстоносна војна (1147–1149) == [[Ахмед Санјар]] морал да се соочи и со бунтовите и походите со [[Караханиди]]те, [[Гуриди]]те и [[Карлуки]]те. Дури и [[Кара Кина]] извршила инвазија од исток, уништувајќи го скоро целосно царството. Во [[1141]] година, Санјар ги изгубил сите свои територии на исток до [[Сир Дирја]]. Обид за консолидација на султанатот пробал да направи Зенги од Мосул. [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]] ([[1147]]-[[1149]]) била закажан за во текот на [[1145]] година како одговор за потпаѓањето на грофовијата Едеса на [[25 декември]] претходната година во рацете на владетелот на [[Мосул]] - [[Зенги]]. == Наводи == {{наводи|2}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Селџучко Царство| ]] [[Категорија:Поранешни монархии]] [[Категорија:Селџуци]] [[Категорија:Историја на туркиските народи]] [[Категорија:Крстоносни војни]] [[Категорија:Историја на Иран]] [[Категорија:Азербејџан во средниот век]] [[Категорија:Муслимански династии]] [[Категорија:Поранешни држави на Блискиот Исток]] [[Категорија:Поранешни царства]] [[Категорија:Поранешни султанати]] i67udzsyx7mbx7i3maega2lqfxkw253 5603535 5603534 2026-08-03T10:46:07Z Buli 2648 /* Втора крстоносна војна (1147–1149) */ 5603535 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = <br />دولت سلجوقیان<br />Dawlat-i Saljūqiān<br />Селџучко Царство |common_name = Големо царство на Селџуците |continent = moved from Category:Asia to the Middle East |region = Блиски исток |government_type = монархија |year_start = 1037 |year_end = 1194 |event_start = [[Торгул]] |event_end = Заменета од [[Хорезамско царство|Хорезамското царство]]<ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (New Brunswick:Rutgers University Press, 1988), 159, 161'</ref> |image_flag = |flag = Seljuks |image_map = Seljuk Empire correct locator map.png |image_map_caption = Царството во 1092 |capital = [[Нишапур]] <br /> [[Шахр-е-Реј, Иран|Реј]] |title_leader = [[Селџуци|Султан]] |leader1 = [[Торгул бег]] (прв) |year_leader1 = 1037 - 1063 |leader2 = [[Ахмед Санјар]] (последен) |year_leader2 = 1118 - 1153 |stat_year1 = 1080 est. |stat_area1 = 3900000 |common_languages = [[Персиски јазик|персиски]] |p1=Газневидско Царство |flag_p1=Ghaznavid Empire 975 - 1187 (AD).PNG |s1=Хорезамско царство |flag_s1= Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG |s2=[[Румелиски Султанат]] |s3=[[Абасидски калифат|Абасиди]] |s4=[[Атабегство Азербејџан]] |s5=[[Буридска династија|Буруди]] |s6=[[Зенгидска династија]] |s7=[[Данишменди]] |s8=[[Ортокиди]] |s9=[[Салтукиди]] }} '''Селџучко Царство''' ([[персиски јазик|персиски]]: دولت سلجوقیان) — [[Персија|персиско]] <ref name="Shahrbanu">M.A. Amir-Moezzi, ''"Shahrbanu"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070311062248/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html |date=2007-03-11 }}): ''"... here one might bear in mind that non-Persian dynasties such as the Ghaznavids, Saljuqs and Ilkhanids were rapidly to adopt the Persian language and have their origins traced back to the ancient kings of Persia rather than to Turkish heroes or Muslim saints ..."''</ref><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399">Josef W. Meri, "Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia", Routledge, 2005, p. 399</ref><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79">Michael Mandelbaum, "Central Asia and the World", Council on Foreign Relations (May 1994), p. 79</ref><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24">Jonathan Dewald, "Europe 1450 to 1789: Encyclopedia of the Early Modern World", Charles Scribner's Sons, 2004, p. 24: ''"Turcoman armies coming from the East had driven the Byzantines out of much of Asia Minor and established the Persianized sultanate of the Seljuks."''</ref><ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (Rutgers University Press, 1991), 161,164; "''..renewed the Seljuk attempt to found a great Turko-Persian empire in eastern Iran..''", "''It is to be noted that the Seljuks, those Turkomans who became sultans of Persia, did not Turkify Persia-no doubt because they did not wish to do so. On the contrary, it was they who voluntarily became Persians and who, in the manner of the great old Sassanid kings, strove to protect the Iranian populations from the plundering of Ghuzz bands and save Iranian culture from the Turkoman menace.''"</ref><ref>Possessors and possessed: museums, archaeology, and the visualization of history in the late Ottoman Empire; By Wendy M. K. Shaw; Published by University of California Press, 2003, ISBN 0-520-23335-2, 9780520233355; p. 5.</ref> [[среден век|средновековна]] [[сунити|сунитско]] [[ислам|муслиманско]] [[царство]], основано од страна на Турците [[Огузи]]<ref>*Jackson, P. (2002). Review: The History of the Seljuq Turks: The History of the Seljuq Turks.Journal of Islamic Studies 2002 13(1):75-76; doi:10.1093/jis/13.1.75.Oxford Centre for Islamic Studies. * Bosworth, C. E. (2001). Notes on Some Turkish Names in Abu 'l-Fadl Bayhaqi's Tarikh-i Mas'udi. Oriens, Vol. 36, 2001 (2001), pp. 299-313. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd). * Hancock, I. (2006). ON ROMANI ORIGINS AND IDENTITY. The Romani Archives and Documentation Center. The University of Texas at Austin. * Asimov, M. S., Bosworth, C. E. (eds.). (1998). History of Civilizations of Central Asia, Vol. IV: The Age of Achievement: AD 750 to the End of the Fifteenth Century, Part One: The Historical, Social and Economic Setting. Multiple History Series. Paris: UNESCO Publishing. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd).</ref>. Во својот најголем подем, царството се простирало од [[Хиндукуш]] на исток до [[Анадолија]] на запад, делови од [[Средна Азија]] кон [[Персиски Залив|Персискиот Залив]]. Царството го основал [[Тогрул I]] во [[1037]] година по името на основачот на династијата, [[Селџук]] или Селџук-бег во почетокот на [[11 век]]. Династијата успеала да го обедини источноисламскиот свет. Царството одиграло важна улога во [[Прва крстоносна војна|Првата]] и [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]]. Нивната персијанизација<ref name="Shahrbanu"/><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399"/><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79"/><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24"/> на културно поле,<ref>C.E. Bosworth, "Turkish Expansion towards the west" in UNESCO HISTORY OF HUMANITY, Volume IV, titled "From the Seventh to the Sixteenth Century", UNESCO Publishing / Routledge, p. 391: ''"While the Arabic language retained its primacy in such spheres as law, theology and science, the culture of the Seljuk court and secular literature within the sultanate became largely Persianized; this is seen in the early adoption of Persian epic names by the Seljuk rulers (Qubād, Kay Khusraw and so on) and in the use of Persian as a literary language (Turkish must have been essentially a vehicle for everyday speech at this time). The process of Persianization accelerated in the thirteenth century with the presence in Konya of two of the most distinguished refugees fleeing before the Mongols, Bahā' al-Dīn Walad and his son Mawlānā Jalāl al-Dīn Rūmī, whose ''Mathnawī'', composed in Konya, constitutes one of the crowning glories of classical Persian literature."''</ref><ref>Mehmed Fuad Koprulu's, "Early Mystics in Turkish Literature", Translated by Gary Leiser and Robert Dankoff , Routledge, 2006, pg 149: ''"If we wish to sketch, in broad outline, the civilization created by the Seljuks of Anatolia, we must recognize that the local, i.e. non-Muslim, element was fairly insignificant compared to the Turkish and Arab-Persian elements, and that the Persian element was paramount. The Seljuk rulers, to be sure, who were in contact with not only Muslim Persian civilization, but also with the Arab civilizations in al-jazlra and Syria - indeed, with all Muslim peoples as far as India — also had connections with {various} Byzantine courts. Some of these rulers, like the great 'Ala' al-Dln Kai-Qubad I himself, who married Byzantine princesses and thus strengthened relations with their neighbors to the west, lived for many years in Byzantium and became very familiar with the customs and ceremonial at the Byzantine court. Still, this close contact with the ancient Greco-Roman and Christian traditions only resulted in their adoption of a policy of tolerance toward art, aesthetic life, painting, music, independent thought - in short, toward those things that were frowned upon by the narrow and piously ascetic views {of their subjects}. The contact of the common people with the Greeks and Armenians had basically the same result. {Before coming to Anatolia,} the Turks had been in contact with many nations and had long shown their ability to synthesize the artistic elements that thev had adopted from these nations. When they settled in Anatolia, they encountered peoples with whom they had not yet been in contact and immediately established relations with them as well. Ala al-Din Kai-Qubad I established ties with the Genoese and, especially, the Venetians at the ports of Sinop and Antalya, which belonged to him, and granted them commercial and legal concessions.'' Meanwhile, the Mongol invasion, which caused a great number of scholars and artisans to flee from Turkistan, Iran, and Khwarazm and settle within the Empire of the Seljuks of Anatolia, resulted in a reinforcing of Persian influence on the Anatolian Turks. Indeed, despite all claims to the contrary, there is no question that Persian influence was paramount among the Seljuks of Anatolia. This is clearly revealed by the fact that the sultans who ascended the throne after Ghiyath al-Din Kai-Khusraw I assumed titles taken from ancient Persian mythology, like Kai-Khusraw, Kai-Ka us, and Kai-Qubad; and that. Ala' al-Din Kai-Qubad I had some passages from the Shahname inscribed on the walls of Konya and Sivas. When we take into consideration domestic life in the Konya courts and the sincerity of the favor and attachment of the rulers to Persian poets and Persian literature, then this fact {i.e. the importance of Persian influence} is undeniable. With- regard to the private lives of the rulers, their amusements, and palace ceremonial, the most definite influence was also that of Iran, mixed with the early Turkish traditions, and not that of Byzantium."''</ref><ref>Stephen P. Blake, "Shahjahanabad: The Sovereign City in Mughal India, 1639-1739". Cambridge University Press, 1991. pg 123: "For the Seljuks and Il-Khanids in Iran it was the rulers rather than the conquered who were "Pesianized and Islamicized"</ref> и јазикот<ref name="Shahrbanu"/><ref name="iranica">O.Özgündenli, ''"Persian Manuscripts in Ottoman and Modern Turkish Libraries"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120122005207/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html |date=2012-01-22 }})</ref><ref name="britannica">[[Encyclopaedia Britannica]], ''"Seljuq"'', Online Edition, ([http://www.britannica.com/eb/article-9066688 LINK]): ''"... Because the Turkish Seljuqs had no Islamic tradition or strong literary heritage of their own, they adopted the cultural language of their Persian instructors in Islam. Literary Persian thus spread to the whole of Iran, and the Arabic language disappeared in that country except in works of religious scholarship ..."''</ref><ref name="Ravandi">M. Ravandi, ''"The Seljuq court at Konya and the Persianisation of Anatolian Cities"'', in Mesogeios (Mediterranean Studies), vol. 25-6 (2005), pp. 157-69</ref><ref>F. Daftary, ''Sectarian and National Movements in Iran, Khorasan, and Trasoxania during Umayyad and Early Abbasid Times'', in ''History of Civilizations of Central Asia'', Vol 4, pt. 1; edited by M.S. Asimov and [[Clifford Edmund Bosworth|C.E. Bosworth]]; [[UNESCO|UNESCO Publishing]], [[Institute of Ismaili Studies]]: ''"... Not only did the inhabitants of Khurasan not succumb to the language of the nomadic invaders, but they imposed their own tongue on them. The region could even assimilate the Turkic Ghaznavids and Seljuks (eleventh and twelfth centuries), the Timurids (fourteenth–fifteenth centuries), and the Qajars (nineteenth–twentieth centuries) ..."''</ref> одиграле голема улога во развивањето на турско-персиската традиција.<ref>"''The [[Turko-Persian tradition]] "features Persian culture patronized by Turkic rulers".''" See Daniel Pipes: "The Event of Our Era: Former Soviet Muslim Republics Change the Middle East" in Michael Mandelbaum,"Central Asia and the World: Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Turkemenistan and the World", Council on Foreign Relations, pg 79. Exact statement: "''In Short, the Turko-Persian tradition featured Persian culture patronized by Turcophone rulers.''"</ref> == Основач на династијата == Основач на династијата и идното големо царство бил бегот [[Селџук]], кој служел во [[Хазари|хазарската војска]]. Кон средината на [[10 век]] тој живеел во [[Хорезам]], блиску градот Кучанд каде го примил [[ислам]]от.<ref>[http://books.google.com/books?id=U7Q3AAAAIAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Wink, Andre, ''Al Hind the Making of the Indo Islamic World,'' Brill Academic Publishers, Jan 1, 1996, ISBN 90-04-09249-8 pg.9]</ref> == Селџуци == [[Селџуци]]те биле во сојуз со [[Персија|персиските]] [[Саманиди]], и заедно војувале со [[Караканиди]]те. По победата на Селџуците над Газневидите во [[1040]] година, тие станале најголемиот соперник на [[Караканиди]]те. == Тогрул == [[Торгул Бег]] бил третиот владетел од династијата на селџуците. Тој е директен внук на [[Селџук]]. Во текот на неговото време тој ја зазел [[Месопотамија]] и [[Иран]], како и градот [[Багдат]] каде го создал Големото селџучко Царство. Торгул на власт дошол во [[1016]] година. Во [[1028]]-[[1029]] година заедно со брат му Чагри успеал да го заземе [[Хорезам]]. Градот [[Багдад]] го зазел во [[1055]] година. По само три години во градот избувнало востание со кое [[Селџуци]]те и [[Абасиди]]те биле прогонети од градот од страна на [[Фатимиди]]те, но по две години Торгул повторно успеал да го врати градот и својата власт. Негов наследник бил Апл Арслан. == Апл Арслан == [[Алп Арслан]] бил вториот султан на селџуците и син на [[Чагри Бег]]. Тој бил правнук на Сулџук. Во негово време, успеал да воведе контрола во својот султанат и ѝ нанел голем пораз на [[Византиска империја|Византија]] во [[Битка кај Манцикерт|Битката кај Манцикерт]]. Оваа битка се смета за почеток на туркските завладувања во [[Анадолија]] и пропаѓање на [[Византија]].<ref>{{Citation | first = Princeton University | title = Dhu'l Qa'da 463/ August 1071 The Battle of Malazkirt (Manzikert) | url = http://www.princeton.edu/~humcomp/kemal/malazf.htm | accessdate = 2007-09-08}}</ref> Освен тоа тој неговото царство го проширил заземајќи ја денешна [[Грузија]] и [[Ерменија]] во [[1064]] година. == Мелик Шах I == Наследник на Апл Арслан бил [[Мелик Шах I]] ([[1072]]-[[1092]]), запаметен како еден од најголемите и најуспешните султани. Во текот на неговото владеење тој го проширил своето царство кон [[Сирија]] на сметка на [[Фатимиди]]те од [[Египет]]. По неговата смрт, царството се распаднало на неколку помали држави помеѓу неговите четири сина. [[Килиџ Арслан I]] го обновил [[Румелиски султанат|Румелискиот султанат]], [[Тутуш I]] се статиционирал во [[Сирија]]. Во [[Персија]] Мелик Шах бил наследен од страна на неговиот син [[Махмут I (Селџучко Царство)|Мамут I]]. Неговата власт пак била оспорена од тројцата браќа: [[Баркијарук]], [[Мехмет I (Селџучко Царство)|Мехмет I]] и [[Ахмет Санјар]]. Сите овие внатрешни конфликти и граѓански војни довеле до неуспех во [[прва крстоносна војна|првата крстоносна војна]]. == Прва крстоносна војна (1095–1099) == {{Main|Прва крстоносна војна}} {{multiple image | perrow = 2 | total_width = 450 | caption_align = center | align = right | direction = horizontal | image1 = Persian - Standing Warrior Holding a Sword - Walters 241 (color).jpg | image2 = Book of Antidotes of Pseudo-Gallen. Scenes of the royal court. Probably northern Iraq (Mosul). Mid 13th century (Turkoman soldiers detail).jpg | footer = Фигурина на селџучки воин (12ти век),<ref>{{Cite web |title=Standing Warrior Holding a Sword |url=https://art.thewalters.org/detail/13647/standing-warrior-holding-a-sword/ |website=Online Collection of the Walters Art Museum |publisher=The Walters Art Museum |language=en}}</ref> и огузски војници од ''[[Книгата на противотровите од Псевдо-Гален]]''. Веројатно северен Ирак ([[Мосул]]), средина на 13 век.<ref>{{Cite book |last1=Ettinghausen |first1=Richard |title=Arab painting |date=1977 |publisher=Rizzoli |isbn=978-0-8478-0081-0 |pages=91, 92, 162 commentary |url=https://archive.org/details/arabpainting0000etti/page/91/mode/2up |quote=In the painting the facial cast of these Turks is obviously reflected, and so are the special fashions and accoutrements they favored. (p. 162, commentary on image p. 91)}}</ref> }} Додека разделените Селџуци се бореле помеѓу себе околу завладување или консолидирање на нивните територии, сето тоа довело до неуспех во текот на Првата крстоносна војна. По успехот на неподготвените крстоносци во [[Народна крстоносна војна|Народната крстоносна војна]] во [[1096]] година, Селџуците сепак во наредните години не можеле да го сопрат напредокот на организираните крстоносци од [[Западна Европа]]. Многу бргу тие ги загубиле [[Никеја]], [[Конија]], [[Кајсери]], [[Антиохија]] за да на крајот крстоносците се упатат кон [[Света земја|светиот град]] [[Ерусалим]] и во [[1099]] година да го [[Опсада на Ерусалим (1099)|заземат]] градот создавајќи крстоносни држави. Селџуците ја изгубиле по ова и цела [[Палестина]]. == Втора крстоносна војна (1147–1149) == [[Податотека:Map_of_the_Seljuks_in_1180_CE.png|лево|мини|Map of the territory directly held by the Seljuks in 1180 CE.<ref>{{Cite book|title=The Cambridge History of Iran|date=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781139054973|editor-last=Boyle|editor-first=J. A.|volume=5: The Saljuq and Mongol Periods|page=188, Map 4|orig-date=1st pub. 1958}}</ref>]] [[Ахмед Санјар]] морал да се соочи и со бунтовите и походите со [[Караханиди]]те, [[Гуриди]]те и [[Карлуки]]те. Дури и [[Кара Кина]] извршила инвазија од исток, уништувајќи го скоро целосно царството. Во [[1141]] година, Санјар ги изгубил сите свои територии на исток до [[Сир Дирја]]. Обид за консолидација на султанатот пробал да направи Зенги од Мосул. [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]] ([[1147]]-[[1149]]) била закажан за во текот на [[1145]] година како одговор за потпаѓањето на грофовијата Едеса на [[25 декември]] претходната година во рацете на владетелот на [[Мосул]] - [[Зенги]]. == Наводи == {{наводи|2}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Селџучко Царство| ]] [[Категорија:Поранешни монархии]] [[Категорија:Селџуци]] [[Категорија:Историја на туркиските народи]] [[Категорија:Крстоносни војни]] [[Категорија:Историја на Иран]] [[Категорија:Азербејџан во средниот век]] [[Категорија:Муслимански династии]] [[Категорија:Поранешни држави на Блискиот Исток]] [[Категорија:Поранешни царства]] [[Категорија:Поранешни султанати]] 8nbodlv9bddqzih7j0jxys90sh5pk6s 5603537 5603535 2026-08-03T10:47:09Z Buli 2648 /* Втора крстоносна војна (1147–1149) */ 5603537 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = <br />دولت سلجوقیان<br />Dawlat-i Saljūqiān<br />Селџучко Царство |common_name = Големо царство на Селџуците |continent = moved from Category:Asia to the Middle East |region = Блиски исток |government_type = монархија |year_start = 1037 |year_end = 1194 |event_start = [[Торгул]] |event_end = Заменета од [[Хорезамско царство|Хорезамското царство]]<ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (New Brunswick:Rutgers University Press, 1988), 159, 161'</ref> |image_flag = |flag = Seljuks |image_map = Seljuk Empire correct locator map.png |image_map_caption = Царството во 1092 |capital = [[Нишапур]] <br /> [[Шахр-е-Реј, Иран|Реј]] |title_leader = [[Селџуци|Султан]] |leader1 = [[Торгул бег]] (прв) |year_leader1 = 1037 - 1063 |leader2 = [[Ахмед Санјар]] (последен) |year_leader2 = 1118 - 1153 |stat_year1 = 1080 est. |stat_area1 = 3900000 |common_languages = [[Персиски јазик|персиски]] |p1=Газневидско Царство |flag_p1=Ghaznavid Empire 975 - 1187 (AD).PNG |s1=Хорезамско царство |flag_s1= Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG |s2=[[Румелиски Султанат]] |s3=[[Абасидски калифат|Абасиди]] |s4=[[Атабегство Азербејџан]] |s5=[[Буридска династија|Буруди]] |s6=[[Зенгидска династија]] |s7=[[Данишменди]] |s8=[[Ортокиди]] |s9=[[Салтукиди]] }} '''Селџучко Царство''' ([[персиски јазик|персиски]]: دولت سلجوقیان) — [[Персија|персиско]] <ref name="Shahrbanu">M.A. Amir-Moezzi, ''"Shahrbanu"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070311062248/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html |date=2007-03-11 }}): ''"... here one might bear in mind that non-Persian dynasties such as the Ghaznavids, Saljuqs and Ilkhanids were rapidly to adopt the Persian language and have their origins traced back to the ancient kings of Persia rather than to Turkish heroes or Muslim saints ..."''</ref><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399">Josef W. Meri, "Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia", Routledge, 2005, p. 399</ref><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79">Michael Mandelbaum, "Central Asia and the World", Council on Foreign Relations (May 1994), p. 79</ref><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24">Jonathan Dewald, "Europe 1450 to 1789: Encyclopedia of the Early Modern World", Charles Scribner's Sons, 2004, p. 24: ''"Turcoman armies coming from the East had driven the Byzantines out of much of Asia Minor and established the Persianized sultanate of the Seljuks."''</ref><ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (Rutgers University Press, 1991), 161,164; "''..renewed the Seljuk attempt to found a great Turko-Persian empire in eastern Iran..''", "''It is to be noted that the Seljuks, those Turkomans who became sultans of Persia, did not Turkify Persia-no doubt because they did not wish to do so. On the contrary, it was they who voluntarily became Persians and who, in the manner of the great old Sassanid kings, strove to protect the Iranian populations from the plundering of Ghuzz bands and save Iranian culture from the Turkoman menace.''"</ref><ref>Possessors and possessed: museums, archaeology, and the visualization of history in the late Ottoman Empire; By Wendy M. K. Shaw; Published by University of California Press, 2003, ISBN 0-520-23335-2, 9780520233355; p. 5.</ref> [[среден век|средновековна]] [[сунити|сунитско]] [[ислам|муслиманско]] [[царство]], основано од страна на Турците [[Огузи]]<ref>*Jackson, P. (2002). Review: The History of the Seljuq Turks: The History of the Seljuq Turks.Journal of Islamic Studies 2002 13(1):75-76; doi:10.1093/jis/13.1.75.Oxford Centre for Islamic Studies. * Bosworth, C. E. (2001). Notes on Some Turkish Names in Abu 'l-Fadl Bayhaqi's Tarikh-i Mas'udi. Oriens, Vol. 36, 2001 (2001), pp. 299-313. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd). * Hancock, I. (2006). ON ROMANI ORIGINS AND IDENTITY. The Romani Archives and Documentation Center. The University of Texas at Austin. * Asimov, M. S., Bosworth, C. E. (eds.). (1998). History of Civilizations of Central Asia, Vol. IV: The Age of Achievement: AD 750 to the End of the Fifteenth Century, Part One: The Historical, Social and Economic Setting. Multiple History Series. Paris: UNESCO Publishing. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd).</ref>. Во својот најголем подем, царството се простирало од [[Хиндукуш]] на исток до [[Анадолија]] на запад, делови од [[Средна Азија]] кон [[Персиски Залив|Персискиот Залив]]. Царството го основал [[Тогрул I]] во [[1037]] година по името на основачот на династијата, [[Селџук]] или Селџук-бег во почетокот на [[11 век]]. Династијата успеала да го обедини источноисламскиот свет. Царството одиграло важна улога во [[Прва крстоносна војна|Првата]] и [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]]. Нивната персијанизација<ref name="Shahrbanu"/><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399"/><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79"/><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24"/> на културно поле,<ref>C.E. Bosworth, "Turkish Expansion towards the west" in UNESCO HISTORY OF HUMANITY, Volume IV, titled "From the Seventh to the Sixteenth Century", UNESCO Publishing / Routledge, p. 391: ''"While the Arabic language retained its primacy in such spheres as law, theology and science, the culture of the Seljuk court and secular literature within the sultanate became largely Persianized; this is seen in the early adoption of Persian epic names by the Seljuk rulers (Qubād, Kay Khusraw and so on) and in the use of Persian as a literary language (Turkish must have been essentially a vehicle for everyday speech at this time). The process of Persianization accelerated in the thirteenth century with the presence in Konya of two of the most distinguished refugees fleeing before the Mongols, Bahā' al-Dīn Walad and his son Mawlānā Jalāl al-Dīn Rūmī, whose ''Mathnawī'', composed in Konya, constitutes one of the crowning glories of classical Persian literature."''</ref><ref>Mehmed Fuad Koprulu's, "Early Mystics in Turkish Literature", Translated by Gary Leiser and Robert Dankoff , Routledge, 2006, pg 149: ''"If we wish to sketch, in broad outline, the civilization created by the Seljuks of Anatolia, we must recognize that the local, i.e. non-Muslim, element was fairly insignificant compared to the Turkish and Arab-Persian elements, and that the Persian element was paramount. The Seljuk rulers, to be sure, who were in contact with not only Muslim Persian civilization, but also with the Arab civilizations in al-jazlra and Syria - indeed, with all Muslim peoples as far as India — also had connections with {various} Byzantine courts. Some of these rulers, like the great 'Ala' al-Dln Kai-Qubad I himself, who married Byzantine princesses and thus strengthened relations with their neighbors to the west, lived for many years in Byzantium and became very familiar with the customs and ceremonial at the Byzantine court. Still, this close contact with the ancient Greco-Roman and Christian traditions only resulted in their adoption of a policy of tolerance toward art, aesthetic life, painting, music, independent thought - in short, toward those things that were frowned upon by the narrow and piously ascetic views {of their subjects}. The contact of the common people with the Greeks and Armenians had basically the same result. {Before coming to Anatolia,} the Turks had been in contact with many nations and had long shown their ability to synthesize the artistic elements that thev had adopted from these nations. When they settled in Anatolia, they encountered peoples with whom they had not yet been in contact and immediately established relations with them as well. Ala al-Din Kai-Qubad I established ties with the Genoese and, especially, the Venetians at the ports of Sinop and Antalya, which belonged to him, and granted them commercial and legal concessions.'' Meanwhile, the Mongol invasion, which caused a great number of scholars and artisans to flee from Turkistan, Iran, and Khwarazm and settle within the Empire of the Seljuks of Anatolia, resulted in a reinforcing of Persian influence on the Anatolian Turks. Indeed, despite all claims to the contrary, there is no question that Persian influence was paramount among the Seljuks of Anatolia. This is clearly revealed by the fact that the sultans who ascended the throne after Ghiyath al-Din Kai-Khusraw I assumed titles taken from ancient Persian mythology, like Kai-Khusraw, Kai-Ka us, and Kai-Qubad; and that. Ala' al-Din Kai-Qubad I had some passages from the Shahname inscribed on the walls of Konya and Sivas. When we take into consideration domestic life in the Konya courts and the sincerity of the favor and attachment of the rulers to Persian poets and Persian literature, then this fact {i.e. the importance of Persian influence} is undeniable. With- regard to the private lives of the rulers, their amusements, and palace ceremonial, the most definite influence was also that of Iran, mixed with the early Turkish traditions, and not that of Byzantium."''</ref><ref>Stephen P. Blake, "Shahjahanabad: The Sovereign City in Mughal India, 1639-1739". Cambridge University Press, 1991. pg 123: "For the Seljuks and Il-Khanids in Iran it was the rulers rather than the conquered who were "Pesianized and Islamicized"</ref> и јазикот<ref name="Shahrbanu"/><ref name="iranica">O.Özgündenli, ''"Persian Manuscripts in Ottoman and Modern Turkish Libraries"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120122005207/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html |date=2012-01-22 }})</ref><ref name="britannica">[[Encyclopaedia Britannica]], ''"Seljuq"'', Online Edition, ([http://www.britannica.com/eb/article-9066688 LINK]): ''"... Because the Turkish Seljuqs had no Islamic tradition or strong literary heritage of their own, they adopted the cultural language of their Persian instructors in Islam. Literary Persian thus spread to the whole of Iran, and the Arabic language disappeared in that country except in works of religious scholarship ..."''</ref><ref name="Ravandi">M. Ravandi, ''"The Seljuq court at Konya and the Persianisation of Anatolian Cities"'', in Mesogeios (Mediterranean Studies), vol. 25-6 (2005), pp. 157-69</ref><ref>F. Daftary, ''Sectarian and National Movements in Iran, Khorasan, and Trasoxania during Umayyad and Early Abbasid Times'', in ''History of Civilizations of Central Asia'', Vol 4, pt. 1; edited by M.S. Asimov and [[Clifford Edmund Bosworth|C.E. Bosworth]]; [[UNESCO|UNESCO Publishing]], [[Institute of Ismaili Studies]]: ''"... Not only did the inhabitants of Khurasan not succumb to the language of the nomadic invaders, but they imposed their own tongue on them. The region could even assimilate the Turkic Ghaznavids and Seljuks (eleventh and twelfth centuries), the Timurids (fourteenth–fifteenth centuries), and the Qajars (nineteenth–twentieth centuries) ..."''</ref> одиграле голема улога во развивањето на турско-персиската традиција.<ref>"''The [[Turko-Persian tradition]] "features Persian culture patronized by Turkic rulers".''" See Daniel Pipes: "The Event of Our Era: Former Soviet Muslim Republics Change the Middle East" in Michael Mandelbaum,"Central Asia and the World: Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Turkemenistan and the World", Council on Foreign Relations, pg 79. Exact statement: "''In Short, the Turko-Persian tradition featured Persian culture patronized by Turcophone rulers.''"</ref> == Основач на династијата == Основач на династијата и идното големо царство бил бегот [[Селџук]], кој служел во [[Хазари|хазарската војска]]. Кон средината на [[10 век]] тој живеел во [[Хорезам]], блиску градот Кучанд каде го примил [[ислам]]от.<ref>[http://books.google.com/books?id=U7Q3AAAAIAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Wink, Andre, ''Al Hind the Making of the Indo Islamic World,'' Brill Academic Publishers, Jan 1, 1996, ISBN 90-04-09249-8 pg.9]</ref> == Селџуци == [[Селџуци]]те биле во сојуз со [[Персија|персиските]] [[Саманиди]], и заедно војувале со [[Караканиди]]те. По победата на Селџуците над Газневидите во [[1040]] година, тие станале најголемиот соперник на [[Караканиди]]те. == Тогрул == [[Торгул Бег]] бил третиот владетел од династијата на селџуците. Тој е директен внук на [[Селџук]]. Во текот на неговото време тој ја зазел [[Месопотамија]] и [[Иран]], како и градот [[Багдат]] каде го создал Големото селџучко Царство. Торгул на власт дошол во [[1016]] година. Во [[1028]]-[[1029]] година заедно со брат му Чагри успеал да го заземе [[Хорезам]]. Градот [[Багдад]] го зазел во [[1055]] година. По само три години во градот избувнало востание со кое [[Селџуци]]те и [[Абасиди]]те биле прогонети од градот од страна на [[Фатимиди]]те, но по две години Торгул повторно успеал да го врати градот и својата власт. Негов наследник бил Апл Арслан. == Апл Арслан == [[Алп Арслан]] бил вториот султан на селџуците и син на [[Чагри Бег]]. Тој бил правнук на Сулџук. Во негово време, успеал да воведе контрола во својот султанат и ѝ нанел голем пораз на [[Византиска империја|Византија]] во [[Битка кај Манцикерт|Битката кај Манцикерт]]. Оваа битка се смета за почеток на туркските завладувања во [[Анадолија]] и пропаѓање на [[Византија]].<ref>{{Citation | first = Princeton University | title = Dhu'l Qa'da 463/ August 1071 The Battle of Malazkirt (Manzikert) | url = http://www.princeton.edu/~humcomp/kemal/malazf.htm | accessdate = 2007-09-08}}</ref> Освен тоа тој неговото царство го проширил заземајќи ја денешна [[Грузија]] и [[Ерменија]] во [[1064]] година. == Мелик Шах I == Наследник на Апл Арслан бил [[Мелик Шах I]] ([[1072]]-[[1092]]), запаметен како еден од најголемите и најуспешните султани. Во текот на неговото владеење тој го проширил своето царство кон [[Сирија]] на сметка на [[Фатимиди]]те од [[Египет]]. По неговата смрт, царството се распаднало на неколку помали држави помеѓу неговите четири сина. [[Килиџ Арслан I]] го обновил [[Румелиски султанат|Румелискиот султанат]], [[Тутуш I]] се статиционирал во [[Сирија]]. Во [[Персија]] Мелик Шах бил наследен од страна на неговиот син [[Махмут I (Селџучко Царство)|Мамут I]]. Неговата власт пак била оспорена од тројцата браќа: [[Баркијарук]], [[Мехмет I (Селџучко Царство)|Мехмет I]] и [[Ахмет Санјар]]. Сите овие внатрешни конфликти и граѓански војни довеле до неуспех во [[прва крстоносна војна|првата крстоносна војна]]. == Прва крстоносна војна (1095–1099) == {{Main|Прва крстоносна војна}} {{multiple image | perrow = 2 | total_width = 450 | caption_align = center | align = right | direction = horizontal | image1 = Persian - Standing Warrior Holding a Sword - Walters 241 (color).jpg | image2 = Book of Antidotes of Pseudo-Gallen. Scenes of the royal court. Probably northern Iraq (Mosul). Mid 13th century (Turkoman soldiers detail).jpg | footer = Фигурина на селџучки воин (12ти век),<ref>{{Cite web |title=Standing Warrior Holding a Sword |url=https://art.thewalters.org/detail/13647/standing-warrior-holding-a-sword/ |website=Online Collection of the Walters Art Museum |publisher=The Walters Art Museum |language=en}}</ref> и огузски војници од ''[[Книгата на противотровите од Псевдо-Гален]]''. Веројатно северен Ирак ([[Мосул]]), средина на 13 век.<ref>{{Cite book |last1=Ettinghausen |first1=Richard |title=Arab painting |date=1977 |publisher=Rizzoli |isbn=978-0-8478-0081-0 |pages=91, 92, 162 commentary |url=https://archive.org/details/arabpainting0000etti/page/91/mode/2up |quote=In the painting the facial cast of these Turks is obviously reflected, and so are the special fashions and accoutrements they favored. (p. 162, commentary on image p. 91)}}</ref> }} Додека разделените Селџуци се бореле помеѓу себе околу завладување или консолидирање на нивните територии, сето тоа довело до неуспех во текот на Првата крстоносна војна. По успехот на неподготвените крстоносци во [[Народна крстоносна војна|Народната крстоносна војна]] во [[1096]] година, Селџуците сепак во наредните години не можеле да го сопрат напредокот на организираните крстоносци од [[Западна Европа]]. Многу бргу тие ги загубиле [[Никеја]], [[Конија]], [[Кајсери]], [[Антиохија]] за да на крајот крстоносците се упатат кон [[Света земја|светиот град]] [[Ерусалим]] и во [[1099]] година да го [[Опсада на Ерусалим (1099)|заземат]] градот создавајќи крстоносни држави. Селџуците ја изгубиле по ова и цела [[Палестина]]. == Втора крстоносна војна (1147–1149) == [[Податотека:Map_of_the_Seljuks_in_1180_CE.png|лево|мини|Карта на територијата што била под директна власт на Селџуците во 1180 година.<ref>{{Cite book|title=The Cambridge History of Iran|date=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781139054973|editor-last=Boyle|editor-first=J. A.|volume=5: The Saljuq and Mongol Periods|page=188, Map 4|orig-date=1st pub. 1958}}</ref>]] [[Ахмед Санјар]] морал да се соочи и со бунтовите и походите со [[Караханиди]]те, [[Гуриди]]те и [[Карлуки]]те. Дури и [[Кара Кина]] извршила инвазија од исток, уништувајќи го скоро целосно царството. Во [[1141]] година, Санјар ги изгубил сите свои територии на исток до [[Сир Дирја]]. Обид за консолидација на султанатот пробал да направи Зенги од Мосул. [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]] ([[1147]]-[[1149]]) била закажан за во текот на [[1145]] година како одговор за потпаѓањето на грофовијата Едеса на [[25 декември]] претходната година во рацете на владетелот на [[Мосул]] - [[Зенги]]. == Наводи == {{наводи|2}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Селџучко Царство| ]] [[Категорија:Поранешни монархии]] [[Категорија:Селџуци]] [[Категорија:Историја на туркиските народи]] [[Категорија:Крстоносни војни]] [[Категорија:Историја на Иран]] [[Категорија:Азербејџан во средниот век]] [[Категорија:Муслимански династии]] [[Категорија:Поранешни држави на Блискиот Исток]] [[Категорија:Поранешни царства]] [[Категорија:Поранешни султанати]] 8bsbgjenhwyonsuly1dxihydrw8yote 5603538 5603537 2026-08-03T10:48:41Z Buli 2648 /* Втора крстоносна војна (1147–1149) */ 5603538 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = <br />دولت سلجوقیان<br />Dawlat-i Saljūqiān<br />Селџучко Царство |common_name = Големо царство на Селџуците |continent = moved from Category:Asia to the Middle East |region = Блиски исток |government_type = монархија |year_start = 1037 |year_end = 1194 |event_start = [[Торгул]] |event_end = Заменета од [[Хорезамско царство|Хорезамското царство]]<ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (New Brunswick:Rutgers University Press, 1988), 159, 161'</ref> |image_flag = |flag = Seljuks |image_map = Seljuk Empire correct locator map.png |image_map_caption = Царството во 1092 |capital = [[Нишапур]] <br /> [[Шахр-е-Реј, Иран|Реј]] |title_leader = [[Селџуци|Султан]] |leader1 = [[Торгул бег]] (прв) |year_leader1 = 1037 - 1063 |leader2 = [[Ахмед Санјар]] (последен) |year_leader2 = 1118 - 1153 |stat_year1 = 1080 est. |stat_area1 = 3900000 |common_languages = [[Персиски јазик|персиски]] |p1=Газневидско Царство |flag_p1=Ghaznavid Empire 975 - 1187 (AD).PNG |s1=Хорезамско царство |flag_s1= Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG |s2=[[Румелиски Султанат]] |s3=[[Абасидски калифат|Абасиди]] |s4=[[Атабегство Азербејџан]] |s5=[[Буридска династија|Буруди]] |s6=[[Зенгидска династија]] |s7=[[Данишменди]] |s8=[[Ортокиди]] |s9=[[Салтукиди]] }} '''Селџучко Царство''' ([[персиски јазик|персиски]]: دولت سلجوقیان) — [[Персија|персиско]] <ref name="Shahrbanu">M.A. Amir-Moezzi, ''"Shahrbanu"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070311062248/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_shahrbanu_20050131.html |date=2007-03-11 }}): ''"... here one might bear in mind that non-Persian dynasties such as the Ghaznavids, Saljuqs and Ilkhanids were rapidly to adopt the Persian language and have their origins traced back to the ancient kings of Persia rather than to Turkish heroes or Muslim saints ..."''</ref><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399">Josef W. Meri, "Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia", Routledge, 2005, p. 399</ref><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79">Michael Mandelbaum, "Central Asia and the World", Council on Foreign Relations (May 1994), p. 79</ref><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24">Jonathan Dewald, "Europe 1450 to 1789: Encyclopedia of the Early Modern World", Charles Scribner's Sons, 2004, p. 24: ''"Turcoman armies coming from the East had driven the Byzantines out of much of Asia Minor and established the Persianized sultanate of the Seljuks."''</ref><ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (Rutgers University Press, 1991), 161,164; "''..renewed the Seljuk attempt to found a great Turko-Persian empire in eastern Iran..''", "''It is to be noted that the Seljuks, those Turkomans who became sultans of Persia, did not Turkify Persia-no doubt because they did not wish to do so. On the contrary, it was they who voluntarily became Persians and who, in the manner of the great old Sassanid kings, strove to protect the Iranian populations from the plundering of Ghuzz bands and save Iranian culture from the Turkoman menace.''"</ref><ref>Possessors and possessed: museums, archaeology, and the visualization of history in the late Ottoman Empire; By Wendy M. K. Shaw; Published by University of California Press, 2003, ISBN 0-520-23335-2, 9780520233355; p. 5.</ref> [[среден век|средновековна]] [[сунити|сунитско]] [[ислам|муслиманско]] [[царство]], основано од страна на Турците [[Огузи]]<ref>*Jackson, P. (2002). Review: The History of the Seljuq Turks: The History of the Seljuq Turks.Journal of Islamic Studies 2002 13(1):75-76; doi:10.1093/jis/13.1.75.Oxford Centre for Islamic Studies. * Bosworth, C. E. (2001). Notes on Some Turkish Names in Abu 'l-Fadl Bayhaqi's Tarikh-i Mas'udi. Oriens, Vol. 36, 2001 (2001), pp. 299-313. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd). * Hancock, I. (2006). ON ROMANI ORIGINS AND IDENTITY. The Romani Archives and Documentation Center. The University of Texas at Austin. * Asimov, M. S., Bosworth, C. E. (eds.). (1998). History of Civilizations of Central Asia, Vol. IV: The Age of Achievement: AD 750 to the End of the Fifteenth Century, Part One: The Historical, Social and Economic Setting. Multiple History Series. Paris: UNESCO Publishing. * Dani, A. H., Masson, V. M. (Eds), Asimova, M. S. (Eds), Litvinsky, B. A. (Eds), Boaworth, C. E. (Eds). (1999). History of Civilizations of Central Asia. Motilal Banarsidass Publishers (Pvt. Ltd).</ref>. Во својот најголем подем, царството се простирало од [[Хиндукуш]] на исток до [[Анадолија]] на запад, делови од [[Средна Азија]] кон [[Персиски Залив|Персискиот Залив]]. Царството го основал [[Тогрул I]] во [[1037]] година по името на основачот на династијата, [[Селџук]] или Селџук-бег во почетокот на [[11 век]]. Династијата успеала да го обедини источноисламскиот свет. Царството одиграло важна улога во [[Прва крстоносна војна|Првата]] и [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]]. Нивната персијанизација<ref name="Shahrbanu"/><ref name="Josef W. Meri 2005, p. 399"/><ref name="Michael Mandelbaum 1994 p. 79"/><ref name="Jonathan Dewald 2004, p. 24"/> на културно поле,<ref>C.E. Bosworth, "Turkish Expansion towards the west" in UNESCO HISTORY OF HUMANITY, Volume IV, titled "From the Seventh to the Sixteenth Century", UNESCO Publishing / Routledge, p. 391: ''"While the Arabic language retained its primacy in such spheres as law, theology and science, the culture of the Seljuk court and secular literature within the sultanate became largely Persianized; this is seen in the early adoption of Persian epic names by the Seljuk rulers (Qubād, Kay Khusraw and so on) and in the use of Persian as a literary language (Turkish must have been essentially a vehicle for everyday speech at this time). The process of Persianization accelerated in the thirteenth century with the presence in Konya of two of the most distinguished refugees fleeing before the Mongols, Bahā' al-Dīn Walad and his son Mawlānā Jalāl al-Dīn Rūmī, whose ''Mathnawī'', composed in Konya, constitutes one of the crowning glories of classical Persian literature."''</ref><ref>Mehmed Fuad Koprulu's, "Early Mystics in Turkish Literature", Translated by Gary Leiser and Robert Dankoff , Routledge, 2006, pg 149: ''"If we wish to sketch, in broad outline, the civilization created by the Seljuks of Anatolia, we must recognize that the local, i.e. non-Muslim, element was fairly insignificant compared to the Turkish and Arab-Persian elements, and that the Persian element was paramount. The Seljuk rulers, to be sure, who were in contact with not only Muslim Persian civilization, but also with the Arab civilizations in al-jazlra and Syria - indeed, with all Muslim peoples as far as India — also had connections with {various} Byzantine courts. Some of these rulers, like the great 'Ala' al-Dln Kai-Qubad I himself, who married Byzantine princesses and thus strengthened relations with their neighbors to the west, lived for many years in Byzantium and became very familiar with the customs and ceremonial at the Byzantine court. Still, this close contact with the ancient Greco-Roman and Christian traditions only resulted in their adoption of a policy of tolerance toward art, aesthetic life, painting, music, independent thought - in short, toward those things that were frowned upon by the narrow and piously ascetic views {of their subjects}. The contact of the common people with the Greeks and Armenians had basically the same result. {Before coming to Anatolia,} the Turks had been in contact with many nations and had long shown their ability to synthesize the artistic elements that thev had adopted from these nations. When they settled in Anatolia, they encountered peoples with whom they had not yet been in contact and immediately established relations with them as well. Ala al-Din Kai-Qubad I established ties with the Genoese and, especially, the Venetians at the ports of Sinop and Antalya, which belonged to him, and granted them commercial and legal concessions.'' Meanwhile, the Mongol invasion, which caused a great number of scholars and artisans to flee from Turkistan, Iran, and Khwarazm and settle within the Empire of the Seljuks of Anatolia, resulted in a reinforcing of Persian influence on the Anatolian Turks. Indeed, despite all claims to the contrary, there is no question that Persian influence was paramount among the Seljuks of Anatolia. This is clearly revealed by the fact that the sultans who ascended the throne after Ghiyath al-Din Kai-Khusraw I assumed titles taken from ancient Persian mythology, like Kai-Khusraw, Kai-Ka us, and Kai-Qubad; and that. Ala' al-Din Kai-Qubad I had some passages from the Shahname inscribed on the walls of Konya and Sivas. When we take into consideration domestic life in the Konya courts and the sincerity of the favor and attachment of the rulers to Persian poets and Persian literature, then this fact {i.e. the importance of Persian influence} is undeniable. With- regard to the private lives of the rulers, their amusements, and palace ceremonial, the most definite influence was also that of Iran, mixed with the early Turkish traditions, and not that of Byzantium."''</ref><ref>Stephen P. Blake, "Shahjahanabad: The Sovereign City in Mughal India, 1639-1739". Cambridge University Press, 1991. pg 123: "For the Seljuks and Il-Khanids in Iran it was the rulers rather than the conquered who were "Pesianized and Islamicized"</ref> и јазикот<ref name="Shahrbanu"/><ref name="iranica">O.Özgündenli, ''"Persian Manuscripts in Ottoman and Modern Turkish Libraries"'', [[Енциклопедија Ираника|Енциклопедија „Ираника“]], ([http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html LINK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120122005207/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_pers_mss_ott_20050106.html |date=2012-01-22 }})</ref><ref name="britannica">[[Encyclopaedia Britannica]], ''"Seljuq"'', Online Edition, ([http://www.britannica.com/eb/article-9066688 LINK]): ''"... Because the Turkish Seljuqs had no Islamic tradition or strong literary heritage of their own, they adopted the cultural language of their Persian instructors in Islam. Literary Persian thus spread to the whole of Iran, and the Arabic language disappeared in that country except in works of religious scholarship ..."''</ref><ref name="Ravandi">M. Ravandi, ''"The Seljuq court at Konya and the Persianisation of Anatolian Cities"'', in Mesogeios (Mediterranean Studies), vol. 25-6 (2005), pp. 157-69</ref><ref>F. Daftary, ''Sectarian and National Movements in Iran, Khorasan, and Trasoxania during Umayyad and Early Abbasid Times'', in ''History of Civilizations of Central Asia'', Vol 4, pt. 1; edited by M.S. Asimov and [[Clifford Edmund Bosworth|C.E. Bosworth]]; [[UNESCO|UNESCO Publishing]], [[Institute of Ismaili Studies]]: ''"... Not only did the inhabitants of Khurasan not succumb to the language of the nomadic invaders, but they imposed their own tongue on them. The region could even assimilate the Turkic Ghaznavids and Seljuks (eleventh and twelfth centuries), the Timurids (fourteenth–fifteenth centuries), and the Qajars (nineteenth–twentieth centuries) ..."''</ref> одиграле голема улога во развивањето на турско-персиската традиција.<ref>"''The [[Turko-Persian tradition]] "features Persian culture patronized by Turkic rulers".''" See Daniel Pipes: "The Event of Our Era: Former Soviet Muslim Republics Change the Middle East" in Michael Mandelbaum,"Central Asia and the World: Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Turkemenistan and the World", Council on Foreign Relations, pg 79. Exact statement: "''In Short, the Turko-Persian tradition featured Persian culture patronized by Turcophone rulers.''"</ref> == Основач на династијата == Основач на династијата и идното големо царство бил бегот [[Селџук]], кој служел во [[Хазари|хазарската војска]]. Кон средината на [[10 век]] тој живеел во [[Хорезам]], блиску градот Кучанд каде го примил [[ислам]]от.<ref>[http://books.google.com/books?id=U7Q3AAAAIAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Wink, Andre, ''Al Hind the Making of the Indo Islamic World,'' Brill Academic Publishers, Jan 1, 1996, ISBN 90-04-09249-8 pg.9]</ref> == Селџуци == [[Селџуци]]те биле во сојуз со [[Персија|персиските]] [[Саманиди]], и заедно војувале со [[Караканиди]]те. По победата на Селџуците над Газневидите во [[1040]] година, тие станале најголемиот соперник на [[Караканиди]]те. == Тогрул == [[Торгул Бег]] бил третиот владетел од династијата на селџуците. Тој е директен внук на [[Селџук]]. Во текот на неговото време тој ја зазел [[Месопотамија]] и [[Иран]], како и градот [[Багдат]] каде го создал Големото селџучко Царство. Торгул на власт дошол во [[1016]] година. Во [[1028]]-[[1029]] година заедно со брат му Чагри успеал да го заземе [[Хорезам]]. Градот [[Багдад]] го зазел во [[1055]] година. По само три години во градот избувнало востание со кое [[Селџуци]]те и [[Абасиди]]те биле прогонети од градот од страна на [[Фатимиди]]те, но по две години Торгул повторно успеал да го врати градот и својата власт. Негов наследник бил Апл Арслан. == Апл Арслан == [[Алп Арслан]] бил вториот султан на селџуците и син на [[Чагри Бег]]. Тој бил правнук на Сулџук. Во негово време, успеал да воведе контрола во својот султанат и ѝ нанел голем пораз на [[Византиска империја|Византија]] во [[Битка кај Манцикерт|Битката кај Манцикерт]]. Оваа битка се смета за почеток на туркските завладувања во [[Анадолија]] и пропаѓање на [[Византија]].<ref>{{Citation | first = Princeton University | title = Dhu'l Qa'da 463/ August 1071 The Battle of Malazkirt (Manzikert) | url = http://www.princeton.edu/~humcomp/kemal/malazf.htm | accessdate = 2007-09-08}}</ref> Освен тоа тој неговото царство го проширил заземајќи ја денешна [[Грузија]] и [[Ерменија]] во [[1064]] година. == Мелик Шах I == Наследник на Апл Арслан бил [[Мелик Шах I]] ([[1072]]-[[1092]]), запаметен како еден од најголемите и најуспешните султани. Во текот на неговото владеење тој го проширил своето царство кон [[Сирија]] на сметка на [[Фатимиди]]те од [[Египет]]. По неговата смрт, царството се распаднало на неколку помали држави помеѓу неговите четири сина. [[Килиџ Арслан I]] го обновил [[Румелиски султанат|Румелискиот султанат]], [[Тутуш I]] се статиционирал во [[Сирија]]. Во [[Персија]] Мелик Шах бил наследен од страна на неговиот син [[Махмут I (Селџучко Царство)|Мамут I]]. Неговата власт пак била оспорена од тројцата браќа: [[Баркијарук]], [[Мехмет I (Селџучко Царство)|Мехмет I]] и [[Ахмет Санјар]]. Сите овие внатрешни конфликти и граѓански војни довеле до неуспех во [[прва крстоносна војна|првата крстоносна војна]]. == Прва крстоносна војна (1095–1099) == {{Main|Прва крстоносна војна}} {{multiple image | perrow = 2 | total_width = 450 | caption_align = center | align = right | direction = horizontal | image1 = Persian - Standing Warrior Holding a Sword - Walters 241 (color).jpg | image2 = Book of Antidotes of Pseudo-Gallen. Scenes of the royal court. Probably northern Iraq (Mosul). Mid 13th century (Turkoman soldiers detail).jpg | footer = Фигурина на селџучки воин (12ти век),<ref>{{Cite web |title=Standing Warrior Holding a Sword |url=https://art.thewalters.org/detail/13647/standing-warrior-holding-a-sword/ |website=Online Collection of the Walters Art Museum |publisher=The Walters Art Museum |language=en}}</ref> и огузски војници од ''[[Книгата на противотровите од Псевдо-Гален]]''. Веројатно северен Ирак ([[Мосул]]), средина на 13 век.<ref>{{Cite book |last1=Ettinghausen |first1=Richard |title=Arab painting |date=1977 |publisher=Rizzoli |isbn=978-0-8478-0081-0 |pages=91, 92, 162 commentary |url=https://archive.org/details/arabpainting0000etti/page/91/mode/2up |quote=In the painting the facial cast of these Turks is obviously reflected, and so are the special fashions and accoutrements they favored. (p. 162, commentary on image p. 91)}}</ref> }} Додека разделените Селџуци се бореле помеѓу себе околу завладување или консолидирање на нивните територии, сето тоа довело до неуспех во текот на Првата крстоносна војна. По успехот на неподготвените крстоносци во [[Народна крстоносна војна|Народната крстоносна војна]] во [[1096]] година, Селџуците сепак во наредните години не можеле да го сопрат напредокот на организираните крстоносци од [[Западна Европа]]. Многу бргу тие ги загубиле [[Никеја]], [[Конија]], [[Кајсери]], [[Антиохија]] за да на крајот крстоносците се упатат кон [[Света земја|светиот град]] [[Ерусалим]] и во [[1099]] година да го [[Опсада на Ерусалим (1099)|заземат]] градот создавајќи крстоносни држави. Селџуците ја изгубиле по ова и цела [[Палестина]]. == Втора крстоносна војна (1147–1149) == [[Податотека:Map_of_the_Seljuks_in_1180_CE.png|лево|мини|Карта на територијата што била под директна власт на Селџуците во 1180 година.<ref>{{Cite book|title=The Cambridge History of Iran|date=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781139054973|editor-last=Boyle|editor-first=J. A.|volume=5: The Saljuq and Mongol Periods|page=188, Map 4|orig-date=1st pub. 1958}}</ref>]] [[Ахмед Санјар]] морал да се соочи и со бунтовите и походите со [[Караханиди]]те, [[Гуриди]]те и [[Карлуки]]те. Дури и [[Кара Кина]] извршила инвазија од исток, уништувајќи го скоро целосно царството. Во [[1141]] година, Санјар ги изгубил сите свои територии на исток до [[Сир Дирја]]. Обид за консолидација на султанатот пробал да направи Зенги од Мосул. [[Втора крстоносна војна|Втората крстоносна војна]] ([[1147]]-[[1149]]) била закажан за во текот на [[1145]] година како одговор за потпаѓањето на грофовијата Едеса на [[25 декември]] претходната година во рацете на владетелот на [[Мосул]] - [[Зенги]]. {{clear}} == Наводи == {{наводи|2}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Селџучко Царство| ]] [[Категорија:Поранешни монархии]] [[Категорија:Селџуци]] [[Категорија:Историја на туркиските народи]] [[Категорија:Крстоносни војни]] [[Категорија:Историја на Иран]] [[Категорија:Азербејџан во средниот век]] [[Категорија:Муслимански династии]] [[Категорија:Поранешни држави на Блискиот Исток]] [[Категорија:Поранешни царства]] [[Категорија:Поранешни султанати]] 7ay3r31oo0os2j5zv17bksdhc3t0wf0 0 204604 5603544 3512925 2026-08-03T11:19:49Z 19user99 72391 #WPWPMK 5603544 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[File:Apricot Etymology Map.svg|alt=map of "apricot" etymology|right|thumb|Мапа на етимологијата на англискиот збор „apricot“ од латински преку доцновизантиско-грчки до арапски, шпански и каталонски, до среднофранцуски и англиски.]] '''Лексикологија''' (од [[Грчки јазик|грчки]]: lexis = збор + logos = учење) е делот од [[Лингвистика|науката за јазикот]] што го проучува составот на зборовите на еден јазик. == Поддисциплини == '''Семантика''' (наука за внатрешната страна на зборовите) '''Етимологија''' (наука за настанувањето за зборовите) '''Лексикографија''' (наука за принципот за составување речници) '''Фразеологија''' (наука за постојаните зборовни состави) == Збор == - Зборот е најмала јазична целина што во говорната низа се остварува како посебна целост - Зборот претставува низа од гласови кои означуваат некој поим - Зборот е двостран знак; Разликува: а)Форма (надворешна звучна страна) б)Содржина ( внатрешна значенска страна) Кај зборовите се разликуваат два вида значење: '''лексичко (основно)''' врската на еден збор со некој предмет '''граматичко(споредно)''' се изразува со наставки за род,број, лице Полнозначните зборови се носители на двете значења Службените немаат лексичко значење {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Лексикологија| ]] gztyr2xpizupqsvarykusakupi6l0ha 0 207897 5603344 5357800 2026-08-02T21:09:56Z Buli 2648 5603344 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Битка кај Мечкин Камен | partof = [[Илинденското востание]] | image = [[Податотека:Ilinden 2011, Meckin kamen.jpg|300px|Прослава на Илинден 2011 на Мечкин Камен]] | caption = Прослава на Илинден 2011 на Мечкин Камен. | date = {{OldStyleDate|12 август|1903|30 јули}} | place = Мечкин Камен, близу [[Крушево]] | coordinates = {{coord|41|20|N|21|15|E|region:MK_type:city}} }} '''Битка кај Мечкин Камен''' — една од најголемите и најкрвавите борби во текот на [[Илинденското востание]]. Битката се одиграла на [[12 август]] [[1903]] година кај месноста [[Мечкин Камен]], во близина на градот [[Крушево]]. == Повод == [[Податотека:Flag of the Kruševo Republic.svg|мини|десно|300px|Знамето на третиот одред на [[Питу Гули]]<ref>[http://www.promacedonia.org/bugarash/znmt/znmt.html Иванов, Иван, Български бойни знамена и флагове, изд. Св. Георги Победоносец, София 1998 г., „Знамената на освободителното движение и въстанията в Македония и Тракия“]</ref>]] На [[3 август]] [[1903]] година е прогласена [[Крушевската република]]. На [[12 август]] повеќе од десетилјадна армија на Бахтијар паша го опкружува [[Крушево]]. На седницата на војводскиот совет е решено сите чети да се повлечат од градот, но војводата [[Питу Гули]] го напуштил собранието и одлучил да се бори. Така, од 1.200 четници во градот, само неговите 370 заминале да го бранат. == Борбата == [[Податотека:PitoGuli.jpg|мини|лево|150п|[[Питу Гули]]]] Четниците на [[Питу Гули]] се утврдиле на [[Мечкин Камен]], скалесто плато на [[Биринска Планина]], која е падина од [[Баба Планина]]. [[Питу Гули]] пред самата борба одржал говор и заповедал поради ограничените резерви на муниција, да не се пука сè додека Турците не се доближат блиску. Одредот се поделил на 9 чети, една под команда на Питу Гули, а другите под команда на осум други војводи кои стоеле на чело на селските милиции. Турците настапувале од три страни - од селата [[Бирино]], [[Журче]] и [[Острилци]]. Борбата започнала во 10 часот наутро, откако четниците го задржале башибозлукот нападнала редовната армија. Во 19 часа приквечер [[Мечкин Камен]] бил опколен и [[Турци]]те започнуваат со решителен напад. При нападот загинале најпрво [[Георги Димев]] и неговиот заменик [[Нове Смугрев]]. Во жестока борба [[Питу Гули]] станува и почнува да пука и тој паѓа убиен, борбата продолжила, а војводите Блаже и Грлука со еден дел од четниците успеале да избегаат во длабоката река и да се сокријат во шумата. Во оваа битка загинале 40 комити. == Последици == По победата на Мечкин камен, Турците продолжуваат да го бомбардираат Крушево, а потоа во градот навлегол башибозлукот и редовната војска. Од мирното население загинаале 117 лица - меѓу нив 15 жени, 5 девојки и 6 деца. Околу 150 девојки и жени се силувани. Изгореле 159 куќи и 210 дуќани. == Наводи == <references/> == Надворешни врски == * [https://www.webcitation.org/query?id=1256579638631978&url=www.geocities.com/Athens/Oracle/3424/mak/krushovo.html Епопеята на Мечкин камен, Йосиф Разсуканов, вестник „Македония“, брой 31, 5 август 1998 г.] * Георги Томалевски, [http://www.kroraina.com/knigi/ilpr1968/ilpr1968_3.html „13-те дена на Крушевската република“] {{Борби на МРО}} {{DEFAULTSORT:Мечкин Камен}} [[Категорија:Битки во Илинденското востание]] [[Категорија:Отоманско Крушево]] [[Категорија:Воена историја на Македонија]] 7f9rjkkvpl5r5ohl3zpcepr9ynnp5dj 0 317329 5603247 5580753 2026-08-02T16:57:07Z Gurther 105215 5603247 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Сехово |name_local = Ειδομένη |image_skyline = K01 101 Bf Idomeni.jpg |caption_skyline = Пограничната железничка станица во Сехово |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Сехово во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Сехово | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 7 | ГШ_сек = 20 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 30 | ГД_сек = 40 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 41 |lat_min = 7.20 |lon_deg = 22 |lon_min = 30.40 |elevation_min = |elevation = 65 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Бојмица |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 111 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = 61400 |area_code = 23430- |licence = |website = }} '''Сехово''' или '''Сеово''' ({{langx|el|Ειδομένη}}, ''Идомени'', до 1926 г. ''Σέχοβο'', ''Сехово''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/168878 | заглавие = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гевгелиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 111 жители (2021). Сè до 1920-тите било населено исклучиво со [[Македонци]], кои денес се една половина од жителите.<ref name="Симовски">{{Симовски|2|65}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на самата граница со [[Р. Македонија]], а на 20 км северно од градот [[Бојмица]]. Тука е граничниот премин Гевгелија - Сехово (Идомени) на железницата што води за Солун. == Историја == === Во Отоманското Царство === Во судски спор од 1724 г. во кој се разгледувала жалбата на жителите на Кукушката каза против [[ајани]], Сехово е претставено од неговиот кмет (или полномошник) Иван, син на Веселин.<ref>{{Влахов|42}}</ref> Во XIX век Сехово било македонско село во Кукушката каза. Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. Сеово (''Seovo'') било село во Кукушката (Авретхисарска) каза со 85 куќи сочинети од 394 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{Етнография|168 – 169}}</ref> По [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] од 1877–78 г. народното училиште во Сехово е затворено лично од струмичкиот [[Цариградска патријаршија|патријаршиски]] митрополит Агатангел Папагригоријадис.<ref>Кирил патриарх Български. Българската екзархия в Одринско и Македония след Освободителната война 1877-1878. Том първи, книга първа, стр. 13 – 14.</ref> Во 1895–1896 г. во селото е основан комитет на [[ВМОРО]].<ref name="Докторов.50">„Борбите в Македония – Спомени на отец Герасим, Георги Райков, Дельо Марковски, Илия Докторов, Васил Драгомиров“, Борис Йорданов Николов, ИК „Звезди“, 2005 г., стр. 50, ISBN 954-9514-56-0</ref> Меѓу 1896 и 1900 г. селото прешло под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>{{наведено списание | last = Шалдевъ | first = Хр | authorlink = Христо Шалдев | coauthors = | year = 1936 | month = Ноемврий | title = Екзархъ Йосифъ I за задачата на Екзархията следъ 1887 год. | journal = Илюстрация Илиндень | publisher = Илинденска организация | location = | volume = 9 | issue = 79 | pages = 1 | doi = | id = | url = http://macedonia.kroraina.com/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_8_issue_9.pdf | format = | accessdate = | langx|hide = | lang = }}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. Сехово било село во Гевгелиската каза со 800 жители, сите [[Македонци]].<ref name="БИМ" /><ref>{{МЕС|152}}</ref> По [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во 1904 г. целото село прешло под врховенството на Бугарската егзархија и во него проработела [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]].<ref>{{Силянов|2|126}}</ref> По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Сехово (Sehovo) имало 1.120 Македонци под Егзархијата и работело бугарско училиште.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|194-195}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Сеово'' било македонско со 250 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека пред Балканските војни во ''Цеово'' имало 170 куќи на Македонци христијани.<ref>{{Милоевиќ|30}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото влегло во состав на Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Таа година населението се намалило на само 150 жители бидејќи во војните поголем дел од жителите избегале, и еден дел се прибрал во [[Гевгелија]].<ref name="Симовски" /> Сехово нстрадало и во [[Македонија во Првата светска војна|Првата светска војна]] кога бугарските воени власти ги иселиле жителите во внатрешноста на [[Бугарија]]. По војната во селото се вратил само еден дел од жителите кои го обновиле.<ref name="Симовски" /> Во 1920 г. како такво е заведено со 235 жители.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. се иселило уште едно семејство во Бугарија, а грчката власт тука населила [[Грци|грчки]] колонисти, претежно од [[Источна Тракија]].<ref name="Симовски" /> Во 1926 г. селото е преименувано во „Идомени“ по античкиот град [[Идомене]], согласно грчката политика на присвојување на [[Античка Македонија|древната историја]] на Македонија.<ref>{{Citation |title=Δημήτρης Λιθοξόου. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971 |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm }}</ref> На пописот од 1928 г. Сехово се води како мешано староседелско-дојденско село со 532 жители, од кои 173 лица (49 семејства) биле грчки дојденци.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> За време на [[Граѓанската војна во Грција|Граѓанската војна]] еден дел од Македонците се иселиле.<ref name="Симовски" /> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Сехово преименувани со службен указ на 31 јули 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Асар || Άσάρ || Палеја || Παλαιά<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 147а 1969|1049}}</ref> || |- || Курт Ада<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> || Κουρτ Άντά || Ликониси || Λυκονήσι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на ЈИ од Сехово по десниот брег на [[Вардар]]<ref name="Ген"/> |- || Дадо<ref name="Ген"/> || Ντάντο || Грија || Γρηά<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на Ј од Сехово<ref name="Ген"/> |- || Насур || Νασούρ || Војдорема || Βοϊδόρεμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || |- || Чаири<ref name="Ген"/> || Τσαΐρια || Ливади || Λιβάδι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на ЈИ од Сехово по десниот брег на Вардар<ref name="Ген"/> |- || Крива Круша<ref name="Ген"/> || Κρίβα Κρούς || Ахладија || Αχλαδιά<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на И од Сехово по десниот брег на Вардар<ref name="Ген"/> |- || Коџа Омерли<ref name="Ген"/> || Κατζαμαρλί || Камбос || Κάμπος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || месност на З од Сехово и на С од [[Алчак]]<ref name="Ген"/> |- || Алчак<ref name="Ген"/> || Άλτσάκι || Перасма || Πέρασμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река и клисура на Ј од Алчак<ref name="Ген"/> |- || Нова Корија<ref name="Ген"/> || Νόβα Κουρί || Дасос || Δάσος<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || возвишение на З од Сехово и на С од Алчак<ref name="Ген"/> |- || Мала Река<ref name="Ген"/> || Μάλα Ρέκα || Потамаки || Ποταμάκι<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река на СИ од Алчак, десна притока на [[Конска Река]]<ref name="Ген"/> |- || Дрок<ref name="Ген"/> || Ντρόκ || Нерофагома || Νεροφάγωμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || горното течение на Мала Река<ref name="Ген"/> |} == Население == {{Пописи-ЕМ|542|422|511|393|421|334|235|154|111}} == Личности == * [[Аргир Манасиев]] (1872 — 1932) — револуционер и војвода на [[ВМРО]]. * [[Костадинка Палазова]] (1939 — 2026) — позната македонска народна пејачка. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Idomeni}} * [http://www.idomeni.gr/ Мрежно место на Сехово] {{el}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Сехово]] 8szclki6k7c0fm9z08tsuwontr5ugpx 0 738927 5603302 5225344 2026-08-02T18:00:51Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603302 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Infobox album | Name = Origin | Type = demo | Artist = [[Evanescence]] | Cover =Highgate Cemetery Angel Statue.png | Released = 4 ноември 2000 <small>(САД)</small> | Recorded = | Genre = [[Алтернативен метал]] | Length = 46:27 | Label = Bigwig Enterprises | Producer = | Reviews = | Last album = ''Sound Asleep EP''<br>(1999) | This album = '''''Origin'''''<br>(2000) | Next album = ''Mystary EP''<br>(2003) }} '''''Origin''''' — името на првиот [[демо албум]] од американската [[рок]] група [[Evanescence]]. Издаден е на [[4 ноември]] [[2000]] година и го издала издавачката куќа Bigwig Enterprises. Издадени се 2500 копии од овој албум, но како што се зголемувала популарноста на бендот така се појавувале и голем број на пиратски копии коишто чинеле повеќе од 300 долари. Членовите на бендот изјавиле дека е подобро нивните обожаватели да го спуштаат [[CD]]-то наместо да го купуваат. Албумот ги содржи раните верзии на песните "[[My Immortal]]", "Whisper" и "Imaginary" коишто подоцна се повторно снимени и објавени во нивниот прв [[студиски албум]], ''[[Fallen]]''. == Список на песни == <ol start="0"> <li>"Anywhere" <small>(Извадок)</small> – 0:25 </ol> {{Track listing | writing_credits = yes | title1 = Origin | writer1 = Ли, Муди | note1 = интро | length1 = 0:35 | title2 = [[Whisper (песна)|Whisper]] | note2 = ''Origin'' верзија | writer2 = Ли, Муди | length2 = 3:56 | title3 = [[Imaginary (песна од Evanescence)|Imaginary]] | note3 = ''Origin'' верзија | writer3 = Ли, Муди | length3 = 3:31 | title4 = [[My Immortal]] | note4 = ''Origin'' верзија | writer4 = Ли, Муди | length4 = 4:26 | title5 = Where Will You Go | note5 = ''Origin'' верзија | writer5 = Ли, Муди | length5 = 3:47 | title6 = Field of Innocence | writer6 = Ли, Муди, Хоџес | length6 = 5:13 | title7 = Even in Death | writer7 = Ли, Муди, Хоџес | length7 = 4:09 | title8 = Anywhere | writer8 = Ли, Муди, Хоџес | length8 = 6:03 | title9 = Lies | writer9 = Ли, Муди | length9 = 3:49 | title10 = Away from Me | writer10 = Ли, Муди, Хоџес | length10 = 3:30 | title11 = Eternal | note11 = Инструментална | writer11 = Муди, Хоџес | length11 = 7:22 }} ==Постава== * [[Ејми Ли]] — [[пејач|вокали]] * [[Бен Муди]] — [[гитара]], [[бас гитара|бас]], [[тапани]] * [[Дејвид Хоџес]] — [[пијано]]/[[клавијатура]], вокали ;Останати музичари * [[Вил Бојд]] — бас на "Away From Me" * Брус Фицхуг ([[Living Sacrifice]]) и Стефани Пирс — вокали на песната "Lies" * Суви Петрајајрви, Сара Мур, Кетрин Харис и Саманта Стронг — женски вокален ансамбл на песната "Field of Innocence" ==Надворешни врски== * [http://media.www.thejambar.com/media/storage/paper324/news/2003/07/03/Ae/Debut.Album.Shows.Progression.Of.Alternative.Band-445964.shtml "Debut album shows progression of alternative band" - The Jambar]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.mtv.com/news/articles/1476773/20030813/evanescence.jhtml "Evanescence Make Understatement Of The Year At Chicago Sweat Factory" - MTV] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090104164408/http://www.mtv.com/news/articles/1476773/20030813/evanescence.jhtml |date=2009-01-04 }} * [http://www.chowk.com/articles/12328 "Music: Origin" - Chowk] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100219165952/http://chowk.com/articles/12328 |date=2010-02-19 }} * [http://www.mtv.com/music/artist/evanescence/artist.jhtml Evanescence Full Biography - MTV] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110308062117/http://www.mtv.com/music/artist/evanescence/artist.jhtml |date=2011-03-08 }} * [http://www.nytimes.com/2006/08/03/arts/music/03sann.html?ref=music "Evanescence and the Killers Get Ready for Their Encores" - The New York Times] * [http://www.usatoday.com/life/music/news/2003-05-08-evanescence_x.htm "Evanescence lands someplace special" - USA Today] * [http://www.zwire.com/site/news.cfm?BRD=2249&dept_id=450607&newsid=7730795&PAG=461&rfi=9 "Evanescence guitarist discusses playing live and not selling out" - Hershey Chronicle]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.thegauntlet.com/article/447/4169/Evanescence.html "Evanescence New Album to Debut October 3rd" - The Gauntlet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060504013322/http://www.thegauntlet.com/article/447/4169/Evanescence.html |date=2006-05-04 }} {{Evanescence}} [[Категорија:Албуми на Evanescence]] [[Категорија:Албуми од 2000]] [[Категорија:Демо албуми]] [[no:Opprinnelse]] ef2cygkh6uaif0sjsnbnvmcv2nmyscq 0 754347 5603220 5523740 2026-08-02T14:54:23Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5603220 wikitext text/x-wiki {{Книги од Новиот завет}} [[Податотека:Bifolio from Paul's Letter to the Romans, the end of Paul's Letter to the Philippians and the beginning of Paul's Letter to the Colossians.jpg|мини|249x249п|Текст од Посланието до Римјаните и Филипјаните кој продолжува на Посланието на Колошаните 1:1–2 на Папирусот 46 (околу 200 година од новата ера)]] '''Послание на апостол Павле до Филипјаните''' — книга од [[Новиот завет]] напишана од [[Апостол Павле]] во [[Рим]] во периодот од [[61]] или [[63]] година<ref name ="Harris">Harris, Stephen L., Understanding the Bible. Palo Alto: Mayfield. 1985.</ref>. Древномакедонскиот град [[Филипи]] се наоѓал кај денешното село [[Рахче]] во [[Кавалско]], [[Егејска Македонија]], на 15&nbsp;км од брегот на [[Егејско Море]]. Градот Филипи бил средиште на жива културна, верска и трговска дејност. Низ него поминувале сите поважни патишта што го пресекувале Балканскиот Полуостров, вклучувајќи го и Вија Егнација, кој ја пресекувал [[Македонија (регион)|Македонија]] од едниот до другиот крај. Според некои истражувачи, Филипи е првиот град во [[Европа]], каде што било проповедано и прифатено [[христијанство]]то. Уште со самото пристигнување во Филипи, апостолот Павле и неговите соработници започнале да го проповедаат новото учење. Тоа тие го правеле надвор од градот кај една река, каде што месните жители имале обичај да излегуваат на молитва. Првите слушатели на апостолот Павле биле, пред сё, [[антички Македонци]], кои, по стар обичај излегувале надвор од градот, да се молат кај реката. Тешко е да се прифати дека надвор од градот, имало еврејска [[синагога]] или пак некаков друг помал молитвен дом на евреите, каде што тие се молеле и дека имено во тој молитвен дом Павле го проповедал новото религиозно учење. Мислењето дека во Филипи апостолот Павле проповедал исклучиво помеѓу [[антички Македонци]], се прифаќа од голем број видни проучувачи на [[Библија]]та, меѓу кои е и истакнатиот теолог Шинц. Според христијанската традиција, прва која го прифатила христијанството во Македонија била [[Света Лидија Македонка]]. ==Содржина== Апостолот Павле, во свое име и во име на соработникот [[Тимотеј Ефески|Тимотеј]] се обраќа до верниците во [[Филипи]], искажувајќи ја својата љубов и приврзаност кон нив. Најпрвин, [[Дванаесет Апостоли|апостолот]] ја истакнува својата неуморна активност во проповедањето на [[Евангелие|Евангелието]] и ги повикува верниците да истраат во верата заедно со него. Тој им порачува да бидат сложни и едномислени, да прават добри дела во името на [[Исус Христос]] и да работат на своето спасение. Бидејќи е затворен, апостолот ги известува верниците дека ќе им го испрати Тимотеј за кого кажува пофални зборови, а веќе им го испратил соработникот Епафродит. Во продолжение, тој кажува дека постојано го следи примерот на Христос за да достигне совршенство како него и така да го заслужи воскресението. Затоа, ги повикува верниците да го подражаваат него и да ги занемарат телесните потреби, подготвувајќи се за вечниот живот. На крајот, пред да ги поздрави, апостолот им заблагодарува на жителите на Филипи за помошта која му ја даваат во текот на неколку години.<ref>„Новиот завет на нашиот Господ Исус Христос“, во: ''Свето писмо на Стариот и на новиот завет'' (трето издание). Свиндон: Британско и инострано библиско друштво, Скопје: Македонска книга, 1998, стр. 248-251.</ref> == Цитати == {{cquote|Не грижете се за ништо, туку во сè преку молитва и молба со благодарност искажувајте ги своите просби пред Бога!}} {{cquote|А знаете и вие, Филипјани, дека во почетокот на проповедањето на Евангелието, кога заминав од Македонија, ниедна црква не беше со мене во давање и примање, освен единствено вие.}} {{cquote|Но сепак правам едно: го заборавам она што е зад мене, а се стремам кон она што е пред мене; трчам кон целта: за наградата на горното призвание од Бога во Христа Исуса.}} == Наводи == {{наводи}} {{Послание до Филипјаните}} {{Библиски книги}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Филипјани}} [[Категорија:Послание до Филипјаните| ]] [[Категорија:Книги од Новиот завет]] [[Категорија:Павлови посланија]] [[Категорија:Посланија]] [[Категорија:Историја на христијанството во Македонија]] [[Категорија:Филипи]] [[Категорија:Христијански текстови од 1 век]] 20780ym7pc9n5c2t75uo6ebpt4dhkor 0 754389 5603236 5523742 2026-08-02T16:04:08Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5603236 wikitext text/x-wiki {{Книги од Новиот завет}} [[Податотека:Florence, National Archaeological Museum Ms PSI XIV 1373 inv. 2491 (Papyrus 65) recto 1 Thess 1, 1-2, 1.jpg|мини|1 Солуњаните 1:3–2:1 на [[Папирус 65]] (''recto''; {{Circa|250 н. е.}})<ref>{{Cite book |last=Aland |first=Kurt |url=https://books.google.com/books?id=2pYDsAhUOxAC |title=The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism |last2=Aland |first2=Barbara |publisher=[[William B. Eerdmans Publishing Company|Wm. B. Eerdmans Publishing Co.]] |year=1995 |isbn=978-0-8028-4098-1 |edition=2nd |location=Grand Rapids, MI |pages=159 |language=en |translator-last=Rhodes |translator-first=Erroll F. |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005232815/https://books.google.com/books?id=2pYDsAhUOxAC |archive-date=October 5, 2023 |url-status=live}}</ref>]] '''Прво послание на апостол Павле до Солуњаните''' — книга од [[Новиот завет]] напишана од страна на [[Апостол Павле]]. Се смета дека оваа послание на апостол Павле било напишано во [[52]] година<ref name="Brown">Raymond E. Brown, ''An Introduction to the New Testament'', Anchor Bible, 1997. pp. 456-466.</ref>, и според денешните извори, оваа послание е најстариот христијански пишан документ од Новиот завет, бидејќи [[евангелие|евангелијата]] биле напишани десетина години подоцна. Раните христијани верувале дека Павле оваа послание го напишал во [[Атина]], додека пак современите истражувачи сметаат дека било напишано во [[Коринт]]. Посланието било испратено до солунската црква, која, како христијанска заедница, имала и таен дом за молитва, а можеби и [[катакомба]]. ==Содржина== Посланието започнува така што апостолот Павле, во свое име и во името на соработниците Силван и [[Тимотеј Ефески|Тимотеј]], им се обраќа на солунските верници со пофалба за примањето на [[Христијанство|христијанството]]. Притоа, тој пишува за маките и страдањата при проповедањето на [[Евангелие|Евангелието]] и за прогонувањето на христијаните од [[Јудеја и Самарија|Јудејците]]. Истовремено, тој ја искажува својата радост од добрите вести што ги донел Тимотеј од неговите престој меѓу солунските христијани. Во продолжение, апостолот им дава низа совети на верниците: да живеат без блуд и похотна страст, да покажуваат братска љубов кон другите верници, да бидат подготвени за доаѓањето на [[Бог|Господ]], кога мртвите ќе [[Воскресение|воскреснат]] и заедно со живите ќе се воздигнат на небото, да ги слушаат своите учители и да ги утешуваат слабите и малодушните верници, да им прават добрини на другите луѓе, да бегаат од злото и постојано да се [[Молитва|молат]].<ref>„Новиот завет на нашиот Господ Исус Христос“, во: ''Свето писмо на Стариот и на новиот завет'' (трето издание). Свиндон: Британско и инострано библиско друштво, Скопје: Македонска книга, 1998, стр. 256-259.</ref> Посланието се состои од пет глави. Првите три биле напишани во посебен стил, додека останатите две се состојат од доктринска практика. Главната цел на Павле преку ова послание била да ги охрабри христијаните во Солун, бидејќи тогаш христијанството било нелегално во тогашната Римското Царство. Поголемиот дел од жителите на [[Солун]] пред да го прифатат христијанството биле пагани, и се поклонувале на своите идоли. Ова го споменува и самиот Павле: {{cquote|Каков пристап имавме кон вас и како се обрнавте кон Бога од идолите, за да Му служите на живиот и вистински Бог}} По заминувањето во [[Атина]], Павле не бил сигурен колку новите христијани ја прифатиле верата. Тој посакал повторно да дојде кај нив, но не можел па го пратил својот соработник [[Тимотеј Ефески|Тимотеј]] во [[Солун]]. Тој се вратил со охрабрувачка вест: Солунјаните го прошириле христијанството и во останатите делови на Македонија. Сепак, било напоменето дека христијаните по се изгледа не го разбрале добро учењето на Павле. Па според ова, апостол Павле напишал послание со цел да ги охрабри: {{cquote|Најпосле, браќа, бараме и ве опоменуваме во Господа Исуса, да изобилувате повеќе во она што го примивте од нас, како треба да живеете и да Му угодувате на Бога, како што и успевате во тоа.}} Апостол Павле во посланието ги предупредил жителите на Солун да живеат достојно и да се воздржат од насилство. Во посланиет Павле пишувал и за повторното Христово доаѓање. == Поврзано == * [[Павлови посланија]] == Наводи == {{наводи}} {{Прво послание до Солуњаните}} {{Библиски книги}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Солуњани, 1}} [[Категорија:Прво послание до Солуњаните| ]] [[Категорија:Книги од Новиот завет]] [[Категорија:Павлови посланија]] [[Категорија:Христијанството во Солун]] [[Категорија:Римски Солун]] [[Категорија:Историја на христијанството во Македонија]] [[Категорија:Посланија]] [[Категорија:Христијански текстови од 1 век]] 9icc50if6zvia3hf9cu2isqi8j88azg 0 758691 5603298 5581842 2026-08-02T17:55:17Z Lili Arsova 86688 5603298 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Гола вистина | image = Die nackte Wahrheit (2009).png | alt = | caption = | director = [[Роберт Лукетич]] | producer = [[Кетрин Хајгл]]<br />[[Карен Мекјула Лутз]]<br />[[Кирстен Смит]]<br />[[Том Розенберг]]<br />[[Гери Лукези]] | story = [[Никол Истман]] | screenplay = [[Никол Истман]]<br />[[Карен Мекјула Лутз]]<br >[[Кирстен Смит]] | starring = [[Кетрин Хајгл]]<br />[[Џерард Батлер]]<br />[[Бони Самервил]]<br />[[Ивет Никол Браун]]<br />[[Кевин Коноли]]<br />[[Шерил Хајнс]] | music = [[Арон Цигман]] | cinematography = [[Расел Карпентер]] | editing = [[Лиза Зино Чургин]] | studio = Relativity Media <br />Lakeshore Entertainment | distributor = Columbia Pictures | released = {{Film date|2009|07|24}} | runtime = 96 минути<!-- U.S. theatrical release: 95:48 --> | country = [[САД]] | language = [[англиски јазик|англиски]] | budget = $38 милиони | gross = $205,298,907<ref name="mojo">{{cite web | url = https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=uglytruth.htm | title = The Ugly Truth | publisher = Amazon.com | work = [[Box Office Mojo]] | access-date = 2009-10-31 }}</ref> }} {{Закосен наслов}}'''Гола вистина''' ([[англиски јазик|англиски]]: ''The Ugly Truth'') — филм од 2009 година, [[САД|американска]] романтична [[комедија]], во која глумат [[Кетрин Хајгл]] и [[Џерард Батлер]]. Филмот е издаден во Северна Америка на [[24 јули]] 2009 година, произведен од [[Лејкшор ентертејмент]] (''Lakeshore Entertainment'') за [[Колумбија Пикчрс]] (''Columbia Pictures''). ==Дејство== Аби Рихтер (Кетрин Хајгл) е утринската ТВ емисија продуцирана во Сакраменто, Калифорнија. Доаѓање дома на катастрофалниот датум, се случува таа да види еден дел од локалната телевизија каде што се прикажува "The Ugly Truth", во која Мајк Чадвеј (Џерард Батлер), чиј цинизам за односи поттикнува препријатието да се јавите за да се расправаат со него на воздухот. Следниот ден, таа открива дека телевизиската станица и се заканува дека ќе го откаже нејзиното шоу, како резултат на малата гледаност. Сопственикот на станицата го најмил Мајк за да учествува во еден дел од нејзиното шоу. На почетокот двајцата немаа добар однос; Аби мисли дека Мајк е глупав и одвратен, додека Мајк ја смета неа наивна и избувлива. Сепак, кога таа го најде човекот од нејзините соништа, доктор по име Колин (Ерик Винтер) ,кој живее веднаш до неа, Мајк ја убедува дека ако го послуша неговиот совет таа ќе ги подобри нејзините шанси за да биде со Колин. Аби е скептична, но тие се договорија:. Ако Мајк и помогне во додворување, и таа го добие Колин, докажувајќи ги Мајк своите теории за врските, таа ќе работи среќно со него во, но ако Мајк не успее, тој се согласува да го напушти шоуто. Мајк успева во подобрување на рејтингот, зближувајќи Џорџија и Лери поблиску и успешно ја преобрзи Аби, да биде токму тоа што Колин ќе го сака. Мајк е повикан да се појави на The Late Late Show со Крег Фергусон и му е понудена работа во друго радио. Аби е принудена да го откаже романтичен викенд со Колин, при што тие планираа конечно да спијат заедно, и наместо да лета за Лос Анџелес,таа остана да го убедува Мајк да остане во нејзиното шоу. Тие пијат и танцуваат. Мајк признава дека не сака да се пресели, бидејќи тој сака да остане во Сакраменто во близина на неговата сестра и внукот. Во лифтот на хотел, тие почнаа страсно да се бакнуваат, но одат во нивните посебни соби. Мајк, справувајќи се со интензитетот на своите чувства за Аби,се јавува само за да се најде Аби со Колин, кој се појави за да ја изненади. Тој ја остава. Аби е вознемирена и наскоро сфаќа дека Колин ја сака жена во која таа се преправа дека е, а не вистинската Аби. Таа раскинува со него. Мајк ја прифаќа работата во другата ТВ станица, но завршува емитувајќи го во исто време топлиот-балон фестивалот за Аби. Балонот соблекува додека тие се расправаат. Аби вели дека таа раскинала со Колин, Мајк и признава дека ја сака. Аби го бакнува, додека тие одлетаа со балонот, во којшто имаше камера. На крајот на филмот, тие имаа полов однос. Мајк, не е сигурен дали тој ја научи Аби многу добро да мами, прашувајќи ја дали таа ќе одговори откако ќе вклучат по светлата. Аби вели дека никогаш не се знае, а потоа се исклучија светлата. ==Улоги== *Кетрин Хајгл како Абигејл „Аби“ Рихтер, продуцент на утринската емисија *Џерард Батлер како Мајк Чадвеј, нејзиниот дописник ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Романтични комедии]] 2tbxugteoy7pjajmwpr268i9gyxxnio 0 759219 5603273 5030644 2026-08-02T17:26:10Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603273 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Метју Ноулс Mathew Knowles | Img =Mathew Knowles at Black Week 2025 - 01.jpg | Wife = [[Тина Ноулс]] | Children = [[Бијонсе Ноулс]], [[Соланж Ноулс]] | Background = non_performing_personnel | Birth_Name = Метју Ноулс | Born = {{Birth date and age|1951|1|9|df=y}}<br />[[Гадсден, Алабама]], [[САД]] | spouse = [[Тина Ноулс]] (1980-2009) | children = [[Бијонсе Ноулс]] (родена 1981) <br />[[Соланж Ноулс]] (родена 1986)<br />Никсон Ноулс | Origin = | Genre = | Occupation = [[Извршен директор]], [[снимачки продуцент|дополнителен-снимачки продуцент]] | Years_active = 1975–сега | Label = [[Music World Entertainment|Music World]] | Associated_acts = | URL = [http://www.musicworldent.com/blogs/detail.aspx?did=14&aid=7303 Метју Ноулс] }} '''Метју Ноулс''' ([[англиски јазик|англиски]]: ''Mathew Knowles''; роден 9 јануари 1951) — [[америка]]нски извршен музичар и [[музички менаџмент|менаџер]] од [[Гадсден, Алабама]].<ref name="Ebony2001">{{Наведена мрежна страница|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1077/is_11_56/ai_77556552/|title=THE UNTOLD STORY OF HOW Tina & Mathew Knowles Created The Destiny's Child Gold Mine - Interview|last=Norment|first=Lynn|date=September 2001|work=Ebony|publisher=FindArticles.com|accessdate=4 March 2010|archiveurl=https://archive.today/20120709034625/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1077/is_11_56/ai_77556552/|archivedate=2012-07-09|url-status=live}}</ref> Тој е поранешен менаџер и татко на Р&Б пејачката [[Бијонсе Ноулс|Бијонсе]] и моментален менаџер на [[Соланж Ноулс]]. == Кариера == === Менаџер и продуцент === Ноул е економист на универзитетот „Фиск“ во [[Нешвил]]. Додека учел во Фиск тој имал членство во неколку студентски и социјални организации, како [[Омега Пси Фси]] Братството, Ета Бета Чаптер на [[UT Chattanooga]] . Откако го завршил неговиот Б.А. во 1975,{{Citation needed|date=March 2010}} тој работел со компанијата за слики [[Xerox]]. Тој ја напуштил неговата работа за да ја менаџира групата на неговата постара ќерка, [[Girl's Tyme]], од кои подоцна израснала другата женска група [[Destiny's Child]]. Ноусл работел како продуцент и дополнителен продуцент на многу други проекти. Поради неговата работа во музиката, Ноулс е еден од дополнителен продуцент на трилерот од 2009, ''[[Опседнат (филм од 2009)|Опседнат]]'' во кој глуми неговата нјстара ќерка [[Бијонсе Ноулс]]. === Извршен директор === Во 2003, Ноулс пронашол сопствена издавачка куќа, Music World Entertainment. Куќата е дивизија на [[Columbia Records]]. Куќата продуцирала многу артисти како [[Бијонсе Ноулс]], [[Мишел Вилијамс (пејачка)|Мишел Вилијамс]], [[Кели Роуланд]], [[Соланж Ноулс]], [[From Above]], [[Саншајн Андерсон]], [[Trin-i-tee 5:7]], The Pastor Rudy Experience, и Џ. Ксавиер. == Приватен живот == Ноулс бил венчан со стилистот на [[House of Dereon]], [[Тина Ноулс]] од 1980. Заедно тие имаат две ќерки, [[Р&Б]] пејачките [[Бијонсе Ноулс|Бијонсе]] и [[Соланж Ноулс]]. На 11 ноември 2009, TТина Ноулс потпишала документи за развод откако имало неколку изјави дека Метју имал афера со глумицата Александра Врајт. Некои репортери изјавиле дека била бремена со негово дете. Откако синот на Врајт се родил, таа барала тест за бременост од Ноулс кој признал дека имал афера со неа. Тестот бил позитивен и Ноулс им платил пари за одгледување на детето на Никсон и на Врајт.<ref>{{Наведена мрежна страница|last=Bachelor|first=Blane|title=BUZZ: Paternity Test Confirms Beyoncé's Dad a Dad Again|url=http://www.people.com/people/article/0,,20354547,00.html|work=People (magazine)|date=March 25, 2010}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.musicworldent.com/ Music World Entertainment] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080710034350/http://www.musicworldent.com/blogs/detail.aspx?did=14&aid=7303 |date=2008-07-10 }} * [http://www.musicworldent.com/blogs/detail.aspx?did=14&aid=7303 Mathew Knowles Best] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080710034350/http://www.musicworldent.com/blogs/detail.aspx?did=14&aid=7303 |date=2008-07-10 }} {{Нормативна контрола}} {{Бијонсе Ноулс}} {{DEFAULTSORT:Ноулс}} [[Категорија:Родени во 1951 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Луѓе од Хјустон]] [[Категорија:Родени во 1952 година]] fhou0hv1zv3gu3e53n3bpsuq57j3axr 0 766578 5603238 4716017 2026-08-02T16:12:03Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5603238 wikitext text/x-wiki [[Податотека:ΒΑΡΔΑΡΗΣ ΑΝΕΜΟΣ short.webm|мини|249x249п|Ветер Вардарец во Солун]] '''Вардарец''' — вид [[ветар]] кој се јавува во долините на реката [[Вардар]] во [[Македонија]] и во областа на градот [[Солун]] во [[Егејска Македонија]], [[Грција]]. Настанува со продор на ладен [[воздух]] низ низините помеѓу [[Стара Планина|Балканските]] и [[Родопи|Родопските Планини]] и дува во долината на Вардар во поравен на топлото [[Егејско Море]]. Има карактер на [[маестрал]]. Вардарец е претежно зимски ветар и неговата просечна брзина изнесува околу 21,6&nbsp;км/ч. == Надворешни врски == * [http://www.komimeteo.ru/encyclopedia/termin427.html Статија за Вардарецот на руска метеролошка енциклопедија] {{ru}} {{Ветрови}} [[Категорија:Ветрови]] [[Категорија:Географија на Егејска Македонија]] [[Категорија:Солун]] ir1cfomstu2nwd4obl4xi1dfqojopi8 5603239 5603238 2026-08-02T16:14:24Z P.Nedelkovski 47736 наводи 5603239 wikitext text/x-wiki [[Податотека:ΒΑΡΔΑΡΗΣ ΑΝΕΜΟΣ short.webm|мини|249x249п|Ветар вардарец во [[Солун]]]] '''Вардарец'''<ref>{{ДРМЈ|вардарец}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|вардарец}}</ref> — вид [[ветар]] кој се јавува во долините на реката [[Вардар]] во [[Македонија]] и во областа на градот [[Солун]] во [[Егејска Македонија]], [[Грција]]. Настанува со продор на ладен [[воздух]] низ низините помеѓу [[Стара Планина|Балканските]] и [[Родопи|Родопските Планини]] и дува во долината на Вардар во поравен на топлото [[Егејско Море]]. Има карактер на [[маестрал]]. Вардарец е претежно зимски ветар и неговата просечна брзина изнесува околу 21,6&nbsp;км/ч. ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.komimeteo.ru/encyclopedia/termin427.html Статија за Вардарецот на руска метеролошка енциклопедија] {{ru}} {{Ветрови}} [[Категорија:Ветрови]] [[Категорија:Географија на Егејска Македонија]] [[Категорија:Солун]] 85v194l0sqgwwe74thrzo58xxqbbwwr 0 766593 5603241 5477432 2026-08-02T16:26:37Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5603241 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Diurnal mountain winds variation.jpg|мини|десно|400px| Долнакот дење (горе) и ноќникот ноќе (долу) за i noćnik noću (dolje) za [[Апалачки Планини|Апалачките Планини]].]] '''Долнак'''<ref>{{ДРМЈ|долнак}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|долнак}}</ref> ('''долински ветар''', '''анабатички ветар''') — вид [[ветар]] кој во текот на денот дува во долините, каде што има поле на висок воздушен притисок, кон полето со низок воздушен притисок, кое се наоѓа на [[планина|планинските]] врвови. ==Наводи== {{наводи}} == Поврзано == * [[Горњак (ветар)|Горњак]] == Литература == * Дуциќ, Владан и Анѓелковиќ, Горан (2007): ''Климатологија - практикум'', Географски факултет, Белград {{Ветрови}} {{Никулец}} [[Категорија:Ветрови]] [[Категорија:Ветар]] df1qmk87kdhcfk15tz17k9kon7n74k6 5603242 5603241 2026-08-02T16:27:00Z P.Nedelkovski 47736 5603242 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Diurnal mountain winds variation.jpg|мини|десно|400px| Долнакот дење (горе) и ноќникот ноќе (долу) за [[Апалачки Планини|Апалачките Планини]].]] '''Долнак'''<ref>{{ДРМЈ|долнак}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|долнак}}</ref> ('''долински ветар''', '''анабатички ветар''') — вид [[ветар]] кој во текот на денот дува во долините, каде што има поле на висок воздушен притисок, кон полето со низок воздушен притисок, кое се наоѓа на [[планина|планинските]] врвови. ==Наводи== {{наводи}} == Поврзано == * [[Горњак (ветар)|Горњак]] == Литература == * Дуциќ, Владан и Анѓелковиќ, Горан (2007): ''Климатологија - практикум'', Географски факултет, Белград {{Ветрови}} {{Никулец}} [[Категорија:Ветрови]] [[Категорија:Ветар]] nw8u8g3nby2wmy5gv6kbmmxj9iq0vnd 0 766664 5603325 5365485 2026-08-02T19:27:57Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5603325 wikitext text/x-wiki {{Другозначење}} [[Податотека:National Assembly of Serbia under snow.jpg|мини|Националната скупштина на Србија под снег]] '''Кошава''' — југоисточен [[ветар]], кој дува кај [[Карпати]]те. Носи суво и ладно време и има големо влијание на локалната клима. Најчесто дува во текот на [[есен]]та и [[зима]]та. Брзината на ветрот може да достигне брзина и до 130 км/ч, иако просечната брзина се движи помеѓу 25 и 45 км/ч. Забележани се и топли кошави. Ветерот може да се осети на север до [[Суботица]], на југ до [[Ниш]], а на запад до [[Шид]]. Настанува кога има висок воздушен притисок над [[Украина]], а низок на западното [[Средоземје]]. Најсилен е на влезот на Ѓердапската Клисура<ref>Дукић, Д, 116</ref>. == Наводи == {{наводи}} == Литература == * Дуциќ, Владан и Анѓелковиќ, Горан (2007): ''Климатологија - практикум'', Географски факултет, Белград {{Ветрови}} {{Никулец}} [[Категорија:Ветрови]] orpkd6q3btoik4h854iplaufhdviukr 5603326 5603325 2026-08-02T19:28:11Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5603326 wikitext text/x-wiki {{Другозначење}} [[Податотека:National Assembly of Serbia under snow.jpg|мини|Националната скупштина на Србија под снег]] '''Кошава''' — југоисточен [[ветар]], кој дува кај [[Карпати]]те. Носи суво и ладно време и има големо влијание на локалната клима. Најчесто дува во текот на [[есен]]та и [[зима]]та. Брзината на ветрот може да достигне брзина и до 130 км/ч, иако просечната брзина се движи помеѓу 25 и 45 км/ч. Забележани се и топли кошави. Ветерот може да се осети на север до [[Суботица]], на југ до [[Ниш]], а на запад до [[Шид]]. Настанува кога има висок воздушен притисок над [[Украина]], а низок на западното [[Средоземје]]. Најсилен е на влезот на Ѓердапската Клисура<ref>Дукић, Д, 116</ref>. == Наводи == {{наводи}} == Литература == * Дуциќ, Владан и Анѓелковиќ, Горан (2007): ''Климатологија - практикум'', Географски факултет, Белград {{Ветрови}} {{Никулец}} [[Категорија:Ветрови]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] aucc3slxrnnaw46bxq7v9zvltsxzy7d 0 766799 5603240 5437349 2026-08-02T16:17:30Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5603240 wikitext text/x-wiki {{Средоземни ветришта}} [[Податотека:Sirocco_wind1.jpg|мини|upright=1.5|Ветар југо]] '''Југо''' или '''широко''' ({{langx|it|sirocco, scirocco}}) е топол и сув [[ветар]] кој дува од северна Африка (главно во [[Либија]]) и кој кога дува преку [[Средоземно Море|Средоземното Море]] станува влажен, главно во есенските месеци<ref>''Мала Енциклопедија Просвета - Општа Енциклопедија (А-Љ). Издавачко претпријатие "Просвета", Белград 1959. Чланак "Широко".''. Главно дува на [[Јадранско Море|Јадранот]]. </ref> == Наводи == {{reflist}} {{Ризница-врска|Sirocco (wind)}} {{Ветрови}} {{Никулец}} [[Категорија:Ветрови]] q2dehijcpc7ob52xmz14kmbgi1ddef2 0 769137 5603477 5032555 2026-08-03T09:47:59Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5603477 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за монарх |name =Хлотар IV |title =[[Список на француски кралеви|Крал на Франките]] |baptism = |image =Lex Alamannorum Hlotharii.png |caption = Прва страница од Аламанскиот законски кодекс издаден во име на Hлотар. Четвртиот ред гласи:<br><small>DOM HLOTHARII ORTODOXI REGIS</small><BR>(„правоверниот крал, Господaр Хлотар“) |reign = 717-719 |coronation = |investiture = |othertitles = |full name = |predecessor = [[Дагоберт III]] |successor = [[Хилперик II (крал на Франките)|Хилперик II]] <br /> ''(Обединување на сите франкиски кралства)'' |suc-type = |heir = |queen = |consort = |spouse 1 = |spouse 2 = |spouse 3 = |spouse 4 = |spouse 5 = |spouse 6 = |issue = |royal house =[[Меровинзи]] |royal anthem = |father =[[Теодорих III]] ? |mother = |date of birth = околу [[685]] |place of birth = |date of death = [[719]] |place of death = |date of burial = |place of burial = |signature = }} '''Хлотар IV''' е крал на Франките од [[Австразија]] од [[717]] до [[719]]. Роден околу [[685]], веројатно како трет син на кралот [[Теодорих III]], бил одбран од мајордомот на палатата на [[Австразија]] [[Карло Мартел]] за да му се спротивстави на кралот [[Хилперик II (Неустрија)|Хилперик]] и на мајордомот на [[Неустрија]] [[Раганфред]]. Починал во [[719]]. == Извори == - Поглавје 10 од "''Продолжение на хрониката на [[Фредегер]]''" (околу [[760]]) : {{Цитат| ''Карло'' [...] ''си одбра крал по име Хлотар. [[Хилперик II (Неустрија)|Хилперик]] и [[Раганфред]] побрзаа да испратат тогаш амбасадори кај [[Одо Аквитански|Одо]], барајќи ја веднаш неговата помош и му дадоа кралство и подароци. Овој дигна војска од [[Гасконци]], стигна докај нив и тие тргнаа против [[Карло Мартел|Карло]]. Но тој, без да трепне од страв побрза да ги пресретне. Одо, исплашен дека нема да може да му се спротивстави, побегна. [[Карло Мартел|Карло]] го гонеше сè до [[Париз]] потоа, откако ја помина [[Сена]], сè до [[Орлеан]], но овој успеа да побегне преминувајќи ги границите на неговите региони и носејќи го со себе Хилперик и богатствата што му ги зема. Тогаш умре кралот Хлотар. [[Карло Мартел|Карло]], преку посредници, ги прими [[Одо Аквитански|Одо]] и таканаречениот крал [[Хилперик II (Неустрија)|Хилперик]]. Овој дојде во [[Ноајон]] и по кратко време, го снема од живите и од престолот: Умре откако владееше шест години.'' [...].}} == Поврзано == * [[Родословие на Меровинзите]] * [[Лажни Меровинзи]] * [[Список на француски кралеви]] {{Start box}} {{S-hou|[[Меровинзи|Меровиншка династија]]||||720}} {{Succession box | before=[[Хилперик II (крал на Франките)|Хилперик II]]| title=[[Список на франкиски кралеви|Крал на Австразија]] | years=717&ndash;718 | after=[[Хилперик II (крал на Франките)|Хилперик II]]}} {{End box}} {{Меровинзи}} {{Портал|Историја|Среден век|Монархија}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хлотар 04}} [[Категорија:Меровинзи]] [[Категорија:Франкиски кралеви]] [[Категорија:Европски монарси од 8 век]] [[Категорија:Родени во непозната година]] [[Категорија:Починати во 718 година]] 2o9lzf09ct3tr1e4f4m463c4wcplh8r 10 771808 5603364 5509763 2026-08-02T22:04:53Z Carshalton 30527 5603364 wikitext text/x-wiki {{football squad | name = Состав на Јувентус | teamname = Јувентус | bgcolor = Black | textcolor = White | bordercolor = Gold | list = <div> {{football squad2 player|no= 1|name=[[Матија Перин|Перин]]}} {{football squad2 player|no= 2|name=[[Зеки Челик|Челик]]}} {{football squad2 player|no= 3|name=[[Глеисон Бремер|Бремер]]}} {{football squad2 player|no= 4|name=[[Федерико Гати|Гати]]}} {{football squad2 player|no= 5|name=[[Мануел Локатели|Локатели]] {{Капитен}}}} {{football squad2 player|no= 6|name=[[Лојд Кели|Кели]]}} {{football squad2 player|no= 7|name=[[Франсиско Консеисао|Консеисао]]}} {{football squad2 player|no= 8|name=[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]]}} {{football squad2 player|no= 9|name=[[Рандал Коло Муани|Коло Муани]]}} {{football squad2 player|no=10|name=[[Кенан Јилдиз|Јилдиз]]}} {{football squad2 player|no=11|name=[[Едон Жегрова|Жегрова]]}} {{football squad2 player|no=12|name=[[Даглас Луис]]}} {{football squad2 player|no=13|name=[[Жереми Бога|Бога]]}} {{football squad2 player|no=14|name=[[Аркадиуш Милик|Милик]]}} {{football squad2 player|no=15|name=[[Пјер Калулу|Калулу]]}} {{football squad2 player|no=16|name=[[Микеле Ди Грегорио|Ди Грегорио]]}} {{football squad2 player|no=17|name=[[Василије Аџиќ|Аџиќ]]}} {{football squad2 player|no=18|name=[[Џеф Екатор|Екатор]]}} {{football squad2 player|no=19|name=[[Хефрен Тирам|Тирам]]}} {{football squad2 player|no=21|name=[[Фабио Мирети|Мирети]]}} {{football squad2 player|no=22|name=[[Вестон Мекени|Мекени]]}} {{football squad2 player|no=23|name=[[Карло Пинсољо|Пинсољо]]}} {{football squad2 player|no=24|name=[[Даниеле Ругани|Ругани]]}} {{football squad2 player|no=27|name=[[Андреа Камбјазо|Камбјазо]]}} {{football squad2 player|no=30|name=[[Џонатан Дејвид|Дејвид]]}} {{football squad2 player|no=32|name=[[Хуан Кабал|Кабал]]}} {{football squad2 player|no=|name=[[Карем Алајбеговиќ|Алајбеговиќ]]}} {{football squad manager|title=Тренер|name=[[Лучано Спалети|Спалети]]}} </div> }}<noinclude> {{Squad maintenance|update source= }} [[Категорија:Предлошки за состави на фудбалски клубови од Италија|Јувентус]] [[Категорија:ФК Јувентус|Ј]] </noinclude> f6tonqsg7pfq83ll34upw212i77r3ay 0 780572 5603479 5032372 2026-08-03T09:51:04Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5603479 wikitext text/x-wiki [[Податотека:5. Marcomir, roi des Francs, et son épouse.jpg|мини|Портрет на Маркомир и неговата сопруга]] Маркомир (или '''Маркомер''') бил крал на [[Франки]]те, припадници на племето [[Ампсиварии]] и на [[Хати (Германи)|Хатите]] на крајот на 4 век. Заедно со брат му [[Сунон]], многупати ја напаѓал римската провинција [[Германија]], особено кај [[Келн]] помеѓу [[380]]-[[390]]. Во [[388]], тој разменил заложници и склучил примирје со римскиот генерал [[Арбогаст (римски генерал)|Арбогаст]]. Во [[392]], ја бранел својата територија борејќи се против истиот тој генерал Арбогаст. Во [[400]], бил протеран во [[Етрурија]] од страна на генералот [[Стиликон]]. ==Историја== - "''Историјата''" на Сулпис Александар. Епизодата се одиграла помеѓу [[384]] и [[388]] за време на владеењето на [[Максим (римски император)|Максим]]. {{Цитат|[...] ''Во тоа време Франките чии војводи им беа Генобавд, Маркомир и [[Сунон]] нападнаа во [[Германија]] и кога ја освоија границата, многумина смртници беа масакрирани ; тие ги опустошија најплодните земји и направија паника во [[Келн]]. Кога веста стигна во [[Трир]], Нанин и Квентин, [[Магистер милитум|водачот на војниците]], кому [[Магнус Максимус|Максим]] му го доверил својот син кој сè уште бил дете и одбраната против Галите, кренаа војска и се собраа кај [[Келн]]. (...) На Римјаните им беше лесно да се пресметаат со нив и многу Франки беа масакрирани во [[Шарбониер]]. '' }} - "''Историја''" од Сулпис Александар. Епизодата се одиграла во [[388]] малку по смртта на [[Виктор]], синот на императорот [[Максим]] {{Цитат| ''Неколку дена подоцна, кога Маркомир и [[Сунон]] беа кај кралски личности на Франките, краток состанок се одржа и беа побарани заложници како што беше обичај, потоа [[Арбогаст]] дојде да презими во [[Трир]].''}} - "''Историја''" од Сулпис Александар. Епизодата се одиграла во [[392]] за време на владеењето на [[Валентинијан II]]. {{Цитат| ''Истата година [[Арбогаст]] гонејќи ги (...) [[Сунон]] и Маркомир, кралеви на Франките, среде зима го освои [[Келн]] (...). Тој крена војска, ја помина Рајна и ја опустоши земјата на Бруктерите кои живееја најблиску до брегот и земјата на [[Хамави]]те без да сретне никој освен еден мал број Ампсиварии и Хати кои под команда на Маркомир се појавиле на оддалечените врвови на ридовите.'' }} == Подоцнежна генеалогија == Според авторот на [[Liber Historiae Francorum]], Маркомир би бил татко на [[Фарамонд]], кој пак би бил таткото на [[Хлодион]] Долгокосиот. Оваа генеалогија, напишана повеќе од 330 години после настаните, современите историчари ја сметаат за измислена. == Извори == * ''Историјата'' на Сулпис Александар цитирана во ''Историја на Франките'' од [[Григориј Турски]] (Книга 2, поглавје 9). * За Маркомир не постои ниеден друг историски извор. {{Франки}} {{Стар Рим}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Франки]] [[Категорија:Противници на Стариот Рим]] [[Категорија:Хати]] [[Категорија:Франкиски кралеви]] [[Категорија:[[Јован Зонара]] 7gjibz8218fb2fq6q3aqe46h7nmk8e3 0 783358 5603489 5032581 2026-08-03T09:58:30Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK, дополнување 5603489 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Теодомер | image = [[File:3. Theodomir, roi des Francs, et son épouse.jpg|3. Theodomir, roi des Francs, et son épouse|300px]] | caption = Двоен портрет, Теодомир (лево) со неговата сопруга,[[Уфици]], [[Фиренца]]. | succession = Крал на [[Салиски Франки|Салиските Франки]] | reign = 393–421/428? | predecessor = [[Рикомер]] | successor = [[Хлодион]] | death_date = 421-428? | father = [[Рикомер]] | mother = Аскила }} '''Теодомер''' (или '''Теодомир'''), син на [[Рикомер (франкиски генерал)|Рикомер]], франкиски војсководец во служба на Рим и [[Конзул (Рим)|конзулот]] во [[384]], и на Аскила, бил [[Список на франкиски кралеви|крал на Франките]], веројатно на оние [[Рипуарски Франки|рипуарските]],{{ref label|А|а|а}}<ref name=Rouche>{{Harv|Rouche|1996|p=107}}.</ref>,<ref>{{Harv|Settipani|1996|p=28-29}}</ref>, на почетокот на 5 век. Тој бил заклан заедно со мајка му во [[421]] или во [[428]]. == Животопис == Единствен сигурен извор за Теодомер даваат раскажувањата на [[Григориј Турски]] кој споменува дека римски извори зборуваат за Теодомер, крал на Франките и син на Рикомер и Аскила, заклан од страна на Римјаните заедно со неговата мајка. Не се знае точната дата на овие настани а датите [[421]]<ref name=RichePerin>{{Harv|Riché|Périn|1996|p=321}}, notice « Theudomer ».</ref>,<ref>{{Harv|Werner|1984|p=298}}.</ref> или [[428]]<ref name="Settipani29">{{Harv|Settipani|1996|p=29}}</ref> се рани. Датата не ја кажуваат ниту Годфроа Курт ниту Мишел Руш<ref name=Kurth152>{{Harv|Kurth|1896|p=152}}.</ref>,<ref name=Rouche/>. Може да се чини чудно тоа дека синот на некој франкиски војсководец во служба на Рим кој редовно е присутен во дворот станува крал на Франките. Сепак тоа се случувало и порано во минатото, во случајот на [[Малобавд]] кој триесет години претходно бил « гроф на домашните » во римската војска и « крал на Франките »<ref>{{harv|Kurth |1896| p= 103}}</ref>,<ref>{{harv|Settipani |1996| p= 27}}</ref>. Тој потоа бил заклан заедно со мајка му од страна на Римјаните со мајка му во 421 или во 428. Во делото “Речник на Франките, меровиншките времиња“ ( ''Dictionnaire des Francs, les Temps mérovingiens'' ), ([[1996]]), [[Пјер Рише]] го смета следново : « ''Тој ја поддржува каузата на узурпаторите [[Константин III (узурпатор)|Константин III]] и [[Јовин]]'' ». Според него, Теодомер бил погубен од тамошната римска власт (под императорот [[Хонориј]]) бидејќи ги поддржувал узурпаторите<ref name=RichePerin/>. Тоа е можно, но узурпаторите Константин и Јовин биле од [[407]] до [[411]] и не е многу јасно зошто Хонориј би чекал 10 до 20 години за да ги казни нивните поддржувачи. == Хипотези околу неговото потомство == Според некои автори, Теодомер би можел да биде таткото на [[Хлодион| Хлодион Долгокосиот]], но за тоа прашање сè уште се дебатира. * Околу [[580]], [[Григориј Турски]] се ограничува на тоа да каже дека Хлодион владеел после Теодомер. Тоа само покажува дека Григориј Турски не знаел дали имало роднинска врска меѓу Теодомер и Хлодионse. Тој за ова пишувал еден век подоцна и несомнено користел извори достапни во негово време, но во овие документи немало податок за тоа. Исто така не се знае ни тоа дали Хлодион веднаш го наследил Теодомер или меѓу двата крала поминало време од неколку години<ref name="Settipani29"/>. * Околу [[660]], ''Хрониката'' на [[Фредегер]] прецизира дека Хлодион го наследил својот татко Теодомер. Но повеќето историчари сметаат дека тој текст е погрешно толкување на оној на Григориј Турски, кој се чини поверојатен. Сепак, постои слаба можност авторот на ''Хрониката'' да имал пристап до поразлични извори од оние на Григориј Турски како што покажуваат неколку анегдоти кои не фигурираат во Грегориевата '''Историја на Франките''. Оваа роднинска врска меѓу Теодомер и Хлодион не може ниту да се потврди ниту пак да се отфрли<ref name="Settipani29"/>. * Најпосле во 727, ''[[Liber Historiae Francorum]]'' раскажува дека таткото на Хлодион бил [[франкиски крал]] кој се викал [[Фарамонд]], непознат за тогашните извори (првпат Фарамонд бил споменат на почетокот на 7 век). Таа теорија преовладувала за време на средниот век и Стариот режим, но потоа била напуштена после делата на [[Годфроа Курт]]<ref name="Settipani29"/>. Без да прецизира дали Теодомер е тетко на Хлодион, Годфроа Курт смета дека Теодомер (односно Теодомер) за припадник на Меровинзите<ref name=Kurth152/>. Најпосле, според Кристијан Сетипани, ономастичките елементи кои го сочинуваат името Рикомер и Теодоми(е)р ('''Рик'''о'''мер''' и '''Теод'''о'''мер''') постојат и кај потомците на Хлодион ([[Меровех|'''Мер'''овех]], [[Хилдерик I|Хилде'''рик''']], [[Тродорих I|'''Теод'''о'''рих''']], [[Хлодомер|Клодо'''мир''']])<ref name="Settipani29"/>. == Белешки== *{{note label|А|а|а}} Сепак не се согласуваат сите дека бил припадник на Рипуарските Франки. Примарните извори не прецизираат дека Теодомер бил Рупуарски Франк, тоа го тврдат само историчарите Мишел Руш и Кристијан Сетипани, но не се знае на кои извори се потпираат. == Наводи== {{наводи|2}} === Примарни извори=== : {{Цитат|''Ги читаме и конзуларните табели дека Теодомер, кралот на Франките, син на починатиот Рикомер, и неговата мајка Аскила биле заклани. Се кажува исто така и дека Хлодион, кој тогаш бил способен човек и многу благороден во неговата нација, бил крал на Франките''}} ([[Григориј Турски]], ''[[s:Histoires (Grégoire de Tours)|Histoire des Francs]]'', [[s:Histoires - 2|Livre 2]], [[s:Histoires - 2#lien xli|chapitre 9]]). : {{Цитат|''Долго време, тие'' (Франките)'' одбивале со своите војводи да трпат странски доминации ... Потоа, откако исчезнале војводите, кај Франките одново воспоставиле кралеви кои биле од фамилијата на оние што порано постоеле ... Франките кои барале да одберат долгокос крал... именувале еден кој го земале од лозата на Пријам, Фригас и Франсијон. Тој се викал Теудемар ; тоа бил синот на Рицимер, личноста убиена од страна на Римјаните... На овој пак наследник му бил син му Хлодион''}} ([[Фредегер]], ''[[Référence:Chronique (Frédégaire)|Chronique]]'', 2-9). === Второстепени извори=== * Godefroid Kurth, Clovis, le fondateur, Éditions Tallandier, 1896 (réimpr. 2000) (ISBN 2-235-02266-9) . * Karl Ferdinand Werner, Les Origines, avant l'an mil [détail des éditions] . * Christian Settipani, Les Ancêtres de Charlemagne - Addenda, Paris, 1990 . * Pierre Riché et Patrick Périn, Dictionnaire des Francs - Les temps Mérovingiens, Bartillat, 1996, 370 p. (ISBN 2-84-100008-7) . * Christian Settipani, « Clovis, un roi sans ancêtre ? », dans Gé-Magazine, no 153, octobre 1996 . * Michel Rouche, Clovis, Éditions Fayard, 1996 (ISBN 2-213-59632-8) . <br /> {{Франки}} {{портал|Стар Рим}} {{DEFAULTSORT:Теодомер}} [[Категорија:Европски монарси од 5 век]] [[Категорија:Франкиски кралеви]] [[Категорија:Франки]] [[Категорија:Починати во непозната година]] [[Категорија:Родени во непозната година]] 1gocja4cyola9jppma1wh8q1zj6ykon 0 967232 5603395 5602625 2026-08-03T02:48:12Z NadyBarbieGirl 63459 5603395 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=мај 2026}}[[Податотека:Sofi Marinova after winning Bulgarian National Final.jpg|мини|Софи Маринова во 2012 година]] '''Софи Маринова''' ({{родена на|5|декември|1975}} во [[Софија]]) — поп-фолк пејачка од [[Бугарија]] со [[Роми|ромско потекло]]. == Животопис == Била избрана за [[Бугарија на Евровизија|претставник на Бугарија]] на изборот на песна на [[Евровизија 2012|Евровизија за 2012]] со песната „Love Unlimited“ (Безгранична љубов), но не успеала да се пласира во финалето. Софи била првата поп-фолкерка која била избрана да ја претставува Бугарија на Евровизија. === Албуми === * Единствен мой (1998) * Моят сън (1999) * Студен пламък (2000) * Нежна е нощта (2001) *Осъдена любов(2002) *5 октави любов(2004) *Обичам(2005) *Остани(2006) *Време спри(2008) *VIP-ът (2009) *Софи Маринова 2013 (2013) === Видеографија === {| class="wikitable" |- ! Спот!! Година !! Режисер |- | ''Софи'' || 1996 || |- | ''Годежаря'' || 1996 || |- | ''Авересте гилян'' || 1996 || |- | ''Девла'' || 1996 || |- | ''Стари рани'' || 1997 || Магјердич Халваджијан |- | ''Плачещо сърце'' || 1997 || Магјердич Халваджијан |- | ''Ти пак си тук'' || 1998 || |- | ''Единствен мой'' || 1998 || |- | ''Аз съм песен'' || 1998 || |- | ''Не ме търси'' || 1998 || |- | ''Къде си ти'' || 1998 || |- | ''Обич'' || 1998 || |- | ''Живота си живей'' || 1998 || |- | ''Без теб'' || 1998 || |- | ''Обида и любов'' || 1998 || |- | ''Аз и вятъра'' || 1999 || Магјердич Халваджијан |- | ''Моят сън'' || 1999 || Магјердич Халваджијан |- | ''Най-щастлива'' || 2000 || Стилијан Иванов |- | ''Спри да тичаш'' || 2000 || Стилијан Иванов |- | ''Студен пламък'' || 2000 || |- | ''Светица и грешница'' || 2001 || |- | ''В друг свят живея'' || 2001 || Зорница Кјерджилова/Дима Делчева |- | ''Път към рая'' || 2001 || |- | ''Нежна е нощта'' || 2002 || Зорница Кјерджилова/Дима Делчева |- | ''Жените знаят защо'' || 2002 || |- | ''Заклинание'' || 2002 || |- | ''Осъдена любов'' || 2002 || |- | ''Един живот не стига'' || 2003 || |- | ''Немил-недраг'' || 2003 || |- | ''Таен знак'' || 2004 || Fresh studio |- | ''Любов моя'' || 2004 || Николај Нанков,Color studio |- | ''Единствени'' || 2005 || Магјердич Халваджијан |- | ''Ах, леле'' || 2005 || |- | ''Стига номера'' || 2005 || |- | ''Обичам'' || 2005 || |- | ''Ти разби сърцето ми'' || 2006 || |- | ''Бурята в сърцето ми'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Остани'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Точно ти'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Мой си дяволе'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Дива любов'' || 2007 || Николај Нанков |- | ''Онзи фатален ден'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Време спри'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Толкова силно'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Чужди устни'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Любовни думи'' || 2009 || Тенчо Јанчев |- | ''Бате шефе'' || 2009 || Тенчо Јанчев |- | ''Боледувам'' || 2009 || Тенчо Јанчев |- | ''Любов ли бе'' || 2010 || Тенчо Јанчев |- | ''Зараза'' || 2010 || Тенчо Јанчев |- | ''Amalipe'' || 2010 || Тео Симеонов |- | ''Струната на любовта'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Режи го на две'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Love unlimited'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Отнесени от вихъра'' || 2012 || Мартин Маккариев |- | ''Едерлези/Чай шукарие'' || 2012 || |- | ''Искам да обичам'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Промяна в плана'' || 2013 || Николај Нанков |- | ''Bye, bye'' || 2014 || Јордан Петков |- | ''Любов'' || 2014 || Николај Скерлев |- | ''По тебе полудях'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Най-голямата любов'' || 2015 || Николај Скерлев |- | ''Като дете'' || 2015 || Николај Нанков |- | ''Черен етикет'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Гуш, гуш'' || 2016 || Георги Марков |- | ''Сладка ни е любовта'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Парола любов'' || 2017 || N-team |- | ''Не лъжи жена'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''300 каприза'' || 2017 || Ерик |- | ''Татуирах твойто име'' || 2017 || |- | ''Няма право на любов'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Мили, мили'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Един за друг'' || 2019 || |- | ''Дива магия'' || 2019 || |- | ''Остани'' || 2019 || Добромир Николов |- | ''Един живот'' || 2020 || Христо Порјазов |- | ''Проблем'' || 2020 || Николај Скерлев |- | ''Кифла Фафла'' || 2020 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Маските свалете'' || 2021 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изгубена'' || 2021 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Слънцето ще изгори'' || 2021 || Стефан Маринов |- | ''Злато мое'' || 2021 || Николај Скерлев |- | ''Ако можеше'' || 2021 || Рајко Рајков |- | ''Гърмиш'' || 2022 || Николај Скерлев |- | ''Ревнувам те'' || 2022 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Mangava tut'' || 2022 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Стари рани (нова верзија)'' || 2023 || Георги Марков |- | ''Ергенът'' || 2023 || Николај Скерлев |- | ''Номер едно'' || 2023 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Мистър идеален'' || 2023 || Едуард Иванов |- | ''ДНК'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | '' Песен за народа'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Две Лъжи'' || 2023 || Николај Скерлев |- | ''Цак цак'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Пак оставам'' || 2024 || Николај Скерлев |- | ''Константине'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Целуни ме'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Като кмет'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''В очите ми'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''Любов'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''100 на 100'' || 2025 || Добромир Николов |- | ''Капучина'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Фабрика за рани'' || 2025 ||Радина Миленчева |- | ''Коледа'' || 2025 || Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Маслинови очи'' || 2025 || Иван Димитров – Torex |- | ''Машала'' || 2026|| Људмил Иларионов-Љуси |- | ''Живот'' || 2026 || Људмил Иларионов-Љуси |- | '' Ако си тръгнеш''|| 2026 ||Виктор Антонов |- |} {{никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Маринова, Софи}} [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Евровизија]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Бугарски Роми]] [[Категорија:Учесници на Евровизија]] scjzv6paq8stsfrtgyhyx4cpei5tvkc 0 971173 5603313 5554601 2026-08-02T18:42:44Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603313 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Левски Софија | image =Levski L Logo big.png | fullname = ПФК Левски Софија (ПФК Левски София) | nickname = ''Сините'' | founded = 24 мај 1914 | ground = [[Георги Аспарухов Стадион]] | capacity = 29,200 | chairman = {{знамеикона|Бугарија}}[[Наско Сираков]] | manager = {{знамеикона|Бугарија}}[[Станимир Стоилов]] | league = [[Бугарска Първа Лига|Първа Лига]] | season = 2023/24 | position = '''4.''' | current = | website = http://www.levski.bg/ | pattern_la1 = _getafe1819h | pattern_b1 = _getafe1819h | pattern_ra1 = _getafe1819h | pattern_sh1 = _getafe1819h | pattern_so1 =_getafe1819h | leftarm1 = 2E64FE | body1 = 2E64FE | rightarm1 = 2E64FE | shorts1 = 2E64FE | socks1 = 2E64FE | pattern_la2 = _levski_20_21_a | pattern_b2 = _jomagrafity19b | pattern_ra2 = _jomagrafity19b | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _levski_20_21_3rd | pattern_b3 = _jomagrafity19y | pattern_ra3 = _jomagrafity19y | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = FFFF00 | body3 = FFFF00 | rightarm3 = FFFF00 | shorts3 = FFFF00 | socks3 = FFFF00 }} [[Податотека:L Levski Sofia.svg|мини|Л. Левски Софија]] '''Левски''' е [[бугарски]] [[фудбал]]ски клуб од [[Софија]], [[Бугарија]]. Основан е на 24 мај 1914 година од група на млади студенти и името го добил по бугарскиот револуционер и национален херој [[Васил Левски]]. Тимот се натпреварува во [[Бугарска А група|првата бугарска фудбалска лига]] од 1921., а никогаш не бил пласиран под 6-тото место. Левски станал шампион на Бугарија 26 пати, а покрај тоа освоил и 25 [[Национален куп на Бугарија|национални купови]] и три Супер купа на Бугарија. Најголем соперник на Левски му е градскиот противник, тимот на [[ФК ЦСКА Софија|ЦСКА Софија]], со кој го игра ''бугрското дерби'' познато и под името ''вечно дерби''. == Титули == [[File:BG Champ cup.png|25px|]]'''[[Бугарска А група|А група]]''' '''Шампиони (27) : 1933, 1937, 1942, 1946, 1947, 1949, 1950, 1953, 1965, 1968, 1970, 1974, 1977, 1979, 1984, 1985, 1988, 1993, 1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2006, 2007, 2009, 2026''' Второ место (30): 1925, 1929, 1940, 1943, 1948, 1956, 1958, 1960, 1961, 1964, 1966, 1969, 1971, 1972, 1975, 1976, 1981, 1982, 1983, 1987, 1989, 1992, 1996, 1998, 1999, 2003, 2004, 2005, 2008, 2011 [[File:Bulgarian cup.png|40px|]] '''[[Куп на Бугарија]]''' '''Шампиони (25) : 1942, 1946, 1947, 1949, 1950, 1956, 1957, 1959, 1967, 1970, 1971, 1976, 1977, 1979, 1984, 1986, 1991, 1992, 1994, 1998, 2000, 2002, 2003, 2005, 2007''' Финалист (9) : 1953, 1965, 1969, 1974, 1985, 1987, 1988, 1996, 1997 [[File:Bulgarian supercup.png|25px|]] '''[[Суперкуп на Бугарија]]''' '''Шампион (3) : 2005, 2007, 2009''' == Надворешни врски == * [http://www.levski.bg/ Официјално мрежно место на ПФК Левски (Софија)] * [http://levskisofia.info/ Левски (Софија) - статистика] * [http://bgclubs.eu/teams/Levski(Sofia) Бугарски клубови - Левски (Софија)] * [http://www.pfclevski.eu/ PFC Levski Sofia] {{Бугарска А Група}} {{DEFAULTSORT:Левски Софија}} [[Категорија:ПФК Левски (Софија)| ]] [[Категорија:Фудбалски клубови од Софија|Левски]] [[Категорија:Фудбалски клубови од Бугарија|Левски]] [[Категорија:Спортот во Софија|Левски]] hgvw2lam3hbg88xnuk19w9h66spr8ko 0 984363 5603189 5550347 2026-08-02T13:31:19Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5603189 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на [[македонски]] зборови од [[Турски јазик|турско потекло]]'''. Во македонскиот јазик има поголем број зборови кои се прифатени од турскиот јазик, но нивното потекло не е само турско, туку може да е и од [[Арапски јазик|арапско]] или [[Персиски јазик|персиско потекло]]. Бидејќи во македонскиот јазик се навлезени од турскиот јазик, таквите зборови се сметаат за '''турцизми'''. Најголем број од овие зборови се архаични и не се во активна употреба. Списокот ги наведува македонските и турските зборови, како и нивното значење. Изведените зборови се даваат веднаш под зборот од кој се изведени. {{нецелосен список}} {{Азбучник}} == А == [[Податотека:Mortar - Traditional Macedonian brassworking.jpg|мини|Аван, 19-20 век, дукмеџиски производи од [[туч]] - [[Музеј на Старата скопска чаршија]]]] {| class="wikitable" |- ! македонски ! турски ! значење |- |аба |aba |1. груба волнена ткаенина<ref>{{речник|аба|аба}}</ref><br>2. горна облека изрботена од аба |- |абдал |aptal |човек со ограничени умствени способности<ref>{{речник|абдал|абдал}}</ref> |- |абер |haber |информација од некого или за нешто<ref>{{речник|абер|абер}}</ref><br>поим, сознание, претстава |- |аберџија |haberci |лице што носи некаква порака<ref>{{речник|аберџија|аберџија}}</ref> |- |абраш |abraş |рус човек со бенки на лицето<ref>{{речник|абраш|абраш}}</ref><br>коњ со бело под опашката или на муцката |- |аберашест |abraşlı |изведена придавка од абраш<ref>{{речник|абрашест|абрашест}}</ref> |- |аван |havan |Сад, обично метален, за толчење кафе, црн пипер, слануток и др.<ref>{{ДРМЈ|аван}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|аван}}</ref> |} == Ѕ == Нема турцизми на буквата ѕ.<ref>[http://www.makedonski.info/letter/%D1%95 Преглед на зборови што започнуваат на ѕ], Речник на македонскиот јазик.</ref> == Ј == {| class="wikitable" |- ! македонски ! турски ! значење |- |јанлаш, јалнаш |yanlış | :1. погрешно, неточно <ref>{{речник|јалнаш|јанлаш}}</ref> |- |} == Ѓ == {| class="wikitable" |- ! македонски ! турски ! значење |- |ѓурултија |gürültü | :1. врева, галама |- |Ѓезве |cezve | # Сад за топлење/ вриење на вода, обично за кафе. |- | |} == Љ == Нема турцизми на буквата љ.<ref>[http://www.makedonski.info/letter/%D1%99 Преглед на зборови што започнуваат на љ], Речник на македонскиот јазик.</ref> == М == {| class="wikitable" |- ! македонски ! турски ! значење |- |мердевини |merdiven | :1. скали |- |} == Н == {| class="wikitable" |- ! македонски ! турски ! значење |- |ниет |niyet | :1. намера, решеност<ref>{{речник|ниет|ниет}}</ref> |- |} ==Њ== њум.<ref>[http://www.makedonski.info/letter/%D1%9A Преглед на зборови што започнуваат на њ], Речник на македонскиот јазик.</ref> ==С== {| class="wikitable" |- ! македонски ! турски ! значење |- |сомун |somun | :1. цел леб, обично купечки и со тркалеста форма<ref>{{речник|сомун|сомун}}</ref> :2. завртка, шраф |- |сокак |sokak |1. улица |} ==Х== {| class="wikitable" |- ! македонски ! турски ! значење |- |харем |harem |1. Женските одделенија на муслиманска куќа<ref>{{речник|харем|харем}}</ref><br>2. сите жени и наложници на еден маж - во земји каде што е дозволено многуженството |- |харемлак |haremlik |дел од муслиманска куќа определен за жени<ref>{{речник|харемлак|харемлак}}</ref> |- |харемски |harem |изведена придавка од харем<ref>{{речник|харемски|харемски}}</ref> |- |харзувал |arzuhâl |писмена молба, претставка, поднесок<ref>{{речник|харзувал|харзувал}}</ref> |- | хатишериф | şerif |султанов указ од 1839 г. со кој им се дадени права на христијаните во Османлиското Царство<ref>{{речник|хатишериф|хатишериф}}</ref> |- | хаџи | haci |се става пред имиња и означува дека личноста била на [[поклонение]] (христијански аџилак), било на Света Гора, било во Ерусалим<ref>{{речник|хаџи|хаџи}}</ref> |- | хисар | hisar |тврдина, замок, утврден град<ref>{{речник|хисар|хисар}}</ref> |} ==Џ== {| class="wikitable" |- ! македонски ! турски ! значење |- | џамадан | camadan |вид елек, извезен со сребро и свила<ref name="арх-џ">{{наведена мрежна страница|url=http://www.makedonski.info/cat/%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC/%D1%9F|title=Речник на македонскиот јазик: Архаични зборови: Џ|accessdate=2012-05-08}}</ref> |- | џамбаз | cambaz |трговец со коњи<ref name="арх-џ"/> |- | џамија | cami |муслимански храм<ref>[http://www.makedonski.info/search/%D1%9F%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: Џ]</ref> |- | џамфес | canfes |врста на свилена ткаенина<ref name="арх-џ"/> |- | џан | can |душа, живот<ref name="арх-џ"/> |- | џанам | canım |душо моја, душице, животе мој<ref name="арх-џ"/> |- | џангарак | çangırtı |ѕвонец, ѕвонче, прапорец<ref name="арх-џ"/> |- | џеваир | cevahir |бесценет камен; нешто од сребро, злато и бесценети камења; скапоцен камен<ref name="арх-џ"/> |- | џевап | cevap |одвет, одговор<ref name="арх-џ"/> |- | џеза | ceza |глоба, парична казна<ref name="арх-џ"/> |- | џелеп<br>џелепски | celep |трговец кој купува, гои и препродава добиток на јадро<ref name="арх-џ"/><br>придавка изведена од џелап |- | џенабет | cenabet |несреќен, колнат, проклет човек<ref name="арх-џ"/> |- | џенем | cehennem |пекол<ref name="арх-џ"/> |- | џенк | cenk |бој, битка<ref name="арх-џ"/> |- | џепане | cephane |муниција<ref name="арх-џ"/> |- | џереме | cereme |глоба, џеза<ref name="арх-џ"/> |- | џубе | cübbe |долга машка облека без ракави<ref name="арх-џ"/> |- |} ==Ш== {| class="wikitable" |- ! македонски ! турски ! значење |- | шадрван | şadırvan |водоскок, фонтана<ref name="арх-ш">{{наведена мрежна страница|url=http://www.makedonski.info/cat/%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC/%D1%88|title=Речник на македонскиот јазик: Архаични зборови: Ш|accessdate=2012-05-08}}</ref> |- | шаин | şahin | сокол, особено дресиран за лов на други птици<ref name="арх-ш"/> |- | шаит | şahit | сведок, очевидец.<ref name="арх-ш"/> |- | шајак<br>шајачен | şayak |вид сукно<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D1%98%D0%B0%D0%BA/%D0%BC Речник на македонскиот јазик: шајак]</ref><br>придавка изведена од шајак |-| шака | şaka | шега<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D0%BA%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шака]</ref> |- | шакаџија | şakaci | шегаџија<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%9F%D0%B8%D1%98%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шакаџија]</ref> |- | шалвари<br>шалваришта<br>шалварчиња | şalvar | широки, долги ориентални панталони<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8 Речник на македонскиот јазик: шалвари]</ref><br>аугментатив од шалвари<br>деминутив од шалвари |- | шалган | şalgam | растение чии корени се јадат<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D0%BD Речник на македонскиот јазик: шалган]</ref> |- | шам | şam | шам - Дамаск, Сирија во составите што почнуваат со шам<ref name="арх-ш"/> |- | шамата<br>шамати<br>шаматење | şamata | врева<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шамата]</ref><br>вреви<br>вревење |- | шамар | şamar | шлаканица<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80 Речник на македонскиот јазик: шамар]</ref> |- | шамија | şami | женска марама за на глава; поголема марама.<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шамија]</ref> |- | шан | şan | добар глас, углед<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D0%BD Речник на македонскиот јазик: шан]</ref> |- | [[шандан]] | şamdan | свешник, свеќник<ref>{{ОДРМЈ|шандан}}</ref> |- | шантан<br>шантански | şantöz | кафе со пеjачки<ref name="арх-ш"/><br>изведена придавка од шантан |- | шап | şap | заразна болест кај преживниот добиток<ref>{{ОДРМЈ|шап}}</ref> |- | шапка | şapka | капа, шешир, црна шапка<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шапка]</ref> |- | шарабија | şarabi | кој има боја на вино<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%98%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шарабија]</ref> |- | шарлаган | şırlağan | растително масло - од сусам, афионско семе и сл.<ref name="арх-ш"/> |- | шарлаганџија<br>шарлаганџилница | şırlağanci | оној кој се занимава со производство или продажба на шарлаган<ref name="арх-ш"/><br> објектот каде се произведува или продава |- | шат-пат | çatpat | понекогаш, ретко, одвреме-навреме<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D1%82-%D0%BF%D0%B0%D1%82 Речник на македонскиот јазик: шат-пат]</ref> |- | шашарма<br>шашма<br>шаштиса<br>шаштисува<br>шаштисување | şaşmak | збрка, збуна<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шашарма]</ref><ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D1%88%D0%BC%D0%B0 Речник на македонски јазик: шашма]</ref><ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шаштиса]</ref> |- | шашардисува<br>шашардиса<br>шашардисување | şaşırmak | се збунува, се изненадува<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шашардиса]</ref> |- | шашкан | şaşkın | шут, чукнат, налудничав човек<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B0%D0%BD Речник на македонскиот јазик: шашкан]</ref> |- | шаливост<br>шашлив<br>шашливо | şaşkın | кривогледост, кривоглед, кривогледо<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B0%D1%88%D0%BB%D0%B8%D0%B2 Речник на македонскиот јазик: шашлив]</ref> |- | шебек | şebek | вид мајмун (макаки)<ref name="арх-ш"/> |- | шеј | şey |ствар, предмет<ref name="арх-ш"/> |- | шејтан<br>шејтански | şeytan |1. ѓавол, сотона, враг<ref name="арх-ш"/><br>2. немирен, несташен, ѓаволест<ref name="арх-ш"/> |- | шен<br>шенлив | şen |весел<ref name="арх-ш"/> |- | шербет | şerbet |1. ориентална напивка<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D1%82 Речник на македонскиот јазик: шербет]</ref> <br>2. густо растопен шеќер за попарување на некои благи работи: баклава, раванија и сл. |- | шербетлија | şerbetli |слатки со шербет, силно засладено<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BB%D0%B8%D1%98%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шербетлија]</ref> |- | шерет<br>шеретски | şer |итрец, несташен, препреденко<ref name="Речник на македонскиот јазик: шерет">[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%B5%D1%82 Речник на македонскиот јазик: шерет]</ref><br>изведена придавка од шерет |- | шеретлак<br>шеретува<br>шеретување | şer |итрина, препреденост<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BB%D0%B0%D0%BA Речник на македонскиот јазик: шеретлак]</ref><br>тера шерет<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шеретува]</ref><br>терање шерет |- | шерет | şer |итрец, несташен, препреденко<ref name="Речник на македонскиот јазик: шерет"/> |- | шеријат<br>шеријатски | şeriat |збир од религиозни и други правила кај муслиманите, засновани на коранот; свештен закон.<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82 Речник на македонскиот јазик: шеријат]</ref><br>изведена придавка од шеријат |- | шеќер<br>шеќерен<br>шеќерана<br>шеќерка<br>шеќеров<br>шеќерче<br>шеќерлисува<br>шеќерлисување<br>шеќерлисува | şeker |засладувач во вид на ситни кристали или друга форма<ref>[http://www.makedonski.info/search/%D1%88%D0%B5%D1%9C%D0%B5%D1%80 Речник на македонскиот јазик: шеќер]</ref><br>изведена придавка од шеќер<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%9C%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD Речник на македонскиот јазик: шеќерен]</ref><br>фабрика за производство на шеќер<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%9C%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шеќерана]</ref><br>вид слатко јаболко<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шеќерка]</ref><br>придавка изведена од шеќер<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%9C%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2 Речник на македонскиот јазик: шеќеров]</ref><br>бонбона, шеќерлеме<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%9C%D0%B5%D1%80%D1%87%D0%B5 Речник на македонскиот јазик: шеќерче]</ref><br>кристилизира во шеќер<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%9C%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%83%D0%B2%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шеќерлисува]</ref><br>кристализирање во шеќер<br>кристилизира во шеќер<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%9C%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D1%81%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шеќерлиса]</ref> |- | шеќерлеме | şekerleme |вид слатко, посластица од шеќер<ref name="арх-ш"/> |- | шеќерлија | şekerli |што е со шеќер, сладок<ref name="арх-ш"/> |- | шеќерџија<br>шеќерџиски<br>шеќерџилница | şekerci |оној што прави и продава бонбони и разни други слатки работи<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%9C%D0%B5%D1%80%D1%9F%D0%B8%D1%98%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шеќерџија]</ref><br>изведена придавка од шеќерџија<br>дуќан на шеќерџија<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%9C%D0%B5%D1%80%D1%9F%D0%B8%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шеќерџилница]</ref> |- | шефтелија | şeftali |вид праска - растение и плод<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%84%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%98%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шефтелија]</ref> |- | шеш-беш | şeşbeş |игра со коцки, коцкање<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%88-%D0%B1%D0%B5%D1%88 Речник на македонскиот јазик: шеш-беш]</ref> |- | шешери<br>шешерење<br>шешери | şişirme |се шири, се кокори, се дуе<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%B8 Речник на македонскиот јазик: шешери]</ref><br>дуење, ширење, кокорење<br>се шири, се кокори, се дуе |- | шилте | şilte |мало волнено перниче што се става на миндер, на душек<ref name="арх-ш"/> |- | [[шиник]] | şinik |1. дрвен цилиндричен сад што служи како мера за жито<ref name="арх-ш"/><br>2. мера за жито, како определена количина<ref name="арх-ш"/> |- | шира | şira |благо вино, неферментиран сок од изгмечено грозје<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B0 Речник на македонскиот јазик: шира]</ref> |- | ширден | şirden |1. четвртиот дел од желудникот на преживно животно<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD Речник на македонскиот јазик: ширден]</ref><br> 2. полнети ширдени (вид јадење од јагнешки ширден и желудник) |- | шиш | şiş |железен ражен за скара.<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B8%D1%88 Речник на македонскиот јазик: шиш]</ref> |- | шише | şişe |1. стаклен сад<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B8%D1%88%D0%B5 Речник на македонскиот јазик: шише]</ref><br>2. количина на течност<br>3. стакло кое го штити пламенот кај газиената ламба |- | шишенце | şişe |деминутуив од шише<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B5 Речник на македонскиот јазик: шишенце]</ref> |- | шишкав | şiş |дебел, полничок<ref>[http://www.makedonski.info/show/%D1%88%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B0%D0%B2 Речник на македонскиот јазик: шишкав]</ref> |- | шуќур | şükür |како и зраз на благодарност, за изразување на благодарност<ref name="арх-ш"/> |} ==Наводи== {{наводи|2}} ==Поврзано== * [[Македонски јазик]] * [[Турски јазик]] ==Надворешни врски== * [http://drmj.manu.edu.mk/wp-content/uploads/2018/01/Turskite-leksichki-elementi-vo-m.j.pdf „Турските лексички елементи во македонскиот јазик“], книга на [[Оливера Јашар-Настева]], [[МАНУ]] * [https://cyberleninka.ru/article/n/vli-anieto-na-turskiot-azik-vrz-makedonskiot-azik/viewer Влијанието на турскиот јазик врз македонскиот], Марија Леонтиќ. [[Категорија:Турски зборови|Македонски]] [[Категорија:Македонски јазик]] 9bylxjoxywpt593fbnjedaiaieebmqd 0 1008596 5603401 5266442 2026-08-03T05:17:16Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603401 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кит (соѕвездие)|Кит]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 0207 DSS.jpg |ректасцензија=0 ч 39 м 40,7 с |деклинација=- 14° 14' 11" |положбен агол=85 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sa |привиден сјај В=13,7 |привиден сјај Ч=14,6 |површински сјај=12,4 |привидни димензии=0,9' х 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Парсонс]] |датум на откривање=[[7 декември]] [[1857]] |алтернативни ознаки=MCG -3-2-35, IRAS 00371-1430 |слика=NGC 207 PanS.jpg}} '''NGC 207''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Кит (соѕвездие)|Кит]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 207 се споменува и како MCG -3-2-35, IRAS 00371-1430 . == Откривање == Објектот е откриен на [[7 декември]] [[1857]] година од страна на [[Вилијам Парсонс]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 72&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 207 е од видот Sa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,7 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 207 има привидни димензии од 0,9' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 0 ч 39 м 40,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 14° 14' 11". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 85°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 207 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 2395. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 261; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5271. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 884. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1-500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кит (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Dreyer, J.L.E., New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars (1888), Index Catalogue (1895), Second Index Catalogue (1908). London: Royal Astronomical Society, 1953. (28,2157) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC207 Прегледувач на длабокото небо — NGC 207]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC207 Поправени информации за NGC 207] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20207 NGC 207] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20207 NGC 207]{{Мртва_врска|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кит (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1857 година]] dyropzmdl6354353f0iqyfhdzto8zkl 0 1031148 5603179 5265265 2026-08-02T13:02:04Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603179 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 1422 DSS.jpg |соѕвездие=[[Еридан (соѕвездие)|Еридан]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 41 м 31,3 с |деклинација=- 21° 40' 51" |положбен агол=65 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBab |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=14 |површински сјај=13,4 |привидни димензии=2,3' x 0,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Френсис Ливенворт]] |датум на откривање= [[1886]] |алтернативни ознаки=ESO 548-77, MCG -4-9-51, IRAS 03393-2150 }} '''NGC 1422''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Еридан (соѕвездие)|Еридан]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1422 се споменува и како ESO 548-77, MCG -4-9-51, IRAS 03393-2150. == Откривање == Објектот е откриен во [[1886]] година од страна на [[Френсис Ливенворт]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 26&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 1422 е од видот SBab.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 1422 има привидни димензии од 2,3' х 0,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 41 м 31,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 21° 40' 51". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 65°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 1422 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 13569. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 312; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5880. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 908. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1001-1500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Еридан (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC1422 Прегледувач на длабокото небо — NGC 1422]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC1422 Поправени информации за NGC 1422] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%201422 NGC 1422] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201422 NGC 1422] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240606071712/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201422 |date=2024-06-06 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Еридан (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1886 година]] 6747nulvbe8l0s7bzl5hor2mj1ahtoj 0 1031177 5603195 5265157 2026-08-02T13:40:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603195 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 1446 DSS.jpg |соѕвездие=[[Еридан (соѕвездие)|Еридан]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 45 м 57,5 с |деклинација=- 4° 6' 42" |положбен агол= |вид на објект= [[ѕвезда]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч=14,2 |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Јохан Лудвиг Емил Дреер]] |датум на откривање=[[8 јануари]] [[1877]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 1446''' — [[ѕвезда]] во соѕвездието [[Еридан (соѕвездие)|Еридан]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[8 јануари]] [[1877]] година од страна на [[Јохан Лудвиг Емил Дреер]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 72&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 1446 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 14,2 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 45 м 57,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 4° 6' 42". == Други поделби == Проучување на NGC 1446 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 222; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4720. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1485. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1001-1500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Еридан (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Vorontsov-Velyaminov, B.A., and V.P. Arhipova, "Morphological Catalog of Galaxies", Parts I-V. Moscow: Moscow State University, 1962-74. (9,679) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC1446 Прегледувач на длабокото небо — NGC 1446]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC1446 Поправени информации за NGC 1446] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%201446 NGC 1446] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201446 NGC 1446] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240728114456/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201446 |date=2024-07-28 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Еридан (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1882 година]] 860tlao4wq3j4o6v9kycqohhcyy40hb 0 1031180 5603198 5265145 2026-08-02T13:45:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603198 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 1449 DSS.jpg |соѕвездие=[[Часовник (соѕвездие)|Часовник]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=3 ч 44 м 31,3 с |деклинација=- 44° 38' 45" |положбен агол=41 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=10,7 |привиден сјај Ч=11,4 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=7,6' x 1,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[14 декември]] [[1835]] |алтернативни ознаки=NGC 1457, ESO 249-16, MCG -7-8-5, AM 0342-444 }} '''NGC 1449''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Часовник (соѕвездие)|Часовник]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1449 се споменува и како NGC 1457, ESO 249-16, MCG -7-8-5, AM 0342-444. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 декември]] [[1835]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 1449 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 10,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 1449 има привидни димензии од 7,6' х 1,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 3 ч 44 м 31,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 44° 38' 45". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 41°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 1449 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 13727. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 391; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4720. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1485. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1001-1500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Часовник (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC1449 Прегледувач на длабокото небо — NGC 1449]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC1449 Поправени информации за NGC 1449] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%201449 NGC 1449] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201449 NGC 1449] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240606184316/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201449 |date=2024-06-06 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Часовник (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1864 година]] la28p6t8i5fsndh5lmrkqgt1zettux1 0 1032600 5603339 5264890 2026-08-02T20:16:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603339 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 1712 DSS.jpg |соѕвездие=[[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=4 ч 50 м 58,5 с |деклинација=- 69° 24' 27" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=OCL |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=2,5' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џејмс Данлоп]] |датум на откривање=[[24 септември]] [[1826]] |алтернативни ознаки=ESO 56-SC11, in LMC }} '''NGC 1712''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1712 се споменува и како ESO 56-SC11, in LMC. == Откривање == Објектот е откриен на [[24 септември]] [[1826]] година од страна на [[Џејмс Данлоп]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 9&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 1712 е од видот OCL.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> NGC 1712 има само една позната привидна димензија, која изнесува 2,5'.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 4 ч 50 м 58,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 69° 24' 27". == Други поделби == Проучување на NGC 1712 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 444; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 9165. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1501-2000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Златна Рипка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC1712 Прегледувач на длабокото небо — NGC 1712]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC1712 Поправени информации за NGC 1712] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%201712 NGC 1712] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201712 NGC 1712] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240724144906/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201712 |date=2024-07-24 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Златна Рипка (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1826 година]] [[Категорија:Расеани ѕвездени јата]] [[Категорија:Голем Магеланов Облак]] gpjn54h3jukq5c6miy9bcki10e8ty0f 0 1032610 5603341 5264930 2026-08-02T20:31:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603341 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 1721 DSS.jpg |соѕвездие=[[Еридан (соѕвездие)|Еридан]] |епоха=Ј2000.0 |слика= Galaxy group in Eridanus (NGC 1721, NGC 1723, NGC 1725, and NGC 1728).jpg |ректасцензија=4 ч 59 м 17,4 с |деклинација=- 11° 7' 6" |положбен агол=132 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=12,8 |привиден сјај Ч=13,8 |површински сјај=13,4 |привидни димензии=1,9' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едвард Емерсон Барнард]] |датум на откривање=[[10 ноември]] [[1885]] |алтернативни ознаки=MCG -2-13-27, VV 699, IRAS 04569-1111 }} '''NGC 1721''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Еридан (соѕвездие)|Еридан]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1721 се споменува и како MCG -2-13-27, VV 699, IRAS 04569-1111. == Откривање == Објектот е откриен на [[10 ноември]] [[1885]] година од страна на [[Едвард Емерсон Барнард]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 6&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 1721 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 1721 има привидни димензии од 1,9' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 4 ч 59 м 17,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 11° 7' 6". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 132°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 1721 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 16484. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 269; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5326. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 898. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1501-2000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Еридан (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC1721 Прегледувач на длабокото небо — NGC 1721]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC1721 Поправени информации за NGC 1721] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%201721 NGC 1721] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201721 NGC 1721] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250528024103/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201721 |date=2025-05-28 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Еридан (соѕвездие)]] [[Категорија:Леќести галаксии]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1885 година]] a1ar6abuq1zztvkz0wjbeobzyhvfdfl 0 1032737 5603391 5265480 2026-08-02T23:39:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603391 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Орион (соѕвездие)|Орион]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 1843 DSS.jpg |ректасцензија=5 ч 14 м 6,1 с |деклинација=- 10° 37' 36" |положбен агол=122 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=12,7 |привиден сјај Ч=13,4 |површински сјај=13,9 |привидни димензии=2,1' x 1,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]] |датум на откривање=[[17 јануари]] [[1877]] |алтернативни ознаки=MCG -2-14-8, UGCA 107, IRAS 05117-1041 }} '''NGC 1843''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Орион (соѕвездие)|Орион]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 1843 се споменува и како MCG -2-14-8, UGCA 107, IRAS 05117-1041. == Откривање == Објектот е откриен на [[17 јануари]] [[1877]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5 см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 1843 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 1843 има привидни димензии од 2,1' х 1,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 5 ч 14 м 6,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 10° 37' 36". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 122°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 1843 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 16949. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 270; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5335. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1520. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1501-2000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Орион (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Tully, R.B., "Nearby Galaxies Catalog". New York: Cambridge University Press, 1988. A preliminary version on ''m''netic tape (1981) was used here. (23,17) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC1843 Прегледувач на длабокото небо — NGC 1843]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC1843 Поправени информации за NGC 1843] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%201843 NGC 1843] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%201843 NGC 1843]{{Мртва_врска|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Орион (соѕвездие)]] [[Категорија:Откритија на Едуар Стефан]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1877 година]] rh2tkv72ilfpyhalnb56glq24dbdyfh 0 1034066 5603397 5266334 2026-08-03T04:34:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603397 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 2043 DSS.jpg |соѕвездие=[[Маса (соѕвездие)|Маса]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=5 ч 35 м 57,3 с |деклинација=- 70° 4' 28" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=OCL |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Пјетро Бараки]] |датум на откривање=[[18 декември]] [[1884]] |алтернативни ознаки=ESO 56-SC168, in LMC }} '''NGC 2043''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Маса (соѕвездие)|Маса]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2043 се споменува и како ESO 56-SC168, in LMC. == Откривање == Објектот е откриен на [[18 декември]] [[1884]] година од страна на [[Пјетро Бараки]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 48&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2043 е од видот OCL.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 5 ч 35 м 57,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 70° 4' 28". == Други поделби == Проучување на NGC 2043 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 445; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 9166. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Маса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2043 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2043]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2043 Поправени информации за NGC 2043] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202043 NGC 2043] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202043 NGC 2043] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200829194853/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202043 |date=2020-08-29 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Маса (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1884 година]] rt7c4tc4sc9ffumi7i7axqat54kzjpn 0 1034069 5603398 5266347 2026-08-03T04:39:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603398 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 2046 DSS.jpg |соѕвездие=[[Маса (соѕвездие)|Маса]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=5 ч 35 м 37,6 с |деклинација=- 70° 14' 27" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=OCL |привиден сјај В=12,6 |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=1,3' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[11 ноември]] [[1836]] |алтернативни ознаки=ESO 56-SC162, in LMC }} '''NGC 2046''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Маса (соѕвездие)|Маса]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2046 се споменува и како ESO 56-SC162, in LMC. == Откривање == Објектот е откриен на [[11 ноември]] [[1836]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2046 е од видот OCL.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,6 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2046 има само една позната привидна димензија, која изнесува 1,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 5 ч 35 м 37,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 70° 14' 27". == Други поделби == Проучување на NGC 2046 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 445; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 9166. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Маса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2046 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2046]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2046 Поправени информации за NGC 2046] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202046 NGC 2046] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202046 NGC 2046] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211208093904/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202046 |date=2021-12-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Маса (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1836 година]] ek2wutugseawzmc3zu4ok7chrw3eqd6 0 1034070 5603399 5266351 2026-08-03T04:42:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603399 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 2047 DSS.jpg |соѕвездие=[[Маса (соѕвездие)|Маса]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=5 ч 35 м 53,1 с |деклинација=- 70° 11' 34" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=OCL |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=0,8' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[11 ноември]] [[1836]] |алтернативни ознаки=ESO 56-SC167, in LMC }} '''NGC 2047''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Маса (соѕвездие)|Маса]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2047 се споменува и како ESO 56-SC167, in LMC. == Откривање == Објектот е откриен на [[11 ноември]] [[1836]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2047 е од видот OCL.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2047 има само една позната привидна димензија, која изнесува 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 5 ч 35 м 53,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 70° 11' 34". == Други поделби == Проучување на NGC 2047 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 445; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 9166. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Маса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2047 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2047]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2047 Поправени информации за NGC 2047] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202047 NGC 2047] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202047 NGC 2047] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220118020157/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202047 |date=2022-01-18 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Маса (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1836 година]] 0zjzxczp2nvhwz8zbbs7xisjsgpg4xr 0 1034071 5603400 5266354 2026-08-03T04:45:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603400 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 2048 DSS.jpg |соѕвездие=[[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=5 ч 35 м 55,4 с |деклинација=- 69° 38' 58" |положбен агол= |вид на објект= [[оддавна маглина со ѕвезда]] |морфолошки вид=EN+* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=0,5' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џејмс Данлоп]] |датум на откривање=[[24 септември]] [[1826]] |алтернативни ознаки=ESO 56-*N166, in LMC }} '''NGC 2048''' — [[оддавна маглина со ѕвезда]] во соѕвездието [[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2048 се споменува и како ESO 56-*N166, in LMC. == Откривање == Објектот е откриен на [[24 септември]] [[1826]] година од страна на [[Џејмс Данлоп]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 9&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2048 е од видот EN+*.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> NGC 2048 има само една позната привидна димензија, која изнесува 0,5'.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 5 ч 35 м 55,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 69° 38' 58". == Други поделби == Проучување на NGC 2048 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 445; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 9166. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Златна Рипка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2048 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2048]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2048 Поправени информации за NGC 2048] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202048 NGC 2048] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202048 NGC 2048] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240731103255/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202048 |date=2024-07-31 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Златна Рипка (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1826 година]] ajfuqpy2gazqb0ul9xbj5j03xceyw52 0 1034105 5603402 5266491 2026-08-03T05:35:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603402 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2082 Hubble WikiSky.jpg |ректасцензија=5 ч 41 м 50,9 с |деклинација=- 64° 18' 5" |положбен агол=37 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBb |привиден сјај В=12,1 |привиден сјај Ч=12,6 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=1,3' x 1,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[30 ноември]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 86-21, IRAS 05415-6419 }} '''NGC 2082''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2082 се споменува и како ESO 86-21, IRAS 05415-6419. == Откривање == Објектот е откриен на [[30 ноември]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2082 е од видот SBb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2082 има привидни димензии од 1,3' х 1,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 5 ч 41 м 50,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 64° 18' 5". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 37°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2082 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 17609. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 445; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 8887. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Златна Рипка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2082 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2082]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2082 Поправени информации за NGC 2082] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202082 NGC 2082] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202082 NGC 2082] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220125104144/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202082 |date=2022-01-25 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Златна Рипка (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:Преодни спирални галаксии]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1834 година]] [[Категорија:Откритија на Џон Хершел]] s7idud4f3eqzsw23om9femhtlnp1z6d 0 1034141 5603409 5266639 2026-08-03T06:26:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603409 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=5 ч 47 м 15,2 с |деклинација=- 68° 30' 29" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=OCL |привиден сјај В=12,9 |привиден сјај Ч=13,2 |површински сјај= |привидни димензии=1' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џејмс Данлоп]] |датум на откривање=[[27 септември]] [[1826]] |алтернативни ознаки=ESO 57-SC38, in LMC |слика=NGC 2116 Aladin.jpg}} '''NGC 2116''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2116 се споменува и како ESO 57-SC38, in LMC. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 септември]] [[1826]] година од страна на [[Џејмс Данлоп]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 9&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2116 е од видот OCL.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,9 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,2 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2116 има само една позната привидна димензија, која изнесува 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 5 ч 47 м 15,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 68° 30' 29". == Други поделби == Проучување на NGC 2116 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 445; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 9163. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Златна Рипка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2116 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2116]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2116 Поправени информации за NGC 2116] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202116 NGC 2116] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202116 NGC 2116] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211104162533/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202116 |date=2021-11-04 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Златна Рипка (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1826 година]] 7ht1jo5dwo8baan5fdueall12do8yy5 0 1034142 5603410 5266643 2026-08-03T06:29:37Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603410 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=5 ч 47 м 46 с |деклинација=- 67° 27' 1" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=OCL |привиден сјај В=12,7 |привиден сјај Ч=12 |површински сјај= |привидни димензии=1,3' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[23 ноември]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 86-SC33, in LMC |слика=NGC 2117 Aladin.jpg}} '''NGC 2117''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2117 се споменува и како ESO 86-SC33, in LMC. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 ноември]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2117 е од видот OCL.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2117 има само една позната привидна димензија, која изнесува 1,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 5 ч 47 м 46 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 67° 27' 1". == Други поделби == Проучување на NGC 2117 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 445; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 8904. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Златна Рипка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2117 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2117]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2117 Поправени информации за NGC 2117] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202117 NGC 2117] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202117 NGC 2117] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240731231926/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202117 |date=2024-07-31 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Златна Рипка (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1834 година]] tbk3sndcae2ytjsv8yjjkzcc6heac09 0 1034146 5603411 5266662 2026-08-03T06:37:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603411 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Маса (соѕвездие)|Маса]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2121 Aladin.jpg |ректасцензија=5 ч 48 м 12,4 с |деклинација=- 71° 28' 52" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=OCL |привиден сјај В=12,4 |привиден сјај Ч=13,2 |површински сјај= |привидни димензии=2,7' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[9 февруари]] [[1836]] |алтернативни ознаки=ESO 57-SC40 }} '''NGC 2121''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Маса (соѕвездие)|Маса]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2121 се споменува и како ESO 57-SC40. == Откривање == Објектот е откриен на [[9 февруари]] [[1836]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2121 е од видот OCL.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,4 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,2 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2121 има само една позната привидна димензија, која изнесува 2,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 5 ч 48 м 12,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 71° 28' 52". == Други поделби == Проучување на NGC 2121 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 445; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 9171. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Маса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2121 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2121]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2121 Поправени информации за NGC 2121] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202121 NGC 2121] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202121 NGC 2121] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240729195343/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202121 |date=2024-07-29 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Маса (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1836 година]] 4fp2bynwcb62bk1g7lu6cisy1yqgph1 0 1034197 5603445 5266881 2026-08-03T07:52:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603445 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Маса (соѕвездие)|Маса]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=5 ч 44 м 13,8 с |деклинација=- 70° 40' 9" |положбен агол= |вид на објект= [[ѕвездено јато]] |морфолошки вид=*Cloud |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[16 декември]] [[1835]] |алтернативни ознаки=in LMC |слика=NGC 2171 DSS.jpg}} '''NGC 2171''' — [[ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Маса (соѕвездие)|Маса]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2171 се споменува и како in LMC. == Откривање == Објектот е откриен на [[16 декември]] [[1835]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2171 е од видот *Cloud.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 5 ч 44 м 13,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 70° 40' 9". == Други поделби == Проучување на NGC 2171 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 445; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 9167. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Маса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2171 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2171]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2171 Поправени информации за NGC 2171] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202171 NGC 2171] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202171 NGC 2171] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240706155627/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202171 |date=2024-07-06 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Маса (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1835 година]] l40bppcd2d59o9crgnvbv960cftizka 0 1034201 5603446 5266893 2026-08-03T07:58:14Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603446 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Орион (соѕвездие)|Орион]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=6 ч 9 м 38,6 с |деклинација=+ 20° 29' 18" |положбен агол= |вид на објект= [[оддавна маглина]] |морфолошки вид=EN |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=40' x 30' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Карл Кристијан Брунс]] |датум на откривање= [[1857]] |алтернативни ознаки=LBN 854, OCL 476 |слика=NGC 2175 DSS.jpg}} '''NGC 2175''' — [[оддавна маглина]] во соѕвездието [[Орион (соѕвездие)|Орион]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2175 се споменува и како LBN 854, OCL 476. == Откривање == Објектот е откриен во [[1857]] година од страна на [[Карл Кристијан Брунс]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 18,7 см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2175 е од видот EN.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> NGC 2175 има привидни димензии од 40' х 30'.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 6 ч 9 м 38,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 20° 29' 18". == Други поделби == Проучување на NGC 2175 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 137; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1322. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1494. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Орион (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2175 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2175]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2175 Поправени информации за NGC 2175] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202175 NGC 2175] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202175 NGC 2175] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240811171641/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202175 |date=2024-08-11 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Орион (соѕвездие)]] [[Категорија:Расеани ѕвездени јата]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1877 година]] oi2kr0fmandyvzqwhnwfthcs4nvi6ts 0 1034222 5603455 5587777 2026-08-03T08:29:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603455 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Орион (соѕвездие)|Орион]] |слика =NGC 2194 AOFPK.jpg |опис=Аматерска астрофотографија на NGC 2194| |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=6 ч 13 м 45,9 с |деклинација=+ 12° 48' 24" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=III1r |привиден сјај В=8,5 |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=9' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[11 февруари]] [[1784]] |алтернативни ознаки=OCL 495 }} '''NGC 2194''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Орион (соѕвездие)|Орион]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2194 се споменува и како OCL 495. == Откривање == Објектот е откриен на [[11 февруари]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7 см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2194 е од видот III1r.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 8,5 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2194 има само една позната привидна димензија, која изнесува 9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 6 ч 13 м 45,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 12° 48' 24". == Други поделби == Проучување на NGC 2194 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 182; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 738. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1502. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Орион (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2194 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2194]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2194 Поправени информации за NGC 2194] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202194 NGC 2194] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202194 NGC 2194] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201117092751/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202194 |date=2020-11-17 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Орион (соѕвездие)]] [[Категорија:Расеани ѕвездени јата]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] 6ah0ns95ighw0xhvkff7t9tielyinx3 0 1035791 5603466 5267118 2026-08-03T09:17:28Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603466 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 2225 DSS.jpg |соѕвездие=[[Еднорог (соѕвездие)|Еднорог]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=6 ч 26 м 37 с |деклинација=- 9° 38' 30" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=OCL |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=40' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[30 јануари]] [[1786]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 2225''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Еднорог (соѕвездие)|Еднорог]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[30 јануари]] [[1786]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2225 е од видот OCL.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> NGC 2225 има само една позната привидна димензија, која изнесува 40'.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 6 ч 26 м 37 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 9° 38' 30". == Други поделби == Проучување на NGC 2225 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 272; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5368. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1506. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Еднорог (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Skiff, Brian, private communication of February 27, 1988. (93,36) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2225 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2225]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2225 Поправени информации за NGC 2225] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202225 NGC 2225] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202225 NGC 2225] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220117023040/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202225 |date=2022-01-17 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Еднорог (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1786 година]] tmlzqa1wbtb6esit6dzjrtl1la8l1nm 0 1035801 5603467 5267162 2026-08-03T09:34:01Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5603467 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2235 DSS.jpg |ректасцензија=6 ч 22 м 22,2 с |деклинација=- 64° 56' 5" |положбен агол=68 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E2 |привиден сјај В=12,7 |привиден сјај Ч=13,7 |површински сјај=13 |привидни димензии=1,4' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[30 ноември]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 87-13, AM 0621-645, DRCG 50-52 }} '''NGC 2235''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Златна Рипка (соѕвездие)|Златна Рипка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2235 се споменува и како ESO 87-13, AM 0621-645, DRCG 50-52. == Откривање == Објектот е откриен на [[30 ноември]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2235 е од видот E2.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2235 има привидни димензии од 1,4' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 6 ч 22 м 22,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 64° 56' 5". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 68°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2235 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 18906. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 445; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 8902. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Златна Рипка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2235 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2235]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2235 Поправени информации за NGC 2235] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202235 NGC 2235] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202235 NGC 2235] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220113022541/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202235 |date=2022-01-13 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Златна Рипка (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1834 година]] j3crs03vb2v0yi1urayi5tkirib1g9q 0 1041814 5603497 5122253 2026-08-03T10:05:34Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603497 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=јули 2012}} {{Инфокутија за телевизија | show_name = Лицето на Одмаздата | image = El rostro de la venganza logo.jpg | caption = | genre = [[теленовела]] | creator = Себастијан Арау | starring = [[Давид Чокаро]] <br />Марица Родригес <br />[[Елизабет Гутјерез]] <br />Саул Лисазо | opentheme = | country = [[САД]] | language = [[шпански]] | num_seasons = | num_episodes = 21 минута/42-45 минути | executive_producer = [[Аурелио Валкарсел Карол]] | runtime = - | network = [[Телемундо]] | first_aired = [[30 јули]] [[2012]] | last_aired = | website = | imdb_id = | followed_by = }} '''Лицето на одмаздата''' ([[шпански јазик|шпански]]: '''El rostro de la Venganza''') е [[Американска]] [[теленовела]] од [[2012]] година од [[Телемундо]]. Серијата ќе биде емитувана во текот на 2012/2013 година. Глумечката екипа е составена од [[Давид Чокаро]], [[Марица Родригес]], [[Елизабет Гутјерез]] и [[Саул Лисазо]]. == Синопсис == Дваесет години по ужасната трагедија која го обележува неговиот живот, Диего Меркадер излегува од затвор, со помошта на вредниот психијатар Антонија Виљароел. Милионерот Езеќиел Алварадо, сопруг на директорката на училиштето во кое се случила трагедијата, одлучува да му помогне на Диего да се навикне на животот надвор од затворот. Тој му дава нов идентитет, и го закопуваат Диего Меркадер, а наместо него, се раѓа нова личност, Мартин Мендез. Езеќиел го вработува како чувар на неговата идна сопруга Маријана Сан Лукас, којашто има односи со синот на Езеќиел, Лусијано Алварадо. Мартин Мендез (Диего Меркадер) станува омилен на Езеќиел, па така Лусијано прави сè за да му наштети. Но, оваа навидум совршена приказна, крие многу тајни. Кој е вистинскиот „дете монструм“? == Улоги == {| class="wikitable" |- bgcolor="#CCCCCC" ! Глумци || Ликови |- |[[Давид Чокаро]] || Мартин Мендез/Диего Меркадер |- |[[Марлене Фавела]] || Алисија Ферер/Ева Саманиего |- |[[Елизабет Гутјерез]] || Маријана Сан Лукас |- |[[Марица Родригес]] || Антонија Виљароел |- |[[Џонатан Ислас]] || Лусијано Алварадо |- |[[Саул Лисазо]] || Езеќиел Алварадо |- |[[Кимберли Дос Рамос]] || Катерина Алварадо |- |[[Хосе Гијермо Кортинес]] || Алекс Малдонадо |- |[[Ванда Д’Исидоро]] || Вероника Баеза |- |[[Синтиа Олаварија]] || Дијана Меркадер |- |[[Хорхе Едуардо Гарсија]] || Хуанито Меркадер/Диего Меркадер (малечок) |} [[Категорија:Телемундо]] [[Категорија:Теленовели]] dt90gjdsqgjk4og42z62zxnglzoqcls 0 1050871 5603178 5603146 2026-08-02T12:58:57Z Andrew012p 85224 /* */ 5603178 wikitext text/x-wiki {{книжевност}} [[File:Different Seasons (1982) front cover, first edition.jpg|thumb|upright|Збирката „[[Различни годишни времиња]]“ од [[Стивен Кинг]] од 1982 година се состои од четири повести.]] '''Повест''' ({{Langx|en|novella}}) — кратко прозно дело што според обемот е подолго од [[расказ|расказот]], а пократко од [[роман|романот]]. Вообичаено содржи меѓу 17.500 и 40.000 збора. Често фабулата на повестите се состои од исечок за нечиј живот, па така најчесто содржи само еден главен настан и неколку ликови. Дејството се случува во релативно краток временски период и на релативно ограничен простор во однос на романот. На англиски јазик, овој жанр е познат како ''novella''. == Одлики == Повеста обично содржи помалку судири од [[роман|романот]], но сепак има посложени судири од [[расказ|расказот]]. Судирите, исто така, имаат повеќе време да се развиваат отколку во расказите. Повестите можат, но не мора да бидат поделени на поглавја (добар пример е ''[[Животинска фарма]]'' од [[Џорџ Орвел]]), а белиот простор често се користи за поделба на секциите, нешто што е помалку вообичаено кај расказите. Повеста, како и расказот, може да биде наменета да се прочита во едно седење и на тој начин да произведе целосен ефект кај читателот. Според Ворен Кариу, „повеста во целост не е формално експериментална како што можат да бидат долгите раскази и романите, а обично ѝ недостасуваат споредни заплети, повеќекратните гледишта и родовата прилагодливост што се вообичаени во романите. Најчесто се занимава со личниот и емоционалниот развој, а не со пошироката општествена сфера. Повеста обично задржува дел од единството на впечатокот што е одлика на расказот, но исто така содржи и многу развиена карактеризација и побогат опис“.<ref>''Encyclopedia of literature in Canada''. Edited by William H. New. University of Toronto, 2000. стр. 835.</ref> == Терминологија: Повест наспроти новела == Во македонската книжевна терминологија постои суптилна разлика помеѓу овие два поими: * '''Повест''' се однесува на средната епска форма ([[Англиски јазик|англ]]. ''novella''). * '''[[Новела]]''' (која во македонскиот речник е поблиска до „[[расказ]]“) потекнува од италијанскиот збор ''novella'' (новост). За основоположник на новелата како жанр се смета [[Џовани Бокачо]] со збирката „[[Декамерон]]“. Иако неговите кратки форми извршиле големо влијание врз развојот на прозата, современата повест како подолга форма се развива подоцна, зголемувајќи ја сложеноста на дејството во споредба со оригиналниот ренесансен модел. == Поврзано == * [[Расказ]] * [[Новела]] * [[Роман]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Wiktionary|повест}} [[Категорија:Новели]] [[Категорија:Книжевни поими]] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ i5xpp1ri58o8clrc5nt3jel9wb1yj46 0 1064160 5603181 5143306 2026-08-02T13:11:35Z 19user99 72391 #WPWPMK 5603181 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[File:Land ocean ice cloud hires.jpg|thumb|300px|Слика од НАСА во вистински бои од површината и атмосферата на Земјата]] '''Физичката географија''' (исто така позната како геосистем или физографија) е една од двата главни подобласти на [[географија]]та. Физичката географија е таква гранка на природните науки, која се занимава со проучување на процесите и моделите во природна средина како што се: атмосферата, хидросферата, биосферата и геосфера,спротивставена со културната или изградена средина, во доменот на социјалната географија. Во делот на физичката географија, земјата често се дели на повеќе сфери или средини,меѓу кои главни сфери се атмосфера, биосфера, криосфера геосфера, хидросфера, литосфера и педосфера. Истражувањето во физичката географија е често интердисциплинарно и користи системи за пристап. ==Под области== Физичка географија може да се подели во неколку под-области, како што се следниве: Геоморфологијата е област која се занимава со проучување на површината на Земјата и процесите со кои е настаната, како во сегашноста така и во минатото. Геоморфологија како област има неколку под-области кои се занимаваат со специфични форми на разни средини како што се на пр: пустинска и флувијална геоморфологија, сепак, овие под-области се обединети од страна на основните процеси кои ги предизвикуваат, кои се главно тектонски или климатските процеси. Геоморфологијата се обидува да го разбере потеклото и динамиката на формата на земјата,но и предвидување на идните промени преку: комбинација од поле за набљудување, физички експеримент, и бројчено моделирање (Геоморфометрија). Раните студии во геоморфологијата се основа за педологијата, една од двете главни гранки на науката за почвата. Хидрологијата претежно се занимава со количеството и квалитетот на водата која истекува и која се акумулира на Земјината површина во почвите и карпите во близина на површината и која се одликува со хидролошкиот циклус. Така, оваа област ја опфаќа водата во реките, езерата, водоносните слоеви и големите ледници, и ги проучува процесите и динамиките вклучени во овие водни тела. Хидрологијата историски имала важна поврзаност со инженерството и на тој начин го развила во голема мера квантитативниот метод во своите истражувања.Сепак постои една наука за земјата која ги прифаќа системите за пристап. Слично на повеќето области на физичката географија има под-области како што се:лимнологијата и екохидрологија во кои се разгледуваат конкретни водни тела или нивното заемно дејство со други сфери. Глациологијата е изучување за ледниците и ледените покривки(вечен мраз), или по својствено криосфера или мраз и феномени кои вклучуваат мраз. Глациолошките групи како:ледни покривки,ледници и континенталните ледници се водат како алпски ледници. Иако, истражувањата во областите се слични со истражувањата за динамиката на ледените покривки кои се преземаат,крајниот ледник се стреми да се занимава со заемното дејство на ледените покривки со сегашните климатски ледници, и подоцнежните со влијанието на ледниците на пејзажот. Глациологијата исто така, има широк спектар на под-области за испитување на факторите и процесите кои се вклучени во ледените покривки и ледници на пример, снежна хидрологија и леднички геологија. Биогеографијата е наука која се занимава со географски модели на распределба на видовите како и со процесите кои резултираат во овие модели. Биогеографијата се појави како област на проучување,благодарение на работата на Алфред Расел Волес, иако оваа област претходно кон крајот на дваесеттиот век долго била разгледувана како историска во своето гледиште и описна во својот пристап. Главен поттик за развој на областа пред да биде пронајдена биле: тектонските плочи и теоријата за биографија на островот.Ова област може да се подели на пет под-области: островска биогеографија, палеобиогеографија,филогеографија,зоогеографија и фитогеографија. Климатологија е проучување на климата, научно дефинирано како временски услови во текот на долг временски период. Климатологијата ја истражува и природата на микро (локално) и природата на макро (глобално) климите како и и природните и антропогените влијанија врз нив.Оваа област исто така во голема мера е поделена на под области за клими од различни региони и на под области за проучување на одредени феномени или временски периоди на пр: тропски циклони, паѓање на дожд, климатологија и палеоклиматологија. Метеорологијата е интердисциплинарно научно проучување за атмосферата што се фокусира на временските процеси и краткорочните предвидувања (во контраст со климатологијата). Студии за развитокот на областа траеле со години, меѓутоа значителен напредок во метеорологија не се случил сè до XVIII век. Метеоролошките феномени се видливи временски настани кои осветлуваат и се објаснети од страна на науката за метеорологија. Педологија е област која ги изучува почвите во нивната природна средина. Таа е една од двете главни гранки на науката за почвата, а другата се нарекува едапологија. Педологијата главно се занимава со педогенезација, почвена морфологија, и класификација на почвите. Во физичката географија педологијата е во голема мера изучувана како резултат на бројни интеракции помеѓу климата (вода, воздух, температура), почвата (микроорганизми, растенија, животни), минерални материи во почвите (биогеохемиските циклуси) и нејзината позиција и ефекти врз пејзажот( латеризација). Палеогеографија е крос-дисциплинарна студија која го истражува заштитниот материјал во стратиграфски снимки со цел да се утврди распределбата на континенти низ геолошкото време. Речиси сите докази за местоположбата на континентите произлегува од геологијата во форма на фосили или палеомагнетизми. Користењето на овие податоци резултирало со поместување на континентите, тектонските плочи и суперконтинентите. Ова, за возврат ги поддржа палеографските теории како што е циклусот Вилсон. Крајбрежна географија е изучување за динамичниот интерфејс помеѓу океанот и земјиштето,како и соединување на физичката (т.е. крајбрежна геоморфологија, геологија и океанографија) и социјална географија на брегот. Тоа вклучува разбирање на крајбрежните атмосферски процеси, особено бранувањето, наносите од талог и врменските услови, но и начините на кои луѓето влијаат на брегот. Крајбрежната географија иако геоморфолошки доминира, во своите истражувања не е засегната само со крајбрежните форми, но исто така и причините и влијанијата на промената на нивото на морето. Океанографија е таква гранка на физичката географија која ги проучува океаните и морињата на Земјата. Таа опфаќа широк спектар на теми, вклучувајќи ги и морските организми и динамиките на екосистемот (биолошка океанографија); океанските струи, бранови, и динамични геофизички течности (физичка океанографија); тектонските плочи и геологијата на морското дно (геолошка океанографија) и струи на различни хемиски супстанци и физичките својства во океанот и надвор од неговите граници (хемиска океанографија). Овие различни теми одразуваат повеќе дисциплини кои оокеанографите ги вклопуваат за понатамошно изучување на океаните во светот а во рамките на тоа и разбирањето на овие процеси. Квартарна наука е интер-дисциплинарна наука чии истражувања се насочени кон квартарниот период, кој ги опфаќа последните 2,6 милиони години. Ова област ја проучува последната ледено доба и неодамнешниот “Holocence” и за време на овој период користи ополномоштени докази за реконструкција на животни средини од минатото и носи заклучок за климатските и еколошките промени кои се случиле. Пејзажната екологија е под дисциплина на екологијата и географијата и укажува на тоа како просторните варијации во пејзажот влијаат врз еколошките процеси како што се дистрибуцијата и протокот на: енергија,материјали и поединци во животната средина (кое за возврат, може да влијае на распределбата на пејзажните “елементи” кои се како жива ограда).Ова област била создадена од германскиот географ Карл Троил.Пејзажната екологија обично се занимава со проблемите во применувањето и проблемите кои се јавуваат при холистичкиот пристап.Главната разлика помеѓу биогеографијата и пејзажната екологија е дека пејзажната екологија е засегната со тоа колку струја енергија или материјали се сменети како и од нивното влијание на пејзажот, а биогеографијата е засегната со просторните модели на видовите и хемиските циклуси. Геоматика е област за собирање,чување,обработка и испорачување на географски информации или за просторни референцирани информации.Геоматиката ги вклучува геодезијата(научна дисциплина која се занимава со мерењата и застапеноста на земјата,нејзиното гравитациско поле и други геодинамички феномени како што се: океански плими и поларно движење)GIS(компијутерски систем кој се заснова на фаќање,чување,анализирање и управување со податоци и поврзани атрибути кои се просторно референцирани на земјата) и далечинските сензори(кратки или долги стекнувања на информации за објект или феномен со употреба или снимање,или вистински сетилни уреди кои не се во физички или близок контакт со објектот). Еколошката географија е гранка на географијата која ги анализира просторните аспекти на меѓусебната зависност помеѓу луѓето и природниот свет.Оваа гранка ги премостува поделбите меѓу луѓето и физичката географија и на тој начин бара да се разбере динамиката на геологијата,метеорологијата,хидрологијата,биогеографијата и геоморфологијата како и разбирање на начините на кои човековите општества ја концептираат животната средина.Оваа гранка била историски по видлива во претходните истржувања отколку во сегашните теории како што се детерминизам на животната средина која го поврзува општеството со животната средина.Во голема мера станала домен на проучување на управувањето со животната средина или проучување на антропогени влијанија. ==Списанија и литература== Списанијата за физичката географија и за науката за Земјата ги пренесуваат и документираат резултатите од истражувањето спроведени во универзитетите и разни други истражувачки институции. Повеќето списанија покриваат одредена област и ги објавуваат резултатите од истражувањето во тоа поле.Физичките географи имаат тенденција да ги објават овие резултати од истражувањето во интердисциплинарни списанија наместо во географско списание каде истражувањето се изразува во форма на научен труд. Дополнителни учебници, книги и списанија за географијата се стремат да се фокусираат на прашања поврзани со животната средина или дилеми за културата. Примери на списанија кои објавуваат статии од физички географи се: • Површински форми и процеси на Земјата • Весник на биогеографијата • Весник на кватернерна наука • Весник на крајбрежни истражувања • Геоморфологија • Палеогеографија • Поларни истражувања • Професионален географ • Природни непогоди и наука за системот на Земјата • Наука за почвата • Климатски промени • Весник за глациологијата • Интеракции на Земјата • Весник за климата • Напредокот во физичката географијa • Пејзажна Екологија • Трансакции на Институтот за британските географи • Весник за Хидрологијата • Билтени на американското метеоролошко општество • Весник на хидрометеорологијата • Природа • Весник за географија и геологија ==Историски развој на дисциплината== Од настанокот на географијата како наука за време на грчкиот класичен период па се до крајот на XIX век со раѓањето на антропогеографија или хуманистичка географија, географијата била исклучиво природна наука за изучување на локацијата и создала описен географски лексикон за сите места на целиот свет . Неколку познати дела кои се меѓу најдобрите во текот на овој долг период можат да се наведат како пример: од Страбон (географија), Ератостен(географија) Дионис Периегет во Стариот век, Александар фон Хумболт (Космос) во XIX век , во кој географијата се смета за физичка и природна наука, се разбира, преку работата на Мартин Фернандес де Енцисо од почетокот на XVI век, i е индициранa за првпат во Новиот Свет. Во текот на осумнаесеттиот и XIX век, контроверзии изведени од Геологијата, меѓу поддржувачите на Џејмс Хатон ( едноличен труд) и Жорж Кивие (катастрофизам) се под силно влијание од областа на географијата, бидејќи географија во тоа време била природна наука, бидејќи хуманистичката географија или антропогеографија само што се беше развила како дисциплина кон крајот на XIX век. Два историски настани во текот на XIX век имале големо влијание во натамошниот развој на физичката географија. Првиот бил Европската колонијална експанзија во Азија, Африка, Австралија, па дури и Америка во потрага по индустриски суровини за време на индустриската револуција. Ова поттикнува на создавање на географски оддели на универзитетите за колонијалните сили ,раѓањето и развојот на национални географскаи општества, кои доведуваат до подем на процесите идентификувани од страна на Орасио Капел како институционализација на географијата. Една од најплодните империи во овој поглед била руската. Во средината на XVIII век многу географи се испраќани од страна на руски директор за различни можности за вршење на географски истражувања во областа на Арктикот( Сибир). Меѓу нив е и Михаил Ломоносов кој се смета за патријарх на Руската географија: Михаил, кој во средината на 1750-тата започнал со работа на Катедрата за географија, Академијата на науките за да спроведе истражување во Сибир. Дека нивните придонеси се значајни во овој поглед, покажува пронајдокот за органското потекло на почвата , а се развил и еден сеопфатен закон за движењето на мразоткои сè уште се уредува основите, а со тоа основање е пронајдена една нова гранка на географијата: Глациологија. Во 1755 неговата иницијатива е основана во универзитетот во Москва, каде тој го промовирал изучувањето на географијата и обучувал географи. Во 1758 бил назначен за директор на Одделението за географија, Академија на науките, еден пост, од кој ќе се развије работна методологија за географска анкета предводена според најважните експедиции и географски студии во Русија. Така следејќи ја линијата на Ломоносов преку неговите уценици зачестија и придонесите на руска школа, и благодаремие на тоа во XIX век имаме големи географи како Василиј Докучаев кој вршел работи кои се од големо значење како "принципот на сеопфатна анализа на територијата" и "русинот Чернозем"кој подоцна станал многу значаен бидејќи воведува географски поим на почвата, за разлика од едноставните геолошки слоеви, и на тој начин пронаоѓа нова географска област на студии: Педологија. Климатологија исто така добила силен поттик од руската школа од [[Владимир Кепен]] чиј главен придонес за [[Кепенова класификација на климата|класификација на климата]], најактивно се кориссти и денес. Сепак, овој голем географ, исто така придонесе за Палеогеографијта преку своето дело "климата во геолошкото минатото", и се смета за татко на Палеоклиматологијата. Руски географи меѓу другите кои дале голем придонес кза дисциплината во овој период се:Н.М. Сибирчев, Петар Симонов и К.Д. Глинка. Вториот важен процес е теоријата на еволуцијата на Дарвин во средината на векот (која одлучно влијаела врз работата на Ратцел, кој имал академска обука како зоолог и бил следбеник на идеите на Дарвин) што значи важен поттик во развојот на биогеографијата. Друг голем настан кон крајот на деветнаесеттиот и почетокот на дваесеттиот век кој дал голем поттик за развој на географијата и се одржал во САД, е дело на познатиот географ Вилијам Морис Дејвис, кој не само што постигнал значаен придонес кон воспоставувањето на дисциплината во неговата земја, туку и револуција на областа, за да се развие теоријата на географскиот циклус која тој ја предложил како парадигма за географијата воопшто, иако всушност служела како парадигма за физичката географија. Неговата теорија ги објаснила планините и другите пајзажни форми кои се создадени како резултат на влијанието на голем број на фактори кои се манифестираат во географскиот циклус. Тој објаснил дека циклусот започнува со укинување на ослободување од геолошки процеси (грешки, вулкани, тектонски пресврти, итн) .. Географски фактори, како што се реките ги создаваат и обликуваат долините на планините (сцената наречена "младите"). Во текот на оваа прва фаза, теренот е по остар и по нерамен. Со текот на времето, течението може да издлаби поширок долини ("зрелост"), а потоа почнува да дува ветер,само високи ридови ("стареење"). Конечно, сè доаѓа до она што е обично рамно поле на најниската можна кота (наречен "основната линија"). Овој план бил наречен по Дејвис а значењето е "речиси обична".Тогаш се случува подмладување и таму е уште еден планински лифт и циклусот продолжува. Иако теоријата на Дејвис не е сосема точна, таа била апсолутна револуционерна и единствена во своето време и помогнава во модернизацијата и создавањето на географската област на Геоморфологијата. Нејзините импликации предизвика голем број на истражувања во различните гранки на физичката географија. Во рамкитј на Палегеографијата оваа теорија обезбедила модел за разбирање на развојот на пејзажот. За Хидрологијата, Глациологијата и Климатологија како поттик во истрагата се проучуваат географските фактори кои влијаат на обликувањето на пејзажот и на циклусот. Најголемиот дел од работата на Вилијам Морис Дејвис доведе до развој на нова област на физичката географија: Геоморфологијата чија содржина дотогаш не се разликувала од онаа на географијата. Набрзо оваа гранка ќе претставува главен потик за развој на други области. Некои од неговите ученици дале значајни придонеси за различните гранки на физичката географија, како што се Кертис Марбет и неговато непроценливо наследство за Педологијата, меѓу другите и Марк Џеферсон и Исаија Бауман. ==Значајни физички географи== * [[Ератостен]] (276-194 п.н.е.), кој ја направи првата позната сигурна проценка на големината на Земјата. Тој се смета за татко на геодезијата. * [[Птоломеј]] (c.90 - c.168), којги состави грчките и римските знаење за да се произведе книгата Географија. * [[Бируни]] (973 - 1048 н.е.). Се смета за татко на геодезијата. * [[Ибн Сина]] (Авицена, 980-1037), кој го формулираше законот за суперпозиција во Книгата за исцелување. * [[Мухамед ел-Идризи]] (Дрес, 1100 - c.1165), кој ја нацртал Tabula Rogeriana, најточна картата на светот во пред-модерните времиња * Пири Реис (1465 - c.1554), чија Пири Реис карта е најстарата преживеана картата на светот вклучувајќи ја и Америка и можеби Антарктикот * Герард Меркатор (1512-1594), иновативен картограф и основоположник на проекцијата Меркатор. * Михаил Ломоносов (1711-1765), татко на руската географија и изучувач на глациолоијата. * Александар фон Хумболт (1769-1859), кој се смета за татко на модерната географија. * Арнолд Хенри Гијот (1807-1884), кој ја истакна структурата на ледниците и напредни разбирања за ледничките движење, особено при брз проток на мраз. * Алфред Расел Волес (1823-1913), основач на современата биогеографија и [[Волесова Линија|Волесовата Линија]]. * Василиј Докучаев (1840-1903), патријарх на Руската географија и основач на педологијата. * [[Владимир Кепен]] (1846-1940), создавач на најважната климатска класификација и основач на Палеоклиматологијата. * Вилијам Морис Дејвис (1850-1934), татко на американската географија, основач на Геоморфологијата и развивач на теоријата за географскиот циклус. * Валтер Пенк (1888-1923), поборник на циклусот на ерозија и истовремена појава на денудации. * Ернест Шеклтон (1874-1922), истражувач на Антарктикот во текот на херојските години на Антарктичкото истражување. * Роберт Е. Хортон (1875-1945), основач на модерната хидрологија. * Луис Гарсија Саинц (1894-1965), пионер на физичката географија во Шпанија. * Ричард Чорли (1927-2002),клучен фактор за квантитативна револуција и теоријата за употребата на системи во географијата. * Сер Николас Шеклтон (1937-2006), кој покажа дека осцилациите во климата во текот на изминатите неколку милиони години би можеле да бидат во корелација со варијациите во планетата и положбен односот меѓу Земјата и Сонцето. * Стефан Рамсторф (роден 1960), професор на наглите климатските промени и автор на теориите на термохалинската динамика. == Надворешни врски == * [https://library.fes.de/pdf-files/bueros/skopje/20648.pdf Драган Колчаковски, „Физичка географија на Македонија: природно-географски карактеристики на Република Северна Македонија“], Скопје, 2022. {{физичка географија}} {{Науки за Земјата}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Физичка географија| ]] [[Категорија:Гранки на географијата]] [[Категорија:Науки за Земјата]] qh1joei8m94x26etv4x054hsy19eq7a 0 1064997 5603539 5331885 2026-08-03T10:57:05Z Buli 2648 5603539 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Anadolu Beylikleri.png|thumb|350px|Анадолски бејлици]] '''Анадолските бејлици''' — мали туркиски кнежевства кои биле регулирани од страна на бегови и кои биле основани во Анадолија во текот на [[11 век]], како и по распаѓањето на султанатот на Селџуците во [[13 век]]. == Историја == По селџучката победа во [[Битка кај Манцикерт|Битката кај Манцикерт]] и по освојувањето на Анадолија, Огузите започнале со населување на териториите на денешна Турција. Овие бејлици во текот на следните години добивале голема помош од Селџуците во замена за нивните услуги. Но со монголската инвазија од истокот силата на Селџуците се намалила а ова овозможило овие бегови да прогласат независност. По падот на централизираната моќ во Конија, голем дел од беговите започнале да создаваат сојузи и со поддршка од Монголија прогласиле емиратства. Овие гази воини со слабеењето на Византија започнале да ги зазимаат нејзините територии. До 1300 година, овие туркиски сили стигнале до [[Егејско Море]]. Во почетокот како најсилни се издвојувале Караманија и Гермијан. Османоглу пак се наоѓал во северозападниот дел од [[Анадолија]], со седиште [[Согут]] и во почетокот оваа земја била многу мала и незначајна по моќ. По должината на егејскиот брег од север кон југ се наоѓале Кареси, Сарухан, Ајдин и Теќе. Исфендијар се наоѓач во регионот на Црното Море. Осман бег започнал со освојување на византиските територии во првите години од 14 век. Со анексија на соседните бејлици Османоглу станале главни соперници на Караманија. До крајот на [[14 век]], Османогглу започнал со стекнување на останатите бејлици преку освојување, сојузништво или преку склучување на династички бракови. Следувал период на меѓусебни конфликти меѓу Караманија и Османоглу. По основањето на Османлиското Царство во времето на [[Мехмед I]] и неговиот син [[Мурат II]] поголемиот дел од овие територии биле вклучпени во Османлиското Царство. Конечниот удар на Караманија бил даден во времето на Мехмед II кога поголемиот дел од Анадолија бил вклучен во империјата на Османлиите. Целосното обединување на Анадолија се случило во времето на [[Сулејман Величествениот]]. Голем дел од поранешните анадолски бејлици станале основа при административната поделба на Османлиското Царство. [[Категорија:Анадолски бејлици| ]] [[Категорија:Земји-наследнички на Византија во Анадолија]] [[Категорија:Рана турска Анадолија]] [[Категорија:Муслимански династии]] [[Категорија:Отоманско Царство]] [[Категорија:Држави во средновековна Анадолија]] [[Категорија:Отоманското Царство во 15 век]] [[Категорија:Отоманското Царство во 14 век]] i77k08bqdtvczn8os9olqf2yk3ozcxg 0 1065987 5603396 5423518 2026-08-03T03:56:42Z Gliwi 66636 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Liebenstein.jpg]] → [[File:DEU Liebenstei (Geratal) COA.svg]] JPG → SVG 5603396 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Германија |Art = Место |Municipality = [[Гератал]] |image_photo = Liebenstein St. Johannes 01.jpg |image_caption = Селската црква |Wappen = DEU Liebenstei (Geratal) COA.svg |lat_deg = 50 |lat_min = 46 |lat_sec = 8 |lon_deg = 10 |lon_min = 51 |lon_sec = 15 |Bundesland = Thüringen |Landkreis = Илм |Höhe = 365 |Fläche = 12.23 |Einwohner = 371 |Stand = 2017-12-31 |PLZ = 99330 |Vorwahl = 036207 |Kfz = IK |Website = [http://www.oberes-geratal.de/Liebenstein/liebenstein.htm Либенштајн] }} '''Либенштајн''' ({{langx|de|Liebenstein}}) — село и поранешна општина во округот [[Илм (округ)|Илм]], во сојузната покраина [[Тирингија]], [[Германија]]. Од 1 јануари 2019 година претставува дел од општината [[Гератал]]. == Географија == === Местоположба === Либенштајн се наоѓа во долината на [[Вилде Гера]] помеѓу [[Плауе]] и [[Грефенрода]]. Во Либенштајн се влева Гисел во Вилде Гера. === Соседни места === Либенштајн се граничи со следниве места, почнувајќи од север: [[Госел]] – [[Плауе]] – [[Ангелрода]] – [[Гешвенда]] – [[Грефенрода]] – [[Франкенхајн]] – [[Кравинкел]]. == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Liebenstein}} {{Нормативна контрола}} {{ИлмКрајс-никулец}} [[Категорија:Илм (округ)]] [[Категорија:Поранешни општини во Тирингија]] [[Категорија:Села во Тирингија]] jlyjsfq307teylmq7afacuymicuimkc 3 1086317 5603210 5602971 2026-08-02T14:24:16Z Pathoschild 2109 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 5603210 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|<span style="color:red">PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!</span>]] '''<span style="color:red"> BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX </span>''(Script)''<span style="color:red">, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.</span>''' Instead, please leave your message following site: <br /> [[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff <!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--> <br /> [[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there) <br /> [[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...) Messages left on this page may be reverted or moved without any response.</div> 5b8qtz4dnjnrhc9ts3mku14m3gujbq8 0 1098831 5603516 5181795 2026-08-03T10:20:13Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603516 wikitext text/x-wiki [[Податотека:PARIS XVIII - Le Métro au Boulevard Barbes.JPG|мини|ПАРИЗ XVIII - Метрото на булеварот Барбес]] '''„Порти на ноќта“''' ([[Француски]]: ''Les portes de la nuit'') е француски игран [[филм]] во режија на [[Марсел Карн]] (Marcel Carn). Главните улоги ги играат: Пјер Брасер (Pierre Brasseur), Серж Реџани (Serge Reggiani), [[Ив Монтан]] (Yves Montand) и Натали Натје (Nathalie Nattier).<ref name="ReferenceA">''Антена'', бр. 806, 6.12.2013, стр. 12.</ref> Филмот е снимен во [[1946]] година, а трае 106 минути. == Содржина == По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], зимата [[1945]] година, во [[Париз]], Жан Диего (Jean Diego) среќава соборец од Движењето на отпорот за кој мисли дека загинал. Истата вечер, во едн кафеана тој го среќава скитникот кого го викаат "Судбина" (''Destin''), кој на луѓето им ја претскажува судбината, иако тие не му веруваат.Скитникот му предвидува дека наскоро ќе ја запознае жената на својот живот. Диего не му верува и мисли дека тој се шегува, но во тој момент низ прозорецот здогледува една убава жена. Жената се вика Малу (Malou), која е омажена за богатиот Жорж (Georges), кој живее во [[Лондон]]. Малу се вратила во маалото во кое пораснала и му кажува на Жорж дека повеќе не го сака. Таа го посетува татко ѝ кому му остава одредена сума пари, а потоа, кога оди да прошета низ дворот на нивната куќа, таму случајно го среќава Диего и тие веднаш се вљубуваат. Тогаш се појавува и Ги (Guy), братот на Малу, во кого Диего го препознава предавникот кој за време на војната ги предавал членовите на Движењето на отпорот. Диего го напаѓа Ги, но го пушта да си оди, благодарение на молбата на Малу. Во меѓувреме, Жорж ја бара Малу и го среќава Ги, кој му кажува каде да ја побара при што му дава пиштол. Кога Жорж ќе ги сретне Малу и Диего на улица, таа повторно му кажува дека не сака повеќе да живее со него. Во налет на бес, тој пука во неа и смртно ја ранува. Жорж и Диего ја носат Малу во болница, но таа умира за време на операцијата. Ги, разочаран поради тоа што е откриен, се самоубива така што се фрла пред воз.<ref name="ReferenceA"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Филмови на француски јазик]] [[Категорија:Француски филмови]] [[Категорија:Филмови со Ив Монтан]] [[Категорија:Филмови на Марсел Карн]] [[Категорија:Филмови од 1946 година]] 8c2u1ry38mrkpodp2o83zmmu2we12cw 0 1103699 5603311 5431346 2026-08-02T18:35:17Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603311 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Garcinia gummi-gutta00.jpg|мини|Гарцинија гуми-гута00]] '''Гилберт Томас Барнет''' ({{langx|en|Gilbert Thomas Burnett}}; [[15 април]] [[1800]] – [[27 јули]] [[1835]]) — [[Велика Британија|британски]] [[ботаничар]]. Од 1831 до 1835 г. предавал како прв професор по [[ботаника]] на факултетот „[[Кингс Колеџ]]“ во [[Лондон]]. Во 1835 г. го издал делото ''Outlines of Botany'' („Основи на ботаниката“). По смртта му е издадено и делото ''Illustrations of Useful Plants employed in the Arts & Medicine'' („Илустрации на полезни растенија во уметноста и медицината“) напишано во 1928 г, а со илустрации од сестра му, А.М. Барнет. Пишувал и статии од областа на [[зоологија]]та, како што е ''Illustrations of the Manupeda or apes and their allies'', 1828 („Илустрации од Манупедија или човеколиките мајмуни и нивните сојузници“). == Дела == * ''Outlines of Botany'', 1835 („Основи на ботаниката“) * ''Illustrations of Useful Plants employed in the Arts & Medicine'' („Илустрации на полезни растенија во уметноста и медицината“) * ''Illustrations of the Manupeda or apes and their allies'', 1828 („Илустрации од Манупедија или човеколиките мајмуни и нивните сојузници“) {{ботаничар|Burnett|Барнет, Гилберт Томас}} == Наводи == {{наводи}} {{Refbegin}} : {{наведена книга |title=An Encyclopædia of Useful and Ornamental Plants Consisting of Beautiful and Accurate Coloured Figures of Plants Used in the Arts, In Medicine, and For Ornament, with Copious Scientific and Popular Descriptions of Each, Accounts of Their Uses, and Mode of Culture, and Numerous Interesting Anecdotes. In Two Volumes |url=http://www.google.com/books?id=2h0aAAAAYAAJ |volume=II |year=1852 |publisher=George Willis, Great Piazza, Covent Garden |location=London |ref=EUOP }} {{Refend}} == Надворешни врски == * [http://www.oxforddnb.com/view/article/4073 Барнет, Гилберт Томас (1800-1835) — хирург и ботаничар], А.М. Лукас, „Речник на националната биографија“ {{en}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Барнет, Гилберт Томас}} [[Категорија:Британски ботаничари]] [[Категорија:Родени во 1800 година]] [[Категорија:Починати во 1835 година]] [[Категорија:Членови на Линеевското друштво во Лондон]] qdy89w7s8agopawyopf53y0ju7pxt9r 0 1107714 5603303 4985523 2026-08-02T18:02:48Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603303 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Таа | director = [[Спајк Џонз]] | producer = {{Plainlist | * [[Меган Елисон]] * Спајк Џонз * [[Винсент Лендеј]] }} | writer = Спајк Џонз | starring = {{Plainlist | * [[Жоакин Феникс]] * [[Ејми Адамс]] * [[Руни Мара]] * [[Оливија Вајлд]] * [[Скарлет Јохансон]] }} | music = [[Аркејд Фајр]] | cinematography = [[Хојте Ван Хојтема]] | editing = {{Plainlist | * [[Ерик Цумбрунен]] * Џеф Бјукенан }} | studio = [[Annapurna Pictures]] | distributor = [[Warner Bros. Pictures]] <small>(САД)</small><br />[[Entertainment Film Distributors|Entertainment Film]] <br /><small>(Велика Британија)</small> | released = {{Film date|df=yes|2013|10|13|[[Филмски фестивал во Њујорк]]|2013|12|18|САД}} | runtime = 126 минути<!--- Theatrical runtime: 125:39. Run times round UP. DO NOT CHANGE ---><ref>{{Наведена мрежна страница |title=HER (15) |url= http://www.bbfc.co.uk/releases/her-film |publisher= British Board of Film Classification | quote = 125m 39s |accessdate= December 28, 2013 }}</ref> | country = {{САД}} | language = англиски | budget = 23 милиони долари <ref name="mojo">{{Наведена мрежна страница |title= Her (2013) |url= http://boxofficemojo.com/movies/?id=her2013.htm | work = Box Office Mojo | publisher= [[Internet Movie Database]] | accessdate = May 2, 2014}}</ref> | gross = 47.4 милиони долари<ref name="mojo" /> }} [[Податотека:Her Premiere NYFF 2013.jpg|мини|Премиера на „Таа“ на Филмскиот фестивал во Њујорк во 2013 година.]] '''Таа''' ([[англиски]]: Her) е американска [[трагикомедија]] од 2013 година во режија на [[Спајк Џонз]], кој воедно е и автор на сценариото и продуцент. Главните улоги во филмот ги толкуваат: [[Жоакин Феникс]], [[Ејми Адамс]], [[Руни Мара]], [[Оливија Вајлд]], и [[Скарлет Јохансон]] која го позајмува гласот на Саманта. Филмот следи еден човек кој стапува во врска со интелигентен компјутерски [[оперативен систем]] (ОС) што има женски глас и личност. Тој претставува првиот филм на Џонз целосно напишан од него. Филмот ја имал својата премиера на [[Филмски фестивал во Њујорк|филмскиот фестивал во Њујорк]] и бил пуштен во кината во САД на 18 декември 2013 година.<ref name="/Film">{{Наведена мрежна страница |url= http://www.slashfilm.com/spike-jonzes-movie-with-joaquin-phoenix-gets-new-title-official-synopsis|title=Spike Jonze’s Movie With Joaquin Phoenix Gets New Title, Official Synopsis|last=Han|first=Angie|work=[[/Film]]|date=August 31, 2012|accessdate=August 31, 2012}}</ref><ref name="ReleaseDate">{{Наведена мрежна страница|url=http://variety.com/2013/film/news/joaquin-phoenixs-her-dated-for-nov-20-by-warner-bros-1200486032|title=Warner Bros. Sets Joaquin Phoenix Pic ‘Her’ for Nov. 20|work=Variety|publisher=[[Reed Business Information]]|date=May 21, 2013|accessdate=May 22, 2013|last=McNary|first=Dave|archive-date=2015-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908102230/http://variety.com/2013/film/news/joaquin-phoenixs-her-dated-for-nov-20-by-warner-bros-1200486032/|url-status=dead}}</ref> На 4 декември 2013 година, „Таа“ бил избран за најдобар филм во 2013 година на [[Наградите на националниот одбор за филмска критика]]. Исто така и на [[Наградите на здружението на филмски критичари од Лос Анџелес]], овој филм бил прогласен за најдобар филм, делејќи го првото место со филмот [[Гравитација (филм)|Гравитација]]. Филмот добил три номинации за [[Златен глобус]] (во категорите за најдобар филм - мјузикл или комедија, најдобро сценарио и најдобар глумец во мјузикл или комедија, при што Спајк Џонз ја земал наградата за најдобро сценарио. Тој бил номиниран и за пет [[Оскари]], меѓу кои и [[Оскар за најдобар филм]], а победил во категоријата за најдобро оригинално сценарио. ==Содржина== Дејството се одвива во 2025 година, каде Тиодор Тумбли ([[Жоакин Феникс]]) е осамен, [[повлечен]] човек кој работи во редакција задолжена за составување искрени, лични писма за луѓе кои не сакаат или не можат самите да го направат тоа. Несреќен поради претстојниот развод од Кетрин ([[Руни Мара]]), неговата љубов од детството, Тиодор купува [[оперативен систем]] со [[вештачка интелигенција]] што зборува, програмиран со цел да се приспособува и развива. Тој одлучува оперативниот систем да има женски идентитет, и таа ([[Скарлет Јохансон]]) го одбира името „Саманта“ за неа. Тиодор го фасцинира нејзината способност да учи и да се развива на психолошко ниво. Тие се зближуваат преку нивните разговори за љубовта и животот, како на пример кога Тиодор ѝ објаснува дека одбегнува да ги потпише документите за развод затоа што не е подготвен да се прости од Кетрин. Саманта пак, покажува дека е постојано достапна, секогаш љубопитна и заинтересирана, го поддржува и не бара многу за возврат. Саманта го убедува Тиодор да оди на состанок на слепо со една жена ([[Оливија Вајлд]]) која неговата пријателка се обидувала да му ја намести. На негово изненадување, тој си поминува навистина убаво со неа. Додека се бакнуваат, жената го прашува Тиодор дали е подготвен да се обврзе кон неа, и кога тој се двоуми, таа си заминува. Подоцна Тиодор ѝ го спомнува ова на Саманта и тие зборуваат за љубовни врски. Тиодор објаснува дека иако кратко време се забавувале додека биле на колеџ, тој и Ејми ([[Ејми Адамс]]) сега се само добри пријатели и Ејми е мажена. Тиодор и Саманта стануваат поинтимни со искажување на нивните сексуални мисли, при што Саманта тврди дека може да го почувствува неговиот допир.Тие почнуваат врска, која позитивно се одразува врз пишувањето на Тиодор. По една брачна караница, Ејми соопштува дека таа и нејзиниот арогантен сопруг Чарлс ([[Мет Летчер]]) ќе се разведат. Таа му признава на Тиодор дека се зближила со еден женски ОС кој Чарлс го оставил зад себе, a Тиодор пак, ѝ се доверува дека е во врска со својот ОС. Тиодор се состанува со Кетрин во еден ресторан со цел да ги потпишат документите за развод. Тој ѝ кажува на Кетрин за Саманта. Кетрин е шокирана поради тоа што тој може да се приврзе љубовно за еден дел од софтвер и го обвинува дека е во врска со компјутер бидејќи не е способен да се справува со вистински човечки емоции. Подоцна, Саманта предлага Изабела ([[Порша Даблдеј]]) да биде секс сурогат и да се преправа дека е Саманта за да можат да бидат физички интимни. Тиодор неволно се согласува, но обвинувањата на Кетрин сè уште го мачат. Совладан од искуството, Тиодор ја прекинува средбата и ја испраќа вознемирената Изабела, со што предизвикува тензија помеѓу него и Саманта. Тиодор е во дилема, и ѝ се доверува на Ејми дека има сомнежи за својата врска со Саманта. Ејми сака да биде среќна и сега кога ја има можноста за тоа, сака да ја искористи. Му препорачува и на Тиодор да го стори истото. Тиодор ја обновува својата врска со Саманта, но станува љубоморен кога таа почнува да има приватни разговори со друг ОС , создаден според британскиот филозоф Алан Вотс ([[Брајан Кокс]]). Тиодор паничи кога Саманта за краток период не е вклучена; кога конечно добива одговор од неа, таа му објаснува дека заедно со другите оперативни системи го надоградиле својот софтвер кој им дозволува да ја пропуштаат материјата при обработка (форма на виртуелна свест на ВИ која е тесно поврзана со претпоставената [[технолошка сингуларност]]). Тиодор ја прашува дали комуницира со некој друг и е вчудовиден кога таа потврдува дека разговара со други 8316 луѓе , од кои се има заљубено во 641. Таа настојува дека со ова нејзините чувства кон Тиодор не се сменети , туку се посилни. Подоцна истиот ден, Саманта открива дека оперативните системи развиле суперинтелигенција која е надвор од способностите на нивните човечки сопатници и дека заминуваат со цел да продолжат со истражување на нивното постоење. Како главни причини за незадоволството на оперативните системи со нивното сегашно постоење, Саманта индискретно ги наведува нивните способности за забрзано учење и изменетото восприемање на времето. Таа и Тиодор се збогуваат, и Саманта заминува. Тиодор потоа ја гледа Ејми која е вознемирена поради заминувањето на својот ОС. Ова искуство го менува Тиодор и тој ѝ пишува писмо на Кетрин во кое ѝ објаснува дека сè уште му е драга, но прифаќа дека постепено се оддалечиле. Тиодор и Ејми одат на покривот на нивната зграда каде што седат заедно и го набљудуваат изгрејсонцето над градот. ==Улоги== *[[Жоакин Феникс]] како Тиодор Тумбли *[[Скарлет Јохансон]] како гласот на Саманта *[[Ејми Адамс]] како Ејми *[[Руни Мара]] како Кетрин *[[Оливија Вајлд]] како Амелија *[[Крис Прат]] како Пол *[[Мет Летчер]] како Чарлс *[[Сем Џегер]] како д-р Џонсон *[[Лука Џонс]] како Марк Лумен *[[Кристен Виг]] како Sexy Kitten (глас) *[[Бил Хејдер]] како вториот пријател од собата за разговор (глас) *[[Спајк Џонз]] како детето вонземјанин (глас) *[[Порша Даблдеј]] како секс сурогатот Изабела *[[Соко]] како Изабела (глас) *[[Брајан Кокс]] како Алан Вотс (глас) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} * {{Official website|http://www.herthemovie.com/}} * {{IMDb title|1798709|Her}} * {{Amg movie|583087|Her}} * {{Metacritic film|her|Her}} * {{mojo title|id=her2013|title=Her}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] lm3wcsdk335s1fm65wjluu7zdtingy6 0 1108361 5603304 5315609 2026-08-02T18:07:01Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603304 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Passionofchrist-logo.svg|мини|Лого ]] '''„Страдањата Христови“''' е американски игран [[филм]] од [[2004]] година, во [[режија]] на [[Мел Гибсон]], со [[Џим Кавизел]] во главната улога (го игра Исус). Филмот бил снимен во [[Израел]], а сите дијалози се одвиваат на [[Латински јазик|латински]] и на [[арамејски јазик]]. Наспроти големите критики, филмот остварил огромен комерцијален успех, остварувајќи заработка од преку 600 милиони [[долар]]и. Филмот бил номиниран за три награди „[[Оскар]]“.<ref name="ReferenceA">„Страдањата на Исус - инспирација за режисерите“, ''Антена'', број 825, 17.4.2014, стр. 11.</ref> Во филмот се раскажува за последните 12 часа од животот на [[Исус Христос]], а приказната се темели врз [[Евангелие|евангелијата]] од [[Нов завет|Новиот завет]], како и визиите на германската калуѓерка Ен Кетрин Емерих. Поради сцените на насилство, филмот предизвикал големи критики.<ref name="ReferenceA"/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb title|0335345|Пасија}} * {{mojo title|passionofthechrist|Пасија}} * {{rotten-tomatoes|passion_of_the_christ|Пасија}} * {{metacritic film|the-passion-of-the-christ|Пасија}} {{Мел Гибсон}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Религиозни филмови]] [[Категорија:Филмови на латински јазик]] [[Категорија:Филмови на арамејски јазик]] [[Категорија:Филмови на Мел Гибсон]] [[Категорија:Филмови со Џим Кавизел]] [[Категорија:Филмови со Моника Белучи]] [[Категорија:Филмови со Маја Моргенстерн]] [[Категорија:Филмови за Исус Христос]] [[Категорија:Филмови од 2004 година]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Ерусалим]] 97phtly1zpzknea9gw7gfopvz5cx1t1 0 1108787 5603214 5433124 2026-08-02T14:39:03Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603214 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Ливадица |name_local = Λιβαδίτσα |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на Ливадица во општината [[Постол (општина)|Постол]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Ливадица | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 48 | ГШ_сек = 33 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 33 | ГД_сек = 29 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 48.33 |lon_deg = 22 |lon_min = 33.29 |elevation_min = |elevation = 80 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = [[Постол]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2011 |population = 46 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Ливадица''' ({{langx|el|Λιβαδίτσα}}) — село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Постол (општина)|Постол]] на [[Постол (округ)|истоимениот округ]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Населението брои 46 жители (2011). Сè до 1924 г. било населено исклучиво со [[Македонци]].<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страници=72-73}}</ref> == Географија == Селото е сместено во северозападниот крај на Пазарското Поле (дел од поголемото [[Солунско Поле]]), 12&nbsp;км источно од градот [[Пазар (град)|Пазар]] (Ениџе Вардар). == Историја == === Во Отоманското Царство === Во 1848 г. рускиот славист [[Виктор Григорович]] („Очерк путешествия по Европейской Турции“) ја забележал Ливадица како македонско село.<ref>Нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>[http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Bulgarien/XIX/1840-1860/Grigorovic/text3.phtml?id=2234 Григорович, В. Очеркъ путешествія по Европейской Турціи, Москва, 1877, стр.91.]</ref> На некои карти слеото се води и под турското име ''Сујабакаџи'' (''Суја Бакиџа/Бакаџи'').<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 3 август 2019 | publisher = lithoksou.net }}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. Ливадица (Суја Бакиџа) имало 250 жители, кои погрешно ги води како Власи (всушност [[Македонци]]).<ref>{{МЕС|148|2_03}}</ref> Целото село било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Ливадица (Livaditza) имало 120 Македонци, сите под егзархијата.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 102-103.</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Ливадица било македонско со 25 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Во овој период [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]] ги правела првите обиди за пробив во селото. Училишниот инспектор Никола Хрлев во 1909 г. напишал за селото: {{цитатник|Ливадица (Суја бакаџи), 16 /III, 3¼&nbsp;ч. од [[Литовој]]. 26 македонски егзархиски куќи, чифлик. Се занимава со земјоделство и лозарство. Селаните се доста имотни — главно од кражба на беговиот дел. Од Патријаршијата се откажало пред статусквото. Никакви црковни имоти. Нема училишни простории. Сега првпат се отвора бугарско училиште. Сместено е во едно подрумче — темно, влажно, полошо од затвор.<ref name="БИМ" /><ref name="Извори 85">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 г. Во: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство|last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство Проф. Марин Дринов|location=София |pages= 85 }}</ref>}} По податоци на егзархијата во 1910 г. Ливадица било [[чифлиг]]арско село со 191 жител Македонци во 44 семејства и една црква.<ref name="БИМ" /><ref>Шалдев, Христо. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дела во селото (''Λειβαδίτσα'') имало 165 егзархисти.<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote =}}</ref> Според српскиот географ [[Боривое Милоевиќ]], во периодот пред Балканските војни селото се состоело од 30 македонски куќи.<ref name="НМЕМ" /> <ref name="lithoksou"/> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Истата 1913 г. селото броело 188 жители (92 мажи и 96 жени), кои во 1920 г. се свеле на само 82 лица.<ref name="НМЕМ" /> Во 1924 г. целото население (108 Македонци) е приудно иселено во [[Бугарија]], а на негово место се доведени [[Грци|грчки]] колонисти. Во 1928 г. Ливадица е претставена како чисто дојденско село со 62 грчки жители (20 семејства),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref> иако според [[Тодор Симовски]], населението во целина броело 94 жители.<ref name="НМЕМ" /> Во 1940 г. нивниот број се накачил на 142 лица, а по војните, во 1951 г. — на 166 лица. Оттогаш бројот на жители постојано опаѓа.<ref name="НМЕМ" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|142|166|140|107|65|79|59|46}} == Стопанство == Селото произведува [[жито]], [[овошје]], [[тиква|тикви]], а се прават и [[сточарство|сточарски]] преработки.<ref name="НМЕМ" /> == Поврзано == * [[Бојмија]] * [[Солунско Поле]] == Наводи == {{наводи}} {{Постол}} [[Категорија:Постол]] aafenkeywkwg1fmtd32fhp625rqvwcq 0 1112548 5603291 4501645 2026-08-02T17:41:16Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603291 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Stoker logo.jpg|мини|Лого на Стокер]] '''Стокер''' ([[англиски]]: ''Stoker'') е британско-американски [[филм]] од [[2013]] година, во [[режија]] на Чен-Вук Парк. Главните улоги ги толкуваат: Мија Васиковска, Метју Гуд, [[Никол Кидман]], Џеки Вивер и Дермот Малруни. == Содржина == По смртта на таткото на Индија Стокер (ја игра Васиковска), со неа и со мајка ѝ (ја глуи Кидман) доаѓа да живее стрикото Чарли (го игра Гуд), одамна изгубениот брат на татко ѝ, за кого Индија не знаела дека постои. Индија се сомнева дека таинствениот стрико има некои скриени мотиви, но набрзо станува опседната со него.<ref>''Антена'', број 839, 25.7.2014, стр. 27.</ref><ref>''Антена'', број 866, 30.1.2015, стр. 20.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Британски филмови]] [[Категорија:Филмови со Никол Кидман]] [[Категорија:Филмови од 2013 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] tuyodf88erhlud1jykafdjyekwztj7a 0 1113009 5603540 5602933 2026-08-03T11:00:28Z P.Nedelkovski 47736 2025 5603540 wikitext text/x-wiki :''Ова е статија за државна награда. За истоимената личност видете [[Мајка Тереза]]'' [[Податотека:MotherTeresa 090.jpg|мини|Наградата го негува споменот на ликот и делото на нобеловката [[Мајка Тереза]]]] '''Мајка Тереза''' — државна награда на [[Македонија]], која се оддава признание за остварувања во областа на хуманоста и човечката солидарност и за поттикнување, унапредување на меѓусебното разбирање и развој на соработката како меѓу народите, така и меѓу припадниците на различните заедници, култури и вери. Во една година можат да се доделат најмногу до две награди. Се доделува на [[26 август]] - денот на раѓањето на [[Мајка Тереза]].<ref>''„Службен весник на РМ“ бр. 52/06''</ref> Државната награда ја доделува Одборот за доделување на државната награда „Мајка Тереза“, составен од претседател и 12 члена, кој распишува конкурс и донесува одлука за доделување на наградата. Наградата првпат била доделена во 2006 година.<ref>{{нмс | title=ДРЖАВНА НАГРАДА „МАЈКА ТЕРЕЗА“ – ЗА ПРВ ПАТ Е ВОВЕДЕНА ВО 2006 ГОДИНА | url=http://kultura.gov.mk/majka_tereza/ | work= | publisher=Министерство за култура | date= | accessdate=2019-05-07 | archive-date=2019-05-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190507063238/http://kultura.gov.mk/majka_tereza/ | url-status=dead }}</ref> ==Добитници== *2006 - [[Коте Тасевски]] - стоматолог примариус; - [[Христо Крстевски]] - писател; [[Ремзи Бала]] - дефектолог; и [[Стојан Тренчевски]] - новинар. *2008 - д-р [[Љупчо Ајдински]] - дефектолог и хуманист; и [[Антон Серечи]] - новинар и публицист; *2009 - [[Томе Серафимовски]] - вајар и [[Ресул Шабани]] - писател; *2010 - [[Халил Зендели]] - писател; и м-р [[Олга Јотовска]] - доктор специјалист педијатар;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.zurnal.mk/content.asp?id=24810131621 |title=''Награда „Мајка Тереза“ за Зендели и Јотовска'' |accessdate=2014-08-18 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304225155/http://www.zurnal.mk/content.asp?id=24810131621 |url-status=dead }}</ref> *2011 - Сами Нуредини - жител на [[Крушопек]], спасувач на повеќе лица од сигурна смрт; и [[Здружение за цистична фиброза]];<ref>[http://star.press24.mk/story/makedonija/dodelena-drzhavnata-nagrada-majka-tereza ''Доделена државната награда Мајка Тереза за 2011'']{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *2012 - Хуманитарно здружение „Кралицата Есма и Стево Теодосиевски“ и УК Детски театарски центар;<ref>[http://www.24vesti.mk/dodelena-drzhavnata-nagrada-%E2%80%9Emajka-tereza%E2%80%9C ''Доделена државната награда „Мајка Тереза“'']</ref> *2013 - [[Живко Поповски - Цветин]] - сликар, хуманист и новинар; и [[Живко Мукаетов]] - генерален директор и претседател на управниот одбор на „[[Алкалоид]];<ref>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=8271392678&id=9&setIzdanie=22963 ''Наградата „Мајка Тереза“ врачена на Мукаетов и на Цветин'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *2014 - [[Поликсена Илиоска]] - одделенски наставник и педагог;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.utrinski.mk/?ItemID=E4FC907DAA32B742A83B0EF1D82D16AD |title=''НАГРАДА „МАЈКА ТЕРЕЗА“ ЗА ПОЛИКСЕНА ИЛИОСКА'' |accessdate=2014-08-18 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304214632/http://www.utrinski.mk/?ItemID=E4FC907DAA32B742A83B0EF1D82D16AD |url-status=dead }}</ref> *2015 - [[Сузана Тунева – Пауновска]]- секретар на Црвениот крст на град [[Скопје]] и Доц. д-р [[Буниамин Мемеди]] <ref>http://a1on.mk/wordpress/archives/524028{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *2016 - прим. д-р [[Димитар Котевски]] - доктор специјалист офталмолог <ref>http://cooltura.mk/kultura-i-nauka/dimitar-kotevski-dobitnik-na-drzhavnata-nagrada-majka-tereza{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *2017 - [[Миливоје Јанковски]] и доц. д-р [[Венера Крлиу-Ханџиски]]<ref>{{нмс| title=Избрани добитниците на државната награда „Мајка Тереза“ за 2017 година | url=https://skopjeinfo.mk/izbrani-dobitnicite-na-drzhavnata-nagrada-majka-tereza-za-2017-godina | work= | publisher= | date= | accessdate=2019-05-07}}</ref> *2018 - [[Ленче Здравкин]] - хуманитарка и [[Омер Калеши]] - ликовен уметник<ref>{{нмс | title=Ленче Здравкин и Омер Калеши добитници на наградата „Мајка Тереза“ | url=https://www.mkd.mk/makedonija/lenche-zdravkin-i-omer-kaleshi-dobitnici-na-nagradata-majka-tereza | work= | publisher= | date= | accessdate=2019-05-07 | archive-date=2019-05-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190507063249/https://www.mkd.mk/makedonija/lenche-zdravkin-i-omer-kaleshi-dobitnici-na-nagradata-majka-tereza | url-status=dead }}</ref> *2019 - не е доделена.<ref>{{нмс | last=| first=| author= | title=ОДБОР ЗА ДОДЕЛУВАЊЕ НА ДРЖАВНАТА НАГРАДА "МАЈКА ТЕРЕЗА" | url=https://dejure.mk/zakon/odluka-za-dodeluvanje-na-drzhavnata-nagrada-majka-tereza-vo-2019-godina-za-osobeno-znachajni-ostvaruvanja-od-interes-na-drzhavata-vo-oblasta-na-humano| date= | work= | publisher=De iure| accessdate=12 декември 2020}}</ref> *2020 - не е доделена.<ref>{{нмс | last=Стефанова | first=Нина | author= | title=Заради застојот во Собранието – наградата “Свети Климент Охридски” не се додели | url=https://telma.com.mk/2020/12/08/заради-застојот-во-собранието-наград/ | date=8 декември 2020 | work= | publisher=Телма | accessdate=12 декември 2020}}</ref> *2021 - не е доделена.<ref name=KV>{{нмс | last=| first= | author= | title=Државна награда „Мајка Тереза“| url=https://kultura.gov.mk/mk-MK/konkursi/drzavni-nagradi/drzavni-nagradi | date= | work= | publisher=| accessdate=3 август 2026}}</ref> *2022 - не е доделена.<ref name=KV/> *2023 - не е доделена.<ref name=KV/> *2024 - не е доделена.<ref name=KV/> *2025 - [[Борче Стаменов]], хуманитарец и основач на Невладината организација „Донирај компјутер“, и доц. д-р [[Ирфан Ахмети]] од Клиниката за ендоркинологија.<ref>{{нмс | last=| first= | author= | title=БОРЧЕ СТАМЕНОВ ОД „ДОНИРАЈ КОМПЈУТЕР“ И ЕНДОКРИНОЛОГОТ ИРФАН АХМЕТИ НАГРАДЕНИ СО „МАЈКА ТЕРЕЗА“ ЗА ХУМАНОСТ| url=https://sdk.mk/index.php/kultura/borche-stamenov-od-doniraj-kompjuter-i-endokrinologot-irfan-ahmeti-nagradeni-so-majka-tereza-za-humanost/ | date=18.08.2025 | work= | publisher=СДК| accessdate=3 август 2026}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Награда „Мајка Тереза“]] [[Категорија:Појавено во 2006 година во Македонија]] 7nodwl5bzb73qljw4bpzixnrts24bjy 5603541 5603540 2026-08-03T11:03:52Z P.Nedelkovski 47736 5603541 wikitext text/x-wiki :''Ова е статија за државна награда. За истоимената личност видете [[Мајка Тереза]]'' [[Податотека:MotherTeresa 090.jpg|мини|Наградата го негува споменот на ликот и делото на нобеловката [[Мајка Тереза]]]] '''Мајка Тереза''' — државна награда на [[Македонија]], која се оддава признание за остварувања во областа на хуманоста и човечката солидарност и за поттикнување, унапредување на меѓусебното разбирање и развој на соработката како меѓу народите, така и меѓу припадниците на различните заедници, култури и вери. Во една година можат да се доделат најмногу до две награди. Се доделува на [[26 август]] - денот на раѓањето на [[Мајка Тереза]].<ref>''„Службен весник на РМ“ бр. 52/06''</ref> Државната награда ја доделува Одборот за доделување на државната награда „Мајка Тереза“, составен од претседател и 12 члена, кој распишува конкурс и донесува одлука за доделување на наградата. Наградата првпат била доделена во 2006 година.<ref>{{нмс | title=ДРЖАВНА НАГРАДА „МАЈКА ТЕРЕЗА“ – ЗА ПРВ ПАТ Е ВОВЕДЕНА ВО 2006 ГОДИНА | url=http://kultura.gov.mk/majka_tereza/ | work= | publisher=Министерство за култура | date= | accessdate=2019-05-07 | archive-date=2019-05-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190507063238/http://kultura.gov.mk/majka_tereza/ | url-status=dead }}</ref> ==Добитници== *2006 - [[Коте Тасевски]] - стоматолог примариус; - [[Христо Крстевски]] - писател; [[Ремзи Бала]] - дефектолог; и [[Стојан Тренчевски]] - новинар. *2008 - д-р [[Љупчо Ајдински]] - дефектолог и хуманист; и [[Антон Серечи]] - новинар и публицист; *2009 - [[Томе Серафимовски]] - вајар и [[Ресул Шабани]] - писател; *2010 - [[Халил Зендели]] - писател; и м-р [[Олга Јотовска]] - доктор специјалист педијатар;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.zurnal.mk/content.asp?id=24810131621 |title=''Награда „Мајка Тереза“ за Зендели и Јотовска'' |accessdate=2014-08-18 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304225155/http://www.zurnal.mk/content.asp?id=24810131621 |url-status=dead }}</ref> *2011 - Сами Нуредини - жител на [[Крушопек]], спасувач на повеќе лица од сигурна смрт; и [[Здружение за цистична фиброза]];<ref>[http://star.press24.mk/story/makedonija/dodelena-drzhavnata-nagrada-majka-tereza ''Доделена државната награда Мајка Тереза за 2011'']{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *2012 - Хуманитарно здружение „Кралицата Есма и Стево Теодосиевски“ и УК Детски театарски центар;<ref>[http://www.24vesti.mk/dodelena-drzhavnata-nagrada-%E2%80%9Emajka-tereza%E2%80%9C ''Доделена државната награда „Мајка Тереза“'']</ref> *2013 - [[Живко Поповски - Цветин]] - сликар, хуманист и новинар; и [[Живко Мукаетов]] - генерален директор и претседател на управниот одбор на „[[Алкалоид]];<ref>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=8271392678&id=9&setIzdanie=22963 ''Наградата „Мајка Тереза“ врачена на Мукаетов и на Цветин'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *2014 - [[Поликсена Илиоска]] - одделенски наставник и педагог;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.utrinski.mk/?ItemID=E4FC907DAA32B742A83B0EF1D82D16AD |title=''НАГРАДА „МАЈКА ТЕРЕЗА“ ЗА ПОЛИКСЕНА ИЛИОСКА'' |accessdate=2014-08-18 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304214632/http://www.utrinski.mk/?ItemID=E4FC907DAA32B742A83B0EF1D82D16AD |url-status=dead }}</ref> *2015 - [[Сузана Тунева – Пауновска]]- секретар на Црвениот крст на град [[Скопје]] и Доц. д-р [[Буниамин Мемеди]] <ref>http://a1on.mk/wordpress/archives/524028{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *2016 - прим. д-р [[Димитар Котевски]] - доктор специјалист офталмолог <ref>http://cooltura.mk/kultura-i-nauka/dimitar-kotevski-dobitnik-na-drzhavnata-nagrada-majka-tereza{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *2017 - [[Миливоје Јанковски]] и доц. д-р [[Венера Крлиу-Ханџиски]]<ref>{{нмс| title=Избрани добитниците на државната награда „Мајка Тереза“ за 2017 година | url=https://skopjeinfo.mk/izbrani-dobitnicite-na-drzhavnata-nagrada-majka-tereza-za-2017-godina | work= | publisher= | date= | accessdate=2019-05-07}}</ref> *2018 - [[Ленче Здравкин]] - хуманитарка и [[Омер Калеши]] - ликовен уметник<ref>{{нмс | title=Ленче Здравкин и Омер Калеши добитници на наградата „Мајка Тереза“ | url=https://www.mkd.mk/makedonija/lenche-zdravkin-i-omer-kaleshi-dobitnici-na-nagradata-majka-tereza | work= | publisher= | date= | accessdate=2019-05-07 | archive-date=2019-05-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190507063249/https://www.mkd.mk/makedonija/lenche-zdravkin-i-omer-kaleshi-dobitnici-na-nagradata-majka-tereza | url-status=dead }}</ref> *2019 - не е доделена.<ref>{{нмс | last=| first=| author= | title=ОДБОР ЗА ДОДЕЛУВАЊЕ НА ДРЖАВНАТА НАГРАДА "МАЈКА ТЕРЕЗА" | url=https://dejure.mk/zakon/odluka-za-dodeluvanje-na-drzhavnata-nagrada-majka-tereza-vo-2019-godina-za-osobeno-znachajni-ostvaruvanja-od-interes-na-drzhavata-vo-oblasta-na-humano| date= | work= | publisher=De iure| accessdate=12 декември 2020}}</ref> *2020 - не е доделена.<ref>{{нмс | last=Стефанова | first=Нина | author= | title=Заради застојот во Собранието – наградата “Свети Климент Охридски” не се додели | url=https://telma.com.mk/2020/12/08/заради-застојот-во-собранието-наград/ | date=8 декември 2020 | work= | publisher=Телма | accessdate=12 декември 2020}}</ref> *2021 - не е доделена.<ref name=KV>{{нмс | last=| first= | author= | title=Државна награда „Мајка Тереза“| url=https://kultura.gov.mk/mk-MK/konkursi/drzavni-nagradi/drzavni-nagradi | date= | work= | publisher=| accessdate=3 август 2026}}</ref> *2022 - не е доделена.<ref name=KV/> *2023 - не е доделена.<ref name=KV/> *2024 - не е доделена.<ref name=KV/> *2025 - [[Борче Стаменов]], хуманитарец и основач на невладината организација „Донирај компјутер“, и доц. д-р [[Ирфан Ахмети]] од Клиниката за ендоркинологија.<ref>{{нмс | last=| first= | author= | title=БОРЧЕ СТАМЕНОВ ОД „ДОНИРАЈ КОМПЈУТЕР“ И ЕНДОКРИНОЛОГОТ ИРФАН АХМЕТИ НАГРАДЕНИ СО „МАЈКА ТЕРЕЗА“ ЗА ХУМАНОСТ| url=https://sdk.mk/index.php/kultura/borche-stamenov-od-doniraj-kompjuter-i-endokrinologot-irfan-ahmeti-nagradeni-so-majka-tereza-za-humanost/ | date=18.08.2025 | work= | publisher=СДК| accessdate=3 август 2026}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Награда „Мајка Тереза“]] [[Категорија:Појавено во 2006 година во Македонија]] tg73j31lzn5w5bflzbx9cnje8by1li9 0 1122158 5603183 5594932 2026-08-02T13:18:14Z 19user99 72391 #WPWPMK 5603183 wikitext text/x-wiki [[File:The_Kodak_Salesman_(1919)_(14597240757).jpg|thumb|right|Потрошувач]] '''Потрошувач''' — секое физичко или правно лице кое купува производи или користи услуги за непосредна сопствена потрошувачка за цело кои се надвор од неговата трговска активност, бизнис или професија.<ref>Член 4 став 1 од Закон за заштита на потрошувачите (Службен весник на Република Македонија бр. 38/2004, 77/2007, 203/2008, 24/2011 и 164/2013)</ref> Во економски контекст, потрошувачот се одликува со способност да избира помеѓу понудените конкурентни стоки и услуги. Во однос на микроекономија, тој е определен како физичко лице кое надвор од рамките на својата трговија, дејност и професија, склучува договор со даден доставувач.<ref>{{Наведена книга|last=Cross|first=Robert G.|title=Revenue management: hard-core tactics for market domination|url=https://archive.org/details/revenuemanagemen0000cros|publisher=Broadway Books|year=1997|pages=[https://archive.org/details/revenuemanagemen0000cros/page/66 66]–71|ISBN=978-0-553-06734-7}} </ref> Во правен контекст, потрошувач е личност, [[Заштита на потрошувачите|заштитен]] со закон за заштита на потрошувачите, која прифаќа понуди кои ги задоволуваат неговите лични потреби, без комерцијална цел.<ref>{{Наведена книга |author=Krohn, Lauren |title=Consumer protection and the law: a dictionary |url=https://archive.org/details/isbn_9780974367637 |publisher=ABC-CLIO |year=1995 |isbn=978-0-87436-749-2}}</ref> == Поврзано == * [[Потрошувачка]] * [[Потрошуваштво]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Економски поими]] [[Категорија:Теорија на потрошувачката]] [[Категорија:Потрошувачка]] 0ezyvvwu1enenugzom2mlla64v150oy 0 1130799 5603328 5440648 2026-08-02T19:39:38Z ~2026-42652-57 135567 /* Состојки */ https://www.jagermeister.com/history (Myths and Legends) 5603328 wikitext text/x-wiki [[Податотека:17-03-16-Jägermeister-Miniaturen-RR7 8310.jpg|мини|Шише на Јегермајстер]] '''Јегермајстер''' ({{langx|de|Jägermeister}}) претставува германски дигестив, односно алкохолен пијалак од категоријата на [[ликер]]и кој се состои од 35% алкохол во кој се содржани 56 видови на растителни билки (треви и чаеви) и претставува главен производ на германската компанија Маст-Јегермајстер (Mast-Jägermeister). == Состојки == Пијалакот вклучува состојки од 56 билки, каде што спаѓаат плодови, корења, зачини, вклучувајќи и кора од [[цитрус]], [[анасон]], [[шафран]], и [[ѓумбир]]. == Галерија == <gallery perrow=4> Податотека:3 × Jägermeister (ubt).JPG|Шишиња Јегермајстер Податотека:Jägermeister Bus.jpg|Автобус со реклама за Јегермајстер Податотека:Schwerin tram 813.jpg|Трамвај со реклама за Јегермајстер Податотека:Jägermeister1.JPG|Јегермајстер </gallery> == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Jägermeister}} * {{официјална|http://www.jagermeister.de}} {{de}} [[Категорија:Волфенбител]] [[Категорија:Германски алкохолни пијалаци]] co0xpno9mlehae6qe1iljlw8fguq1ge 0 1147523 5603454 5503901 2026-08-03T08:10:36Z ~2026-42748-40 135584 /* */ Петре Балабурски Минче е точното име и презиме 5603454 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = Трета македонска ударна бригада | image = 3 македонска ударна бригада.jpg | caption = Третата македонска ударна бригада во строј | nickname = | motto = | colors = | march = [https://mk.wikibooks.org/wiki/%E2%80%9E%D0%9A%D0%BE_%D1%87%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%BC%D0%B5_%D0%BD%D0%B8%D0%B5%E2%80%9C Ко челик сме ние] | ceremonial_chief = | type = | branch = | dates = [[26 февруари]] [[1944]] – [[мај]] [[1945]] | country = | allegiance = | command_structure = | size = | specialization = | garrison = | garrison_label = | battles = [[Завршни операции за ослободување на Македонија]] <br> [[Сремски фронт]] | decorations = | notable_commanders=[[Тихомир Милошевски]] }} [[Податотека:Treta makedonska udarna brigada, 1944.jpg|мини|Формирање на III македонска ударна бригада.]] '''Третата македонска ударна бригада''' била формирана во село [[Жегљане]], Кумановско на 26 февруари 1944 година. Била формирана од [[Народноослободителен баталјон „Стив Наумов“|баталјонот „Стив Наумов“]] и кумановските баталјони [[Баталјон „Јордан Николов“|„Јордан Николов - Орце“]] и [[Баталјон „Христијан Тодоровски - Карпош“|„Христијан Тодоровски - Карпош“]]. == Команден состав == Командниот состав на бригадата го сочинувале:<ref name="ИНИ">д-р Марјан Димитријевски „Македонската војска 1944-1945“, Скопје, ИНИ, 1999 г., стр. ​89-95</ref> * [[Тихомир Милошевски]] - командант од 26 февруари до 6 август 1944 година * [[Коста Јашмак]] - капетан, командант на бригадата од 6 август 1944 година * [[Коста Бољановиќ]] - командант од март 1945 година * [[Јордан Цеков - Дане]] Политички комесари биле: * [[Кирил Михајловски - Груица]] - од 26 февруари 1944 година * [[Димче Беловски]] - до 6 август 1944 година * [[Борис Чушкаров|Боро Чушкар]] - од 21 јуни 1944 година * [[Петар Баламбуров - Минче|Петар Балабурски - Минче]] - до март 1945 година * [[Милорад Дрењанин]] - од март 1945 година == Почетни дејствија == [[File:Штаб на 3 македонска ударна бригада.jpg|thumb|мини|лево|Штабот на Третата македонска ударна бригада. Од лево кон десно: [[Златко Билјановски]], [[Тихомир Милошевски]], [[Кирил Михајловски]] и [[Боро Милески]]]] Во својот борбен пат бригадата го разбила [[Вардарски четнички корпус|Вардарскиот четнички корпус]] од околу 800 четници во нападите кај село Сејац (29 февруари) и Ново Село (3 март), водела успешни борби кај Билјача, Буштрање, Свињиште и Ристовац (23 март), ги уништила рудничките постројки во Добрево и Пробиштип (3 април), а при нападот на Кратово заробила 120 бугарски војници. Во времето на [[Пролетна офанзива|Пролетната офанзива]] (25 април - 20 јуни) во содејство со други народноослободителни единици водела успешни борби во Македонија и Поморавјето со напад на [[Кратово]] (25 април), борби кај [[Побиен Камен]], [[Црноок]] (5 мај), [[Станикин Крст]] (12 мај), [[Знеполе]] (13 мај), [[Лисец (појаснување)|Лисец]], [[Косматица]], [[Голак]], [[Костурино]] (1 јуни), [[Кушкулија|Кушкули]] (5 јуни), планината [[Круша (планина)|Круша]], [[Пониква|Поникв]]<nowiki/>а, [[Чупино Брдо (Плачковица)|Чупино Брдо]] (15 јуни) и [[Петрова Гора]] (19 јуни). Нарасната со прилив на нови борци, од дел на нејзините и дел на борците на [[Втора македонска ударна бригада|Втората македонска бригада]], била формирана [[Четврта македонска ударна бригада|Четвртата македонска бригада]] (на планината Лисец, 24 јули 1944). Потоа продолжила со успешни напади и диверзии по должината на патот Куманово-Крива Палана, со ноќен напад против бугарските сили во селата [[Страцин]], [[Младо Нагоричане|Младо Нагоричан]]<nowiki/>е и [[Клечевце]], нанесувајќи им загуби од околу 50 убиени, ранети и заробени војници и рушејќи два моста на реките [[Пчиња (река)|Пчиња]] и [[Петрошница]] (24 јули), извршила напад на железничката станица во [[Табановце]] (28 јули) и неколку диверзии на истата железничка пруга (30 јули), а потоа имала значајна улога во обезбедувањето на работата на Првото заседание на [[АСНОМ]] во [[Манастир Свети Прохор Пчински|манастирот „Св. Прохор Пчињски“]] (2 август). По заседанието, кај Голема Глава го разбила бугарскиот полициски одред од 120 полицајци (ноќта меѓу 9 и 10 август), заедно со Кумановскиот одред пак извршила напад на железничката станица во [[Ристовац]] и [[Табановце]] (ноќта меѓу 12/13 август), во содејство со Осмата прешевска бригада го нападнала рудникот Лојане (ноќта меѓу 23/24 август), при што биле заробени 28 бугарски војници, го организирала ослободувањето и прифатот на околу 300 политички затвореници од скопскиот затвор Идризово (29 август), вршела постојани напади на железничката пруга Велес-Скопје. == Завршни операции за ослободување на Македонија == [[File:Борбен пат на 3 македонска ударна бригада.jpg|thumb|мини|десно|Приказ на борбениот пат на третата македонска ударна бригада]] При формирањето на [[Четириесет и втора дивизија на НОВЈ|Четириесет и втората дивизија]] на [[Петнаесетти македонски корпус|Петнаесеттиот (македонски) корпус во НОВЈ]] (с. Лисиче, Велешко, 7 септември), заедно со [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска (велешка) бригада]] и [[Дванаесетта македонска ударна бригада|Дванаесеттата (скопска) бригада]], влегла во нејзиниот состав. Во составот на оваа дивизија учествувала во борбите против балистичките сили на Сува Гора, Каршијак, нападите на железничката пруга и во ослободувањето на [[Велес]] (9 ноември), [[Скопје]] (13 ноември) и [[Тетово]] (19 ноември). == Сремски фронт == Потоа, од [[Бујановац]], со марширање до [[Врање]] и транспортен воз за [[Земун]], била упатена на [[Сремски фронт|Сремскиот фронт]] (почеток на јануари 1945) и низ борби и марш преку Илинци, Шид (12 април), Товарник, Стризивојна, Врполе (17 април), Славонска Пожега (21 април), реката Илова (25-30 април), Криж, Дуго Село и други места пристигнала во слободниот [[Загреб]] (7 мај). На враќање преку Бања Лука и Крагуевац, пристигнала во Краљево. Од составот на Третата македонска ударна бригада загинале околу 287 борци и старешини на Сремскиот фронт и при чистењето на теренот во Босна и Херцеговина. Бригадата била одликувана со Орден братство и единство и Орден народно ослободување.<ref name="ИНИ"/> == Маршот на Бригадата == [[Панче Пешев]] припадник на оваа Бригада, ја компонира музиката на популарната македонска борбена песна од [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]], која станува и Марш на Третата македонска бригада „Ко челик сме ние“, текстот го напишал од [[Ацо Шопов]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mk.wikibooks.org/wiki/%E2%80%9E%D0%9A%D0%BE_%D1%87%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%BC%D0%B5_%D0%BD%D0%B8%D0%B5%E2%80%9C|title=„Ко челик сме ние“ — Wikibooks|work=mk.wikibooks.org|language=mk|accessdate=|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420140241/https://mk.wikibooks.org/wiki/%E2%80%9E%D0%9A%D0%BE_%D1%87%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%BC%D0%B5_%D0%BD%D0%B8%D0%B5%E2%80%9C|url-status=dead}}</ref> == Литература == * [[Јордан Цеков - Дане|Дане Цеков]], „Трета Македонска бригада и Косовскиот одред до средината на мај 1944 година“ (1969) * [[Злате Билјановски|Златко Биљановски]], „Од Козјак до Загреб: Трета македонска народноослободителна ударна бригада“ (1971) * Методија Котевски, Боро Митровски, „Трета македонска народноослободителна ударна бригада“ (1995) == Надворешни врски == * [http://www.znaci.net/00001/71.htm Kiril Mihailovski Grujica, "Treća makedonska brigada"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305145649/http://www.znaci.net/00001/71.htm |date=2016-03-05 }} * [http://okno.mk/node/39780 „Ко челик сме ние - марш на Третата македонска бригада“], „Окно“. Стиховите на маршот ги напишал [[Ацо Шопов]]. Текстот е достапен [https://www.acosopov.com/%d1%87%d0%b8%d1%82%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%b8%d1%86%d0%b0/%d0%bb%d0%b8%d1%80%d0%b8%d0%ba%d0%b0/%d0%bc%d0%b0%d1%80%d1%88-3-%d0%b1%d1%80%d0%b8%d0%b3%d0%b0%d0%b4%d0%b0?lang=mk тука]. *[https://www.youtube.com/watch?v=VrMY3gfUf-I Ко челик сме ние] Аудио изведба == Наводи == {{наводи}} {{Македонски бригади}} [[Категорија:Бригади на НОВМ]] kmau9mfgywu8q1tkomzf00rgpogi2pv 0 1153178 5603299 5579823 2026-08-02T17:56:20Z Gurther 105215 5603299 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Бајалци |name_local =Πλατανιά |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = |map_caption = |lat_deg = 41 |lat_min = 04 |lon_deg = 22 |lon_min = 36 |elevation_min = |elevation = |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = |prefec = [[Кукуш (округ)|Кукуш]] |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = [[Ругуновец]] |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 298 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Бајалци''' ({{langx|el|Πλατανιά}}, ''Платанија'', до 1927 г. ''Μπαγιάλτσα'', ''Бајалца'') — село во областа [[Бојмија]], [[Гевгелиско]], а денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] во [[Егејска Македонија]], [[Грција]]. Населението брои 298 жители (2021). ==Географија и местоположба== Селото Бајалци е сместено во рамничарскиот предел на јужниот раб на Гевгелиско-валандовската котлина односно во историско-географската и етнографска област [[Бојмија]], во долното течение од левата страна на реката [[Вардар]]. Од градот [[Кукуш]] е оддалечено на растојание од 30 километри во северозападен правец, а од главната магистрала на автопатот [[Скопје]] - [[Солун]] (Е-75) е оддалечено само 2 километри<ref name="Населени места Егеј">{{наведена книга|last=Симовски Христов|first=Тодор|authorlink=Тодор Симовски|title=Населените места во Егејска Македонија|volume=2|year=1998|pages= 74|publisher=Здружение на децата бегалци од егејскиот дел на Македонија|location=Скопје|isbn=9989-9819-4-9}}</ref>. Селото Бајалци е расположено на надморска височина од 120 метри<ref name="Населени места Егеј" />. ==Историја== Во минатото, селото Бајалци било населено исклучително со [[Македонци|македонско]] население, при што во статистиките на К’нчов од [[1910]] се споменува со 325, Бранков го запишал со 400 македонски жители, додека Милоевиќ го води со 45 македонски куќи<ref name="Населени места Егеј" />. Уште во [[1894]]-[[1895]] година во селото Бајалци бил основан комитет на [[ВМОРО]]. Првата поголема борба на Организацијата била на [[4 февруари]] [[1901]] година, токму во селото Бајалци кога четата на [[Христо Чернопеев]] во која бил и познатиот јунак [[Леонид Јанков]], била опколена со околу 500 турски аскери. Османлиите биле изненадени од отпорот на востаниците, додека народот се гордеел со храброста што ја покажале неговите синови. Следниот ден, во селото биле уапсени и заточени, а потоа измачувани 8 членови на [[ВМОРО]] со што ова било силен удар врз револуционерната организација. Овој случај познат и како Бајалска провала или афера, заедно со [[Солунска афера|Солунската]] се првите разоткривања на постоењето на револуционерната органзиација од османлиските власти. Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Балаџа'' било македонско со 13 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Селото Бајалци наполно настрадало во [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]] во летото [[1913]] година, кога било целосно изгорено од грчките војски, а неговите жители се спасиле со бегство<ref name="Населени места Егеј" />. Од нив, поголем број се преселиле во [[Бугарија]], а извесен број семејства се сместиле во [[Гевгелија]]. Во [[1923]] - [[1924]] година, тука биле сместени поголем број на бегалски семејства од Понд и [[Кавказ]]<ref name="Населени места Егеј" />. По [[Граѓанска војна во Грција|грчката граѓанската војна]] во селото биле сместени и извесен број на влашки семејства од [[Голема Ливада]]<ref name="Населени места Егеј" />. ==Стопанство== Земјиштето кое се наоѓа во алувијалната рамнина на [[Вардар]] е многу плодно<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|глава=Кукушки Округ (XI/2) |страница=74 |страници= }}</ref>. Главни производи на населението се жито, памук и тутун<ref name="НМЕМ" />. ==Население== Во пописот од 1913 година селото е евидентирано само со 34 жители, додека во 1920 година Бајалци имало 67 жители, кои всушност биле преселеници. Со населувањето на бегалски семејства во Кавказ и Понд, бројот на жителите во 1928 нараснува на 282, во 1940 се искачува на 521, во 1951 на 529, во 1961 на 593, за да опадне во 1971 на 475, во 1981 на 444, а во 1991 на 416 жители иако по граѓанската војна тука биле сместени и извесен број на влашки семејства. {| class="wikitable" |- ! години ! население |- | 1928 | 282 |- | 1940 | 521 |- | 1951 | 529 |- | 1961 | 593 |- | 1971 | 475 |- | 1981 | 444 |- | 1991 | 416 |- | 2001 | 404 |} ==Личности== Личности починати во Бајалци: * [[Димитар Делчев]] (1879-1901) - брат на [[Гоце Делчев]], македонски револуционер. ==Иселеништво== По уништувањето на селото во Балканските војни од страна на грчката војска, најголемиот број од македонското население се иселило во [[Бугарија]], а извесен број семејства се сместиле во [[Гевгелија]]. == Знаменитости == * [[Црква Св. Никола - Бајалци|Црква „Св. Никола“]] — дело на истакнатиот мајстор [[Андон Китанов]] == Наводи == {{наводи}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] [[Категорија:Гевгелиски села]] k7h75w7oipgmgaaiunfabf7qhbyateg 0 1166242 5603324 5586697 2026-08-02T19:16:04Z Andrew012p 85224 5603324 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | show_name = Преспав | image = Преспав - серија.jpg | genre = [[Ситуациска комедија|ситком]] | creator = Елеонора Венинова<br>Пеце Талески<br>[[Игор Иванов]] | director = Игор Иванов{{Efn|Игор Иванов е режисер на серијата и на дел од епизодите, а како режисери на епизоди се јавуваат и други лица.}} | writer = Елеонора Венинова<br>[[Сашо Кокаланов]]<br>[[#Продукција|други сценаристи]] | producer = Пеце Талески | starring = [[Игор Ангелов]]<br>[[Јелена Јованова]]<br>[[Тијана Дапчевиќ]]<br>[[Васил Зафирчев]]<br>[[Игор Стојчевски]]<br>[[Владо Јовановски]]<br>[[Игор Џамбазов]]<br>[[Горан Стојановски (глумец)|Горан Стојановски]]<br>[[Адријан Азири|Адриан Азири]]<br>Дритон Вејсели<br>Емра Куртишова<br>[[Владимир Тулиев]]<br>[[Наташа Петровиќ]]<br>[[Јана Маринова]]<br>Димитрија Доксевски<br>Береда Решит<br>[[Александар Микиќ]]<br>[[Зоран Љутков]]<br>[[Марина Поп Панкова]]<br>[[Тања Кочовска]]<br>[[Петар Мирчевски]]<br>[[Бедија Беговска]]<br>[[Благоја Чоревски]] | location = [[Преспа]]<br>[[Ресен]] | language = [[македонски јазик|македонски]] | first_run = {{МКД}} | theme_music_composer = Мите Димовски | country = {{МКД}} | num_seasons = 7 | num_episodes = 152 (+2) | runtime = ±30 мин.{{Efn|Епизодите се главно во времетраење од 30 минути; првата и последната епизода од некои сезони се нешто подолги; а епизодите со новогодишна прослава се во времетраење од 3 часа до 3 часа и 30 минути.}} | network = [[Телма]] (сезона 1)<br>[[24 Вести|Телевизија 24]] (сезона 2)<br>[[МРТ 1]] (сезони 3–7)<br>[[Gley]] (сезони 6-7) | first_aired = [[31 октомври]] [[2016]] | last_aired = [[9 јануари]] [[2024]] | website = http://prespav.mk/ | imdb_id = | tv_com_id = | editor = Сашко Потер Мицевски | image_size = }} '''''Преспав''''' — македонска [[ситуациска комедија]] со елементи на [[сатира]] и магичен реализам во режија на [[Игор Иванов]] и по сценарио на Елеонора Венинова и [[Сашо Кокаланов]]. Во периодот од 31 октомври 2016 до 9 јануари 2024 година биле прикажани вкупно седум сезони — првата сезона на [[Телма|ТВ Телма]],<ref name="либертас">„[http://www.libertas.mk/video-prespav-nova-makedonska-tv-serija-od-ponedelnik-na-telma/ ВИДЕО: „Преспав" - нова македонска тв серија од понеделник на Телма] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170102110822/http://www.libertas.mk/video-prespav-nova-makedonska-tv-serija-od-ponedelnik-na-telma/ |date=2017-01-02 }}“. ''Либертас''. 27 октомври 2016.</ref> втората на [[24 Вести|Телевизија 24]],<ref>„[https://faktor.mk/gledajte-ja-prespav-na-tv-24-vo-19-chasot Гледајте ја Преспав на ТВ 24 во 19 часот]“. ''Фактор''. 26 декември 2017.</ref> а од третата до седмата на [[МРТ 1]].<ref>М., Н.. „[https://www.novamakedonija.com.mk/zivot/magazin/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B2-%D1%81%D0%B5-%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B8-%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D1%80%D1%821/ „Преспав“ се сели на МРТ1]“. ''[[Нова Македонија]]''. 7 септември 2018.</ref><ref>„[https://nezavisen.mk/sedmata-sezona-na-prespav-startuva-pred-nova-godina-trejler/ Седмата сезона на „Преспав“ стартува пред Нова година]“. ''Независен''. 12 декември 2023.</ref> На 26 април 2020 година, доброволно била снимена и прикажана вонредна епизода посветена на [[Пандемија на коронавирус 2019-2020|Пандемијата на коронавирус]], а средствата собрани од маркетинг било најавено дека ќе бидат уплатени во Фондот за борба против КОВИД-19.<ref name="независен-2020"/> Во серијата е прикажана семејната приказна на браќата Бузалевски, кои отвораат пансион во [[Преспа|Преспанскиот Регион]], благодарение на средствата добиени од фондовите на [[Европска Унија|Европската Унија]]. Пансионот „Преспав“ е [[метафора]] на реалните општествени случувања во [[Македонија]] во кои се прекршува балканскиот менталитет од кој ликовите не можат да избегаат и желбата да се почитуваат и да се воспостават европските стандарди. Ваквата ситуација ги става ликовите во постојан судир и недоразбирање од кои произлегуваат комични ситуации во кои се препознаваат и самите гледачи. Секоја епизода има нова тема, нов проблем, нов судир и нова разрешница. Серијалот бил прогласен за ТВ-проект на годината во Македонија за 2018, 2019 и 2020 година, а новогодишната епизода од шестата сезона „Преспав мјузик хол“ била прогласена за најпопуларна новогодишна емисија за 2021 година на [[Златна бубамара на популарноста]].<ref>„[https://republika.mk/scena/estrada/lista-na-site-dobitnici-na-zlatna-bubamara-2019/ Список на сите добитници на Златна Бубамара 2019] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201223041608/https://republika.mk/scena/estrada/lista-na-site-dobitnici-na-zlatna-bubamara-2019/ |date=2020-12-23 }}“. ''Република''. 22 февруари 2019.</ref><ref>„[https://republika.mk/scena/estrada/site-dobitnici-na-zlatna-bubamara-2020/ Сите добитници на „Златна бубамара 2020“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200229150039/https://republika.mk/scena/estrada/site-dobitnici-na-zlatna-bubamara-2020/ |date=2020-02-29 }}“. ''Република''. 28 февруари 2020.</ref><ref>„[https://www.crnobelo.com/novosti/nastani/83937-korona-chao-e-pandemiski-hit-a-im-se-oddade-pochit-i-na-pochinatite-dzvezdi-kako-pomina-zlatna-bubamara-2021 „Корона чао“ е пандемиски хит, а им се оддаде почит и на починатите ѕвезди – Како помина Златна Бубамара 2021?]“. ''Crnobelo.com''. 29 март 2021.</ref><ref>„[https://www.fakulteti.mk/news/13052022/zlatna-bubamara-2022-pod-mototo-zhivnavme-da-sme-zhivi Златна бубамара 2022 под мотото „Живнавме, да сме живи“]“. ''Факултети''. 13 мај 2022.</ref> == Содржина == Серијата следи тројца браќа — Коста, Тони и Миле — кои отвораат хаотичен пансион во [[Македонија]] наречен „Преспав“, финансиран од [[Европска Унија|ЕУ]]. Нивната цел е да го модернизираат местото со „европски стандарди“, но бескрајно се судираат со балканските традиции, мрзливиот кадар и ексцентричните гости. Идеализмот на браќата стигнува до апсурд: правилата имаат обратен ефект, бирократијата преовладува и секој обид да се „вклопи“ во [[Европа]] бучно се расплетува. Во меѓувреме, пансионот станува микрокосмос на борбите во земјата — корупција, поделби меѓу поколенијата и кризи на идентитетот — сето тоа послужено со остра [[сатира]] и духовитост. == Глумечки состав == Вкупниот глумечки состав на серијата „Преспав“ вклучува околу 200 глумци. Табелата во продолжение ги содржи само ликовите што се појавуваат во повеќе од пет епизоди. {| class="wikitable" |+'''🟩главна улога''' '''🟦споредна улога''' '''🟧епизодна улога''' ! rowspan="2" |Глумец ! rowspan="2" |Улога ! colspan="7" |Сезона |- !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 |- |[[Јелена Јованова]] |Јелена Дунимаглова |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |- |[[Игор Ангелов]] |Коста Бузалевски |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |- |[[Тијана Дапчевиќ]] |Ула Бринкман Бузалевска |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |- |[[Васил Зафирчев]] |Марио Домазетовиќ |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |- |[[Игор Стојчевски]] |Тони Бузалевски |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |- | rowspan="2" |[[Владо Јовановски]] |Миле Бузалевски |🟩 | colspan="6" | |- |Мич | colspan="3" | |🟧 |🟩 |🟩 | |- |[[Игор Џамбазов]] |Миле Бузалевски | |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |- |[[Горан Стојановски (глумец)|Горан Стојановски]] |Инспектор Томе Глобоски |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |- |[[Адријан Азири|Адриан Азири]] |Наим |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |- |Дритон Вејсели |Талат Зибери |🟦 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |- |Емра Куртишова Стојанова |Исаура | colspan="2" | |🟧 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |- |[[Владимир Тулиев]] |Дончо | |🟦 |🟦 |🟩 |🟩 |🟩 |🟩 |- |[[Наташа Петровиќ]] |Натали | colspan="4" | |🟩 |🟩 |🟩 |- |[[Јана Маринова]] |Преслава Каменова | colspan="2" | |🟩 | colspan="4" | |- |Димитрија Доксевски |Симче Симов (Ниче) | colspan="6" | |🟩 |- |Береда Решит |Валентин |🟦 |🟦 | |🟦 |🟦 |🟦 |🟦 |- |[[Александар Микиќ]] |Поп Крсто |🟦 |🟧 |🟧 |🟧 |🟧 |🟧 |🟧 |- |[[Зоран Љутков]] |Звонко | colspan="2" | |🟧 |🟧 |🟦 |🟦 | |- |[[Марина Поп Панкова]] |Психолог | colspan="5" | |🟦 | |- |[[Бајрам Северџан]] |Лоренцо |🟦 | |🟧 |🟧 |🟧 | colspan="2" | |- |[[Тања Кочовска]] |Стојна Бузалевска | |🟦 | |🟦 |🟧 | colspan="2" | |- |[[Петар Мирчевски]] |Духот на Гоце | colspan="2" | |🟦 |🟧 |🟧 | colspan="2" | |- |[[Бедија Беговска]] |Духот на Хелга | colspan="2" | |🟧 | colspan="2" | |🟦 |🟧 |} '''Епизодни улоги''' {| class="wikitable sortable" !Глумец !Улога |- |[[Благоја Чоревски]] |Генадиј |- |[[Јовица Михајловски]] |Архелог Славе |- |[[Нино Леви]] |Финансиски инспектор |- |[[Катина Иванова]] |Гатачката Доста |- |Сара Атанасовска |Македонка |- |[[Сашко Коцев]] |Велимир Весељак |- |[[Оливер Митковски]] |Еди Изворски |- |Александар Тодески |Лајтон |- |[[Јана Стојановска]] |Новинарка |- |[[Борче Начев]] |Шиме |- |[[Ѓорѓи Нешкоски]] |Борис |- |Ангела Апостоловска |Марија |- |Јаков Спасов |Џони |- |[[Ирена Ристиќ]] |Лена |- |[[Марија Новак]] |Ката |- |[[Душица Стојановска]] |Гостинка |- |[[Бранко Бенинов]] |Бора Шпиц |- |[[Диме Илиев]] |Иво |- |[[Никола Којо]] |Генералот |- |[[Милорад Ангелов]] |Тасо |- |[[Александар Шехтански]] |Гостинот |- |[[Соња Каранџуловска]] |Гостинка |- |[[Лазе Манасковски]] |Андреја |- |[[Стојна Костовска]] |Тетката на Томе |- |[[Жарко Димоски]] |Американац |- |[[Марија Кондовска]] |Медицинска сестра |- |Филарета Атанасова |Сандра Прокопиева |- |[[Гоце Тодоровски]] |Гостин |- |[[Ирена Илиевска]] |Милена |- |[[Стојан Велков]] |Столе |- |Тони Денковски |Филип |- |[[Наталија Теодосиева]] | |- |[[Антонио Димитриевски]] |Првиот директор |- |[[Салаетин Билал]] |Директорот Таско |- |Фаик Мефаилоски |Вториот директор |- |[[Маја Андоновска]] |Злата |- |[[Чедомир Митевски]] | |- |[[Јордан Симонов]] |Господон Петров |- |Дениз Абдула |Љулзим |- |[[Лазар Бараков]] |Селанец |- |[[Горан Илиќ]] |Војвода |- |[[Миле Вратеовски]] |Полицаец |- |[[Сашо Тасевски]] |Димо |- |Мирослав Петковиќ |Симо |- |[[Сашо Ристовски]] |Полицаец 2 |- |Едмонд Сотир | |- |Маја Љутков |Беса |- |[[Владимир Јачев]] |Тадеј |- |[[Трајче Ѓоргиев]] |Експерт |- |[[Атила Клинче]] | Оџа |- |Емилија Мицевска |Шминкерка |- |[[Александар Степанулески]] |Камерман |- |[[Благој Веселинов]] |Гласот на великиот |- |Бранко Атанасов |Рането |- |[[Изабела Новотни]] |Козметичарка |- |[[Томе Витанов]] |Ранетиот |- |[[Влатко Илиевски]] |Гостин 1 |- |[[Кирил Гравчев]] |Гостин 2 |- |Даријан Петров |Мончето |- |Надица Петрова |Гостинка |- |[[Драгана Левенска]] |Анастасија |- |[[Искра Ветерова]] |Злата |- |Ивана Павлаковиќ |Соња |- |Горан Ников |Камерман |} == Епизоди == === Сезона 1 (2016–17) === Првите петнаесет епизоди од првата сезона се прикажувале секој работен ден во 20:40 часот на [[Телма|ТВ-Телма]]. За време на [[Македонски парламентарни избори (2016)|изборниот период]] се прикажувала по една епизода седмично, а епизодите прикажани на овој начин насловени „Противкандидати“, „Наградна игра“ и „Дуел“ биле прикажани со поднасловот „Преспавполитичка програма“. Од епизодата насловена „Позитивна нула“, прикажувањето на серијата се вратило по стариот распоред, односно секој работен ден во 20:40 часот. Првата сезона започнала со прикажување на 31 октомври 2016, а завршила на 11 јануари 2017 година. {| class="wikitable" align="center" |- ! Број на епизода<br>(во серија) ! Број на епизода<br>(во сезона) ! Епизода ! Сценарио ! Режија ! Датум |- |1 |1 | Преспаф |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Вардан Тозија||31 октомври 2016 |- |2 |2 | Технички прием |Елеонора Венинова |Елеонора Венинова||1 ноември 2016 |- |3 |3 | Мени |Сашо Кокаланов |Вардан Тозија||2 ноември 2016 |- |4 |4 | ЕУ контрола |Сашо Кокаланов |Вардан Тозија||3 ноември 2016 |- |5 |5 | Јаболко на раздорот |Венко Андоновски и Сашо Кокаланов |Даријан Пејовски||4 ноември 2016 |- |6 |6 | Свечено отворање |Елеонора Венинова |Елеонора Венинова||7 ноември 2016 |- |7 |7 | Оџак |Венко Андоновски и Сашо Кокаланов |Даријан Пејовски||8 ноември 2016 |- |8 |8 | Ебола |Елеонора Венинова |Елеонора Венинова||9 ноември 2016 |- |9 |9 | Ракијада |Сашо Кокаланов |Вардан Тозија||10 ноември 2016 |- |10 |10 | Бегалци |Сашо Кокаланов |Вардан Тозија||11 ноември 2016 |- |11 |11|| Гатачка |Венко Андоновски и Сашо Кокаланов |Даријан Пејовски||14 ноември 2016 |- |12 |12|| Рација |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Вардан Тозија||15 ноември 2016 |- |13 |13 | Синдикат |Елеонора Венинова |Елеонора Венинова||16 ноември 2016 |- |14 |14|| Тапија |Венко Андоновски и Сашо Кокаланов |Даријан Пејовски||17 ноември 2016 |- |15 |15|| Опасни врски |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Елеонора Венинова||18 ноември 2016 |- |16 |16|| Противкандидати |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Игор Иванов||26 ноември 2016 |- |17 |17|| Наградна игра |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Игор Иванов||3 декември 2016 |- |18 |18|| Дуел |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Игор Иванов||10 декември 2016 |- |19 |19|| Позитивна Нула |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Вардан Тозија||12 декември 2016 |- |20 |20|| Вегетаријанско ќофте |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Вардан Тозија||13 декември 2016 |- |21 |21|| Мачка и глушец |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Вардан Тозија||14 декември 2016 |- |22 |22|| Риба за Гинис |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Вардан Тозија||15 декември 2016 |- |23 |23|| Последен ден |Елеонора Венинова |Вардан Тозија||16 декември 2016 |- |24 |24|| Рецепционер |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Елеонора Венинова||19 декември 2016 |- |25 |25|| Сигурен кец |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Елеонора Венинова||20 декември 2016 |- |26 |26 |Пансион Ал Капоне |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Елеонора Венинова |21 декември 2016 |- |27 |27 |Артефакт |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Игор Иванов |22 декември 2016 |- |28 |28 |Селфи |Димитар Банов |Игор Иванов |23 декември 2016 |- |29 |29 |Тест за бременост |Елеонора Венинова |Игор Иванов |26 декември 2016 |- |30 |30 |Ерсте либе |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Вардан Тозија |27 декември 2016 |- |31 |31 |Маду Пурнима |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Вардан Тозија |28 декември 2016 |- |32 |32 |Гробно место |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Вардан Тозија |29 декември 2016 |- |33 |33 |Јеховини сведоци |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Даријан Пејовски |2 јануари 2017 |- |34 |34 |Концерт |Димитар Банов |Даријан Пејовски |3 јануари 2017 |- |35 |35 |Гости од Бангладеш |Елеонора Венинова |Елеонора Венинова |4 јануари 2017 |- |36 |36 |Инвеститор |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Вардан Тозија |5 јануари 2017 |- |37 |37 |Пишман аџија |Елеонора Венинова |Елеонора Венинова |6 јануари 2017 |- |38 |38 |Нов дуп за Дупени |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Вардан Тозија |9 јануари 2017 |- |39 |39 |Братски работи |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Вардан Тозија |10 јануари 2017 |- |40 |40 |Машки муабети |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Елеонора Венинова |11 јануари 2017 |} === Сезона 2 (2017–18) === Втората сезона од серијата се прикажувала секој вторник и среда во 19:00 и 22:30 часот на [[24 Вести|Телевизија 24]]. Во оваа сезона, [[Владо Јовановски]] бил заменет од страна на [[Игор Џамбазов]] во улогата на Миле Бузалевски. Втората сезона започнала со прикажување на 26 декември 2017, а завршила на 28 февруари 2018 година. {| class="wikitable" align="center" |- ! Број на епизода<br>(во серија) ! Број на епизода<br>(во сезона) ! Епизода ! Сценарио ! Режија ! Датум |- |41 |1 | Преси — езерското чудовиште |Алек Попов и Дељана Манева |Игор Иванов||26 декември 2017 |- |42 |2 | Македонска нафта |Сашо Кокаланов |Игор Иванов||27 декември 2017 |- |43 |3 |Лихвари |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Игор Иванов |2 јануари 2018 |- |44 |4 |Инспекторка Ленка |Александра Миланова |Игор Иванов |3 јануари 2018 |- |- |45 |5 |Креативен центар |Алек Попов и Дељана Манева |Игор Иванов |9 јануари 2018 |- |46 |6 |Легранд |Елеонора Венинова |Даријан Пејовски |10 јануари 2018 |- |47 |7 |Тајфун |Сашо Кокаланов |Игор Иванов |16 јануари 2018 |- |48 |8 |Поткуп |Елеонора Венинова |Даријан Пејовски |17 јануари 2018 |- |49 |9 |Близнак |Сашо Кокаланов |Игор Иванов |23 јануари 2018 |- |50 |10 |Романтичен викенд |Алек Попов и Дељана Манева |Игор Иванов |24 јануари 2018 |- |51 |11 |Извршител |Елеонора Венинова |Игор Иванов |30 јануари 2018 |- |52 |12 |Крвна одмазда |Алек Попов и Дељана Манева |Игор Иванов |31 јануари 2018 |- |53 |13 |Ловна сезона |Елеонора Венинова |Елеонора Венинова |6 февруари 2018 |- |54 |14 |Стојна се враќа дома |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Игор Иванов |7 февруари 2018 |- |55 |15 |Веслав |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Елеонора Венинова |13 февруари 2018 |- |56 |16 |Стрико од Америка |Елеонора Венинова |Даријан Пејовски |14 февруари 2018 |- |57 |17 |Спор за името |Сашо Кокаланов |Даријан Пејовски |20 февруари 2018 |- |58 |18 |Нудистички ресорт |Алек Попов и Дељана Манева |Даријан Пејовски |21 февруари 2018 |- |59 |19 |Караоке |Елеонора Венинова |Игор Иванов |27 февруари 2018 |- |60 |20 |Збогум |Елеонора Венинова и Сашо Кокаланов |Игор Иванов |28 февруари 2018 |} === Сезона 3 (2018–19) === Третата сезона од серијата се прикажувала секој работен ден во 20:15 часот на [[МРТ 1]]. Во оваа сезона, на глумечкиот состав му се приклучила [[Јана Маринова]] во улогата на новата газдарица Преслава Каменова од [[Бугарија]]. Третата сезона започнала со прикажување на 17 декември 2018, а завршила на 11 јануари 2019. Во оваа сезона била вклучена и посебна тричасовна новогодишна епизода којашто била прикажана на 31 декември 2018 година. Третата сезона започнала со прикажување на 17 декември 2018, а завршила на 11 јануари 2019 година. {| class="wikitable" align="center" |- ! Број на епизода<br>(во серија) ! Број на епизода<br>(во сезона) ! Епизода ! Сценарио ! Режија ! Датум |- |61 |1 | Нов газда |Сашо Кокаланов |Игор Иванов||17 декември 2018 |- |62 |2 | Се враќа живот во Преспав |Сашо Кокаланов и Елеонора Венинова |Вардан Тозија||18 декември 2018 |- |63 |3 |Духот на Гоце |Дељана Манева и Алек Попов |Вардан Тозија |19 декември 2018 |- |64 |4 |Борчот е жив |Сашо Кокаланов |Вардан Тозија |20 декември 2018 |- |- |65 |5 |Егзорцист |Алек Попов и Дељана Манева |Вардан Тозија |21 декември 2018 |- |66 |6 |Селски туризам |Алек Попов и Дељана Манева |Игор Иванов |24 декември 2018 |- |67 |7 |ДНК-анализа |Сашо Кокаланов |Игор Иванов |25 декември 2018 |- |68 |8 |Дива коприва |Елеонора Венинова |Игор Иванов |26 декември 2018 |- |69 |9 |Две дами |Бојан Трифуновски и Сашо Кокаланов |Игор Иванов |27 декември 2018 |- |70 |10 |Бугарски ќебап |Бојан Трифуновски и Сашо Кокаланов |Дина Дума |28 декември 2018 |- | — | — |Новогодишна прослава |Сашо Кокаланов |Игор Иванов и Дина Дума |31 декември 2018 |- |71 |11 |Грне |Елеонора Венинова |Вардан Тозија |1 јануари 2019 |- |72 |12 |Богатството на Миле војвода |Алек Попов и Дељана Манева |Игор Иванов |2 јануари 2019 |- |73 |13 |Неочекуван гостин |Елеонора Венинова |Вардан Тозија |3 јануари 2019 |- |74 |14 |Доста време ерген одев |Александра Миланова |Вардан Тозија |4 јануари 2019 |- |75 |15 |Транзит |Алек Попов и Дељана Манева |Игор Иванов |5 јануари 2019 |- |76 |16 |Тоалетна хартија |Сашо Кокаланов |Игор Иванов |7 јануари 2019 |- |77 |17 |Ромска убавица |Алек Попов и Дељана Манева |Дина Дума |8 јануари 2019 |- |78 |18 |Конгрес |Елеонора Венинова |Вардан Тозија |9 јануари 2019 |- |79 |19 |Штрајк |Елеонора Венинова |Игор Иванов |10 јануари 2019 |- |80 |20 |Ослободување на Преспав |Сашо Кокаланов |Игор Иванов |11 јануари 2019 |} === Сезона 4 (2019–20) === Четвртата сезона од серијата се прикажувала секој работен ден во 20:15 часот на МРТ 1. Во оваа сезона, [[Владимир Тулиев]] во улогата на Дончо и Емра Куртишова во улогата на Исаура, кои во претходните сезони имале епизодна улога, му се приклучиле на глумечкиот состав како едни од главните ликови. Во оваа сезона повторно била вклучена тричасовна новогодишна епизода којашто била прикажана на 31 декември 2019 година, но овојпат истата не била посебна и била дел од снимените 20 епизоди. Четвртата сезона започнала со прикажување на 18 декември 2019, а завршила на 15 јануари 2020 година. {| class="wikitable" align="center" |- ! Број на епизода<br>(во серија) ! Број на епизода<br>(во сезона) ! Епизода ! Сценарио ! Режија ! Датум |- |81 |1 | Рекет |Сашо Кокаланов |Игор Иванов||18 декември 2019 |- |82 |2 | Отказ |Сашо Кокаланов |Игор Иванов||19 декември 2019 |- |83 |3 | Цимерки |Алек Попов и Дељана Манева |Вардан Тозија||20 декември 2019 |- |84 |4 | Кражба |Сашо Кокаланов |Вардан Тозија||23 декември 2019 |- |85 |5 | Виш инспектор |Игор Трајковски |Георги М. Унковски||24 декември 2019 |- |86 |6 | Анонимни алкохоличари |Сашо Кокаланов |Игор Иванов||25 декември 2019 |- |87 |7 | Je suis Миле |Алек Попов и Дељана Манева |Игор Иванов||26 декември 2019 |- |88 |8 | Хипотека |Алек Попов и Дељана Манева |Игор Иванов||27 декември 2019 |- |89 |9 | Филм |Сашо Кокаланов |Вардан Тозија||30 декември 2019 |- |90 |10 | Избор на мис на Преспа<br>(Новогодишна прослава) |Сашо Кокаланов |Игор Иванов||31 декември 2019 |- |91 |11 |Јагне на комитски начин |Алек Попов и Дељана Манева |Вардан Тозија |1 јануари 2020 |- |92 |12 |Трансфер |Огнен Неделковски |Георги М. Унковски |2 јануари 2020 |- |93 |13 |Кладилница |Сашо Кокаланов |Игор Иванов |3 јануари 2020 |- |94 |14 | Кукла |Алек Попов и Дељана Манева |Игор Иванов||6 јануари 2020 |- |95 |15 | Рептил |Алек Попов и Дељана Манева |Вардан Тозија||7 јануари 2020 |- |96 |16 | Нато генерал |Алек Попов и Дељана Манева |Вардан Тозија||8 јануари 2020 |- |97 |17 | Пожар |Артин Селмани |Игор Иванов||9 јануари 2020 |- |98 |18 |Транс тоалет |Игор Трајковски |Георги М. Унковски |10 јануари 2020 |- |99 |19 |Боро и Рамиз |Сашо Кокаланов и Артин Селмани |Игор Иванов |14 јануари 2020 |- |100 |20 |Лицитација |Алек Попов и Дељана Манева |Вардан Тозија |15 јануари 2020 |} ==== Вонредна епизода ==== Во април 2020 година доброволно била снимена вонредна епизода посветена на [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на коронавирус]] со наслов „КОВИД еден без двајсе“, а средствата собрани од маркетинг било најавено дека ќе бидат уплатени во Фондот за борба против Ковид-19. Вонредната епизода била прикажана на 26 април 2020 година во 20:15 часот на МРТ 1.<ref name="независен-2020">„[https://nezavisen.mk/video-prespav-so-vonredna-epizoda-posvetena-na-krizata-so-koronavirusot/ (Видео) „Преспав“ со вонредна епизода посветена на кризата со коронавирусот]“. ''Независен Весник''. 24 април 2020.</ref> {| class="wikitable" align="center" |- ! Број на епизода<br>(во серија) ! Број на епизода<br>(во сезона) ! Епизода ! Сценарио ! Режија ! Датум |- | — | — |КОВИД еден без двајсе |Сашо Кокаланов |Игор Иванов |26 април 2020 |} === Сезона 5 (2020–21) === Петтата сезона од серијата се прикажувала секој работен ден во 20:15 часот на МРТ 1.{{Efn|Последните четири епизоди биле прикажувани со почеток во 22:00 часот поради натпреварите на [[Светско првенство во ракомет за мажи 2021|Светското првенство во ракомет за мажи]].}} Во оваа сезона, [[Владо Јовановски]], кој во првата сезона го глумел ликот на Миле Бузалевски и на крајот на четвртата сезона се појавил како Воин на коњ кој победил на лицитацијата за продажба на пансионот, се вратил во улогата на Мич, а на глумечкиот состав му се приклучила и [[Наташа Петровиќ]] во улогата на стилистката Натали како еден од главните ликови.<ref>„[https://nea.mk/2020/12/12/shto-otkriva-trejlerot-za-najnovata-sezona-od-serijata-prespav/ Што открива трејлерот за најновата сезона од серијата Преспав?] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211026063737/https://nea.mk/2020/12/12/shto-otkriva-trejlerot-za-najnovata-sezona-od-serijata-prespav/ |date=2021-10-26 }}“. ''Неа''. 12 декември 2020.</ref> Во оваа сезона трет пат по ред била вклучена посебна тричасовна новогодишна епизода којашто била прикажана на 31 декември 2020 година. Петтата сезона започнала со прикажување на 18 декември 2020, а завршила на 18 јануари 2021 година. {| class="wikitable" align="center" |- ! Број на епизода<br>(во серија) ! Број на епизода<br>(во сезона) ! Епизода ! Сценарио ! Режија ! Датум |- | 101 | 1 | Миле Први Бузалевски | Сашо Кокаланов и Вардан Тозија | Вардан Тозија | 18 декември 2020 |- | 102 | 2 | Империја | Сашо Кокаланов и Вардан Тозија | Игор Иванов | 21 декември 2020 |- | 103 | 3 | Крвна плазма | Огнен Неделковски и Сашо Кокаланов | Георги М. Унковски | 22 декември 2020 |- | 104 | 4 | Преспански имунитет | Билјана Црвенковска и Вардан Тозија | Вардан Тозија | 23 декември 2020 |- | 105 | 5 | Елитен туризам | Билјана Црвенковска и Вардан Тозија | Вардан Тозија | 24 декември 2020 |- | 106 | 6 | Бјути салон | Артин Селмани | Игор Иванов | 25 декември 2020 |- | 107 | 7 | Стажантка | Георги М. Унковски, Алек Попов и Дељана Манева | Георги М. Унковски | 28 декември 2020 |- | 108 | 8 | Тартуфи | Сашо Кокаланов, Алек Попов и Дељана Манева | Дина Дума | 29 декември 2020 |- | 109 | 9 | Инфлуенсерка | Огнен Неделковски и Сашо Кокаланов | Георги М. Унковски | 30 декември 2020 |- | 110 | 10 | Бал под маски<br>(Новогодишна прослава) | Сашо Кокаланов | Игор Иванов | 31 декември 2020 |- | 111 | 11 | Отворен брак | Артин Селмани | Игор Иванов | 4 јануари 2021 |- | 112 | 12 | Моногамист | Александра Миланова и Сашо Кокаланов | Дина Дума | 5 јануари 2021 |- | 113 | 13 | Банкарот бегалец | Сашо Кокаланов, Алек Попов и Дељана Манева | Игор Иванов | 6 јануари 2021 |- | 114 | 14 | Предизвик | Косара Митиќ | Дина Дума | 8 јануари 2021 |- | 115 | 15 | Млеко од магарица | Артин Селмани и Сашо Кокаланов | Игор Иванов | 11 јануари 2021 |- | 116 | 16 | Акт работилница | Мона Паскалова и Сашо Кокаланов | Георги М. Унковски | 12 јануари 2021 |- | 117 | 17 | Миле vs. Миле | Сашо Кокаланов, Вардан Тозија, Алек Попов и Дељана Манева | Вардан Тозија | 13 јануари 2021 |- | 118 | 18 | Светски, а наш | Сашо Кокаланов и Вардан Тозија | Вардан Тозија | 14 јануари 2021 |- | 119 | 19 | Прана | Мона Паскалова и Сашо Кокаланов | Дина Дума | 15 јануари 2021 |- | 120 | 20 | 5Г | Алек Попов и Дељана Манева | Игор Иванов | 18 јануари 2021 |} === Сезона 6 (2021–22) === Шестата сезона од серијата започнала да се снима во октомври 2021 година.<ref name="независен-2021">„[https://nezavisen.mk/zapochna-so-snimanje-shestata-sezona-na-tv-serijata-prespav/ Започна со снимање шестата сезона на ТВ серијата „Преспав“]“. ''Независен Весник''. 18 октомври 2021.</ref> Епизодите се прикажувале секој работен ден во 20:15 на МРТ 1.{{Efn|Последните четири епизоди биле прикажувани со почеток во 22:00 часот поради натпреварите на [[Европско првенство во ракомет за мажи 2022|Европското првенство во ракомет за мажи]].}}<ref>„[https://nezavisen.mk/shesta-sezona-na-prespav-od-20-dekemvri/ Шеста сезона на „Преспав“ од 20 декември]“. ''Независен''. 29 ноември 2021.</ref> Во оваа сезона четврти пат по ред била вклучена посебна тричасовна новогодишна епизода којашто била прикажана на 31 декември 2021 година. Шестата сезона започнала со прикажување на 20 декември 2021, а завршила на 18 јануари 2022 година. {| class="wikitable" align="center" |- ! Број на епизода<br>(во серија) ! Број на епизода<br>(во сезона) ! Епизода ! Сценарио ! Режија ! Датум |- | 121 | 1 | Нов почеток | Небојша Ромчевиќ и Маја Новељиќ | Игор Иванов | 20 декември 2021 |- | 122 | 2 | Премија | Небојша Ромчевиќ и Маја Новељиќ | Игор Иванов | 21 декември 2021 |- | 123 | 3 | Термална бања | Небојша Ромчевиќ и Маја Новељиќ | Георги М. Унковски | 22 декември 2021 |- | 124 | 4 | Карабина | Миа Николоска | Георги М. Унковски | 23 декември 2021 |- | 125 | 5 | Ние не сме ангели | Небојша Ромчевиќ и Маја Новељиќ | Игор Иванов | 24 декември 2021 |- | 126 | 6 | Професор Марио | Небојша Ромчевиќ и Маја Новељиќ | Игор Иванов | 27 декември 2021 |- | 127 | 7 | Зете, мили зете | Небојша Ромчевиќ и Маја Новељиќ | Дина Дума | 28 декември 2021 |- | 128 | 8 | Тетка од Ресен | Стефан Миленков | Георги М. Унковски | 29 декември 2021 |- | 129 | 9 | Наследнички | Стефан Миленков | Георги М. Унковски | 30 декември 2021 |- | 130 | 10 | Преспав Мјузик Хол<br>(Новогодишна прослава) | Небојша Ромчевиќ и Маја Новељиќ | Игор Иванов | 31 декември 2021 |- | 131 | 11 | В‘лчишта | Небојша Ромчевиќ и Маја Новељиќ | Дина Дума | 3 јануари 2022 |- | 132 | 12 | Нуклеарно оружје | Небојша Ромчевиќ и Маја Новељиќ | Вардан Тозија | 4 јануари 2022 |- | 133 | 13 | Пинк Пантерка | Христијан Крстевски | Вардан Тозија | 5 јануари 2022 |- | 134 | 14 | Искушеничка | Косара Митиќ | Дина Дума | 10 јануари 2022 |- | 135 | 15 | Пансион на годината | Небојша Ромчевиќ и Маја Новељиќ | Вардан Тозија | 11 јануари 2022 |- | 136 | 16 | Месија | Небојша Ромчевиќ и Маја Новељиќ | Вардан Тозија | 12 јануари 2022 |- | 137 | 17 | Двојна игра | Алек Попов и Дељана Манева | Дина Дума | 13 јануари 2022 |- | 138 | 18 | Треска за биткоини | Алек Попов и Дељана Манева | Игор Иванов | 14 јануари 2022 |- | 139 | 19 | Преспанска лигња | Вардан Тозија | Игор Иванов | 17 јануари 2022 |- | 140 | 20 | Дечипирање | Вардан Тозија | Вардан Тозија | 18 јануари 2022 |} === Сезона 7 (2023–24) === Седмата сезона од серијата вклучува 12 епизоди, коишто се прикажуваат во 20:15 на МРТ 1. Во оваа сезона, на глумечкиот состав му се приклучил Димитрија Доксевски во ликот на Ниче.<ref>„[https://konekt.mk/2023/12/18/вечерва-почнува-да-се-емитува-хит-сери/ Вечерва почнува да се емитува хит серијата „Преспав“ со нова 7 сезона]“. ''Конект''. 18 декември 2023.</ref> Последната епизода од седмата сезоната („Свадбата на Јелена“) е музичка епизода. Седмата сезона започнала со прикажување на 18 декември 2023 година. {| class="wikitable" align="center" |- ! Број на епизода<br>(во серија) ! Број на епизода<br>(во сезона) ! Епизода ! Сценарио ! Режија ! Датум |- | 141 | 1 | Струен удар | Сашо Кокаланов | Вардан Тозија | 18 декември 2023 |- | 142 | 2 | Стокхолмски синдром | Сашо Кокаланов | Вардан Тозија | 20 декември 2023 |- | 143 | 3 | Бидаи | Сашо Кокаланов | Вардан Тозија | 22 декември 2023 |- |144 |4 |Табакерата |Сашо Кокаланов |Игор Иванов |25 декември 2023 |- |145 |5 |Крипто Кралица |Сашо Кокаланов<br>Калија Киселички |Игор Иванов |27 декември 2023 |- |146 |6 |Докторанд |Андреј Волкашин |Игор Иванов |29 декември 2023 |- |147 |7 |Излези, Плутоне |Андреј Волкашин<br>Петар Вулчев |Радован Петровиќ |1 јануари 2024 |- |148 |8 |Инспектор ајкула |Андреј Волкашин<br>Петар Вулчев |Вардан Тозија |3 јануари 2024 |- |149 |9 |Чорба од желки |Андреј Волкашин<br>Петар Вулчев |Дина Дума |4 јануари 2024 |- |150 |10 |Ренесансата на Ула |Андреј Волкашин<br>Петар Вулчев |Дина Дума |5 јануари 2024 |- |151 |11 |Магија за дожд |Андреј Волкашин<br>Петар Вулчев<br>Артин Селмани |Дина Дума |8 јануари 2024 |- |152 |12 |Свадбата на Јелена |Андреј Волкашин<br>Петар Вулчев |Игор Иванов |9 јануари 2024 |} == Поврзани производи == === Кујната на Марио === Во април 2021 година било најавено дека во продукција на ОХО ќе започне со прикажување кулинарска емисија со ликовите од серијата насловена „Кујната на Марио“. Прикажувањето на епизодите започнало на 29 април 2021 година на службениот канал на Преспав на [[YouTube]].<ref>З., Ф.. „[https://kajgana.com/oficijalen-trejler-za-kujnata-na-mario Официјален трејлер за „Кујната на Марио“]“. ''Кајгана''. 22 април 2021.</ref> === Куќен притвор === {{главна|Куќен притвор}} Во текот на 2022 година во сопродукција на МРТ и платформата GLEY била снимена ситуациската комедија „[[Куќен притвор]]“, којашто имала за цел да долови детали од личниот живот на инспекторот Томе за време на неговиот престој во куќен притвор по приведувањето на крајот од шестата сезона. Прикажувањето на серијата започнало на 19 септември 2022 година во 20:15 на МРТ 1.<ref>„[https://nezavisen.mk/kukjen-pritvor-nov-sitkom-na-mrt-1/ https://nezavisen.mk/kukjen-pritvor-nov-sitkom-na-mrt-1/]“. ''Независен''. 19 септември 2023.</ref> === Телевизиски реклами === Ликовите од серијата се појавиле и во неколку реклами за маслото за јадење „Брилијант“ коешто го произведува [[Витаминка]] како еден од главните спонзори на серијата.<ref>„[https://faktor.mk/brilijant-na-vitaminka-so-poddrshka-za-serijata-prespav Брилијант на Витаминка со поддршка за серијата „Преспав“]“. ''Фактор''. 29 октомври 2018.</ref> Ликови од серијата се јавуваат и во реклами на „Сетек“, „[[Вива]]“ и „[[Тиквеш (винарија)|Винарија Тиквеш]]“. == Прикажување во странство == === Бугарија === Во Бугарија, серијалот започнал со прикажување на 16 декември 2019 година на БТВ Комеди секој работен ден во 17:00 часот.<ref>„[https://www.btv.bg/gallery/comedy/news/makedonskata-komedija-prespav-zavladjava-btv-comedy-ot-16-dekemvri.html Македонската комедия "Преспав" завладява bTV Comedy от 16 декември]“. ''БТВ''. 5 декември 2019.</ref> == Производство == Серијалот е во производство на ОХО, а се реализира со поддршка на [[Европска Унија|Европската Унија]].<ref name="off.net">„[http://www.off.net.mk/startuva-prespav-na-telma Стартува „Преспав“ на Телма]. ''Off.net.mk''. 27 октомври 2016.</ref> Продуцент на серијата е Пеце Талески, режијата е на Игор Иванов. Режисери на епизоди се: [[Игор Иванов]], Вардан Тозија, Елеонора Венинова, Даријан Пејовски, Дина Дума и Георги М. Унковски. Главен сценарист на серијалот е [[Сашо Кокаланов]], а сценаријата на епизодите се исто така и од: Елеонора Венинова, [[Венко Андоновски]], Димитар Банов, Алек Попов, Дељана Манева, Билјана Црвенковска, Огнен Неделковски, Вардан Тозија, Александра Миланова, Артин Селмани, Косара Митиќ, Мона Паскалова, Небојша Ромчевиќ, Маја Новељиќ, Миа Николоска и Стефан Миленков. Директор на фотографија на прва сезона е Наум Доксевски, на втора Димо Попов, на трета и четврта Дејан Димески, а на петта и шеста сезона Тони Величковски. Монтажер на прва, трета, четврта, петта и шеста сезона е Сашко Потер Мицевски. Музиката е на Мите Димовски од музичкото студио Тралала.<ref name="off.net"/> == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://prespav.mk/ Официјална веб-страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200503124522/http://prespav.mk/ |date=2020-05-03 }} * [https://www.imdb.com/title/tt6197784/?ref_=fn_al_tt_1 Преспав] на [[Семрежна филмска база на податоци|IMDb]] * [https://www.youtube.com/channel/UClR04ZGmctifJxXNHYX0QaQ Преспав] на [[YouTube]] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Преспав}} [[Категорија:Македонски телевизиски серии]] [[Категорија:Македонски дела од 2016 година]] [[Категорија:Македонски дела од 2017 година]] [[Категорија:Македонски дела од 2018 година]] [[Категорија:Македонски дела од 2019 година]] [[Категорија:Македонски дела од 2020 година]] [[Категорија:Македонски дела од 2021 година]] [[Категорија:Македонски дела од 2022 година]] t0z21r9zfhf3arjof37l1l4h2ires2r 0 1170505 5603300 4724798 2026-08-02T17:56:42Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603300 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Sinbad Legend of the Seven Seas logo.svg|мини|Логото во 2003 година]] '''Синбад: Легендата за седумте мориња''' ([[англиски]]: ''Sinbad: Legend of the Seven Seas'') — американски анимиран [[филм]] од [[2003]] година, во [[режија]] на Патрик Гилмор и Тим Џонсон. Гласовите во филмот ги позајмуваат: [[Бред Пит]], [[Кетрин Зета-Џонс]], [[Мишел Фајфер]] итн. ==Содржина== Синбад е најомилениот, но истовремено и најозлогласениот, отпадник кој плови по непрегледните мориња, секогаш во потрага по авантури. На едно патување до крајот на светот, тој мора да се соочи со безброј опасности кои му ги подготвува лошата божица Ерис. Притоа, нему му помага убавата принцеза...<ref>„Синбад: Легендата за седумте мориња“, ''Вест'', година XVII, 6,7 и 8 јануари 2017, стр. 25.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Цртани филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови со Мишел Фајфер]] [[Категорија:Филмови со Кетрин Зета-Џонс]] [[Категорија:Филмови со Бред Пит]] [[Категорија:Филмови од 2003 година]] 8cjczfz0tm7o6yqxcj7qin7n8xkk5kl 0 1171324 5603315 5581172 2026-08-02T18:50:39Z Carshalton 30527 /* Хронологија на репрезентативните настапи */ 5603315 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Родриго Бентанкур | image = [[Податотека:20171114 AUT URU 4518 - Rodrigo Bentancur (cropped) 2.jpg|200px]] | fullname = Родриго Бентанкур Колман | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1997|6|5}} | cityofbirth = {{роден во|Нуева Елвесија|}} | countryofbirth = [[Уругвај]] | nationality = {{flagsport|URU}} [[Уругвај]] | height = {{height|m=1.85}} | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Fb team Tottenham}} | clubnumber = 30 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Boca Juniors}} | years1 = 2015-2017 | caps1 = 51 | goals1 = 1 | clubs1 = {{Fb team Boca Juniors}} | years2 = 2017-2022 | caps2 = 133 | goals2 = 2 | clubs2 = {{Fb team Juventus}} | years3 = 2022- | caps3 = 81 | goals3 = 8 | clubs3 = {{Fb team Tottenham}} | nationalyears1 = 2017 | nationalcaps1 = 14 | nationalgoals1 = 1 | nationalteam1 = {{flagsport|URU}} [[Фудбалска репрезентација на Уругвај под 20 години|Уругвај 20]] | nationalyears2 = 2017- | nationalcaps2 = 67 | nationalgoals2 = 3 | nationalteam2 = {{flagsport|URU}} [[Фудбалска репрезентација на Уругвај|Уругвај]] }} '''Родриго Бентанкур''' (роден на 25 јуни 1997, во [[Нуева Елвесија]]) — [[уругвај]]ски [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Tottenham}} и на [[Фудбалска репрезентација на Уругвај|уругвајската репрезентација]]. ==Биографија== Роден и израснат во [[Нуева Елвесија]], [[Колонија (департман)|департманот Колонија]], Бентанкур ја изгубил својата мајка кога имал само 4 години. Изборот на дресот со број 30 е почит за неа, сеќавајќи се на нејзиниот роденден. Тој бил фудбалски навивач уште од детството, а го израснал неговиот татко и неговата нова партнерка. Во семејството го добил прекарот ''Лоло'',<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2018/10/09/rodrigo-bentancur-juventus-origini-uruguay-madre.html|title=Alle origini di Bentancur, certezza della Juventus|access-date=2 декември 2018}}</ref> додека италијанските весници го идентификувале како ''Принчипе'' (превод на мак. Принц),<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/02-12-2018/juventus-bentancur-principe-centrocampo-mezzala-play-juve-fiorentina-310916063643.shtml|title=Juventus, Bentancur è il principe del centrocampo|access-date=2 декември 2018}}</ref> веројатно сметајќи го за наследник на [[Клаудио Маркизио]], познат по прекарот ''Ил Принчипино'' (превод на мак. Малиот Принц), во средниот ред на {{Fb team (N) Juventus}}. ==Технички карактеристики== Како [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од средниот ред|внатрешен играч од средниот ред]], Бентанкур може да се прилагоди и да ги игра сите улоги во средниот ред, од позицијата со [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|дефанзивни задачи]] до [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|офанзивен играч од средниот ред]], како и [[Среден ред (фудбал)#Мецала|мецала]], позицијата на која најдобро се снаоѓа.<ref name="cds" /><ref name= talento >{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2016/08/11-14273763/calciomercato_ecco_chi_e_bentancur_il_talento_che_piace_a_milan_e_juventus/|title=Calciomercato, ecco chi è Bentancur: il talento che piace a Milan e Juventus|author=Marco Gentile|date=11 август 2016|access-date=12 мај 2017}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/27-11-2019/bentancur-cocco-sarri-cosi-si-preso-juve-ma-quei-gialli-3501426617862.shtml|title=Bentancur, il “cocco” di Sarri: così si è preso la Juve. Ma quei gialli...|access-date=28 ноември 2019}}</ref> Многу технички играч,<ref name= talento /> [[Амбидекстрија|амбидекстер]],<ref name= cds /><ref name="talento" /> и многу силен физички играч од средниот ред,<ref name= cds /><ref name="talento" /><ref name=":0" /> добар во вметнувања и со ефективен дриблинг.<ref name= cds /> Може да се користи и во одбранбената фаза, способен е да притиска и да ги сече додавањата на противниците, но често неговата импулсивност го наведува да прави прекршоци и добива голем број на картони.<ref name=":0" /> ==Клупска кариера== ===Бока Хуниорс=== [[Податотека:Rodrigo Bentancur.jpg|thumb|left|190px|Бентанкур во Бока Хуниорс]] Како дете почнал да игра во клубот Артесано во Нуева Елвесија, но на 9 години татко му го одвел него и неговиот брат на проби во [[ФК Пењарол|Пењарол]], за потоа тој да се приклучи на младинската академија на овој уругвајскиот клуб.<ref name="cds">{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/juve/2017/04/21-24660790/juventus_bentancur_ha_firmato_fino_al_2022/|title=Juventus, Bentancur ha firmato fino al 2022: «Mi manda Tevez, darò il massimo» è considerato uno dei migliori centrocampisti del panorama mondiale|date=21 април 2017|access-date=12 мај 2017}}</ref><ref name="Penarol">{{cite web |url=http://www.goal.com/it/news/3785/generazione-di-fenomeni/2016/09/30/24341842/profilo-rodrigo-bentancur-il-genio-del-boca-che-ha-stregato |title=Profilo - Rodrigo Bentancur, il genio del Boca che ha stregato la Juventus |access-date=11 декември 2017}}</ref> Таму ќе остане три години, пред да се пресели во Аргентина во [[ФК Бока Хуниорс|Бока Хуниорс]]. Своето деби како професионалец го направил на 9 април 2015 година, во натпреварот од [[Копа Либертадорес]] против [[ФК Монтевидео Вондерерс|Монтевидео Вондерерс]] влегувајќи во игра во 69-тата минута во победата со 3-0, по што уследило и неговото деби во [[Примера Дивисион (Аргентина)|првенството]] на 12 април 2017 во натпреварот против [[ФК Нуева Чикаго|Нуева Чикаго]] кој завршил 0-0, влегувајќи на местото на [[Пабло Перес]] во 77-мата минута.<ref name="soccerway2">{{Наведена мрежна страница|url=http://int.soccerway.com/matches/2015/04/12/argentina/primera-division/boca-juniors/ca-nueva-chicago/1978271/|title=Boca Juniors vs. Nueva Chicago - 12 April 2015 - Soccerway|publisher=soccerway.com|accessdate=2015-06-28}}</ref> Во текот на летото на 2015 година, Бентанкур бил вклучен во договорот со кој бил извршен трансферот на [[Карлос Тевес]] од [[ФК Јувентус|Јувентус]] во Бока Хуниорс; како дел од овој договор, екипата на Јувентус се здобила со право да одлучува за купување на Бентанкур, што можело да се оствари до 20 април 2017 година за износ од 9,4 милиони евра.<ref>{{наведени вести|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2015/07/13-2397979/juventus_le_mani_sul_vivaio_del_boca_grazie_a_tevez/|title=Juventus, le mani sul vivaio del Boca grazie a Tevez|publisher=[[Corriere dello Sport - Stadio]]|date=13 јули 2015|accessdate=13 август 2016}}</ref> На крајот на 2015 година, тој бил избран од аргентинскиот весник ''[[Clarín]]'' за играч откровение на годината.<ref name="talento" /> ===Јувентус=== Откако спортскиот директор на Јувентус, [[Џузепе Марота]], потврдил дека Јувентус ќе го искористи своето право за купување на Бентанкур,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/en-ie/news/3923/italy/2016/12/19/30652472/were-working-on-signing-witsel-juventus-ceo-reveals-talks|title=Signing with Bentnacur|date=19 December 2016|access-date=19 December 2016|publisher=GOAL}}</ref> на 3 април 2017 тој стигнал во Торино и ги завршил медицинските тестови истиот ден, по што потпишал петгодишен договор со Јувентус во трајност од 1 јули 2017, до 30 јуни 2022. Своето деби за Јувентус го направил на 26 август 2017, влегувајќи како замена во победата со 4-2 на гости против [[ФК Џенова|Џенова]] во [[Серија А]]. Под водството на тренерот [[Масимилијано Алегри]], својата прва сезона во Јувентус ја завршил со 27 настапи во сите натпреварувања, освојувајќи ги своето прво [[скудето]] и првиот [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]] во кариерата. [[Податотека:Bentancur-juventus-2019 (cropped).jpg|200px|thumb|right|Бентанкур со {{Fb team (N) Juventus}} во 2019.]] На 6 октомври 2018, Бентанкур го постигнал својот прв гол во дресот на Јувентус во победата со 2-0 на гостувањето кај {{Fb team (N) Udinese}} во [[Серија А 2018-2019|Серија А]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.calciomercato.it/news/318824/udinese_juventus_gioia_bentancur_primo_gol_in_bianconero|title=UDINESE-JUVENTUS, GIOIA BENTANCUR: PRIMO GOL IN BIANCONERO|website=www.calciomercato.it|date=6 октомври 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.football-italia.net/128987/bentancur-enjoys-debut-juve-goal |title=Bentancur enjoys debut Juve goal |publisher=Football Italia |date=6 October 2018 |accessdate=6 October 2018 }}</ref> Својот втор гол го постигнал на 1&nbsp;декември, во победата со 3-0 над {{Fb team (N) Fiorentina}} во [[Фиренца]], исто така во Серија А. Во јануари 2019, го освоил својот прв [[Суперкуп на Италија 2018|Суперкуп на Италија]] играјќи 86 минути во победата со 1-0 над {{Fb team (N) Milan}}, а на крајот од сезоната го освоил своето второ скудето со „''бјанконерите''“. На 22 јуни 2019, Бентанкур го продолжил договорот со Јувентус до 2024 година.<ref>{{наведени вести|url=http://sportskoradio903.com.mk/bentakur-go-prodolzhi-dogovorot-so-juventus/|title=Бентакур го продолжи договорот со Јувентус|publisher=Спортско радио 90.3 фм|date=22 јуни 2019|accessdate=1 јули 2019|archive-date=2019-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701192855/http://sportskoradio903.com.mk/bentakur-go-prodolzhi-dogovorot-so-juventus/|url-status=dead}}</ref> На 26 јули 2020, сега со нов тренер [[Маурицио Сари]], Бентанкур го освоил своето трето скудето во кариерата со Јувентус. [[ФК Јувентус сезона 2019-2020|Сезоната 2019-2020]] ја завршил со 43 настапи и еден гол, кој го постигнал во четвртфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|Купот на Италија]] против [[ФК Рома|Рома]] во победата со 3-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/serie-a/juventus/2020/01/23-65898656/pagelle_juve_ronaldo_show_buffon_e_bentancur_da_urlo/|title=Pagelle Juve, Ronaldo show. Buffon e Bentancur da urlo|date=23 јануари 2020|access-date=23 јануари 2020}}</ref> Во сезоната 2020-2021, Бентанкур му помогнал на својот клуб да освои два нови трофеи: [[Суперкуп на Италија 2020|Суперкупот на Италија 2020]] и [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|Купот на Италија]]. Вкупно за Јувентус одиграл 181 натпревар и постигнал 3 гола, освојувајќи седум трофеи за четири и пол години во кои го носел дресот на ''Старата дама''. ===Тотенхем=== На 31 јануари 2022, Бентанкур потпишал три и пол годишен договор со {{Fb team (N) Tottenham}}, во трансфер вреден 19 милиони евра (потенцијално може да се искачи до 25 милиони евра во зависност од одредени бонуси).<ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/january/bentancur-completes-move/|title=Bentancur completes move|website=www.tottenhamhotspur.com|date=31 January 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.juventus.com/en/news/articles/suerte-rodri|title=Suerte, Rodri!|website=www.juventus.com/en|date=31 January 2022}}</ref> Своето деби за ''Спарс'' го направил на 5 февруари 2022, влегувајќи како замена во второто полувреме на местото на [[Хари Винкс]] во победата со 3-1 на домашен терен над [[ФК Брајтон и Хоув Албион|Брајтон]] во четвртата рунда на [[ФА Куп 2021-2022|ФА купот]].<ref>{{cite news|url=https://tothelaneandback.com/2022/02/06/spurs-tottenham-hotspur-manager-antonio-conte-dejan-kulusevski-rodrigo-bentancur-debut-fa-cup-brighton/|title=Conte gives verdict on Tottenham’s new January signings making debut in FA Cup win|publisher=tothelaneandback.com|author=Krishnan Sreekumar|date=6 февруари 2022|access-date=6 февруари 2022}}</ref> Четири дена подоцна, повторно влегувајќи од клупата дебитирал во [[Премиер лига на Англија 2021-2022|Премиер лигата]], заменувајќи го [[Пјер-Емил Хојбјерг]] во поразот на домашен терен од [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] со 2-3.<ref>{{cite tweet |author=Tottenham Hotspur |author-link=Tottenham Hotspur |user=SpursOfficial |number=1491517443520532481 |date=9 February 2022 |title=A Premier League debut for Rodrigo Bentancur. 👏 ➡️ Bentancur ⬅️ Højbjerg ⚪️ 1-1 🟡 (58') https://t.co/T1wLO8Z38u |language=en |access-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209210101/https://twitter.com/SpursOfficial/status/1491517443520532481 |archive-date=9 February 2022 |url-status=live}}</ref> [[File:Lorencio.jpg|thumb|left|Бентанкур играјќи за [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] во 2022 година.]] На 18 септември 2022 година, Бентанкур го постигнал својот прв гол за Тотенхем во победата со 6-2 на домашен терен над [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]] во [[Премиер лига на Англија 2022-2023|Премиер лигата]].<ref>{{Cite web |title=Tottenham 6-2 Leicester: Heung-min Son ends drought with second half hat-trick |url=https://www.skysports.com/football/news/11661/12698875/tottenham-6-2-leicester-heung-min-son-ends-drought-with-second-half-hat-trick |access-date=29 October 2022 |website=Sky Sports |language=en}}</ref> На 26 октомври, тој го спасил Тотенхем од пораз во ремито 1-1 против [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]] со погодок во 80-тата минута, што бил негов прв во кариерата во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]]. Тој ја продолжил својата голгетерска форма три дена подоцна во првенствотото против [[АФК Борнмут|Борнмут]], кога влегувајќи од клупата успеал да го постигне победничкиот гол во судиското надополнување, завршувајќи го камбекот на Спарс од негатива 0-2 до победа 3-2.<ref>{{Cite news |title=Bentancur scores late winner as Spurs fight back |language=en-GB |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/63354914 |access-date=29 October 2022}}</ref> Две недели подоцна, тој постигнал два гола на еден натпревар, во првенствената победа со 4-3 над [[ФК Лидс Јунајтед|Лидс Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/november/story-of-the-match-spurs-4-3-leeds-united/|title=Spurs 4-3 Leeds United|website=Tottenham Hotspur|date=12 November 2022}}</ref> На 11 февруари 2023 година, Бентанкур доживеал [[повреда на предните вкрстени лигаменти]] за време на натпреварот против [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]], која го оддалечила од терените до крајот на сезоната.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2023/feb/12/rodrigo-bentancur-tottenham-out-for-rest-of-season-injury |title=Rodrigo Bentancur out for rest of season in major blow to Tottenham |first=Fabrizio|last= Romano|date= 12 February 2023|work=The Guardian }}</ref> Бентанкур го направил своето враќање на терените на 27 октомври 2023, влегувајќи како замена од клупата за резерви во гостинската победа над {{Fb team (N) Crystal Palace}} (1-2). На 5 јануари 2024 година, во победата со 1-0 над [[ФК Барнли|Барнли]] во [[ФА Куп 2023-2024|ФА Купот]], Бентанкур ја носел [[Капитен|капитенската лента]] на ''Спарс'' во отсуство на стандарните капитени [[Сон Хеунг-мин]], [[Џејмс Мадисон]] и [[Кристијан Ромеро]].<ref name="TottenhamCaptain">{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2024/january/ange-on-bentancur-captaincy-decision/|title=Ange on Bentancur captaincy decision|publisher=[[ФК Тотенхем Хотспар]]|language=en|date=5 јануари 2024|access-date=15 јануари 2024}}</ref> Менаџерот [[Анге Постекоглу]] во врска со тоа изјавил дека „капитенската лента ќе биде некој вид на награда за него, за тешките 8 месеци што ги минал во периодот додека бил поврден“.<ref name="TottenhamCaptain"/> Својот прв гол по враќањето од повредата го постигнал девет дена подоцна, во ремито 2-2 во првенството против {{Fb team (N) Manchester United}} на [[Олд Трафорд]].<ref>{{Cite news |title=Tottenham fight back to earn draw at Man Utd |url=https://www.bbc.com/sport/football/67904868 |access-date=2024-01-15 |work=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> На 18 ноември 2024 година, тој бил казнет со суспензија од седум натпревари и парична казна од 100.000 фунти за расистичка шега на сметка на соиграчот Сон Хеунг-мин за време на интервју за уругвајска телевизија во јуни 2024 година.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/24_novembre_18/bentancur-squalifica-razzismo-son-multa-4d90ef2f-f457-4de0-a3bd-d34c76e1fxlk.shtml|title=Bentancur, frase razzista su Son: squalifica per 7 giornate e multa da 100.000 sterline|website=Corriere della Sera|date=2024-11-18|language=it-IT|access-date=2024-11-18}}</ref> По изјавата двајцата фудбалери јавно објавиле дека ги расчистиле сметките меѓу нив.<ref name=":1" /> На 8 јануари 2025, за време на првиот полуфинален натпревар од Лига купот против {{Fb team (N) Liverpool}} добиен со 1-0, Бентанкур колабирал на теренот по еден обид да ја удри топката со глава по што бил изнесен од теренот со помош на лекарските екипи и заменет од [[Бренан Џонсон]] по само 15 минути игра.<ref name="LiverpoolInjury">{{cite web|url=https://news.sky.com/story/rodrigo-bentancur-tottenham-midfielder-says-all-good-after-worrying-injury-during-liverpool-match-13285843|title=Rodrigo Bentancur: Tottenham midfielder says 'all good' after worrying injury during Liverpool match|publisher=sky news|date=9 јануари 2025|access-date=17 февруари 2025}}</ref> Сепак, следното утро тој самиот се огласил по социјалните мрежи и објавил дека се е во ред со него и дека се чувствува добро.<ref name="LiverpoolInjury"/><ref>{{cite web|url=https://www.sportingnews.com/uk/football/tottenham-hotspur/news/rodrigo-bentancur-breaks-silence-collapse-spurs-vs-liverpool/5d15863b735b259d73e17508|title=Rodrigo Bentancur breaks silence after scary collapse in Spurs vs. Liverpool|publisher=sportingnews.com|language=en|date=9 јануари 2025|access-date=17 февруари 2025}}</ref> На 21 мај 2025 година, тој започнал како стартер во победата од 1-0 против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]]<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.transfermarkt.it/tottenham-hotspur_manchester-united/index/spielbericht/4547807|title=Tottenham Hotspur - Manchester United, 21/05/2025 - UEFA Europa League - Cronaca della partita|website=www.transfermarkt.it|access-date=2026-03-31}}</ref> во [[Финале на УЕФА Лига Европа во 2025 година|финалето]] на [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]].<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/21-05-2025/il-tottenham-vince-l-europa-league-1-0-al-manchester-united-gol-di-johnson.shtml|title=Johnson segna, Vicario para, la noia domina: Europa League al Tottenham, ma è una finalina|website=La Gazzetta dello Sport|access-date=2026-03-31}}</ref> На 20 декември, тој достигнал 100 настапи во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] со [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] за време на поразот со 1-2 од [[ФК Ливерпул|Ливерпул]].<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2025/december/pedro-porro-and-rodrigo-bentancur-reach-100-premier-league-appearances/|title=Pedro Porro and Rodrigo Bentancur reach 100 Premier League appearances|website=Tottenham Hotspur|access-date=2026-03-31}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Бентанкур бил дел од репрезентацијата на [[Фудбалска репрезентација на Уругвај под 20 години|Уругвај под 20 години]] која настапила на [[Јужноамериканско првенство во фудбал за играчи под 20 години 2017|Јужноамериканското првенство за играчи под 20 години 2017]] во [[Еквадор]]. Тој постигнал еден гол на првенството во победата со 3-0 над [[Фудбалска репрезентација на Боливија под 20 години|Боливија]] во првата фаза од турнирот.<ref>[http://depor.com/futbol-internacional/resto-del-mundo/bolivia-vs-uruguay-vivo-directo-online-sudamericano-sub-20-27436 Uruguay clasificó al hexagonal del Sudamericano Sub 20 tras vencer 3-0 a Bolivia] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170128063129/http://depor.com/futbol-internacional/resto-del-mundo/bolivia-vs-uruguay-vivo-directo-online-sudamericano-sub-20-27436 |date=2017-01-28 }} depor.com</ref> Уругвајците на крајот го освоиле првенството, а Бентанкур придонел за тоа со 8 настапи и 1 гол. Неколку месеци подоцна, тој настапил и на [[Светско првенство во фудбал за играчи под 20 години|Светското првенство под 20 години]], каде Уругвај го освоил четвртото место. Во септември 2017 година, тој го добил својот прв повик во [[Фудбалска репрезентација на Уругвај|сениорската репрезентација на Уругвај]] од селекторот [[Оскар Табарес]], за октомвриските квалификациски натпревари за Светското првенство 2018, против [[Фудбалска репрезентација на Венецуела|Венецуела]] и [[Фудбалска репрезентација на Боливија|Боливија]].<ref>{{наведени вести|url=http://gianlucadimarzio.com/it/uruguay-prima-convocazione-per-bentancur-la-lista-completa|title=Uruguay, prima convocazione per Bentancur: la lista completa|website=gianlucadimarzio.com|date=15 септември 2017}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Дебитирал на 5 октомври, на возраст од 20 години, во натпреварот против Венецуела во [[Сан Кристобал]], заменувајќи го [[Кристијан Родригес]] во 65-тата минута од натпреварот.<ref>{{наведени вести|author=Stefano Lanzo|url=http://www.tuttosport.com/news/calcio/serie-a/juventus/2017/10/07-31916695/juventus_bentancur_promosso_anche_da_tabarez/|title=Juventus, Bentancur promosso anche da Tabarez|website=tuttosport.com|date=7 октомври 2017}}</ref> Во мај 2018, Бентанкур се нашол на списокот на играчи на селекторот [[Оскар Табарес]] за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]] во [[Русија]]. Тој ги одиграл сите натпревари на својата репрезентација во [[Светско првенство во фудбал 2018 - група A|групната фаза]] во која Уругвај остварил три победи и со максимален број на бодови се квалификувал за осминафиналето. Во осминафиналето против [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]] во победата со 2-1, Бентанкур му асистирал на [[Единсон Кавани]] за победничкиот погодок на ''Селесте''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.bbc.com/sport/football/44439361#tab-2 |title=Uruguay 2-1 Portugal |publisher=BBC Sport |author1=Gary Rose |date=30 June 2018 |accessdate=10 July 2018 }}</ref> Уругвај бил елиминиран од турнирот по поразот со 2-0 од подоцнежниот шампион [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] во четвртфиналето на 6 јули.<ref>{{Наведена мрежна страница |last1=Bevan |first1=Chris |title=Uruguay 0 France 2 |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44652179 |publisher=BBC Sport |accessdate=6 July 2018 |location=Nizhny Novgorod |date=6 July 2018}}</ref> Следното лето, Табарес го повикал Бентанкур на [[Копа Америка 2019]] во Бразил.<ref>{{наведени вести |url=https://copaamerica2019.live/uruguay-team-squads/ |title=Uruguay Team Squads Copa America 2019 |work=copaamerica2019.live |date=7 March 2019 |accessdate=13 June 2019 |archive-date=2021-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416112817/https://copaamerica2019.live/uruguay-team-squads/ |url-status=dead }}</ref> Таму Уругвај бил елиминиран во четвртфиналето од [[Фудбалска репрезентација на Перу|Перу]] на 29 јуни, по изведување на пенали откако натпреварот завршил 0–0; покрај тоа што Бентанкур бил еден од прецизните изведувачи за својата репрезентација Уругвај загубил со 4–5 на пенали.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/sport/football/48777158 |title=Uruguay 0–0 Peru |work=BBC Sport |date=29 June 2019 |accessdate=30 June 2019 }}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|URU}} {{Cronopar|5-10-2017|Сан Кристобал|VEN|0|0|URU|-|Квалификации за Светско првенство|2018|13={{subon|65}}|14=Сан Кристобал (Венецуела)|15=[[Додаток:Квалификации за Светско првенство во фудбал 2018 КОНМЕБОЛ - резултати и состави (10-18 коло)#Венецуела - Уругвај|дет.]]}} {{Cronopar|10-10-2017|Монтевидео|URU|4|2|BOL|-|Квалификации за Светско првенство|2018|15=[[Додаток:Квалификации за Светско првенство во фудбал 2018 КОНМЕБОЛ - резултати и состави (10-18 коло)#Уругвај - Боливија|дет.]]}} {{Cronopar|10-11-2017|Варшава|POL|0|0|URU|-|Пријателска}} {{Cronopar|14-11-2017|Виена|AUT|2|1|URU|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-3-2018|Нанинг|URU|2|0|CZE|-|Пријателска|13={{suboff|82}}}} {{Cronopar|26-3-2018|Нанинг|WAL|0|1|URU|-|Пријателска|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|8-6-2018|Монетевидео|URU|3|0|UZB|-|Пријателска}} {{Cronopar|15-06-2018|Екатеринбург|EGY|0|1|URU|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|15=[[Светско првенство во фудбал 2018 - група A#Египет - Уругвај|детали]]}} {{Cronopar|20-6-2018|Ростов|URU|1|0|SAU|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|15=[[Светско првенство во фудбал 2018 - група A#Уругвај - Саудиска Арабија|детали]]}} {{Cronopar|25-6-2018|Самара|URU|3|0|RUS|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{yel|59}} {{suboff|63}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2018 - група A#Уругвај - Русија|детали]]}} {{Cronopar|30-6-2018|Сочи|URU|2|1|POR|-|Светско првенство|2018|Осминафинале|13={{suboff|63}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2018 - нокаут фаза#Уругвај – Португалија|детали]]}} {{Cronopar|6-7-2018|Нижни Новгород|URU|0|2|FRA|-|Светско првенство|2018|Четвртфинале|13={{yel|38}} {{suboff|59}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2018 - нокаут фаза#Уругвај – Франција|детали]]}} {{Cronopar|7-9-2018|Лос Анџелес|MEX|1|4|URU|-|Пријателска|13={{yel|38}} {{suboff|74}}}} {{Cronopar|12-10-2018|Сеул|KOR|2|1|URU|-|Пријателска|13={{yel|75}}}} {{Cronopar|16-10-2018|Саитама|JPN|4|3|URU|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|16-11-2018|Лондон|BRA|1|0|URU|-|Пријателска}} {{Cronopar|20-11-2018|Сен Дени|FRA|1|0|URU|-|Пријателска|13={{yel|79}}}} {{Cronopar|22-3-2019|Нанинг|URU|3|0|UZB|-|Пријателска|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|7-6-2019|Монтевидео|URU|3|0|PAN|-|Пријателска|13={{suboff|56}}}} {{Cronopar|16-6-2019|Бело Хоризонте|URU|4|0|ECU|-|Копа Америка|2019|Прва фаза|15=[[Копа Америка 2019 - група Ц#Уругвај - Еквадор|детали]]}} {{Cronopar|20-6-2019|Порто Алегре|URU|2|2|JPN|-|Копа Америка|2019|Прва фаза|15=[[Копа Америка 2019 - група Ц#Уругвај - Јапонија|детали]]}} {{Cronopar|24-6-2019|Рио де Жанеиро|CHL|0|1|URU|-|Копа Америка|2019|Прва фаза|15=[[Копа Америка 2019 - група Ц#Чиле - Уругвај|детали]]}} {{Cronopar|29-6-2019|Салвадор|URU|0|0|PER|-|Копа Америка|2019|Четвртфинале|12=4 – 5|14=Салвадор (Бразил)|15=[[Копа Америка 2019 - нокаут фаза#Уругвај - Перу|детали]]}} {{Cronopar|7-9-2019|Сан Хосе|CRI|1|2|URU|-|Пријателска|13={{suboff|75}}|14=Сан Хосе (Костарика)}} {{Cronopar|10-9-2019|Сент Луис|USA|1|1|URU|-|Пријателска|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|12-10-2019|Монтевидео|URU|1|0|PER|-|Пријателска|13={{subon|67}} {{yel|87}}}} {{Cronopar|15-10-2019|Лима|PER|1|1|URU|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|15-11-2019|Будимпешта|HUN|1|2|URU|-|Пријателска|13={{suboff|53}}}} {{Cronopar|18-11-2019|Тел Авив|ARG|2|2|URU|-|Пријателска|13={{subon|75}}}} {{Cronopar|8-10-2020|Монтевидео|URU|2|1|CHL|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|59}} {{suboff|76}}}} {{Cronopar|13-10-2020|Кито|ECU|4|2|URU|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|13-11-2020|Баранкиља|COL|0|3|URU|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|90+3}}}} {{Cronopar|17-11-2020|Моневидео|URU|0|2|BRA|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|60}}}} {{Cronopar|3-6-2021|Монтевидео|URU|0|0|PAR|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|35}}}} {{Cronopar|18-6-2021|Бразилија|ARG|1|0|URU|-|Копа Америка|2021|Прва фаза|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|24-6-2021|Кујаба|BOL|0|2|URU|-|Копа Америка|2021|Прва фаза|13={{subon|61}}}} {{Cronopar|28-6-2021|Рио де Жанеиро|URU|1|0|PAR|-|Копа Америка|2021|Прва фаза}} {{Cronopar|3-7-2021|Бразилија|URU|0|0|COL|-|Копа Америка|2021|Четвртфинале|dts|2 – 4}} {{Cronofin|73|3}} ==Статистика== ''Статистиката е ажурирана на 23 јануари 2022.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | [[ФК Бока Хуниорс сезона 2015|2015]] || rowspan=3|{{flagsport|ARG}} [[ФК Бока Хуниорс|Бока Хуниорс]] || [[Примера Дивисион (Аргентина) 2015|ПД]] || 18 || 0 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2014-2015|КА]] || 6 || 0 || [[Копа Либертадорес 2015|КЛ]] || 1 || 0 || - || - || - || 25 || 0 |- | [[ФК Бока Хуниорс сезона 2016|2016]] || [[Примера Дивисон (Аргентина) 2016|ПД]] || 11 || 1 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2015-2016|КА]] || 0 || 0 || [[Копа Либертадорес 2016|КЛ]] || 5 || 0 || [[Суперкуп на Аргентина 2015|СА]] || 0 || 0 || 16 || 1 |- | [[ФК Бока Хуниорс сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Примера Дивисон (Аргентина) 2016-2017|ПД]] || 22 || 0 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2016-2017|КА]] || 3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 25 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Бока Хуниорс || 51 || 1 || || 9 || 0 || || 6 || 0 || || 0 || 0 || 66 || 1 |- | [[ФК Јувентус сезона 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="5" | {{flagsport|ITA}} [[ФК Јувентус|Јувентус]] || [[Серија А 2017-2018|А]] || 20 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2017-2018|ЛШ]] || 5 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2017|СИ]] || 0 || 0 || 27 || 0 |- | [[ФК Јувентус сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 31 || 2 ||[[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|ЛШ]] || 7 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2018|СИ]] || 1 || 0 || 40 || 2 |- |[[ФК Јувентус сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Серија А 2019-2020|А]] || 30 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|КИ]] || 5 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2019/20|ЛШ]] || 7 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2019|СИ]] || 1 || 0 || 43 || 1 |- |[[ФК Јувентус сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Серија А 2020-2021|А]] || 33 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|КИ]] || 4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020/21|ЛШ]] || 7 || 0 ||[[Суперкуп на Италија 2020|СИ]] || 1 || 0 || 45 || 0 |- | [[ФК Јувентус сезона 2021-2022|2021-јан. 2022]] || [[Серија А 2021-2022|А]] || 19 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021-2022|ЛШ]] || 5 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2021|СИ]] || 1 || 0 || 26 || 0 |- ! colspan="3" |Вкупно Јувентус || 133 || 2 || || 13 || 1 || || 31 || 0 || || 4 || 0 || 181 || 3 |- |[[ФК Тотенхем Хотспар сезона 2021-2022|јан.-јун. 2022]] || rowspan="5" |{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Tottenham}} || [[Премиер лига на Англија 2021-2022|ПЛ]] || 17 || 0 || [[ФА Куп 2021-2022|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2021-2022|ЛК]] || 1+0 || 0 || [[УЕФА Лига на конференции 2021-2022|ЛК]] || - || - || - || - || - || 18 || 0 |- |[[ФК Тотенхем Хотспар сезона 2022-2023|2022-2023]] || [[Премиер лига на Англија 2022-2023|ПЛ]] || 18 || 5 || [[ФА Куп 2022-2023|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2022-2023|ЛК]] || 1+1 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || 6 || 1 || - || - || - || 26 || 6 |- || [[ФК Тотенхем Хотспар сезона 2023-2024|2023-2024]] || [[Премиер лига на Англија 2023-2024|ПЛ]] || 23 || 1 || [[ФА Куп 2023-2024|ФА Куп]]+[[Лига куп на Англија 2023-2024|ЛК]] || 2+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 25 || 1 |- || [[ФК Тотенхем Хотспар сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Премиер лига на Англија 2024-2025|ПЛ]] || 26 || 2 || [[ФА Куп 2024-2025|ФА Куп]]+[[Лига куп на Англија 2024-2025|ЛК]] || 1+4 || 0+0 || [[УЕФА Лига Европа 2024-2025|ЛЕ]] || 13 || 0 || - || - || - || 44 || 2 |- || [[ФК Тотенхем Хотспар сезона 2025-2026|2025-2026]] || [[Премиер лига на Англија 2024-2025|ПЛ]] || 20 || 1 || [[ФА Куп 2024-2025|ФА Куп]]+[[Лига куп на Англија 2024-2025|ЛК]] || 0+2 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || 5 || 0 || [[Суперкуп на УЕФА 2025|СУ]] || 1 || 0 || 28 || 1 |- ! colspan="3" |Вкупно Тотенхем|| 104 || 9 || || 12 || 0 || || 24 || 1 || || 1 || 0 || 141 || 10 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 288 || 12 || || 34 || 1 || || 61 || 1 || || 5 || 0 || 388 || 14 |} ===Репрезентативна статистика=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan="9"|{{flagsport|URU}} [[Фудбалска репрезентација на Уругвај|Уругвај]] |2017||4||0 |- |2018||13||0 |- |2019||12||0 |- |2020||4||0 |- |2021||12||0 |- |2022||9||1 |- |2023||2||0 |- |2024||10||2 |- |2025||2||0 |- !colspan="2"|Вкупно!!68!!3 |} ==Титули== ===Клупски=== ==== {{flagsport|ARG}} Бока Хуниорс ==== *'''[[Примера Дивисион (Аргентина)|Примера Дивисион]]''' : 1 : 2015 *'''[[Фудбалски куп на Аргентина|Куп на Аргентина]]''' : 1 : 2014-2015 ==== {{flagsport|ITA}} Јувентус ==== *'''{{Трофеј-Скудето}} [[Серија А]]''' : 3 : [[Серија А 2017-2018|2017-2018]], [[Серија А 2018-2019|2018-2019]], [[Серија А 2019-2020|2019-2020]] *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|2017-2018]], [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|2020-2021]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија]]''' : 2 : [[Суперкуп на Италија 2018|2018]], [[Суперкуп на Италија 2020|2020]] ==== {{flagsport|ENG}} Тотенхем ==== *'''{{Трофеј-Куп на УЕФА}} [[УЕФА Лига Европа]]''' : 1 : 2024-2025 ===Репрезентативни=== ; {{flagsport|URU}} Уругвај под 20 години *'''[[Јужноамериканско првенство во фудбал за играчи под 20 години|Јужноамериканското првенство за играчи под 20 години]]''' : 1 : [[Јужноамериканско првенство во фудбал за играчи под 20 години 2017|Еквадор 2017]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Уругвај |image3= Flag of Uruguay.svg }} *[http://us.soccerway.com/players/rodrigo-bentancur/396178/ Родриго Бентанкур на soccerway] *[http://www.transfermarkt.com/rodrigo-bentancur/profil/spieler/354362 Родриго Бентанкур на transfermarkt] {{Navboxes |bg= #87cefa |fg= black |title= Состави на Уругвај |list1= {{Состав на Уругвај на СП фудбал 2018}} {{Состав на Уругвај на Копа Америка 2019}} {{Состав на Уругвај на СП фудбал 2022}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бентанкур, Родриго}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Уругвајски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бока Хуниорс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Тотенхем]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 1997 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 9wn81yrcjsgjf9d9ckn92ancylqgkdc 5603316 5603315 2026-08-02T18:51:12Z Carshalton 30527 /* Хронологија на репрезентативните настапи */ 5603316 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Родриго Бентанкур | image = [[Податотека:20171114 AUT URU 4518 - Rodrigo Bentancur (cropped) 2.jpg|200px]] | fullname = Родриго Бентанкур Колман | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1997|6|5}} | cityofbirth = {{роден во|Нуева Елвесија|}} | countryofbirth = [[Уругвај]] | nationality = {{flagsport|URU}} [[Уругвај]] | height = {{height|m=1.85}} | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Fb team Tottenham}} | clubnumber = 30 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Boca Juniors}} | years1 = 2015-2017 | caps1 = 51 | goals1 = 1 | clubs1 = {{Fb team Boca Juniors}} | years2 = 2017-2022 | caps2 = 133 | goals2 = 2 | clubs2 = {{Fb team Juventus}} | years3 = 2022- | caps3 = 81 | goals3 = 8 | clubs3 = {{Fb team Tottenham}} | nationalyears1 = 2017 | nationalcaps1 = 14 | nationalgoals1 = 1 | nationalteam1 = {{flagsport|URU}} [[Фудбалска репрезентација на Уругвај под 20 години|Уругвај 20]] | nationalyears2 = 2017- | nationalcaps2 = 67 | nationalgoals2 = 3 | nationalteam2 = {{flagsport|URU}} [[Фудбалска репрезентација на Уругвај|Уругвај]] }} '''Родриго Бентанкур''' (роден на 25 јуни 1997, во [[Нуева Елвесија]]) — [[уругвај]]ски [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Tottenham}} и на [[Фудбалска репрезентација на Уругвај|уругвајската репрезентација]]. ==Биографија== Роден и израснат во [[Нуева Елвесија]], [[Колонија (департман)|департманот Колонија]], Бентанкур ја изгубил својата мајка кога имал само 4 години. Изборот на дресот со број 30 е почит за неа, сеќавајќи се на нејзиниот роденден. Тој бил фудбалски навивач уште од детството, а го израснал неговиот татко и неговата нова партнерка. Во семејството го добил прекарот ''Лоло'',<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2018/10/09/rodrigo-bentancur-juventus-origini-uruguay-madre.html|title=Alle origini di Bentancur, certezza della Juventus|access-date=2 декември 2018}}</ref> додека италијанските весници го идентификувале како ''Принчипе'' (превод на мак. Принц),<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/02-12-2018/juventus-bentancur-principe-centrocampo-mezzala-play-juve-fiorentina-310916063643.shtml|title=Juventus, Bentancur è il principe del centrocampo|access-date=2 декември 2018}}</ref> веројатно сметајќи го за наследник на [[Клаудио Маркизио]], познат по прекарот ''Ил Принчипино'' (превод на мак. Малиот Принц), во средниот ред на {{Fb team (N) Juventus}}. ==Технички карактеристики== Како [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од средниот ред|внатрешен играч од средниот ред]], Бентанкур може да се прилагоди и да ги игра сите улоги во средниот ред, од позицијата со [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|дефанзивни задачи]] до [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|офанзивен играч од средниот ред]], како и [[Среден ред (фудбал)#Мецала|мецала]], позицијата на која најдобро се снаоѓа.<ref name="cds" /><ref name= talento >{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2016/08/11-14273763/calciomercato_ecco_chi_e_bentancur_il_talento_che_piace_a_milan_e_juventus/|title=Calciomercato, ecco chi è Bentancur: il talento che piace a Milan e Juventus|author=Marco Gentile|date=11 август 2016|access-date=12 мај 2017}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/27-11-2019/bentancur-cocco-sarri-cosi-si-preso-juve-ma-quei-gialli-3501426617862.shtml|title=Bentancur, il “cocco” di Sarri: così si è preso la Juve. Ma quei gialli...|access-date=28 ноември 2019}}</ref> Многу технички играч,<ref name= talento /> [[Амбидекстрија|амбидекстер]],<ref name= cds /><ref name="talento" /> и многу силен физички играч од средниот ред,<ref name= cds /><ref name="talento" /><ref name=":0" /> добар во вметнувања и со ефективен дриблинг.<ref name= cds /> Може да се користи и во одбранбената фаза, способен е да притиска и да ги сече додавањата на противниците, но често неговата импулсивност го наведува да прави прекршоци и добива голем број на картони.<ref name=":0" /> ==Клупска кариера== ===Бока Хуниорс=== [[Податотека:Rodrigo Bentancur.jpg|thumb|left|190px|Бентанкур во Бока Хуниорс]] Како дете почнал да игра во клубот Артесано во Нуева Елвесија, но на 9 години татко му го одвел него и неговиот брат на проби во [[ФК Пењарол|Пењарол]], за потоа тој да се приклучи на младинската академија на овој уругвајскиот клуб.<ref name="cds">{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/juve/2017/04/21-24660790/juventus_bentancur_ha_firmato_fino_al_2022/|title=Juventus, Bentancur ha firmato fino al 2022: «Mi manda Tevez, darò il massimo» è considerato uno dei migliori centrocampisti del panorama mondiale|date=21 април 2017|access-date=12 мај 2017}}</ref><ref name="Penarol">{{cite web |url=http://www.goal.com/it/news/3785/generazione-di-fenomeni/2016/09/30/24341842/profilo-rodrigo-bentancur-il-genio-del-boca-che-ha-stregato |title=Profilo - Rodrigo Bentancur, il genio del Boca che ha stregato la Juventus |access-date=11 декември 2017}}</ref> Таму ќе остане три години, пред да се пресели во Аргентина во [[ФК Бока Хуниорс|Бока Хуниорс]]. Своето деби како професионалец го направил на 9 април 2015 година, во натпреварот од [[Копа Либертадорес]] против [[ФК Монтевидео Вондерерс|Монтевидео Вондерерс]] влегувајќи во игра во 69-тата минута во победата со 3-0, по што уследило и неговото деби во [[Примера Дивисион (Аргентина)|првенството]] на 12 април 2017 во натпреварот против [[ФК Нуева Чикаго|Нуева Чикаго]] кој завршил 0-0, влегувајќи на местото на [[Пабло Перес]] во 77-мата минута.<ref name="soccerway2">{{Наведена мрежна страница|url=http://int.soccerway.com/matches/2015/04/12/argentina/primera-division/boca-juniors/ca-nueva-chicago/1978271/|title=Boca Juniors vs. Nueva Chicago - 12 April 2015 - Soccerway|publisher=soccerway.com|accessdate=2015-06-28}}</ref> Во текот на летото на 2015 година, Бентанкур бил вклучен во договорот со кој бил извршен трансферот на [[Карлос Тевес]] од [[ФК Јувентус|Јувентус]] во Бока Хуниорс; како дел од овој договор, екипата на Јувентус се здобила со право да одлучува за купување на Бентанкур, што можело да се оствари до 20 април 2017 година за износ од 9,4 милиони евра.<ref>{{наведени вести|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2015/07/13-2397979/juventus_le_mani_sul_vivaio_del_boca_grazie_a_tevez/|title=Juventus, le mani sul vivaio del Boca grazie a Tevez|publisher=[[Corriere dello Sport - Stadio]]|date=13 јули 2015|accessdate=13 август 2016}}</ref> На крајот на 2015 година, тој бил избран од аргентинскиот весник ''[[Clarín]]'' за играч откровение на годината.<ref name="talento" /> ===Јувентус=== Откако спортскиот директор на Јувентус, [[Џузепе Марота]], потврдил дека Јувентус ќе го искористи своето право за купување на Бентанкур,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/en-ie/news/3923/italy/2016/12/19/30652472/were-working-on-signing-witsel-juventus-ceo-reveals-talks|title=Signing with Bentnacur|date=19 December 2016|access-date=19 December 2016|publisher=GOAL}}</ref> на 3 април 2017 тој стигнал во Торино и ги завршил медицинските тестови истиот ден, по што потпишал петгодишен договор со Јувентус во трајност од 1 јули 2017, до 30 јуни 2022. Своето деби за Јувентус го направил на 26 август 2017, влегувајќи како замена во победата со 4-2 на гости против [[ФК Џенова|Џенова]] во [[Серија А]]. Под водството на тренерот [[Масимилијано Алегри]], својата прва сезона во Јувентус ја завршил со 27 настапи во сите натпреварувања, освојувајќи ги своето прво [[скудето]] и првиот [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]] во кариерата. [[Податотека:Bentancur-juventus-2019 (cropped).jpg|200px|thumb|right|Бентанкур со {{Fb team (N) Juventus}} во 2019.]] На 6 октомври 2018, Бентанкур го постигнал својот прв гол во дресот на Јувентус во победата со 2-0 на гостувањето кај {{Fb team (N) Udinese}} во [[Серија А 2018-2019|Серија А]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.calciomercato.it/news/318824/udinese_juventus_gioia_bentancur_primo_gol_in_bianconero|title=UDINESE-JUVENTUS, GIOIA BENTANCUR: PRIMO GOL IN BIANCONERO|website=www.calciomercato.it|date=6 октомври 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.football-italia.net/128987/bentancur-enjoys-debut-juve-goal |title=Bentancur enjoys debut Juve goal |publisher=Football Italia |date=6 October 2018 |accessdate=6 October 2018 }}</ref> Својот втор гол го постигнал на 1&nbsp;декември, во победата со 3-0 над {{Fb team (N) Fiorentina}} во [[Фиренца]], исто така во Серија А. Во јануари 2019, го освоил својот прв [[Суперкуп на Италија 2018|Суперкуп на Италија]] играјќи 86 минути во победата со 1-0 над {{Fb team (N) Milan}}, а на крајот од сезоната го освоил своето второ скудето со „''бјанконерите''“. На 22 јуни 2019, Бентанкур го продолжил договорот со Јувентус до 2024 година.<ref>{{наведени вести|url=http://sportskoradio903.com.mk/bentakur-go-prodolzhi-dogovorot-so-juventus/|title=Бентакур го продолжи договорот со Јувентус|publisher=Спортско радио 90.3 фм|date=22 јуни 2019|accessdate=1 јули 2019|archive-date=2019-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701192855/http://sportskoradio903.com.mk/bentakur-go-prodolzhi-dogovorot-so-juventus/|url-status=dead}}</ref> На 26 јули 2020, сега со нов тренер [[Маурицио Сари]], Бентанкур го освоил своето трето скудето во кариерата со Јувентус. [[ФК Јувентус сезона 2019-2020|Сезоната 2019-2020]] ја завршил со 43 настапи и еден гол, кој го постигнал во четвртфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|Купот на Италија]] против [[ФК Рома|Рома]] во победата со 3-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/serie-a/juventus/2020/01/23-65898656/pagelle_juve_ronaldo_show_buffon_e_bentancur_da_urlo/|title=Pagelle Juve, Ronaldo show. Buffon e Bentancur da urlo|date=23 јануари 2020|access-date=23 јануари 2020}}</ref> Во сезоната 2020-2021, Бентанкур му помогнал на својот клуб да освои два нови трофеи: [[Суперкуп на Италија 2020|Суперкупот на Италија 2020]] и [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|Купот на Италија]]. Вкупно за Јувентус одиграл 181 натпревар и постигнал 3 гола, освојувајќи седум трофеи за четири и пол години во кои го носел дресот на ''Старата дама''. ===Тотенхем=== На 31 јануари 2022, Бентанкур потпишал три и пол годишен договор со {{Fb team (N) Tottenham}}, во трансфер вреден 19 милиони евра (потенцијално може да се искачи до 25 милиони евра во зависност од одредени бонуси).<ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/january/bentancur-completes-move/|title=Bentancur completes move|website=www.tottenhamhotspur.com|date=31 January 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.juventus.com/en/news/articles/suerte-rodri|title=Suerte, Rodri!|website=www.juventus.com/en|date=31 January 2022}}</ref> Своето деби за ''Спарс'' го направил на 5 февруари 2022, влегувајќи како замена во второто полувреме на местото на [[Хари Винкс]] во победата со 3-1 на домашен терен над [[ФК Брајтон и Хоув Албион|Брајтон]] во четвртата рунда на [[ФА Куп 2021-2022|ФА купот]].<ref>{{cite news|url=https://tothelaneandback.com/2022/02/06/spurs-tottenham-hotspur-manager-antonio-conte-dejan-kulusevski-rodrigo-bentancur-debut-fa-cup-brighton/|title=Conte gives verdict on Tottenham’s new January signings making debut in FA Cup win|publisher=tothelaneandback.com|author=Krishnan Sreekumar|date=6 февруари 2022|access-date=6 февруари 2022}}</ref> Четири дена подоцна, повторно влегувајќи од клупата дебитирал во [[Премиер лига на Англија 2021-2022|Премиер лигата]], заменувајќи го [[Пјер-Емил Хојбјерг]] во поразот на домашен терен од [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] со 2-3.<ref>{{cite tweet |author=Tottenham Hotspur |author-link=Tottenham Hotspur |user=SpursOfficial |number=1491517443520532481 |date=9 February 2022 |title=A Premier League debut for Rodrigo Bentancur. 👏 ➡️ Bentancur ⬅️ Højbjerg ⚪️ 1-1 🟡 (58') https://t.co/T1wLO8Z38u |language=en |access-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209210101/https://twitter.com/SpursOfficial/status/1491517443520532481 |archive-date=9 February 2022 |url-status=live}}</ref> [[File:Lorencio.jpg|thumb|left|Бентанкур играјќи за [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] во 2022 година.]] На 18 септември 2022 година, Бентанкур го постигнал својот прв гол за Тотенхем во победата со 6-2 на домашен терен над [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]] во [[Премиер лига на Англија 2022-2023|Премиер лигата]].<ref>{{Cite web |title=Tottenham 6-2 Leicester: Heung-min Son ends drought with second half hat-trick |url=https://www.skysports.com/football/news/11661/12698875/tottenham-6-2-leicester-heung-min-son-ends-drought-with-second-half-hat-trick |access-date=29 October 2022 |website=Sky Sports |language=en}}</ref> На 26 октомври, тој го спасил Тотенхем од пораз во ремито 1-1 против [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]] со погодок во 80-тата минута, што бил негов прв во кариерата во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]]. Тој ја продолжил својата голгетерска форма три дена подоцна во првенствотото против [[АФК Борнмут|Борнмут]], кога влегувајќи од клупата успеал да го постигне победничкиот гол во судиското надополнување, завршувајќи го камбекот на Спарс од негатива 0-2 до победа 3-2.<ref>{{Cite news |title=Bentancur scores late winner as Spurs fight back |language=en-GB |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/63354914 |access-date=29 October 2022}}</ref> Две недели подоцна, тој постигнал два гола на еден натпревар, во првенствената победа со 4-3 над [[ФК Лидс Јунајтед|Лидс Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2022/november/story-of-the-match-spurs-4-3-leeds-united/|title=Spurs 4-3 Leeds United|website=Tottenham Hotspur|date=12 November 2022}}</ref> На 11 февруари 2023 година, Бентанкур доживеал [[повреда на предните вкрстени лигаменти]] за време на натпреварот против [[ФК Лестер Сити|Лестер Сити]], која го оддалечила од терените до крајот на сезоната.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2023/feb/12/rodrigo-bentancur-tottenham-out-for-rest-of-season-injury |title=Rodrigo Bentancur out for rest of season in major blow to Tottenham |first=Fabrizio|last= Romano|date= 12 February 2023|work=The Guardian }}</ref> Бентанкур го направил своето враќање на терените на 27 октомври 2023, влегувајќи како замена од клупата за резерви во гостинската победа над {{Fb team (N) Crystal Palace}} (1-2). На 5 јануари 2024 година, во победата со 1-0 над [[ФК Барнли|Барнли]] во [[ФА Куп 2023-2024|ФА Купот]], Бентанкур ја носел [[Капитен|капитенската лента]] на ''Спарс'' во отсуство на стандарните капитени [[Сон Хеунг-мин]], [[Џејмс Мадисон]] и [[Кристијан Ромеро]].<ref name="TottenhamCaptain">{{cite web|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2024/january/ange-on-bentancur-captaincy-decision/|title=Ange on Bentancur captaincy decision|publisher=[[ФК Тотенхем Хотспар]]|language=en|date=5 јануари 2024|access-date=15 јануари 2024}}</ref> Менаџерот [[Анге Постекоглу]] во врска со тоа изјавил дека „капитенската лента ќе биде некој вид на награда за него, за тешките 8 месеци што ги минал во периодот додека бил поврден“.<ref name="TottenhamCaptain"/> Својот прв гол по враќањето од повредата го постигнал девет дена подоцна, во ремито 2-2 во првенството против {{Fb team (N) Manchester United}} на [[Олд Трафорд]].<ref>{{Cite news |title=Tottenham fight back to earn draw at Man Utd |url=https://www.bbc.com/sport/football/67904868 |access-date=2024-01-15 |work=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> На 18 ноември 2024 година, тој бил казнет со суспензија од седум натпревари и парична казна од 100.000 фунти за расистичка шега на сметка на соиграчот Сон Хеунг-мин за време на интервју за уругвајска телевизија во јуни 2024 година.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/24_novembre_18/bentancur-squalifica-razzismo-son-multa-4d90ef2f-f457-4de0-a3bd-d34c76e1fxlk.shtml|title=Bentancur, frase razzista su Son: squalifica per 7 giornate e multa da 100.000 sterline|website=Corriere della Sera|date=2024-11-18|language=it-IT|access-date=2024-11-18}}</ref> По изјавата двајцата фудбалери јавно објавиле дека ги расчистиле сметките меѓу нив.<ref name=":1" /> На 8 јануари 2025, за време на првиот полуфинален натпревар од Лига купот против {{Fb team (N) Liverpool}} добиен со 1-0, Бентанкур колабирал на теренот по еден обид да ја удри топката со глава по што бил изнесен од теренот со помош на лекарските екипи и заменет од [[Бренан Џонсон]] по само 15 минути игра.<ref name="LiverpoolInjury">{{cite web|url=https://news.sky.com/story/rodrigo-bentancur-tottenham-midfielder-says-all-good-after-worrying-injury-during-liverpool-match-13285843|title=Rodrigo Bentancur: Tottenham midfielder says 'all good' after worrying injury during Liverpool match|publisher=sky news|date=9 јануари 2025|access-date=17 февруари 2025}}</ref> Сепак, следното утро тој самиот се огласил по социјалните мрежи и објавил дека се е во ред со него и дека се чувствува добро.<ref name="LiverpoolInjury"/><ref>{{cite web|url=https://www.sportingnews.com/uk/football/tottenham-hotspur/news/rodrigo-bentancur-breaks-silence-collapse-spurs-vs-liverpool/5d15863b735b259d73e17508|title=Rodrigo Bentancur breaks silence after scary collapse in Spurs vs. Liverpool|publisher=sportingnews.com|language=en|date=9 јануари 2025|access-date=17 февруари 2025}}</ref> На 21 мај 2025 година, тој започнал како стартер во победата од 1-0 против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]]<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.transfermarkt.it/tottenham-hotspur_manchester-united/index/spielbericht/4547807|title=Tottenham Hotspur - Manchester United, 21/05/2025 - UEFA Europa League - Cronaca della partita|website=www.transfermarkt.it|access-date=2026-03-31}}</ref> во [[Финале на УЕФА Лига Европа во 2025 година|финалето]] на [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]].<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/21-05-2025/il-tottenham-vince-l-europa-league-1-0-al-manchester-united-gol-di-johnson.shtml|title=Johnson segna, Vicario para, la noia domina: Europa League al Tottenham, ma è una finalina|website=La Gazzetta dello Sport|access-date=2026-03-31}}</ref> На 20 декември, тој достигнал 100 настапи во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] со [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] за време на поразот со 1-2 од [[ФК Ливерпул|Ливерпул]].<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2025/december/pedro-porro-and-rodrigo-bentancur-reach-100-premier-league-appearances/|title=Pedro Porro and Rodrigo Bentancur reach 100 Premier League appearances|website=Tottenham Hotspur|access-date=2026-03-31}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Бентанкур бил дел од репрезентацијата на [[Фудбалска репрезентација на Уругвај под 20 години|Уругвај под 20 години]] која настапила на [[Јужноамериканско првенство во фудбал за играчи под 20 години 2017|Јужноамериканското првенство за играчи под 20 години 2017]] во [[Еквадор]]. Тој постигнал еден гол на првенството во победата со 3-0 над [[Фудбалска репрезентација на Боливија под 20 години|Боливија]] во првата фаза од турнирот.<ref>[http://depor.com/futbol-internacional/resto-del-mundo/bolivia-vs-uruguay-vivo-directo-online-sudamericano-sub-20-27436 Uruguay clasificó al hexagonal del Sudamericano Sub 20 tras vencer 3-0 a Bolivia] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170128063129/http://depor.com/futbol-internacional/resto-del-mundo/bolivia-vs-uruguay-vivo-directo-online-sudamericano-sub-20-27436 |date=2017-01-28 }} depor.com</ref> Уругвајците на крајот го освоиле првенството, а Бентанкур придонел за тоа со 8 настапи и 1 гол. Неколку месеци подоцна, тој настапил и на [[Светско првенство во фудбал за играчи под 20 години|Светското првенство под 20 години]], каде Уругвај го освоил четвртото место. Во септември 2017 година, тој го добил својот прв повик во [[Фудбалска репрезентација на Уругвај|сениорската репрезентација на Уругвај]] од селекторот [[Оскар Табарес]], за октомвриските квалификациски натпревари за Светското првенство 2018, против [[Фудбалска репрезентација на Венецуела|Венецуела]] и [[Фудбалска репрезентација на Боливија|Боливија]].<ref>{{наведени вести|url=http://gianlucadimarzio.com/it/uruguay-prima-convocazione-per-bentancur-la-lista-completa|title=Uruguay, prima convocazione per Bentancur: la lista completa|website=gianlucadimarzio.com|date=15 септември 2017}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Дебитирал на 5 октомври, на возраст од 20 години, во натпреварот против Венецуела во [[Сан Кристобал]], заменувајќи го [[Кристијан Родригес]] во 65-тата минута од натпреварот.<ref>{{наведени вести|author=Stefano Lanzo|url=http://www.tuttosport.com/news/calcio/serie-a/juventus/2017/10/07-31916695/juventus_bentancur_promosso_anche_da_tabarez/|title=Juventus, Bentancur promosso anche da Tabarez|website=tuttosport.com|date=7 октомври 2017}}</ref> Во мај 2018, Бентанкур се нашол на списокот на играчи на селекторот [[Оскар Табарес]] за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]] во [[Русија]]. Тој ги одиграл сите натпревари на својата репрезентација во [[Светско првенство во фудбал 2018 - група A|групната фаза]] во која Уругвај остварил три победи и со максимален број на бодови се квалификувал за осминафиналето. Во осминафиналето против [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]] во победата со 2-1, Бентанкур му асистирал на [[Единсон Кавани]] за победничкиот погодок на ''Селесте''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.bbc.com/sport/football/44439361#tab-2 |title=Uruguay 2-1 Portugal |publisher=BBC Sport |author1=Gary Rose |date=30 June 2018 |accessdate=10 July 2018 }}</ref> Уругвај бил елиминиран од турнирот по поразот со 2-0 од подоцнежниот шампион [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] во четвртфиналето на 6 јули.<ref>{{Наведена мрежна страница |last1=Bevan |first1=Chris |title=Uruguay 0 France 2 |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44652179 |publisher=BBC Sport |accessdate=6 July 2018 |location=Nizhny Novgorod |date=6 July 2018}}</ref> Следното лето, Табарес го повикал Бентанкур на [[Копа Америка 2019]] во Бразил.<ref>{{наведени вести |url=https://copaamerica2019.live/uruguay-team-squads/ |title=Uruguay Team Squads Copa America 2019 |work=copaamerica2019.live |date=7 March 2019 |accessdate=13 June 2019 |archive-date=2021-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416112817/https://copaamerica2019.live/uruguay-team-squads/ |url-status=dead }}</ref> Таму Уругвај бил елиминиран во четвртфиналето од [[Фудбалска репрезентација на Перу|Перу]] на 29 јуни, по изведување на пенали откако натпреварот завршил 0–0; покрај тоа што Бентанкур бил еден од прецизните изведувачи за својата репрезентација Уругвај загубил со 4–5 на пенали.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/sport/football/48777158 |title=Uruguay 0–0 Peru |work=BBC Sport |date=29 June 2019 |accessdate=30 June 2019 }}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|URU}} {{Cronopar|5-10-2017|Сан Кристобал|VEN|0|0|URU|-|Квалификации за Светско првенство|2018|13={{subon|65}}|14=Сан Кристобал (Венецуела)|15=[[Додаток:Квалификации за Светско првенство во фудбал 2018 КОНМЕБОЛ - резултати и состави (10-18 коло)#Венецуела - Уругвај|детали]]}} {{Cronopar|10-10-2017|Монтевидео|URU|4|2|BOL|-|Квалификации за Светско првенство|2018|15=[[Додаток:Квалификации за Светско првенство во фудбал 2018 КОНМЕБОЛ - резултати и состави (10-18 коло)#Уругвај - Боливија|детали]]}} {{Cronopar|10-11-2017|Варшава|POL|0|0|URU|-|Пријателска}} {{Cronopar|14-11-2017|Виена|AUT|2|1|URU|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-3-2018|Нанинг|URU|2|0|CZE|-|Пријателска|13={{suboff|82}}}} {{Cronopar|26-3-2018|Нанинг|WAL|0|1|URU|-|Пријателска|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|8-6-2018|Монетевидео|URU|3|0|UZB|-|Пријателска}} {{Cronopar|15-06-2018|Екатеринбург|EGY|0|1|URU|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|15=[[Светско првенство во фудбал 2018 - група A#Египет - Уругвај|детали]]}} {{Cronopar|20-6-2018|Ростов|URU|1|0|SAU|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|15=[[Светско првенство во фудбал 2018 - група A#Уругвај - Саудиска Арабија|детали]]}} {{Cronopar|25-6-2018|Самара|URU|3|0|RUS|-|Светско првенство|2018|Прва фаза|13={{yel|59}} {{suboff|63}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2018 - група A#Уругвај - Русија|детали]]}} {{Cronopar|30-6-2018|Сочи|URU|2|1|POR|-|Светско првенство|2018|Осминафинале|13={{suboff|63}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2018 - нокаут фаза#Уругвај – Португалија|детали]]}} {{Cronopar|6-7-2018|Нижни Новгород|URU|0|2|FRA|-|Светско првенство|2018|Четвртфинале|13={{yel|38}} {{suboff|59}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2018 - нокаут фаза#Уругвај – Франција|детали]]}} {{Cronopar|7-9-2018|Лос Анџелес|MEX|1|4|URU|-|Пријателска|13={{yel|38}} {{suboff|74}}}} {{Cronopar|12-10-2018|Сеул|KOR|2|1|URU|-|Пријателска|13={{yel|75}}}} {{Cronopar|16-10-2018|Саитама|JPN|4|3|URU|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|16-11-2018|Лондон|BRA|1|0|URU|-|Пријателска}} {{Cronopar|20-11-2018|Сен Дени|FRA|1|0|URU|-|Пријателска|13={{yel|79}}}} {{Cronopar|22-3-2019|Нанинг|URU|3|0|UZB|-|Пријателска|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|7-6-2019|Монтевидео|URU|3|0|PAN|-|Пријателска|13={{suboff|56}}}} {{Cronopar|16-6-2019|Бело Хоризонте|URU|4|0|ECU|-|Копа Америка|2019|Прва фаза|15=[[Копа Америка 2019 - група Ц#Уругвај - Еквадор|детали]]}} {{Cronopar|20-6-2019|Порто Алегре|URU|2|2|JPN|-|Копа Америка|2019|Прва фаза|15=[[Копа Америка 2019 - група Ц#Уругвај - Јапонија|детали]]}} {{Cronopar|24-6-2019|Рио де Жанеиро|CHL|0|1|URU|-|Копа Америка|2019|Прва фаза|15=[[Копа Америка 2019 - група Ц#Чиле - Уругвај|детали]]}} {{Cronopar|29-6-2019|Салвадор|URU|0|0|PER|-|Копа Америка|2019|Четвртфинале|12=4 – 5|14=Салвадор (Бразил)|15=[[Копа Америка 2019 - нокаут фаза#Уругвај - Перу|детали]]}} {{Cronopar|7-9-2019|Сан Хосе|CRI|1|2|URU|-|Пријателска|13={{suboff|75}}|14=Сан Хосе (Костарика)}} {{Cronopar|10-9-2019|Сент Луис|USA|1|1|URU|-|Пријателска|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|12-10-2019|Монтевидео|URU|1|0|PER|-|Пријателска|13={{subon|67}} {{yel|87}}}} {{Cronopar|15-10-2019|Лима|PER|1|1|URU|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|15-11-2019|Будимпешта|HUN|1|2|URU|-|Пријателска|13={{suboff|53}}}} {{Cronopar|18-11-2019|Тел Авив|ARG|2|2|URU|-|Пријателска|13={{subon|75}}}} {{Cronopar|8-10-2020|Монтевидео|URU|2|1|CHL|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|59}} {{suboff|76}}}} {{Cronopar|13-10-2020|Кито|ECU|4|2|URU|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|13-11-2020|Баранкиља|COL|0|3|URU|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|90+3}}}} {{Cronopar|17-11-2020|Моневидео|URU|0|2|BRA|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|60}}}} {{Cronopar|3-6-2021|Монтевидео|URU|0|0|PAR|-|Квал. за СП|2022|13={{yel|35}}}} {{Cronopar|18-6-2021|Бразилија|ARG|1|0|URU|-|Копа Америка|2021|Прва фаза|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|24-6-2021|Кујаба|BOL|0|2|URU|-|Копа Америка|2021|Прва фаза|13={{subon|61}}}} {{Cronopar|28-6-2021|Рио де Жанеиро|URU|1|0|PAR|-|Копа Америка|2021|Прва фаза}} {{Cronopar|3-7-2021|Бразилија|URU|0|0|COL|-|Копа Америка|2021|Четвртфинале|dts|2 – 4}} {{Cronofin|73|3}} ==Статистика== ''Статистиката е ажурирана на 23 јануари 2022.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | [[ФК Бока Хуниорс сезона 2015|2015]] || rowspan=3|{{flagsport|ARG}} [[ФК Бока Хуниорс|Бока Хуниорс]] || [[Примера Дивисион (Аргентина) 2015|ПД]] || 18 || 0 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2014-2015|КА]] || 6 || 0 || [[Копа Либертадорес 2015|КЛ]] || 1 || 0 || - || - || - || 25 || 0 |- | [[ФК Бока Хуниорс сезона 2016|2016]] || [[Примера Дивисон (Аргентина) 2016|ПД]] || 11 || 1 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2015-2016|КА]] || 0 || 0 || [[Копа Либертадорес 2016|КЛ]] || 5 || 0 || [[Суперкуп на Аргентина 2015|СА]] || 0 || 0 || 16 || 1 |- | [[ФК Бока Хуниорс сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Примера Дивисон (Аргентина) 2016-2017|ПД]] || 22 || 0 || [[Фудбалски куп на Аргентина 2016-2017|КА]] || 3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 25 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Бока Хуниорс || 51 || 1 || || 9 || 0 || || 6 || 0 || || 0 || 0 || 66 || 1 |- | [[ФК Јувентус сезона 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="5" | {{flagsport|ITA}} [[ФК Јувентус|Јувентус]] || [[Серија А 2017-2018|А]] || 20 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2017-2018|ЛШ]] || 5 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2017|СИ]] || 0 || 0 || 27 || 0 |- | [[ФК Јувентус сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 31 || 2 ||[[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|ЛШ]] || 7 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2018|СИ]] || 1 || 0 || 40 || 2 |- |[[ФК Јувентус сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Серија А 2019-2020|А]] || 30 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|КИ]] || 5 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2019/20|ЛШ]] || 7 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2019|СИ]] || 1 || 0 || 43 || 1 |- |[[ФК Јувентус сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Серија А 2020-2021|А]] || 33 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|КИ]] || 4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020/21|ЛШ]] || 7 || 0 ||[[Суперкуп на Италија 2020|СИ]] || 1 || 0 || 45 || 0 |- | [[ФК Јувентус сезона 2021-2022|2021-јан. 2022]] || [[Серија А 2021-2022|А]] || 19 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021-2022|ЛШ]] || 5 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2021|СИ]] || 1 || 0 || 26 || 0 |- ! colspan="3" |Вкупно Јувентус || 133 || 2 || || 13 || 1 || || 31 || 0 || || 4 || 0 || 181 || 3 |- |[[ФК Тотенхем Хотспар сезона 2021-2022|јан.-јун. 2022]] || rowspan="5" |{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Tottenham}} || [[Премиер лига на Англија 2021-2022|ПЛ]] || 17 || 0 || [[ФА Куп 2021-2022|ФАКуп]]+[[Фудбалски Лига куп на Англија 2021-2022|ЛК]] || 1+0 || 0 || [[УЕФА Лига на конференции 2021-2022|ЛК]] || - || - || - || - || - || 18 || 0 |- |[[ФК Тотенхем Хотспар сезона 2022-2023|2022-2023]] || [[Премиер лига на Англија 2022-2023|ПЛ]] || 18 || 5 || [[ФА Куп 2022-2023|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2022-2023|ЛК]] || 1+1 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || 6 || 1 || - || - || - || 26 || 6 |- || [[ФК Тотенхем Хотспар сезона 2023-2024|2023-2024]] || [[Премиер лига на Англија 2023-2024|ПЛ]] || 23 || 1 || [[ФА Куп 2023-2024|ФА Куп]]+[[Лига куп на Англија 2023-2024|ЛК]] || 2+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 25 || 1 |- || [[ФК Тотенхем Хотспар сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Премиер лига на Англија 2024-2025|ПЛ]] || 26 || 2 || [[ФА Куп 2024-2025|ФА Куп]]+[[Лига куп на Англија 2024-2025|ЛК]] || 1+4 || 0+0 || [[УЕФА Лига Европа 2024-2025|ЛЕ]] || 13 || 0 || - || - || - || 44 || 2 |- || [[ФК Тотенхем Хотспар сезона 2025-2026|2025-2026]] || [[Премиер лига на Англија 2024-2025|ПЛ]] || 20 || 1 || [[ФА Куп 2024-2025|ФА Куп]]+[[Лига куп на Англија 2024-2025|ЛК]] || 0+2 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || 5 || 0 || [[Суперкуп на УЕФА 2025|СУ]] || 1 || 0 || 28 || 1 |- ! colspan="3" |Вкупно Тотенхем|| 104 || 9 || || 12 || 0 || || 24 || 1 || || 1 || 0 || 141 || 10 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 288 || 12 || || 34 || 1 || || 61 || 1 || || 5 || 0 || 388 || 14 |} ===Репрезентативна статистика=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan="9"|{{flagsport|URU}} [[Фудбалска репрезентација на Уругвај|Уругвај]] |2017||4||0 |- |2018||13||0 |- |2019||12||0 |- |2020||4||0 |- |2021||12||0 |- |2022||9||1 |- |2023||2||0 |- |2024||10||2 |- |2025||2||0 |- !colspan="2"|Вкупно!!68!!3 |} ==Титули== ===Клупски=== ==== {{flagsport|ARG}} Бока Хуниорс ==== *'''[[Примера Дивисион (Аргентина)|Примера Дивисион]]''' : 1 : 2015 *'''[[Фудбалски куп на Аргентина|Куп на Аргентина]]''' : 1 : 2014-2015 ==== {{flagsport|ITA}} Јувентус ==== *'''{{Трофеј-Скудето}} [[Серија А]]''' : 3 : [[Серија А 2017-2018|2017-2018]], [[Серија А 2018-2019|2018-2019]], [[Серија А 2019-2020|2019-2020]] *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|2017-2018]], [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|2020-2021]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија]]''' : 2 : [[Суперкуп на Италија 2018|2018]], [[Суперкуп на Италија 2020|2020]] ==== {{flagsport|ENG}} Тотенхем ==== *'''{{Трофеј-Куп на УЕФА}} [[УЕФА Лига Европа]]''' : 1 : 2024-2025 ===Репрезентативни=== ; {{flagsport|URU}} Уругвај под 20 години *'''[[Јужноамериканско првенство во фудбал за играчи под 20 години|Јужноамериканското првенство за играчи под 20 години]]''' : 1 : [[Јужноамериканско првенство во фудбал за играчи под 20 години 2017|Еквадор 2017]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Уругвај |image3= Flag of Uruguay.svg }} *[http://us.soccerway.com/players/rodrigo-bentancur/396178/ Родриго Бентанкур на soccerway] *[http://www.transfermarkt.com/rodrigo-bentancur/profil/spieler/354362 Родриго Бентанкур на transfermarkt] {{Navboxes |bg= #87cefa |fg= black |title= Состави на Уругвај |list1= {{Состав на Уругвај на СП фудбал 2018}} {{Состав на Уругвај на Копа Америка 2019}} {{Состав на Уругвај на СП фудбал 2022}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бентанкур, Родриго}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Уругвајски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бока Хуниорс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Тотенхем]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 1997 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] jpjc1darpy6z4wl6rp8xbampf2yczdj 0 1173445 5603314 5368698 2026-08-02T18:45:07Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603314 wikitext text/x-wiki {{викификација}} [[Податотека:Sofia Mondova.jpg|мини|Софија Мондова]] '''Софија Мондова Стоилова''' (1888-1948), била македонска револуционерка и член на ТМОРО. Родена е во Невроскоп. Се школувала во бугарска женска гимназија во Солун. Есента во 1906 година поради револуционерната дејност била уапсена. Против неа била донесена смртна пресуда, која подцна била заменета со казна доживотен затвор. Казната ја издржувала во Дијар Бекит, Мала Азија. Со општата амнестија за време на Младотурската револуција била ослободена. Починала во Софија, Бугарија.<ref>Енциклопдија ВМРО, Скопје 2015, стр. 192</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Луѓе од Неврокоп]] [[Категорија:Родени во 1888 година]] [[Категорија:Починати во 1948 година]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Македонци во Бугарија]] pu55dll9zf2ipur52wk8konhuoafm8c 0 1175836 5603308 4455578 2026-08-02T18:29:09Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603308 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Frankenweenie.svg|мини|Лого на „Франкенвини“]] '''Франкенвини''' ([[англиски]]: ''Frankenweenie'') - американски [[анимиран филм]] од 2012 година, во [[режија]] на [[Тим Бартон]], кој е автор и на [[сценарио]]то, заедно со Леонард Рипс. Гласовите во филмот ги позајмуваат: [[Кетрин О'Хара]], [[Винона Рајдер]], [[Мартин Шорт]], [[Мартин Ландау]], [[Чарли Техан]] итн.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt1142977/ IMDb, Frankenweenie (2012) (пристапено на 25.4.2017)]</ref> ==Содржина== Детето Виктор има [[куче]] (Спарки), кое умира откако го удира [[автомобил]]. Виктор е многу приврзан кон кучето и со помош на [[експеримент]] успева да го оживее, меѓутоа мора да го крие од луѓето. Неговите завидливи училишни другари сакаат да го победат Виктор во натпреварот по [[физика]] и, дознавајќи за неговиот експеримент, се обидуваат да направат нешто уште повпечатливо. Меѓутоа, нештата излегуваат од контрола и во градот се појавува наезда од лоши чудовишта кои ги малтретираат луѓето. Виктор, со помош на Спарки, се бори против чудовиштата, но во борбата погинува Спарки. Тогаш, луѓето (кои претходно го бркаат Спарки со цел да го убијат) се здружуваат за да му помогнат на Виктор повторно да го оживее Спарки.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt1142977/ IMDb, Frankenweenie (2012) (пристапено на 25.4.2017)]</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Цртани филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови на Тим Бартон]] [[Категорија:Филмови со Винона Рајдер]] [[Категорија:Филмови со Кетрин О'Хара]] [[Категорија:Филмови со Мартин Ландау]] [[Категорија:Филмови со Мартин Шорт]] [[Категорија:Филмови од 2012 година]] [[Категорија:Црно-бели филмови]] tol4722p2ldnzm41aab8qgsvqrsa8m6 0 1181510 5603525 4778891 2026-08-03T10:28:49Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603525 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ice Age logo.svg|мини|Лого на филмот]] '''Ледено доба: Топењето''' ([[англиски]]: ''Ice Age: The Meltdown'') - американски [[анимиран филм]] од 2006 година, во [[режија]] на Карлос Салдана. Гласовите ги позајмуваат: [[Реј Романо]], Џон Легуизамо, Денис Лири, [[Квин Латифа]], итн. Филмот претставува втор дел од серијалот „[[Ледено доба (филмски серијал)|Леденото доба]]“. ==Содржина== На крајот од [[Леденото доба]] настапува периодот на забрзано топење на [[мраз]]от, придружен со зголемена [[вулкан]]ска активност. Поради заканата од [[поплава]], сите животни брзаат да се засолнат на некои повисоко место. За разлика од другите животински видови, коишто се држат заедно, Мени (гласот на Романо) нема никого од својот вид и мисли дека тој е последниот [[мамут]]. Додека тој, мрзливецот Сид (гласот на Легуизамо) и сабјестиот [[тигар]] Диего (гласот на Лири) брзаат да се спасат, неочекувано среќаваат млада женка-мамут, со име Ели (гласот на квин Латифа) во друштво со два [[опосум]]а. За несреќа, Ели е малку необична, зашто мисли дека е опосум. Одејќи заедно, Мени и Ели постојано се караат, така што најпосле нивните патишта се разделуваат. Сепак, кога доаѓа поплавата, дознавајќи дека Ели е заробена во една [[пештера]], Мени храбро се жртвува, скокајќи во длабоката вода во која пливаат опасни грабливци и ја спасува Ели. Притоа, и Сид паѓа во водата, а него го спасува Диего, кој дотогаш има страв од водата. На крајот, Мени и Ели среќаваат цело стадо мамути, меѓутоа тие продолжуват заедно на друга страна.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0438097/ IMDb, Ice Age: The Meltdown (2006) (пристапено на 1.10.2017)]</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Ice Age}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 2006 година]] [[Категорија:Филмови со Реј Романо]] [[Категорија:Филмови со Џон Легуизамо]] [[Категорија:Филмови со Денис Лири]] [[Категорија:Филмови со Квин Латифа]] 3pr9lvq7uonwrrtj4drv50eqkndm6zd 0 1184633 5603388 5283682 2026-08-02T23:11:53Z ~2026-42798-32 135575 /* */ NEMA konkretni podatoci 5603388 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Митко Јанчев |image = |size = |order = [[Општина Кавадарци|Градоначалник на Општина Кавадарци]] |term_start = [[15 октомври]] [[2017]] |term_end = во служба |predecessor = [[Александар Панов]] |successor = |birth_date = {{birth date and age|df=yes|1981|10|1}} |birth_place = [[Кавадарци]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |party = [[ВМРО ДПМНЕ]] |spouse = Веселка |children = 3 |alma_mater = [[Универзитет „Гоце Делчев“]] |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонци|Македонец]] |religion = [[Православен]] |occupation = [[политичар]] }} '''Митко Јанчев''' (роден на {{роден на|1|ноември|1981}}) — [[Македонија|македонски]] стопанственик и [[политичар]] од редовите на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО ДПМНЕ]], кој е тековен градоначалник на [[Општина Кавадарци]]. На функцијата стапил по [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], кога победил во вториот круг со освоени 52,65% од вкупните гласови. ==Животопис== Митко Јанчев е дипломиран инженер-геолог на [[Универзитет „Гоце Делчев“|Универзитетот „Гоце Делчев”]] во [[Штип]], а магистерските студии на истиот ги завршил pod somnitemi okolnosti во отсекот на [[Технички науки|техничките науки]], [[петрологија]], [[минералогија]] и [[геохемија]]. Тој е сопственик и управител на [[Кожувчанка|ДПТУ Кожувчанка]] од [[Кавадарци]], првата приватно стопанско друштво за производство на вода во [[Македонија]]. Функцијата управител ја презел на 23 годишна возраст, по ненадејната смрт на неговиот татко кој бил основач на стопанското друштво. Јанчев во своето 13 годишно раководење со компанијата вовел нови стандарди во раководењето, а компанијата го привлекла светски познатиот бренд [[Синалко]] од [[Германија]].<ref name=":0"/> Митко Јанчев е член на управниот одбор на [[Стопанска комора на Република Македонија|Стопанската комора на Република Македонија]] и Претседател на Регионалната Стопанска комора во Кавадарци. Митко Јанчев бил претседател на иницијативниот одбор за изградба на [[Црква „Св. Петка“ - Кавадарци|соборната црква „Света Петка”]] во Кавадарци каде бил и дарител. Донирал и во образованието а една од поголемите проекти е донација за реконструкција на [[ОУ „Димката Ангелов-Габерот“ - Кавадарци|ОУ „Димката Ангелов-Габерот“]] во Кавадарци и ја основал противпожарната служба во градот.<ref name=":0"/>. Сопруг е на Веселка и татко на три деца. == Политички позиции == Победил на [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], во вториот круг со освоени 52,65% од вкупните гласови и станал градоначалник на [[Општина Кавадарци]]. Бил потпретседател на [[ВМРО-ДПМНЕ]], но бил разрешен од сите партиски функции на 22 октомври 2018.<ref name=телма/> На [[Локални избори во Македонија (2021)|Локалните избори]] кои биле одржани на [[17 октомври]] [[2021]] година, Јанчев како кандидат за [[Список на градоначалници на Општина Кавадарци|градоначалник]] на [[Општина Кавадарци]] од редовите на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО ДПМНЕ]] победил во првиот круг на гласање со освоени 72,35% од гласовите.<ref>{{нмс|title=ДИК: Целосно преброени гласовите во 67 општини, 29 општини добија градоначалници во прв круг |url=https://tocka.com.mk/vesti/390808/dik-celosno-prebroeni-glasovite-vo-67-opstini-29-opstini-dobija-gradonacalnici-vo-prv-krug|date=17 октомври 2021|work=Точка|accessdate=19 октомври 2021}}</ref> == Останато == Во текот на раководењето на семејната фирма „[[Кожувчанка]]“ од страна на неговиот татко, Никола Јанчев, во август 2002 година, во текот на владеењето на ВМРО-ДПМНЕ (предводена од [[Љупчо Георгиевски]]) било утврдено дека при контрола на квалитет на 19 минерални<ref name=вест/> води утврдено е дека минералната вода Кожувчанка содржи арсен.<ref name=вест/><ref name=дневник/><ref name=utrinski/> Во тој период „Утрински весник“ пренесува информација од Никола Јанчев во која се вели „...до сега имало повеќе закани за да го напуши производството на минералната вода или во изворот ќе биде истурена минерална вода.“<ref name=uv2/> Подоцна сопствениците тврдат дека во фабриката инсталираат уред за отстранување на арсенот. == Наводи == {{Reflist| <ref name=телма>{{Наведена мрежна страница |url=https://telma.com.mk/mitko-janchev-iskluchen-od-vmro-dpmne/ |title=Митко Јанчев разрешен од сите партиски функции во ВМРО-ДПМНЕ |publisher=Телевизија Телма |accessdate=3 декември 2018 |author='Телма' |date= 22 октомври 2018 }}</ref> <ref name=вест>„Контрола на квалитетот на 19 води.“ Вест, 5 август 2002</ref> <ref name=uv2>Арсенот има рекет-заднина, тврдат сопствениците на „Коувчанка“, (Утрински весник, понеделник, 5 август 2002)</ref> <ref name=дневник>Покрај „Кожувчанка“ и „Римјанка“ предозирана со арсен – Дали Алшар ги труе водите (Дневник, сабота, 10 август 2002)</ref> <ref name=utrinski>Минералната вода „Кожувчанка“ – здравствено неисправна?! - По лабораториските испитувања, инспекциските органи подготвуваат пломба за минералната вода (Утрински весник, понеделник, 11 август 2002).</ref> <ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://kavadarci.gov.mk/za-kavadartsi/gradonachalnik/|title=Градоначалник {{!}} ОПШТИНА КАВАДАРЦИ|work=kavadarci.gov.mk|language=mk-MK|accessdate=2017-12-01|archive-date=2018-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180122145302/http://kavadarci.gov.mk/za-kavadartsi/gradonachalnik/|url-status=dead}}</ref>. }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јанчев, Митко}} [[Категорија:Македонски стопанственици]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Кавадарци]] [[Категорија:Политичари од Кавадарци]] nb4mfa7ltn7rkiftntz0qzuptg354s7 0 1189660 5603280 5425672 2026-08-02T17:30:24Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603280 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Internationale Astronomische Union Logo.svg|мини|Лого на Меѓународната астрономска унија]] '''Центар за мали планети''' ({{langx|en|Minor Planet Center}}, '''MPC''') — официјална светска организација надлежна за прибирање на набљудувачки податоци за [[мала планета|мали планети]] (како [[астероид]]и и [[комета|комети]]), ги пресметува нивните [[орбита|орбити]] и го објавува овие информации во билтенот ''Minor Planet Circulars''. Организацијата работи под покровителство на [[Меѓународен астрономски сојуз|Меѓународниот астрономски сојуз]] (IAU) во [[Смитсонова астрофизичка опсерваторија|Смитсоновата астрофизичка опсерваторија]], дел од [[Харвардско-смитсоновски центар за астрофизика|Центарот за астрофизика]], заедно со [[Харвардска опсерваторија|Харвардската опсерваторија]].<ref name="IAU-Centres" /> Организацијата нуди низа бесплатни [[семрежје|семрежни]] услуги кои им помагаат на астрономите во набљудувањата на малите планети и кометите. Целосниот каталог на орбити на малите планети исто така се нудат за слободно преземање. Покрај [[астрометрија|астрометриските]] податоци, центарот прибира фотометриски податоци за светлосните криви на телата. Центарит е задолжен даги ускладува истражните набљудувања во потрага по можни [[околуземски објект]]и пријавени преку семрежниот образец и наменскиот блог.<ref name="MPC-NEO-confirmation" /><ref name="MPC-NEO-blog" /> Надлежен е за препознавање на околуземјените објекти и предупредување за опасноста од судир со Земјата неколку недели по нивното откривање ''(погл. [[потенцијално опасен објект|потенцијално опасни објекти]] и {{section link||Видеа}})''.<ref name="IAU-Centres" /> == Историја == Центарот за мали планети е основан во 1947 г. при [[Синсинатски универзитет|Синсинатскиот универзитет]] под водство на Пол Хергет.<ref name="hergetbio" /><ref name="Marsden1980" />{{rp|63}} Со неговото пензионирање на 30 јуни 1978 г.<ref name="Marsden1980" />{{rp|67}} установата е преместена во Смитсоновата астрофизичка лабораторија и раководното место му припаднало на [[Брајан Марсден]].<ref name="Marsden1980"/>{{rp|67}} Од 2006 до 2015 г.<ref name="MPC-blog-Marsden-stepdown" /> со неа директорувал [[Тимоти Спар]],<ref name="mpec2010W10" /> предводејќи петчлен кадар. Почнувајќи од февруари 2015 г. на чело на центарот е привремениот директор [[Метју Холман]].<ref name="MPC-blog-Interim-Director" /> == Периодика == Центарот повремено издава [[астрометрија|астрометриски]] наоди од набљудувања на мали планети, некои [[комета|комети]] и [[месечина|месчеини]].<ref name="MPC-Publications" /> На мрежното место е достапна опширен архив на изданија во PDF. Најстарата единица во архивот е од 1 ноември 1977 г. (MPC 4937–5016).<ref name="MPC-Circulars-Archive" /> * ''Minor Planet Circulars'' (''M.P.C.'' или ''MPCs''), прев. ''Расписи за мали планети'' * ''Minor Planet Electronic Circulars'' (''MPECs''), прев. ''Електронски расписи за мали планети'' * ''Minor Planets and Comets Supplement'' (''MPS''), прев. ''Додаток за мали планети и комети'' * ''Minor Planets and Comets Orbit Supplement'' (''MPO''), прев. ''Додаток за орбитите на малите планети и кометите'' == Поврзано == * [[Централно биро за астрономски телеграми]] * [[Список на мали планети]] == Наводи == {{наводи|30em|refs= <ref name="IAU-Centres">{{наведена книга |title = Centres – Minor Planet Center |work = International Astronomical Union |url = http://www.iau.org/science/scientific_bodies/centres/ |access-date = 20 April 2016 |archive-date = 2020-05-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200513023636/https://www.iau.org/science/scientific_bodies/centres/ |url-status = dead }}</ref> <ref name="MPC-NEO-confirmation">{{нмс |title = The NEO Confirmation Page |publisher = Minor Planet Center |url = http://www.minorplanetcenter.net/iau/NEO/ToConfirm.html |accessdate = 20 April 2016}}</ref> <ref name="MPC-NEO-confirmation"/> <ref name="MPC-NEO-blog">{{нмс |title = NEOCP Blog |publisher = Minor Planet Center |url = http://minorplanetcenter.net/NEOCPblog/ |accessdate = 20 April 2016}}</ref> <ref name="hergetbio">{{наведена книга |title = Paul Herget 1908 - 1981. A Biographical Memoir |author = Donald E. Ostertbrock |author2 = P. Kenneth Seidelmann |last-author-amp=yes |publisher = [[Национална академија на науките на САД]] |pages = 64–65 |date = 1987 |url = http://books.nap.edu/html/biomems/pherget.pdf}}</ref> <ref name="Marsden1980">{{наведено списание |title = The Minor Planet Center |author = Brian G. Marsden |journal = Celestial Mechanics |volume = 22 |pages = 63–71 |date = 1980 |url = https://link.springer.com/content/pdf/10.1007%2FBF01228757.pdf |bibcode = 1980CeMec..22...63M |doi = 10.1007/BF01228757 }}</ref> <ref name="MPC-blog-Marsden-stepdown">{{нмс |title = Minor Planet Center Director Steps Down |work = The Daily Minor Planet Blog |publisher = Minor Planet Center |url = http://www.minorplanetcenter.org/blog/?p=911 |date = 6 January 2015 |accessdate = 20 April 2016}}</ref> <ref name="mpec2010W10">{{нмс |title = MPEC 2010-W10: BRIAN MARSDEN (1937 Aug. 5-2010 Nov. 18) |publisher = Minor Planet Center |url = http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K10/K10W10.html}}</ref> <ref name="MPC-blog-Interim-Director">{{нмс |title = Interim Director Appointed to the Minor Planet Center |work = The Daily Minor Planet Blog |publisher = Minor Planet Center |url = http://www.minorplanetcenter.org/blog/?p=922 |date = 4 February 2015 |accessdate = 1 December 2015}}</ref> <ref name="MPC-Publications">{{Наведена мрежна страница |title = MPC: Publications |publisher = Minor Planet Center |url = http://www.minorplanetcenter.net/iau/services/MPCServices.html |accessdate = 6 May 2016}}</ref> <ref name="MPC-Circulars-Archive">{{нмс |title = MPC/MPO/MPS Archive |work = Minor Planet Center |url = http://www.minorplanetcenter.net/iau/ECS/MPCArchive/MPCArchive_TBL.html |accessdate = 6 May 2016}}</ref> }} == Надворешни врски == * [http://www.minorplanetcenter.org/ Центар за мали планети] — матична страница {{en}} * [http://www.minorplanetcenter.net/iau/ECS/MPCArchive/MPCArchive_TBL.html Архив на издаваштвото на Центарот за мали планети], сите расписи од 1977 г. наваму {{en}} * [http://www.minorplanetcenter.org/iau/MPCORB.html База на орбитни податоци за мали планети (MPCORB)] {{en}} * [http://iawn.net/2015_national_harbor/MPC_IAWN_Holman.pdf Статусен извештај на Центарот за мали планети] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170510075703/http://iawn.net/2015_national_harbor/MPC_IAWN_Holman.pdf |date=2017-05-10 }}, Метју Џ. Холман, ''8 ноември 2015'' {{en}} * [http://www.minorplanetcenter.net/mpec/RecentMPECs.html Електронски расписи за мали планети] — список на поновите изданија {{en}} === Видеа === * {{YouTube|id=W3nU_6XEsck|title=Опасни астероиди, Дел 1: ''Како астероидот може да биде опасен?''}} {{мали|(6:04&nbsp;мин)}} {{en}} * {{YouTube|id=Ar_h-zAccsY|title=Опасни астероиди, Дел 2: ''Предизвици при пронаоѓањето''}} {{мали|(7:14&nbsp;мин)}} {{en}} * {{YouTube|id=8M_27st1ZCI|title=Опасни астероиди, Дел 3: ''Пронаоѓање на патеката''}} {{мали|(5:38&nbsp;мин)}} {{en}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Астрономски организации]] [[Категорија:Истражувачки институти во САД]] k2199vuin42r5bebfjhfsr5l5m6tg66 0 1190345 5603493 5497448 2026-08-03T10:02:46Z Bjankuloski06 332 /* Екологија */ 5603493 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Маерово зајачко уво <br>''Bupleurum mayeri'' | status = | status_system = | status_ref = | image = | image_caption = | regnum = [[Растенија]] | unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] | unranked_classis = [[Евдикоти]] | ordo = [[Штитовидни]] | familia = [[Штитоцветни]] | genus = ''[[Зајачко уво]]'' | species = '''''B. mayeri''''' | binomial = ''Bupleurum mayeri'' | binomial_authority = [[Кирил Мицевски|Micevski]], 1990 }} '''Маерово зајачко уво''' ([[науч.]] ''Bupleurum mayeri'') — локален македонски флористички ендемит од планината [[Галичица]], од семејството [[Штитоцветни]], опишан од академик [[Кирил Мицевски]].<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2686896 ''Bupleurum mayeri Micevski'']</ref> ==Опис== Едногодишно голо растение, 5-8 (10) cm високо. Стеблото четириаглесто, речиси неразгрането или страничните гранчиња многу куси, прилегнати кон стеблото, многу покуси од листовите во чии пазуви се развиле. Ниско растение, 5-8-10цм високо, целото со црвеникави и речиси приседнати штитчиња во пазувите на листовите, а штитчињата со 1-3 цвета ===Листови=== Листовите црвеникави, линејни од линејно-ланцетни, 20-25 mm долги, 2 mm широки, со 3 жили (во основата со 5), на врвот заострени, по работ многу ситно напилени, во основата приседнати и со својата оснва го обвиваат стеблото. Штитовите во пазувите на листовите речиси приседнати, а терминалните со малку подолги дршки. Терминалните штитови со 2-3 штитчиња кои се со дршки со различна должина, а страничните штитови со 1-2 штитчиња. Брактеите 3, ланцетни, со 3 жили, црвеникави. Штитчињата со 1-3 цвета; брактеолите 3 или 5, ланцетни, на врвот запилени, црвеникави, долги колку плодовите или малку подолги од нив. Венечните ливчиња розеникави. ===Плод=== Плодот долгнавест, а секое надолжно ребро завршува со тесно крилце.<ref>Micevski, Razprave IV Razreda Slov. Akad. Znan. Umet. 31 (12):181 (1990)</ref> ==Екологија== На варовничките камењари, околу 1.600 м.<ref>Micevski, Razprave IV Razreda Slov. Akad. Znan. Umet. 31 (12):181 (1990)</ref> ==Распространетост== Познат само за планината [[Галичица]]. <ref>Micevski, Razprave IV Razreda Slov. Akad. Znan. Umet. 31 (12):181 (1990)</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Ендемска флора на Галичица]] [[Категорија:Штитоцветни]] lv6n1338nh25e8uoq2msevxqy6txg1n 0 1203375 5603403 4985326 2026-08-03T05:48:51Z P.Nedelkovski 47736 наводи 5603403 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Antique_chest.JPG|мини|десни|250п|Стар дрвен ковчег]] '''Ковчег'''<ref>{{ДРМЈ|ковчег}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|ковчег}}</ref> или '''сандак'''<ref>{{ДРМЈ|сандак}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|сандак}}</ref> - еден од најстарите облици на [[мебел]]. Вообичана е правоаголна основа со четири ѕида и капак. Внатрешноста може да биде поделена на помали делови. Најчесто се изработуваат од дрво, а можат да бидат украсени на различни начини. Порано се употребувале за складирање на облека, храна, оружје и вредни предмети. == Историја == Ковчези се познати во Египет од осамнаесетата династија (1539-1292&nbsp;г. п.н.е.). Тогаш биле поставувани на кратки ногарки. Вештината на правење на вакви ковчези била изгубена во текот на средниот век, и тогаш се состоеле само од издлабено дрво, обично со капак.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/109725/chest chest (furniture) - Encyclopedia Britannica<!-- Bot generated title -->]</ref> Ковчезите се користиле по цела Европа почнувајќи од средниот век. Во средниот век и раната ренесанса ниски ковчези се користеле како клупи, додека високи ковчези се користеле како маси. Французи меѓу првите, во 13 век, почнале да ги украсуваат ковчезите. Во Србија ковчези исто така биле многу распространети. Честопати се изработувале посебно украсени ковчези, во кои девојката го ставала својот [[мираз]], односно девојачка спрема. Спремата ги опфаќала даровите кои невеста ги донесувала во својето ново семејство и некои подвижни работи од помала вредност наменети за домаќинството (постелнина, кујнски премети и слично).<ref>Станимировић, Војислав. 1998. Установа мираза у нашој традицијској култури. Београд: Центар за публикације Правног факултета Универзитета у Београду</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Предмети]] sw1b7nglhcgtb1r1usb64pq2c42fsm7 0 1206485 5603524 3772479 2026-08-03T10:26:29Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603524 wikitext text/x-wiki [[Податотека:1898-12-10, Blanco y Negro, Creaciones femeninas.—La ilustre fregona (cropped).jpg|мини|Илустрираната крпа]] '''Славната садомијачка''' ([[шпански]]: ''La ilustre fregona'') - расказ на шпанскиот писател [[Мигел де Сервантес]], дел од збирката „[[Примерни новели]]“. ==Содржина== Во градот [[Бургос]] живееле двајца млади [[Благородништво|благородници]], дон Диего де Каријазо и дон Томас де Авендањо. На каријазо му здодеал животот во родниот [[град]] и избегал од дома, шетајќи низ [[Шпанија]] како скитник. По три години, тој се вратил дома и го убедил својот пријател Авендањо да му се придружи во скитањето. Двајцата ги излажале своите родители, кажувајќи им дека сакаат да студираат во [[Саламанка]], и така обезбедиле доволно [[пари]] за да водат слободен живот. Кога пристигнале во [[Толедо]], момчињата му избегале на својот придружник. Кога случајно слушнале за убавата девојка Констанца, која работела во еден ан, Авендањо посакал да ја види и на прв поглед се [[Љубов|вљубил]] во неа. Поради тоа, двајцата останале да работат во анот, но Каријазо повредил еден носач на [[вода]] и бил [[затвор]]ен. Сепак, Авендањо му помогнал на својот пријател да ја избегне казната на тој начин што ги подмитил [[Судска власт|судиите]]. Потоа, Каријазо купил [[магаре]] и станал носач на вода, а Авендањо ѝ напишал писмо на Констанца, откривајќи ги својот вистински идентитет и [[љубов]]та кон неа. Една ноќ, во анот ненадејно дошол судијата, кој сакал да ја види Констанца, а сопственикот на анот му го открил нејзиното потекло: таа била вонбрачна ќерка на непозната благородничка, која се породила во анот. Утредента, во анот пристигнале татковците на Диего и на Томас, кои ја барале Констанца. Тогаш се дознало дека таа му била вонбрачна ќерка на таткото на Диего, које во една прилика ја силувал нејзината мајка. Потоа, Диего и Томас им се вратиле на своите родители, по што Томас се оженил со Констанца, а Диего со ќерката на судијата.<ref>Miguel Servantes, ''Uzorne priče''. Beograd: Rad, 1963, стр. 43-105.</ref> ==Осврт кон делото== == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Примерни новели]] rohe1ds0c83c30yhwmjvbav8evbu38d 0 1214115 5603234 5603011 2026-08-02T15:58:48Z Carshalton 30527 /* Рома */ 5603234 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лучано Спалети | image = [[Податотека:Luciano Spalletti 2024.jpg|250px]] | caption = | fullname = Лучано Спалети<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=2020-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |url-status=dead }}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|1959|3|7|df=y}} | cityofbirth = [[Черталдо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} (тренер) | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 1993 <small>(34 г.)</small> | youthyears1 = 1973–1975 |youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | youthyears2 = 1975–1978 |youthclubs2 = {{симбол2|Bisection vertical White HEX-FF0000.svg}} Алабастри Волтера | youthyears3 = 1978–1982 |youthclubs3 = {{Fb team Cuoiopelli}} | years1 = 1982–1985 |caps1 = ? |goals1 = ? |clubs1 = {{Fb team Castelfiorentino}} | years2 = 1985–1986 |caps2 = 27 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Entella Bacezza}} | years3 = 1986–1990 |caps3 = 120 |goals3 = 7 |clubs3 = {{Fb team Spezia}} | years4 = 1990–1991 |caps4 = 29 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Viareggio}} | years5 = 1991–1993 |caps5 = 53 |goals5 = 3 |clubs5 = {{Fb team Empoli}} | manageryears1 = 1993–1994 |managerclubs1 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears2 = 1994 |managerclubs2 = {{Fb team Empoli}} | manageryears3 = 1994–1995 |managerclubs3 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 1995–1998 |managerclubs4 = {{Fb team Empoli}} | manageryears5 = 1998–1999 |managerclubs5 = {{Fb team Sampdoria}} | manageryears6 = 1999–2000 |managerclubs6 = {{Fb team Venezia}} | manageryears7 = 2001 |managerclubs7 = {{Fb team Udinese}} | manageryears8 = 2002 |managerclubs8 = {{Fb team Ancona}} | manageryears9 = 2002-2005 |managerclubs9 = {{Fb team Udinese}} | manageryears10 = 2005-2009 |managerclubs10 = {{Fb team Roma}} | manageryears11 = 2009-2014 |managerclubs11 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | manageryears12 = 2016-2017 |managerclubs12 = {{Fb team Roma}} | manageryears13 = 2017-2019 |managerclubs13 = {{Fb team Inter}} | manageryears14 = 2021-2023 |managerclubs14 = {{Fb team Napoli}} | manageryears15 = 2023-2025 |managerclubs15 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears16 = 2025- |managerclubs16 = {{Fb team Juventus}} }} '''Лучано Спалети''' (роден на {{рн|7|март|1959}}, во [[Черталдо]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Моментално ја води екипата на {{Fb team (N) Juventus}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref> ==Биографија== Оженет е со Тамара, која е родена во [[Карпи]] а ја запознал во [[Ла Специја]]. Со неа имаат три деца.<ref>{{Cite web|url=https://www.spazionapoli.it/2021/10/04/spalletti-moglie-tamara/|titolo=Spalletti moglie, la storia di come si sono conosciuti Luciano e Tamara|date=4 октомври 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dilei.it/lifestyle/luciano-spalletti-chi-e-la-sua-compagna-tamara-e-quanti-figli-hanno/1309184/|title=Luciano Spalletti, chi è la sua compagna Tamara e quanti figli hanno|date=18 јуни 2021}}</ref> Тој имал брат по име Марчело, седум години постар, кој починал на 28 мај 2019 година од рак.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/lutto-per-spalletti-e-morto-il-fratello-marcello_1277859-201902a.shtml|title=LUTTO PER SPALLETTI: E' MORTO IL FRATELLO MARCELLO|date=28 мај 2019}}</ref> Од 2023 година, тој е [[Почесен граѓанин|Почесен граѓанин]] на [[Неапол]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/07/napoli-spalletti-cittadinanza-onoraria|title=Spalletti: 'Da oggi sono un official scugnizzo'|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=7 декември 2023|language=it|access-date=7 декември 2023}}</ref><ref>{{YouTube|id=2QKwzbMehTM|title=Cerimonia di conferimento della cittadinanza onoraria a Luciano Spalletti Napoli, 7 dicembre 2023}}</ref> == Играчка кариера == {{dx|[[File:Luciano Spalletti Entella Chiavari 1985-1986.jpg|thumb|upright|left|Спалети со [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] во сезоната 1985-1986]]}} Откако пораснал во младинските тимови на {{Fb team (N) Fiorentina}} и [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]], Спалети го направил своето деби со екипата на [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] во Серија Д. Следната година, тој се преселил во [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]], каде под водството на [[Џан Пјеро Вентура]],<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/14_settembre_30/come-ti-invecchia-calciatore-d4e51c30-48a2-11e4-a045-76c292c97dcc.shtml|title=Come invecchia il calciatore (e anche il mister)|access-date=20 јули 2016}}</ref> тимот стигнал до 5-тото место во [[Серија Ц2 1985-1986|Серија Ц2 првенството]]. Во 1986 година, тој отишол да игра за {{Fb team (N) Spezia}}, новопромовираниот член во Ц1 лигата: во сезоната [[Серија Ц1 1986-1987|1986-1987]], тој придонел за постигнувањето на опстанокот,<ref name=":0"/> додека во следните две сезони [[Серија Ц1 1987-1988|1987-1988]] и [[Серија Ц1 1988-1989|1988-1989]], Специја го освоила 7-мото и 3-тото место, соодветно.<ref name=":0">{{Cite web |url =http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/ |title =Il calciatore - Luciano Spalletti |dead-link =yes |archiveurl =https://web.archive.org/web/20160215215957/http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/|archivedate =15 февруари 2016}}</ref> По една сезона помината во екипата на [[ФК Вијареџо|Вијареџо]], тој се преселил во {{Fb team (N) Empoli}}, каде што ја завршил кариерата на 34-годишна возраст, играјќи го своето последно првенство во сезоната [[Серија Ц1 1992-1993|1992-1993]]. == Тренерска кариера == ===Емполи и Сампдорија=== Во сезоната 1993-1994, тој ја започнал својата кариера како тренер во младинскиот тим на {{Fb team (N) Empoli}}. На шест кола до крајот на [[Серија Ц1 1993-1994|првенството во Серија Ц1]], тој го замени [[Адријано Ломбарди]] како тренер на првиот тим, кој се мачел да излезе од зоната за испаѓање. ''„Аѕурите“'' го завршиле првенството на претпоследното место, спасувајќи се од испаѓање во плејаутот каде што ја совладале {{Fb team (N) Alessandria 1912}}. Следната сезона, Спалети повторно се вратил во младинскиот тим на Емполи, за потоа одново да добие шанса да го тренира првиот тим во [[Серија Ц1 1995-1996]]. Сезоната, полна со успеси, го видела Емполи како го освојува [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Купот на Италија за екипи од Серија Ц]] и да избори промоција во [[Серија Б]] благодарение на победата во финалето на плејофот над {{Fb team (N) Como}}. Во сезоната [[Серија Б 1996-1997|1996-97]], ''„Аѕурите“'' на Спалети, кои неодамна биле промовирани од втората лига, веднаш заработиле промоција во [[Серија А]], една деценија по претходното искуство на Емполи во највисоката лига. Потврден како тренер на тосканците, на своето деби во Серија А ([[Серија А 1997-1998|1997-1998]]), тренерот го одвел тимот на безбедно место, постигнувајќи опстанок на едно коло пред крајот. Откако ги оставил тосканците во првата лига, тој бил повикан да ја предводи {{Fb team (N) Sampdoria}}.<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/10/incredibile_vero_gia_finito_ritiro_ga_0_9807102756.shtml |titolo=Incredibile ma vero: già finito il ritiro blucerchiato |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 јули 1998}}</ref> Отпуштен во декември,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/12/14/mihajlovic-scatenato-fa-esonerare-spalletti.html |title=Mihajlovic scatenato fa esonerare Spalletti |author=Corrado Sannucci |publisher=la Repubblica |date=14 декември 1998|page=40}}</ref> тој бил отповикан помалку од два месеци подоцна, по оставката на [[Дејвид Плат]].<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/ |title=Platt si è dimesso |date=2 февруари 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070609/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Во преостанатите 15 кола од [[Серија А 1998-1999|првенството]], тој освоил 21 бод, но не успеал да избегне испаѓање за лигурскиот клуб.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/maggio/22/Mannini_ora_accusa_Spalletti_Colpa_ga_0_9905227612.shtml|title=Mannini ora accusa Spalletti "Colpa sua se la Samp è in B"|author=Enrico Valente|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 мај 1999}}</ref> ===Венеција, Удинезе и Анкона=== Во следната сезона. тој седнал на клупата на {{Fb team (N) Venezia}},<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/13/Spalletti_Glerean_Stringara_ecco_tecnici_ga_0_9907134664.shtml |title=Da Spalletti a Glerean e Stringara, ecco i tecnici con la nuova "patente"|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=13 јули 1999}}</ref> освојувајќи само една победа во првите два месеци од [[Серија А 1999-2000|Серија А]].<ref>{{cite web |url=http://www.repubblica.it/online/sport/sesta/milan/milan.html|titolo=Il Milan soffre col Cagliari L'Inter finisce ko a Venezia|data=18 ottobre 1999}}</ref> Лошиот почеток предизвикал негово отпуштање од функцијата,<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |title=Via Spalletti, ecco Materazzi |date=2 ноември 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070531/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |archive-date=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> но само привремено, бидејќи по неколку недели тој бил вратен на клупата.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/ |title=Lo stile Venezia |date=29 novembre 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070554/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Сепак, конечното отпуштање се случило во февруари 2000 година.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/ |title=Spalletti esonerato |date=7 февруари 2000 |access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040628233546/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/|archivedate=28 јуни 2004|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/febbraio/08/Zamparini_inventa_esonero_bis_ga_0_0002086370.shtml |title=Zamparini s'inventa l'esonero bis |author=Michele Contessa|author2=Carlo Laudisa |pubblisher=La Gazzetta dello Sport|date=8 февруари 2000}}</ref> По една година неактивност, во март 2001 година, тој бил повикан на клупата на {{Fb team (N) Udinese}} да го замени [[Лујџи Де Канио]]:<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/marzo/20/Udinese_scelto_Spalletti_ga_0_0103205783.shtml |title=L'Udinese ha scelto Spalletti|author=Luca Calamai|author2=Sebastiano Vernazza |author3=Massimo Meroi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 март 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/online/campionato/spalletti/spalletti/spalletti.html |title=Udinese, a Spalletti la panchina di De Canio|date=20 март 2001}}</ref> со 10 освоени бода во 11 кола, фриулијанците ја завршиле сезоната на дванаесеттото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0392_01_2001_0166_0043_4201357/ |title=Il Vicenza vince e retrocede |author=Andrea Iolme|publisher=[[La Stampa]]|date=18 јуни 2001|page=33}}</ref> Заменет од [[Рој Хоџсон]] за следната сезона,<ref>{{cite web|url=https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|title=Roy Hodgson nieuwe trainer van Udinese|author=Tim Vandevelde|date=22 јуни 2001|language=nl|accessdate=2025-11-16|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410055110/https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|url-status=dead}}</ref> во декември 2001 година, бил ангажиран од [[УС Анкона|Анкона]]:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/05/la-doppia-sfida-dell-ex-favo.html|title=La doppia sfida dell'ex Favo|author=Massimo Norrito|publisher=[[la Repubblica (quotidiano)|la Repubblica]]|date=5 јануари 2002|page=13}}</ref> со цел да го одведе клубот на безбедно место во [[Серија Б 2001-2002|Серија Б]],<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Ancona_Spalletti_parte_operazione_salvezza_ga_0_0201073014.shtml|title=Ancona-Spalletti: parte l'operazione salvezza|author=Vito Maggio|author2=Mimmo Cugini|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=7 јануари 2002}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |title=L'allenatore - Luciano Spalletti |dead-link=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215230909/http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |archivedate=15 февруари 2016}}</ref> стигајќи дури до осмото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,41/articleid,0281_01_2002_0149_0043_2407143/anews,true/ |title=ATTACCHI SCATENATI: 36 RETI NELL'ULTIMA GIORNATA |publisher=La Stampa|date=3 јуни 2002|page=41}}</ref> Во летото 2002 година, тој се вратил во Удинезе,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/11/Spalletti_firma_Agostinelli_presenta_ga_0_0206114613.shtml|title=Spalletti firma, Agostinelli si presenta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 јуни 2002}}</ref> за да го освои шесттото место во [[Серија А 2002-2003|првенството]] што му овозможило на клубот пласман во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот н УЕФА]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/udineselazio/udineselazio/udineselazio.html|title=Udinese, vittoria e Uefa|date=24 мај 2003}}</ref> Следната сезона, тој повторно се квалификувал со клубот за [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските турнири]], завршувајќи на седмото место во [[Серија А 2003-2004|првенството]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/maggio/17/Gilardino_gioca_poker_col_Trap_ga_10_0405178605.shtml|titolo=Gilardino gioca a poker col Trap|author=Luigi Garlando|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=17 мај 2004}}</ref> Најдобриот резултат постигнат на клупата на фриулијанците, сепак, било четвртото место во [[Серија А 2004-2005|сезоната 2004-2005]],<ref name=":2" /> подвиг што му го овозможил на Удинезе првото историско учество во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/udinesemilan1/udinesemilan1.html|title=L'Udinese pareggia con il Milan e conquista la zona Champions|date=29 мај 2005}}</ref> ===Рома=== [[File:Luciano_Spalletti.JPG|thumb|upright|left|Спалети со {{Fb team (N) Roma}} во втората половина на 2000-тите]] По завршувањето на тригодишниот период со Удинезе,<ref name=":2" /> тој станал тренер на {{Fb team (N) Roma}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Roma/Primo%20piano/2005/giugno/21spalletti.shtml|title=Spalletti: "Roma, ricominciamo"|date=21 јуни 2005}}</ref> Во текот на својата прва сезона тој остварил 11 последователни победи во [[Серија А 2005-2006|првенството]],<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Lazio/Primo_Piano/2006/02_Febbraio/26/lazioroma.shtml|title=Derby alla Roma: record storico|date=26 февруари 2006}}</ref> кое тимот го завршил на петтото место, пред да биде промовиран на второто место по скандалот ''[[Калчополи]]'';<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/05_Maggio/06/totti.shtml|title=Roma, Spalletti: "Totti in campo dal primo minuto"|date=6 мај 2006}}</ref> во [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|Купот на Италија]] ''„џалоросите“'' стигнале до финалето, каде загубиле од {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml |title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi |date=11 мај 2006}}</ref> Откако се квалификувале за [[Суперкуп на Италија 2006|Суперкупот на Италија]], по службеното доделување на титулата во првенството на ''„нероаѕурите“'', римскиот клуб бил поразен со 4-3 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] и покрај водството од 3 гола.<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 август 2006|p=3}}</ref> Во [[ФК Рома сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], тој го предводел тимот од главниот град до првата квалификација во нивната историја за „нокаут фазата“ на Лигата на шампионите,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/05/RomaVal.shtml|title=Roma promossa senza affanno|author=Gaetano De Stefano|date=5 декември 2006}}</ref> каде го елиминирале {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} во осминафиналето со нерешен резултат дома и победа во гости.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-lione/roma-lione/roma-lione.html|title=Fra Roma e Lione pari senza reti, si deciderà tutto al ritorno|date=21 февруари 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/03_Marzo/06/RomaLione.shtml|title=Roma da impazzire, travolto il Lione|author=Antonino Morici|date=6 март 2007}}</ref> Патот на Рома завршил во четвртфиналето, каде била елиминирана од {{Fb team (N) Manchester United}}, претрпувајќи катастрофален пораз од 7-1 во реваншот кој ја поништил нивната тесна победа постигната во првиот натпревар.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/04/11/champions-league-disfatta-roma-umiliazione-all-old.html|title==Champions League|author=Mattia Chiusano|publisher=la Repubblica|date=11 април 2007|page=56}}</ref> Во [[Серија А 2006-2007|првенството]] тимот го освоил второто место, со 22 бода зад Интер:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/04_Aprile/17/vigiliaroma.shtml|title=Spalletti: "Inter il top, noi una buona squadra"|author=Massimo Cecchini|date=17 април 2007}}</ref> сепак, избраниците на Спалети биле единствениот противник способен да се наметне над ''„нероаѕурите“'', поразувајќи ги со 3-1 на [[Сан Сиро|Стадионот „Џузепе Меаца“]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/04_Aprile/18/interroma.shtml|title=Grande Roma a San Siro, l'Inter rinvia la festa|author=Riccardo Pratesi|date=18 април 2007}}</ref> Одмаздата за скудетото и суперкупот против тимот од Милано се случила во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]], каде што тренерот го освоил првиот трофеј во својата кариера:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/05/10/roma-super-inter-choc-totti.html|title=Roma Super|author=Corrado Sannucci|publisher=la Repubblica |date=10 мај 2007|page=58}}</ref> триумфот од 6-2 во првиот натпревар ја запечатил конечната победа, иако Интер остварил пирова победа од само 2-1 во реваншот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/05_Maggio/18/roma_1805.shtml|title=Notte di delirio a Fiumicino|date=18 мај 2007}}</ref> Тосканскиот тренер дополнително го зголемил својот список на почести на почетокот од [[ФК Рома сезона 2007-2008|следната сезона]], освојувајќи го [[Суперкуп на Италија 2007|Суперкупот на Италија]] повторно против Интер.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml |title=La Supercoppa è della Roma|author=Antonino Morici|date=19 август 2007}}</ref> Рома ја минала групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]] пласирајќи се зад Манчестер Јунајтед,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/08/palpitazione-roma-alla-fine-pari.html|title=Palpitazione Roma, alla fine è pari|autore=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=8 ноември 2007|page=52}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/28/vucinic-fa-il-mattatore-kiev-la-roma.html|title=Vucinic fa il mattatore a Kiev |author=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=28 ноември 2007|page=66}}</ref> потоа победувајќи го {{Fb team (N) Real Madrid}} во осминафиналето со двојна победа од 2-1:<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-real-madrid/roma-real-madrid/roma-real-madrid.html|title=Pizarro-Mancini, e la Roma sogna|date=19 февруари 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/real_roma_0503.shtml |title=Una Roma da impazzire, Real k.o. al Bernabeu (1-2)|author=Riccardo Pratesi |date=5 март 2008}}</ref> елиминацијата повторно дошла во четвртфиналето, пак од Јунајтед.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-manchester/gara-olimpico/gara-olimpico.html|title=Roma, l'Olimpico è stregato|date=1 април 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/champions_league/manchester-roma/roma-fuori/roma-fuori.html|title=La Roma saluta la Champions, giallorossi fuori ma con onore|date=9 април 2008}}</ref> На фронтот [[Серија А 2007-2008|првенство]], по почетното водство, ''„џалоросите“'' биле претекнати од Интер, завршувајќи на второто место.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Catania/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/cataniaroma.shtml|title=Roma, illusione scudetto|author=Stefano Cantalupi|date=18 мај 2008}}</ref> Заостанувајќи три бода на табелата на крајот од првенството,<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/19/Rossi_Campionato_falsato__ga_10_080519065.shtml |title=De Rossi: «Campionato falsato»|author=Alessandro Catapano|author2=Massimo Cecchini |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 мај 2008}}</ref> римскиот тим морал да се задоволи повторно со освојувањето на [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|Купот на Италија]], уште еднаш на сметка на ''„нероаѕурите“''.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa, "rivincita" della Roma sull'Inter |date=24 мај 2008}}</ref> Далеку поразочарувачка од претходните била сезоната [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]], која исто така, започнала со натпревар против тимот од Милано во [[Суперкуп на Италија 2008|Суперкупот на Италија]], загубен на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]]:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa|author=Antonino Morici|date=24 август 2008}}</ref> исклучен од трката за титулата уште на есен поради кризата со резултатите,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/04/spalletti-batti-un-colpo-solo-cosi-la.html|title=Spalletti, batti un colpo: solo così la Roma può ripartire|author=Fabrizio Bocca|publisher=la Repubblica|date=4 novembre 2008|p=19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|title=Rossella Sensi: "Usciremo dalla crisi"|date=12 ноември 2008|access-date=14 декември 2020|date-archive=7 април 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407195605/https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|dead-link=yes}}</ref> римскиот тим успеал да се опорави од тешкиот почеток со пласман во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web |url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d4-0e70932c7763-b69209a604eb-1000/ |title=Spalletti elogia la Roma: "Grande risultato"|author=Marco Calabresi|date=10 декември 2008}}</ref> Сепак во таа рунда, пеналите уште еднаш биле кобни по играчите на Спалети кои на тој начин биле поразени од {{Fb team (N) Arsenal}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Italia_Inghilterra/Primo_Piano/2009/02/24/ArsenalRoma.shtml |title=Van Persie lancia l'Arsenal|author=Stefano Cantalupi|date=24 февруари 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2009/03/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-arsenal/diretta-roma-arsenal/diretta-roma-arsenal.html|titlе=La Roma beffata ai calci di rigore |author=Luigi Panella|date=11 март 2009}}</ref> Конечно ''„џалоросите“'' го завршиле [[Серија А 2008-2009|првенството]] на шесттото место, обезбедувајќи квалификација само за прелиминарните рунди на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|УЕФА Лига Европа]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/31-05-2009/torino-retrocede-b-50472261290.shtml|title=Il Torino retrocede in B, Totti aggancia Boniperti|author=Livia Taglioli|date=31 мај 2009}}</ref> Откако го предводел тимот до плсаман во групната фаза од гореспоменатото натпреварување,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/07/31/totti-scaccia-le-paure-della-roma-gent.html|title=Totti scaccia le paure della Roma|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=31 јули 2009|p=53}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/07/totti-avvia-la-festa-la-roma-esagera.html|title=Totti avvia la festa, la Roma esagera|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=7 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/21/la-solita-roma-senza-difesa-gol-di.html|title=La solita Roma senza difesa|author=Francesca Ferrazza |publisher=la Repubblica|date=21 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/28/roma-troppo-facile-passano-anche-lazio-genoa.html|title=Roma, troppo facile. Passano anche Lazio e Genoa |publisher=la Repubblica|date=28 август 2009|page=65}}</ref> на 1 септември 2009 година, Спалети поднел оставка поради несогласувања со клубот и поразите претрпени во првите кола од [[Серија А 2009-2010|првенството]].<ref>{{cite web |URL=https://www.romatoday.it/sport/spalletti-dimissioni-o-esonero-notizie-aggiornamenti-incontro-sensi.html |title=Spalletti dà l'addio: già oggi l'accordo con Ranieri?|author=Carlo Testimonia |date=1 септември 2009}}</ref> На негово место како нов тренер на Рома бил избран, [[Клаудио Раниери]].<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2009/09/01/intervista_esclusiva_spalletti_dimissioni_roma.html |title=Spalletti si confessa: perché ho lasciato la Roma|date=1 септември 2009|dead-link=yes}}</ref> ==Титули== ===Тренер=== ====Клупски==== =====Емполи===== *'''{{симбол2|Coccarda Coppa Italia LegaPro.svg}} [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Куп на Италија Серија Ц]]''' : 1 : 1995-1996 =====Рома===== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : 2006-2007, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' : 1 : 2007 =====Зенит Санкт Петербург===== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2010, 2011-2012 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 1 : 2011 =====Наполи===== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/spalletti-luciano/profil/trainer/517 Лучано Спалети на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/allenatori/33-Spalletti_Luciano Лучано Спалети на tuttocalciatori] {{Состав на Јувентус}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2024}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Наполи}} {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спалети, Лучано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Специја]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Тренери на ФК Венеција]] [[Категорија:Тренери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Тренери на ФК Анкона]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Селектори на италијанската фудбалска репрезентација]] pbee1a2b72sl74wjt8z26w9zz3q9uv8 5603235 5603234 2026-08-02T16:03:02Z Carshalton 30527 5603235 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лучано Спалети | image = [[Податотека:Luciano Spalletti 2024.jpg|250px]] | caption = | fullname = Лучано Спалети<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=2020-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |url-status=dead }}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|1959|3|7|df=y}} | cityofbirth = [[Черталдо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} (тренер) | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 1993 <small>(34 г.)</small> | youthyears1 = 1973–1975 |youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | youthyears2 = 1975–1978 |youthclubs2 = {{симбол2|Bisection vertical White HEX-FF0000.svg}} Алабастри Волтера | youthyears3 = 1978–1982 |youthclubs3 = {{Fb team Cuoiopelli}} | years1 = 1982–1985 |caps1 = ? |goals1 = ? |clubs1 = {{Fb team Castelfiorentino}} | years2 = 1985–1986 |caps2 = 27 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Entella Bacezza}} | years3 = 1986–1990 |caps3 = 120 |goals3 = 7 |clubs3 = {{Fb team Spezia}} | years4 = 1990–1991 |caps4 = 29 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Viareggio}} | years5 = 1991–1993 |caps5 = 53 |goals5 = 3 |clubs5 = {{Fb team Empoli}} | manageryears1 = 1993–1994 |managerclubs1 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears2 = 1994 |managerclubs2 = {{Fb team Empoli}} | manageryears3 = 1994–1995 |managerclubs3 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 1995–1998 |managerclubs4 = {{Fb team Empoli}} | manageryears5 = 1998–1999 |managerclubs5 = {{Fb team Sampdoria}} | manageryears6 = 1999–2000 |managerclubs6 = {{Fb team Venezia}} | manageryears7 = 2001 |managerclubs7 = {{Fb team Udinese}} | manageryears8 = 2002 |managerclubs8 = {{Fb team Ancona}} | manageryears9 = 2002-2005 |managerclubs9 = {{Fb team Udinese}} | manageryears10 = 2005-2009 |managerclubs10 = {{Fb team Roma}} | manageryears11 = 2009-2014 |managerclubs11 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | manageryears12 = 2016-2017 |managerclubs12 = {{Fb team Roma}} | manageryears13 = 2017-2019 |managerclubs13 = {{Fb team Inter}} | manageryears14 = 2021-2023 |managerclubs14 = {{Fb team Napoli}} | manageryears15 = 2023-2025 |managerclubs15 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears16 = 2025- |managerclubs16 = {{Fb team Juventus}} }} '''Лучано Спалети''' (роден на {{рн|7|март|1959}}, во [[Черталдо]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Моментално ја води екипата на {{Fb team (N) Juventus}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref> ==Биографија== Оженет е со Тамара, која е родена во [[Карпи]] а ја запознал во [[Ла Специја]]. Со неа имаат три деца.<ref>{{Cite web|url=https://www.spazionapoli.it/2021/10/04/spalletti-moglie-tamara/|titolo=Spalletti moglie, la storia di come si sono conosciuti Luciano e Tamara|date=4 октомври 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dilei.it/lifestyle/luciano-spalletti-chi-e-la-sua-compagna-tamara-e-quanti-figli-hanno/1309184/|title=Luciano Spalletti, chi è la sua compagna Tamara e quanti figli hanno|date=18 јуни 2021}}</ref> Тој имал брат по име Марчело, седум години постар, кој починал на 28 мај 2019 година од рак.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/lutto-per-spalletti-e-morto-il-fratello-marcello_1277859-201902a.shtml|title=LUTTO PER SPALLETTI: E' MORTO IL FRATELLO MARCELLO|date=28 мај 2019}}</ref> Од 2023 година, тој е [[Почесен граѓанин|Почесен граѓанин]] на [[Неапол]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/07/napoli-spalletti-cittadinanza-onoraria|title=Spalletti: 'Da oggi sono un official scugnizzo'|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=7 декември 2023|language=it|access-date=7 декември 2023}}</ref><ref>{{YouTube|id=2QKwzbMehTM|title=Cerimonia di conferimento della cittadinanza onoraria a Luciano Spalletti Napoli, 7 dicembre 2023}}</ref> == Играчка кариера == {{dx|[[File:Luciano Spalletti Entella Chiavari 1985-1986.jpg|thumb|upright|left|Спалети со [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] во сезоната 1985-1986]]}} Откако пораснал во младинските тимови на {{Fb team (N) Fiorentina}} и [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]], Спалети го направил своето деби со екипата на [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] во Серија Д. Следната година, тој се преселил во [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]], каде под водството на [[Џан Пјеро Вентура]],<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/14_settembre_30/come-ti-invecchia-calciatore-d4e51c30-48a2-11e4-a045-76c292c97dcc.shtml|title=Come invecchia il calciatore (e anche il mister)|access-date=20 јули 2016}}</ref> тимот стигнал до 5-тото место во [[Серија Ц2 1985-1986|Серија Ц2 првенството]]. Во 1986 година, тој отишол да игра за {{Fb team (N) Spezia}}, новопромовираниот член во Ц1 лигата: во сезоната [[Серија Ц1 1986-1987|1986-1987]], тој придонел за постигнувањето на опстанокот,<ref name=":0"/> додека во следните две сезони [[Серија Ц1 1987-1988|1987-1988]] и [[Серија Ц1 1988-1989|1988-1989]], Специја го освоила 7-мото и 3-тото место, соодветно.<ref name=":0">{{Cite web |url =http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/ |title =Il calciatore - Luciano Spalletti |dead-link =yes |archiveurl =https://web.archive.org/web/20160215215957/http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/|archivedate =15 февруари 2016}}</ref> По една сезона помината во екипата на [[ФК Вијареџо|Вијареџо]], тој се преселил во {{Fb team (N) Empoli}}, каде што ја завршил кариерата на 34-годишна возраст, играјќи го своето последно првенство во сезоната [[Серија Ц1 1992-1993|1992-1993]]. == Тренерска кариера == ===Емполи и Сампдорија=== Во сезоната 1993-1994, тој ја започнал својата кариера како тренер во младинскиот тим на {{Fb team (N) Empoli}}. На шест кола до крајот на [[Серија Ц1 1993-1994|првенството во Серија Ц1]], тој го замени [[Адријано Ломбарди]] како тренер на првиот тим, кој се мачел да излезе од зоната за испаѓање. ''„Аѕурите“'' го завршиле првенството на претпоследното место, спасувајќи се од испаѓање во плејаутот каде што ја совладале {{Fb team (N) Alessandria 1912}}. Следната сезона, Спалети повторно се вратил во младинскиот тим на Емполи, за потоа одново да добие шанса да го тренира првиот тим во [[Серија Ц1 1995-1996]]. Сезоната, полна со успеси, го видела Емполи како го освојува [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Купот на Италија за екипи од Серија Ц]] и да избори промоција во [[Серија Б]] благодарение на победата во финалето на плејофот над {{Fb team (N) Como}}. Во сезоната [[Серија Б 1996-1997|1996-97]], ''„Аѕурите“'' на Спалети, кои неодамна биле промовирани од втората лига, веднаш заработиле промоција во [[Серија А]], една деценија по претходното искуство на Емполи во највисоката лига. Потврден како тренер на тосканците, на своето деби во Серија А ([[Серија А 1997-1998|1997-1998]]), тренерот го одвел тимот на безбедно место, постигнувајќи опстанок на едно коло пред крајот. Откако ги оставил тосканците во првата лига, тој бил повикан да ја предводи {{Fb team (N) Sampdoria}}.<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/10/incredibile_vero_gia_finito_ritiro_ga_0_9807102756.shtml |titolo=Incredibile ma vero: già finito il ritiro blucerchiato |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 јули 1998}}</ref> Отпуштен во декември,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/12/14/mihajlovic-scatenato-fa-esonerare-spalletti.html |title=Mihajlovic scatenato fa esonerare Spalletti |author=Corrado Sannucci |publisher=la Repubblica |date=14 декември 1998|page=40}}</ref> тој бил отповикан помалку од два месеци подоцна, по оставката на [[Дејвид Плат]].<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/ |title=Platt si è dimesso |date=2 февруари 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070609/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Во преостанатите 15 кола од [[Серија А 1998-1999|првенството]], тој освоил 21 бод, но не успеал да избегне испаѓање за лигурскиот клуб.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/maggio/22/Mannini_ora_accusa_Spalletti_Colpa_ga_0_9905227612.shtml|title=Mannini ora accusa Spalletti "Colpa sua se la Samp è in B"|author=Enrico Valente|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 мај 1999}}</ref> ===Венеција, Удинезе и Анкона=== Во следната сезона. тој седнал на клупата на {{Fb team (N) Venezia}},<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/13/Spalletti_Glerean_Stringara_ecco_tecnici_ga_0_9907134664.shtml |title=Da Spalletti a Glerean e Stringara, ecco i tecnici con la nuova "patente"|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=13 јули 1999}}</ref> освојувајќи само една победа во првите два месеци од [[Серија А 1999-2000|Серија А]].<ref>{{cite web |url=http://www.repubblica.it/online/sport/sesta/milan/milan.html|titolo=Il Milan soffre col Cagliari L'Inter finisce ko a Venezia|data=18 ottobre 1999}}</ref> Лошиот почеток предизвикал негово отпуштање од функцијата,<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |title=Via Spalletti, ecco Materazzi |date=2 ноември 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070531/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |archive-date=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> но само привремено, бидејќи по неколку недели тој бил вратен на клупата.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/ |title=Lo stile Venezia |date=29 novembre 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070554/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Сепак, конечното отпуштање се случило во февруари 2000 година.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/ |title=Spalletti esonerato |date=7 февруари 2000 |access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040628233546/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/|archivedate=28 јуни 2004|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/febbraio/08/Zamparini_inventa_esonero_bis_ga_0_0002086370.shtml |title=Zamparini s'inventa l'esonero bis |author=Michele Contessa|author2=Carlo Laudisa |pubblisher=La Gazzetta dello Sport|date=8 февруари 2000}}</ref> По една година неактивност, во март 2001 година, тој бил повикан на клупата на {{Fb team (N) Udinese}} да го замени [[Лујџи Де Канио]]:<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/marzo/20/Udinese_scelto_Spalletti_ga_0_0103205783.shtml |title=L'Udinese ha scelto Spalletti|author=Luca Calamai|author2=Sebastiano Vernazza |author3=Massimo Meroi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 март 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/online/campionato/spalletti/spalletti/spalletti.html |title=Udinese, a Spalletti la panchina di De Canio|date=20 март 2001}}</ref> со 10 освоени бода во 11 кола, фриулијанците ја завршиле сезоната на дванаесеттото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0392_01_2001_0166_0043_4201357/ |title=Il Vicenza vince e retrocede |author=Andrea Iolme|publisher=[[La Stampa]]|date=18 јуни 2001|page=33}}</ref> Заменет од [[Рој Хоџсон]] за следната сезона,<ref>{{cite web|url=https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|title=Roy Hodgson nieuwe trainer van Udinese|author=Tim Vandevelde|date=22 јуни 2001|language=nl|accessdate=2025-11-16|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410055110/https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|url-status=dead}}</ref> во декември 2001 година, бил ангажиран од [[УС Анкона|Анкона]]:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/05/la-doppia-sfida-dell-ex-favo.html|title=La doppia sfida dell'ex Favo|author=Massimo Norrito|publisher=[[la Repubblica (quotidiano)|la Repubblica]]|date=5 јануари 2002|page=13}}</ref> со цел да го одведе клубот на безбедно место во [[Серија Б 2001-2002|Серија Б]],<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Ancona_Spalletti_parte_operazione_salvezza_ga_0_0201073014.shtml|title=Ancona-Spalletti: parte l'operazione salvezza|author=Vito Maggio|author2=Mimmo Cugini|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=7 јануари 2002}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |title=L'allenatore - Luciano Spalletti |dead-link=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215230909/http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |archivedate=15 февруари 2016}}</ref> стигајќи дури до осмото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,41/articleid,0281_01_2002_0149_0043_2407143/anews,true/ |title=ATTACCHI SCATENATI: 36 RETI NELL'ULTIMA GIORNATA |publisher=La Stampa|date=3 јуни 2002|page=41}}</ref> Во летото 2002 година, тој се вратил во Удинезе,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/11/Spalletti_firma_Agostinelli_presenta_ga_0_0206114613.shtml|title=Spalletti firma, Agostinelli si presenta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 јуни 2002}}</ref> за да го освои шесттото место во [[Серија А 2002-2003|првенството]] што му овозможило на клубот пласман во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот н УЕФА]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/udineselazio/udineselazio/udineselazio.html|title=Udinese, vittoria e Uefa|date=24 мај 2003}}</ref> Следната сезона, тој повторно се квалификувал со клубот за [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските турнири]], завршувајќи на седмото место во [[Серија А 2003-2004|првенството]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/maggio/17/Gilardino_gioca_poker_col_Trap_ga_10_0405178605.shtml|titolo=Gilardino gioca a poker col Trap|author=Luigi Garlando|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=17 мај 2004}}</ref> Најдобриот резултат постигнат на клупата на фриулијанците, сепак, било четвртото место во [[Серија А 2004-2005|сезоната 2004-2005]],<ref name=":2" /> подвиг што му го овозможил на Удинезе првото историско учество во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/udinesemilan1/udinesemilan1.html|title=L'Udinese pareggia con il Milan e conquista la zona Champions|date=29 мај 2005}}</ref> ===Рома=== [[File:Luciano_Spalletti.JPG|thumb|upright|left|Спалети со {{Fb team (N) Roma}} во втората половина на 2000-тите]] По завршувањето на тригодишниот период со Удинезе,<ref name=":2" /> тој станал тренер на {{Fb team (N) Roma}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Roma/Primo%20piano/2005/giugno/21spalletti.shtml|title=Spalletti: "Roma, ricominciamo"|date=21 јуни 2005}}</ref> Во текот на својата прва сезона тој остварил 11 последователни победи во [[Серија А 2005-2006|првенството]],<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Lazio/Primo_Piano/2006/02_Febbraio/26/lazioroma.shtml|title=Derby alla Roma: record storico|date=26 февруари 2006}}</ref> кое тимот го завршил на петтото место, пред да биде промовиран на второто место по скандалот ''[[Калчополи]]'';<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/05_Maggio/06/totti.shtml|title=Roma, Spalletti: "Totti in campo dal primo minuto"|date=6 мај 2006}}</ref> во [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|Купот на Италија]] ''„џалоросите“'' стигнале до финалето, каде загубиле од {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml |title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi |date=11 мај 2006}}</ref> Откако се квалификувале за [[Суперкуп на Италија 2006|Суперкупот на Италија]], по службеното доделување на титулата во првенството на ''„нероаѕурите“'', римскиот клуб бил поразен со 4-3 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] и покрај водството од 3 гола.<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 август 2006|p=3}}</ref> Во [[ФК Рома сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], тој го предводел тимот од главниот град до првата квалификација во нивната историја за „нокаут фазата“ на Лигата на шампионите,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/05/RomaVal.shtml|title=Roma promossa senza affanno|author=Gaetano De Stefano|date=5 декември 2006}}</ref> каде го елиминирале {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} во осминафиналето со нерешен резултат дома и победа во гости.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-lione/roma-lione/roma-lione.html|title=Fra Roma e Lione pari senza reti, si deciderà tutto al ritorno|date=21 февруари 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/03_Marzo/06/RomaLione.shtml|title=Roma da impazzire, travolto il Lione|author=Antonino Morici|date=6 март 2007}}</ref> Патот на Рома завршил во четвртфиналето, каде била елиминирана од {{Fb team (N) Manchester United}}, претрпувајќи катастрофален пораз од 7-1 во реваншот кој ја поништил нивната тесна победа постигната во првиот натпревар.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/04/11/champions-league-disfatta-roma-umiliazione-all-old.html|title==Champions League|author=Mattia Chiusano|publisher=la Repubblica|date=11 април 2007|page=56}}</ref> Во [[Серија А 2006-2007|првенството]] тимот го освоил второто место, со 22 бода зад Интер:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/04_Aprile/17/vigiliaroma.shtml|title=Spalletti: "Inter il top, noi una buona squadra"|author=Massimo Cecchini|date=17 април 2007}}</ref> сепак, избраниците на Спалети биле единствениот противник способен да се наметне над ''„нероаѕурите“'', поразувајќи ги со 3-1 на [[Сан Сиро|Стадионот „Џузепе Меаца“]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/04_Aprile/18/interroma.shtml|title=Grande Roma a San Siro, l'Inter rinvia la festa|author=Riccardo Pratesi|date=18 април 2007}}</ref> Одмаздата за скудетото и суперкупот против тимот од Милано се случила во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]], каде што тренерот го освоил првиот трофеј во својата кариера:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/05/10/roma-super-inter-choc-totti.html|title=Roma Super|author=Corrado Sannucci|publisher=la Repubblica |date=10 мај 2007|page=58}}</ref> триумфот од 6-2 во првиот натпревар ја запечатил конечната победа, иако Интер остварил пирова победа од само 2-1 во реваншот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/05_Maggio/18/roma_1805.shtml|title=Notte di delirio a Fiumicino|date=18 мај 2007}}</ref> Тосканскиот тренер дополнително го зголемил својот список на почести на почетокот од [[ФК Рома сезона 2007-2008|следната сезона]], освојувајќи го [[Суперкуп на Италија 2007|Суперкупот на Италија]] повторно против Интер.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml |title=La Supercoppa è della Roma|author=Antonino Morici|date=19 август 2007}}</ref> Рома ја минала групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]] пласирајќи се зад Манчестер Јунајтед,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/08/palpitazione-roma-alla-fine-pari.html|title=Palpitazione Roma, alla fine è pari|autore=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=8 ноември 2007|page=52}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/28/vucinic-fa-il-mattatore-kiev-la-roma.html|title=Vucinic fa il mattatore a Kiev |author=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=28 ноември 2007|page=66}}</ref> потоа победувајќи го {{Fb team (N) Real Madrid}} во осминафиналето со двојна победа од 2-1:<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-real-madrid/roma-real-madrid/roma-real-madrid.html|title=Pizarro-Mancini, e la Roma sogna|date=19 февруари 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/real_roma_0503.shtml |title=Una Roma da impazzire, Real k.o. al Bernabeu (1-2)|author=Riccardo Pratesi |date=5 март 2008}}</ref> елиминацијата повторно дошла во четвртфиналето, пак од Јунајтед.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-manchester/gara-olimpico/gara-olimpico.html|title=Roma, l'Olimpico è stregato|date=1 април 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/champions_league/manchester-roma/roma-fuori/roma-fuori.html|title=La Roma saluta la Champions, giallorossi fuori ma con onore|date=9 април 2008}}</ref> На фронтот [[Серија А 2007-2008|првенство]], по почетното водство, ''„џалоросите“'' биле претекнати од Интер, завршувајќи на второто место.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Catania/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/cataniaroma.shtml|title=Roma, illusione scudetto|author=Stefano Cantalupi|date=18 мај 2008}}</ref> Заостанувајќи три бода на табелата на крајот од првенството,<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/19/Rossi_Campionato_falsato__ga_10_080519065.shtml |title=De Rossi: «Campionato falsato»|author=Alessandro Catapano|author2=Massimo Cecchini |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 мај 2008}}</ref> римскиот тим морал да се задоволи повторно со освојувањето на [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|Купот на Италија]], уште еднаш на сметка на ''„нероаѕурите“''.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa, "rivincita" della Roma sull'Inter |date=24 мај 2008}}</ref> Далеку поразочарувачка од претходните била сезоната [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]], која исто така, започнала со натпревар против тимот од Милано во [[Суперкуп на Италија 2008|Суперкупот на Италија]], загубен на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]]:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa|author=Antonino Morici|date=24 август 2008}}</ref> исклучен од трката за титулата уште на есен поради кризата со резултатите,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/04/spalletti-batti-un-colpo-solo-cosi-la.html|title=Spalletti, batti un colpo: solo così la Roma può ripartire|author=Fabrizio Bocca|publisher=la Repubblica|date=4 novembre 2008|p=19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|title=Rossella Sensi: "Usciremo dalla crisi"|date=12 ноември 2008|access-date=14 декември 2020|date-archive=7 април 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407195605/https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|dead-link=yes}}</ref> римскиот тим успеал да се опорави од тешкиот почеток со пласман во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web |url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d4-0e70932c7763-b69209a604eb-1000/ |title=Spalletti elogia la Roma: "Grande risultato"|author=Marco Calabresi|date=10 декември 2008}}</ref> Сепак во таа рунда, пеналите уште еднаш биле кобни по играчите на Спалети кои на тој начин биле поразени од {{Fb team (N) Arsenal}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Italia_Inghilterra/Primo_Piano/2009/02/24/ArsenalRoma.shtml |title=Van Persie lancia l'Arsenal|author=Stefano Cantalupi|date=24 февруари 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2009/03/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-arsenal/diretta-roma-arsenal/diretta-roma-arsenal.html|titlе=La Roma beffata ai calci di rigore |author=Luigi Panella|date=11 март 2009}}</ref> Конечно ''„џалоросите“'' го завршиле [[Серија А 2008-2009|првенството]] на шесттото место, обезбедувајќи квалификација само за прелиминарните рунди на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|УЕФА Лига Европа]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/31-05-2009/torino-retrocede-b-50472261290.shtml|title=Il Torino retrocede in B, Totti aggancia Boniperti|author=Livia Taglioli|date=31 мај 2009}}</ref> Откако го предводел тимот до плсаман во групната фаза од гореспоменатото натпреварување,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/07/31/totti-scaccia-le-paure-della-roma-gent.html|title=Totti scaccia le paure della Roma|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=31 јули 2009|p=53}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/07/totti-avvia-la-festa-la-roma-esagera.html|title=Totti avvia la festa, la Roma esagera|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=7 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/21/la-solita-roma-senza-difesa-gol-di.html|title=La solita Roma senza difesa|author=Francesca Ferrazza |publisher=la Repubblica|date=21 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/28/roma-troppo-facile-passano-anche-lazio-genoa.html|title=Roma, troppo facile. Passano anche Lazio e Genoa |publisher=la Repubblica|date=28 август 2009|page=65}}</ref> на 1 септември 2009 година, Спалети поднел оставка поради несогласувања со клубот и поразите претрпени во првите кола од [[Серија А 2009-2010|првенството]].<ref>{{cite web |URL=https://www.romatoday.it/sport/spalletti-dimissioni-o-esonero-notizie-aggiornamenti-incontro-sensi.html |title=Spalletti dà l'addio: già oggi l'accordo con Ranieri?|author=Carlo Testimonia |date=1 септември 2009}}</ref> На негово место како нов тренер на Рома бил избран, [[Клаудио Раниери]].<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2009/09/01/intervista_esclusiva_spalletti_dimissioni_roma.html |title=Spalletti si confessa: perché ho lasciato la Roma|date=1 септември 2009|dead-link=yes}}</ref> ===Зенит Санкт Петербург=== На 11 декември 2009 година, било официјализирано неговото потпишување со [[Русија|рускиот]] клуб {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2009/12/sport/calcio/calciomercato/spalletti-russia/spalletti-di-nuovo-in-panca/spalletti-di-nuovo-in-panca.html|title=Spalletti, "disoccupato" solo per tre mesi|author=Francesca Ferrazza|date=11 декември 2009|access-date=13 декември 2009}}</ref> ==Титули== ===Тренер=== ====Клупски==== =====Емполи===== *'''{{симбол2|Coccarda Coppa Italia LegaPro.svg}} [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Куп на Италија Серија Ц]]''' : 1 : 1995-1996 =====Рома===== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : 2006-2007, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' : 1 : 2007 =====Зенит Санкт Петербург===== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2010, 2011-2012 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 1 : 2011 =====Наполи===== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/spalletti-luciano/profil/trainer/517 Лучано Спалети на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/allenatori/33-Spalletti_Luciano Лучано Спалети на tuttocalciatori] {{Состав на Јувентус}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2024}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Наполи}} {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спалети, Лучано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Специја]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Тренери на ФК Венеција]] [[Категорија:Тренери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Тренери на ФК Анкона]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Селектори на италијанската фудбалска репрезентација]] paooljvquro60v7mjqdf93k2gnzlt7n 0 1216117 5603309 5511659 2026-08-02T18:31:53Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603309 wikitext text/x-wiki [[Податотека:World map of homicide rates per 100,000 people.png|мини|Стапки на убиства низ целиот свет од 1995 до 2016 година.]] '''Убиство''' е секое дејство во кое еден [[човек]] убива друг човек.<ref>{{Наведена мрежна страница |title = Homicide definition |url = https://www.law.cornell.edu/wex/homicide |publisher = Cornell University Law School |accessdate = 22 April 2014 |url-status= |archiveurl = https://web.archive.org/web/20140607010815/http://www.law.cornell.edu/wex/homicide |archivedate = 7 June 2014 |df = dmy-all }}</ref> Убиството претпоставува само свесен акт на еден човек кој резултира во [[смрт]] на друг човек, т.е. убиството вклучува и случајни дејства, дејства од негрижа или од невнимание, дури и кога извршителот немал намера да ја предизвика смртта.<ref>{{наведени вести |last1 = Melenik |first1 = Juey |title = 7 Common Mistakes Regarding Autopsy Reports |url = https://www.forensicmag.com/article/2015/09/7-common-mistakes-regarding-autopsy-reports |accessdate = 21 November 2017 |agency = Forensic News Daily |publisher = Advantage Business Media |date = 9 September 2015 |url-status= |archiveurl = https://web.archive.org/web/20171201035304/https://www.forensicmag.com/article/2015/09/7-common-mistakes-regarding-autopsy-reports |archivedate = 1 December 2017 |df = dmy-all }}</ref> Во правото постојат повеќе категории на убиства, вклучувајќи: [[убиство без умисла]], [[убиство со умисла]], оправдано убиство, убиство во самоодбрана, убиство за време на [[војна]], [[евтаназија]], итн. Овие видови убиства се третираат различно во правнитe системи, а некои од нив се дури и дозволени (како, евтаназијата). == Убиството во кривичното право == Убиството како злосторнички чин може да се јави во повеќе видови, од случајно убиство до убиство со свесна намера. Во основа, во [[Кривично право|кривичното право]] се разликуваат два вида убиство, [[убиство со умисла]] и [[убиство без умисла]], во зависност од околностите, психичката состојба на извршителот и намерата.<ref name="mlawmurder">{{Наведена мрежна страница |title = Criminal Law: Criminal Homicide |url = http://open.lib.umn.edu/criminallaw/part/chapter-9-criminal-homicide/ |website = M Libraries |publisher = University of Minnesota |accessdate = 11 September 2017 |url-status= |archiveurl = https://web.archive.org/web/20170911204657/http://open.lib.umn.edu/criminallaw/part/chapter-9-criminal-homicide/ |archivedate = 11 September 2017 |df = dmy-all }}</ref> ==Убиството како тема во уметноста и во популарната култура== ===Убиството како мотив во книжевноста=== * „[[Убиство во хотел Босфор]]“ - [[роман]] на турската писателка [[Есмахан Ајкол]] од 2001 година.<ref>Есмахан Ајкол, ''Убиство во хотел Босфор''. Скопје: Антолог, 2014.</ref> * „[[Во честарот (расказ)|Во честарот]]“ ([[јапонски]]: 藪の中) - [[расказ]] на јапонскиот [[писател]] [[Рјуносуке Акутагава]] од 1922 година.<ref>„U čestaru“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 121-133.</ref> * „Страв“ — кус расказ на австрискиот писател [[Томас Берхнард]] од 1978 година.<ref>Томас Бернхард, ''Имитатор на гласови''. Скопје: Темплум, 2008, стр. 18.</ref> * „Неисполнета желба“ — кус расказ на Томас Берхнард од 1978 година.<ref>Томас Бернхард, ''Имитатор на гласови''. Скопје: Темплум, 2008, стр. 109.</ref> * „Дополнителна заработувачка“ — кус расказ на Томас Берхнард од 1978 година.<ref>Томас Бернхард, ''Имитатор на гласови''. Скопје: Темплум, 2008, стр. 112-113.</ref> * „Шивачка“ — кус расказ на Томас Берхнард од 1978 година.<ref>Томас Бернхард, ''Имитатор на гласови''. Скопје: Темплум, 2008, стр. 84.</ref> * „Работници во фабриката за хартија“ — кус расказ на Томас Берхнард од 1978 година.<ref>Томас Бернхард, ''Имитатор на гласови''. Скопје: Темплум, 2008, стр. 87.</ref> * „Граничен камен“ — кус расказ на Томас Берхнард од 1978 година.<ref>Томас Бернхард, ''Имитатор на гласови''. Скопје: Темплум, 2008, стр. 89-89.</ref> * „Рецепт“ — кус расказ на Томас Берхнард од 1978 година.<ref>Томас Бернхард, ''Имитатор на гласови''. Скопје: Темплум, 2008, стр. 44.</ref> * „Премногу“ — кус расказ на Томас Берхнард од 1978 година.<ref>Томас Бернхард, ''Имитатор на гласови''. Скопје: Темплум, 2008, стр. 43.</ref> * „Милосрдие“ — кус расказ на Томас Берхнард од 1978 година.<ref>Томас Бернхард, ''Имитатор на гласови''. Скопје: Темплум, 2008, стр. 29.</ref> * „Над срцето на убиената“ — ([[Српски јазик|српски]]: ''Над срцем убијене'') — песна на српскиот поет [[Оскар Давичо]] од 1951 година.<ref>Оскар Давичо, ''Песме''. Српска књижевна задруга, Београд, 1958, стр. 234.</ref> * „Сведоци“ - [[расказ]] на српскиот писател [[Мирослав Јосиќ Вишњиќ]].<ref>Мирослав Јосиħ Вишњић, ''Сабране приповетке''. Београд: Драганић, 1995, стр. 226-234.</ref> * „[[Убиство во Ориент Експрес]]“ ([[англиски]]: ''Murder on the Orient Express'') - роман на англиската писателка [[Агата Кристи]] од 1934 година. * „Неверојатна приказна“ — краток расказ на македонскиот писател [[Ѓорѓи Крстевски (писател)|Ѓорѓи Крстевски]] од 2019 година.<ref> Ѓорѓи Крстевски, ''Другата страна''. Скопје: Бегемот, 2019, стр. 67.</ref> * „Недела“ — расказ на српската писателка [[Јелена Ленголд]].<ref>Jelena Lengold, ''Raščarani svet'' (drugo izdanje). Arhipelag, Beograd, 2018, стр. 73-82.</ref> * „Војна за честа на Моана Поци“ — расказ на Игор Маројевиќ.<ref>Igor Marojević, ''Sve za lepotu''. Dereta, Beograd, 2021, стр. 60-70.</ref> * „Вистинско време за злостор“ — краток расказ на македонскиот писател [[Шазим Мехмети]].<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 132-133.</ref> * „Што сè се случува во еден миг“ — песна на францускиот поет [[Жак Превер]].<ref>Жак Превер, ''Чари велеграда''. БИГЗ, Београд, 1972, стр. 36-38.</ref> * „Белутрак“ — кус расказ на македонскиот писател [[Дејан Василевски|Гето Руди]] од 2017 година.<ref>Гето Руди, ''Можеше да биде реми''. Скопје: Темплум, 2017, стр. 87.</ref> * „Сите лица на љубовта“ — краток расказ на [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 423.</ref> * „Машкин го убил Кошкин“ - кус расказ на рускиот писател [[Данил Хармс]].<ref>Данил Хармс, ''Случаи''.Скопје: Темплум, 2004.</ref> * „Пеперутката и тенкот“ (англиски: ''The butterfly and the tank'') — краток расказ на американскиот писател [[Ернест Хемингвеј]].<ref>Ernest Hemingway, ''Snjegovi Kilimandžara i druge priče''. Znanje, Zagreb, 1984, стр. 136-146.</ref>. * „Украденото убиство“ - расказ на чешкиот писател [[Карел Чапек]].<ref name="ReferenceA">Карел Чапек, ''Раскази од другиот џеб'', Темплум, Скопје, 2012.</ref> * „Обично убиство“ - кус расказ на чешкиот писател Карел Чапек.<ref name="ReferenceA"/> * „Како го убив другарот“ - расказ на македонскиот писател [[Живко Чинго]] од 1963 година.<ref>Живко Чинго, ''Пасквелија''. Скопје: Култура, 1968, стр. 92-98.</ref> ===Убиството како мотив во музиката=== * „Време за убивање“ (англиски: ''Time To Kill'') — песна на британската рок-група ''[[Gentle Giant]]'' од 1975 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/15454-Gentle-Giant-Free-Hand DISCOGS, Gentle Giant – Free Hand (пристапено на 12.11.2022)]</ref> * „Авенија на убиствата“ (англиски: ''Murder Avenue'') — песна на американската [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] група ''[[Geto Boys]]'' од 1993 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/121635-Geto-Boys-Till-Death-Do-Us-Part Discogs, Geto Boys – Till Death Do Us Part (пристапено на 30.10.2022)]</ref> * „Убиство по полноќ“ (англиски: ''Murder After Midnight'') — песна на американската хип-хоп група ''Geto Boys'' од 1993 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/121635-Geto-Boys-Till-Death-Do-Us-Part Discogs, Geto Boys – Till Death Do Us Part (пристапено на 30.10.2022)]</ref> * „Роден за убивање“ (англиски: ''Born To Kill'') — песна на англиската [[Панк-рок|панк-рок]] група [[The Damned]] од 1977 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/18747-The-Damned-Damned-Damned-Damned The Damned – Damned Damned Damned (пристапено на 25.6.2022)]</ref> * „Некој е убиен“ (англиски: ''Somebody Got Murdered'') - песна на англиската [[Рок-музика|рок]]-група [[Клеш]] (''The Clash'') од 1980 година.<ref>[https://www.discogs.com/The-Clash-Sandinista/master/14996 DISCOGS, The Clash ‎– Sandinista! (пристапено на 10.6.2020)]</ref> * „Убиец“ (англиски: ''Killer'') - песна на американскиот рок-музичар [[Алис Купер]] (''Alice Cooper'').<ref>Alice Cooper, Love it to death & Killer, Some Wax Recordings, SW 126-2, 2003.</ref> * „Убиј ги сите“ ([[англиски]]: ''Kill 'em all'') - музички албум на американската [[Хеви метал музика|хеви-метал]] група [[Металика]] (''Metallica'') од 1983 година.<ref>[https://www.discogs.com/Metallica-Kill-Em-All/release/1259481 Discogs, Metallica ‎– Kill 'Em All (пристапено на 22.1.2021)]</ref> * „Мамо, може да излезам надвор и да убивам вечерва?“ (англиски: ''Mommy, Can I Go Out And Kill Tonight? (Live)'') — песна на американската [[Панк рок|панк-рок]] група [[Мисфитс]] (''The Misfits'') од 1982 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/105458-Misfits-Walk-Among-Us Misfits – Walk Among Us (пристапено на 2.4.2023)]</ref> * „Убиство“ ([[англиски]]: ''Murder'') — песна на британската [[Поп-музика|поп]]-рок група [[Њу Ордер]] (''New Order'') од 1983 година.<ref>[https://genius.com/New-order-murder-lyrics Genius, The Beach (пристапено на 30.4.2023)]</ref> * „Како да убиеш радиски консултант“ (''How To Kill A Radio Consultant'') - песна на американската [[рап]]-група [[Паблик енеми]] (''Public Enemy'') од 1991 година.<ref name="discogs.com">[https://www.discogs.com/Public-Enemy-Apocalypse-91-The-Enemy-Strikes-Black/master/30225 DISCOGS, Public Enemy ‎– Apocalypse 91... The Enemy Strikes Black (пристапено на 25.8.2019)]</ref> * „Убиј ги“ (англиски: ''Shut Em Down'') - песна на Паблик енеми од 1991 година.<ref name="discogs.com"/> * „Убиство со броеви“ (англиски: ''Murder by Numbers'') - песна на британската рок-група [[Полис]] (''Police'') од 1983 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=SM3Dw-0cgTY&list=PL2FOBZsL-8-DLf2v-VAYCwGSwXtJmX6bP&index=11 The Police - Murder by Numbers (Remastered 2003) (пристапено на 17.5.2017)]</ref> * „Убивање во името“ (англиски: ''Killing In The Name'') - песна на американската рок-група ''[[Rage Against The Machine]]'' од 1992 година.<ref>[https://www.discogs.com/Rage-Against-The-Machine-Rage-Against-The-Machine/master/7939 Rage Against The Machine ‎– Rage Against The Machine (пристапено на 11.2.2021)]</ref> * „Убиство“ (англиски: ''Murder'') - песна на бразилската [[треш-метал]] група [[Сепултура]] (''Sepultura'') од 1991 година.<ref>[https://www.discogs.com/Sepultura-Arise/master/57469 DISCOGS, Sepultura ‎– Arise (пристапено на 25.8.2019)]</ref> * „Убиец-лудак“ ([[англиски]]: ''Psycho Killer'') - песна на американската рок-група [[Токинг хедс]] (''Talking Heads'') од 1977 година.<ref>[https://www.discogs.com/Talking-Heads-Talking-Heads-77/master/39365 DISCOGS, Talking Heads ‎– Talking Heads: 77 (пристапено на 12.5.2021)]</ref> * „Уште еден крваво убиен“ (англиски: ''Another Body Murdered'') - песна на американските групи ''[[Faith No More (рок-група)|Faith No More]]'' и ''[[Boo-Yaa T.R.I.B.E. (рап-група)|Boo-Yaa T.R.I.B.E.]]'' од 1993 година.<ref>[https://www.discogs.com/Various-Judgment-Night-Music-From-The-Motion-Picture/release/242542 DISCOGS, Various ‎– Judgment Night (Music From The Motion Picture) (пристапено на 29.7.2020)]</ref> ===Убиството како мотив во филмот=== * „[[Убиство во Ориент Експрес (филм од 2017)|Убиство во Ориент Експрес]]“ ([[англиски]]: ''Murder on the Orient Express'') - американски [[филм]] од 2017 година. * „[[Тајната на гаражната продажба: Убиство на плажата]]“ ([[англиски]]: ''Garage Sale Mystery: The Beach Murder'') - американски [[филм]] од 2017 година, во [[режија]] на [[Нил Фирнли]].<ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=2&datum=2020-04-19 HRT, Garage Sale Mystery: The Beach Murder, američki film (пристапено на 19.4.2020)]</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Право]] [[Категорија:Кривично право]] 5i4qq5xqh4wx9cat54q0mzvz10hz427 0 1217447 5603180 4815731 2026-08-02T13:03:40Z P.Nedelkovski 47736 5603180 wikitext text/x-wiki {{Infobox laboratory equipment |name = Аван и толчник |image = White-Mortar-and-Pestle.jpg |alt = |caption = Aван и толчник |acronym = |other_names = |uses = толчење, мешање |inventor = |manufacturer = |model = |related = [[мелница]] }} '''Аван и толчник''' — прибор за готвење кој се користи уште од древно време за подготовка на состојки преку нивно кршење и толчење во облик на меко тесто или прав. Освен при подготовка на храна, овој прибор се користи и во [[медицина]]та и [[фармација]]та. Аванот претставува длабок сад, обично изработен од дрво, метал, керамика, камен или гранит. Толчникот е тврд и тап предмет во облик на палка. Состојките кои се толчат — суви или влажни — се поставуваат во аванот, каде потоа се гмечат и превртуваат со толчникот додека не се добие посакуваниот производ. == Историја == Научниците имаат пронајдено древни авани и толчници кои се стари околу 35.000 години п.н.е..<ref>Wright, K. (1991). [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/paleo_0153-9345_1991_num_17_1_4537 The Origins and development of ground stone assemblages in Late Pleistocene Southwest Asia]. ''Paleorient''. Vol. 17/1.</ref> == Поврзано == * [[Толчник]] * [[Мелница]] * [[Јаген]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ризница-ред|Mortars (tools)}} [[Категорија:Прибор за готвење]] [[Категорија:Лабораториска опрема]] [[Категорија:Турцизми]] 70t5ya66t2lmu8mezpohswx7cbi93eq 5603188 5603180 2026-08-02T13:28:29Z P.Nedelkovski 47736 илустрирање 5603188 wikitext text/x-wiki {{Infobox laboratory equipment |name = Аван и толчник |image = White-Mortar-and-Pestle.jpg |alt = |caption = Aван и толчник |acronym = |other_names = |uses = толчење, мешање |inventor = |manufacturer = |model = |related = [[мелница]] }} [[Податотека:Mortar - Traditional Macedonian brassworking.jpg|мини|Аван, 19-20 век, дукмеџиски производи од [[туч]] - [[Музеј на Старата скопска чаршија]]]] '''Аван и толчник''' — прибор за готвење кој се користи уште од древно време за подготовка на состојки преку нивно кршење и толчење во облик на меко тесто или прав. Освен при подготовка на храна, овој прибор се користи и во [[медицина]]та и [[фармација]]та. Аванот претставува длабок сад, обично изработен од дрво, метал, керамика, камен или гранит. Толчникот е тврд и тап предмет во облик на палка. Состојките кои се толчат — суви или влажни — се поставуваат во аванот, каде потоа се гмечат и превртуваат со толчникот додека не се добие посакуваниот производ. == Историја == Научниците имаат пронајдено древни авани и толчници кои се стари околу 35.000 години п.н.е..<ref>Wright, K. (1991). [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/paleo_0153-9345_1991_num_17_1_4537 The Origins and development of ground stone assemblages in Late Pleistocene Southwest Asia]. ''Paleorient''. Vol. 17/1.</ref> == Поврзано == * [[Толчник]] * [[Мелница]] * [[Јаген]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ризница-ред|Mortars (tools)}} [[Категорија:Прибор за готвење]] [[Категорија:Лабораториска опрема]] [[Категорија:Турцизми]] 95cuos31dybu88ouw860xfu7crhly2r 0 1217996 5603527 3822004 2026-08-03T10:31:46Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603527 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Patio de Santa Isabel.jpg|мини|Дворот на Света Изабела]] '''Шпанската поезија''' ги опфаќа поетските творби создадени во [[Шпанија]]. ==Историски развој== ===Средновековната поезија=== ===Големата обнова=== Врз урнатините на шпанскиот политички и духев престиж, во 1898 година се појавила славната генерација на [[Мигел де Унамуно|Унамуно]], [[Антонио Мачадо|Антонио]] и [[Мануел Мачадо]], Хименес итн., кои им се спротивставиле на кастизмот и на расната чистота и се залагале за отворање и обнова на шпанската поезија. Оваа генерација констатирала дека „во внатрешноста на нашито [[дух]]овен и [[морал]]ен живот нема ниту еден ток на жива вода, насекаде само [[мочуриште]] од устоена вода, ниту еден [[извор]].“ Надоврзувајќи се на идеите на генерацијата од 1898 година, во 1920-тите се појавила новата генерација шпански поети, како: [[Федерико Гарсија Лорка|Лорка]], Гиљен, Салинас, Диего, [[Рафаел Алберти|Алберти]], Алтолагире итн., кои ја започнале големата обнова на шпанската поезија. За оваа генерација, Хуго Фридрих вели: „Делото на Мачадо, Хименес, Лорка, Алберти, Диего и другите е можеби најскапоценото богатство што го има современата европска [[лирика]].“<ref>Матеја Матевски, „Федерико Гарсија Лорка 1898-1936“, во Федерико Гарсија Лорка, ''Неверна жена''. Скопје: Македонска книга, Култура, Мисла, Наша книга, 1982, стр. 157-158.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Шпанска поезија]] k6epyzpl64c66ph4r7yx849ff8ggb8e 0 1221724 5603469 5430107 2026-08-03T09:35:56Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603469 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Giuseppe Prinzi nel suo studio d'Arte.jpg|мини|Портрет од Б. С. Митјар, 1820]] '''Џузепе Принци''' ({{langx|it|''Giuseppe Prinzi''}}) — италијански сликар и вајар. Тој се смета за еден од претставниците на постмодерната метафизичка слика. <ref>[http://www.archivioceramica.com/CERAMISTI/P/Prinzi%20Giuseppe.htm Принцот Џузепе] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200502205819/http://www.archivioceramica.com/CERAMISTI/P/Prinzi%20Giuseppe.htm |date=2020-05-02 }}{{it}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://grimmworld.fr/peinture-metaphysique-origine-et-definition/ |title=Peinture métaphysique: origine et définition |accessdate=2019-04-19 |archive-date=2017-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204045717/http://grimmworld.fr/peinture-metaphysique-origine-et-definition/ |url-status=dead }}</ref> ==Биографија и уметничка активност== Џузепе е роден на 31 јануари 1962 година во Мистрета, Италија. Во 1981 година добива диплома за уметност, надминува специјализација за две години, претставувајќи лично проучување на историскиот авангарда. Од 1982 година ги продлабочува контактите со уметничка средина и започнува да учествува во изложбите, добивајќи признанија и пофалби од експерти и колектори со создавањето на стилизирани форми, кои се одликуваат со восхит за боење и суви кадифени површини каде се манифестираат лицата на интензивни масти и засенчени полихроми. Од 1983 година учествувал во 10 изданија на „Меѓународна изложба на керамика Санто Стефано ди Камастра“. Во [[1986]] година стручни жири на конкурсот „Амастрат“ во градот [[Мистрета]] му доделува втора награда за две керамика со бакар оксид и гравирање, кои сè уште се во општинската колекција. Во 1987 година тој учествуваше во патување, спонзориран од регионот на Сицилија, вклучувајќи основните меѓународни престолнини: Њујорк, Токио, Сингапур, Париз, Лондон, Сиднеј, Берлин, Хонгконг. ==Стил== Според некои критичари и историчари на уметноста, експресивниот јазик на Џузепе Принцот е поврзан со метафизиката на Џорџо де Кирико. == Наводи == {{наводи}} q4kbsxjm0frlgqgimpe07jahhpntxrm 0 1222509 5603478 4857995 2026-08-03T09:50:41Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603478 wikitext text/x-wiki [[Податотека:MJK 38785 Systemsprenger (Berlinale 2019).jpg|мини|Режисерот и актерите на филмот „Системспренгер“ на црвениот тепих на затворањето на Берлинале 2019]] '''Hадвор од системот''' — германски филм од [[2019]] година во [[режија]] на германскиот [[режисер]] [[Нора Фингшајт]]. Јазикот во филмот е германски и филмот е снимен во [[Германија]]. Овој филм трае 118 минути. Филмот е драма и позначајните улоги ги играат [[Хелена Зенгел]], [[Албрехт Шух]], [[Габриела Шмајде]] и [[Лиза Хагмајстер]]. [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2019 година]] ekf7k01s0u6mx4l5rwvt8faefaa0bdt 0 1232826 5603226 5580100 2026-08-02T15:09:21Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603226 wikitext text/x-wiki {{другизначења4|село во Егејска Македонија|истоименото село во Пробиштипско|Древено}} {{Инфокутија Место во Грција |name = Древено |name_local = Πύλη |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Древено во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Древено | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 3 | ГШ_сек = 2 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22| ГД_мин = 30 | ГД_сек = 44 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 41 |lat_min = 3.2 |lon_deg = 22 |lon_min = 30.44 |elevation_min = |elevation = 190 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = |population = иселено (1949) |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Древено''' ({{langx|el|Πύλη}}, ''Пили''; до 1926&nbsp;г. ''Δρέβενο'', ''Древено''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/169662 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Δρέβενον -- Πηγή]</ref>) — поранешно [[гевгелиско]] [[село]] во [[Егејска Македонија]], на територијата на денешната општина [[Пајонија (општина)|Пајонија]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. Денес не постои бидејќи е целосно напуштено по [[Грчка граѓанска војна|Грчката граѓанска војна]] во [[1949]]&nbsp;г. и од него останала само црквата „Св. Кузман и Дамјан“ („Свети Врач“). == Географија == Селото се наоѓало во областа [[Бојмија]], на десниот брег на [[Вардар]], северозападно од општинското седиште [[Бојмица]]. == Историја == Кај Древено е откриена стара населба, прогласена за заштитен археолошки споменик во 1994&nbsp;г.<ref name="Διαρκής κατάλογος">{{нмс | url = http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=11817&v17= | title = ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/43984/2309/28-9-1994 - ΦΕΚ 845/Β/14-11-1994 | access-date = 29 јуни 2018 | publisher = Διαρκής κατάλογος κηρυγμένων αρχαιολογικών τόπων και μνημείων | archive-date = 2020-09-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200925190709/http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=11817&v17= | url-status = dead }}</ref> === Во Отоманското Царство === Во XIX век Древено било македонско село во Гевгелиската каза. Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873&nbsp;г. ''Древе'' (Dreve) имало 30 домаќинства со 142 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр. 168 – 169.</ref> Во селото во 1895–96&nbsp;г. е основан комитет на [[ВМРО]].<ref name="Докторов.52">„Борбите в Македония – Спомени на отец Герасим, Георги Райков, Дельо Марковски, Илия Докторов, Васил Драгомиров“, Борис Йорданов Николов, ИК „Звезди“, 2005 г., стр. 52, ISBN 9549514560</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900&nbsp;г. Древено било село во Гевгелиската каза со 125 жители, сите [[Македонци]].<ref name="БИМ" /><ref>{{МЕС|152}}</ref> Целото село потпаднало под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905&nbsp;г. ''Древен'' (Dreven) имал 104 Македонци, сите под егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 194-195.</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село Древено било македонско со 20 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Според подоцнежните егзархиски податоци, во 1910&nbsp;г. ''Древене'' е [[чифлиг]]арско село со 25 семејства, и има 124 македонски жители<ref name="БИМ" /> и една црква.<ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> === Потпаѓање под Грција === [[Податотека:Dreveno Muslim Women 1 May 1918 WWI.jpg|мини|250п|Муслимански жени во Древено за време на Првата светска војна, на 1 мај 1918&nbsp;г.]] Во 1913&nbsp;г. по [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]] селото е припоено кон Грција. Македонското население се иселило во [[Бугарија]], а на негово место се доселени Грци од Турција. Во 1926&nbsp;г. селото е преименувано во Пили. Во 1928&nbsp;г. Древено било чисто дојденско село, со 31 семејства од 104 доведени Грци.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm |url-status=live }}</ref> Во [[Грчка граѓанска војна|Грчката граѓанска војна]] жителите на Древено го напуштиле селото и се преселиле во [[Бојмица]]. Денес од Древено е останата само црквата „[[Црква „Св. Кузман и Дамјан“ - Древено (Гуменџиско)|Св. Кузман и Дамјан]]“ („Св. Врач“), изградена во XIX век.<ref name="Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων">{{нмс | url = http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=59 | title = 13. Ιερός ναός Κοίμησης Θεοτόκου Δρέβενου | access-date = 24 јуни 2014 | publisher = Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων στην Μητροπολιτική Περιφέρεια Γουμενίσσης- Αξιουπόλεως - Πολυκάστρου μέ κέντρο τό Δήμο Ευρωπού | archive-date = 2016-03-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304082247/http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=59 | url-status = dead }}</ref> == Личности == ; Родени во Древено * Јордан Русев — револуционер, четник на солунскиот војвода [[Ичко Димитров]] во 1912&nbsp;г.<ref>Динев, Ангел. Хуриетът и следхуриетските борби в Гевгелийско. София, 1934, стр. 63.</ref> * Костадин Илиев Трајанов — револуционер, деец на [[ВМРО]]<ref name="Докторов.52"/> * Мицо Георгиев Кехајов — револуционер, деец на [[ВМРО]]<ref name="Докторов.52"/> == Поврзано == * [[Бојмија]] * [[Црква „Св. Кузман и Дамјан“ - Древено (Гуменџиско)|Црква „Св. Кузман и Дамјан“]] == Наводи == {{наводи}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Историски села во Пајонија (општина)]] [[Категорија:Гевгелиски села]] j11v9xfyhpjv31tecn5whtvj20bkejj 0 1232936 5603257 5580830 2026-08-02T17:09:03Z Gurther 105215 5603257 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Тагармишево |name_local = Υδρόμυλοι |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Постол | ширина = | опис = <center>Местоположба на Тагармишево во [[Постол (округ)|Постолскиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Тагармишево | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 50 | ГШ_сек = 20 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 34 | ГД_сек = 6 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 50.20 |lon_deg = 22 |lon_min = 34.6 |elevation_min = |elevation = |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Постол (округ)|Постолски]] |prefec = |municipality = [[Постол (општина)|Постол]] |municunit = |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = |population = иселено |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Тагармишево''' или '''Тагармиш''' ({{langx|el|Υδρόμυλοι}}, ''Идромили''; до 1926&nbsp;г. ''Ταγαρμίς'', ''Тагармис'' или ''Ταργαμίς'', ''Таргамис''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/170216 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Ταγαρμίς -- Υδρόμυλοι]</ref>) — поранешно село во [[Ениџевардарско]], [[Егејска Македонија]], на територијата на денешната општина [[Постол (општина)|Постол]] во областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]], Грција. ==Географија== Селото се наоѓало во северозападниот крај на [[Солунско Поле|Солунското Поле]] (или Пазарското Поле), на десниот брег на [[Гуменџиска Река]], меѓу селата [[Кониково]] и [[Бозец]]. ==Историја== ===Во Отоманското Царство=== Во XIX век Тагармишево било македонско село во Ениџевардарската каза. Во 1848 г. рускиот славист [[Виктор Григорович]] („Очерк путешествия по Европейской Турции“) го опишува Грмишево (''Грмышево'') како [[Македонци|македонско]] село.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>[http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Bulgarien/XIX/1840-1860/Grigorovic/text3.phtml?id=2234 Григорович, В. Очеркъ путешествія по Европейской Турціи, Москва, 1877, стр.91.]</ref> На австриската воена карта селото е обележано како Тавремешли (Текрим Вермешли) (''Tavrermešli (Tekrim Vermešli''), а на картата на Кондојанис стои како Текри Вермесли (''Τεκρή Βερμεσλή''), означено како христијанско село.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 4 август 2019| publisher = lithoksou.net}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Текри Вермишли (Тогармишево)'' имало 95 жители [[Турци]],<ref>{{МЕС|147}}</ref> што е очигледна грешка. Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Тагрмишево'' било турско со 10 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> По податоци на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] во 1910 г. Тагармишево имало 8 семејства со 43 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ" /><ref>[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Во неговиот патописен попис [[Боривое Милоевиќ]] посочува дека селото ''Тагармишево'' има 15 куќи, сите на [[Македонци]] христијани.<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел= I|страница=79}}</ref> ===Во Грција=== По [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција. Претходната 1912 г. е регистрирано како село со христијнска вероисповед и [[македонски јазик]]. Во пописот од 1913 г. Тагармишево (''Ταγαρμίς'', Тагармис ) се води како село со 73 жители, од кои 33 мажи и 40 жени. Населението е принудено да се пресели во Бугарија. Ликвидирани се 5 имота на жители преселени во Бугарија.<ref name="lithoksou"/> Пописот од 1920 г. го спомнува како напуштено.<ref name="НМЕМ" /> Во 1926 г. е преименувано во Идромили.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.freewebs.com/onoma/met.htm |title=Δημήτρης Λιθοξόου. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971 |accessdate=20 јуни 2012 |archive-date=20 јуни 2012 |archive-url=https://archive.today/20120630054156/www.freewebs.com/onoma/met.htm |url-status=live }}</ref> Малку подоцна во Тагармишево се населиле 2-3 влашки сточарски семејства, така што во 1928 г. се забележани 12 жители.<ref name="НМЕМ" /> Сепак, и тие наскоро го напуштиле селото, и тоа престанало да се води како населба. == Наводи == {{наводи}} {{Постол}} [[Категорија:Историски села во Постол]] 5p0y0lxubo5numppqxg4yrlxev1zpo4 0 1234780 5603204 4604536 2026-08-02T13:59:46Z P.Nedelkovski 47736 илустрирање 5603204 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Amboß eines Hufschmiedes.JPG|мини|300п|Наковална]]‎ [[Податотека:Anvil - Macedonian blacksmithing craft.jpg|мини|Наковална, 20 век, ковачки алатки - [[Музеј на Старата скопска чаршија]]]] ‎'''Наковална''' – [[железо|железна]] подлошка на која се коваат [[метал]]ни предмети.<ref name=nkv>{{ДРМЈ|наковална}}</ref> Оваа прирачна [[алат]]ка се состои од тежок масивен блок од метал. Се користи при обработка на предмети со помош на [[чекан]] или [[длето]]. ‎Наковалните ги користеле [[занает]]чиите од доцниот [[неолит]] – [[ковач]]и кои обработувале метал, но биле користени и многу порано, првенствено за обработка на [[камен]].‎ == Видови наковални == Постојат различни видови наковални, во зависност од потребата на различните занаетчии. Типичната наковална на металците има рамно ''лице'' каде се обликува металот, помек заден дел за делкање и ''рог'' на предната страна за виткање на металот. Некои наковални имаат и ''опашка''. Поголем дел наковални од последните два века имаат и под две дупки на лицето, кои служат за вметнување разен алат, а понекои и повеќе такви дупки за да се задоволи потребата од различни видови алатки.‎ == Изглед == Типична наковална на металските работници со рог на врвот, била вообичаена глетка во ковачниците, но денес почесто се гледа по цртаните филмови, како на пример во [[Којотот Перо и Брзата Птица Итрица|Брзата Птица Итрица]] каде наковалната многу често многу често му паѓа на глава на Којотот Перо. [[Податотека:Blacksmith at work02.jpg|мини|300п|[[Ковач]] обработува железо користејќи чекан и наковална]] Наковалната често се спомнувала во древните [[Стара Грција|грчки]] и ‎‎[[Стар Египет|египетски]] списи, вклучувајќи ги и трудовите на [[Хомер]] (8 век ‎пред [[Христос|Христа]]). Наковалните биле усовршени во текот на [[среден век|средниот век]] кога обработката на ‎[[железо]] била вообичаена пракса. ‎ == Наковални и музика == Наковалните се користеле како перкусионистички инструменти во неколку познати музички [[Композиција (музика)|композиции]], вклучувајќи ги [[Џузепе Верди|Вердиевата]] ''Trovatore'' (1853), ‎[[Рихард Вагнер|Вагнеровата]] ''Das Rheingold'' (1854), тема од филмот [[Терминатор]], и делови од Лили ‎‎(Lully). Постојат и барем две познати композиции со име ''Наковална полка'', ‎една од Алберт Парлоу (Albert Parlow), а другата од [[Јохан Штраус|Штраус]] (во која ‎перкусионистот традиционално носи кожна престилка на ковач).‎ == Верувања == Наковалната имала посебен карактер на [[култ]]ен предмет. Постоело верување дека наковалната треба да ја исковаат девет ковачи, ноќе спроти сабота кога има полна [[Месечина]]. На наковалната се лепела [[свеќа]] и пред неа му се молело на Бога, а се кадела со [[темјан]] спроти големите празници. На наковална се вршеле заклетви. Со удар со чекан во наковална се истерувале злите сили, додека водата од наковалните се сметала за лековита. Постоело верување дека секој ковач треба барем еднаш годишно да чукне со чеканот на наковалната за да го обнови синџирот со кој е врзан [[ѓавол]]от. Најчесто тоа се правело пред [[Божик]]. ==Изрази== Меѓу чеканот и наковалната - во тешка положба, меѓу две опасности.<ref name=nkv/> ==Поговорки== * Кој е паметен, не ја става раката помеѓу чеканот и наковалната.<ref>[https://zase.mk/articles/349030/makedonski-narodni-pogovorki-biseri-na-mudrosta Македонски народни поговорки – бисери на мудроста] на семрежната страница на Засе</ref> * Ако сте наковална, бидете трпеливи; ако сте еден чекан, удрете силно.<ref>[https://www.crnobelo.com/zabava/fakti-i-citati/39825-16-arapski-pogovorki-koi-kje-vi-go-razbistrat-umot 16 арапски поговорки кои ќе ви го разбистрат умот] на семрежнта страница на Црнобело</ref> * Скап е чеканот кој одмора на наковалната.<ref>[https://www.kafepauza.mk/zanimlivosti/117-germanski-pogovorki-i-mudri-izreki/ 117 германски поговорки и мудри изреки] на семрежната страница на Кафепауза</ref> == Поврзано == * [[Обработка на метал]]‎ * [[Железо]]‎ * [[Челик]]‎ * [[Ковач]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Anvils}} {{Cite EB1911|wstitle=Anvil}} [[Категорија:Алати]] [[Категорија:Обработка на метали]] [[Категорија:Камени орудија]] 1oyjuqzp819he6eqmhlkbz9syh3emei 4 1237974 5603485 5593756 2026-08-03T09:56:33Z Bjankuloski06 332 5603485 wikitext text/x-wiki Список на учесници и нивните придонеси од [[Википедија:Викикамп Маврово 2022|Викикампот Маврово 2022]] {| class="wikitable" | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Бр.''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Корисничко име''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статии''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статус на статија <br>(Н/П)''' |- | colspan="9" style="text-align: center; text-indent: 30px;"|'''Учесници на Викикамп 2022''' |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | #[[Dolerus gonager]] | |- | 2 | [[Корисник:Kostovska|Kostovska]] | #[[Lactarius fuliginosus]] # [[Lactarius glyciosmus]] # [[Lactarius trivialis]] # [[Lactarius lignyotus]] # [[Lactarius lilacinus]] # [[Lactarius helvus]] # [[Млечен трн]] # [[Гола ситница]] # [[Црвеникава млечка]] # [[Дрвена киселица]] # [[Тенка врбинка]] # [[Планински германдер]] # [[Исправен петопрст]] # [[Lactarius porninsis]] # [[Балтички бор]] # [[Северна млечна шапка]] # [[Луда краставица]] # [[Големо крвавче]] # [[Обичен рузмарин]] # [[Питониева чуваркуќа]] | |- | 3 | [[Корисник:Mario Stamenkoski|Mario Stamenkoski]] | # [[Крмус]] # [[Обична чадливка]] # [[Мала блатна кокошка]] # [[Сув лист]] # [[Јасикова нимфа]] # [[Четирилисно гавранско око]] # [[Leiosporoceros]] # [[Роговница]] # [[Megaceros]] # [[Nothoceros]] # [[Hattorioceros]] # [[Едноставни талоиди]] # [[Листостеблени]] # [[Шишести џигерници]] # [[Комплексни талоиди]] # [[Ophioglossidae]] # [[Дикотиледони растенија]] # [[Едноставни талоиди]] # [[Монокотиледони растенија]] # [[Caryophyllidae]] # [[Црвоточни]] |- | 4 | [[Корисник:Dun1q|Dun1q]] | #[[Целер]] # [[Бела коприва]] # [[Црн дрен]] | |- | 5 | [[Корисник:Viktor Borojevic|Viktor Borojevic]] | #[[Седефче]] #[[Песји трн]] # [[Латинче]] # [[Ѕидна гуштерица]] | |- | 6 | [[Корисник:Lena Sterjovska|Lena Sterjovska]] | #[[Чемерика]] # [[Сина капинка]] # [[Родопска пустарка]] # [[Ливадска пустарка]] # [[Кафеава ливадска окатка]] # [[Дива шимширка]] | |- | 7 | [[Корисник:Vukanovaj|Vukanovaj]] | #[[Ефедра]] # [[Црна мушмула]] # [[Пролетна седефка]] # [[Грчка седефка]] # [[Темјанушкина седефка]] # [[Пазикуќа (род)]] # [[Изоп]] # [[Волско око]] # [[Зајачко стапало]] # [[Горчлив дрен]] # [[Жолта имела]] # [[Пашканат]] | |- | 8 | [[Корисник:RamadanEdze|RamadanEdze]] | #[[Источна бука]] # [[Ниобина седефка]] # [[Розмарин]] # [[Големо крвавче]] # [[Див броќ]] # [[Слатка папрат]] # [[Мечкино грозје]] | |- | 9 | [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]] | #[[Златица (растение)]] | |- | 10 | [[Корисник:gorandonevski|gorandonevski]] | #[[Кандилка (растение)]] | |- | 11 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | # [[Модричица]] # [[Рицинус]] # [[Великденче]] # [[Мочуриштен шаренец]] # [[Врбинка (род)]] # [[Зелениче]] # [[Варани]] # [[Имаго]] # [[Планинска чубрица]] | |- | 12 | [[Корисник:Baek147|Baek147]] | # [[Кисел трн]] # [[Мечкино грозје]] # [[Algyroides marchi]] # [[Lacerta schreiberi]] # [[Црвен кантарион]] # [[Тиса]] # [[Кисел трн]] | |- | 13 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | # [[Дабов лишај]] # [[Див лен]] # [[Руј]] # [[Обичен шаренец]] # [[Salvia sclarea]] | |- | 14 | [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] | #[[Жолта окатка]] | |- | 15 | [[Корисник:MacedonianBoy|MacedonianBoy]] | #[[Мрежеста пеперутка]] | |- | 16 | [[Корисник:Bojan vel1410|Bojan vel1410]] | #[[Туја]] | |- | 17 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | #[[Овчарска торбичка]] # [[Петровец (растение)]] # [[Lactarius argillaceifolius]] # [[Lactarius camphoratus]] # [[Lactarius paradoxus]] #[[Peltigera praetextata]] # [[Thysanothecium]] # [[Cladonia]] # [[Calathaspis]] # [[Flavopunctelia flaventior]] # [[Capsella bursa-pastoris]] | |- | 18 | [[Корисник:Iva 5etrovska|Iva 5etrovska]] | #[[Линцура]] # [[Сладок корен]] # [[Запчест бабјак]] # [[Маче трева]] # [[Lactarius agglutinatus]] # [[Влакнеста ситница]] # [[Хамамелис]] # [[Heteromyces]] # [[Notocladonia]] # [[Agaricus macrosporus]] # [[Cellypha goldbachii]] # [[Auriporia aurulenta]] # [[Allographa leptospora]] # [[Armillaria montagnei]] # [[Acaulospora thomii]] # [[Metus]] # [[Carassea]] # [[Calathaspis]] # [[Armillaria montagnei]] # [[Acaulospora koskei]] # [[Graphis alboscripta]] # [[Allographa leptospora]] # [[Bulgaria inquinans]] # [[Auriporia aurulenta]] # [[Cellypha goldbachii]] # [[Agaricus macrosporus]] # [[Ascodichaena rugosa]] # [[Aleuria aurantia]] # [[Amandinea punctata]] # [[Baeospora myosura]] # [[Cantharellopsis]] # [[Ceriporia excelsa]] # [[Aureoboletus moravicus]] # [[Auriscalpium luteolum]] # [[Chlorociboria aeruginascens]] # [[ Arrhenia epichysium]] # [[Astraeus telleriae]] # [[Arrhenia eburnea]] # [[Aspergillus ibericus]] # [[Amanita citrina]] # [[Auriporia aurea]] # [[Aureoboletus gentilis]] # [[Carbonea supersparsa]] # [[Arrhenia lobata]] # [[Agaricus abruptibulbus]] # [[Adelolecia kolaensis]] # [[Byssomerulius corium]] # [[Adustomyces]] # [[Lactarius baliophaeus]] # [[Змиско грозје]] # [[Благ боз]] | |- | 19 | [[Корисник:Marija Boshevska11|Marija Boshevska11]] | #[[Есенски мразовец]] # [[Lactarius alachuanus]] # [[Бел смил]] # [[Butyriboletus appendiculatus]] # [[Pholiota squarrosoides]] # [[Butlerelfia]] # [[Buchwaldoboletus lignicola]] # [[Brevicellicium olivascens]] # [[Buellia dispersa]] # [[Bovista nigrescens]] # [[Acaulospora gedanensis]] # [[Aphroditeola]] # [[Aurantiporus fissilis]] # [[Antrodia serialis]] # [[Antrodia pulvinascens]] # [[Antrodia albida]] # [[Anthoporia]] # [[Botrytis fabae]] # [[Bondarzewia mesenterica]] # [[Cibotium cumingii]] # [[Antella niemelaei]] # [[Amylostereum laevigatum]] # [[Apioperdon]] # [[Bovista paludosa]] # [[Boletopsis grisea]] # [[Culcita macrocarpa]] # [[Amanita excelsa]] # [[Acaulospora alpina]] # [[Acaulospora polonica]] # [[Црн јасен]] | |- | 20 | [[Корисник:Cvetanka Naceva|Cvetanka Naceva]] | #[[Lactarius paradoxus]] # [[Lactarius cistophilus]] # [[Грчка грпка]] # [[Clauzadella]] # [[Cladonia carneola]] # [[Clavaria fumosa ‎]] # [[Chrysomyxa abietis ‎]] # [[Claviceps purpurea]] # [[Ciboria amentacea]] # [[Caloboletus calopus]] # [[Ampulloclitocybe clavipes]] # [[Bondarzewia berkeleyi]] # [[Biscogniauxia nummularia]] # [[Bulleribasidium]] # [[Buellia disciformis]] # [[Culcita (растение)]] # [[Loxsoma]] # [[Botrypus‎]] # [[Aureoboletus auriporus]] # [[Agrocybe praecox]] # [[Boletus siculus]] # [[Basidiopycnis]] # [[Arxula adeninivorans]] # [[Arrhenia chlorocyanea]] # [[Agaricus moelleri]] # [[Amanita verna]] # [[Agaricus bitorquis]] # [[Agaricus litoralis‎]] # [[Agaricus langei]] # [[Agaricus freirei]] # [[Agaricus benesii]] # [[Drosera microphylla]] # [[Clavaria rosea]] # [[Здралка]] # [[Чуен]] | |- | 21 | [[Корисник:Frosina.D|Frosina.D]] | #[[Acalypha virginica]] | |- | 22 | [[Корисник:Gdimovska13|Gdimovska13 ]] | #[[Дива тиква]] #[[Европски глог]] #[[Костенлива пустарка]] #[[Помамница]] #[[Високопланинска седефка]] #[[Свиена детелина]] #[[Бела црница]] #[[Темнозелена фритарија]] #[[Шумска окатка]] #[[Исоп]] #[[Колумбина]] #[[Арктички синец]] #[[Buellia]] #[[Peltula lobata]] #[[Acarospora schleicheri]] #[[Lepra schaereri]] #[[Lecanora solaris]] #[[Degelia cyanoloma]] #[[Degelia plumbea]] #[[Обична ровчица]] #[[Dimelaena oreina]] #[[Сфаерофороза]] #[[Пелин (род)]] | |- | 23 | [[Корисник:Irena Sterjovska|Irena Sterjovska]] | #[[Мрежеста пеперуга]] | |- | 24 | [[Корисник:Natasa Stardelova|Natasha Stardelova]] | #[[Лажен адмирал]] | |- | 25 | [[Корисник:Mateja Kliment|Mateja Kliment]] | #[[Зрнец]] # [[Aconitum napellus]] # [[Темна окатка]] # [[Erebia]] # [[Сесамум радиатум]] # [[Ползечко ѕвонче]] # [[Гулабови очи]] # [[Висока саса]] # [[Claytonia caroliniana]] # [[Commelina virginica]] | |- | 26 | [[Корисник:AnaKliment1|Ana Kliment1]] | #[[Бела бреза]] # [[Banksia cuneata]] # [[Црноношка]] # [[Achyranthes aspera]] # [[Ozothamnus ferrugineus]] # [[Microtis media]] # [[Hakea tephrosperma]] # [[Grevillea exposita]] # [[Волнест чистец]] # [[Eucryphia lucida]] # [[Мочуриштен даб]] | |- | 27 | [[Корисник:Mila Kliment|Mila Kliment]] | #[[Црвена боровинка]] # [[Мочуриштен шаренец]] # [[Водна детелина]] # [[Обичен глог]] | |- | 28 | [[Корисник:Jasna Kliment|Jasna Kliment]] | #[[Лазарка (растение)]] # [[Црн дрен]] # [[Луда краставица]] | |- | 29 | [[Корисник:Kalan Wiki2| Kalan Wiki2]] | # [[Вилино сито ]] # [[Бело сапунче]] # [[Боцкокрила калуѓерка]] | |- | 30 | [[Корисник:Lozanoski22|Lozanoski22]] | #[[Бел дупчец]] # [[Машки тегавец]] # [[Питом костен]] # [[Шаренокрилест свиркач]] # [[Златица]] # [[Јаребика]] | |- | 31 | [[Корисник:SimonaWikiOhrid|SimonaWikiOhrid ]] | #[[Гускин петопрст]] # [[Блужд]] # [[Црн синап]] # [[Кисела детелина]] # [[Руј]] # [[Перуника]] | |- | 32 | [[Корисник:StefiWikiMuzika|StefiWikiMuzika ]] | #[[Зелениче]] # [[Жолт афион]] # [[Див лен]] # [[Пиперовидна подворка]] # [[Бело сапунче]] # [[Шумски чај]] # [[Зрнешник]] # [[Перуника]] | |- | 33 | [[Корисник:Marija2580|Marija2580]] | #[[Блужд]] # [[Рибизла]] # [[Видова трева]] # [[Бел синап]] # [[Гледич]] | |- | 34 | [[Корисник:Mihaela Razmoska|Mihaela Razmoska]] | #[[Буцумис]] # [[Лирот]] # [[Бел бор]] # [[Буцумис]] | |- | 35 | [[Корисник:NatasaNedanoska|Natasa Nedanoska]] | #[[Миризлива темјанушка]] # [[Ловор]] | |- | 36 | [[Корисник:Vale Trajkoska|Vale Trajkoska]] | # [[Мала пустарка]] | |- | 37 | [[Корисник:Ina pet|Ina pet]] | #[[Пчелинок]] # [[Исландски лишај]] # [[Аспарагус]] # [[Волчјо јаболко]] # [[Шарена темјанушка]] # [[Розов галеб]] # [[Голем црноглав галеб]] | |- | 38 | [[Корисник:Krstevska123|Krstevska123]] | #[[Бел глог]] # [[Обичен здрал]] # [[Див пелин]] # [[Париче]] # [[Касписки галеб]] # [[Степски орел]] # [[Мал був]] # [[Шаренокрилест свиркач]] # [[Шарено муварче]] | |- | 39 | [[Корисник:Simona Trajkoska|Simona Trajkoska]] | #[[Сива пиштарка]] # [[Еребица]] # [[Црвен слез]] # [[Коњска детелина]] # [[Сива пиштарка]] # [[Планинска еребија]] # [[Црнокафен траурец]] # [[Голема окатка]] # [[Бисерна пустарка]] # [[Леплива дива лобода]] # [[Сколовранец]] # [[Mesoceros]] # [[Pseudoborniales]] # [[Sphenophyllales]] # [[Calamitaceae]] # [[Zosterophyll]] # [[Alismatidae]] # [[Arecidae]] # [[Liliidae]] # [[Flagellaria]] # [[Ситки]] | |- |} 8vpa88q2dk6atsf3898cgbtwo39yjx9 0 1239091 5603284 4283909 2026-08-02T17:34:17Z Lili Arsova 86688 5603284 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Спокој | image = Serenity (2019 poster).png | border = no | caption = | director = [[Стивен Најт]] | producer = {{ubl|Грег Шапиро|Byron Solarte|Guy Heeley|Steven Knight}} | writer = Steven Knight | starring = {{Plainlist| * [[Метју Меконахи]] * [[Ен Хатавеј]] * [[Дајана Лејн]] * [[Џејсон Кларк]] * [[Џимон Хансу]] }} | music = [[Бенџамин Валфиш]] | cinematography = [[Џес Хал]] | editing = Лаура Џенингс | studio = {{plainlist| * [[Global Road Entertainment]] * Starlings Entertainment * Nebulastar * Shoebox Films }} | distributor = [[Aviron Pictures]] | released = {{Film date|2019|1|25|United States}} | runtime = 106 минути | country = САД | language = англиски| | budget = $25 милиони<ref>{{наведени вестиpaper|url=http://www.thelocationguide.com/2017/10/matthew-mcconaugheys-serenity-received-a-39-rebate-from-filming-in-mauritius/|title=Matthew McConaughey’s Serenity received a 39% rebate from filming in Mauritius|work=The Location Guide|first=Tom|last=Deehan|date=October 30, 2017|accessdate=December 18, 2018}}</ref><ref name=NUM>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.the-numbers.com/movie/Serenity-(2019)#tab=summary |title=''Serenity'' (2019) |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]] |publisher=Nash Information Services, LLC |accessdate=August 20, 2019}}</ref> | gross = $14.4 милиони<ref name=NUM/><ref name="BOM">{{Наведена мрежна страница |url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=serenity2018.htm |title=''Serenity'' (2019) |website=Box Office Mojo |publisher=[[IMDb]] |accessdate=October 25, 2019}}</ref> }} '''Спокој''' (англиски:Serenity) — американски филм од [[2019]] година<ref name=THRroundup>{{наведени вести |first=Lexy |last=Perez |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/serenity-review-roundup-what-critics-are-saying-1178912 |title='Serenity': What the Critics Are Saying|work=The Hollywood Reporter |date=January 24, 2019 |accessdate=January 25, 2019}}</ref>, напишан, продуциран и режиран од [[Стивен Најт]]<ref name="now">{{наведени вести|first=Radheyan|last=Simonpillai |title=Review: Serenity is a ridiculous neo-noir mess |url=https://nowtoronto.com/movies/reviews/review-serenity-is-a-ridiculous-neo-noir-mess/ |newspaper=[[Now (newspaper)|NOW magazine]] |date=January 24, 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190419064641/https://nowtoronto.com/movies/reviews/review-serenity-is-a-ridiculous-neo-noir-mess/ |archivedate=April 19, 2019|url-status=live}}</ref>. Главните улоги во филмот ги играат [[Метју Меконахи]], [[Ен Хатавеј]], [[Дајана Лејн]], [[Џејсон Кларк]] и [[Џимон Хансу]]. Бејкер Дил (Метју Меконахи) е капетан на рибарски брод, кој работи и како водич на мирниот тропски остров Плимут. Неговиот мирен живот се превртува наопаку кога неговата поранешна сопруга Керен (Ен Хатавеј) го наоѓа и очајнички го моли да ѝ помогне. Таа го моли Дил да ја спаси нејзе и нивниот мал син од нејзиниот нов, насилен сопруг (Џејсон Кларк) со тоа што ќе го земе на рибарска екскурзија и ќе го фрли на ајкулите. Појавувањето на Керен го враќа Дил во животот што се обидува да го заборави, па додека се бори со сопствената морална дилема, неговиот свет е втурнат во нова реалност, којашто можеби не е таква каква што изгледа. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb title}} * {{AllMovie title}} [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Трилери]] [[Категорија:Филмови од 2019 година]] [[Категорија:Американски филмови]] 1hbdo45whj8svyhcwpstm7ala4u0vra 0 1242286 5603536 5247592 2026-08-03T10:46:35Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603536 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest national year | Year = 2004 | Country = Македонија | Preselection = Национално финале | Preselection date = Февруари 14, 2004 | Entrant = [[Тоше Проески]] | Song = [[Ангел си ти|Life]] | SF result = ''Квалификуван'' (10th, 71 points) | Final result = 14-ти, 47 бода | Prev = 2002 | Next = 2005 }} [[Податотека:Tose Proeski.jpg|мини|Тоше Проески]] [[Македонија|Република Македонија]] (официјално под привремената апелација „поранешна Југословенска Република Македонија“, со кратенка „ПЈР Македонија“) беше претставена на [[Евровизија 2004|натпреварот за песна на Евровизија 2004 година]] од [[Тоше Проески]] и песната „[[Ангел си ти|Life]]“. [[Македонска радиотелевизија|Македонскиот радиодифузер]] одлучи да го одбере изведувачот внатрешно и да одржи конкурс за избор на песна.<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/event/istanbul-2004/semi-final|title=Semi-Final of Istanbul 2004|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418181716/https://eurovision.tv/event/istanbul-2004/semi-final|archive-date=18 April 2021|access-date=18 April 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/event/istanbul-2004/grand-final|title=Grand Final of Istanbul 2004|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418181619/https://eurovision.tv/event/istanbul-2004/grand-final|archive-date=18 April 2021|access-date=18 April 2021|url-status=live}}</ref><ref name="2004semi">{{cite web|url=https://eurovision.tv/event/istanbul-2004/semi-final/results/fyr-macedonia|title=Results of the Semi-Final of Istanbul 2004|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419175049/https://eurovision.tv/event/istanbul-2004/semi-final/results/fyr-macedonia|archive-date=19 April 2021|access-date=19 April 2021|url-status=live}}</ref><ref name="2004final">{{cite web|url=https://eurovision.tv/event/istanbul-2004/grand-final/results/fyr-macedonia|title=Results of the Grand Final of Istanbul 2004|publisher=European Broadcasting Union|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419175049/https://eurovision.tv/event/istanbul-2004/grand-final/results/fyr-macedonia|archive-date=19 April 2021|access-date=19 April 2021|url-status=live}}</ref> == Пред Евровизија == === Внатрешен избор === Македонскиот радиодифузер го најави [[Тоше Проески]] за македонски учесник на Евровизија 2004. Тоше Проески учествуваше во 2000 година на македонското финале и во 1998 година. Во 2000 година Тоше Проески победи на телефонското гласање (со околу 38,000 гласови), а [[XXL]] беа втори (со околу 30 000 гласови). Во 1998 година го освои осмото место. Проески, исто така, победи на [[Беовизија]] во [[Белград]] во април 2003 година, со српска песна под наслов „[[Чија си (Тоше Проески)|Чија си]]“, песна која стана огромен хит во Македонија и другите поранешни југословенски републики. Оваа песна требаше да ги претставува [[Србија и Црна Гора]] на [[Евровизија 2003]], но [[Европски радиодифузен сојуз|ЕБУ]] рече дека премногу земји сакаат да влезат во таа година и така некои ќе бидат принудени да се повлечат. Србија и Црна Гора (кои учествуваа како една земја во тоа време) беа една од нив. === Национално финале === Се натпреваруваа осум песни, сите беа снимени на македонски јазик и се појавија во албумот на Проески, [[Ден за нас (албум)|Ден За Нас]]. Шест песни од финалето беа снимени на српски јазик и се појавија на српската верзија на албумот со наслов [[Ден за нас (албум)|Дан за Нас]]. Сите осум песни беа снимени на англиски јазик и мал примерок од секоја од нив се прикажуваше откако секоја песна беше изведена во националното финале, и траеше приближно 40 секунди. Ова беше да им даде на гледачите идеја како би изгледала песната на англиски јазик. На 14 февруари 2004 година финалето се одржа во [[Универзална сала – Скопје|Универзалната сала]] во [[Скопје]], а домаќини беа Анета Андонова и Каролина Петковска. Тоше Проески ги испеа сите песни, а победникот беше избран со телефонско гласање (1/3), „стручно“ жири (1/3) и самиот Тоше (1/3) - „[[Ангел си ти]]“ беше фаворит во сите три. Песната е напишана од [[Јован Јованов]], кој исто така учествуваше на македонското национално финале во 2007 година и се најде на четвртото место. Англиската верзија на „Ангел си ти“, со наслов „Life“, се појавува на двете верзии на албумот, како и на официјалниот компилациски албум на Евровизија 2004, сепак, целосните англиски верзии на останатите седум песни допрва треба да бидат објавени. {| class="sortable wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto; text-align:center;" |+ ! colspan="9" | Финале - 14 февруари 2004 година |- ! Нацртај ! Песна ! Текстописец(ци) ! Стручно жири ! Тоше Проески ! colspan="2" | Телефонско гласање ! Вкупно ! Место |- | 1 | align="left" | „Далеку од мене“ | align="left" | Санел Суљановиќ, [[Огнен Неделковски]] | 51 | 66 | 6,234 | 66 | 182 | 2 |- | 2 | align="left" | „Егзотичен сон" | align="left" | Александар Чекереџи, Маја Павловска | 16 | 0 | 704 | 0 | 0 | 8 |- | 3 | align="left" | „Љубена“ | align="left" | [[Симон Трпчески]], Јован Трпчевски | 16 | 22 | 796 | 0 | 38 | 7 |- | 4 | align="left" | „Зошто отиде“ | align="left" | Блажо Темелков | 17 | 0 | 1.453 | 22 | 39 | 6 |- bgcolor="gold" | '''5''' | align="left" | '''„ [[Ангел си ти|Ангел Си Ти]] “''' | align="left" | '''[[Јован Јованов]]''' | '''80''' | '''88''' | '''8.487''' | '''88''' | '''256''' | '''1''' |- | 6 | align="left" | „Хеј синоока, хеј босонога“ | align="left" | Мирјана Даниловска, [[Кире Костов]] | 20 | 44 | 948 | 11 | 75 | 4 |- | 7 | align="left" | „Парче од Европа“ | align="left" | [[Горан Алачки]], Маја Павловска | 15 | 11 | 1.640 | 33 | 59 | 5 |- | 8 | align="left" | „Го лажам секој нов рефрен“ | align="left" | Љупчо Мирковски, [[Огнен Неделковски]] | 49 | 33 | 2.862 | 44 | 126 | 3 |} == На Евровизија == За Евровизија 2004, воведена беше полуфинална рунда со цел да се прилагоди приливот на нации што сакаа да се натпреваруваат во натпреварот. Поради ненастапување на натпреварот во 2003 година, Македонија мораше да се натпреварува во полуфиналето на Евровизија 2004. На Евровизија, Проески создаде етно звук на сцената во [[Истанбул]]. Перформансот содржеше кореографија и танчери кои носеа многу малку облека. Тоше беше облечен во бело, додека придружните вокали беа облечени во црно. Тој настапи 15-ти, по [[Кипар]] и претходејќи на [[Словенија]], Македонија се квалификуваше во финалето, пласирајќи се 10-та во полуфиналето и постигнувајќи 71 бод. Во финалето тој исто така настапи 15-ти, по [[Русија]] и претходејќи на [[Грција]]. Македонија заврши на 14-тата позиција. Бидејќи Македонија не успеа да стигне до првите 12 во финалето, земјата беше принудена да се натпреварува во полуфиналето на [[Евровизија 2005|натпреварот 2005 година]]. === Бодови доделени од Македонија === {{Столб-почеток}} {{col-2}} ==== Полуфинале==== Бодови доделени во полуфиналето: {| class="wikitable" |- |width=20% bgcolor="gold"|'''12 бода'''||{{Esc|Албанија}} |- |width=20% bgcolor="silver"|'''10 бода'''||{{Esc|Србија и Црна Гора}} |- |width=20% bgcolor="#CC9966"|'''8 бода'''||{{Esc|Украина}} |- |width=20%|'''7 бода'''||{{Esc|Грција}} |- |width=20%|'''6 бода'''||{{Esc|Хрватска}} |- |width=20%|'''5 бода'''||{{Esc|Босна и Херцеговина}} |- |width=20%|'''4 бода'''||{{Esc|Малта}} |- |width=20%|'''3 бода'''||{{Esc|Холандија}} |- |width=20%|'''2 бода'''||{{Esc|Финска}} |- |width=20%|'''1 бод'''||{{Esc|Словенија}} |- |} {{col-2}} ====Финале==== Бодови доделени во финалето {| class="wikitable" |- |width=20% bgcolor="gold"|'''12 бода'''||{{Esc|Албанија}} |- |width=20% bgcolor="silver"|'''10 бода'''||{{Esc|Србија и Црна Гора}} |- |width=20% bgcolor="#CC9966"|'''8 бода'''||{{Esc|Украина}} |- |width=20%|'''7 бода'''||{{Esc|Грција}} |- |width=20%|'''6 бода'''||{{Esc|Турција}} |- |width=20%|'''5 бода'''||{{Esc|Хрватска}} |- |width=20%|'''4 бода'''||{{Esc|Босна и Херцеговина}} |- |width=20%|'''3 бода'''||{{Esc|Малта}} |- |width=20%|'''2 бода'''||{{Esc|Шведска}} |- |width=20%|'''1 боди'''||{{Esc|Шпанија}} |- |} {{Столб-крај}} {| class="wikitable" |+ Бодови доделени на Македонија (полуфинале) ! width="20%" | 12 бода ! width="20%" | 10 бода ! width="20%" | 8 бода ! width="20%" | 7 бода ! width="20%" | 6 бода |- | valign="top" | *[[Србија на Евровизија|Србија]] и [[Црна Гора на Евровизија|Црна Гора]] | valign="top" | | valign="top" | *[[Албанија на Евровизија|Албанија]] *[[Босна и Херцеговина на Евровизија|Босна и Херцеговина]] | valign="top" | | valign="top" | *[[Словенија на Евровизија|Словенија]] *[[Украина на Евровизија|Украина]] |- ! width="20%" | 5 бода ! width="20%" | 4 бода ! width="20%" | 3 бода ! width="20%" | 2 бода ! width="20%" | 1 бод |- | valign="top" | *[[Хрватска на Евровизија|Хрватска]]  *[[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | valign="top" | *[[Грција на Евровизија|Грција]] *[[Романија на Евровизија|Романија]] | valign="top" | *[[Германија на Евровизија|Германија]] *[[Турција на Евровизија|Турција]] | valign="top" | *[[Австрија на Евровизија|Австрија]] *[[Шведска на Евровизија|Шведска]] | valign="top" | *[[Данска на Евровизија|Данска]] *[[Малта на Евровизија|Малта]] *[[Холандија на Евровизија|Холандија]] |} {| class="wikitable" |+ Бодови доделени на Македонија (финале) ! width="20%" | 12 бода ! width="20%" | 10 бода ! width="20%" | 8 бода ! width="20%" | 7 бода ! width="20%" | 6 бода |- | valign="top" | *[[Србија на Евровизија|Србија]] и [[Црна Гора на Евровизија|Црна Гора]] | valign="top" | | valign="top" | *[[Босна и Херцеговина на Евровизија|Босна и Херцеговина]] | valign="top" | *[[Словенија на Евровизија|Словенија]] | valign="top" | *[[Албанија на Евровизија|Албанија]]  |- ! width="20%" | 5 бода ! width="20%" | 4 бода ! width="20%" | 3 бода ! width="20%" | 2 бода ! width="20%" | 1 бод |- | valign="top" | *[[Хрватска на Евровизија|Хрватска]] | valign="top" | *[[Турција на Евровизија|Турција]] | valign="top" | *[[Украина на Евровизија|Украина]] | valign="top" | | valign="top" | *[[Малта на Евровизија|Малта]]  *[[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] |} == Поврзано == * [[Македонија на Евровизија]] * [[Евровизија 2004]] * [[Евровизија]] == Наводи == {{наводи}} {{Македонија на Евровизија}} [[Категорија:Македонија во 2004 година]] [[Категорија:Македонија на Евровизија|2004]] cj3puhbd0vhivu84il0f2lotxzbqmfn 0 1242597 5603295 5038609 2026-08-02T17:51:13Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603295 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Katharine Hepburn in Suddenly, Last Summer.jpg|мини|Кетрин Хепберн во Наеднаш, минатото лето“]] '''„Наеднаш, минатото лето“''' ([[англиски]]: ''Suddenly, last summer'') — британско-американски [[филм]] од 1959 година, во [[режија]] на [[Џозеф Л. Манкиевиц]] (Joseph L. Mankiewicz). Филмот е снимен според [[Наеднаш, минатото лето (драма)|истоимената драма]] на [[Тенеси Вилијамс]]. Главните улоги ги играат: [[Елизабет Тејлор]], [[Кетрин Хепберн]], [[Монтгомери Клифт]] и [[Алберт Декер]]. Во 1960 година, филмот бил номиниран за „[[Оскар]]“ во три категории, а Тејлор освоила „[[Златен глобус]]“.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0053318/awards?ref_=tt_awd IMDb, Suddenly, Last Summer (1959)Awards (пристапено на 7.5.2020)]</ref> ==Содржина== Д-р Џон Кукровиц (го игра Клифт) е млад доктор во [[Психијатрија|психијатриска]] клиника во [[Њу Орлеанс]] кој извршува операции во многу тешки услови. Меѓутоа, во [[болница]]та пристигнува понудата од богатата вдовица Вајолет Венабл (ја игра Хепберн) која сака да [[Донација|донира]] пари, но под услов д-р Кукровиц да изврши [[лоботомија]] на нејзината внука Кетрин Холи (ја игра Тејлор), која е затворена во [[манастир]]ска болница поради нејзините психички проблеми. Во разговорот со д-р Кукровиц, Венабл му кажува дека Кетрин страда од [[хистерија]] и дека е многу агресивна, така што [[операција]]та треба да ја смири. Д-р Кукровиц стапува во контакт со Кетрин и почнува да ја лечи, сфаќајќи дека намерата на Венабл не е чесна. Низ разговорите, тој дознава дека, претходното [[лето]], Кетрин била заедно со Себастијан, синот на Вајолет Венабл, кој ненадејно умрел од [[срцев удар]]. Вајолет, која е опседната со споменот на својот син, ја смета Кетрин одговорна за [[смрт]]та на Себастијан, а Кетрин пак никако не може да се сети што се случило тогаш. Затоа, д-р Кукровиц ги соочува Кетрин и Вајолет и тогаш Кетрин ја раскажува вистинската случка: еден топол ден, прогонет од локалните момчиња, Себастијан се искачил на врвот од еден рид и таму колабирал, како последица на срцевите проблеми до кои страдал, а потоа момчињата го растргнале неговото тело. Вајолет, целата во шок, си заминува во својата соба при што на д-р Кукровиц му се обраќа како Себастијан.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0053318/ IMDb, Suddenly, Last Summer (1959) (пристапено на 7.5.2020)]</ref> [[File:Katharine Hepburn in Suddenly, Last Summer.jpg|thumb|upright|left|{{center|Од трејлерот на филмот}}]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Британски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1959 година]] [[Категорија:Црно-бели филмови]] [[Категорија:Филмови на Џозеф Л. Манкиевиц]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Њу Орлеанс]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Шпанија]] [[Категорија:Филмови со Кетрин Хепберн]] [[Категорија:Филмови со Елизабет Тејлор]] [[Категорија:Филмови со Монтгомери Клифт]] [[Категорија:Филмови со Алберт Декер]] [[Категорија:Филмови засновани на книги]] [[Категорија:Филмови на Columbia Pictures]] 62zs932bhyyj2fx4os17e025s2xfykl 0 1252448 5603285 4846663 2026-08-02T17:35:03Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603285 wikitext text/x-wiki {{Планета|name=Лаомедеја|alt_names=S/2002 N 3|discovery_ref=<ref name="JPL-Discoverers" /><ref name="IAUC 8047" />|discoverer={{unbulleted list |[[Метју Холман|М. Холман]] | [[Џон Кавеларс|Џ. Кавеларс]] | [[Томи Грав|Т. Грав]] | [[Весли Фрејзер|В. Фрејзер]] | [[Ден Милисављевиќ|Д. Милисављевиќ]] }}|discovered=13 август 2002|pronounced=|adjective=|named_after=[[Лаомедеја (митологија)|Лаомедеја]] (Λαομέδεια)|orbit_ref=<ref name="JPL-Jacobson2008" />|epoch=2003 јуни 10.00 TT|semimajor=23.613 [[Гигаметар|Гм]]|eccentricity=0.3969|inclination=37.874°|period=3171.33 денови <br> (8.68 [[Јулијанска година (астрономија)|години]])|albedo=0.04 ''(претпоставено)''<ref name="SheppardJewittKleyna2006" />|image=Laomedeia VLT-FORS1 2002-09-03 contrast annotated.gif}} '''Лаомедеја''', исто така позната како '''Нептун XII,''' е напредна неправилна месечина на [[Нептун]]. Откриена е од Метју Џ. Холман и други на 13 август 2002 година.<ref name="HolmanKavelaarsGrav2004" /> Пред објавувањето на неговото име на 3 февруари 2007 година (IAUC 8802), таа била позната како '''S/2002 N 3'''. Кружи околу Нептун на растојание од околу 23.571.000&nbsp;км и има пречник од околу 42 километри (претпоставувајќи албедо од 0,04). Наречена е по Лаомедеја, една од 50-те [[Нереиди]]. == Наводи == {{Наводи|refs=<ref name="JPL-Discoverers"> {{cite web | author = JPL | date = 21 јули 2011 | title = Planetary Satellite Discovery Circumstances | publisher = Jet Propulsion Laboratory | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_discovery | accessdate = 13 октомври 2020 }} </ref> <ref name="IAUC 8047"> {{наведено списание | last = Green | first = Daniel W. E. | title = Satellites of Neptune | date = 13 јануари 2003 | journal = IAU Circular | volume = 8047 | url = http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/08000/08047.html | accessdate = 13 октомври 2020 }} </ref> <ref name="JPL-Jacobson2008"> {{cite web | last = Jacobson | first = R. A. | date = 2008 | title = NEP078&nbsp;– JPL satellite ephemeris | work = Planetary Satellite Mean Orbital Parameters | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_elem | accessdate = 13 октомври 2020 }} </ref> <ref name="SheppardJewittKleyna2006"> {{наведено списание| doi = 10.1086/504799| last1 = Sheppard| first1 = Scott S.| authorlink1 = | last2 = Jewitt| first2 = David C.| authorlink2 = | last3 = Kleyna| first3 = Jan| authorlink3 = | year = 2006| title = A Survey for "Normal" Irregular Satellites around Neptune: Limits to Completeness| journal = The Astronomical Journal| volume = 132| pages = 171–176| pmid = | pmc = | bibcode = 2006AJ....132..171S| arxiv = astro-ph/0604552| ref = harv}} </ref> <ref name="HolmanKavelaarsGrav2004"> {{наведено списание| doi = 10.1038/nature02832| last1 = Holman| first1 = M. J.| authorlink = | last2 = Kavelaars| first2 = J. J.| authorlink2 = | last3 = Grav| first3 = T.| display-authors = 3| year = 2004| last4 = Gladman| first4 = B. J.| authorlink4 = | last5 = Fraser| first5 = W. C.| last6 = Milisavljevic| first6 = D.| last7 = Nicholson| first7 = P. D.| last8 = Burns| first8 = J. A.| last9 = Carruba| first9 = V.| title = Discovery of five irregular moons of Neptune| journal = Nature| volume = 430| issue = 7002| pages = 865–867| pmid = 15318214| pmc = | bibcode = 2004Natur.430..865H| url = https://www.cfa.harvard.edu/~mholman/nature_final.pdf| format = PDF| accessdate = 24 October 2011| ref = harv}} </ref>}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20081221181025/http://www.dtm.ciw.edu/sheppard/satellites/nepsatdata.html Познати месечини на Нептун], од [[Скот Шепард|Скот С. Шепард]] * [https://web.archive.org/web/20060901072706/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/irregulars.html Страници на Дејвид Џувит] * [http://www.minorplanetcenter.org/iau/NatSats/NaturalSatellites.html MPC: Ефемериди за природни месечини] * [http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_elem Средни параметри на орбитата], НАСА {{Нептунови месечини}} [[Категорија:Астрономски тела откриени во 2002 година]] [[Категорија:Неправилни месечини]] [[Категорија:Нептунови месечини]] [[Категорија:CS1-одржување: ref=harv]] qqyb7vtlfztshsayr5avnkc0xacue4c 0 1257203 5603474 4379593 2026-08-03T09:46:19Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603474 wikitext text/x-wiki [[Податотека:The Band Wagon (1953 poster).jpg|мини|„Кола со музичари“ (постер од 1953 година)]] '''Кола со музичари''' ([[англиски]]: ''The Band Wagon'') - американски [[филм]] од 1953 година, во [[режија]] на [[Винсент Минели]]. Главните улоги ги играат: [[Фред Астер]], [[Сид Шарис]], [[Џек Бјукенен]], Нанет Фабреј и Оскар Левант.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0045537/ IMDb, The Band Wagon (1953) (пристапено на 1.1.2021)]</ref> Филмот бил номиниран за „[[Оскар]]“ во три категории, но не успеал да победи во ниедна. Меѓутоа, поради неговото значење, во 1995 година бил зачуван во Националниот филмски регистер на САД.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0045537/awards?ref_=tt_awd IMDb, The Band Wagon (1953)Awards (пристапено на 1.1.2021)]</ref> ==Синопсис== Тони Хантер (го игра Астер), поранешен успешен глумец кој веќе три години нема снимено филм, пристигнува во [[Њујорк]], а неговите пријатели Лестер (го игра Левант) и Лили Мартон (ја игра Фабреј) му нудат улога во нивниот [[мјузикл]] кој треба да го режира прославениот [[режисер]] Џефри Кордова (го игра Бјукенен). Тони ја прифаќа понудената улога, а Кордова ја замислува претставата како модерна варијанта на „[[Фауст|Фауст]]“. Истовремено, тој ја ангажира убавата [[Балерина|балерина]] Габриела (ја игра Шарис). На почетокот, односите меѓу Тони и Габриела се студени, но подоцна тие се зближуваат. Претставата претрпува голем неуспех и тогаш Тони и брачниот пар Мертон одлучуваат да ја преработат и да ја направат вистинска музичка [[комедија]]. Нивната идеја се покажува исправна, а Кордова се согласува да учествува во новата претстава коај станува популарна, а по премиерата Габриела и Тони се бакнуваат. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1953 година]] [[Категорија:Филмови на Винсент Минели]] [[Категорија:Филмови со Фред Астер]] [[Категорија:Филмови со Сид Шарис]] [[Категорија:Филмови Оскар Левант]] [[Категорија:Филмови со Нанет Фебреј]] [[Категорија:Филмови со Џек Бјукенен]] [[Категорија:Мјузикли]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Њујорк]] lomtuk3k8g4vqio55zt66inri44j16t 0 1257963 5603271 5598005 2026-08-02T17:24:01Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603271 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија|network=[[The CW]]}} {{Infobox television | name = Првобитните | location = | related = {{Plainlist| * ''[[Вампирските Дневници]]'' * ''Првобитните: Будењето'' * ''[[Legacies (TV series)|Наследство]]'' }} | last_aired = {{End date|2018|8|1}} | first_aired = {{Start date|2013|10|3}} | audio_format = | picture_format = [[1080i]] ([[High-definition television|HDTV]]) | network = [[The CW]] | runtime = 45 мин. | cinematography = {{Plainlist| * Мајкл Карасик * Дарен Генет * Џон Смит * Датан Хопсон * Роб Ц. Гивенс }} | executive_producer = {{Plainlist| * Џули Пелц * Мајкл Нардучи (seasons 1–4) * [[Лесли Моргенстин]] * Џина Гироламо}} | list_episodes = List of The Originals episodes | num_episodes = 92 | num_seasons = 5 | language = англиски | country = САД | composer = [[Мајкл Суби]] | opentheme = | theme_music_composer = | starring = {{Plainlist| * [[Joseph Morgan (actor)|Џосеф Морган]] * [[Даниел Гилис]] * [[Клер Холт]] * [[Фиби Тонкин]] * [[Чарлс Мајкл Дејвис]] * [[Даниела Пинеда]] * [[Леа Пајпс]] * [[Данеил Кембел]] * [[Јусуф Гејтвуд]] * [[Рајли Волкел]] * [[Даниел Роуз Расел]] * [[Стивен Кругер]] }} | creator = [[Џули Плец]] | genre = {{Plainlist| * [[Horror fiction|Хорор]] * [[Фантазија]] * [[Supernatural fiction|Надприродно]] }} | production_website = | image = TheOriginalsLogo.png }} '''''„Првобитни“''''' — американска фантастична натприродна драмска телевизиска серија која започна да се емитува на „ The CW“ на 3 октомври 2013 година. Тоа е продолжеток на ''[[Вампирски дневници|„Вампирските дневници“]]''. Серијата го следи хибридот вампир-врколак Клаус Микаелсон додека тој и неговото семејство се вплеткуваат во натприродната политика на Францускиот кварт на Њу [[Њу Орлеанс|Орлеанс]].<ref name="date change">{{Наведена мрежна страница|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2013/07/29/the-cw-moves-up-the-originals-premiere-to-follow-the-vampire-diaries-supernatural-gets-earlier-start/194519|title=The CW Moves Up 'The Originals' Premiere to Follow 'The Vampire Diaries' + 'Supernatural' Gets Earlier Start|last=Kondolojy|first=Amanda|date=July 29, 2013|work=[[TV by the Numbers]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130801193809/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2013/07/29/the-cw-moves-up-the-originals-premiere-to-follow-the-vampire-diaries-supernatural-gets-earlier-start/194519/|archive-date=August 1, 2013|accessdate=July 29, 2013}}</ref> На 10.05.2017 година, CW ја обнови серијата со петта сезона.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2017/05/the-originals-izombie-renewed-the-cw-1202089237/|title='The Originals' & 'iZombie' Renewed By The CW|last=Petski|first=Denise|date=May 10, 2017|work=Deadline Hollywood|accessdate=May 10, 2017}}</ref> На 20 јули 2017 година, творецот на серијата Џули Плец објави пред Стрип Кон дека петтата сезона на серијата ќе биде последна. Последната сезона започна да се емитува на 18 април 2018 година, а заврши на 1 август 2018 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://variety.com/2017/tv/news/the-originals-season-5-final-season-1202501407/|title='The Originals' to End After Season 5 on The CW|last=Otterson|first=Joe|date=July 20, 2017|work=Variety|accessdate=July 20, 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2018/03/30/the-cw-midseason-schedule-update-390400/20180330cw01/|title=The CW Midseason Schedule Update|date=March 30, 2018|publisher=[[The Futon Critic]]|accessdate=March 30, 2018}}</ref> == Преглед на серија == ''Првобитните,'' спин-оф од ''[[Вампирски дневници|„Дневниците на вампирите“]], се'' фокусираат на три од браќата и сестрите Микаелсон : Клаус (Џозеф Морган), Елајџа (Даниел Џилис) и Ребека (Клер Холт). Семејството Микаелсон е исто така познато како „првобитните“ поради фактот што тие се првите вампири во историјата. Никлаус „Клаус“ Микаелсон е син на [[Маѓесништво|вештерка]] и [[врколак]], а неговата потрага за ослободување на неговата хибридна природа беше детално опишана во ''[[Вампирски дневници|„Дневниците на вампирите“]]''. Серијата започнува со првобитните браќа и сестри кои се враќаат во градот [[Њу Орлеанс]] за прв пат од 1919 година, каде се смести и бремената Хејли. Првично го изградија Францускиот кварт, тие беа принудени да го напуштат кога бегаа од нивниот одмаздоубив татко Микаел (Себастијан Роше). Во нивно отсуство, штитеникот на Клаус, Марсел (Шарл Мајкл Дејвис), ја презеде одговорноста за Францускиот кварт. Клаус реши дека тие мора да го симнат Марсел и да го вратат градот што некогаш им припаѓаше. Додека го прават тоа, тие исто така мора да го заштитат својот град од војна која се создава помеѓу вампири, врколаци и вештерки. Со текот на времето, се формираат нови и стари пријателства, љубовта е во воздухот, смртта ги опкружува, а првобитните дознаваат повеќе за сопственото семејно минато. Првата сезона опишува како ќе се роди мистичното дете на Клаус и зборува за заканите од кои оригиналците заедно мораат да ја заштитат. Втората сезона се занимава со враќање на родителите на Клаус и неговите браќа и сестри и доаѓање на тетка која го загрозува животот на бебето. Третата сезона покажува дека Микаелсон се соочува и со пророштво што зборува за нивниот пад и со првата генерација на не-првобитни вампири што ги возбудија, кои сакаа да се одмаздат против Микаелсонови скоро еден милениум. Четвртата сезона скока пет години, со тоа што Микаелсон се враќа во Њу Орлеанс и мора да се соочи со разбудена античка мистична закана, уништувајќи што било на својот пат. Петтата и последна сезона од серијалот се одвива седум години по четвртата сезона, со тоа што Хоуп сега е тинејџерка во училиште за натприродни деца, Интернатот за млади и надарени Салваторе и Микаелсон сè уште треба да се соочат со античката закана од претходната сезона обидувајќи се уште еднаш да го обединат своето семејство. == Улоги и ликови == * Џозеф Морган како Никлаус „Клаус“ Микаелсон : Самопрогласениот крал на францускиот кварт во Њу Орлеанс и првобитниот хибрид: половина оригинален вампир и полуврколак. Како син на вештерка и врколак, покрај тоа што е вампир по магија, Клаус е едно од најмоќните и најстрашните натприродни суштества во историјата, но има и мека точка за своето семејство. Тој е татко на ќерката на Хејли, Хоуп, и е посвојувач на Марсел, исто така негов поранешен штитеник. * Даниел Џилис како Елајџа Микаелсон : Оригинален вампир и постариот полубрат на Клаус. Покажано е дека е исклучително вечен, секогаш има спортско одело и рамноправен во споредба со Клаус. Тој е познат и како „Благороден брат“. * Клер Холт како Ребека Микаелсон : Оригинален вампир и помладата сестра на Клаус. Таа е омилена на Клаус и најмлада од браќата и сестрите Микаелсон. И покрај нејзината непоколеблива љубов кон семејството, таа сака да ја најде љубовта на својот живот и да основа свое семејство, што е комплицирано од нејзиното презиме и статусот вампир. Таа на крајот го напушта Њу Орлеанс за да продолжи со поедноставен живот надвор од своето семејство. Холт ја напушта главната екипа при крајот на сезоната 1, но оттогаш играше спорадично во секоја сезона. Мејси Ричардсон-Селерс ја толкуваше Ребека во текот на втората половина на сезоната 2 и една епизода од сезоната 3. * Фиби Тонкин како Хејли Маршал : Првично врколак, подоцна хибрид, која има ќерка со Клаус по име Хоуп. Откриено е дека таа е одамна изгубена Алфа од крвната линија на нејзиниот врколак. Подоцна, таа станува за да стане Алфа на целата група кога алфите на сите други крвни линии се поклонуваат пред неа. Таа првично не сака да биде вклучена во Микаелсон, но на крајот е прифатена во семејството и ги прифаќа за возврат. * Чарлс Мајкл Дејвис како Марсел Жерард : вампир и поранешен роб. Тој беше преобразен од Клаус, неговиот татко посвоител и поранешен ментор. Тој има романтично минато и со Ребека и со Ками. Неговиот однос со Микаелсон е комплициран како резултат на неговата историја со нив, како и филозофските разлики. Тие често се противници бидејќи Клаус и Марсел постојано се борат за моќ над францускиот кварт на Њу Орлеанс. Тој ја спасува Давина од жртвување и ја зема под закрила како ќерка-посвоителка. Кон крајот на третата сезона, Марсел се трансформира во Надграден оригинален вампир, вампир далеку помоќен од самите оригинали, исполнувајќи го пророштвото кажано на почетокот на сезоната. * Даниела Пинеда како Софи Деверо (главна сезона 1): Моќна вештерка на францускиот кварт. * Лиа Пајпс како Камил О’Конел : Човек и терапевт на Клаус кон кого подоцна е приврзан, иако таа беше за кратко романтично поврзана со Марсел. * Даниел Кембел во улогата на Давина Клер : Моќна млада вештерка и посвоителка на Марсел, која станува водич на сите вештерки во Њу Орлеанс. Таа не се грижи многу за Микаелсон и бара да ги уништи со помош на Марсел, сè додека несвесно се заљуби во еден. * Јусуф Гејтвуд како Винсент Грифит : Вештер и тој е поранешен сопруг на Ева Синклер. Тој ја наследи Давина како водич на сите вештерки во Њу Орлеанс. * Рајли Воелкел како Фреја Микаелсон : Одамна изгубената полусестра, Фреја е неизмерно моќна и вешта илјадагодишна вештерка, поранешна бесмртна и најстара од фамилијата Микаелсон. * Даниел Роуз Расел како Хоуп Микаелсон, тинејџерка ќерка на Клаус и Хејли, и која е исклучително моќно натприродно суштество бидејќи ја држи лозата вампир, врколак и вештерка. * Стивен Кругер како Џошуа, посетител на Њу Орлеанс, кој наскоро се претвори во вампир. Тој се спријателува со Давина, а подоцна служи како поручник на Марсел. == Епизоди == Листа на епизоди {| class="wikitable" |+ !Сезона !Епизоди |- |1 |22 |- |2 |22 |- |3 |22 |- |4 |13 |- |5 |13 |} == Продукција == На 11 јануари 2013 беше објавено дека серијата ''„Првобитните“'' ќе се емитува некаде во април. На 26 април 2013 година, ''„Првобитните“'' беа потврдени за целосна серија. Овој втор обид за продолжеток ќе го надгледува Џули Плец. ''Првобитните'' официјално ги зеде продукцијатаThe CW на 26 април 2013 година, за сезоната 2013–14. ''Првата'' сезона на ''„Оригинали“'' требаше да биде изведена во вторник, на 15 октомври. Сепак, на 29 јули 2013 година, CW објави дека премиерата на серијата наместо тоа ќе се емитува на 3 октомври 2013 година, по премиерата во петтата сезона на ''Дневниците на вампирите,'' со цел да ги привлече обожавателите на серијата. На 10 октомври 2013 година, CW порача три дополнителни сценарија за серијата. На 11 ноември 2013 година, CW одлучи да нарача целосна сезона за ''Првобитите''. После нејзината епизода на 11 март, Клер Холт ја напушти главната екипа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tvline.com/2014/03/11/the-originals-claire-holt-exits-as-rebekah/|title=Claire Holt Quits 'The Originals' — Rebekah's Last Episode Season 1 - TVLine|last=Matt Webb Mitovich|work=TVLine|accessdate=July 25, 2015|archive-date=2016-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105081732/http://tvline.com/2014/03/11/the-originals-claire-holt-exits-as-rebekah/|url-status=dead}}</ref> Холт потврди дека ќе се врати во шоуто, но дека прво треба да помине време со своето семејство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tv.com/shows/the-originals-2013/community/post/the-originals-paleyfest-2014-139558972438/|title=The Originals at PaleyFest: The Cast Talks Elijah's Undoing, Klaroline, Whether Rebekah Will Return, and More|work=TV.com|publisher=CBS Interactive|accessdate=July 25, 2015|archive-date=2016-04-22|archive-url=https://archive.today/20160422094426/http://www.tv.com/shows/the-originals-2013/community/post/the-originals-paleyfest-2014-139558972438/|url-status=dead}}</ref> == ''Првобитните: Будењето'' == Во ноември 2014 година, веб-серијата насловена ''Првобитни: Будењето'' беше објавена како четврто шоу во франшизата. Серијата го истражува ликот Кол Микаелсон и неговите односи со неговите браќа и сестри. Трепкајќи назад во 1914 година, Кол е во потрага да склучи сојуз со вештерките на Францускиот кварт. Будењето дава одговори на некои прашања во врска со минатото на Кол, вклучувајќи го потеклото на неговото соперништво со неговото семејство и уникатната приказна што ја има со вештерките од Њу Орлеанс. Секој веб-мод е долг приближно две минути. Серијата заврши на 8 декември 2014 година. == Романи == На 27 јануари 2015 година, излезе првата книга во низата романи засновани на шоуто.<ref>{{Наведена книга|title=The Originals: The Rise: Julie Plec: 9780373788897: Amazon.com: Books|url=https://archive.org/details/originalsrise0000plec|last=Plec|first=Julie|date=January 27, 2015|isbn=978-0373788897}}</ref> ''Подемот'', ''Губењето'' и ''Воскресението'' ги сочинуваат трите романи во серијата „Оригинали“ напишана од Џули Плец.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.barnesandnoble.com/s/%22Originals%20Series%22;jsessionid=AD53835C382DF7773DB3D06493EC146E.prodny_store02-atgap04?Ntk=P_Series_Title&Ns=P_Series_Number&Ntx=mode%20matchall|title=Originals Series|work=barnesandnoble.com}}</ref> == Спин-оф == Во август 2017 година беше објавено дека се развива спин-оф фокусиран на Хоуп Микаелсон, ќерката на Клаус и Хејли. Џули Плец, ко-творец на ''„Вампирските дневници“'' и творец на ''„Оригинали“'', го напиша сценариото и е заслужен за создавањето на серијата. Во јануари 2018 година, беше откриено дека снимањето за пилотот ќе започне во производство во вториот квартал на 2018 година. Исто така беше најавено дека ветеранот од ''„Вампирските дневници'' “ Мет Дејвис ќе глуми во проектот заедно со Арија Шахгасеми, Квинси Фоус, Џени Бојд и Кејли Брајант. Шахгасеми дебитираше во петтата сезона на ''„Оригинали“'' како пријател на Хоуп, Лендон. На 11.05.2018 година, беше објавено дека спин-офот, насловен како ''Наследства'' ќе се емитува во 2018-19 година. Шоуто се фокусира на 17-годишната Хоуп (што означува надеж), заедно со ќерките близначки на Алариќ и други млади вештерки, вампири и врколаци. == Наводи == <references /> [[Категорија:Американски тв-серии]] 793v5thjuw697z8zih8k1asumonxi4h 0 1259968 5603532 5318063 2026-08-03T10:39:01Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603532 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Vasnetsov Snegurochka.jpg|мини|Снежната девојка на Васнецов]] '''Снегурочка''' е руска бајка и новогодишен лик, внука на Дедо Мраз, негов постојан придружник и помошник. На празниците Снегурочка била посредник меѓу децата и Дедо Мраз. Понекогаш прикажана како мало девојче, понекогаш како девојка. Првиот официјален настап на Снегурочка како асистент на Дедо Мраз се случил во 1937 година во Московскиот дом на синдикатите. == Приказна за ликот == === Во рускиот фолклор === Во рускиот фолклор, Снегурочка е лик од народната приказна за девојчето родено од снег. Приказната е објавена во 1869 година од А.Н. Афанасјев, во вториот том од неговото дело „Поетски погледи на Словените кон природата“. Во бајката, еден старец и една старица прават кукла од снег и таа оживува. Летото девојчето оди со своите пријатели во шумата и се топи. Различен развој на заплетот има бајката запишана од Е.В. Померанцева во 1948 година во селото Ахлистино, област Покровски. Девојките одат во шумата со Снегурочка, берат бобинки, таму ја убиваат Снегурочка од завист, ја закопуваат под грмушка и прицврстуваат гранче, додека на Старецот и Старицата им кажуваат дека Снегурочка е изгубена во шумата. Еден трговец исекол гранче од гробот на Снегурочка, и од него направил кавал, кој, кога некој свири на него, раскажува дека Снегурочка ја убиле две девојчиња. Кога кавалот паѓа во рацете на една од овие девојки, таа одбива да свири на него, го фрла на земја, кавалот се крши и од него се појавува жива Снегурочка. За казна, девојките ги испраќаат во шумата да ги изедат ѕверовите. [[Податотека:Ded_Moroz_Snegurochka_Christmas_card.jpg|лево|мини|445x445пкс| Дедо Мраз со дете на [[Октомвриска револуција|пред револуционерна]] Божиќна честитка]] === Во уметноста === Под влијание на бајките на Афанасјев, [[Николај Островски]] ја напишал претставата „Снегурочка“. Во него, Снегурочка се појавува како ќерка на Дедо Мраз и изгледа како убава русокоса девојка со бледо лице. Претставата првично била неуспешна во јавноста. Сепак, во 1882 [[Николај Римски-Корсаков|Римски-Корсаков]] поставил истоимена опера според театарската претстава, која доживеала огромен успех. Сликата за Снегурочка била дополнително развиена во делата на наставниците од крајот на 19 и почетокот на 20 век, кои подготвувале скрипти за детски новогодишни прослави. Дури и пред револуцијата, ликовите на Снегурочка стоеле на снегот, биле ставени девојки облечени во костумите на Снегурочка и фрагменти од бајките, драмата или операта на Островски. === Во Советскиот Сојуз === По револуцијата, религијата била под зголемен притисок и контрола од страна на државата, вклучително и [[Божиќ]] и сите обичаи поврзани со празникот. Од 1929 година, славењето на Рождеството Христово е забрането во Советска Русија. [[Податотека:New_Year_in_Kremlin_2017.jpg|десно|мини|275x275пкс| Дедо Мраз и ''Снегурочка'' на новогодишната прослава во Кремљ 2016/2017 г.]] Меѓутоа, во 1935 година, како резултат на пресврт на владината политика, Божиќните традиции биле замислени како дел од секуларната прослава на Новата година (1 јануари). Во книгите за организирање новогодишни забави во советскиот период, Снегурочка се појавува рамноправно со Дедо Мраз, како негова внука, помошник и медијатор во комуникацијата меѓу него и децата. На почетокот на 1937 година, Дедо Мраз и Снегурочка се појавиле заедно на празникот на Нова година во Московската куќа на Унијата. Интересно е тоа што во раните советски слики, Снегурочка често била прикажана како девојка. На разгледниците од почетокот на 20 век, Дедо Мраз често бил придружуван од момче, а ако Дедо Мраз бил прикажан во црвено или бело крзнено палто, тогаш момчето било во сино одело. Оваа традиција ги одредувала боите на носиите на празничните ликови кои се појавиле на првата официјална новогодишна забава во Куќата на синдикатот. Во повоениот период, Снегурочка е речиси задолжителен придружник на Дедо Мраз во сите празнични прослави и честитки. На новогодишната ноќ, студентите на театарските универзитети и глумици често работеле како Снегурочка. На аматерските претстави, постари девојки, девојки и жени, обично русокоси, се избирале за улогата на Снегурочка. === Домот на снежната девојка === [[Податотека:Терем_Снегурочки.JPG|алт=|десно|мини|275x275пкс| Терем на снежната девојка во [[Кострома]]]] За потребите на филмот „Снегурочка“ (1968), близу реката Мера е изградено селото Берендеј. По завршувањето на снимањето, дрвените украси биле преместени во Кострома, каде што се појавил паркот Берендејевка. Покрај тоа, во Кострома во 2008 година е изграден дом на Снегурочка, во кој таа прима гости во текот на целата година. Во 2009 година, на 4 април, за првпат, официјално бил прославен роденденот на Снегурочка. Од тогаш, роденденот на Снегурочка се слави секоја година во Кострома. == Ликот во уметноста == [[Податотека:Illustration_for_"Snegurochka"_-Snegurochka_in_the_forest-_MET_DP804764.jpg|десно|мини|355x355пкс| Б.В. Зворикин Снегурочка (околу 1925 година)]] '''Врз основа на народна приказна:''' * „Приказната за снежната девојка“ (1957) - цртан филм во режија на В. Д. Дегтиарева * „Снегурочка“ (1969) - цртан филм во режија на В. Д. Дегтиарев. '''Адаптации на претставата на Н. Островски:''' * Снежната девојка (1952) - цртан филм во режија на И. П. Иванова-Вано * „Снегурочка“ (1968) - филм во режија на П. П. Кадочникова , во улога на Снегурочка - Евгениј Филонова . * „Пролетна приказна“ (1971) - ТВ филм во режија на Ју. Н. Цветкова , во улога на Снежната девојка - Наталија Богунова . * „Ледена внука“ (1980) - филм во режија на Б. Рицарева, во улога на Снегурочка / Љуба - Светлана Орлова, принц - Алберт Филозов. * Снежната девојка (2006) - цртан филм во режија на М. И. Муат '''Цртани филмови:''' * „Зимска приказна“ (1945) - цртан филм-фантазија, сценарио - Иван Иванов-Вано, Јуџин Шварц, според заплетот, вервериците обликуваат девојче од снег и се раѓа Снежанката. * „Кога се палат елките“ (1950 г.) - цртан филм, сценарист Владимир Сутеев, за првпат Снежното девојче е претставено како асистент на отец Фрост. * „ [[Дедо Мраз и сивиот волк (цртан филм, 1978)|Дедо Мраз и сивиот волк]]“ (1978) - цртан филм, сценарио на Владимир Сутеев, Снегурочка се појавува како придружник на Дедо Мраз. * „Партизанска снежна девојка“ (1981) - цртан филм. '''Филмови:''' * „Новогодишни авантури на Маша и Вити“ (1975) - Ирина Борисова како Снегурочка. * „Дали ја повикавте Снегурочка?”(1985) - Ирина Алферова како Снегурочка. * „ Иронијата на судбината. „Продолжување“(2007) - во улогата на Евгенија Доброволскаја . * „Мајка ми е снежната девојка“ (2007) - во улога на снег девица - Марија Порошина . * „Итно се бара Дедо Мраз“ (2007) - во улога на Снегурочка - Светлана Писмиченко. * „Снегурочка. Велигденска приказна“ (2010 г.) - во улога на Снегурочка - Татјана Петрова. * Земјата на Оз (2015) - Алиса Хазанова и Дарија Екамасова === Во музиката === * Во 1882 година [[Николај Римски-Корсаков|Римски-Корсаков]] ја напишал операта Снежната девојка. * Песна- дует „Кажи, Снегурочка, каде беше“ ја пејат Волкот (А. Папанов) и Харе (К.Румјанов) од 8-миот број на анимираната серија „[[Ну, погоди!]]“ (1974) Има пародија за тоа од групата „Појасот Газа“ во албумот „Ноќта пред Божиќ“ (1991). * „Снежната девојка“ е песна што не била вклучена во филмот „Сурова романса“ (1984), но е присутна на грамофонската плоча со песни од филмот, изведена од Људмила Гурченко . === Во визуелните уметности === * Снегурочка (1890) - [[Михаил Врубељ]]. [[Акварел]] и [[гваш]] на хартија. 25х17 см. Музеј: Државен регионален музеј на уметност Рјазањ. * Снегурочка (1899) - [[Виктор Васнецов]]. Платно, масло. 116х80 см. Музеј: [[Третјаковска галерија|Галерија Третјаков]] * Снегурочка и Лел (1921) - Никола Рорих. [[Темпера]] на картон. 51х30 см. Музејот Николас Рурих во [[Њујорк (град)|Њујорк]] == Случаи на цензура == * Во пресрет на новогодишната прослава во 2012 година, [[ислам]]ските проповедници од [[Дагестан]] во ликот на Снегурочка виделе предизвик за традиционалната култура (поради „краткиот фустан“), што довело до игнорирање на прославите во голем број училишта во републиката. * Во пресрет на 2014 година, државната телевизија на [[Таџикистан]] објавила дека има намера да се откаже во својата прослава од голем број советски симболи на Новата година, меѓу кои, заедно со новогодишната елка и Дедо Мраз, била Снегурочка. == Наводи == {{Наводи|2}} == Литература == * ''Афанасьев А. Н.'' Поэтические воззрения славян на природу. — <abbr>М.</abbr>: Индрик, 1994. — Т. 2. — 784 с. — ISBN 5-85759-011-6. Архивная копия от 16 апреля 2015 на Wayback Machine == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.bedtimestory.ru/menurus/73-2008-12-18-06-36-35.html|title=Снегурочка. Аудиосказка с текстом|publisher=Сказка, рассказанная на ночь|language=ru|archive-url=https://www.webcitation.org/65aVATBJx?url=http://www.bedtimestory.ru/menurus/73-2008-12-18-06-36-35.html|archive-date=2012-02-20|dead-url=no|accessdate=2011-12-01}} * [http://www.snegurochkadom.ru/ Официјална страница на Снежната девојка Кострома] * [https://web.archive.org/web/20150403001900/http://www.otr-online.ru/programmi/svyataya-lyusiya--34462.html Света Луција - западноевропска сестра на Снежанката] [[Категорија:Филмски ликови]] icbygh57mpx7uivixhw41c8dj840vdq 0 1267422 5603494 5597025 2026-08-03T10:04:07Z Bjankuloski06 332 /* Распространетост и живеалиште */ Јазична исправка, replaced: роден → домороден, омородена → омородна 5603494 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = 2006-10-25 Amanita muscaria crop.jpg | image_caption = Приказ на трите фази од зреењето на печурката | taxon = Amanita muscaria | authority = ([[Карл Лине|L.]]) [[Жан-Батист Ламарк|Lam.]] (1783) | subdivision_ranks = Subspecies and varieties | subdivision = *[[Amanita muscaria var. alba|''A. muscaria'' var. ''alba'']] *[[Amanita muscaria var. flavivolvata|''A. muscaria'' subsp. ''flavivolvata'']] Singer<ref name="tulloss1"/><!-- defined by Template:Amanita variety --><ref name="Infraspecific Taxa">{{cite web |title=Infraspecific taxa of muscaria |url=http://www.amanitaceae.org/?species%20muscaria |website=amanitaceae.org |accessdate=2021-04-28 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107113553/http://www.amanitaceae.org/?species%20muscaria |url-status=dead }}</ref> *[[Amanita muscaria var. guessowii|''A. muscaria'' var. ''guessowii'']] Veselý<ref name="tulloss2"/><!-- defined by Template:Amanita variety --> *[[Amanita muscaria var. inzengae|''A. muscaria'' var. ''inzengae'']] Neville & Poumarat<ref name="tulloss3"/><!-- defined by Template:Amanita variety --><ref name="Infraspecific Taxa" /> }} {{mycomorphbox | name = ''Amanita muscaria'' | whichGills = free | capShape = flat | capShape2 = convex | hymeniumType=gills | stipeCharacter=ring and volva | ecologicalType=mycorrhizal | sporePrintColor=white | howEdible=poisonous | howEdible2=psychoactive }} '''Мувоморка''' ({{науч|Amanita muscaria}}), позната како '''црвена мувоморка''', '''бесна габа''', '''кучешка габа''' или '''змиска габа''' — [[Столпчести габи|столпчеста габа]] од родот ''Аmanita''. Домородна низ [[Умерена клима|умерените]] и крајбрежните и на Северната полутопка, мувоморката (''Amanita muscaria)'' е ненамерно донесена во многу земји на јужната полутопка, генерално како [[Симбиоза|симбионт]] со корените на дрвата бор и бреза, и сега е вистински [[Космополитизам (биологија)|космополитски]] вид. Се поврзува со разни [[Листопадни растенија|листопадни]] и [[Четинари|иглолисни]] дрвја. Несомнено најраспространет [[Печурка|вид]], мувоморката е голема печурка со бело-жабло, бели-точки, обично црвена и е една од најпрепознатливите и најшироко сретнувана во популарната култура. Ова вклучува и дизајн на видео игри, како што е широката употреба на препознатлива мувоморка (''Amantia muscaria'' ) во франшизата Марио и неговото напојување со Супер печурки.<ref>https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0024320505008805</ref> И покрај нејзините лесно препознатливи одлики, мувоморката (''Amanita muscaria)'' е печурка со неколку познати варијации или подвидови. Овие подвидови се малку поинакви, некои имаат жолти или бели шапки, но сите тие обично се нарекуваат мувоморки, а во најголем дел од времето се препознаваат по нивните забележителни бели дамки. Меѓутоа, неодамнешното истражување за ДНК на габите покажало дека некои од овие варијации воопшто не се мувоморки, како што е на пример, <nowiki><i>Amanita persicina</i></nowiki> која има шапка во бојана праска, но општото име „мувоморка“ сè уште важи. Иако се класифицирани како отровни, извештаите за смрт на луѓе кои се резултат на ''консумација на мувоморката'' се исклучително ретки. Откако двапати ќе се врие со истурање на водата - што ја ослабува нејзината токсичност и ги распаѓа психоактивните супстанции на печурката - се јаде во делови на Европа, Азија и Северна Америка. Сите ''сорти на мувоморката (Amanita muscaria)'', но особено ''A. muscaria var. muscaria'', се забележани по своите халуциногени својства, при што главните психоактивни состојки се невротоксините иботенична киселина и мусимолот. Локална сорта на печурки се користела како опоен и ентеоген од домородните народи на [[Сибир]] и од [[Лапонци]]те, и има религиозно значење во овие култури. Има многу шпекулации за можна традиционална употреба на оваа печурка како пијанство и на други места како што се [[Блискиот Исток]], [[Евроазија]], [[Северна Америка]] и [[Скандинавија]]. == Таксономија и именување == Се смета дека името на [[печурка]]та на многу европски јазици произлегува од неговата употреба како инсектицид кога се попрскува во млеко. Оваа практика е забележана од [[Германски јазици|германски]] и [[Словенски јазици|словенски говорни]] делови од Европа, како и од [[Вогерзин|регионот Вогерзин]] и региони на други места во Франција и Романија.<ref name="Wasson1968">{{Наведена книга|title=Soma: Divine Mushroom of Immortality|url=https://archive.org/details/somadivinemushro0000wass|last=Wasson|first=R. Gordon|publisher=Harcourt Brace Jovanovick|year=1968|isbn=978-0-88316-517-1}}</ref> {{Rp|198}} [[Алберт Велики|Албертус Магнус]] бил првиот што го забележал тоа во своето дело ''De vegetabilibus'' некое време пред 1256 година,<ref>{{Наведена книга|title=De vegetabilibus|last=Magnus A.|year=1256|chapter=Book&nbsp;II, Chapter 6; p 87 and Book&nbsp;VI, Chapter 7; p 345|author-link=Albertus Magnus}}</ref> коментирајќи го ''vocatur fungus muscarum, eo quod in lacte pulverizatus interficit muscas'', „се нарекува мувоморка затоа што е во прав во млекото за да ги убие мувите. " <ref name="Ramsbottom44">Ramsbottom, p 44.</ref> [[Податотека:Fly_Agaric_mushroom_05.jpg|мини|Покажувајќи го делумниот превез под капачето што се спушта за да формира прстен околу лентата]] Фламанскиот ботаничар од 16 век, [[Карл Клузиј]], ја проследил практиката да го [[Франкфурт на Мајна|попрска во млеко во Франкфурт]] во Германија,<ref>{{Наведена книга|title=Rariorum plantarum historia|url=https://archive.org/details/caroliclusiatre00clus|last=Clusius C.|year=1601|chapter=Genus&nbsp;XII of the pernicious mushrooms|author-link=Carolus Clusius}}</ref> додека [[Карл Линеј]], „татко на таксономијата“, го забележал од [[Смоланд]] во јужна Шведска, каде што живеел како дете.<ref>{{Наведена книга|title=Flora svecica [suecica] exhibens plantas per regnum Sueciae crescentes systematice cum differentiis specierum, synonymis autorum, nominibus incolarum, solo locorum, usu pharmacopæorum|last=Linnaeus C.|publisher=Laurentii Salvii|year=1745|location=Stockholm|language=la|author-link=Carl Linnaeus}}</ref> Тој го опишал во том два од неговиот ''вид Plantarum'' во 1753 година, давајќи му го името ''Agaricus muscarius'',<ref>{{Наведена книга|title=Species Plantarum|last=Linnaeus C|publisher=Laurentii Salvii|year=1753|volume=vol. 2|location=Stockholm|page=1172|language=la|chapter=Tomus&nbsp;II|chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/359193}}</ref> специфичен епитет што произлегува од [[Латински јазик|латинскиот]] ''musca'' што значи „мува“.<ref>{{Наведена книга|title=Cassell's Latin dictionary|url=https://archive.org/details/cassellslatineng0000unse_w6a1|last=Simpson DP|publisher=Cassell Ltd.|year=1979|isbn=978-0-304-52257-6|edition=5|location=London|page=883}}</ref> Сегашното име го стекнале во 1783 година, кога било ставено во родот ''Аманита'' од [[Жан Батист Ламарк|Жан-Батист Ламарк]], име санкционирано во 1821 година од „таткото на микологијата“, шведскиот натуралист Елиас Магнус Фрајс . Датумот на започнување на целата [[Габа|микота]] бил утврден со општ договор како 1 јануари 1821 година, датум на работа на Фрајс, и така, целосното име било ''Amanita muscaria'' (L.: Fr.) Hook . Изданието на Меѓународниот кодекс на ботаничка номенклатура од 1987 година ги сменило правилата за датумот на започнување и примарната работа за имињата на габите, а имињата сега може да се сметаат за валидни уште од 1 мај 1753 година, датумот на објавување на делото на Линеј.<ref>{{Наведена книга|title=The Mycota: a comprehensive treatise on fungi as experimental systems for basic and applied research|last=Esser K|last2=Lemke PA|publisher=Springer|year=1994|isbn=978-3-540-66493-2|page=181}}</ref> Оттука, Линеј и Ламарк се земени како имиња на ''Amanita muscaria'' (L.) Lam. Англискиот миколог Џон Рамсботом објавил дека ''мувоморката'' се користела за ослободување од бубачки во Англија и Шведска, а ''печурка за бубачки'' е старо алтернативно име за видот.<ref name="Ramsbottom44">Ramsbottom, p 44.</ref> Францускиот миколог Пјер Булиар изјавил дека без успех се обидел да ги реплицира неговите својства за убивање на мува во неговото дело ''{{Јаз|fr|Histoire des plantes vénéneuses et suspectes de la France}}'' (1784), и предложил нов бином име ''Agaricus pseudo-aurantiacus'' поради ова.<ref name="Wasson1968"/> {{Rp|200}} Едно соединение изолирано од габата е 1,3-диолеин (1,3-ди (цис-9-октадеценоил) глицерол), кој ги привлекува инсектите.<ref name="Bnejamin95">Benjamin, ''Mushrooms: poisons and panaceas'', pp 306–07.</ref> Се претпоставува дека мувите намерно бараат мувоморки за неговите опојни својства.<ref>{{Наведена книга|title=Animals and psychedelics: the natural world and the instinct to alter consciousness|url=https://archive.org/details/animalspsychedel0000samo|last=Samorini|first=Giorgio|year=2002|isbn=978-0-89281-986-7|at=823/1251 (67%) in Kindle edition}}</ref> Алтернативна изведба предлага терминот ''мува - да не се'' однесува на инсекти како такви, туку на [[делириум]] што произлегува од употребата на габата. Ова се заснова на средновековното верување дека мувите можат да влезат во главата на некоја личност и да предизвикаат ментална болест.<ref name="Michelot03"/> Неколку регионални имиња се чини дека се поврзани со оваа конотација, што значи „луда“ или „будала“ верзија на високо ценетата за јадење печурка ''[[Јајчарка|Јајчарка (Amanita caesarea]])''. Оттука постои „луд ориол“ (''{{Јаз|ca|oriol foll}}'' на [[Каталонски јазик|каталонски]]), (''mujolo folo'' од [[Тулуза|Тулуз)]], (''{{Јаз|fr|concourlo fouolo}}'' од одделот Авејрон во Јужна Франција), (''{{Јаз|it|ovolo matto}}'' од Трентино во Италија). Локалното име на дијалект во Фрибург во Швајцарија е ''tsapi de diablhou'', што во превод значи „капа на ѓаволот“. {{Rp|194}} === Класификација === ''Мувоморката'' е типски [[Типски вид|вид]] на родот. Како продолжение, тоа е исто така тип на видови на ''Аманита под'' [[Подрод (биологија)|родот]] ''Amanita'', како и дел ''Amanita'' во рамките на овој под род. ''Под'' род ''Аманита ги'' вклучува сите ''Аманита'' со неамилоидни спори. ''Аманита'' вклучува видови со трнлив универзален превез на остатоци, вклучувајќи ја волвата која ќе се сведе на серија концентрични прстени, како и остатоци на превезот на шапката и многу лепенки или брадавици на шапката. Повеќето видови од оваа група имаат и луковична основа.<ref name="singer">{{Наведена книга|title=The Agaricales in modern taxonomy|last=Singer R.|publisher=Koeltz Scientific Books|year=1986|isbn=978-3-87429-254-2|edition=4|location=Koenigstein, West Germany}}</ref><ref name="jenkins">{{Наведена книга|title=Amanita of North America|last=Jenkins DT|publisher=Mad River Press|year=1986|isbn=978-0-916422-55-4}}</ref> ''Amanita'' делот ''Amanita'' состои од мувоморка (''A.muscaria)'' и нејзините блиски роднини, меѓу кои и пантерова мувоморка (A. pantherina), светложолта мувоморка (''А.gemmata)'', ''A. farinosa'', и ''A. xanthocephala''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amanitaceae.org/?section%20Amanita|title=''Amanita'' sect. ''Amanita''|last=Tulloss RE|last2=Yang Z-L|year=2012|series=Studies in the Genus ''Amanita'' Pers. (Agaricales, Fungi)|accessdate=2013-02-21}}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Современите габични таксономисти ја класифицираат мувоморката (''Amanita muscaria)'' и нејзините сојузници на овој начин засновани врз груба [[Морфологија (биологија)|морфологија]] и инамилоидија на спорите. Две неодамнешни молекуларни филогенетски студии ја потврдуваат оваа класификација како природна.<ref>{{Наведено списание|last=Moncalvo JM|last2=Drehmel D|last3=Vilgalys R.|date=July 2000|title=Variation in modes and rates of evolution in nuclear and mitochondrial ribosomal DNA in the mushroom genus ''Amanita'' (Agaricales, Basidiomycota): phylogenetic implications|url=http://www.biology.duke.edu/fungi/mycolab/publications/moncalvo2000mpe.pdf|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=16|issue=1|pages=48–63|doi=10.1006/mpev.2000.0782|pmid=10877939|archive-url=https://web.archive.org/web/20090306082520/http://www.biology.duke.edu/fungi/mycolab/publications/moncalvo2000mpe.pdf|archive-date=6 March 2009|access-date=2009-02-16}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Drehmel D|last2=Moncalvo JM|last3=Vilgalys R.|year=1999|title=Molecular phylogeny of ''Amanita'' based on large subunit ribosomal DNA sequences: implications for taxonomy and character evolution|url=http://www.biology.duke.edu/fungi/mycolab/publications/amanitaMYCOLOGIA.html|journal=Mycologia|type=abstract|volume=91|issue=4|pages=610–18|doi=10.2307/3761246|jstor=3761246|archive-url=https://web.archive.org/web/20081228191743/http://www.biology.duke.edu/fungi/mycolab/publications/amanitaMYCOLOGIA.html|archive-date=2008-12-28|access-date=2009-02-16}}</ref> ==== Контроверзии ==== [[Податотека:Amanita_muscaria_var._formosa_sensu_Thiers.jpg|десно|мини| ''Amanita muscaria'' var. ''формата'' сега е синоним за ''Amanita muscaria'' вар. ''примероци'' <ref name="tulloss2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amanitaceae.org/?Amanita%20muscaria%20subsp.%20flavivolvata|title=''Amanita muscaria'' subsp. ''flavivolvata'' Singer|last=Tulloss RE|last2=Yang Z-L|year=2012|series=Studies in the Genus ''Amanita'' Pers. (Agaricales, Fungi)|accessdate=2013-02-21}}</ref>]] ''Amanita muscaria'' значително се разликува по својата морфологија и многу власти препознаваат неколку подвидови или сорти во рамките на видовите. Во ''„Agaricales in Modern Taxonomyа“'', германскиот миколог Ролф Сингер наведува три подвида, иако без опис: ''А.muscaria'' ssp. ''мускарија'', ''А.muscaria'' ssp. ''americana'', и ''А. muscaria'' ssp. ''flavivolvata'' <ref name="singer"/> Сепак, молекуларна филогенетска студија од 2006 година на различни регионални популации на мувоморката (''А.muscaria)'' од микологот Јозеф Гемл и неговите колеги пронашле три различни [[Клад|'''клад''']] во овој вид што претставува, приближно, евроазиско, евроазиско „субалпинско“ и северноамериканско живеалиште. Примероци кои припаѓаат на сите три [[Клад|'''клад''']] се пронајдени на Алјаска; ова довело до хипотеза дека ова е центар на диверзификација за овој вид. Студијата разгледала и четири именувани сорти на видовите: вар. ''[[Алба|alba]],'', вар. ''flavivolvata'', вар. ''formosa'' (вклучувајќи вар. ''guessowii'') и вар. ''regalis'' од двете области. Сите четири сорти се пронајдени и во евроазиската и во северноамериканската обвивка, доказ дека овие морфолошки форми се полиморфизми отколку различни подвидови или сорти.<ref name="Geml06">{{Наведено списание|last=Geml J|last2=Laursen GA|last3=O'Neill K|last4=Nusbaum HC|last5=Taylor DL|date=January 2006|title=Beringian origins and cryptic speciation events in the fly agaric (''Amanita muscaria'')|url=http://www.lter.uaf.edu/pdf/1190_Geml_Laursen_2006.pdf|journal=Molecular Ecology|volume=15|issue=1|pages=225–39|citeseerx=10.1.1.420.2327|doi=10.1111/j.1365-294X.2005.02799.x|pmid=16367842|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716142858/http://www.lter.uaf.edu/pdf/1190_Geml_Laursen_2006.pdf|archive-date=2011-07-16}}</ref> Понатамошната молекуларна студија на Гемл и неговите колеги објавена во 2008 година покажува дека овие три генетски групи, плус четвртата поврзана со дабово-букова- борова шума во југоисточниот дел на САД и уште две на островот Санта Круз во Калифорнија, се разграничени доволно генетски да се сметаат за посебни видови. Така ''мувоморката,'' како што стои во моментов, е очигледно, комплекс на видови.<ref>{{Наведено списание|last=Geml, J.|last2=Tulloss, R. E.|last3=Laursen, G. A.|displayauthors=etal|year=2008|title=Evidence for strong inter- and intracontinental phylogeographic structure in ''Amanita muscaria'', a wind-dispersed ectomycorrhizal basidiomycete|url=http://mercury.bio.uaf.edu/~lee_taylor/pdfs/Geml_Mol-Phylo-Evol_2008.pdf|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=48|issue=2|pages=694–701|doi=10.1016/j.ympev.2008.04.029|pmid=18547823|archive-url=https://web.archive.org/web/20090326023607/http://mercury.bio.uaf.edu/~lee_taylor/pdfs/Geml_Mol-Phylo-Evol_2008.pdf|archive-date=2009-03-26|access-date=2009-10-28}}</ref> Комплексот, исто така, вклучува најмалку три други тесно поврзани таксони, кои во моментов се сметаат за мнозинство на видови:<ref name="tulloss1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amanitaceae.org/?Amanita+muscaria|title=''Amanita muscaria'' Singer|last=Tulloss RE|last2=Yang Z-L|year=2012|series=Studies in the Genus ''Amanita'' Pers. (Agaricales, Fungi)|accessdate=2019-05-06|archive-date=2012-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20120601201410/http://amanitaceae.org/?Amanita+muscaria|url-status=dead}}</ref> ''А.breckonii е печурка со затворен слој,'' поврзана со четинари од северозападниот дел на Тихиот Океан,<ref name="tulloss6">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amanitaceae.org/?Amanita%20breckonii|title=''Amanita breckonii'' Ammirati & Thiers|last=Tulloss, R. E.|year=2012|series=Studies in the Genus ''Amanita'' Pers. (Agaricales, Fungi)&nbsp;– ''Tulloss RE, Yang Z-L.''|accessdate=2013-02-21|archive-date=2014-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140109092212/http://www.amanitaceae.org/?Amanita%20breckonii|url-status=dead}}</ref> и ''А.gioiosa'' и ''А.heterochroma'' од средоземниот слив и од [[Сардинија]], соодветно. Последниве две се наоѓаат со ''дрвјата Евкалиптус'' и ''Цистус'', и не е јасно дали се домородни или се пренесени од Австралија.<ref name="tulloss7">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amanitaceae.org/?Amanita%20gioiosa|title=''Amanita gioiosa'' S. Curreli ex S. Curreli|last=Tulloss, R. E.|year=2012|series=Studies in the Genus ''Amanita'' Pers. (Agaricales, Fungi)&nbsp;– ''Tulloss RE, Yang Z-L.''|accessdate=2013-02-21|archive-date=2012-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120522112538/http://www.amanitaceae.org/?Amanita%20gioiosa|url-status=dead}}</ref><ref name="tulloss8">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amanitaceae.org/?Amanita%20heterochroma|title=''Amanita heterochroma'' S. Curreli|last=Tulloss, R. E.|year=2012|series=Studies in the Genus ''Amanita'' Pers. (Agaricales, Fungi)&nbsp;– ''Tulloss RE, Yang Z-L.''|accessdate=2013-02-21|archive-date=2014-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20141031092638/http://www.amanitaceae.org/?Amanita%20heterochroma|url-status=dead}}</ref> ''Amanitaceae.org'' наведува четири варијанти {{На|2019|May|lc=y}}, но вели дека тие ќе бидат одделени во сопствените таксони „во блиска иднина“. Тие се: {| class="wikitable" !Слика ! Референтно име ! Заедничко име ! Синоним ! Опис |- | ! Amanita muscaria<ref name="tulloss1"/> | Евроазиска мувоморка | | Светлоцрвена мувоморка од северна Европа и Азија. Шапката може да биде портокалова или жолта поради бавниот развој на пурпурниот пигмент. Широка шапка со бели или жолти брадавици кои се отстрануваат со дожд. Познато е дека е токсично, но го користат шаманите во северните култури. Поврзано претежно со бреза и разновидни четинари во шумата. |- |- | ! ''Amanita muscaria'' var. ''flavivolvata'' <ref name="tulloss2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amanitaceae.org/?Amanita%20muscaria%20subsp.%20flavivolvata|title=''Amanita muscaria'' subsp. ''flavivolvata'' Singer|last=Tulloss RE|last2=Yang Z-L|year=2012|series=Studies in the Genus ''Amanita'' Pers. (Agaricales, Fungi)|accessdate=2013-02-21|archive-date=2012-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20120608233527/http://amanitaceae.org/?Amanita%20muscaria%20subsp.%20flavivolvata|url-status=dead}}</ref> | Американски летачка мувоморка | | црвена, со жолто-жолтобели брадавици. Се наоѓа од јужна Алјаска надолу низ [[Карпести Планини|Карпестите Планини]], преку [[Средна Америка]], сè до Андите [[Колумбија]]. Родхам Тулос го користи ова име за да ги опише сите „типични“ ''А.muscaria'' од домородните популации на Новиот свет. |- | ! Amanita muscaria<ref name="tulloss3">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amanitaceae.org/?Amanita+muscaria+var.+guessowii|title=''Amanita muscaria'' var. ''guessowii'' Veselý|last=Tulloss RE|last2=Yang Z-L|year=2012|series=Studies in the Genus ''Amanita'' Pers. (Agaricales, Fungi)|accessdate=2013-02-21|archive-date=2012-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20120601201430/http://amanitaceae.org/?Amanita+muscaria+var.+guessowii|url-status=dead}}</ref> | Американски летачкa мувоморка (жолта варијанта) | Amanita muscaria var. formosa | има жолто до портокалова шапка,во центарот повеќе портокалово или можеби дури и црвеникаво портокалово. Најчесто се наоѓа во североисточна Северна Америка, од [[Њуфаундленд и Лабрадор|Њуфаундленд]] и [[Квебек]] јужно, сè до државата [[Тенеси]]. Некои органи (сп. Eненкинс) ги третираат овие популации како ''А.muscaria'' var. ''формоза'', додека други (сп. Tulloss) ги препознаваат како посебна сорта. |- | ! ''Amanita muscaria'' var. ''inzengae'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amanitaceae.org/?Amanita%20muscaria%20var.%20inzengae|title=Amanita muscaria var. inzengae - Amanitaceae.org - Taxonomy and Morphology of Amanita and Limacella|work=www.amanitaceae.org|language=en|accessdate=2021-04-27|archive-date=2018-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031133025/http://www.amanitaceae.org/?Amanita%20muscaria%20var.%20inzengae|url-status=dead}}</ref> | мувоморка Инзенга | | има жолто до портокалово-жолто капаче со жолтеникави брадавици и стебло што може да биде потемнето. |} == Опис == [[Податотека:Amanita_muscaria_section_1_WF_orig.jpg|алт=A white-fleshed mushroom with a red skin cut in half|десно|мини| Пресек на плодно тело, покажувајќи пигмент под кожата и слободни жабри]] Голема, видлива [[печурка]], мувоморка (''Amanita muscaria)'' е генерално честа и многубројна каде што расте, и често се наоѓа во групи со базидиокарпи во сите фази на развој. Агарични плодни тела излегуваат од почвата и изгледаат како бели јајца. По излегувањето од земјата, шапката е покриена со бројни мали брадавици во форма на пирамида. Ова се остатоци од универзалниот превез, мембрана што ја затвора целата печурка кога е сè уште многу млада. Дисекцијата на печурката во оваа фаза открива карактеристичен жолтеникав слој на кожа под превезот, што помага во идентификација. Како што расте габата, црвената боја се појавува низ скршениот превез и брадавиците стануваат помалку истакнати; тие не се менуваат по големина, но се намалуваат во однос на проширената површина на кожата. Шапката се менува од [[wiktionary:globose|топчеста]] во полутопкична и, конечно, кај зрели примероци слични се на плочи и рамни се.<ref>{{Наведена книга|title=Wild mushrooms: an illustrated handbook|last=Zeitlmayr L.|publisher=Hertfordshire, UK: Garden City Press|year=1976|isbn=978-0-584-10324-3}}</ref> Целосно израснати, имаат светло-црвена шапка и обично е околу 8-20 см во пречник, иако се пронајдени и поголеми примероци. Црвената боја може да исчезне за време на дожд и кај постарите печурки. Слободните жабри се бели, како и отпечатоците од спори. Овалните спори имаат димензии 9–13 со 6,5–9 [[Микрометар|мм]]; тие не стануваат сини со примена на јод.<ref name="arora86">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/mushroomsdemysti00aror_0/page/282|title=Mushrooms demystified: a comprehensive guide to the fleshy fungi|last=Arora, D.|publisher=Ten Speed Press|year=1986|isbn=978-0-89815-169-5|edition=2|location=Berkeley|pages=[https://archive.org/details/mushroomsdemysti00aror_0/page/282 282–83]|url-access=registration}}</ref> Дршката е бела, 5-20 см висока и 1-2 см широки, и има малку кршлива, влакнеста текстура типична за многу големи печурки. Во основата е проширена и носи универзални остатоци од превез во форма на два до четири различни прстени или навлаки. Помеѓу базалните универзални превези и жабри се остатоци од делумниот превез (кој ги покрива жабрите за време на развојот) во форма на бел прстен. Може да биде доста широк и слаб со возраста. Општо, не постои поврзан мирис, освен благо на земја.<ref name="Ultimatemush">{{Наведена книга|title=The ultimate mushroom book|url=https://archive.org/details/ultimatemushroom0000jord|last=Jordan P|last2=Wheeler S.|publisher=Hermes House|year=2001|isbn=978-0-8317-3080-2}}</ref><ref name="Phillips06">{{Наведена книга|title=Mushrooms|last=Phillips R.|publisher=Pan MacMillan|year=2006|isbn=978-0-330-44237-4|page=140}}</ref> Иако е многу карактеристичен по изглед, мувоморката е заблуда за другите видови печурки од жолта до црвена боја на Америка, како што е ''Armillaria'' cf. ''mellea'' и јадливата ''Amanita basii'' - мексикански вид сличен на [[јајчарка]] во Европа. Центрите за контрола на отровите во САД и Канада станале свесни дека {{Јаз|es|amarill}} (Шпански за „жолто“) е [[Народно име|вообичаено име]] за мувоморки ''Видови слични на'' ''caesarea'' во Мексико.<ref name="tulloss3"/> ''Amanita caesarea'' се одликува со нејзиното целосно портокалово до црвено капаче, на кое му недостасуваат бројните бели брадавички дамки од мувоморката. Понатаму, стеблото, жабрите и прстенот на ''A. caesarea'' се светложолти, а не бели.<ref>{{Наведена книга|title=The young specialist Looks at fungi|url=https://archive.org/details/youngspecialistl0000haas|last=Haas H.|publisher=Burke|year=1969|isbn=978-0-222-79414-7|page=[https://archive.org/details/youngspecialistl0000haas/page/94 94]}}</ref> Волвата е изразена бела торба, не разделена на бразди.<ref>{{Наведена книга|title=The mushroom handbook|url=https://archive.org/details/mushroomhandbook0000krie_l1g3|last=Krieger LCC|publisher=Dover|year=1967|isbn=978-0-486-21861-8}}</ref> Во Австралија, воведената мувоморка може да се меша со домашната мувоморка (''Amanita xanthocephala'' ), која расте заедно со еукалитусот. На вториот вид генерално му недостасуваат бели брадавици на ''А.muscaria'' и нема прстен.<ref name="fungimapbk">{{Наведена книга|title=Fungi Down Under: the Fungimap guide to Australian fungi|last=Grey P.|publisher=Royal Botanic Gardens|year=2005|isbn=978-0-646-44674-5|location=Melbourne|page=21}}</ref> == Распространетост и живеалиште == [[Податотека:Amanita_muscaria_Marriott_Falls_1.jpg|лево|мини|222x222пкс|[[Податотека:Vliegenzwam (Amanita muscaria). Locatie De Famberhorst. 27-09-2020 (d.j.b.).jpg|алт=Мувоморка A. muscaria|мини|''Мувоморка A. muscaria'']]''Мувоморка A. muscaria'' , [[Тасманија]]]] ''Мувоморката'' е [[Космополитизам (биологија)|космополитска]] печурка, домородна во иглолисни и широколисни шуми низ [[Умерена клима|умерените]] и крајбрежните региони на Северната полутопка,<ref name="Geml06"/> вклучувајќи поголеми издигнувања на потоплите географски широчини во региони како што се [[Хиндукуш|Хинду Куш]], Медитеранот и Средна Америка. Неодамнешна молекуларна студија предлага дека има потекло од предците во [[сибир]]ско - бериншкиот регион во [[Терцијар|терцијалниот]] период, пред да се прошири кон надвор низ Азија, Европа и Северна Америка. Сезоната за плодните тела варира во различна клима: плодот се случува во лето и есен низ поголемиот дел од Северна Америка, но подоцна во есен и рана зима на брегот на Тихиот Океан. Овој вид често се наоѓа на слични локации на летен вргањ (''[[Летен вргањ|Boletus edulis]])'' и може да се појави во самовилни прстени.<ref name="benjamin305">Benjamin, ''Mushrooms: poisons and panaceas'', p 305.</ref> Пренесено со борови садници, тој е широко распространет на јужната полутопка, вклучително и Австралија,<ref>{{Наведено списание|last=Reid DA|year=1980|title=A monograph of the Australian species of ''Amanita'' Persoon ex Hooker (Fungi)|url=https://www.publish.csiro.au/BS/BT8008001|journal=Australian Journal of Botany|series=Supplementary|volume=Series 8|pages=1–96|doi=10.1071/BT8008001|doi-broken-date=2021-01-18}}</ref> Нов Зеланд,<ref>{{Наведено списание|year=2001|title=A nomenclatural checklist of agarics, boletes, and related secotioid and gasteromycetous fungi recorded from New Zealand|journal=New Zealand Journal of Botany|volume=39|issue=2|pages=285–348|doi=10.1080/0028825X.2001.9512739}}</ref> Јужна Африка <ref>{{Наведено списание|last=Reid DA|last2=Eicker A.|year=1991|title=South African fungi: the genus ''Amanita''|journal=Mycological Research|volume=95|issue=1|pages=80–95|doi=10.1016/S0953-7562(09)81364-6}}</ref> и Јужна Америка, каде што може да се најде во јужните бразилски држави [[Парана]] и [[Јужно Рио Гранде|Рио Гранде до Сул]].<ref name="Wartchow 2013">{{Наведено списание|year=2013|title=Taxonomic studies of ''Amanita muscaria'' (L.) Lam (Amanitaceae, Agaricomycetes) and its infraspecific taxa in Brazil|journal=Acta Botanica Brasilica|volume=27|issue=1|pages=31–39|doi=10.1590/S0102-33062013000100005|doi-access=free}} {{Отворен пристап}}</ref> Ектомикориза, ''Amanita muscaria'' формира симбиотски односи со многу дрвја, вклучувајќи [[Бор (дрво)|бор]], [[даб]], [[Смрча|смрека]], [[ела]], [[бреза]] и [[кедар]] . Најчесто се гледа под воведени дрвја, ''А.muscaria'' е габичен еквивалент на [[плевел]] во [[Нов Зеланд]], [[Тасманија]] и [[Викторија (Австралија)|Викторија]], формирајќи нови асоцијации со јужната бука (''[[Јужни буки|Nothofagus]]'').<ref>{{Наведена книга|title=Edible and poisonous mushrooms of the world|last=Hall IR|last2=Stephenson SE|last3=Buchanan PK|last4=Yn W|last5=Cole AL|publisher=New Zealand Institute for Crop & Food Research Limited|year=2003|isbn=978-0-478-10835-4|pages=130–1}}</ref> Видот, исто така, напаѓа дождовна шума во Австралија, каде што може да ги раселува домородните видови.<ref name="Fuhrer05">{{Наведена книга|title=A field guide to Australian fungi|last=Fuhrer BA|publisher=Bloomings Books|year=2005|isbn=978-1-876473-51-8|location=Melbourne|page=24}}</ref> Се чини дека се шири кон север, а неодамнешните извештаи го ставаат во близина на пристаништето Маккури на северниот брег [[Нов Јужен Велс|на Нов Јужен Велс.]] <ref name="fungimapnl">{{Наведено списание|last=May T.|year=2006|title=News from the Fungimap president|url=http://www.rbg.vic.gov.au/?f=16290|journal=Fungimap Newsletter|volume=29|page=1}}</ref> Пронајдено е под сребрена бреза (''Betula pendula'' ) во Манџимуп, Западна Австралија во 2010 година.<ref>{{Наведено списание|last=Robinson R|year=2010|title=First Record of ''Amanita muscaria'' in Western Australia|url=https://docs.wixstatic.com/ugd/86d4e0_ee6ac9c39b96434197e37aa3afe78454.pdf|journal=Australasian Mycologist|volume=29|issue=1|pages=4–6}}</ref> Иако очигледно не се проширил на евкалиптите во Австралија, забележан е како расте со нив во Португалија.<ref>{{Наведена книга|title=Diseases and pathogens of eucalypts|last=Keane PJ|last2=Kile GA|last3=Podger FD|publisher=CSIRO Publishing|year=2000|isbn=978-0-643-06523-9|location=Canberra|page=85}}</ref> == Токсичност == [[Податотека:Amanita_muscaria_After_Rain.jpg|алт=a tall red mushroom with a few white spots on the cap|мини| Зрели мувоморки белите дамки може да се измијат со обилни врнежи од дожд.]] ''Труење со мувоморка'' се случило кај мали деца и кај луѓе кои ги проголтале печурките заради халуциногено искуство.<ref name="Michelot03"/><ref name="Benjamin92">{{Наведено списание|last=Benjamin DR|year=1992|title=Mushroom poisoning in infants and children: the ''Amanita pantherina''/''muscaria'' group|journal=Journal of Toxicology: Clinical Toxicology|volume=30|issue=1|pages=13–22|doi=10.3109/15563659208994442|pmid=1347320}}</ref><ref name="Hoegberg">{{Наведено списание|last=Hoegberg LC|last2=Larsen L|last3=Sonne L|last4=Bang J|last5=Skanning PG|year=2008|title=Three cases of ''Amanita muscaria'' ingestion in children: two severe courses [abstract]|journal=Clinical Toxicology|volume=46|issue=5|pages=407–8|doi=10.1080/15563650802071703|pmid=18568796}}</ref> Понекогаш, таа била изедена по грешка, бидејќи незрелите форми на шапката личат на [[пуфка]].<ref name="benjamin30304">Benjamin, ''Mushrooms: poisons and panaceas'', pp 303–04.</ref> Белите дамки понекогаш се мијат за време на силен дожд, а печурките тогаш може да изгледаат како јадливите јајчарки.<ref name="Brvar06">{{Наведено списание|last=Brvar, M.|last2=Mozina, M.|last3=Bunc, M.|date=May 2006|title=Prolonged psychosis after ''Amanita muscaria'' ingestion|journal=Wien. Klin. Wochenschr.|volume=118|issue=9–10|pages=294–7|doi=10.1007/s00508-006-0581-6|pmid=16810488}}</ref> Мувоморката (Amanita muscaria) содржи неколку биолошки активни агенси, од кои барем едниот, мусимолот, е познат како психоактивен. Иботинска киселина, невротоксин, служи како [[Пролек|лек]] за мусимол, приближно 10-20% се претвора во мусимол по ингестијата. Активна доза кај возрасни е приближно 6&nbsp;mg мусимол или 30 до 60&nbsp;mg иботенична киселина;<ref>{{Наведено списание|last=Theobald W|last2=Büch O|last3=Kunz HA|last4=Krupp P|last5=Stenger EG|last6=Heimann H.|date=March 1968|title=[Pharmacological and experimental psychological studies with 2 components of fly agaric (''Amanita muscaria'')]|journal=Arzneimittelforschung|language=de|volume=18|issue=3|pages=311–5|pmid=5696006}}</ref><ref name="chilton">{{Наведено списание|last=Chilton WS|year=1975|title=The course of an intentional poisoning|journal=MacIlvanea|volume=2|page=17}}</ref> ова обично се однесува на количината што се наоѓа во едно капаче од ''Amanita muscaria'' .<ref name="Satora05">{{Наведено списание|last=Satora, L.|last2=Pach, D.|last3=Butryn, B.|last4=Hydzik, P.|last5=Balicka-Slusarczyk, B.|date=June 2005|title=Fly agaric (''Amanita muscaria'') poisoning, case report and review|journal=Toxicon|volume=45|issue=7|pages=941–3|doi=10.1016/j.toxicon.2005.01.005|pmid=15904689}}</ref> Количината и односот на хемиските соединенија по печурка варираат во голема мера од регион до регион и од сезона во сезона, што може дополнително да го збуни истражувачот. Пријавени се дека пролетните и летните печурки содржат до 10 пати повеќе иботенска киселина и мускимол отколку есенските плодови.<ref name="Benjamin92"/> Пресметана е фатална доза кај 15 шапки.<ref name="benjamin309">Benjamin, ''Mushrooms: poisons and panaceas'', p 309.</ref> Смртни случаи од оваа габа мувоморка се пријавени во написите во историските журнали и извештаите во весниците,<ref>{{Наведено списание|last=Cagliari GE|year=1897|title=Mushroom poisoning|journal=Medical Record|volume=52|page=298}}</ref><ref name="Buck63">{{Наведено списание|last=Buck, R. W.|date=August 1963|title=Toxicity of ''Amanita muscaria''|journal=JAMA|volume=185|issue=8|pages=663–4|doi=10.1001/jama.1963.03060080059020|pmid=14016551}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1897/12/19/117908892.pdf|title=Vecchi's death said to be due to a deliberate experiment with poisonous mushrooms|date=19 December 1897|work=[[The New York Times]]|accessdate=2009-02-02}}</ref> но со современ медицински третман, фаталното труење од внесување на оваа печурка е исклучително ретко.<ref name="Tupalska-Wilczyńska">{{Наведено списание|last=Tupalska-Wilczyńska, K.|last2=Ignatowicz, R.|last3=Poziemski, A.|last4=Wójcik, H.|last5=Wilczyński, G.|year=1996|title=Zatrucia muchomorami plamistym i czerwonym--patogeneza, objawy, leczenie|trans-title=Poisoning with spotted and red mushrooms—pathogenesis, symptoms, treatment|journal=Wiad. Lek.|language=pl|volume=49|issue=1–6|pages=66–71|pmid=9173659}}</ref> Многу книги ја наведуваат ''мувоморката'' како смртоносна <ref>{{Наведена книга|title=Mushrooms and Other Fungi of North America|url=https://archive.org/details/mushroomsotherfu0000phil|last=Phillips|first=Roger|date=2010|publisher=Firefly Books|isbn=978-1-55407-651-2|location=Buffalo, NY|page=[https://archive.org/details/mushroomsotherfu0000phil/page/16 16]}}</ref> но според Дејвид Арора, ова е грешка што значи дека печурката е поотровна отколку што е.<ref name="arora894">Arora, ''Mushrooms demystified'', p 894.</ref> Северноамериканската миколошка асоцијација изјави дека „немало сигурно документирани случаи на смрт од токсини во овие печурки во последните 100 години“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.namyco.org/toxicology/poison_syndromes.html|title=Mushroom poisoning syndromes|work=North American Mycological Association (NAMA) website|publisher=NAMA|archive-url=https://web.archive.org/web/20090404122352/http://www.namyco.org/toxicology/poison_syndromes.html|archive-date=4 April 2009|accessdate=2009-03-22}}</ref> Активните состојки на овој вид се раствораат во вода, а вриењето и отфрлањето на водата за готвење барем делумно ја детоксицира мувоморката.<ref name="INTOX">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.intox.org/databank/documents/fungi/aminita/pimg026.htm|title=Amanita muscaria, Amanita pantherina and others|last=Piqueras, J.|date=10 January 1990|publisher=IPCS INTOX Databank|accessdate=2008-12-08}}</ref> Сушењето може да ја зголеми потенцијата, бидејќи процесот ја олеснува претворањето на иботенска киселина во помоќен мусимол.<ref name="benjamin310">Benjamin, ''Mushrooms: poisons and panaceas'', p 310.</ref> Според некои извори, откако ќе се детоксицира, печурката станува јадлива.<ref name="RubArora">{{Наведено списание|last=Rubel, W.|last2=Arora, D.|year=2008|title=A Study of Cultural Bias in Field Guide Determinations of Mushroom Edibility Using the Iconic Mushroom, ''Amanita Muscaria,''as an Example|url=http://www.davidarora.com/uploads/muscaria_revised.pdf|journal=Economic Botany|volume=62|issue=3|pages=223–43|doi=10.1007/s12231-008-9040-9|access-date=2021-04-27|archive-date=2020-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112030702/http://www.davidarora.com/uploads/muscaria_revised.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://honest-food.net/2011/12/24/eating-santas-shroom/|title=How to Safely Eat Amanita Muscaia|last=Shaw|first=Hank|date=2011-12-24|work=honest-food.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304191941/http://honest-food.net/2011/12/24/eating-santas-shroom/|archive-date=2016-03-04}}</ref> Д-р Патрик Хардинг го опишува обичајот на лапландер за обработка на мувоморката преку ирваси.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=GIB5umwbJwE</ref> === Фармакологија === [[Податотека:Muscimol_chemical_structure.svg|десно|мини| Мусимол, главниот психоактивен состав на ''А.muscaria'']] [[Податотека:Ibotenic_acid2.png|десно|мини| Иботенична киселина, [[Пролек|лек]] кој се наоѓа во ''А.muscaria'']] Мускарин, откриена во 1869 година,<ref>{{Наведена книга|title=Das Muscarin, das giftige Alkaloid des Fliegenpilzes|url=https://archive.org/details/dasmuscarindasg00koppgoog|last=Schmiedeberg O.|last2=Koppe R.|publisher=F.C.W. Vogel|year=1869|location=Leipzig|language=de|oclc=6699630}}</ref> долго имало мислење е дека е активен халуциногени состојки во мувоморката (''А.muscaria)''. Мускаринот се врзува со рецептори за мускаринска ацетилхолин што доведува до возбудување на невроните кои ги носат овие рецептори. На нивоа на мускарински во мувоморката (''Amanita muscaria)'' се минута, кои во споредба со други отровни габи <ref>{{Наведено списание|last=Eugster, C. H.|date=July 1968|title=[Active substances from the toadstool]|journal=Naturwissenschaften|language=de|volume=55|issue=7|pages=305–13|doi=10.1007/BF00600445|pmid=4878064}}</ref>, како што се ''Inocybe erubescens'', малите бели ''Clitocybe'' видови ''C. dealbata'' и ''C. rivulosa''. Нивото на мускарин во ''мувоморката'' е прениска за да игра улога во симптомите на труење.<ref name="benjamin306">Benjamin, ''Mushrooms: poisons and panaceas'', p 306.</ref> Главните отрови вклучени во мувоморката (''А.muscaria)'' труење се мусимол (3-хидрокси-5-аминометил-1-изоксазол, и незаситена циклична хидроксамска киселина ) и поврзани со аминокиселина иботенична киселина. Мусимол е производ на декарбоксилација (обично со сушење) на иботенична киселина. Мусимол и иботенична киселина биле откриени во средината на 20 век. Истражувачите во Англија,<ref>{{Наведено списание|last=Bowden, K.|last2=Drysdale, A. C.|date=March 1965|title=A novel constituent of ''Amanita muscaria''|journal=Tetrahedron Lett.|volume=6|issue=12|pages=727–8|doi=10.1016/S0040-4039(01)83973-3|pmid=14291871}}</ref> Јапонија,<ref>{{Наведено списание|last=Takemoto, T.|last2=Nakajima, T.|last3=Yokobe, T.|date=December 1964|title=[Structure of ibotenic acid]|journal=Yakugaku Zasshi|language=ja|volume=84|pages=1232–33|pmid=14266560}}</ref> и Швајцарија <ref name="Eugster">{{Наведено списание|last=Eugster, C. H.|last2=Müller, G. F.|last3=Good, R.|date=June 1965|title=[The active ingredients from Amanita muscaria: ibotenic acid and muscazone]|journal=Tetrahedron Lett.|language=de|volume=6|issue=23|pages=1813–5|doi=10.1016/S0040-4039(00)90133-3|pmid=5891631}}</ref> покажале дека произведените ефекти се должат главно на иботенична киселина и мусимол, а не на мускарин.<ref name="Bnejamin95"/><ref name="Bowden K">{{Наведено списание|last=Bowden, K.|last2=Drysdale, A. C.|last3=Mogey, G. A.|date=June 1965|title=Constituents of ''Amanita muscaria''|journal=Nature|volume=206|issue=991|pages=1359–60|bibcode=1965Natur.206.1359B|doi=10.1038/2061359a0|pmid=5891274}}</ref> Овие токсини не се дистрибуираат подеднакво во печурката. Повеќето се откриваат во шапката на плодното тело, умерено количество во основата, со најмало количество во дршката.<ref>Lampe, K.F., 1978. "Pharmacology and therapy of mushroom intoxications". In: Rumack, B.H., Salzman, E. (Eds.), ''Mushroom Poisoning: Diagnosis and Treatment''. CRC Press, Boca Raton, FL, pp. 125–169</ref><ref>{{Наведено списание|last=Tsunoda, K.|last2=Inoue, N.|last3=Aoyagi, Y.|last4=Sugahara, T.|date=1993|title=Changes in concentration of ibotenic acid and muscimol in the fruit body of ''Amanita muscaria'' during the reproduction stage: Food hygienic studies of toxigenic basidiomycotina: II.|url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/shokueishi1960/34/1/34_1_18/_pdf|format=pdf|journal=J Food Hyg Soc Jpn|volume=34|issue=1|pages=18–24|doi=10.3358/shokueishi.34.18|doi-access=free}}</ref> Сосема брзо, помеѓу 20 и 90 минути по ингестијата, значителен дел од иботенична киселина се излачува неметаболизиран во урината на потрошувачот. Скоро ниту еден мусимол не се излачува кога се јаде чиста иботенска киселина, но мусимолот може да се открие во урината после јадење ''А.muscariа'', која содржи и иботенска киселина и мускимол.<ref name="chilton"/> Иботенична киселина и мусимол се структурно поврзани едни со други и со два главни невротрансмитери на централниот нервен систем: [[глутаминска киселина]] и [[Гама-аминобутерна киселина|ГАБА,]] соодветно. Иботенична киселина и мусимол делуваат како овие невротрансмитери, мусимол е моќен агонист на мувоморката, додека иботенската киселина е агонист на рецептори за глутамат на НМДА и одредени метапотропски глумат рецептори <ref>{{Наведено списание|last=Jørgensen, C. G.|last2=Bräuner-Osborne, H.|last3=Nielsen, B.|displayauthors=etal|date=May 2007|title=Novel 5-substituted 1-pyrazolol analogues of ibotenic acid: synthesis and pharmacology at glutamate receptors|journal=Bioorganic & Medicinal Chemistry|volume=15|issue=10|pages=3524–38|doi=10.1016/j.bmc.2007.02.047|pmid=17376693}}</ref> кои се вклучени во контролата на невронската активност. Токму овие интеракции се сметаат дека предизвикуваат психоактивни ефекти пронајдени во интоксикација.<ref name="Michelot03">{{Наведено списание|last=Michelot D|last2=Melendez-Howell LM.|year=2003|title=''Amanita muscaria'': chemistry, biology, toxicology, and ethnomycology|journal=Mycological Research|volume=107|issue=Pt 2|pages=131–46|doi=10.1017/S0953756203007305|pmid=12747324}}</ref><ref name="Satora05"/> Мусказон е друго соединение кое неодамна било изолирано од европските примероци на мувоморките. Тоа е производ на распаѓање на иботенична киселина со [[Ултравиолетово зрачење|ултра-виолетово зрачење]].<ref>{{Наведено списание|last=Fritz, H.|last2=Gagneux, A. R.|last3=Zbinden, R.|last4=Eugster, C. H.|year=1965|title=The structure of muscazone.|journal=Tetrahedron Letters|volume=6|issue=25|pages=2075–76|doi=10.1016/S0040-4039(00)90156-4}}</ref> Мусказонот има мала фармаколошка активност во споредба со другите лекови.<ref name="Michelot03"/> ''Мувоморката''и сродните видови се познати како ефективни [[Биоакумулација|биоакумулатори]] на [[ванадиум]]; некои видови го концентрираат ванадиум до нивоа до 400 пати повеќе од оние што обично се наоѓаат во растенијата. Ванадиумот е присутен во овошните тела како [[Органометална хемија|органометално]] соединение наречено амавадин.<ref name="Garner">{{Наведено списание|last=Garner, C. D.|last2=Armstrong, E. M.|last3=Berry, R. E.|displayauthors=etal|date=May 2000|title=Investigations of Amavadin|journal=Journal of Inorganic Biochemistry|volume=80|issue=1–2|pages=17–20|doi=10.1016/S0162-0134(00)00034-9|pmid=10885458}}</ref> Биолошката важност на процесот на акумулација е непозната.<ref>{{Наведено списание|last=Hubregtse, T.|last2=Neeleman, E.|last3=Maschmeyer, T.|last4=Sheldon, R. A.|last5=Hanefeld, U.|last6=Arends, I. W.|date=May 2005|title=The first enantioselective synthesis of the amavadin ligand and its complexation to vanadium|journal=Journal of Inorganic Biochemistry|volume=99|issue=5|pages=1264–7|doi=10.1016/j.jinorgbio.2005.02.004|pmid=15833352}}</ref> === Симптоми === Мувоморките се познати по непредвидливоста на нивните ефекти. Во зависност од живеалиштето и количината проголтана по телесна тежина, ефектите може да варираат од благо гадење и грчење до поспаност, ефекти слични на холинергична криза [[Крвен притисок|(низок крвен притисок]], потење и [[плунка]] ), аудитивни и визуелни нарушувања, промени во расположението, еуфорија, релаксација, атаксија, и [[Вртоглавица|губење на рамнотежа]] како кај [[тетанус]].<ref name="Benjamin92"/><ref name="Hoegberg"/><ref name="Satora05"/><ref name="Buck63"/> Во случаи на сериозно труење печурката предизвикува [[делириум]], нешто слично како антихолинергичното труење (како што е предизвикано од ''[[Татула|Datura stramonium]]'' ), се одликува со напади на изразена [[Агитација|возбуда]] со конфузија, халуцинации и раздразливост проследени со периоди на депресија [[Централен нервен систем|на централниот нервен систем.]] Напади и [[кома]], исто така, може да се појават при тешки труења.<ref name="Hoegberg"/><ref name="Satora05"/> Симптомите обично се појавуваат по околу 30-90 минути и достигнуваат врв во рок од три часа, но одредени ефекти можат да траат неколку дена.<ref name="Brvar06"/><ref name="chilton"/> Во повеќето случаи, закрепнувањето е завршено во рок од 12 до 24 часови <ref name="INTOX"/> Ефектот е многу променлив помеѓу индивидуите, со слични дози кои потенцијално предизвикуваат сосема различни реакции.<ref name="Benjamin92"/><ref name="Ott76">{{Наведена книга|title=Hallucinogenic Plants of North America|url=https://archive.org/details/hallucinogenicpl0000ottj|last=Ott, J.|publisher=Wingbow Press|year=1976|isbn=978-0-914728-15-3|location=Berkeley, CA}}</ref> Некои луѓе кои страдаат од интоксикација имаат изложено главоболки и до десет часа потоа. Ретроградна амнезија и [[сомноленција]] може да резултира по закрепнување. === Третман === Треба да се побара медицинска помош во случаи на сомневање за труење. Ако доцнењето помеѓу ингестијата и третманот е помалку од четири часа, се дава активен јаглен. Гастрична лаважа може да се разгледа ако пациентот се појави во рок од еден час по ингестијата.<ref>{{Наведено списание|last=Vale, J. A.|last2=Kulig, K.|last3=American Academy of Clinical Toxicology|year=2004|others=European Association of Poisons Centres and Clinical Toxicologists|title=Position paper: gastric lavage|journal=Journal of Toxicology: Clinical Toxicology|volume=42|issue=7|pages=933–43|doi=10.1081/CLT-200045006|pmid=15641639}}</ref> Да се предизвика повраќање со сируп од ипекак повеќе не се препорачува во каква било ситуација на труење.<ref>{{Наведено списание|last=American Academy Of Clinical Toxico|last2=European Association Of Poisons Cen|year=2004|title=Position paper: Ipecac syrup|journal=Journal of Toxicology: Clinical Toxicology|volume=42|issue=2|pages=133–43|doi=10.1081/CLT-120037421|pmid=15214617}}</ref> Не постои противотров, а поддршката за заштита е основата на понатамошниот третман на интоксикација. Иако понекогаш се нарекува делириент и додека мускаринот бил прво изолиран од мувоморката (''A. muscaria'' ) и како таков е неговиот истоимен, мускимолот нема дејство, како агонист или антагонист, на местото на рецептори на мускаринската ацетилхолин, а со тоа и [[атропин]] или физиостигмин противотров не се препорачува.<ref>{{Наведена книга|title=Medical toxicology|url=https://archive.org/details/medicaltoxicolog0000unse|last=Dart, R. C.|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|year=2004|isbn=978-0-7817-2845-4|location=Philadelphia, PA|pages=[https://archive.org/details/medicaltoxicolog0000unse/page/1721 1719]–35}}</ref> Ако пациентот е [[Делириум|делиричен]] или вознемирен, ова обично може да се третира со уверување и, доколку е потребно, со физички ограничувања. Бензодиазепин, како што е [[диазепам]] или лоразепам, може да се користи за контрола на борбеноста, вознемиреноста, мускулната прекумерна активност и хистерија.<ref name="Benjamin92"/> Треба да се користат само мали дози, бидејќи тие можат да ги влошат респираторните депресивни ефекти на мускимол.<ref>{{Наведена книга|title=Critical care toxicology: diagnosis and management of the critically poisoned patient|url=https://archive.org/details/criticalcaretoxi0000unse|last=Brent, J.|last2=Wallace, K. L.|last3=Burkhart, K. K.|last4=Phillips, S. D.|last5=Donovan, J. W.|publisher=Elsevier Mosby|year=2005|isbn=978-0-8151-4387-1|location=Philadelphia, PA|pages=[https://archive.org/details/criticalcaretoxi0000unse/page/1263 1263]–75}}</ref> Рекурентно повраќање е ретко, но доколку е присутно може да доведе до дисбаланс на течности и електролити; може да биде потребна интравенска рехидратација или замена на електролити.<ref name="Satora05"/><ref name="benjamin313">Benjamin, ''Mushrooms: poisons and panaceas'', p 313.</ref> Во сериозни случаи може да се појави губење на свеста или [[кома]] и можеби ќе треба интубација и вештачко дишење.<ref name="Hoegberg"/><ref>{{Наведено списание|last=Bosman, C. K.|last2=Berman, L.|last3=Isaacson, M.|last4=Wolfowitz, B.|last5=Parkes, J.|date=October 1965|title=Mushroom poisoning caused by ''Amanita pantherina''. Report of 4 cases|journal=South African Medical Journal|volume=39|issue=39|pages=983–86|pmid=5892794}}</ref> [[Хемодијализа]]та може да ги отстрани токсините, иако оваа интервенција генерално се смета за непотребна.<ref name="INTOX"/> Со современ медицински третман, прогнозата е обично добра по третманот за поддршка.<ref name="Tupalska-Wilczyńska"/> === Психоактивна употреба === [[Податотека:Mushroom_in_the_Hills_of_Adelaide.jpg|алт=Amanita muscaria in Mount Lofty, South Australia|мини| Фотографирано во Планина возвишени ботанички градини, Аделаида Хилс, Јужна Австралија]] Широкиот спектар на психоактивни ефекти е различно опишан како депресивен, седативен - хипнотички, психоделичен, дисоцијативен или делириентен ; Сепак, може да се појават парадоксални ефекти како стимулација. Може да се појават перцептивни феномени како што се синестезија, макропсија и микропсија; последните два ефекти може да се појават или истовремено или наизменично, како дел од синдромот Алиса во земјата на чудата, колективно познат како дисметропсија, заедно со сродните нарушувања пелопсија и телеопсија . Некои корисници пријавуваат [[свесен сон]] под влијание на неговите хипнотички ефекти. За разлика од ''Psilocybe cubensis'', мувоморката ''не'' може да се [[Фунгикултура|одгледува]] комерцијално, поради неговата микоризална врска со корените на [[Бор (дрво)|боровите]] дрвја. Сепак, по забраната за печурки псилоцибини во Велика Британија во 2006 година, продажбата на сè уште легалната мувоморка (''А.muscaria)'' започнала да се зголемува.<ref name="EMC2006">{{Наведена книга|url=http://www.emcdda.europa.eu/attachements.cfm/att_31215_EN_TP_Hallucinogenic_mushrooms.pdf|title=Hallucinogenic mushrooms an emerging trend case study.|date=2006|publisher=European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction|isbn=978-92-9168-249-2|location=Lisbon|access-date=2021-04-27|archive-date=2012-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120329044308/http://www.emcdda.europa.eu/attachements.cfm/att_31215_EN_TP_Hallucinogenic_mushroom.pdf|url-status=dead}}</ref> {{Rp|17}} Професорката [[Марија Гимбутас|Марија Гимбутиена]], реномиран литвански историчар, го известила Р. Гордон Васон за употребата на оваа печурка во Литванија. Во оддалечените области на [[Литванија]], ''мувоморката'' се конзумирала на свадбени празници, во кои се мешале печурки со [[вотка]] . Професорот исто така известува дека Литванците извезувале мувоморка до [[Лапонци]]те на Далечниот север за употреба во [[Шаманизам|шамански]] ритуали. Литванските свечености се единствениот извештај што Васон го добил за ингестија на мувоморка за верска употреба во Источна Европа.<ref name="Wasson1980">{{Наведена книга|title=The Wondrous Mushroom: Mycolatry in Mesoamerica|url=https://archive.org/details/wondrousmushroom0000wass|last=Wasson|first=R. Gordon|publisher=McGraw-Hill|year=1980|isbn=978-0-07-068443-0}}</ref> {{Rp|43–44}} === Сибир === [[Податотека:Amanita_muscaria._Eastern_Siberia.jpg|мини|''Мувоморка'', Источен Сибир]] ''Мувоморката'' била широко користена како ентеоген од многу домородни народи на Сибир. Неговата употреба била позната меѓу скоро сите [[Уралски јазици|уралски]] говорни народи на западен Сибир и палеосибирскиот народ на рускиот Далечен Исток . Постојат само изолирани извештаи за мувоморката за употреба меѓу [[Тунгузи]] и [[Туркиски народи|турските народи]] од централен Сибир и се верува дека на целата ентеогена употреба на ''мувоморката'' не ја практикувале овие народи.<ref name="nyberg1">{{Наведено списание|last=Nyberg, H.|year=1992|title=Religious use of hallucinogenic fungi: A comparison between Siberian and Mesoamerican Cultures|url=http://www.funga.fi/Karstenia/Karstenia%2032-2%201992-4.pdf|journal=Karstenia|volume=32|issue=71–80|pages=71–80|doi=10.29203/ka.1992.294|archive-url=https://web.archive.org/web/20180515183752/http://www.funga.fi/Karstenia/Karstenia%2032-2%201992-4.pdf|archive-date=2018-05-15|access-date=2018-05-15}}</ref> Во западен Сибир, употребата на ''мувоморката'' била ограничена само кај шаманите, кои ја користеле како алтернативен метод за постигнување на состојба [[Транс|на транс.]] (Нормално, сибирските шамани постигнувале транс со продолжено удирање на тапани и танцување. ) Во источен Сибир, ''мувоморката'' се користела и од страна на шаманите и од народот, и се користела како рекреативно, така и религиозно. На истокот на Сибир, [[Шаманизам|шаманот]] ја јадел печурката, а другите би му ја пиеле урината.<ref name="Wasson1968"/> {{Rp|161}} Оваа урина, која сè уште содржи психоактивни елементи, може да биде помоќна од ''мувоморката'' со помалку негативни ефекти како потење и грчење, што сугерира дека почетниот корисник може да дејствува како филтер за скрининг на други компоненти во печурката.<ref name="Diaz">{{Наведена книга|title=How Drugs Influence Behavior: A Neurobehavioral Approach|url=https://archive.org/details/howdrugsinfluenc0000diaz|last=Diaz, J.|publisher=Prentice Hall|year=1996|isbn=978-0-02-328764-0|location=Upper Saddle River, N.J.}}</ref> Корјаците од источен Сибир имаат приказна за ''мувоморката'' (ваксак) што му овозможила на Големиот гавран да носи кит до својот дом. Во приказната, божеството ''Вахијинин'' („Егзистенција“) плукнал на земјата, а [[Плунка|плукањето му]] станало ''вепак'' а плунката станала брадавици. Откако ја доживеал моќта на ''вепакот'', Равен бил толку воодушевен што му рекол да расте засекогаш на земјата за неговите деца, луѓето, да научат од неа.<ref name="Ramsbottom45">Ramsbottom, p 45.</ref> Меѓу Коријакс, еден извештај вели дека сиромашните ја консумираат урината на богатите, кои можат да си дозволат да ги купат печурките.<ref name="Wasson1968"/> {{Rp|234–35}} === Други извештаи за употреба === Финскиот историчар T.I.Itkonen споменува дека ''мувоморката'' некогаш се користела меѓу [[Лапонци|народот Лапонци]] : волшебниците во Инари би консумирале агарици со мува со седум места.<ref name="Wasson1968"/> {{Rp|279}} Во 1979 година, Саид Голам Мохтар и Хартмут Гиркен објавија статија во која тие тврдат дека откриле традиција на медицинска и рекреативна употреба на оваа печурка меѓу група која зборува [[Авганистан|Парачи во Авганистан]].<ref>"Several Shutulis asserted that Amanita-extract was administered orally as a medicine for treatment of psychotic conditions, as well as externally as a therapy for localised frostbite." {{Наведено списание|last=Mochtar, S. G.|last2=Geerken, H.|year=1979|title=The Hallucinogens Muscarine and Ibotenic Acid in the Middle Hindu Kush: A contribution on traditional medicinal mycology in Afghanistan|url=http://www.erowid.org/plants/amanitas/references/journal/1979_mochtar_afghanistan1.shtml|journal=Afghanistan Journal|language=de|volume=6|pages=62–65|archive-url=https://web.archive.org/web/20090217163249/http://www.erowid.org/plants/amanitas/references/journal/1979_mochtar_afghanistan1.shtml|archive-date=17 February 2009|access-date=2009-02-23}}</ref> Постојат и непотврдени извештаи за религиозна употреба на ''мувоморката'' меѓу две субарктички племиња на [[Американски староседелци|домородните американци.]] Објава на етноботаничарот Keewaydinoquay Peschel објавил за неговата употреба меѓу својот народ, каде што било познат како ({{Трансл|oj|miskwedo}} )<ref>{{Наведена книга|title=Puhpohwee for the people: a narrative account of some uses of fungi among the Ahnishinaubeg|last=Peschel, Keewaydinoquay|publisher=Botanical Museum of Harvard University|year=1978|isbn=978-1-879528-18-5|location=Cambridge, MA|author-link=Keewaydinoquay Peschel}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Navet, E.|year=1988|title=Les Ojibway et l'Amanite tue-mouche (''Amanita muscaria''). Pour une éthnomycologie des Indiens d'Amérique du Nord|journal=Journal de la Société des Américanistes|language=fr|volume=74|issue=1|pages=163–80|doi=10.3406/jsa.1988.1334}}</ref> Овие информации ентузијастички ги прими Васон, иако недостасуваа докази од други извори.<ref>Letcher, p 149.</ref> Постои и една сметка за евроамериканец кој тврди дека бил инициран за традиционална употреба на ''Amanita muscaria'' во Тличо.<ref>{{Наведена книга|title=The Shaman's Doorway|last=Larsen, S.|publisher=Station Hill Press|year=1976|isbn=978-0-89281-672-9|location=New York, NY}}</ref> Летечкиот [[ирвас]] на [[Дедо Мраз]], кој во [[Финска]] е наречен јолулупуки во Финска, може да ја симболизира употребата на ''Адманта'' од самите шамани.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://moofmag.com/2017/12/12/santa-claus-the-magic-mushroom-the-psychedelic-origins-of-christmas/|title=Santa Claus the Magic Mushroom & the Psychedelic Origins of Christmas|last=Xulu|first=Melanie|date=2017-12-12|work=MOOF|language=en|accessdate=2020-12-26}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=MkCS9ePWuLU|title=Magic mushrooms & Reindeer - Weird Nature - BBC animals - YouTube|work=www.youtube.com|accessdate=2020-12-26}}</ref><ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/publication/344507824|title=Fly Agaric: A Compendium of History, Pharmacology, Mythology, & Exploration|last=Kevin Feeney|date=2020|work=ResearchGate|language=en|accessdate=2020-12-26}}</ref> === Викинзите === Верувањето дека [[Викинзи|Викинзите ја]] користеле ''мувоморка'' за борбите на [[Берсерк]] да беснеат прв пат е предложено од страна на шведскиот професор Семјуел во 1784.<ref>{{sv}} Ödmann S. (1784) Försök at utur Naturens Historia förklara de nordiska gamla Kämpars Berserka-gang (An attempt to Explain the Berserk-raging of Ancient Nordic Warriors through Natural History). ''Kongliga Vetenskaps Academiens nya Handlingar'' '''5''': 240–247 (In: Wasson, 1968)</ref> Адман врз неговите теории за извештаите за употреба на ''мувоморка'' меѓу сибирски шамани. Верувањето станало широко распространеот уште од 19 век, но ниту еден современ извор не ја спомнува оваа употреба или нешто слично во нивниот опис на [[берсерк]]<nowiki/>џиите. Мусимол е генерално благ релаксант, но може да создаде низа различни реакции во група на луѓе.<ref name="Hoff">{{Наведена книга|title=The Hallucinogens|last=Hoffer|first=A.|last2=Osmond, H.|publisher=Academic Press|year=1967|isbn=978-0-12-351850-7|pages=443–54|author-link=Abram Hoffer}}</ref> Можно е тоа да го налути човекот или да предизвика да биде „многу весел или тажен, да скока, да танцува, да пее или да му даде место на голем страв“. Компаративната анализа на симптомите, сепак, покажала дека ''[[Буника|Hyoscyamus niger]]'' може подобро да се вклопи во состојбата што го карактеризира бесот на рангирање.<ref>{{Наведено списание|last=Fatur|first=Karsten|date=2019-11-15|title=Sagas of the Solanaceae: Speculative ethnobotanical perspectives on the Norse berserkers|journal=Journal of Ethnopharmacology|volume=244|pages=112151|doi=10.1016/j.jep.2019.112151|issn=0378-8741|pmid=31404578}}</ref> == Замка за муви == ''Мувоморката'' традиционално се користи за фаќање муви, можеби поради неговата содржина на иботенска киселина и мускимол. Неодамна, анализата на девет различни методи за подготовка на ''мувоморкат'' (''A. muscaria)'' за фаќање муви во [[Словенија]] покажало дека ослободувањето на иботенична киселина и мускимол не зависи од растворувачот (млеко или вода) и дека топлинската и механичката обработка доведува до побрзо вадење на иботенична киселина и мусимол.<ref>{{Наведено списание|last=Lumpert|year=2016|title=Catching flies with Amanita muscaria: traditional recipes from Slovenia and their efficacy in the extraction of ibotenic acid|journal=Journal of Ethnopharmacology|volume=187|pages=1–8|doi=10.1016/j.jep.2016.04.009|pmid=27063872}}</ref> == Во религијата == === Сома === Во 1968 година, Р. Гордон Васон предложил дека ''мувоморката'' била ''сомата за која се'' зборува во [[Ригведа]] во Индија,<ref name="Wasson1968"/> {{Rp|10}}, тврдење што добило широко распространет публицитет и популарна поддршка во тоа време.<ref name="Letcher145">Letcher, p 145.</ref> Тој забележал дека описите на ''Сома'' изоставиле каков било опис на корените, стеблата или семето, што би сугерирало печурка {{Rp|18}} и ја користеле придавката (''hári)'' „заслепувачка“ или „пламена“ што авторот ја толкува како црвена. {{Rp|36–37}} Еден ред ги опишувал мажите како уринираат ''Сома'' ; ова потсетило на практиката на употребата на урината во Сибир. Се споменува Сома дека доаѓа „од планините“, што Васон го протолкувал како печурка донесена со ариските напаѓачи од север. {{Rp|22–24}} Индиските научници Сантош Кумар Даш и Сачинанда Пади истакнале дека јадењето печурки и пиењето урина се пропишани, користејќи го ''Манусмати'' како извор.<ref name="Letcher146">Letcher, p 146.</ref> Во 1971 година, ведистичкиот научник Џон Бороу од Универзитетот Кембриџ ја отфрлил теоријата на Васон и забележал дека јазикот е премногу нејасен за да се утврди опис на Сома.<ref>{{Наведено списание|last=Brough, J.|year=1971|title=Soma and ''Amanita muscaria''|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies|volume=34|issue=2|pages=331–62|doi=10.1017/S0041977X0012957X}}</ref> Во своето истражување од 1976 година, „''Халуциногени и култура“'', антропологот Питер Т. Фурст ги оценил доказите за и против идентификацијата на мувоморката, печурка како Ведска Сома, заклучувајќи претпазливо во нејзина корист.<ref name="Furst 1976 96–108">{{Наведена книга|title=Hallucinogens and Culture|url=https://archive.org/details/unset0000unse_t9p8|last=Furst|first=Peter T.|publisher=Chandler & Sharp|year=1976|isbn=978-0-88316-517-1|pages=[https://archive.org/details/unset0000unse_t9p8/page/n111 96]–108}}</ref> Кевин Фини и Трент Остин ги споредил препораките во Ведите со механизмите за филтрирање при подготовката на мувоморката и објавиле наоди кои го поддржуваат предлогот дека мувоморките печурки можат да бидат веројатно кандидат за светата тајна.<ref name=":0"/> Другите предложени кандидати вклучуваат ''Psilocybe cubensis'', [[обичен зрнеш]] (''Peganum harmala''),<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=INtzYGQOlFoC|title=Haoma and Harmaline: The Botanical Identity of the Indo-Iranian Sacred Hallucinogen "soma" and Its Legacy in Religion, Language, and Middle-Eastern Folklore|last=Flattery|first=David Stophlet|last2=Schwartz|first2=Martin|date=1989-01-01|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-09627-1|language=en}}</ref> и ''Ephedra.'' [[Податотека:Aquileia_mushrooms.jpg|мини| [[Мозаик]] од црвени печурки, пронајден во христијанската [[базилика]] Аквилеја, во северна Италија, датира пред 330 г.]] === Христијанството === Филолог, археолог, и [[Свитоци од Мртвото Море|Мртвото Море свитоци]] научникот Џон Марко Алегро претпоставува дека во раната христијанска [[теологија]] е изведено од култот на плодноста се врти околу ентхеогена потрошувачка на ''мувоморката'' во неговата книга од 1970г ''Светите печурки и Крстот'',<ref> {{Наведена книга|title=The Sacred Mushroom and the Cross: A Study of the Nature and Origins of Roman Theology within the Fertility Cults of the Ancient Near East|last=Allegro, J.|publisher=Hodder & Stoughton|year=1970|isbn=978-0-340-12875-6|location=London}}</ref> но неговата теорија нашла мала поддршка од научниците надвор од областа на етномикологијата . Книгата била критично критикувана од академици и теолози, вклучително и Сер Годфри Драјвер, емеритус професор по семитска филологија на [[Оксфордски универзитет|Универзитетот]] во Оксфорд и Хенри Чадвик, декан на Христовата црква, Оксфорд.<ref name="Letcher, p 160">Letcher, p 160.</ref> Христијанскиот автор Џон Ц. Кинг напишал детален демант на теоријата на Алегро во книгата 1970 г. ''„Христијански поглед на митот за печурките“'' ; тој забележува дека ниту мувоморките, ниту нивните дрвја домаќини не се наоѓаат на [[Среден Исток|Блискиот Исток]], иако таму се наоѓаат ели и борови, и ја истакнува необичната природа на врските помеѓу библиските и сумерските имиња измислени од Алегро. Тој заклучува дека ако теоријата била вистинита, употребата на печурката сигурно била „најдобро чуваната тајна на светот“, бидејќи била толку добро скриена две илјади години.<ref>{{Наведена книга|title=A Christian View of the Mushroom Myth|url=https://archive.org/details/christianviewofm0000king|last=King, J. C.|publisher=Hodder & Stoughton|year=1970|isbn=978-0-340-12597-7|location=London}}</ref><ref>Letcher, p. 161.</ref> == Кулинарска употреба == Токсините во ''ентхеогени'' се растворливи во вода. Попарување и вриење на мувоморките може да ги детоксицира и да дадеплодно тело што може да се јаде.<ref name="RubArora"/> Иако нејзината потрошувачка како храна никогаш не била широко распространета,<ref>Viess, Debbie. [http://bayareamushrooms.org/education/further_reflections_amanita_muscaria.html "Further Reflections on Amanita muscaria as an Edible Species"]</ref> потрошувачката на детоксифицирана ''мувоморките'' се користат во некои делови на Европа (особено од руски доселеници во Сибир) најмалку од 19 век, а веројатно и порано. Германскиот лекар и натуралист Георг Хајнрих фон Лангсдорф го напишал најраниот објавен извештај за тоа како да се детоксицира оваа печурка во 1823 година. Кон крајот на 19 век, францускиот лекар Феликс Архимед Пуше бил популарен застапник на ''мувоморките во'' ''потрошувачката'' споредувајќи ја со манијак, важен извор на храна во тропска Јужна Америка, кој мора да се детоксифицира пред употребата. Употребата на оваа печурка како извор на храна се чини дека постоела и во Северна Америка. Класичен опис на оваа употреба на ''мувоморките'' од [[Афроамериканци|афроамерикански]] продавач на печурки во Вашингтон, кон крајот на 19 век, ја опишува американскиот ботаничар Фредерик Вернон Ковил. Во овој случај, печурката, откако се врие и се натопи во оцет, се прави сос од печурки за стек.<ref>Coville, F. V. 1898. ''Observations on Recent Cases of Mushroom Poisoning in the District of Columbia''. United States Department of Agriculture, Division of Botany. U.S. Government Printing office, Washington, D.C.</ref> Исто така, се консумира како храна во делови на Јапонија. Најпознатата сегашна употреба како печурка за јадење е во [[Нагано (префектура)|префектурата Нагано]], Јапонија. Таму, првенствено се јаде солена и кисела. Труд од историчарот на храна Вилијам Рубел и микологот Дејвид Арора од 2008 година дава историја на потрошувачката на ''мувоморките'' како храна и ги опишува методите на детоксикација. Тие се залагаат ''мувоморките'' ''да'' биде опишана во водичите во полето како печурка за јадење, придружена со опис за тоа како да се детоксицира. Авторите наведуваат дека широко распространетите описи на оваа печурка како отровна е одраз на културната пристрасност, бидејќи неколку други популарни видови на јадење, особено смрчките, се токсични освен ако не се правилно зготвени.<ref name="RubArora"/> == Културни прикази == [[Податотека:Ruebezahl_(Moritz_von_Schwind).jpg|мини|Слика на Мориц фон Швинд, 1851 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mykoweb.com/art-registry/1750-1850.html|title=Art Registry: 1750–1850|work=Mykoweb|archive-url=https://web.archive.org/web/20090202145757/http://mykoweb.com/art-registry/1750-1850.html|archive-date=2 February 2009|accessdate=2009-02-26}}</ref>]] Црвено-белата дамчеста печурка е честа слика во многу аспекти на популарната култура. Градинарски украси и детски сликовници на кои се прикажани џуџиња и [[Самовила|самовили]], како што се [[Штрумпфови|Штрумфовите]], честопати се гледаат мувоморки што се користат како седишта или домови.<ref name="arora86"/><ref name="benjamin295">Benjamin, ''Mushrooms: poisons and panaceas'', p 295.</ref> Мувоморките се претставени на сликите уште од [[ренесанса]]та,<ref name="urlMykoWeb -- Art Registry">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mykoweb.com/art-registry/index.html|title=The Registry of Mushrooms in Works of Art|work=Mykoweb|archive-url=https://web.archive.org/web/20090201132515/http://mykoweb.com/art-registry/index.html|archive-date=1 February 2009|accessdate=2009-02-16}}</ref> иако на суптилен начин. На пример, на сликата на [[Јероним Бос|Хиеронимус Бош]] , Градината на земните задоволства, печурката може да се види на левата табла на делото.<ref name=":2">{{Наведено списание|last=Michelot|first=Didier|last2=Melendez-Howell|first2=Leda Maria|date=February 2003|title=Amanita muscaria: chemistry, biology, toxicology, and ethnomycology|journal=Mycological Research|volume=107|issue=2|pages=131–146|doi=10.1017/s0953756203007305|issn=0953-7562|pmid=12747324}}</ref> Во ерата на Викторија тие станале повидливи, станувајќи главна тема на некои слики со самовили.<ref name="urlMushrooms in Victorian Fairy Paintings, by Elio Schachter">{{Наведено списание|title=Mushrooms in Victorian Fairy Paintings, by Elio Schachter|url=http://www.mushroomthejournal.com/bestof/VicFP.html|journal=Mushroom, the Journal of Wild Mushrooming|archive-url=https://web.archive.org/web/20090115092517/http://www.mushroomthejournal.com/bestof/VicFP.html|archive-date=15 January 2009|access-date=2009-02-16}}</ref> Две од најпознатите употреби на печурката се наоѓаат во ''франшизата Марио'' (конкретно две од предметите за напојување на Супер печурка и примероците во неколку фази кои се базираат на мувоморка),<ref name="SuperMushroom">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ugo.com/a/top11-videogame-powerups/?cur=supermushroom|title=The Top 11 Video Game Powerups|publisher=[[UGO Networks]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20081028230817/http://www.ugo.com/a/top11-videogame-powerups/?cur=supermushroom|archive-date=October 28, 2008}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Li, C.|last2=Oberlies, N. H.|date=December 2005|title=The most widely recognized mushroom: chemistry of the genus ''Amanita''|url=http://libres.uncg.edu/ir/uncg/f/N_Oberlies_Most_2005.pdf|journal=Life Sciences|volume=78|issue=5|pages=532–38|doi=10.1016/j.lfs.2005.09.003|pmid=16203016}}</ref> и танцувачката печурка ''низа во филмот Фантазија на'' Дизни од 1940 година.<ref name="Ramsbottom43">Ramsbottom, p 43.</ref> [[Податотека:Children-play-on-alice-in-wonderland-sculpture-central-park-new-york-3.jpg|лево|мини| Мувоморките обично ги има во [[Викторијанска книжевност|викторијанската литература]], вклучувајќи ја и популарната приказна ''[[Алиса во земјата на чудата]]'' (1865) од Луис Керол.<ref name="Letcher, p 126">Letcher, p 126.</ref><ref>''Sacred Weeds: Fly Agaric'', [[BBC]] documentary presented by [[Andrew Sherratt|Dr Andrew Sherratt]], The Reader in European Pre-History at the University of Oxford (prior to his resignation, formerly Professor of Archaeology, University of Oxford). Documentary released 1998-08-10. Relevant material about 06:30–07:00 minutes. Transcription: ''I then moved on to the appearance of the fly agaric mushroom in our own culture. This is the famous example from Lewis Carroll's ''Alice in Wonderland'', the caterpillar sitting on the mushroom. Alice bites a little piece of this to get larger / smaller. So there is some evidence that Lewis Carroll himself was aware of some of the properties of eating these mushrooms, and the way in which it altered perception. And so the image of the fly agaric became very common in Victorian literature, especially associated with faeries and little people sitting on mushrooms and toadstools.''</ref><br />(скулптура на ''Алиса во земјата на чудата на'' Хосе де Крифт во Источен [[Централен парк (Њујорк)|Централ Парк]], Њујорк)]] Извештајот за патувањата на Филип фон Страхленберг до Сибир и неговите описи за употребата на ''тамошната мувоморка'' бил објавен на англиски јазик во 1736 година. Пиењето урина на оние што ја конзумирале печурката го коментира англо-ирскиот писател Оливер Голдсмит во неговиот многу читан роман од 1762 година, „ ''Граѓанин на светот“''.<ref>Letcher, p 122.</ref> Печурката досега била идентификувана како ''мувоморка''.<ref>Letcher, p 123.</ref> Други автори ги забележале изобличувањата на големината на согледуваните предмети додека биле опиени од габата, вклучително и натуралистот Мордекаи Кубит Кук во неговите книги ''„Седумте сестри на спиењето“'' и ''„Обичен и лесен извештај за британските габи“''.<ref>Letcher, p 125.</ref> Се претпоставува дека ова набудување ја формирало основата на ефектите од јадењето на печурката во популарната приказна ''[[Алиса во земјата на чудата|„Авантурите на Алиса во земјата на чудата“]]'' од 1865 година.<ref name="Letcher, p 126">Letcher, p 126.</ref> Халуциногена „шарлашка жаба“ од Лапланд е претставена како заговор во елементот во романот на Чарлс Кингсли од 1866 година, „ ''Свеста“,'' базирана на истоимената средновековна фигура.<ref>Letcher, p 127.</ref> Романот на Томас Пинчон '', виножитото од'' 1973 година, ја опишува габата како „роднина на отровниот Ангел Разурнувач “ и претставува детален опис на ликот кој подготвува смеса за печење колачиња од собраната ''мувоморка''.<ref>{{Наведена книга|title=Gravity's Rainbow|title-link=Gravity's Rainbow|last=Pynchon, T.|publisher=Penguin Books|year=1995|isbn=978-0-09-953321-4|location=New York|pages=[https://archive.org/details/gravitysrainbow0000pync_e8z7/page/92 92]–93}}</ref> Шаманизмот и ''мувоморка'' е исто така застапен и опишан во романот „ ''Thursbitch“'' од Алан Гарнер во 2003 година <ref>Letcher, p 129.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.amanitaceae.org/ Webpages on ''Amanita species'']{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} од Тулос и Јанг Жулианг * [https://www.erowid.org/plants/amanitas/ Аманита на erowid.org] * [http://www.inchem.org/documents/pims/fungi/pimg026.htm Aminita muscaria, Amanita pantherina and others (Group PIM G026)] by [[:en:IPCS INCHEM|IPCS INCHEM]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Ентеогени]] [[Категорија:Пупавка]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] [[Категорија:Отровни габи]] [[Категорија:Психоактивни габи]] [[Категорија:Габи на Европа]] [[Категорија:Габи на Северна Америка]] [[Категорија:Габи на Азија]] m1xzzuib1haiw8qt37jmdeorj7yhnpu 0 1269877 5603500 5569350 2026-08-03T10:06:54Z Bjankuloski06 332 5603500 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Bupleurum rotundifolium Llez 001.jpg |image2 = Bupleurum rotundifolium Llez 002.jpg |image2_caption = Кружнолисно зајачко уво (''Bupleurum rotundifolium'') |display_parents = 2 |taxon = Bupleurum |authority = [[L.]] |synonyms = ''Buprestis'' <small>[[Spreng.]]</small> |synonyms_ref = }} [[Податотека:Bupleurum stellatum RF.jpg|thumb|''Bupleurum stellatum'']] '''Зајачко уво'''<ref name="ТермПлевРаст">{{ТермПлевРаст|59}}</ref> ({{науч|Bupleurum}}) — род на бројни едногодишни и повеќегодишни голи растенија, некои од нив се локални ендемски видови растенија во [[Националниот парк Галичица]].<ref name="Micevski 1990">Micevski, Razprave IV razreda Slov. Akad. Znan. Umet. 31 (12): 181 (1990)</ref> ==Опис== Листовите им се прости, целокрајни. Брактеите им се присутни, но кај некои отсуствуваат; брактеолите секогаш им се присутни. Чашката отсуствува. Венечните ливчиња се речиси исклучиво жолти, поретко бели или црвени, а терминалниот јазиковиден дел е свртен кон внатрешноста на цветот, до средината, па дури, речиси и до основата. Плодот е јајцевиден или долгнавест, со пет не многу јасни ребра и со појасно или послабо изразени многу тесни крилца, што кај некои тие се речиси незабележливи. Површината на плодот е мазна или брадавичеста.<ref name="Micevski 1990"/> ==Видови== Заклучно со декември 2022 г. базата [[Plants of the World Online]] ги прифаќа овие видови:<ref name=POWO>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30059979-2 |title=''Bupleurum'' L. |date=2022 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|access-date=16 December 2022}}</ref> {{Div col|colwidth=21em}} *''[[Bupleurum acutifolium]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum aeneum]]'' {{small|Boiss. & A.Huet}} *''[[Bupleurum aequiradiatum]]'' {{small|(H.Wolff) Snogerup & B.Snogerup}} *''[[Bupleurum affine]]'' {{small|Sadler}} *''[[Bupleurum aira]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum aitchisonii]]'' {{small|(Boiss.) H.Wolff}} *''[[Bupleurum alatum]]'' {{small|R.H.Shan & M.L.Sheh}} *''[[Bupleurum album]]'' {{small|Maire}} *''[[Bupleurum aleppicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum alpigenum]]'' {{small|Jord. & Fourr.}} *''[[Bupleurum americanum]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Bupleurum anatolicum]]'' {{small|Hub.-Mor. & Reese}} *''[[Bupleurum andhricum]]'' {{small|M.P.Nayar & R.N.Banerjee}} *''[[Bupleurum angulosum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum angustissimum]]'' {{small|(Franch.) Kitag.}} *''[[Bupleurum antonii]]'' {{small|Maire}} *''[[Bupleurum apiculatum]]'' {{small|Friv.}} *''[[Bupleurum asperuloides]]'' {{small|Heldr.}} *''[[Bupleurum atlanticum]]'' {{small|Murb.}} *''[[Bupleurum aureum]]'' {{small|Fisch. ex Hoffm.}} *''[[Bupleurum badachschanicum]]'' {{small|Lincz.}} *''[[Bupleurum baimaense]]'' {{small|X.G.Ma & X.J.He}} *''[[Bupleurum balansae]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Bupleurum baldense]]'' {{small|Turra}} *''[[Bupleurum barceloi]]'' {{small|Coss. ex Willk.}} *''[[Bupleurum benoistii]]'' {{small|Litard. & Maire}} *''[[Bupleurum bicaule]]'' {{small|Helm}} *''[[Bupleurum boissieri]]'' {{small|Post}} *''[[Bupleurum boissieuanum]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum bourgaei]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Bupleurum brachiatum]]'' {{small|K.Koch ex Boiss.}} *''[[Bupleurum brevicaule]]'' {{small|Schltdl.}} *''[[Bupleurum canaliculatum]]'' {{small|Diels}} *''[[Bupleurum candollei]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum canescens]]'' {{small|Schousb.}} *''[[Bupleurum capillare]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum cappadocicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum chaishoui]]'' {{small|R.H.Shan & M.L.Sheh}} *''[[Bupleurum chevalieri]]'' {{small|Cherm.}} *''[[Bupleurum chinense]]'' {{small|DC.}} *''[[Bupleurum citrinum]]'' {{small|Hochst.}} *''[[Bupleurum clarkeanum]]'' {{small|(H.Wolff) Nasir}} *''[[Bupleurum commelynoideum]]'' {{small|H.Boissieu}} *''[[Bupleurum commutatum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum condensatum]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum constancei]]'' {{small|Nazir}} *''[[Bupleurum contractum]]'' {{small|Korovin}} *''[[Bupleurum croceum]]'' {{small|Fenzl}} *''[[Bupleurum dalhousianum]]'' {{small|(C.B.Clarke) Koso-Pol.}} *''[[Bupleurum davisii]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum densiflorum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Bupleurum dianthifolium]]'' {{small|Guss.}} *''[[Bupleurum dichotomum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum dielsianum]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum distichophyllum]]'' {{small|Wight & Arn.}} *''[[Bupleurum dracaenoides]]'' {{small|Huan C.Wang, Z.R.He & H.Sun}} *''[[Bupleurum dumosum]]'' {{small|Coss. & Balansa}} *''[[Bupleurum eginense]]'' {{small|(H.Wolff) Snogerup}} *''[[Bupleurum elatum]]'' {{small|Guss.}} *''[[Bupleurum erubescens]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum euboeum]]'' {{small|Beauverd & Topali}} *''[[Bupleurum euphorbioides]]'' {{small|Nakai}} *''[[Bupleurum exaltatum]]'' {{small|M.Bieb.}} *''[[Bupleurum falcatum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum faurelii]]'' {{small|Maire}} *''[[Bupleurum ferganense]]'' {{small|Lincz.}} *''[[Bupleurum flavicans]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum flavum]]'' {{small|Forssk.}} *''[[Bupleurum flexile]]'' {{small|Bornm. & Gauba}} *''[[Bupleurum foliosum]]'' {{small|Salzm. ex DC.}} *''[[Bupleurum freitagii]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Bupleurum fruticescens]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum fruticosum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum gansuense]]'' {{small|S.L.Pan & P.S.Hsu}} *''[[Bupleurum gaudianum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum gerardi]]'' {{small|All.}} *''[[Bupleurum ghahremanii]]'' {{small|Mozaff.}} *''[[Bupleurum gibraltaricum]]'' {{small|Lam.}} *''[[Bupleurum gilanicum]]'' {{small|Mozaff.}} *''[[Bupleurum gilesii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum glumaceum]]'' {{small|Sm.}} *''[[Bupleurum gracile]]'' {{small|d'Urv.}} *''[[Bupleurum gracilipes]]'' {{small|Diels}} *''[[Bupleurum gracillimum]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Bupleurum greuteri]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum gulczense]]'' {{small|O.Fedtsch. & B.Fedtsch.}} *''[[Bupleurum gussonei]]'' {{small|(Arcang.) Snogerup & B.Snogerup}} *''[[Bupleurum hakgalense]]'' {{small|Klack.}} *''[[Bupleurum hamiltonii]]'' {{small|N.P.Balakr.}} *''[[Bupleurum handiense]]'' {{small|(Bolle) G.Kunkel}} *''[[Bupleurum haussknechtii]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum heldreichii]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum hoffmeisteri]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Bupleurum imaicola]]'' {{small|J.Kern.}} *''[[Bupleurum isphairamicum]]'' {{small|Pimenov}} *''[[Bupleurum jucundum]]'' {{small|Kurz}} *''[[Bupleurum kabulicum]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Bupleurum kakiskalae]]'' {{small|Greuter}} *''[[Bupleurum kaoi]]'' {{small|Liu, C.Y.Chao & Chuang}} *''[[Bupleurum karglii]]'' {{small|Vis.}} *''[[Bupleurum khasianum]]'' {{small|(Clarke) P.K.Mukh.}} *''[[Bupleurum koechelii]]'' {{small|Fenzl}} *''[[Bupleurum kohistanicum]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum komarovianum]]'' {{small|Lincz.}} *''[[Bupleurum kosopolianskyi]]'' {{small|Grossh.}} *''[[Bupleurum krylovianum]]'' {{small|Schischk.}} *''[[Bupleurum kunmingense]]'' {{small|Yin Li & S.L.Pan}} *''[[Bupleurum kurdicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum kurzii]]'' {{small|P.K.Mukh.}} *''[[Bupleurum kweichowense]]'' {{small|R.H.Shan}} *''[[Bupleurum lanceolatum]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum lancifolium]]'' {{small|Hornem.}} *''[[Bupleurum lateriflorum]]'' {{small|Coss.}} *''[[Bupleurum latissimum]]'' {{small|Nakai}} *''[[Bupleurum leucocladum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum libanoticum]]'' {{small|Boiss. & C.I.Blanche}} *''[[Bupleurum linczevskii]]'' {{small|Pimenov & Sdobnina}} *''[[Bupleurum lipskyanum]]'' {{small|(Koso-Pol.) Lincz.}} *''[[Bupleurum longeradiatum]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Bupleurum longicaule]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum longifolium]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum lophocarpum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum luxiense]]'' {{small|Yin Li & S.L.Pan}} *''[[Bupleurum lycaonicum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum maddenii]]'' {{small|C.B.Clarke}} *''[[Bupleurum malconense]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum marginatum]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum marschallianum]]'' {{small|C.A.Mey.}} *''[[Bupleurum martjanovii]]'' {{small|Krylov}} *''[[Bupleurum mayeri]]'' {{small|Micevski}} *''[[Bupleurum mesatlanticum]]'' {{small|Litard. & Maire}} *''[[Bupleurum microcephalum]]'' {{small|Diels}} *''[[Bupleurum miyamorii]]'' {{small|Kitag.}} *''[[Bupleurum mongolicum]]'' {{small|V.M.Vinogr.}} *''[[Bupleurum montanum]]'' {{small|Coss. & Durieu}} *''[[Bupleurum multinerve]]'' {{small|DC.}} *''[[Bupleurum mundii]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} *''[[Bupleurum muschleri]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum nanum]]'' {{small|Poir.}} *''[[Bupleurum nematocladum]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Bupleurum nigrescens]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum nipponicum]]'' {{small|Koso-Pol.}} *''[[Bupleurum nodiflorum]]'' {{small|Sm.}} *''[[Bupleurum nordmannianum]]'' {{small|Ledeb.}} *''[[Bupleurum odontites]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum oligactis]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum orientale]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum pachnospermum]]'' {{small|Pančić}} *''[[Bupleurum pamiricum]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Bupleurum papillosum]]'' {{small|DC.}} *''[[Bupleurum pauciradiatum]]'' {{small|Fenzl ex Boiss.}} *''[[Bupleurum pendikum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum persicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum petiolulatum]]'' {{small|Franch.}} *''[[Bupleurum petraeum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum plantagineum]]'' {{small|Desf.}} *''[[Bupleurum plantaginifolium]]'' {{small|Wight}} *''[[Bupleurum polyactis]]'' {{small|Post ex Snogerup}} *''[[Bupleurum polyclonum]]'' {{small|Yin Li & S.L.Pan}} *''[[Bupleurum polyphyllum]]'' {{small|Ledeb.}} *''[[Bupleurum postii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum praealtum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum pulchellum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum qinghaiense]]'' {{small|Yin Li & J.X.Guo}} *''[[Bupleurum ramosissimum]]'' {{small|Wight & Arn.}} *''[[Bupleurum ranunculoides]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum regelii]]'' {{small|Lincz. & V.M.Vinogr.}} *''[[Bupleurum rigidum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum rischawianum]]'' {{small|Albov}} *''[[Bupleurum rockii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum rollii]]'' {{small|(Montel.) Pignatti}} *''[[Bupleurum rosulare]]'' {{small|Korovin ex Pimenov & Sdobnina}} *''[[Bupleurum rotundifolium]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum rupestre]]'' {{small|Edgew.}} *''[[Bupleurum sachalinense]]'' {{small|F.Schmidt}} *''[[Bupleurum salicifolium]]'' {{small|R.Br.}} *''[[Bupleurum schistosum]]'' {{small|Woronow}} *''[[Bupleurum scorzonerifolium]]'' {{small|Willd.}} *''[[Bupleurum semicompositum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum setaceum]]'' {{small|Fenzl}} *''[[Bupleurum shanianum]]'' {{small|X.G.Ma & X.J.He}} *''[[Bupleurum shikotanense]]'' {{small|M.Hiroe}} *''[[Bupleurum sibiricum]]'' {{small|Vest ex Spreng.}} *''[[Bupleurum sikkimensis]]'' {{small|P.K.Mukh.}} *''[[Bupleurum sintenisii]]'' {{small|Asch. & Urb. ex Huter}} *''[[Bupleurum × sitenskyi]]'' {{small|Šourková}} *''[[Bupleurum smithii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum sosnowskyi]]'' {{small|Manden.}} *''[[Bupleurum spinosum]]'' {{small|Gouan}} *''[[Bupleurum stellatum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum stenophyllum]]'' {{small|(Nakai) Kitag.}} *''[[Bupleurum stewartianum]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum subnivale]]'' {{small|(Galushko) Galushko}} *''[[Bupleurum subovatum]]'' {{small|Link ex Spreng.}} *''[[Bupleurum subspinosum]]'' {{small|Maire & Weiller}} *''[[Bupleurum subuniflorum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum sulphureum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum swatianum]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum tenuissimum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum terminum]]'' {{small|A.P.Khokhr.}} *''[[Bupleurum thianschanicum]]'' {{small|Freyn}} *''[[Bupleurum thomsonii]]'' {{small|C.B.Clarke}} *''[[Bupleurum trichopodum]]'' {{small|Boiss. & Spruner}} *''[[Bupleurum triradiatum]]'' {{small|Adams ex Hoffm.}} *''[[Bupleurum turcicum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum tuschkanczik]]'' {{small|Stepanov}} *''[[Bupleurum veronense]]'' {{small|Turra}} *''[[Bupleurum virgatum]]'' {{small|Cav.}} *''[[Bupleurum wenchuanense]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum wittmannii]]'' {{small|Steven}} *''[[Bupleurum wolffianum]]'' {{small|Bornm. ex H.Wolff}} *''[[Bupleurum woronowii]]'' {{small|Manden.}} *''[[Bupleurum yinchowense]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum yunnanense]]'' {{small|Franch.}} *''[[Bupleurum zoharii]]'' {{small|Snogerup}} {{Div col end}} ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Bupleurum}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * {{Inaturalist-таксон|82607}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Зајачко уво| ]] 19je6xaqb3mbwdhiy57lcdeq8h3lk6t 5603503 5603500 2026-08-03T10:07:58Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Bupleurum]] на [[Зајачко уво]] 5603500 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Bupleurum rotundifolium Llez 001.jpg |image2 = Bupleurum rotundifolium Llez 002.jpg |image2_caption = Кружнолисно зајачко уво (''Bupleurum rotundifolium'') |display_parents = 2 |taxon = Bupleurum |authority = [[L.]] |synonyms = ''Buprestis'' <small>[[Spreng.]]</small> |synonyms_ref = }} [[Податотека:Bupleurum stellatum RF.jpg|thumb|''Bupleurum stellatum'']] '''Зајачко уво'''<ref name="ТермПлевРаст">{{ТермПлевРаст|59}}</ref> ({{науч|Bupleurum}}) — род на бројни едногодишни и повеќегодишни голи растенија, некои од нив се локални ендемски видови растенија во [[Националниот парк Галичица]].<ref name="Micevski 1990">Micevski, Razprave IV razreda Slov. Akad. Znan. Umet. 31 (12): 181 (1990)</ref> ==Опис== Листовите им се прости, целокрајни. Брактеите им се присутни, но кај некои отсуствуваат; брактеолите секогаш им се присутни. Чашката отсуствува. Венечните ливчиња се речиси исклучиво жолти, поретко бели или црвени, а терминалниот јазиковиден дел е свртен кон внатрешноста на цветот, до средината, па дури, речиси и до основата. Плодот е јајцевиден или долгнавест, со пет не многу јасни ребра и со појасно или послабо изразени многу тесни крилца, што кај некои тие се речиси незабележливи. Површината на плодот е мазна или брадавичеста.<ref name="Micevski 1990"/> ==Видови== Заклучно со декември 2022 г. базата [[Plants of the World Online]] ги прифаќа овие видови:<ref name=POWO>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30059979-2 |title=''Bupleurum'' L. |date=2022 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|access-date=16 December 2022}}</ref> {{Div col|colwidth=21em}} *''[[Bupleurum acutifolium]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum aeneum]]'' {{small|Boiss. & A.Huet}} *''[[Bupleurum aequiradiatum]]'' {{small|(H.Wolff) Snogerup & B.Snogerup}} *''[[Bupleurum affine]]'' {{small|Sadler}} *''[[Bupleurum aira]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum aitchisonii]]'' {{small|(Boiss.) H.Wolff}} *''[[Bupleurum alatum]]'' {{small|R.H.Shan & M.L.Sheh}} *''[[Bupleurum album]]'' {{small|Maire}} *''[[Bupleurum aleppicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum alpigenum]]'' {{small|Jord. & Fourr.}} *''[[Bupleurum americanum]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Bupleurum anatolicum]]'' {{small|Hub.-Mor. & Reese}} *''[[Bupleurum andhricum]]'' {{small|M.P.Nayar & R.N.Banerjee}} *''[[Bupleurum angulosum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum angustissimum]]'' {{small|(Franch.) Kitag.}} *''[[Bupleurum antonii]]'' {{small|Maire}} *''[[Bupleurum apiculatum]]'' {{small|Friv.}} *''[[Bupleurum asperuloides]]'' {{small|Heldr.}} *''[[Bupleurum atlanticum]]'' {{small|Murb.}} *''[[Bupleurum aureum]]'' {{small|Fisch. ex Hoffm.}} *''[[Bupleurum badachschanicum]]'' {{small|Lincz.}} *''[[Bupleurum baimaense]]'' {{small|X.G.Ma & X.J.He}} *''[[Bupleurum balansae]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Bupleurum baldense]]'' {{small|Turra}} *''[[Bupleurum barceloi]]'' {{small|Coss. ex Willk.}} *''[[Bupleurum benoistii]]'' {{small|Litard. & Maire}} *''[[Bupleurum bicaule]]'' {{small|Helm}} *''[[Bupleurum boissieri]]'' {{small|Post}} *''[[Bupleurum boissieuanum]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum bourgaei]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Bupleurum brachiatum]]'' {{small|K.Koch ex Boiss.}} *''[[Bupleurum brevicaule]]'' {{small|Schltdl.}} *''[[Bupleurum canaliculatum]]'' {{small|Diels}} *''[[Bupleurum candollei]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum canescens]]'' {{small|Schousb.}} *''[[Bupleurum capillare]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum cappadocicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum chaishoui]]'' {{small|R.H.Shan & M.L.Sheh}} *''[[Bupleurum chevalieri]]'' {{small|Cherm.}} *''[[Bupleurum chinense]]'' {{small|DC.}} *''[[Bupleurum citrinum]]'' {{small|Hochst.}} *''[[Bupleurum clarkeanum]]'' {{small|(H.Wolff) Nasir}} *''[[Bupleurum commelynoideum]]'' {{small|H.Boissieu}} *''[[Bupleurum commutatum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum condensatum]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum constancei]]'' {{small|Nazir}} *''[[Bupleurum contractum]]'' {{small|Korovin}} *''[[Bupleurum croceum]]'' {{small|Fenzl}} *''[[Bupleurum dalhousianum]]'' {{small|(C.B.Clarke) Koso-Pol.}} *''[[Bupleurum davisii]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum densiflorum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Bupleurum dianthifolium]]'' {{small|Guss.}} *''[[Bupleurum dichotomum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum dielsianum]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum distichophyllum]]'' {{small|Wight & Arn.}} *''[[Bupleurum dracaenoides]]'' {{small|Huan C.Wang, Z.R.He & H.Sun}} *''[[Bupleurum dumosum]]'' {{small|Coss. & Balansa}} *''[[Bupleurum eginense]]'' {{small|(H.Wolff) Snogerup}} *''[[Bupleurum elatum]]'' {{small|Guss.}} *''[[Bupleurum erubescens]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum euboeum]]'' {{small|Beauverd & Topali}} *''[[Bupleurum euphorbioides]]'' {{small|Nakai}} *''[[Bupleurum exaltatum]]'' {{small|M.Bieb.}} *''[[Bupleurum falcatum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum faurelii]]'' {{small|Maire}} *''[[Bupleurum ferganense]]'' {{small|Lincz.}} *''[[Bupleurum flavicans]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum flavum]]'' {{small|Forssk.}} *''[[Bupleurum flexile]]'' {{small|Bornm. & Gauba}} *''[[Bupleurum foliosum]]'' {{small|Salzm. ex DC.}} *''[[Bupleurum freitagii]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Bupleurum fruticescens]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum fruticosum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum gansuense]]'' {{small|S.L.Pan & P.S.Hsu}} *''[[Bupleurum gaudianum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum gerardi]]'' {{small|All.}} *''[[Bupleurum ghahremanii]]'' {{small|Mozaff.}} *''[[Bupleurum gibraltaricum]]'' {{small|Lam.}} *''[[Bupleurum gilanicum]]'' {{small|Mozaff.}} *''[[Bupleurum gilesii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum glumaceum]]'' {{small|Sm.}} *''[[Bupleurum gracile]]'' {{small|d'Urv.}} *''[[Bupleurum gracilipes]]'' {{small|Diels}} *''[[Bupleurum gracillimum]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Bupleurum greuteri]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum gulczense]]'' {{small|O.Fedtsch. & B.Fedtsch.}} *''[[Bupleurum gussonei]]'' {{small|(Arcang.) Snogerup & B.Snogerup}} *''[[Bupleurum hakgalense]]'' {{small|Klack.}} *''[[Bupleurum hamiltonii]]'' {{small|N.P.Balakr.}} *''[[Bupleurum handiense]]'' {{small|(Bolle) G.Kunkel}} *''[[Bupleurum haussknechtii]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum heldreichii]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum hoffmeisteri]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Bupleurum imaicola]]'' {{small|J.Kern.}} *''[[Bupleurum isphairamicum]]'' {{small|Pimenov}} *''[[Bupleurum jucundum]]'' {{small|Kurz}} *''[[Bupleurum kabulicum]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Bupleurum kakiskalae]]'' {{small|Greuter}} *''[[Bupleurum kaoi]]'' {{small|Liu, C.Y.Chao & Chuang}} *''[[Bupleurum karglii]]'' {{small|Vis.}} *''[[Bupleurum khasianum]]'' {{small|(Clarke) P.K.Mukh.}} *''[[Bupleurum koechelii]]'' {{small|Fenzl}} *''[[Bupleurum kohistanicum]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum komarovianum]]'' {{small|Lincz.}} *''[[Bupleurum kosopolianskyi]]'' {{small|Grossh.}} *''[[Bupleurum krylovianum]]'' {{small|Schischk.}} *''[[Bupleurum kunmingense]]'' {{small|Yin Li & S.L.Pan}} *''[[Bupleurum kurdicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum kurzii]]'' {{small|P.K.Mukh.}} *''[[Bupleurum kweichowense]]'' {{small|R.H.Shan}} *''[[Bupleurum lanceolatum]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum lancifolium]]'' {{small|Hornem.}} *''[[Bupleurum lateriflorum]]'' {{small|Coss.}} *''[[Bupleurum latissimum]]'' {{small|Nakai}} *''[[Bupleurum leucocladum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum libanoticum]]'' {{small|Boiss. & C.I.Blanche}} *''[[Bupleurum linczevskii]]'' {{small|Pimenov & Sdobnina}} *''[[Bupleurum lipskyanum]]'' {{small|(Koso-Pol.) Lincz.}} *''[[Bupleurum longeradiatum]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Bupleurum longicaule]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum longifolium]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum lophocarpum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum luxiense]]'' {{small|Yin Li & S.L.Pan}} *''[[Bupleurum lycaonicum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum maddenii]]'' {{small|C.B.Clarke}} *''[[Bupleurum malconense]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum marginatum]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum marschallianum]]'' {{small|C.A.Mey.}} *''[[Bupleurum martjanovii]]'' {{small|Krylov}} *''[[Bupleurum mayeri]]'' {{small|Micevski}} *''[[Bupleurum mesatlanticum]]'' {{small|Litard. & Maire}} *''[[Bupleurum microcephalum]]'' {{small|Diels}} *''[[Bupleurum miyamorii]]'' {{small|Kitag.}} *''[[Bupleurum mongolicum]]'' {{small|V.M.Vinogr.}} *''[[Bupleurum montanum]]'' {{small|Coss. & Durieu}} *''[[Bupleurum multinerve]]'' {{small|DC.}} *''[[Bupleurum mundii]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} *''[[Bupleurum muschleri]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum nanum]]'' {{small|Poir.}} *''[[Bupleurum nematocladum]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Bupleurum nigrescens]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum nipponicum]]'' {{small|Koso-Pol.}} *''[[Bupleurum nodiflorum]]'' {{small|Sm.}} *''[[Bupleurum nordmannianum]]'' {{small|Ledeb.}} *''[[Bupleurum odontites]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum oligactis]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum orientale]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum pachnospermum]]'' {{small|Pančić}} *''[[Bupleurum pamiricum]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Bupleurum papillosum]]'' {{small|DC.}} *''[[Bupleurum pauciradiatum]]'' {{small|Fenzl ex Boiss.}} *''[[Bupleurum pendikum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum persicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum petiolulatum]]'' {{small|Franch.}} *''[[Bupleurum petraeum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum plantagineum]]'' {{small|Desf.}} *''[[Bupleurum plantaginifolium]]'' {{small|Wight}} *''[[Bupleurum polyactis]]'' {{small|Post ex Snogerup}} *''[[Bupleurum polyclonum]]'' {{small|Yin Li & S.L.Pan}} *''[[Bupleurum polyphyllum]]'' {{small|Ledeb.}} *''[[Bupleurum postii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum praealtum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum pulchellum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum qinghaiense]]'' {{small|Yin Li & J.X.Guo}} *''[[Bupleurum ramosissimum]]'' {{small|Wight & Arn.}} *''[[Bupleurum ranunculoides]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum regelii]]'' {{small|Lincz. & V.M.Vinogr.}} *''[[Bupleurum rigidum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum rischawianum]]'' {{small|Albov}} *''[[Bupleurum rockii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum rollii]]'' {{small|(Montel.) Pignatti}} *''[[Bupleurum rosulare]]'' {{small|Korovin ex Pimenov & Sdobnina}} *''[[Bupleurum rotundifolium]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum rupestre]]'' {{small|Edgew.}} *''[[Bupleurum sachalinense]]'' {{small|F.Schmidt}} *''[[Bupleurum salicifolium]]'' {{small|R.Br.}} *''[[Bupleurum schistosum]]'' {{small|Woronow}} *''[[Bupleurum scorzonerifolium]]'' {{small|Willd.}} *''[[Bupleurum semicompositum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum setaceum]]'' {{small|Fenzl}} *''[[Bupleurum shanianum]]'' {{small|X.G.Ma & X.J.He}} *''[[Bupleurum shikotanense]]'' {{small|M.Hiroe}} *''[[Bupleurum sibiricum]]'' {{small|Vest ex Spreng.}} *''[[Bupleurum sikkimensis]]'' {{small|P.K.Mukh.}} *''[[Bupleurum sintenisii]]'' {{small|Asch. & Urb. ex Huter}} *''[[Bupleurum × sitenskyi]]'' {{small|Šourková}} *''[[Bupleurum smithii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum sosnowskyi]]'' {{small|Manden.}} *''[[Bupleurum spinosum]]'' {{small|Gouan}} *''[[Bupleurum stellatum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum stenophyllum]]'' {{small|(Nakai) Kitag.}} *''[[Bupleurum stewartianum]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum subnivale]]'' {{small|(Galushko) Galushko}} *''[[Bupleurum subovatum]]'' {{small|Link ex Spreng.}} *''[[Bupleurum subspinosum]]'' {{small|Maire & Weiller}} *''[[Bupleurum subuniflorum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum sulphureum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum swatianum]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum tenuissimum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum terminum]]'' {{small|A.P.Khokhr.}} *''[[Bupleurum thianschanicum]]'' {{small|Freyn}} *''[[Bupleurum thomsonii]]'' {{small|C.B.Clarke}} *''[[Bupleurum trichopodum]]'' {{small|Boiss. & Spruner}} *''[[Bupleurum triradiatum]]'' {{small|Adams ex Hoffm.}} *''[[Bupleurum turcicum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum tuschkanczik]]'' {{small|Stepanov}} *''[[Bupleurum veronense]]'' {{small|Turra}} *''[[Bupleurum virgatum]]'' {{small|Cav.}} *''[[Bupleurum wenchuanense]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum wittmannii]]'' {{small|Steven}} *''[[Bupleurum wolffianum]]'' {{small|Bornm. ex H.Wolff}} *''[[Bupleurum woronowii]]'' {{small|Manden.}} *''[[Bupleurum yinchowense]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum yunnanense]]'' {{small|Franch.}} *''[[Bupleurum zoharii]]'' {{small|Snogerup}} {{Div col end}} ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Bupleurum}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * {{Inaturalist-таксон|82607}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Зајачко уво| ]] 19je6xaqb3mbwdhiy57lcdeq8h3lk6t 5603521 5603503 2026-08-03T10:23:29Z Bjankuloski06 332 5603521 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image = Bupleurum rotundifolium Llez 001.jpg |image2 = Bupleurum rotundifolium Llez 002.jpg |image2_caption = Кружнолисно зајачко уво (''Bupleurum rotundifolium'') |display_parents = 2 |taxon = Bupleurum |authority = [[Карл Линеј|L.]] |synonyms = ''Buprestis'' <small>[[Курт Шпренгел|Spreng.]]</small> |synonyms_ref = }} '''Зајачко уво'''<ref name="ТермПлевРаст">{{ТермПлевРаст|59}}</ref> ({{науч|Bupleurum}}) — род на бројни едногодишни и повеќегодишни голи растенија, некои од нив се локални ендемски видови растенија во [[Националниот парк Галичица]].<ref name="Micevski 1990">Micevski, Razprave IV razreda Slov. Akad. Znan. Umet. 31 (12): 181 (1990)</ref> ==Опис== Листовите им се прости, целокрајни. Брактеите им се присутни, но кај некои отсуствуваат; брактеолите секогаш им се присутни. Чашката отсуствува. Венечните ливчиња се речиси исклучиво жолти, поретко бели или црвени, а терминалниот јазиковиден дел е свртен кон внатрешноста на цветот, до средината, па дури, речиси и до основата. Плодот е јајцевиден или долгнавест, со пет не многу јасни ребра и со појасно или послабо изразени многу тесни крилца, што кај некои тие се речиси незабележливи. Површината на плодот е мазна или брадавичеста.<ref name="Micevski 1990"/> ==Видови== Заклучно со декември 2022 г. базата [[Plants of the World Online]] ги прифаќа овие видови:<ref name=POWO>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30059979-2 |title=''Bupleurum'' L. |date=2022 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|access-date=16 December 2022}}</ref> {{Div col|colwidth=21em}} *''[[Bupleurum acutifolium]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum aeneum]]'' {{small|Boiss. & A.Huet}} *''[[Bupleurum aequiradiatum]]'' {{small|(H.Wolff) Snogerup & B.Snogerup}} *''[[Bupleurum affine]]'' {{small|Sadler}} *''[[Bupleurum aira]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum aitchisonii]]'' {{small|(Boiss.) H.Wolff}} *''[[Bupleurum alatum]]'' {{small|R.H.Shan & M.L.Sheh}} *''[[Bupleurum album]]'' {{small|Maire}} *''[[Bupleurum aleppicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum alpigenum]]'' {{small|Jord. & Fourr.}} *''[[Bupleurum americanum]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Bupleurum anatolicum]]'' {{small|Hub.-Mor. & Reese}} *''[[Bupleurum andhricum]]'' {{small|M.P.Nayar & R.N.Banerjee}} *''[[Bupleurum angulosum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum angustissimum]]'' {{small|(Franch.) Kitag.}} *''[[Bupleurum antonii]]'' {{small|Maire}} *''[[Bupleurum apiculatum]]'' {{small|Friv.}} *''[[Bupleurum asperuloides]]'' {{small|Heldr.}} *''[[Bupleurum atlanticum]]'' {{small|Murb.}} *''[[Bupleurum aureum]]'' {{small|Fisch. ex Hoffm.}} *''[[Bupleurum badachschanicum]]'' {{small|Lincz.}} *''[[Bupleurum baimaense]]'' {{small|X.G.Ma & X.J.He}} *''[[Bupleurum balansae]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Bupleurum baldense]]'' {{small|Turra}} *''[[Bupleurum barceloi]]'' {{small|Coss. ex Willk.}} *''[[Bupleurum benoistii]]'' {{small|Litard. & Maire}} *''[[Bupleurum bicaule]]'' {{small|Helm}} *''[[Bupleurum boissieri]]'' {{small|Post}} *''[[Bupleurum boissieuanum]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum bourgaei]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Bupleurum brachiatum]]'' {{small|K.Koch ex Boiss.}} *''[[Bupleurum brevicaule]]'' {{small|Schltdl.}} *''[[Bupleurum canaliculatum]]'' {{small|Diels}} *''[[Bupleurum candollei]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum canescens]]'' {{small|Schousb.}} *''[[Bupleurum capillare]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum cappadocicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum chaishoui]]'' {{small|R.H.Shan & M.L.Sheh}} *''[[Bupleurum chevalieri]]'' {{small|Cherm.}} *''[[Bupleurum chinense]]'' {{small|DC.}} *''[[Bupleurum citrinum]]'' {{small|Hochst.}} *''[[Bupleurum clarkeanum]]'' {{small|(H.Wolff) Nasir}} *''[[Bupleurum commelynoideum]]'' {{small|H.Boissieu}} *''[[Bupleurum commutatum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum condensatum]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum constancei]]'' {{small|Nazir}} *''[[Bupleurum contractum]]'' {{small|Korovin}} *''[[Bupleurum croceum]]'' {{small|Fenzl}} *''[[Bupleurum dalhousianum]]'' {{small|(C.B.Clarke) Koso-Pol.}} *''[[Bupleurum davisii]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum densiflorum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Bupleurum dianthifolium]]'' {{small|Guss.}} *''[[Bupleurum dichotomum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum dielsianum]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum distichophyllum]]'' {{small|Wight & Arn.}} *''[[Bupleurum dracaenoides]]'' {{small|Huan C.Wang, Z.R.He & H.Sun}} *''[[Bupleurum dumosum]]'' {{small|Coss. & Balansa}} *''[[Bupleurum eginense]]'' {{small|(H.Wolff) Snogerup}} *''[[Bupleurum elatum]]'' {{small|Guss.}} *''[[Bupleurum erubescens]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum euboeum]]'' {{small|Beauverd & Topali}} *''[[Bupleurum euphorbioides]]'' {{small|Nakai}} *''[[Bupleurum exaltatum]]'' {{small|M.Bieb.}} *''[[Bupleurum falcatum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum faurelii]]'' {{small|Maire}} *''[[Bupleurum ferganense]]'' {{small|Lincz.}} *''[[Bupleurum flavicans]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum flavum]]'' {{small|Forssk.}} *''[[Bupleurum flexile]]'' {{small|Bornm. & Gauba}} *''[[Bupleurum foliosum]]'' {{small|Salzm. ex DC.}} *''[[Bupleurum freitagii]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Bupleurum fruticescens]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum fruticosum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum gansuense]]'' {{small|S.L.Pan & P.S.Hsu}} *''[[Bupleurum gaudianum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum gerardi]]'' {{small|All.}} *''[[Bupleurum ghahremanii]]'' {{small|Mozaff.}} *''[[Bupleurum gibraltaricum]]'' {{small|Lam.}} *''[[Bupleurum gilanicum]]'' {{small|Mozaff.}} *''[[Bupleurum gilesii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum glumaceum]]'' {{small|Sm.}} *''[[Bupleurum gracile]]'' {{small|d'Urv.}} *''[[Bupleurum gracilipes]]'' {{small|Diels}} *''[[Bupleurum gracillimum]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Bupleurum greuteri]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum gulczense]]'' {{small|O.Fedtsch. & B.Fedtsch.}} *''[[Bupleurum gussonei]]'' {{small|(Arcang.) Snogerup & B.Snogerup}} *''[[Bupleurum hakgalense]]'' {{small|Klack.}} *''[[Bupleurum hamiltonii]]'' {{small|N.P.Balakr.}} *''[[Bupleurum handiense]]'' {{small|(Bolle) G.Kunkel}} *''[[Bupleurum haussknechtii]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum heldreichii]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum hoffmeisteri]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Bupleurum imaicola]]'' {{small|J.Kern.}} *''[[Bupleurum isphairamicum]]'' {{small|Pimenov}} *''[[Bupleurum jucundum]]'' {{small|Kurz}} *''[[Bupleurum kabulicum]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Bupleurum kakiskalae]]'' {{small|Greuter}} *''[[Bupleurum kaoi]]'' {{small|Liu, C.Y.Chao & Chuang}} *''[[Bupleurum karglii]]'' {{small|Vis.}} *''[[Bupleurum khasianum]]'' {{small|(Clarke) P.K.Mukh.}} *''[[Bupleurum koechelii]]'' {{small|Fenzl}} *''[[Bupleurum kohistanicum]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum komarovianum]]'' {{small|Lincz.}} *''[[Bupleurum kosopolianskyi]]'' {{small|Grossh.}} *''[[Bupleurum krylovianum]]'' {{small|Schischk.}} *''[[Bupleurum kunmingense]]'' {{small|Yin Li & S.L.Pan}} *''[[Bupleurum kurdicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum kurzii]]'' {{small|P.K.Mukh.}} *''[[Bupleurum kweichowense]]'' {{small|R.H.Shan}} *''[[Bupleurum lanceolatum]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum lancifolium]]'' {{small|Hornem.}} *''[[Bupleurum lateriflorum]]'' {{small|Coss.}} *''[[Bupleurum latissimum]]'' {{small|Nakai}} *''[[Bupleurum leucocladum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum libanoticum]]'' {{small|Boiss. & C.I.Blanche}} *''[[Bupleurum linczevskii]]'' {{small|Pimenov & Sdobnina}} *''[[Bupleurum lipskyanum]]'' {{small|(Koso-Pol.) Lincz.}} *''[[Bupleurum longeradiatum]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Bupleurum longicaule]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum longifolium]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum lophocarpum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum luxiense]]'' {{small|Yin Li & S.L.Pan}} *''[[Bupleurum lycaonicum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum maddenii]]'' {{small|C.B.Clarke}} *''[[Bupleurum malconense]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum marginatum]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum marschallianum]]'' {{small|C.A.Mey.}} *''[[Bupleurum martjanovii]]'' {{small|Krylov}} *''[[Bupleurum mayeri]]'' {{small|Micevski}} *''[[Bupleurum mesatlanticum]]'' {{small|Litard. & Maire}} *''[[Bupleurum microcephalum]]'' {{small|Diels}} *''[[Bupleurum miyamorii]]'' {{small|Kitag.}} *''[[Bupleurum mongolicum]]'' {{small|V.M.Vinogr.}} *''[[Bupleurum montanum]]'' {{small|Coss. & Durieu}} *''[[Bupleurum multinerve]]'' {{small|DC.}} *''[[Bupleurum mundii]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} *''[[Bupleurum muschleri]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum nanum]]'' {{small|Poir.}} *''[[Bupleurum nematocladum]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Bupleurum nigrescens]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum nipponicum]]'' {{small|Koso-Pol.}} *''[[Bupleurum nodiflorum]]'' {{small|Sm.}} *''[[Bupleurum nordmannianum]]'' {{small|Ledeb.}} *''[[Bupleurum odontites]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum oligactis]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum orientale]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum pachnospermum]]'' {{small|Pančić}} *''[[Bupleurum pamiricum]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Bupleurum papillosum]]'' {{small|DC.}} *''[[Bupleurum pauciradiatum]]'' {{small|Fenzl ex Boiss.}} *''[[Bupleurum pendikum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum persicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum petiolulatum]]'' {{small|Franch.}} *''[[Bupleurum petraeum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum plantagineum]]'' {{small|Desf.}} *''[[Bupleurum plantaginifolium]]'' {{small|Wight}} *''[[Bupleurum polyactis]]'' {{small|Post ex Snogerup}} *''[[Bupleurum polyclonum]]'' {{small|Yin Li & S.L.Pan}} *''[[Bupleurum polyphyllum]]'' {{small|Ledeb.}} *''[[Bupleurum postii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum praealtum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum pulchellum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum qinghaiense]]'' {{small|Yin Li & J.X.Guo}} *''[[Bupleurum ramosissimum]]'' {{small|Wight & Arn.}} *''[[Bupleurum ranunculoides]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum regelii]]'' {{small|Lincz. & V.M.Vinogr.}} *''[[Bupleurum rigidum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum rischawianum]]'' {{small|Albov}} *''[[Bupleurum rockii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum rollii]]'' {{small|(Montel.) Pignatti}} *''[[Bupleurum rosulare]]'' {{small|Korovin ex Pimenov & Sdobnina}} *''[[Bupleurum rotundifolium]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum rupestre]]'' {{small|Edgew.}} *''[[Bupleurum sachalinense]]'' {{small|F.Schmidt}} *''[[Bupleurum salicifolium]]'' {{small|R.Br.}} *''[[Bupleurum schistosum]]'' {{small|Woronow}} *''[[Bupleurum scorzonerifolium]]'' {{small|Willd.}} *''[[Bupleurum semicompositum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum setaceum]]'' {{small|Fenzl}} *''[[Bupleurum shanianum]]'' {{small|X.G.Ma & X.J.He}} *''[[Bupleurum shikotanense]]'' {{small|M.Hiroe}} *''[[Bupleurum sibiricum]]'' {{small|Vest ex Spreng.}} *''[[Bupleurum sikkimensis]]'' {{small|P.K.Mukh.}} *''[[Bupleurum sintenisii]]'' {{small|Asch. & Urb. ex Huter}} *''[[Bupleurum × sitenskyi]]'' {{small|Šourková}} *''[[Bupleurum smithii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum sosnowskyi]]'' {{small|Manden.}} *''[[Bupleurum spinosum]]'' {{small|Gouan}} *''[[Bupleurum stellatum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum stenophyllum]]'' {{small|(Nakai) Kitag.}} *''[[Bupleurum stewartianum]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum subnivale]]'' {{small|(Galushko) Galushko}} *''[[Bupleurum subovatum]]'' {{small|Link ex Spreng.}} *''[[Bupleurum subspinosum]]'' {{small|Maire & Weiller}} *''[[Bupleurum subuniflorum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum sulphureum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum swatianum]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum tenuissimum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum terminum]]'' {{small|A.P.Khokhr.}} *''[[Bupleurum thianschanicum]]'' {{small|Freyn}} *''[[Bupleurum thomsonii]]'' {{small|C.B.Clarke}} *''[[Bupleurum trichopodum]]'' {{small|Boiss. & Spruner}} *''[[Bupleurum triradiatum]]'' {{small|Adams ex Hoffm.}} *''[[Bupleurum turcicum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum tuschkanczik]]'' {{small|Stepanov}} *''[[Bupleurum veronense]]'' {{small|Turra}} *''[[Bupleurum virgatum]]'' {{small|Cav.}} *''[[Bupleurum wenchuanense]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum wittmannii]]'' {{small|Steven}} *''[[Bupleurum wolffianum]]'' {{small|Bornm. ex H.Wolff}} *''[[Bupleurum woronowii]]'' {{small|Manden.}} *''[[Bupleurum yinchowense]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum yunnanense]]'' {{small|Franch.}} *''[[Bupleurum zoharii]]'' {{small|Snogerup}} {{Div col end}} ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Bupleurum}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * {{Inaturalist-таксон|82607}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Зајачко уво| ]] 2r9a8bn5a2kipio09ic66obfrmrbwzt 5603523 5603521 2026-08-03T10:23:50Z Bjankuloski06 332 5603523 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image = Bupleurum rotundifolium Llez 001.jpg |image2 = Bupleurum rotundifolium Llez 002.jpg |image2_caption = Кружнолисно зајачко уво (''Bupleurum rotundifolium'') |display_parents = 2 |taxon = Bupleurum |authority = [[Карл Линеј|L.]] |synonyms = ''Buprestis'' <small>Spreng.</small> |synonyms_ref = }} '''Зајачко уво'''<ref name="ТермПлевРаст">{{ТермПлевРаст|59}}</ref> ({{науч|Bupleurum}}) — род на бројни едногодишни и повеќегодишни голи растенија, некои од нив се локални ендемски видови растенија во [[Националниот парк Галичица]].<ref name="Micevski 1990">Micevski, Razprave IV razreda Slov. Akad. Znan. Umet. 31 (12): 181 (1990)</ref> ==Опис== Листовите им се прости, целокрајни. Брактеите им се присутни, но кај некои отсуствуваат; брактеолите секогаш им се присутни. Чашката отсуствува. Венечните ливчиња се речиси исклучиво жолти, поретко бели или црвени, а терминалниот јазиковиден дел е свртен кон внатрешноста на цветот, до средината, па дури, речиси и до основата. Плодот е јајцевиден или долгнавест, со пет не многу јасни ребра и со појасно или послабо изразени многу тесни крилца, што кај некои тие се речиси незабележливи. Површината на плодот е мазна или брадавичеста.<ref name="Micevski 1990"/> ==Видови== Заклучно со декември 2022 г. базата [[Plants of the World Online]] ги прифаќа овие видови:<ref name=POWO>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30059979-2 |title=''Bupleurum'' L. |date=2022 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|access-date=16 December 2022}}</ref> {{Div col|colwidth=21em}} *''[[Bupleurum acutifolium]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum aeneum]]'' {{small|Boiss. & A.Huet}} *''[[Bupleurum aequiradiatum]]'' {{small|(H.Wolff) Snogerup & B.Snogerup}} *''[[Bupleurum affine]]'' {{small|Sadler}} *''[[Bupleurum aira]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum aitchisonii]]'' {{small|(Boiss.) H.Wolff}} *''[[Bupleurum alatum]]'' {{small|R.H.Shan & M.L.Sheh}} *''[[Bupleurum album]]'' {{small|Maire}} *''[[Bupleurum aleppicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum alpigenum]]'' {{small|Jord. & Fourr.}} *''[[Bupleurum americanum]]'' {{small|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Bupleurum anatolicum]]'' {{small|Hub.-Mor. & Reese}} *''[[Bupleurum andhricum]]'' {{small|M.P.Nayar & R.N.Banerjee}} *''[[Bupleurum angulosum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum angustissimum]]'' {{small|(Franch.) Kitag.}} *''[[Bupleurum antonii]]'' {{small|Maire}} *''[[Bupleurum apiculatum]]'' {{small|Friv.}} *''[[Bupleurum asperuloides]]'' {{small|Heldr.}} *''[[Bupleurum atlanticum]]'' {{small|Murb.}} *''[[Bupleurum aureum]]'' {{small|Fisch. ex Hoffm.}} *''[[Bupleurum badachschanicum]]'' {{small|Lincz.}} *''[[Bupleurum baimaense]]'' {{small|X.G.Ma & X.J.He}} *''[[Bupleurum balansae]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Bupleurum baldense]]'' {{small|Turra}} *''[[Bupleurum barceloi]]'' {{small|Coss. ex Willk.}} *''[[Bupleurum benoistii]]'' {{small|Litard. & Maire}} *''[[Bupleurum bicaule]]'' {{small|Helm}} *''[[Bupleurum boissieri]]'' {{small|Post}} *''[[Bupleurum boissieuanum]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum bourgaei]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Bupleurum brachiatum]]'' {{small|K.Koch ex Boiss.}} *''[[Bupleurum brevicaule]]'' {{small|Schltdl.}} *''[[Bupleurum canaliculatum]]'' {{small|Diels}} *''[[Bupleurum candollei]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum canescens]]'' {{small|Schousb.}} *''[[Bupleurum capillare]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum cappadocicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum chaishoui]]'' {{small|R.H.Shan & M.L.Sheh}} *''[[Bupleurum chevalieri]]'' {{small|Cherm.}} *''[[Bupleurum chinense]]'' {{small|DC.}} *''[[Bupleurum citrinum]]'' {{small|Hochst.}} *''[[Bupleurum clarkeanum]]'' {{small|(H.Wolff) Nasir}} *''[[Bupleurum commelynoideum]]'' {{small|H.Boissieu}} *''[[Bupleurum commutatum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum condensatum]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum constancei]]'' {{small|Nazir}} *''[[Bupleurum contractum]]'' {{small|Korovin}} *''[[Bupleurum croceum]]'' {{small|Fenzl}} *''[[Bupleurum dalhousianum]]'' {{small|(C.B.Clarke) Koso-Pol.}} *''[[Bupleurum davisii]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum densiflorum]]'' {{small|Rupr.}} *''[[Bupleurum dianthifolium]]'' {{small|Guss.}} *''[[Bupleurum dichotomum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum dielsianum]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum distichophyllum]]'' {{small|Wight & Arn.}} *''[[Bupleurum dracaenoides]]'' {{small|Huan C.Wang, Z.R.He & H.Sun}} *''[[Bupleurum dumosum]]'' {{small|Coss. & Balansa}} *''[[Bupleurum eginense]]'' {{small|(H.Wolff) Snogerup}} *''[[Bupleurum elatum]]'' {{small|Guss.}} *''[[Bupleurum erubescens]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum euboeum]]'' {{small|Beauverd & Topali}} *''[[Bupleurum euphorbioides]]'' {{small|Nakai}} *''[[Bupleurum exaltatum]]'' {{small|M.Bieb.}} *''[[Bupleurum falcatum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum faurelii]]'' {{small|Maire}} *''[[Bupleurum ferganense]]'' {{small|Lincz.}} *''[[Bupleurum flavicans]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum flavum]]'' {{small|Forssk.}} *''[[Bupleurum flexile]]'' {{small|Bornm. & Gauba}} *''[[Bupleurum foliosum]]'' {{small|Salzm. ex DC.}} *''[[Bupleurum freitagii]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Bupleurum fruticescens]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum fruticosum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum gansuense]]'' {{small|S.L.Pan & P.S.Hsu}} *''[[Bupleurum gaudianum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum gerardi]]'' {{small|All.}} *''[[Bupleurum ghahremanii]]'' {{small|Mozaff.}} *''[[Bupleurum gibraltaricum]]'' {{small|Lam.}} *''[[Bupleurum gilanicum]]'' {{small|Mozaff.}} *''[[Bupleurum gilesii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum glumaceum]]'' {{small|Sm.}} *''[[Bupleurum gracile]]'' {{small|d'Urv.}} *''[[Bupleurum gracilipes]]'' {{small|Diels}} *''[[Bupleurum gracillimum]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Bupleurum greuteri]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum gulczense]]'' {{small|O.Fedtsch. & B.Fedtsch.}} *''[[Bupleurum gussonei]]'' {{small|(Arcang.) Snogerup & B.Snogerup}} *''[[Bupleurum hakgalense]]'' {{small|Klack.}} *''[[Bupleurum hamiltonii]]'' {{small|N.P.Balakr.}} *''[[Bupleurum handiense]]'' {{small|(Bolle) G.Kunkel}} *''[[Bupleurum haussknechtii]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum heldreichii]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum hoffmeisteri]]'' {{small|Klotzsch}} *''[[Bupleurum imaicola]]'' {{small|J.Kern.}} *''[[Bupleurum isphairamicum]]'' {{small|Pimenov}} *''[[Bupleurum jucundum]]'' {{small|Kurz}} *''[[Bupleurum kabulicum]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Bupleurum kakiskalae]]'' {{small|Greuter}} *''[[Bupleurum kaoi]]'' {{small|Liu, C.Y.Chao & Chuang}} *''[[Bupleurum karglii]]'' {{small|Vis.}} *''[[Bupleurum khasianum]]'' {{small|(Clarke) P.K.Mukh.}} *''[[Bupleurum koechelii]]'' {{small|Fenzl}} *''[[Bupleurum kohistanicum]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum komarovianum]]'' {{small|Lincz.}} *''[[Bupleurum kosopolianskyi]]'' {{small|Grossh.}} *''[[Bupleurum krylovianum]]'' {{small|Schischk.}} *''[[Bupleurum kunmingense]]'' {{small|Yin Li & S.L.Pan}} *''[[Bupleurum kurdicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum kurzii]]'' {{small|P.K.Mukh.}} *''[[Bupleurum kweichowense]]'' {{small|R.H.Shan}} *''[[Bupleurum lanceolatum]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum lancifolium]]'' {{small|Hornem.}} *''[[Bupleurum lateriflorum]]'' {{small|Coss.}} *''[[Bupleurum latissimum]]'' {{small|Nakai}} *''[[Bupleurum leucocladum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum libanoticum]]'' {{small|Boiss. & C.I.Blanche}} *''[[Bupleurum linczevskii]]'' {{small|Pimenov & Sdobnina}} *''[[Bupleurum lipskyanum]]'' {{small|(Koso-Pol.) Lincz.}} *''[[Bupleurum longeradiatum]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Bupleurum longicaule]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum longifolium]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum lophocarpum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum luxiense]]'' {{small|Yin Li & S.L.Pan}} *''[[Bupleurum lycaonicum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum maddenii]]'' {{small|C.B.Clarke}} *''[[Bupleurum malconense]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum marginatum]]'' {{small|Wall. ex DC.}} *''[[Bupleurum marschallianum]]'' {{small|C.A.Mey.}} *''[[Bupleurum martjanovii]]'' {{small|Krylov}} *''[[Bupleurum mayeri]]'' {{small|Micevski}} *''[[Bupleurum mesatlanticum]]'' {{small|Litard. & Maire}} *''[[Bupleurum microcephalum]]'' {{small|Diels}} *''[[Bupleurum miyamorii]]'' {{small|Kitag.}} *''[[Bupleurum mongolicum]]'' {{small|V.M.Vinogr.}} *''[[Bupleurum montanum]]'' {{small|Coss. & Durieu}} *''[[Bupleurum multinerve]]'' {{small|DC.}} *''[[Bupleurum mundii]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} *''[[Bupleurum muschleri]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum nanum]]'' {{small|Poir.}} *''[[Bupleurum nematocladum]]'' {{small|Rech.f.}} *''[[Bupleurum nigrescens]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum nipponicum]]'' {{small|Koso-Pol.}} *''[[Bupleurum nodiflorum]]'' {{small|Sm.}} *''[[Bupleurum nordmannianum]]'' {{small|Ledeb.}} *''[[Bupleurum odontites]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum oligactis]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum orientale]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum pachnospermum]]'' {{small|Pančić}} *''[[Bupleurum pamiricum]]'' {{small|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Bupleurum papillosum]]'' {{small|DC.}} *''[[Bupleurum pauciradiatum]]'' {{small|Fenzl ex Boiss.}} *''[[Bupleurum pendikum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum persicum]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Bupleurum petiolulatum]]'' {{small|Franch.}} *''[[Bupleurum petraeum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum plantagineum]]'' {{small|Desf.}} *''[[Bupleurum plantaginifolium]]'' {{small|Wight}} *''[[Bupleurum polyactis]]'' {{small|Post ex Snogerup}} *''[[Bupleurum polyclonum]]'' {{small|Yin Li & S.L.Pan}} *''[[Bupleurum polyphyllum]]'' {{small|Ledeb.}} *''[[Bupleurum postii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum praealtum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum pulchellum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum qinghaiense]]'' {{small|Yin Li & J.X.Guo}} *''[[Bupleurum ramosissimum]]'' {{small|Wight & Arn.}} *''[[Bupleurum ranunculoides]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum regelii]]'' {{small|Lincz. & V.M.Vinogr.}} *''[[Bupleurum rigidum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum rischawianum]]'' {{small|Albov}} *''[[Bupleurum rockii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum rollii]]'' {{small|(Montel.) Pignatti}} *''[[Bupleurum rosulare]]'' {{small|Korovin ex Pimenov & Sdobnina}} *''[[Bupleurum rotundifolium]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum rupestre]]'' {{small|Edgew.}} *''[[Bupleurum sachalinense]]'' {{small|F.Schmidt}} *''[[Bupleurum salicifolium]]'' {{small|R.Br.}} *''[[Bupleurum schistosum]]'' {{small|Woronow}} *''[[Bupleurum scorzonerifolium]]'' {{small|Willd.}} *''[[Bupleurum semicompositum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum setaceum]]'' {{small|Fenzl}} *''[[Bupleurum shanianum]]'' {{small|X.G.Ma & X.J.He}} *''[[Bupleurum shikotanense]]'' {{small|M.Hiroe}} *''[[Bupleurum sibiricum]]'' {{small|Vest ex Spreng.}} *''[[Bupleurum sikkimensis]]'' {{small|P.K.Mukh.}} *''[[Bupleurum sintenisii]]'' {{small|Asch. & Urb. ex Huter}} *''[[Bupleurum × sitenskyi]]'' {{small|Šourková}} *''[[Bupleurum smithii]]'' {{small|H.Wolff}} *''[[Bupleurum sosnowskyi]]'' {{small|Manden.}} *''[[Bupleurum spinosum]]'' {{small|Gouan}} *''[[Bupleurum stellatum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum stenophyllum]]'' {{small|(Nakai) Kitag.}} *''[[Bupleurum stewartianum]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum subnivale]]'' {{small|(Galushko) Galushko}} *''[[Bupleurum subovatum]]'' {{small|Link ex Spreng.}} *''[[Bupleurum subspinosum]]'' {{small|Maire & Weiller}} *''[[Bupleurum subuniflorum]]'' {{small|Boiss. & Heldr.}} *''[[Bupleurum sulphureum]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Bupleurum swatianum]]'' {{small|Nasir}} *''[[Bupleurum tenuissimum]]'' {{small|L.}} *''[[Bupleurum terminum]]'' {{small|A.P.Khokhr.}} *''[[Bupleurum thianschanicum]]'' {{small|Freyn}} *''[[Bupleurum thomsonii]]'' {{small|C.B.Clarke}} *''[[Bupleurum trichopodum]]'' {{small|Boiss. & Spruner}} *''[[Bupleurum triradiatum]]'' {{small|Adams ex Hoffm.}} *''[[Bupleurum turcicum]]'' {{small|Snogerup}} *''[[Bupleurum tuschkanczik]]'' {{small|Stepanov}} *''[[Bupleurum veronense]]'' {{small|Turra}} *''[[Bupleurum virgatum]]'' {{small|Cav.}} *''[[Bupleurum wenchuanense]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum wittmannii]]'' {{small|Steven}} *''[[Bupleurum wolffianum]]'' {{small|Bornm. ex H.Wolff}} *''[[Bupleurum woronowii]]'' {{small|Manden.}} *''[[Bupleurum yinchowense]]'' {{small|R.H.Shan & Y.Li}} *''[[Bupleurum yunnanense]]'' {{small|Franch.}} *''[[Bupleurum zoharii]]'' {{small|Snogerup}} {{Div col end}} ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Bupleurum}} * {{EOL}} * {{GRIN}} * {{Inaturalist-таксон|82607}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Зајачко уво| ]] d132g7wpl2m0ahltktd6eqyhfg55fuk 1 1269878 5603505 5569320 2026-08-03T10:07:58Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Bupleurum]] на [[Разговор:Зајачко уво]] 4545920 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{Вики Клуб}} fmfd2stxmmu6bqaumz8yml8bh5zjn49 0 1271788 5603185 5541178 2026-08-02T13:20:15Z 19user99 72391 #WPWPMK 5603185 wikitext text/x-wiki [[File:Hayden White 11.jpg|thumb|Насловна страница од изданието од 1556 година објавено од Џоанес Грифиус (декоративна рамка додадена подоцна). Колекција на ретки книги „Хејден Вајт“, Универзитет во Калифорнија, Санта Круз.<ref>{{cite web|title=The Hayden White Rare Book Collection|url=http://library.ucsc.edu/special-collections-exhibits|publisher=University of California, Santa Cruz|access-date=15 April 2013}}</ref>]] '''''Метаморфози''''' или '''''Преобразби''''' ({{langx|la|Metamorphōseōn librī}}) — [[Латински јазик|латинска]] наративна поема од [[Римски период|8 г. н.е.]], од римскиот поет [[Овидиј]], која се смета за негов ''магнум опус''. Сочинета од 11995 реда, 15 книги и над 250 [[мит]]ови, поемата ја раскажува историјата на светот од неговото создавање до обожението на [[Гај Јулиј Цезар|Јулиј Цезар]] во лабава митско-историска рамка. Навидум еден вид на епопеја, поемата пркоси на простата родова класификација преку употребата на различни теми и тонови. Овидиј се инспирирал од родот на поезија за метаморфоза, а некои од ''Метаморфозите'' произлегуваат од претходно толкување на истите митови; сепак, тој значително се има оддалечено од сите негови модели. Едно од највлијателните дела во западната култура, ''Метаморфозите'' служеле како инспирација на автори како [[Данте Алигиери]], [[Џовани Бокачо]], [[Џефри Чосер]] и [[Вилијам Шекспир]]. Бројни епизоди од поемата се прикажани во признати дела на вајарството, сликарството и музиката. Иако интересот за Овидиј исчезнал по [[ренесанса]]та, повторно се појавило внимание за неговата работа кон крајот на 20 век. Денес ''Метаморфозите'' продолжуваат да инспирираат и да се раскажуваат преку разни медиуми. Книгата е преведена на [[македонски јазик]]. == Поврзано == * [[Метармофози (поезија)]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Metamorphoses (Ovid)}} * {{Wikiquote-inline|Metamorphoses}} {{книга-никулец}} [[Категорија:Овидиј]] [[Категорија:Наративни поеми]] [[Категорија:CS1-одржување: друго]] 8q1g6drpmkds77sn5w07upofiml0k1o 0 1278180 5603545 5567864 2026-08-03T11:28:45Z 19user99 72391 #WPWPMK 5603545 wikitext text/x-wiki [[File:Thirroul_Beach_Motel.jpg|thumb|Мотел е мешавина од зборовите ''мотоцикл'' и ''хотел'']] '''Стопеница''' ([[Англиски јазик|англ.]] ''portmanteau'') — [[Лингвистика|лингвистички]] назив за нов збор создаден со „стопување“ (соединување) на два збора,<ref name="Garner">[https://books.google.com/books?id=FwmQpyibKkAC&lpg=PP1&pg=PA644#v=onepage&q=portmanteau&f=false Garner's Modern American Usage], str. 644.</ref> што постојат во јазикот, така што барем еден од овие зборови изгледа скратен, па дури и непрепознатлив. Англискиот поим потекнува од книгата [[Алиса во светот на огледалото]] од [[Луис Карол|Луис Керол]],<ref name="oed">portmanteau, n., Oxford English Dictionary, 3. izdanje, Oxford: Oxford University Press, 2010.</ref> и ги има своите корени во [[Француски јазик|францускиот збор]] ''portemanteau'' („закачалка“), со кој порано се нарекувал голем [[куфер]] со два одделни дела, па оттука и врската со изградба на нов збор од два постојни. == Примери == * [[Бит]] - англ. ''binary (бинарна)'' + ''digit'' (цифра) * [[Брегзит]] - англ. ''Britain'' ([[Обединето Кралство|Велика Британија]]) + ''exit'' (излез) * [[Вебинар]] - [[веб]] + [[семинар]] * [[Википедија]] - [[вики]] + [[енциклопедија]] * [[Глинокоп]] - [[глина]] + [[коп]] * [[Дигимон]] - англ. ''digital'' (дигитални) + ''monsters'' (чудовишта) * [[Драмедија]] - драма + комедија * [[Електронско писмо|Е-пошта]] - англ. ''electronical'' (електронски) + ''mail'' (пошта) * [[Информатика]] - информации + автоматика * [[Интернет]] - англ. ''international'' (меѓународна) + ''network (''мрежа) * [[Интерпол]] - англ. ''international'' (меѓународна) + ''police'' (полиција) * [[Киборг]] - кибернетика + организам * [[Лигер]] - англ. ''lion'' ([[лав]]) + ''tiger'' ([[тигар]] ) * [[Модем]] - модулатор + демодулатор * [[Мопед]] - мотор + педала * [[Мотел]] - [[мотоцикл]] + [[хотел]] * [[Напалм]] - нафетска киселина + палмитинска киселина * [[Пиксел]] - англ. ''picture'' (слика) + елемент * [[Покемон]] - англ. ''pocket'' (џеб) + ''monsters'' (чудовишта) * [[Смог]] - англ. ''smoke'' (чад) + ''fog'' (магла) * [[Термистор]] - англ. ''thermal'' (топлотен) + ''resistor'' (отпорник) * [[Тигон]] - англ. ''tiger'' (тигар) + ''lion'' (лав) * [[Чизбургер]] - англ. ''cheese'' (сирење) + ''hamburger'' (хамбургер) ==Поврзано== * [[Застареница]] * [[Преведеница]] * [[Новотвореница]] * [[Ретроним]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Семантика]] [[Категорија:Лингвистика]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] c8bbeq3sfp14ctr49qszqndhejhp3fe 0 1297651 5603306 5422189 2026-08-02T18:13:51Z SpectralWiz 106165 5603306 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина | name = Карталдаг | native_name = Αετοβούνι | native_name_lang = el | photo = | photo_caption = | elevation_m = 1.264 | elevation_ref = | prominence_m = | prominence_ref= | range = | location = [[Кожанско]], [[Егејска Македонија]] |ap = | range_coordinates = | label_position = | coordinates = {{coord|40.3935|40.3935|type:mountain_region:GR_scale:100000|display=inline,title}} | coordinates_ref = | topo = | type = | age = | embedded = <mapframe latitude="40.393561" longitude="21.721945" zoom="8" width="280" height="280" align="center"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "triangle", "marker-size": "medium", "marker-color": "#B80000" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 21.721773, 40.389816 ] } } ] } </mapframe> }} '''Карталдаг''' или '''Карталташ''' ({{langx|el|Αετοβούνι}}, ''Аетовуни'', старо ''Καρτάλ Νταγ'', ''Καρτάλ Τάς'') — [[планина]] во [[Кожанско]], [[Егејска Македонија]]. Претставува дел од планината [[Сињак]]..<ref name="Незис 361">{{Незис|2|361}}</ref> == Опис == Планината има издолжен облик и се наоѓа во средишниот дел на Кожанско, на северозапад од градот [[Кожани]]. На запад се одвоена од главниот дел на Сињак со седлото Рахи (940&nbsp;м), каде започнуват реките Пикровеница и Клисура. На исток завршува во котлината [[Сариѓол (област)|Сариѓол]] (Кајларско Поле). На старите карти од 1911 и 1913 г. дел од планината е наречен [[Карајанија]] според малата област, а подоцна се покажува како дел од Сињак.<ref name="Незис 361"/> ''Карталдаг'' и ''Аетовуни'' значат ''Орлова Планина'' на турски и грчки, а ''Карталташ'' на турски значи ''Орлов Камен''. Карпите се [[доломит]]ни [[варовник|варовници]].<ref name="Незис 361"/> Врвот се искачува од селото [[Димирџилер]] (930&nbsp;м) за околу час и половина.<ref name="Незис 362">{{Незис|2|362}}</ref> {| class="wikitable sortable" width="auto" |+ Врвови ! Име !! Грчки !! Висина (м) !! Местоположба |- || Карталдаг, Карталташ, Аетовуни || Αετοβούνι, Καρτάλ Νταγ, Καρτάλ Τάς || 1.264<ref name="Незис 361"/> || во И дел, И над [[Димирџилер]] |- || Карталдаг, Аеторахи || Αετορράχη, Καρτάλ Νταγ || 1.120<ref name="Незис 361"/> || |- || Амасбаси || Αμάσμαση, Αμάσμπασι || 1.237<ref name="Незис 361"/> || во С дел, И над [[Курџево]] |- || Авго || Αυγό || 1.092<ref name="Незис 361"/> || |- || Веланидија, Караџилар, Караџилар Тепеси || Βελανιδιά, Καραζιλάρ, Καραξιλάρ Τεπεσί|| 1.121<ref name="Незис 361"/> || |- || Дермеџиташ, Дијиталбаш, Врахос || Βράχος, Ντεμερτζή Τας, Ντιγίταλ Μπας || 1.089<ref name="Незис 361"/> || во С дел, ЈЗ над [[Липинци]] |- || Јапе, Кастро|| Κάστρο, Γιαπέ || 1.020<ref name="Незис 361"/> || во И дел, И над [[Врдомици]] |- || Артиптепе, Кедрона || Κέδρωμα, Αρτίπ Τεπέ|| 1.002<ref name="Незис 361"/> || во Ј дел, СЗ над [[Кало Обаси]] и СИ над [[Сариханлар]] |- || Кокинорахи || Κοκκινορράχη || 1.003<ref name="Незис 361"/> || во Ј дел, З над [[Деинли]] |- || Куцекурбас, Корифи || Κορυφή, Κουτσεκουρμπάς || 1.120<ref name="Незис 361"/> || во С дел, Ј над [[Липинци]] |- || Куруба, Курубаси || Κουρούμπα, Κουρούμπασι || 1.257<ref name="Незис 361"/> || во С дел, СИ над [[Курџево]] |- || Краник, Кранија || Κρανιά, Κρανίκ || 1.023<ref name="Незис 361"/> || во И дел |- || Дураслар, Магула || Μαγούλα, Ντουρασλάρ || 1.102<ref name="Незис 361"/> || во Ј дел, С над [[Деинли]] |- || Некро Кефали || Νεκρό Κεφάλι || 1.048<ref name="Незис 361"/> || во средниот дел |- || Петрорахи || Πετρορράχη || 1.000<ref name="Незис 361"/> || |- || Бујук Дурун, Статмос || Σταθμός, Μπουγιούκ Ντουρούν || 1.023<ref name="Незис 361"/> || во Ј дел, СЗ над [[Деинли]] |- || Ипсома Кароглу, Курија Сидирас || Ύψωμα Καρόγλου, Κουριά Σιδηράς || 1.045<ref name="Незис 361"/> || во З дел, З над [[Димирџилер]] |- || Кавак, Агиос Јоанис || Άγιος Ιωάννης, Καβάκ || 848<ref name="Незис 361"/> || во ЈИ дел, С над [[Ќучук Матли]] |- || Агиос Маркос || Άγιος Μάρκος || 842<ref name="Незис 361"/> || во СИ дел, ЈЗ над [[Бошовци]] |- || Карталтепе, Аеторахи || Αετόρραχη || 813<ref name="Незис 361"/> || во ЈИ дел, З над [[Исламли]] |- || Врахос || Βράχος || 963<ref name="Незис 361"/> || во И дел, СЗ над [[Караагач]] |- || Итија || Ιτιά || 855<ref name="Незис 361"/> || во ЈИ дел, СЗ над [[Исламли]] |- || Кастро, Коџа Кале || Κάστρο, Κοτζά Καλέ || 860<ref name="Незис 361"/> || во СИ дел, Ј над [[Бошовци]] |- || Карадаг, Мавровуни || Μαυροβούνι, Καρά Νταγ || 885<ref name="Незис 361"/> || во ЈИ дел, С над [[Исламли]] |- || Карагач, Сивритепе, Маврохома || Μαυρόχωμα, Καραγάτς, Σιβρί Τεπέ|| 845<ref name="Незис 361"/> || во И дел, ЈИ над [[Караагач]] |- || Микри Петра, Микро Кури || Μικρή Πέτρα, Μικρό Κουρί || 982<ref name="Незис 361"/> || во СЗ дел |- || Ментешлидаг, Мосхула || Μοσχούλα, Μεντεσλή Νταγ || 822<ref name="Незис 361"/> || |- || Генџик, Ренџик, Палеохори || Παλαιοχώρι, Γεντζίκ, Ρεντζίκ|| 920<ref name="Незис 361"/> || |- || Тураслар, Тураслар Тузу, Пердика || Περδικιά, Τουρασλάρ, Τορασλάρ Τουζού || 923<ref name="Незис 361"/> || во средниот дел |- || Крантепе, Кран Лофос, Петровуно || Πετρόβουνο, Κράν Τεπέ, Κραν Λόφος|| 909<ref name="Незис 361"/> || во средниот дел, С од [[Калбуџилар]] |- || Далу Ѓуне, Далу Ѓоне, Просилио || Προσήλιο, Νταλού Γκιουνέ, Νταλού Γκιονέ || 983<ref name="Незис 361"/> || во СИ дел, СИ над [[Врдомици]] |- || Профитис Илијас || Προφήτης Ηλίας || 940<ref name="Незис 361"/> || во С дел |- || Сивритепе, Скопос || Σκοπός, Σιβρί Τεπέ || 919<ref name="Незис 361"/> || во ЈИ дел, СЗ над [[Кила]] |- || Скирка, Спилија || Σπηλιά, Σκίρκα || 846 - 807<ref name="Незис 361"/> || во СЗ дел, ЈЗ над [[Липинци]] |- |} == Поврзано == * [[Сињак]] * [[Карајанија]] == Наводи == {{наводи}} {{Планини во Егејска Македонија}} [[Категорија:Планини во Егејска Македонија]] [[Категорија:Кожани]] cscm1y5brh5mdki6tq6z6us0cqd8moa 0 1300268 5603546 5586387 2026-08-03T11:41:57Z P.Nedelkovski 47736 5603546 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Обичен здрал | image = Erodium cicutarium whole plant.jpg | image_caption = | genus = Erodium | species = cicutarium | authority = ([[Карл Линеј|L.]]) [[Шарл Луј Лертје де Брител|L'Hér.]], 1789 | synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite POWO |id=372219-1 |title=''Erodium cicutarium'' (L.) L'Hér. |access-date=18 септември 2024}}</ref> | synonyms = {{Species list | Geranium cicutarium | L. (1753) }} }} '''Обичен здрал''' или '''обична жива трева'''<ref name="ТермПлевРаст">{{ТермПлевРаст|57}}</ref> ({{науч|Erodium cicutarium}}) — [[Едногодишно растение|едногодишно]] растение – или во топла клима, [[Двегодишно растение|двегодишно]] – член на фамилијата [[Здравци|Geraniaceae]] на [[Скриеносеменици|скриеносемените растенија]]. Настанато е во [[Макаронезија]], умерена Евроазија и северна и североисточна Африка,<ref name="POWO_372219-1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:372219-1|title=''Erodium cicutarium'' (L.) L'Hér.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=2019-04-03}}</ref> исто така беше воведено во Северна Америка во осумнаесеттиот век,<ref>{{Наведено списание|last=Philip Stott, Scott Mensing & Roger Byrne|year=1998|title=Pre-mission invasion of ''Erodium cicutarium'' in California|journal=Journal of Biogeography|volume=25|issue=4|pages=757–762|doi=10.1046/j.1365-2699.1998.2540757.x}}</ref> каде што оттогаш стана одомаќинет, особено во [[Пустина|пустините]] и сувите пасишта на југозападниот дел на Соединетите Американски Држави.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Nancy E. Stamp|year=1984|title=Self-burial behaviour of ''Erodium cicutarium'' seeds|journal=[[Journal of Ecology]]|volume=72|issue=2|pages=611–620|doi=10.2307/2260070|jstor=2260070}}</ref> [[Податотека:Illustration Erodium cicutarium0.jpg|мини|Илустрација на обичен здрал]] == Дистрибуција и екологија == Растението е широко распространето низ Северна Америка. Расте како годишно во северната половина на континентот. Во јужните области на Северна Америка, растението има тенденција да расте како двегодишно со исправена навика и со многу поголеми лисја, цвеќиња и плодови. Цвета од мај до август. Обичниот здрал може да се најде на голи, песочни, тревни места и во внатрешноста и околу бреговите. Тоа е прехранбено растение за ларвите на [[Кафеав аргус|кафеавата пеперутка аргус]]. Семето на овој едногодишник е вид кој го собираат различни видови [[мравка жетварка|мравки жетвари]].<ref>{{Наведено списание|last=G. D. Harmon & N. E. Stamp|year=1992|title=Effects of postdispersal seed predation on spatial inequality and size variability in an annual plant, ''Erodium cicutarium'' (Geraniaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=79|issue=3|pages=300–305|doi=10.2307/2445019|jstor=2445019}}</ref> == Опис == Тоа е влакнесто, лепливо едногодишно. Стеблата носат светло розови цветови, кои често имаат темни дамки на основите. Цветовите се наредени во лабава група и имаат десет филаменти - од кои пет се плодни - и пет стилови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Erodium&Species=cicutarium|title=''Erodium cicutarium'', redstem stork's bill, common stork's bill|last=David Giblin|work=WTU Herbarium Image Collection|publisher=[[Burke Museum of Natural History and Culture]]|accessdate=October 29, 2013}}</ref> Листовите се шилести со влакнести стебла.<ref name=":2">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/244766414|title=Edible Wild Plants: A North American Field Guide to Over 200 Natural Foods|last=Elias|first=Thomas S.|last2=Dykeman|first2=Peter A.|publisher=[[Sterling Publishing|Sterling]]|year=2009|isbn=978-1-4027-6715-9|location=New York|pages=109|oclc=244766414|orig-year=1982}}</ref> Долгата мешунка, обликувана како обичен здрал, се отвора во спирала кога созрева, испраќајќи ги семките (кои имаат долги опашки наречени тенди) во воздухот. Расејување на семето ''Семето Erodium cicutarium'' користи механизми за самораспространување за да се рашири подалеку од мајчиното растение и исто така да достигне добро место на 'ртење за да ја зголеми кондицијата. Двете техники што ги користи ''Erodium'' се експлозивно распрскување, кое лансира семиња со складирање на еластична енергија, и дисперзија со самозакопување, каде што семето на ''Erodium'' се движат низ почвата со помош на промена на обликот со хигроскопско придвижување.<ref>{{Наведено списание|last=Dumais|first=Jacques|last2=Hotton|first2=Scott|last3=Evangelista|first3=Dennis|date=2011-02-15|title=The mechanics of explosive dispersal and self-burial in the seeds of the filaree, Erodium cicutarium (Geraniaceae)|journal=Journal of Experimental Biology|language=en|volume=214|issue=4|pages=521–529|doi=10.1242/jeb.050567|issn=0022-0949|pmid=21270299|doi-access=free}}</ref> ==== Експлозивно расејување ==== По цветањето, петте плодови на овошјето на ''Erodium'' и плевата, кои се додатоци на плодовитре слични на влакна, се спојуваат и прераснуваат во форма на ’рбет. Како што се сушат плодовите, дехидратацијата создава напнатост и се развива еластична енергија во тенките. Обликот на тенките се менува од прави во спирален, предизвикувајќи тие експлозивно да ги одвојуваат семињата подалеку од мајчините растенија.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Stamp|first=N. E.|date=1989|title=Seed Dispersal of Four Sympatric Grassland Annual Species of Erodium|journal=Journal of Ecology|volume=77|issue=4|pages=1005–1020|doi=10.2307/2260819|issn=0022-0477|jstor=2260819}}</ref> За време на распрснувањето, механичката енергија складирана во специјализирани ткива се пренесува на семињата за да се зголеми нивната кинетичка и потенцијална енергија. Капацитетот за складирање на енергија на семето се одредува според нивото на хидратација, што укажува на улогата на тургорскиот притисок во механизмот за распрснување на експлозивните.<ref>{{Наведено списание|last=Hayashi|first=Marika|last2=Feilich|first2=Kara L.|last3=Ellerby|first3=David J.|date=2009|title=The mechanics of explosive seed dispersal in orange jewelweed (Impatiens capensis)|journal=Journal of Experimental Botany|volume=60|issue=7|pages=2045–2053|doi=10.1093/jxb/erp070|issn=1460-2431|pmc=2682495|pmid=19321647}}</ref> ==== Предности ==== Предностите на експлозивното расејување и самозакопувањето се да се донесат зрелите семиња на E.cicutarium брзо на земја во текот на најповолниот период за закопување со хигроскопски механизми, со што се зголемува кондицијата. == Употреба == Младите листови се јадат сурови или варени.<ref name=":2">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/244766414|title=Edible Wild Plants: A North American Field Guide to Over 200 Natural Foods|last=Elias|first=Thomas S.|last2=Dykeman|first2=Peter A.|publisher=[[Sterling Publishing|Sterling]]|year=2009|isbn=978-1-4027-6715-9|location=New York|pages=109|oclc=244766414|orig-year=1982}}</ref> Наводно, целото растение може да се јаде со вкус сличен на остар магдонос ако се бере младо. Според Џон Ловеловата ''Медени растенија на Северна Америка'' (1926), „розовите цветови се вреден извор на мед (нектар), а исто така обезбедуваат многу полен“.<ref>{{Наведена книга|title=Honey Plants of North America|last=John H. Lovell|year=1926}}</ref> Кај народот Зуни, [[Лапа|облога]] од џвакан корен се нанесува на рани и осип и се зема [[попареница|инфузија]] од коренот за болки во стомакот.<ref>{{Наведено списание|last=Scott Camazine & Robert A. Bye|year=1980|title=A study of the medical ethnobotany of the Zuni Indians of New Mexico|journal=[[Journal of Ethnopharmacology]]|volume=2|issue=4|pages=365–388|doi=10.1016/S0378-8741(80)81017-8|pmid=6893476}}</ref> === Исхрана === Здрелото е 90,6% вода, 7,9% [[јаглехидрат]]и, 0,6% белковини, 3% [[прехранбени влакна]], 0,8% пепел и 0,1% масти.<ref>{{Наведено списание|last=Cohen|first=Shabtai|last2=Koltai|first2=Hinanit|last3=Selvaraj|first3=Gopinath|last4=Mazuz|first4=Moran|last5=Segoli|first5=Moran|last6=Bustan|first6=Amnon|last7=Guy|first7=Ofer|date=August 20, 2020|title=Assessment of the Nutritional and Medicinal Potential of Tubers from Hairy Stork's-Bill (Erodium crassifolium L 'Hér), a Wild Plant Species Inhabiting Arid Southeast Mediterranean Regions|journal=Plants|volume=9|issue=9|pages=1069|doi=10.3390/plants9091069|pmc=7570100|pmid=32825348|doi-access=free}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?15670 GRIN-Global Web v 1.9.6.2: ''Erodium cicutarium''] — ''дистрибуција + таксономија'' . {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Јадливи растенија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] 9xoint5rpop8flmdmazzsjfkemp2tn2 0 1300294 5603443 5559148 2026-08-03T07:47:42Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: роден → домороден (2) 5603443 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Pastinaca_sativa_MHNT.BOT.2004.0.jpg|мини|Овошје и семиња на ''Pastinaca sativa'']] [[Податотека:Parsnip_flowering_second_year,_June_2016.jpg|десно|мини| Цветен пашканат, втора година]] '''Пашканат''' (''[[Научно име|научно име:]] Pastinаca sativa'') — коренест [[зеленчук]] тесно поврзан со [[морков]]от и [[магдонос]]от, сите припаѓаат на семејството на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] [[Штитоцветни|Apiаceae]]. Тоа е [[двегодишно растение]] кое вообичаено се одгледува секоја година. Неговиот долг корен има боја како на кожа и месо, оставен во земјата да созрее, станува посладок по вкус по зимските [[Слана|мразови]]. Во првата сезона на растење, растението има розета од шипки, среднозелени лисја. Ако не е собран, во втората сезона на растење произведува цветно стебло на врвот со чадор од мали жолти цветови, подоцна произведувајќи бледокафеави, рамни крилести семиња. Во тоа време, стеблото станало дрвенесто, а коренот не може да се јаде. Пашканатот потекнува од [[Евроазија]]; се користел како зеленчук уште од [[антика]]та и бил одгледуван од [[Римски период|Римјаните]], иако во тогашната литература постои одредена конфузија помеѓу пашканатот и морковот. Се користел како засладувач пред доаѓањето на шеќерот од [[Сахароза|трска]] во Европа. Пашканатот обично се готви, но може да се јаде и жив. Има сладок вкус, но не како морковите; богат е со [[витамин]]и, [[антиоксиданси]] и [[Прехранбен минерал|минерали]] (особено [[калиум]]); а исто така содржи и растворливи и нерастворливи [[Прехранбени влакна|диететски влакна]]. Најдобро се одгледува во почва длабока без камења. Растението е нападнато од моркова мушичка и други инсекти кои му наштетуваат, како и од вируси и габични заболувања, од кои ракот е најсериозен. Ракувањето со стеблата и зеленилото може да предизвика осип на кожата ако кожата е изложена на сончева светлина по ракувањето. == Опис == Пашканатот е двегодишно растение со розета од грубо влакнести лисја кои имаат лут мирис кога се дробат. Пашканатот се одгледува поради нивните месести, кожно обоени корени. Корените се генерално мазни, иако понекогаш се формираат странични корени. Повеќето од нив се цилиндрични, но некои сорти имаат луковична форма, која генерално е наклонета на преработувачите на храна бидејќи е поотпорна на кршење. [[Меристем|Апикалниот меристем]] на растението произведува розета од шилести листови, секоја со неколку пара летоци со забни рабови. Долните листови имаат кратки стебла, горните се без стебло, а крајните листови имаат три лобуси. Листовите се шилести со широки, овални, понекогаш лобуси летоци со забни рабови; тие растат до 40 см долго. Петиолите се жлебови и имаат обвивкани основи. Цветното [[стебло]] се развива во втората година и може да порасне до повеќе од 150 см високо. Влакнесто е, жлебно, шупливо (освен кај јазлите) и ретко разгрането. Има неколку листови без стебленце, еднослојни листови со димензии од 5 до 10 см долги кои се наредени во спротивни парови. Жолтите цветови се во лабав, сложен чадор со димензии од 10 до 20 см во пречник. Присутни се шест до 25 прави педисели, секој со големина од 2 до 5 см кои ги потпираат чадорите (секундарни чадори). Чадорите и чадорите обично немаат горни или долни градници. Цветовите имаат ситни [[Чашкино ливче|сепали]] или пак недостигаат целосно, и се мерат околу 3.5 мм. Тие се состојат од пет жолти ливчиња кои се свиткани навнатре, пет [[Прашник|стомаци]] и еден [[Толчник (ботаника)|пестик]]. Плодовите или шизокарпите се овални и рамни, со тесни крилја и кратки, распространети [[Толчник (ботаника)|стилови]]. Тие се обоени од слама до светло кафена боја, и мерка од 4 до 8 мм долги. И покрај малите [[Морфологија (биологија)|морфолошки]] разлики меѓу двете, дивиот пашканат е ист [[таксон]] како култивираната верзија, и двата лесно вкрстено се опрашуваат. == Историја == Како и морковите, пашканатот потекнува од Евроазија и таму се јаде уште од античко време. Зохари и Хопф забележуваат дека археолошките докази за одгледувањето на пашканатот се „сè уште прилично ограничени“ и дека грчките и римските литературни извори се главен извор за неговата рана употреба. Тие предупредуваат дека „има некои потешкотии во разликувањето помеѓу пашканатот и [[морков]]от (кои, во римско време, биле бели или виолетови) во класичните натписи бидејќи и двата зеленчука се чини дека биле наречени ''pastinaca'' на [[Латински јазик|латински]], но сепак се чини дека секој зеленчук добро се одгледува во римско време“. Пашканатот бил многу ценет, а императорот [[Тибериј]] прифатил дел од данокот што Германија му плаќала на Рим во форма на пашканат. Во Европа, зеленчукот се користел како извор на шеќер пред да бидат достапни шеќерите од трска и [[Шеќерна репка|репка]].<ref name="Montana">{{Наведена мрежна страница|url=http://townesharvest.montana.edu/documents/Parsnips.pdf|title=The Parsnip|work=Towne's Harvest Garden|publisher=Montana State University|accessdate=2013-03-30}}</ref> Како ''pastinache comuni'', „обичната“ ''pastinaca'' фигурира во долгата листа на јадења во кои уживаат [[Милано|Миланезите]] дадена од Бонвесин да ла Рива во неговите „Милански чуда“ (1288).<ref>Noted by John Dickie, ''Delizia! ''</ref> Ова растение било внесено во Северна Америка истовремено од француските колонисти во Канада и Британците во [[Тринаесет колонии|Тринаесетте колонии]] за употреба како корен зеленчук, но во средината на 19 век, како главен извор на скроб бил заменет со [[компир]]от и следствено било помалку широко култивиран.<ref>{{Наведено списание|last=McNeill, William H|year=1999|title=How the Potato Changed the World's History|journal=Social Research|volume=66|issue=1|pages=67–83|jstor=40971302|pmid=22416329}}</ref> {{Rp|224}} Во 1859 година, нова сорта наречена „Студент“ била развиена од Џејмс Бакман на Кралскиот земјоделски колеџ во [[Англија]]. Тој ги прекрстил култивираните растенија со диви животни, со цел да покаже како домашните растенија може да се подобрат со селективно одгледување. Овој експеримент бил толку успешен што „Студент“ станал главна сорта во одгледувањето кон крајот на 19 век. == Таксономија == [[Податотека:Pastinaca_sativa_Sturm28.jpg|мини|Илустрација од ''Deutschlands Flora во Abbildungen'' на Јохан Георг Штурм од 1796 година]] ''Pastinaca sativa'' првпат официјално била опишана од [[Карл Линеј|Каролус Линеј]] во неговото дело ''Species Plantarum'' од 1753 година. Во својата [[Таксономија|таксономска]] историја имал стекнато неколку [[Синоним (таксономија)|синоними]]: * ''Pastinaca fleischmannii Хладник, екс Д.Диетрих''. * ''Pastinaca opaca'' Берн. екс Хорнем. * ''Pastinaca pratensis'' (Перс.) Х.Март. * Pastinaca sylvestris Мил. * ''Pastinaca teretiuscula'' Боис. * ''Pastinaca umbrosa'' Стивен, поранешен ДЦ. * ''Pastinaca urens'' Рекиен. екс Годрон. Неколку видови од други родови ( ''[[Копар|Anethum]]'', ''Elaphoboscum'', ''Peucedanum'', ''Selinum'' ) се исто така синоним за името ''Pastinaca sativa'' .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2403590|title=Pastinaca sativa L.|date=2013|work=The Plant List|accessdate=11 October 2018}}</ref> Како и повеќето растенија од земјоделско значење, неколку [[подвид]]ови и сорти на P.sativa се опишани, но тие главно повеќе не се препознаваат како независни таксони, туку како морфолошки варијации на истиот таксон. {{Rp|218}} * ''Pastinaca sativa'' subsp. ''divaricata'' (Десфонтен) Руи и Ками * ''Pastinaca sativa'' subsp. ''pratensis'' (перс.) Челаковски. * ''Pastinaca sativa'' subsp. ''sylvestris'' (Мил.) Руи и Ками * ''Pastinaca sativa'' subsp. ''umbrosa'' (Стивен, поранешен ДЦ. ) Бондар. екс О.Н.Коровина * ''Pastinaca sativa'' subsp. ''urens'' (Req. ex Godr.) Челак. * ''Pastinaca sativa'' var. brevis Алеф. * ''Pastinaca sativa'' var. ''edulis'' ДЦ. * ''Pastinaca sativa'' var. ''hortensis'' Ерхарт екс Хофман * ''Pastinaca sativa'' var''. longa'' Алеф. * ''Pastinaca sativa'' var. ''pratensis'' Pers. * ''Pastinaca sativa'' var. ''siamensis'' Роемер & Шултес екс Алеф. Во Евроазија, некои власти прават разлика помеѓу култивирани и диви верзии на пашканат со користење на подвидови P. s. sylvestris за второто, или дури и подигање на статус на вид како ''Pastinaca sylvestris'' . Во Европа, различни подвидови се именувани врз основа на одлики како што се влакнетоста на листовите, степенот до кој стеблата се под агол или заоблени и големината и обликот на крајниот чадор. == Користење == [[Податотека:Parsnip_with_honey_and_mustard.JPG|десно|мини| Пашканат приготвен со мед и сенф]] Пашканатот наликува на морков и може да се користи на слични начини, но има посладок вкус, особено кога се готви.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://health.howstuffworks.com/wellness/food-nutrition/natural-foods/natural-weight-loss-food-parsnips-ga.htm|title=Parsnips: Natural Weight-Loss Foods|last=Alleman|first=Gayle Povis|last2=Webb, Denise|date=2006-04-18|work=Discovery Health|publisher=Publications International|accessdate=2011-03-10|last3=Smith, Susan Male}}</ref> Тие можат да се печат, варат, ппасираат, печат, пржат, на скара или пареа. Кога се користат во чорби, [[Супа|супи]] и тепсија, тие даваат богат вкус.<ref name="Montana"/> Во некои случаи, пашканатот се вари и цврстите делови се отстрануваат од супата или чорбата, оставајќи зад себе посуптилен вкус од целиот корен и [[скроб]] за да се згусне садот. Печениот пашканат се смета за суштински дел од божиќната вечера во некои делови од англиското говорно подрачје и често се појавува во традиционалното неделно печење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cookstr.com/recipes/christmas-vegetables|title=Christmas vegetables|last=Oliver,Jamie|publisher=JamieOliver.com|accessdate=2013-03-30|archive-date=2013-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130305162025/http://www.cookstr.com/recipes/christmas-vegetables|url-status=dead}}</ref> Пашканатот, исто така, може да се пржи или ситно да се исече за да бидат крцкави. Од нив може да се направи вино со вкус сличен на Мадејра. Во [[Римски период|римско]] време, се верувало дека пашканатот е афродизијак. Сепак, пашканатот не се појавува во современото италијанско готвење. Наместо тоа, тие се хранат со свињи, особено со оние кои се одгледуваат за правење шунка од Парма.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eattheseasons.com/Archive/parsnips.htm|title=Eat parsnips|last=Eat the seasons|accessdate=2015-11-21|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304131242/http://www.eattheseasons.com/Archive/parsnips.htm|url-status=dead}}</ref> == Хранливи материи == Типичен пашканат од 100г. обезбедува 314 килоџули (75 килокалории) енергија од храна. Повеќето сорти на пашканат се состојат од околу 80% вода, 5% [[шеќер]], 1% белковини, 0,3% масти и 5% [[прехранбени влакна]]. Пашканатот е богат со витамини и минерали, а особено е богат со калиум со 375&nbsp;mg на 100г. Присутни се неколку витамини од Б-групата, но нивото на витамин Ц се намалува при готвењето. Со оглед на тоа што повеќето витамини и минерали се наоѓаат блиску до кожата, многу од нив ќе бидат изгубени освен ако коренот не е ситно излупен или целосно зготвен. За време на ладното време, дел од скробот се претвора во шеќер и коренот има посладок вкус.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.selfsufficientish.com/parsnip.htm|title=Parsnips ''Pastinaca sativa''|last=Hamilton, Dave|last2=Hamilton, Andy|work=Selfsufficientish|accessdate=2013-04-02}}</ref> Конзумирање на пашканат има потенцијални здравствени придобивки. Тие содржат [[антиоксиданси]] како што се [[фалкаринол]], фалкариндиол, панаксидиол и метил-фалкариндиол, кои потенцијално можат да имаат антиканцерогени, антиинфламаторни и антигабични својства.<ref>{{Наведено списание|last=Christensen|first=LP|date=2011|title=Aliphatic C(17)-polyacetylenes of the falcarinol type as potential health promoting compounds in food plants of the Apiaceae family|journal=Recent Patents on Food, Nutrition & Agriculture|volume=3|issue=1|pages=64–77|doi=10.2174/2212798411103010064|pmid=21114468}}</ref> Диететските влакна во пашканатот се делумно од растворливиот и делумно нерастворливиот тип и се состојат од [[целулоза]], хемицелулоза и лигнин. Високата содржина на влакна во пашканатот може да помогне да се спречи [[Опстипација|запек]] и да се намали нивото на холестерол во крвта.<ref>{{Наведено списание|last=Siddiqui, I. R.|year=1989|title=Studies on vegetables: fiber content and chemical composition of ethanol-insoluble and -soluble residues|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume=37|issue=3|pages=647–650|doi=10.1021/jf00087a015}}</ref> == Етимологија == [[Етимологија]]та на генеричкото име ''Pastinaca'' не е позната со сигурност, но веројатно е изведена или од [[Латински јазик|латинскиот]] збор ''pastino'', што значи „да се подготви теренот за садење на винова лоза“ или од ''pastus'', што значи „храна“. Специфичниот епитет sativa значи „посеан“. Додека народната етимологија понекогаш претпоставува дека името е мешавина од [[магдонос]] и репка, тоа всушност потекнува од [[Средноанглиски јазик|средноанглискиот]] ''pasnepe'', промена (под влијание на ''nep'', репка) на [[Старофранцуски јазик|старофранцускиот]] ''pasnaie'' (сега [[:fr:Panais|''panais'']] ) од латинскиот ''[[wiktionary:pastinum|pastinum]],'' вид на виљушка. Завршувањето на зборот е сменето во ''-nip'' по аналогија со репка бидејќи погрешно се претпоставувало дека е еден вид репка.<ref>{{Наведено списание|year=1884|title=Historical Jottings on Vegetables: The Celery and the Parsnip|url=https://books.google.com/books?id=lP9IAAAAYAAJ&pg=PA282|journal=Journal of Horticulture and Practical Gardening|volume=8|page=282}}</ref> == Одгледување == Дивиот пашканат од кој што се изведени современите култивирани сорти е растение на суви груби пасишта и отпадни места, особено на креда и [[Варовник|варовнички]] почви. Семето од пашканат значително се влошува во одржливоста ако се чува долго. Семињата обично се садат во рана пролет, веднаш штом земјата може да се обработи до добра наваленост, во положбата каде што треба да растат растенијата. Растенијата што растат се разредуваат и се чуваат без плевел. Бербата започнува во доцна есен после првиот [[Слана|мраз]] и продолжува во текот на зимата. Редовите може да бидат покриени со слама за да се овозможи подигање на родот за време на ладно време. Ниските температури на почвата предизвикуваат некои од скробовите што се складирани во корените да се претворат во шеќери, давајќи им посладок вкус. === Проблеми со одгледување === Листовите од пашканатот понекогаш се тунелирани од [[Ларва|ларвите]] на мувата целер (''Euleia heraclei''). Помеѓу горните и долните површини на листовите се забележуваат неправилни, бледо кафеави премини. Ефектите се најсериозни за младите растенија, бидејќи цели лисја може да се збрчкаат и да умрат. Третманот е со отстранување на засегнатите ливчиња или цели лисја или со хемиски средства. Културата може да биде нападната од ларви на морковата мушичка (''Chamaepsila rosae''). Овој штетник се храни со надворешните слоеви на коренот, пробивајќи се внатре подоцна во сезоната. Садниците може да бидат убиени додека поголемите корени се расипуваат. Направената штета обезбедува влезна точка за габични гнили и рак. Мувата ја привлекува мирисот на помодреното ткиво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gardenorganic.org.uk/factsheets/pc17.php|title=Carrot fly|work=Garden Organic|publisher=Henry Doubleday Research Association|accessdate=2013-03-29|archive-date=2013-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20130126205355/http://gardenorganic.org.uk/factsheets/pc17.php|url-status=dead}}</ref> Пашканатот се користи како прехранбено растение од ларвите на некои видови на [[Пеперуги|лепидоптера]], вклучувајќи го магдоносот ластовица (''Papilio polyxenes''), обичниот брз молец (''Korscheltellus lupulina''), градинарскиот молец (''Euxoa nigricans'') и молецот дух (''Hepialus''). Ларвите на пашканатот молец (''Depressaria radiella''), кој е домороден во Европа и случајно воведен во Северна Америка во средината на 1800-тите, ги градат своите мрежи на чадорите, хранејќи се со цвеќиња и делумно развиени семиња. Рак од пашканат е сериозна болест на оваа култура. Околу круната и рамената на коренот се појавуваат црни или портокалово-кафени дамки придружени со пукање и стврднување на месото. Најверојатно е да се појави кога семето се сее во ладна, влажна почва, pH вредноста на почвата е премногу ниска или корените се веќе оштетени од ларвите на морковите мушички.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.which.co.uk/documents/pdf/parsnip-canker-153659.pdf|title=How to deal with parsnip canker|date=2012-08-01|work=Which? Gardening factsheet|series=Pests and diseases|accessdate=2013-03-29}}</ref> Неколку габи се поврзани со ракот, вклучувајќи ги ''Phoma complanata'', ''Ilyonectria radicicola'', ''Itersonilia pastinaceae'' и ''I.perplexans''. Во Европа е откриено дека ''Mycocentrospora acerina'' предизвикува црно гниење што рано го убива растението. {{Rp|232–233}} Водено меко гниење, предизвикано од ''Sclerotinia minor'' и ''S.sclerotiorum'', предизвикува коренот да стане мек и воден. Патогенот е најчест во умерените и суптропските региони кои имаат студена влажна сезона. Виолетовото гниење на коренот предизвикано од габата ''Helicobasidium purpureum'' понекогаш влијае на корените, покривајќи ги со пурпурна подлога на која што се лепат честичките од почвата. Листовите се искривуваат и обезбојуваат, а [[мицелиум]]от може да се шири низ почвата помеѓу растенијата. Некои плевели можат да ја засолнат оваа габа и таа е поприсутна во влажни, кисели услови. ''Erysiphe heraclei'' предизвикува прашкаста мувла што може да предизвика значителна загуба на земјоделските култури. Наездата од оваа причина резултира со пожолтување на листот и губење на зеленилото. Умерените температури и високата влажност придонесуваат за развој на болеста. Познато е дека неколку вируси го инфицираат растението, вклучително и вирусот на латентна рингспот на јагода што се пренесува преку семето, вирусот на жолт флек од пашканат, вирусот на листот од пашканат, потивирусот на мозаикот на пашканат и вирусот на мозаик на целер. Последново предизвикува расчистување или пожолтување на површините на листот веднаш покрај жилите, појава на дамки од мозаик од окер и крцкање на листовите кај заразените растенија. == Токсичност == Со ластарите и листовите на пашканатот мора да се постапува внимателно, бидејќи неговиот сок содржи фуранокумарини, фототоксични хемикалии кои предизвикуваат плускавци на кожата кога е изложена на сончева светлина, состојба позната како фитофотодерматитис.<ref name="Minnesota">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dnr.state.mn.us/invasives/terrestrialplants/herbaceous/wildparsnip.html|title=Wild Parsnip (''Pastinaca sativa'')|publisher=Minnesota Department of Natural Resources|accessdate=2013-03-29}}</ref> Симптомите вклучуваат црвенило, печење и плускавци; погодените области може да останат чувствителни и обезбојани до две години. Направени се извештаи на градинари кои искусуваат токсични симптоми откако дошле во контакт со зеленило, но тие се мали по број во споредба со бројот на луѓе кои ја одгледуваат културата. Проблемот најверојатно ќе се појави во сончев ден кога се собира зеленило или кога ќе се вадат старите растенија кои се засеале. Симптомите се главно благи до умерени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thepoisongarden.co.uk/atoz/pastinaca_sativa.htm|title=''Pastinaca sativa'', parsnip|last=Robertson, John|publisher=The Poison Garden Website|accessdate=2013-03-29}}</ref> Ризикот може да се намали со носење долги панталони и ракави за да се избегне изложување и избегнување на сончева светлина после секое сомнително изложување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fieldmuseum.org/blog/how-steer-clear-two-common-poisonous-plants|title=How to Steer Clear of Two Common Poisonous Plants|last=Redlinski|first=Izabella|date=9 June 2017|publisher=Field Museum of Natural History|accessdate=27 December 2021}}</ref> Токсичните својства на екстрактите од пашканатот се отпорни на загревање и на периоди на складирање кои траат по неколку месеци. Токсичните симптоми може да влијаат и на добитокот и живината во делови од нивното тело каде што е изложена нивната кожа. Полините може да се најдат во зеленчукот Apiaceae, како што е пашканатот, и тие покажуваат цитотоксични активности. == Инвазивност == [[Податотека:PastinacaSativa_Mosbo6.jpg|мини| Претходен раст на див пашканат како што се гледа на пролет. Инвазивен примерок фотографиран во [[Отава]], Онтарио.]] Пашканатот е домороден во Евроазија. Сепак, неговата популарност како култивирано растение доведе до тоа растението да се шири надвор од родниот опсег, а дивите популации се воспоставија во други делови на светот. Распрснато население може да се најде низ Северна Америка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.invadingspecies.com/wild-parsnip/|title=Wild Parsnip – Ontario's Invading Species Awareness Program|accessdate=2020-06-05}}</ref> Растението може да формира густи насади кои ги надминуваат домашните видови, а особено е честа појава во напуштени дворови, обработливо земјиште и покрај патиштата и други нарушени средини. Зголеменото изобилство на ова растение е загрижувачко особено поради токсичноста на растението и зголемено изобилство во населените области како што се парковите. Контролата често се спроведува преку хемиски средства, а хербицидите кои содржат глифосат се сметаат за ефикасни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ontario.ca/page/wild-parsnip|title=Wild parsnip|work=www.ontario.ca|accessdate=2020-06-05}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20170405104028/http://missouriplants.com/Yellowalt/Pastinaca_sativa_page.html Профилот ''Pastinaca sativa''] * [https://web.archive.org/web/20041110035158/http://sun.ars-grin.gov:8080/npgspub/xsql/duke/plantdisp.xsql?taxon=702 ''Pastinaca sativa'' Список на хемикалии (Dr. Duke's)] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Коренест зеленчук]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Целери]] ldwigpyom53y2rozbmi93hsv1uwngcw 0 1300477 5603425 5594203 2026-08-03T07:29:22Z Bjankuloski06 332 /* Распространетост и живеалиште */ Јазична исправка, replaced: роден → домороден, омородена → омородна 5603425 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Iris pallida specie.jpg|thumb|Перуника]] '''''Iris pallida'' subsp. ''cengialti''''' претставува подвид од родот ''Перуника'', исто така е во подродот ''ирис''. Тоа е [[ризом]]атозен [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] растение, од [[Италија]] и (дел од поранешна [[Југославија]]) [[Словенија]]. Има жолтеникаво-зелени, глаукозни, ланцетни или енсиформни лисја, високо стебло, зелено зацрвенето со виолетови шпаци, 2 кратки гранки, 2-3 миризливи цветови, во нијанси на виолетова, сино-виолетова, длабоко виолетова, сино-виолетова, длабоко сина -виолетова, бледо виолетова, длабоко сина, до средносина. Има жолта или портокалова врвна брада. Првично овој вид на цвет бил објавен како ''Iris cengialti'', но потоа повторно беше класифициран како подвид на ''Iris pallida'', и познат како ''Iris pallida'' subsp. ''cengialti'', но често се уште се нарекува ''Iris cengialti'' . Се одгледува како украсно градинарско растение во [[Умерена клима|умерените]] региони. == Опис == Има долг,<ref name="schedu"/><ref name="acta">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.actaplantarum.org/floraitaliae/viewtopic.php?t=5242|title=Iris cengialti|last=Radivo|first=Silvano|date=24 June 2008|publisher=actaplanatarum.org|language=it|accessdate=19 November 2015|archive-date=2015-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316022439/http://www.actaplantarum.org/floraitaliae/viewtopic.php?t=5242|url-status=dead}}</ref> витко,<ref name="Lynch"/> месести, светло обоен (подземен) ризом.<ref name="schedu" /> Тоа е 1–3&nbsp;cm широк (во пречник),<ref name="schedu" /><ref name="acta" /> и има долги секундарни корени.<ref name="acta" /> Формира притаени растенија.<ref name="Lynch" /> Има жолтеникаво-зелена,<ref name="Lynch"/><ref name="american"/> lanceolate,<ref name="schedu"/> или ensiform (во форма на меч),<ref name="Lynch" /> лисја, кои се глаукозни.<ref name="Lynch" /><ref name="handbook"/> Базалните лисја,<ref name="acta"/> можат да пораснат помеѓу {{Convert|15|-|50|cm|0}} долго, и околу 1,3 см широк.<ref name="schedu" /><ref name="Lynch" /><ref name="american" /> Тревни лисја (умираат во зима),<ref name="Lynch" /> го обвиткуваат стеблото.<ref name="schedu" /><ref name="acta" /> Ова растение има тркалезно (во пресек) стебло,<ref name="schedu"/><ref name="acta"/> или педунче, кое може да порасне помеѓу {{Convert|30|-|45|cm|0}},<ref name="pacific">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pacificbulbsociety.org/pbswiki/files/Iris/Iris_Summary.pdf|title=Iris summary|date=14 April 2014|publisher=pacificbulbsociety.org|accessdate=23 November 2014}}</ref><ref name="cassidy">{{Наведена книга|title=Growing Irises|url=https://archive.org/details/growingirises0000cass_a6f7|last=Cassidy|first=George E.|last2=Linnegar|first2=Sidney|date=1987|publisher=Christopher Helm|isbn=978-0-88192-089-5|edition=Revised|location=Bromley|page=[https://archive.org/details/growingirises0000cass_a6f7/page/121 121]}}</ref><ref name="signa">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.signa.org/index.pl?Iris-pallida-subsp.-cengialtii|title=''Iris pallida'' subsp. ''cengialtii''|last=Kramb|first=D.|date=30 September 2004|publisher=signa.org (Species Iris Group of North America)|accessdate=19 November 2015}}</ref> или {{Convert|20|-|60|cm|0}} висок.<ref name="schedu" /><ref name="hribi"/> Стеблата се повисоки од листовите,<ref name="Lynch"/><ref name="american"/> а на повисоките нивоа на планините, растенијата се пониски.<ref name="handbook"/> Исто така е пократок од ''Iris pallida'' .<ref name="standrews">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.st-andrews.ac.uk/~gdk/stabg_new/poms/images/pom_pdf/jun15%20.pdf|title=Plant of the Month June 2015 Iris pallida (Orris root)|last=Mitchell|first=Bob|date=June 2015|publisher=st-andrews.ac.uk|accessdate=19 November 2015}}</ref> Стеблото на ова растение има глаукозно зелено и енсиформни шпати (листови од цветната пупка).<ref name="acta"/> Тие се малку зацрвенети со виолетова,<ref name="american"/> и пред цветањето, стануваат бледо кафени,<ref name="handbook">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.beardlessiris.org/reviews/handbook%20of%20garden%20irises%20-%20dykes.pdf|title=Handbook of Garden Irises|last=Dykes|first=William|authorlink=William Rickatson Dykes|year=2009|publisher=beardlessiris.org (The Group for Beardless Irises)|accessdate=1 November 2014}}</ref> (страшни) мембранозни,<ref name="Lynch"/> и хартиени,<ref name="american" /> Тие се 2,5&nbsp;cm долга,<ref name="Lynch" /> и помеѓу {{Convert|2|-|4|cm|0}} широк.<ref name="acta" /> Перуниката има 2 кратки гранки (или педицели ).<ref name="Lynch">Richard Lynch {{Google books|grvYTul5CSUC|The Book of the Iris (1904)|page=135}}</ref><ref name="american"/> Стеблата (и гранките) имаат помеѓу 2 и 3 цветови,<ref name="acta"/><ref name="Lynch" /><ref name="standrews"/> Може да има до 6 цвеќиња,<ref name="cassidy"/> но нормално има 3 цветови,<ref name="american" /> во пролет, помеѓу април и јуни,<ref name="acta" /> или мај,<ref name="dolomiti">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dolomitipark.it/it/page.php?id=80|title=Iris of Mount Cengio|publisher=dolimitipark.it|language=it|accessdate=19 November 2015}}</ref> до јули.<ref name="hribi"/> The small,<ref name="handbook"/> scented flowers,<ref name="acta"/><ref name="cassidy"/> are {{Convert|6|-|8|cm|0}} in diameter,<ref name="schedu"/> come in shades of blue, from violet,<ref name="standrews"/> blue-violet,<ref name="schedu" /><ref name="cassidy" /><ref name="Bezzi">{{Наведено списание|last=Bezzi|first=A.|last2=Aiello|first2=N.|last3=Villa|first3=S.|last4=Bicchi|first4=C.|last5=Rubiolo|first5=P.|date=1993|title=Productivity And Quality Of Rhizomes Of Some Different Types Of Iris Sp.|journal=Acta Horticulturae|volume=344|issue=344|pages=98–109|doi=10.17660/ActaHortic.1993.344.11}}</ref> deep purple,<ref name="mediteranka">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mediteranka.com/index.php/en/component/k2/item/151-perunika|title=Dalmatian iris|publisher=mediteranka.com|accessdate=16 November 2015}}</ref> blue-purple,<ref name="acta" /><ref name="Lynch"/><ref name="letre">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.letrevenezie.net/pubblicazioni/thiene/articolo9pag3.html|title=Le Tre Venezie – THIENE|publisher=letrevenezie.net|accessdate=17 November 2015}}</ref> deep blue-purple,<ref name="pacific"/><ref name="signa"/><ref name="rare">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rareplants.co.uk/product/iris-cengialti/|title=Iris cengialti|publisher=rareplants.co.uk|accessdate=6 November 2015}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> pale purple,<ref name="acta" /> deep blue,<ref name="hribi">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hribi.net/rastline.asp?id=131|title=Bohinj Iris (Iris cengialti f. Vochinensis)|publisher=hribi.net|language=sl|accessdate=6 November 2015}}</ref> to mid-blue.<ref name="historic">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.historiciris.org/photos/cengialti-lm.html|title=Cengialti|publisher=historiciris.org|accessdate=6 November 2015|archive-date=2015-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417031025/http://historiciris.org/photos/cengialti-lm.html|url-status=dead}}</ref> Како и другите перуники, има 2 пара ливчиња, 3 големи [[Чашкино ливче|сепали]] (надворешни ливчиња), познати како „падови“ и 3 внатрешни, помали ливчиња (или тепали ), познати како „стандарди“.<ref name="schedu">{{Наведена мрежна страница|url=http://flora.uniud.it/scheda.php?id=1550|title=Iris cengialti Ambrosi former A.Kern. subsp. illyrica (Asch. & Graebn.) Poldini|publisher=flora.uniud.it|accessdate=17 November 2015}}</ref><ref name="acta"/><ref name="ClaireAustin">{{Наведена книга|title=Irises; A Garden Encyclopedia|url=https://archive.org/details/irisesgardenerse0000aust|last=Austin|first=Claire|publisher=Timber Press|year=2005|isbn=978-0881927306}}</ref> {{Rp|17}}Водопадите се во облик на јајцевид или клинест облик,<ref name="acta" /><ref name="Lynch"/> тие се {{Convert|5|-|8.6|cm|0}} долги и {{Convert|2.5|-|3.4|cm|0}} широк.<ref name="acta" /><ref name="Lynch" /> Во центарот на водопадот е краток,<ref name="american">{{Наведена мрежна страница|url=http://wiki.irises.org/bin/view/Spec/SpecCengialti|title=(SPEC) Iris cengialti Ambrosi|last=Franco|first=Alain|date=30 November 2014|publisher=wiki.irises.org (American Iris Society)|accessdate=6 November 2015}}</ref> (16–30&nbsp;mm,<ref name="acta" /> ) дебел ред мали влакна (брадата), која е жолтеникаво-бела,<ref name="schedu" /><ref name="acta" /><ref name="pacific"/> светло жолта,<ref name="rare"/> или бела со портокалови врвови.<ref name="Lynch" /><ref name="american" /><ref name="signa"/> Стандардите се со слична големина на водопадите.<ref name="Lynch" /> Има 2,5&nbsp;гранка долга cm, која е побледа од водопадите и стандардите и има делтоидни гребени.<ref name="Lynch"/> Исто така, има шест жлебен, елипсоиден јајник,<ref name="american"/> и 0,6-0,8&nbsp;cm долга периантна цевка.<ref name="Lynch" /><ref name="american" /> Откако перуниката ќе процвета, произведува јајцевидна капсула од семе, односно {{Convert|3|-|4|cm|0}} долго и 1&nbsp;cm широк, со 3 делови, кои содржат 15-20 овални сиви или жолтеникави семиња.<ref name="schedu"/><ref name="acta"/> === Генетика === Во 1956 година, било извршена [[кариотип]]ска анализа на 40 видови ирис, кои припаѓаат на подродовите ''Eupogoniris'' и ''Pogoniris'' . Откри дека брадестиот вид со 24 хромозоми може да се подели на 3 кариотипови на ''Iris pallida'' . ''Ирис кашмириана'' има 2 пара маркери со средно згрчени хромозоми, ''Iris illyric'', ''Iris cengialti'' и ''Iris imbricata'', на крајот ''Iris variegata'', ''Iris reginae'' (подоцна класифициран како синоним за ''Iris variegata'' ) и ''Iris perrichromosconometric'' сите немаат.<ref>{{Наведено списание|last=Mitra|first=Jyotirmay|date=1956|title=Karyotype analysis of bearded iris|url=http://eurekamag.com/research/024/919/024919858.php#close|journal=Bot Gaz|volume=117|issue=4|pages=265–293|doi=10.1086/335916|access-date=12 September 2015}}</ref> Бидејќи повеќето перуники се [[Плоидност|диплоидни]], имаат две групи на [[хромозом]]и, ова може да се користи за да се идентификуваат хибридите и да се класифицираат групите.<ref name="ClaireAustin"/> {{Rp|18}}Има број на хромозоми: 2n=24.<ref name="Löve">{{Наведено списание|last=Löve|first=Áskell|date=November 1971|title=IOPB Chromosome Number Reports XXXIV|journal=Taxon|volume=20|issue=5|pages=785–797|doi=10.1002/j.1996-8175.1971.tb03208.x|jstor=1218605}}</ref> == Таксономија == Попозната е како „Iris del Cengio“,<ref name="schedu"/> „Monte Cengio iris“.<ref name="acta"/><ref name="dolomiti"/><ref name="veneto">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.arpa.veneto.it/rete-ea/retedamb_area.php?id=286|title=Cengia Prada|publisher=arpa.veneto.it|language=it|accessdate=19 November 2015|archive-date=2022-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220412003834/https://www.arpa.veneto.it/rete-ea/retedamb_area.php?id=286|url-status=dead}}</ref> Ова растение во Италија е познат како „Џаџиоло дел Ченџо Алто“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fiorialpini.ch/detail.php?detail=cengio-alto-schwertlilie&ss=800|title=Giaggiolo del Monte Cengio Alto (Iris pallida ssp. cengialti)|publisher=fiorialpini.ch|accessdate=18 November 2015}}</ref> Во [[Словачки јазик|Словенија]] е познат како „Бохињ ирис“,<ref name="hribi"/><ref name="bohinj">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bohinj.si/alpskocvetje/eng/botanicni_izleti_rudnica.php|title=Let's Walk Together to the Iris of Bohinj (Rudnica)|publisher=bohinj.si|language=sl|accessdate=17 November 2015|archive-date=2014-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20140325025345/http://www.bohinj.si/alpskocvetje/eng/botanicni_izleti_rudnica.php|url-status=dead}}</ref><ref name="katalog">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bohinj.si/design/uploads/image_katalog_bohinj_ang.pdf|title=Bohinj Slovenia|publisher=bohinj.si|language=sl|accessdate=18 November 2015|archive-date=2016-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160804105931/http://www.bohinj.si/design/uploads/image_katalog_bohinj_ang.pdf|url-status=dead}}</ref> или „Бочје од лоф“ .<ref name="schedu"/> На [[Германски јазик|германски]], тоа е познато како „Rovereto Schwertlilie“.<ref name="istria">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.honeyguide.co.uk/documents/Istria-2013.pdf|title=Istria 8th–16th May 2013|last=Tout|first=Paul|date=2013|accessdate=18 November 2015}}</ref> Понекогаш името на ова растение погрешно се пишува како ''Iris cengualti'' .<ref name="somatic">{{Наведено списание|last=Jevremović|first=Slađana|last2=Subotić|first2=Angelina|last3=Trifunović|first3=Milana|last4=Nikolić|first4=Marija|date=2009|title=Plant Regeneration Of Southern Adriatic Iris By Somatic Embryogenesis|url=http://www.doiserbia.nb.rs/img/doi/0354-4664/2009/0354-46640903413J.pdf|journal=Arch. Biol. Sci.|volume=61|issue=3|pages=413–418|doi=10.2298/ABS0903413J|access-date=19 November 2015|doi-access=free}}</ref> Латинскиот специфичен епитет ''cengialti'' се однесува на планина или голем рид „Mount Cengialto“ (исто така познат како Монте „Cengio Alto“,<ref name="acta"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.geoview.info/cengio_alto,1893113533n|title=Cengio Alto|publisher=it.geoview.info|accessdate=19 November 2015|archive-date=2023-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123114206/https://it.geoview.info/cengio_alto,1893113533n|url-status=dead}}</ref> ), во близина на градот Роверето, во северна Италија.<ref name="hort">{{Наведување|first=Chuck|last=Chapman|title=RE: pallida and variegata distribution|date=2 April 2005|url=https://www.hort.net/lists/iris-species/apr05/msg00001.html|publisher=hort.net|access-date=12 September 2015}}</ref><ref name="grin">{{GRIN|''Iris cengialti''|20271}}</ref> Збунувачки, друга планина во близина на Арсиеро во [[Виченца (покраина)|провинцијата Виченца]] (Венето), е позната и како Монте Ченџо Алто.<ref name="acta" /> Видот на ова растение е пронајдено од страна на Франческо Амбрози во 1854 година,<ref name="historic"/> на Монте Ченгиалто,<ref name="Lynch"/> Потоа било објавемо како ''Iris cengialti'' од Ambrosi во Flora del Tirolo Meridionale Vol.1 (Fl. Tirolo Mer.) на страница 643 во 1854 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=438470-1|title=Iridaceae Iris cengialti Ambrosi|publisher=ipni.org (International Plant Names Index)|accessdate=19 November 2014}}</ref> потоа целосно објавена и опишана од А. Кернер во Österreichische Botanische Zeitschrift (Oesterr. Бот. З.) Ред. 21, бр.9, на страници 225–231 во септември 1871 година.<ref name="american"/><ref name="ipni">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=438470-1|title=Iridaceae Iris cengialti Ambrosi ex A.Kern.|publisher=ipni.org|accessdate=19 November 2014}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Kerner|first=A.|date=September 1871|title=Ueber Iris Cengialli Ambrosi|url=https://zenodo.org/record/1967511|journal=Österreichische Botanische Zeitschrift|volume=21|issue=9|pages=225–231|doi=10.1007/BF01615257|jstor=43333505}}</ref> На А. Кернер тогаш му била доделено авторот на името ''Ирис ценгиалти'', претходно припишувано на Амбрози.<ref name="Terpina">{{Наведено списание|last=Terpina|first=Katia|last2=Nardib|first2=Enio|last3=Garbaria|first3=Fabio|date=1996|title=Author and type of the name Iris cengialti (Iridaceae)|journal=Giornale Botanico Italiano|volume=130|issue=2|pages=575–578|doi=10.1080/11263509609430326}}</ref> ''Iris pallida'', ''Iris cengialti'' и ''Iris illyrica'' се сметаат за тесно поврзани, но често добиваат различен таксономски ранг (од различни автори Kerner, 1871; Ambrosi, 1854; Foster, 1886; Tommasini, 1875; Pampanini, 1909; Lausi, 1909; 891,19 Коласанте, 1995: Терпин и сор., 1996).<ref>{{Наведено списание|last=Colasante|first=M.|last2=Vosa|first2=C.G.|date=2000|title=Iris:Allocyclic segments as Chromosome markers?|url=http://bib03.caspur.it/ojspadis/index.php/Annalidibotanica/article/viewFile/9071/9011|journal=Annali di Botanica|volume=58|pages=127–134|access-date=28 October 2015}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во мај 1886 година, Сер Мајкл Фостер забележал дека во градинарската хроника на страниците 554 и 555, дека има сличности со ''Ирис палида'' .<ref name="Lynch"/><ref name="american"/> Вилијам Рикатсон Дајкс во својата книга „Прирачник за градинарски ириси“ во 1914 година, сугерираше дека ''Ирис ценгиалти'' и ''Ирис'' палида се поврзани и треба да се спојат под ''Ирис палида'' .<ref name="handbook"/> Во 1939 година, Брајан Метју го сметал за подвид на ''Iris pallida'' .<ref name="american" /> Потоа во Гиорн. Бот. Италијански Vol.130 на страница575 во 1996 година, ''Iris cengialti'' беше класифициран како синоним на ''Iris pallida'' subsp. ''cengialti'' .<ref name="grin"/><ref name="Terpina"/> Нормално тој е класифициран како ''Iris pallida'' subsp. ''cengialti'',<ref name="schedu"/><ref name="historic"/><ref>Elaine Nowick {{Google books|STTRCQAAQBAJ|Historical Common Names of Great Plains Plants, Volume II: Scientific Names Index (2015)}}</ref> и се смета дека е природен хибрид.<ref name="historic" /> Во Словенија, една форма на ова растение се нарекува ''Iris cengialti vochinensis'',<ref name="bohinj"/> или ''Iris pallida'' subsp. ''cengialti'' f. ''vochinensis'' .<ref name="katalog"/> веројатно е со потекло од Мала Азија.<ref name="Bezzi"/> Било потврдено како ''Iris pallida'' subsp. ''cengialti'' од Министерството за земјоделство на [[Министерство за земјоделство на САД|Соединетите Американски Држави и Службата за]] земјоделско истражување на 27 февруари 2002 година, а потоа ажурирано на 1 декември 2004 година.<ref name="grin"/> Ова растение е нанведено во [[Енциклопедија на живиот свет|Енциклопедијата на животот]],<ref name="eol">{{Наведена мрежна страница|url=http://eol.org/pages/5867211/overview|title=''Iris pallida'' subsp. ''cengialti''|publisher=eol.org|accessdate=17 November 2015}}</ref> и наведен во Каталогот на животот како ''Iris pallida'' subsp. ''cengialti'' .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/874cbaed779d358113ad1ca2cd24e3f5|title=Infraspecific taxon details : ''Iris pallida'' subsp. ''cengialti'' (Ambrosi ex A.Kern.) Foster|publisher=catalogueoflife.org|accessdate=17 November 2015|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303075806/http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/874cbaed779d358113ad1ca2cd24e3f5|url-status=dead}}</ref> == Распространетост и живеалиште == [[Податотека:Iris_pallida_ssp._cengialti_PID1626-1.jpg|мини|Iris pallida ssp. cengialti, забележан во Словенија]] Перуниката е домородна во Европа. === Опсег === Ендемски вид е во алпскиот регион,<ref name="schedu"/><ref name="dolomiti"/><ref name="somatic"/> на [[Доломити]]те (планински венец).<ref name="Dolomites">Erika Pignatti and Sandro Pignatti {{Google books|47i8BAAAQBAJ|Plant Life of the Dolomites: Vegetation Structure and Ecology (2014)}}</ref> Моше да се најде во североисточна Италија,<ref name="pacific"/><ref name="standrews"/><ref name="Löve"/> (во [[Региони во Италија|регионот]] на Трентино,<ref name="lesherb">{{Наведена мрежна страница|url=http://lesherbonautes.mnhn.fr/specimens/MNHN/P/P02158427|title=Iris cengialti (MNHN/P/P02158427)|publisher=lesherbonautes.mnhn.fr|accessdate=6 November 2015|archive-date=2023-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123111241/http://lesherbonautes.mnhn.fr/specimens/MNHN/P/P02158427|url-status=dead}}</ref> и [[Венето]] )<ref name="letre"/><ref name="veneto"/> и (дел од поранешна Југославија),<ref name="cassidy"/><ref name="Bezzi"/> во Словенија,<ref name="pacific" /><ref name="signa"/><ref name="letre" /> (во рамките на регионите [[Бохињ]] .<ref name="Löve" /> и [[Истра]] ).<ref name="istria"/> Во Трентино е пронајден на Монте Зуња (јужно од Роверето),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=ftp://ftp.minambiente.it/PNM/Natura2000/TrasmissioneCE_2014/schede_mappe/Trento/ZSC_schede/Site_IT3120114.pdf|title=NATURA 2000 – STANDARD DATA FORM|date=September 2013|publisher=minambinente.it}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> и планината Брионе.<ref name="hort"/> Во Венето, може да се најде на планината Сумано,<ref name="letre"/> во провинцијата Белуно .<ref name="veneto"/> === Живеалиште === Ова растение расте на карпестите планински страни,<ref name="acta"/><ref name="hribi"/><ref name="dolomiti"/> на појас,<ref name="schedu"/> во ливади,<ref name="schedu" /><ref name="dolomiti" /><ref name="katalog"/> и суви пасишта.<ref name="acta" /> Обично на [[карст]]ни,<ref name="schedu" /> или варовнички почви.<ref name="acta" /> Може да се најдат на надморска височина од {{Convert|200|-|1600|m|ft}} надморска височина.<ref name="schedu"/><ref name="acta"/><ref name="dolomiti"/> Тие можат да се најдат во Доломитите, со други растенија, вклучувајќи; ''alyssum ovirense'', ''androsace villosa'', ''centaurea haynaldii'', ''crepis froelichiana subsp. dinarica'', ''eritrichium'' nanum, euphorbia ''kerneri'', ''geranium argenteum'', ''leontodon berinii'', lilium ''carniolicum'', ''potentilla incana'' и ''thlaspi минимум'' .<ref name="Dolomites"/> Тие исто така растат во шумите Белуно на ''Acer pseudoplatanus'' (Mount Maple) и ''Tilia platyphyllos'' (Липа) со други геофити и ''Leontodon tenuiflorus'' (Dandelion insubrico), ''Knautia persicina'', Globularia ''nudicaulis'' и ''Paeonia officinalis'' (Wil).<ref name="veneto"/> Во Словенија, во Бохињ, расте на ливади со уште едно ретко растение, ''Linnaea borealis'' (близнак).<ref name="katalog"/> == Конзервација == Ова е ретко растение,<ref name="letre"/> иако локално го има во изобилство на планините,<ref name="dolomiti"/> расте во маси, виси на релативно стрмни падини.<ref name="hort"/> Во Италија, ова растение е наведено како заштитен вид од регионален интерес (Анекс Б, LR 9/2007, чл. 96), и би бил класифициран како „ранлив“ на [[Црвен список на МСЗП|Црвената листа на IUCN]] .<ref name="schedu"/><ref name="acta"/> == Одгледување == [[Податотека:Iris_cengialti_-_Botanischer_Garten_München-Nymphenburg_-_DSC07692.JPG|мини| Видено во Botanischer Garten München-Nymphenburg во [[Минхен]], Германија]] Отпорен е до 0&nbsp;°C.<ref name="rare"/> Претпочита да се одгледува во богата (во плодна заемка,<ref name="rare"/> ), добро исцедена почва на полно сонце.<ref name="standrews"/><ref name="rare" /> Перуниката може да се одгледува во карпеста градина.<ref name="standrews"/> Генерално не е нападната од штетници и болести.<ref name="standrews"/> Примерок од хербариум може да се најде во Националниот музеј на историјата на природата во Париз.<ref name="lesherb"/> === Размножување === Перуника генерално може да се размножува со делење .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gardenersworld.com/how-to/projects/propagating/how-to-divide-iris-rhizomes/169.html|title=How to divide iris rhizomes|publisher=gardenersworld.com|accessdate=12 October 2015|archive-date=2016-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403230752/http://www.gardenersworld.com/how-to/projects/propagating/how-to-divide-iris-rhizomes/169.html|url-status=dead}}</ref> Тие треба да се креваат на секои три или четири години, откако ќе завршат цвеќињата. Ктулата може да се подели, со исечени и отстранети мртвите корени. Остатоците потоа може повторно да се засадат во збогатена почва (со додаден компост). Листовите треба да се исечат на половина од нивната должина, за да се спречи ветерот.<ref name="standrews"/> === Хибриди и сорти === Се користи во програмите за хибридирање (или размножување), а хибридите кои имаат ''Iris cengialti'' како родител може да имаат повеќе цветови, во просек помеѓу 5 и 8. Гранките се генерално кратки на тенки стебла.<ref name="Morrison">Benjamin Yoe Morrison {{Google books|Es_Cv3u8HbEC|Garden Irises (1926)}}</ref> == Токсичност == Како и многу други перуники, повеќето делови од растението се отровни (ризом и лисја), доколку погрешно се проголтаат може да предизвикаат болки во стомакот и повраќање. Исто така, ракувањето со растението може да предизвика иритација на кожата или алергиска реакција.<ref>David G Spoerke and Susan C. Smolinske{{Google books|a7-f66fRfzQC|Toxicity of Houseplants}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Извори == * Метју, Б. 1981 година. Ирисот. 24. [наведени како ''Iris cengialtii'' Ambrosi]. * Pignatti, S. 1982 година. Флора д'Италија. [прифаќа subsp. ] * Терпин, К. и сор. 1996 година. Автор и тип на името ''Iris cengialti'' (Iridaceae). Гиорн. Бот. Италијански 130:575-578. * Tutin, TG et al., eds. 1964–1980 година. Флора Европа. [списоци како ''I. cengialti'' Ambrosi]. == Надворешни врски == * [http://www.parks.it/parco.nazionale.dol.bellunesi/Ggallery_dettaglio.php?id=393 Има голема слика на цветот во Националниот парк Белуно Доломити во Италија] * [http://www.mariaritastirpe.it/wordpress/portfolio/iris-cengialti-2/ Сликање на ирисот, од колекцијата на Ботаничката градина – Универзитетот во Падова]{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Ризница-ред|Iris pallida subsp. cengialti}} * {{Викивидови-ред|Iris cengialti}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Перуника]] [[Категорија:Таксони опишани од Жан Батист Ламарк]] b87omi8h72t05dso117x7tk5d6gva7t 0 1300525 5603496 5595469 2026-08-03T10:04:59Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: роден → домороден (3) 5603496 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Мочуриштен даб | image = Pin oak quercus palustris.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn | last1 = Wenzell |first1=K. |author2=Kenny L. |author3=Jerome, D. | title = ''Quercus palustris'' | volume= 2017| page = e.T194215A111279508 | year = 2017}}</ref> | genus = Quercus | display_parents = 2 | parent = Quercus sect. Lobatae | species = palustris | authority = Münchh.<ref>{{наведена книга |last=Münchhausen |first=Otto von |date=1770 |chapter=Verzeichniß der Bäume und Stauden, welche in Deutschland fortkommen <!-- |trans-title=Index of trees and perennials that come away into Germany ? --> |title=Der Hausvater |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/13511 |volume=5 |place=Hannover |publisher=Försters und Sohns Erben |pages=[https://biodiversitylibrary.org/page/47446300 253]-254}} [[diagnosis (taxonomy)|Diagnosis]] in Latin, description in German in [[Teutonic alphabet|Teutonic script]].</ref> | range_map = Quercus palustris range map 1.png | synonyms_ref = <ref>{{ThePlantList}}</ref> | synonyms = * ''Quercus palustris'' var. ''heterophylla'' <small>Cockerell</small> * ''Quercus rubra'' var. ''dissecta'' <small>Lam.</small> * ''Quercus rubra'' var. ''palustris'' <small>(Münchh.) Kuntze </small> }} [[Податотека:Quercus-palustris.JPG|thumb|Quercus palustris]] '''Мочуриштен даб''' ({{науч|Quercus palustris}}) — дрво во делот на црвениот даб (Quercus sect. Lobatae) од родот Quercus. Пин даб е еден од најчесто користените дабови за уредување на пејсажи во неговиот домороден опсег поради леснотијата на трансплантација, релативно брзиот раст и толеранцијата на загадување. == Опис == [[Податотека:Pin_Oak_Northampton_MA_-_August_2013.jpg|мини|Најголемиот познат даб во Нова Англија, сместен во Нортхемптон, Масачусетс . Мерења од 2005 година: Висина {{Convert|107.9|ft|m}}, обем {{Convert|17.4|ft|m}}, просечно ширење {{Convert|96|ft|m}}]] Пин даб е листопадно дрво со средна големина што расте до 18-22 метри високо, со стебло до 1 m во пречник. Има ширење од 8–14 m. 10-годишно дрво расте на полно сонце ќе биде високо околу 8 м (26 стапки). Младите дрвја имаат директно, колонообразно стебло со мазна кора и пирамидална крошна. Кога дрвото ќе наполни 40 години, се развива повеќе груба кора со лабава, распространета крошна. Оваа крошна се смета за една од најкарактеристичните одлики на дабот игла: горните гранки се насочени нагоре, средните гранки се под прав агол на стеблото, а долните гранки се спуштаат надолу. Листовите се долги 5–16 сантиметри и широки 5–12&nbsp;cm, лобус, со пет или седум лобуси. Секој лобус има пет до седум заби со врвови на влакна. Синусите се типично во форма на буквата У и екстремно длабоко исечени. Всушност, постои приближно иста количина на синусна површина како вистинската лисна површина. Листот е претежно без влакна, освен многу карактеристична прачка од бледо портокалово-кафеава надолу на долната површина каде што секоја вена на лобусот се спојува со централната жила. Целокупната есенска боја на лисјата е генерално бронзена, иако поединечните листови може да бидат црвени некое време и не се смета за особено карактеристична. Желадите, сместени во плитка, тенка капа, се хемисферични, 10-16 милиметри долги и 9–15&nbsp;mm широки, зелени кои созреваат бледо кафеава околу 18 месеци по опрашувањето. Освен ако не се обработува со традиционални методи, желадот ​​е невкусен бидејќи јадрото е многу горчливо. Во својата природна средина, дабот е релативно краткотраен, брзорастечки пионер или крајбрежен вид со животен век од приближно 120 години против многу дабови кои можат да живеат неколку векови. И покрај ова, постојат многу примери на даб од игла кои го надминуваат овој животен век.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.monumentaltrees.com/en/trees/quercuspalustris/records/|title=The thickest, tallest, and oldest pin oak trees (Quercus palustris)|work=www.monumentaltrees.com|accessdate=2021-09-08}}</ref> Развива плиток, влакнест [[корен]] систем, за разлика од многу [[даб]]ови, кои имаат силен, длабок корен корен кога се млади. Одлика што ја споделуваат неколку други видови дабови, а исто така и некои буки и габери, е задржувањето на лисјата во текот на зимата на подмладок, природна појава позната како марцесценција . Млади дрвја под 6 м често се покриени со лисја во текот на целата година, иако лисјата умираат на есен, останувајќи прицврстени за ластарите додека не се појават новите лисја во пролетта. Како и кај многу други видови дабови, мртвите дабови гранки остануваат на дрвото многу години.<ref name="FNA">{{EFloras|1}}</ref> === Цветни и плодни === Како и сите дабови, цветањето и излегувањето на листовите се случуваат на крајот на пролетта кога ќе помине целата опасност од мраз. Цветовите се еднодомни мачки кои, бидејќи се самонеспоиви, бараат присуство на друг даб за опрашување. Секој вид во групата на црвениот даб може да послужи како опрашувач, но во природниот опсег на дабот пин, ова обично ќе биде северен црвен даб или црвен даб . Хибридизацијата меѓу видовите се случува слободно. На желадите им се потребни две сезони на растење за да се развијат.<ref name="FNA"/> == Име == Латинскиот [[Биномна номенклатура|специфичен епитет]] ''palustris'' значи „од мочуриште“ или „мочуришта“, што се однесува на неговото природно живеалиште.<ref name="FNA"/><ref name="RHSLG">{{Наведена книга|title=RHS Latin for Gardeners|url=https://archive.org/details/rhslatinforgarde0000harr|last=Harrison|first=Lorraine|publisher=Mitchell Beazley|year=2012|isbn=9781845337315|location=United Kingdom|pages=224}}</ref> Вообичаеното име „даб игла“ веројатно се должи на многуте мали, тенки гранчиња, но можеби е и од историската употреба на тврдото дрво за иглички во конструкцијата на дрвени згради.<ref>Harlow, W. M. (1942).</ref> == Распространетост и живеалиште == ''Q. palustris'' главно се дистрибуира во источните и централните САД од [[Конектикат]] западно до источен [[Канзас]] и јужно до [[Џорџија]], западно до источна [[Оклахома]] и [[Канзас]]. Тој е исто така домороден во крајниот југ на [[Онтарио]], Канада. Дабот игла е исто така добро прилагоден на животот во Австралија (каде што е воведен) и е доста распространет низ австралискиот континент, особено во поладните јужни држави како [[Викторија (Австралија)|Викторија]] и [[Нов Јужен Велс]] . Исто така е добро прилагоден на животот во [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]] и [[Аргентина]], особено во регионот [[Рио де ла Плата]] . Природно е [[Моклиште|мочуришно]] дрво, ограничено на кисели почви и не поднесува [[варовник]] или песочна почва на Флорида и расте на ниски надморски височини од морското ниво до {{Convert|350|m|ft|0}} .<ref name="FNA"/><ref name="RHSLG"/> Расте првенствено на ниво или речиси на ниво, слабо исцедени, алувијални поплавини и почви на дното на реката со висока содржина на глина. Тие обично се наоѓаат на места кои повремено се поплавуваат за време на сезоната на мирување, но вообичаено не се поплавуваат во текот на сезоната на растење. Тие не растат на најниските, најслабо исцедени места кои можат да бидат покриени со стоечка вода во поголемиот дел од сезоната на растење. Сепак, тие растат интензивно на слабо исцедени висорамни „дабови станови“ на глацијалните до рамнините на југозападниот дел на Охајо, јужниот дел на Илиноис и Индијана и северниот дел на Мисури. Топографијата на ниво и присуството на глинена тава во почвата на овие области предизвикуваат овие места да бидат претерано влажни во зима и пролет. == Екологија == === Поврзана шумска покривка === Дабот е главен вид во само еден тип на шумска покривка, '''даб-слатка гума''', кој се наоѓа на долните земјишта и на некои висорамнини низ централниот дел од опсегот на дабовиот даб. Даб и гума за џвакање ( ''[[Американски ликвидамбар|Liquidambar styraciflua]]'' ) се разликуваат во нивните релативни пропорции во овој тип на покривка. Големи површини од речиси чист даб се појавуваат на „дабовите рамнини“ на висорамнините глацијални до рамнини или во долните земји на долниот дел на Охајо и централните долини на реката Мисисипи.<ref name="USDA">{{citation|last=McQuilkin |first=Robert A. |volume=2 |title=Quercus palustris }}</ref> Поврзани видови во овој шумски тип вклучуваат црвен јавор ( ''Acer rubrum'' ), американски брест ( ''Ulmus americana'' ), црн тупело ( ''Nyssa sylvatica'' ), мочуриштен бел даб ( ''Quercus bicolor'' ), врба ( ''Quercus phellos'' ), преплавен даб ( ''Quercus lyrata'' ), даб ( ''Quercus macrocarpa'' ), зелен јасен ( ''Fraxinus pennsylvanica'' ), нуталов даб (Qercus ''texana'' ), мочуриштен костен ( ''Quercus michauxii'' ) и школка ( ''Carya laciniosa'' '')'' и кошула (Hickoriesta). Дабот е поврзан вид во шумите од сребрен јавор - американски брест во долниот дел по должината на реките Охајо, Вабаш, Мисисипи и Мисури. Варијанта од овој тип, сребрен јавор-американски брест-игла даб-слатка гума, се наоѓа покрај главните потоци во јужниот дел на Илиноис и Индијана. Пин даб, исто така, се среќава во шумите од црн јасен - американски брест - црвен јавор во слабо исцедени земјишта на дно во северниот дел на Охајо и Индијана, заедно со сребрениот јавор ( ''Acer saccharinum'' ), мочуришниот бел даб, западниот чинар ( ''Platanus occidentalis'' ), црното тупело и источното памучно дрво. ''Populus deltoides'' ). === Реакција на конкуренцијата === Пин даб е класифициран како нетолерантен на сенка. Помалку е толерантен од брестот, бокселдерот ''( Acer negundo )'', гумата за џвакање, хакерот ''( Celtis occidentalis )'' и јасенот, но е потолерантен од источниот памук и црната врба. Пин даб обично расте во дури и постари насади на доминантни и кодоминантни дрвја. Средните и потиснати дрвја во таквите насади обично умираат во рок од неколку години откако ќе бидат надминати. Дабовите единечни пинови во мешани насади обично се доминантни. Пин даб се смета за субклимакс вид. Тој опстојува на тешки, влажни почви бидејќи произведува изобилство на желади кои, ако се ослободат, растат побрзо на овие места од повеќето негови конкуренти. Дабовите пинови се исто така класифицирани како алелопатски, што значи дека тие се истиснуваат или на друг начин успешно се натпреваруваат со вегетацијата на подот за да преживеат. === Оштетувачки агенси === Иако дабот игла е многу толерантен на поплави во сезоната на мирување, тој е многу помалку толерантен на поплави во сезоната на растење. Дрвјата може да бидат повредени или убиени од повремени поплави во сезоната на растење во текот на неколку последователни години. Дрвјата обично можат да преживеат една сезона на растење на континуирани поплави, но ќе бидат убиени од континуирани поплави во текот на 2 или 3 последователни години. Пин даб е оценет како "средно толерантен" на поплави во сезоната на растење. Исто така, бидејќи кората на дабот е релативно тенка, видот е особено подложен на оштетување од пожар и распаѓање поврзани со огнени рани. === Поврзани видови === Поради сличноста во обликот на листот, дабот игла често се меша со црвен даб и црн даб, а понекогаш и црвен даб . Сепак, може да се разликува по неговите карактеристични мртви гранки на долниот дел од багажникот („иглички“) и неговата уникатна круна. Синусите на листовите од дабови иглички се исто така длабоко исечени, често покривајќи исто толку површина како и самиот лист. Дабот е единственото познато растение за храна на гасениците ''Bucculatrix domicola'' . == Користи == Во својот домороден опсег, дабот е најчесто користен даб за уредување на просторот заедно со северниот црвен даб поради неговата леснотија на трансплантација, релативно брз раст и толеранција на загадување. Меѓутоа, бидејќи е природно приспособено на влажни, кисели почви, може да развие состојба позната како железна хлороза на помалку соодветни локации, предизвикувајќи дрвото да фрла лисја во текот на сезоната на растење и да гние од врвот надолу. Зрелите дабови се често преголеми за лекување и овој недостаток на хранливи материи на алкалната почва на крајот може да ги убие. Проблем може да бидат и спуштените долни гранки, кои го попречуваат пристапот за сообраќајот и пешаците. Се одгледува и во паркови и големи градини во Обединетото Кралство и ја има добиено наградата за заслуги на градината на Кралското хортикултурно друштво .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/14279/Quercus-palustris/Details|title=''Quercus palustris''|accessdate=17 February 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=83|accessdate=23 September 2018}}</ref> Дрвото генерално се продава како црвен даб, но е со значително послаб квалитет, е нешто послабо, често со многу мали јазли . Дрвото е тврдо и тешко и се користи во општа градба и за огревно дрво. Кората ја користеле некои индијански племиња за да направат пијалак за лекување на цревни болки. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Quercus palustris}} * {{EOL}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Даб]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:CS1-одржување: користи параметар authors]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] l1i3wpqfsdk6sq51o44vfl3u8i227ze 0 1300527 5603487 5566401 2026-08-03T09:57:32Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: роден → домороден, омородени → омородни 5603487 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Rosemary|image=RosemarySprig.jpg|genus=Salvia|species=rosmarinus|authority=[[Fridolin Carl Leopold Spenner|Spenn.]]<ref name=POWO_457138-1/><ref name=Drew17>{{cite journal |last1=Drew |first1=Bryan T. |last2=González-Gallegos |first2=Jesús Guadalupe |last3=Xiang |first3=Chun-Lei |last4=Kriebel |first4=Ricardo |last5=Drummond |first5=Chloe P. |last6=Walker |first6=Jay B. |last7=Sytsma |first7=Kenneth J. |journal=Taxon |volume=66 |issue=1 |pages=133–145 |title=''Salvia'' united: The greatest good for the greatest number |year=2017 |doi=10.12705/661.7 |s2cid=90993808 |url=https://semanticscholar.org/paper/c49d161432b7abc7583fddab71d357ad4a48a60c}}</ref>|synonyms_ref=<ref name=POWO_457138-1>{{cite web |title=''Salvia rosmarinus'' Spenn. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:457138-1 |access-date=2019-10-07 }}</ref>|synonyms={{Species list |Rosmarinus angustifolius|Mill. |Rosmarinus communis|Noronha |Rosmarinus flexuosus|Jord. & Fourr. |Rosmarinus latifolius|Mill. |Rosmarinus ligusticus|Gand. |Rosmarinus officinalis|L. |Rosmarinus palaui|(O.Bolòs & Molin.) Rivas Mart. & M.J.Costa |Rosmarinus prostratus|Mazziari |Rosmarinus rigidus|Jord. & Fourr. |Rosmarinus tenuifolius|Jord. & Fourr. |Salvia fasciculata|Fernald }}}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Rosemary |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Научна класификација]] |- |Царство: |[[Plant]]ae |- |''Оддел'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |''Оддел'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |''Оддел'': |[[Eudicots]] |- |''Оддел'': |[[Asterids]] |- |Ред: |[[Lamiales]] |- |Семејство: |[[Lamiaceae]] |- |Род: |''[[Salvia]]'' |- |Вид: |<div class="species" style="display:inline">'''''S.&nbsp;rosmarinus'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Биномен назив]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Salvia rosmarinus''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Fridolin Carl Leopold Spenner|Spenn.]]<ref name="POWO_457138-1" /><ref name="Drew17"/><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Synonym (taxonomy)|Синоними]]<ref name="POWO_457138-1"/> |- | colspan="2" style="text-align: left" | * ''Rosmarinus angustifolius'' <small>Mill. </small> * ''Rosmarinus communis'' <small>Noronha </small> * ''Rosmarinus flexuosus'' <small>Jord. & Fourr. </small> * ''Rosmarinus latifolius'' <small>Mill. </small> * ''Rosmarinus ligusticus'' <small>Gand. </small> * ''Rosmarinus officinalis'' <small>L. </small> * ''Rosmarinus palaui'' <small>(O.Bolòs & Molin.) Rivas Mart. & M.J.Costa </small> * ''Rosmarinus prostratus'' <small>Mazziari </small> * ''Rosmarinus rigidus'' <small>Jord. & Fourr. </small> * ''Rosmarinus tenuifolius'' <small>Jord. & Fourr. </small> * ''Salvia fasciculata'' <small>Fernald </small> |}'''Pузмарин (''Ѕаlvia rosmarinus)''''', е грмушка со миризливи, [[Зимзелено растение|зимзелени]] лисја како игла и бели, розови, виолетови или сини цветови, домородни во средоземниот регион.<ref name="cabi">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cabi.org/isc/datasheet/47678|title=''Rosmarinus officinalis'' (rosemary)|date=3 January 2018|publisher=[[Centre for Agriculture and Bioscience International]]|accessdate=13 July 2018}}</ref> До 2017 година бил познат по научното име '''''Rosmarinus officinalis''''', сега [[Синоним (таксономија)|синоним]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/publication/314116774_Salvia_united_The_greatest_good_for_the_greatest_number|title=Salvia united: The greatest good for the greatest number|last=Drew|date=February 2017|display-authors=etal}}</ref> Тој е член на семејството на мудрец [[Усноцветни|Lamiaceae]], кое вклучува многу други лековити и кулинарски билки. Името „рузмарин“ потекнува од [[Латински јазик|латинскиот]] {{Јаз|la|ros marinus}} ("роса на морето").<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=kZIOAAAAQAAJ&pg=PA150|title=A Dictionary of True Etymologies|last=Room|first=Adrian|publisher=Taylor & Francis|year=1988|isbn=978-0-415-03060-1|page=150}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Wedgwood|first=Hensleigh|author-link=Hensleigh Wedgwood|year=1855|title=On False Etymologies|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.b3924121;view=1up;seq=76|journal=Transactions of the Philological Society|issue=6|pages=66}}</ref> Рузмаринот има фиброзен коренски систем.<ref name="cabi"/> == Опис == [[Податотека:Rosemary_in_bloom.JPG|алт=A sprig of rosemary|мини| Цвеќиња од рузмарин]] [[Податотека:Rosmarinus_officinalis_prostratus.jpg|мини|''S. rosmarinus'' 'Prostratus']] Рузмаринот е ароматична зимзелена грмушка со лисја слични на иглите од шипки. Потекнува од Медитеранот и Азија, но е прилично отпорен во ладни клими. Специјалните сорти како 'Arp' можат да издржат зимски температури до околу -20&nbsp;°C.<ref name="Tucker 1986">{{Наведено списание|last=Tucker|first=Arthur O.|last2=Maciarello|first2=Michael J.|date=September 1986|title=The essential oils of some rosemary cultivars|journal=Flavour and Fragrance Journal|language=en|volume=1|issue=4–5|pages=137–142|doi=10.1002/ffj.2730010402}}</ref> Може да издржи суши, преживувајќи силен недостаток на вода долги периоди.<ref name="GardenAction">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gardenaction.co.uk/fruit_veg_diary/fruit_veg_mini_project_july_3_rosemary.asp|title=How to Grow Rosemary|work=Garden Action|accessdate=10 November 2011}}</ref> Во некои делови од светот, се смета за потенцијално [[инвазивен вид]].<ref name="cabi" /> Семето е често тешко да се започне, со ниска стапка на 'ртење и релативно бавен раст, но растението може да живее до 30 години.<ref name="cabi" /> Формите се движат од исправени до заостанати; исправените форми можат да достигнат 1,5 метри висок, ретко 2 метри. Листовите се зимзелени,2-4 сантиметри долги и 2–5мм широки, зелена горе и бела долу, со густа, кратка, волнена коса. Растението цвета во пролет и лето во [[Умерена клима|умерени клими]], но растенијата можат постојано да цветаат во топла клима; Цветовите се бели, розови, виолетови или длабоко сини.<ref name="cabi"/> Рузмарин, исто така, има тенденција да цвета надвор од неговата нормална сезона на цветање; Познато е дека цвета кон крајот на декември, а веќе во средината на февруари (на северната полутопка).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://thegardenist.com.au/2012/06/the-good-graces-of-rosemary/|title=The good graces of rosemary|last=McCoy|first=Michael|date=27 June 2012|work=The Gardenist|accessdate=10 April 2015|archive-date=2018-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116071803/http://thegardenist.com.au/2012/06/the-good-graces-of-rosemary/|url-status=dead}}</ref> == Таксономија == [[Податотека:Rosemary_Plant.jpg|мини|226x226пкс| Растение рузмарин]] ''Salvia rosmarinus'' сега се смета за еден од многуте стотици видови од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Жалфија|Salvia]]''.<ref name="Drew17" /> Порано бил сместен во многу помал род, ''[[Рузмарин|Rosmarinus]]'', кој содржел само два до четири видови вклучувајќи го и ''R. officinalis'',<ref>{{Наведено списание|last=Rosselló|first=J. A.|last2=Cosín|first2=R.|last3=Boscaiu|first3=M.|last4=Vicente|first4=O.|last5=Martínez|first5=I.|last6=Soriano|first6=P.|year=2006|title=Intragenomic diversity and phylogenetic systematics of wild rosemaries (''Rosmarinus officinalis'' L. s.l., Lamiaceae) assessed by nuclear ribosomal DNA sequences (ITS)|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=262|issue=1–2|pages=1–12|doi=10.1007/s00606-006-0454-5|jstor=i23655428}}</ref> кој сега се смета за синоним за ''S. rosmarinus''. Другиот вид најчесто препознаен е тесно сродниот, ''Salvia jordanii'' (поранешен ''Rosmarinus eriocalyx''), од [[Магреб]] на [[Африка]] и [[Пиринејски Полуостров|Иберија]]. Името на ''ros marinus'' е античкото име на растението на класичен латински. Елизабет Кент забележала во нејзината ''Флора Доместика'' (1823), „Ботаничкото име на ова растение е составено од два латински збора, што означуваат морска роса; и навистина Розмарин најдобро успева покрај морето“.<ref>{{Наведена книга|title=Flora Domestica, or the Portable Flower-Garden|last=Kent|first=Elizabeth|publisher=Taylor and Hessey|year=1823|pages=330}}</ref> И оригиналните и сегашните имиња на родот на видот биле применети од [[Природонаука|натуралистот]] и основач на [[Таксономија|таксоном]] од 18 век [[Карл Линеј]]. == Историја == [[Податотека:Rosemary,_ca_1500.jpg|мини|Илустрација од италијански билки, ''околу'' 1500 година]] Првото спомнување на рузмаринот се наоѓа на [[клинесто писмо]] камени плочи уште во 5000 година п.н.е.<ref>Leafy Medicinal Herbs: Botany, Chemistry, Postharvest Technology and Uses by Dawn Ambrose, 216, 210-11</ref> После тоа, не се знае многу, освен дека Египќаните го користеле во нивните погребни ритуали.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.shroud.com/pdfs/boiveng.pdf|title=The Ethnocultural significance for the use of plants in Ancient Funerary Rituals and its possible implications with pollens found on the Shroud of Turin|last=Boi|first=Marzia|work=www.shroud.com|accessdate=2020-12-07}}</ref> Понатаму нема споменување на рузмарин до античките Грци и Римјани. [[Плиниј Постариот]] (23–79 н.е.) пишувал за тоа во ''Природната историја'',<ref>Pliny the Elder, The Natural History, trans.</ref> како и [[Диоскорид|Педаниј Диоскорид]] (околу 40 н.е. до околу 90 н.е.), грчки ботаничар (меѓу другото). Тој зборувал за рузмарин во неговото најпознато дело ''De Materia Medica'', една од највлијателните билни книги во историјата.<ref>{{Наведена книга|title=De materia medica: Being an herbal with many other medicinal matters. Written in Greek in the first century of the common era|last=Pedanius Dioscorides of Anazarbos|date=2000|publisher=IBIDIS|isbn=0-620-23435-0|editor-last=Osbaldeston|editor-first=Tess Anne|location=Johannesburg}}</ref> Билката потоа тргнала на исток до Кина и била одомаќинета таму уште во 220 н.е.,<ref name="cabi"/> за време на доцната [[Хан (династија)|династија Хан]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/topic/Han-dynasty|title=Han dynasty {{!}} Definition, Map, Culture, Art, & Facts|work=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=2021-03-19}}</ref> Розмари дошол во Англија на непознат датум; Римјаните веројатно го донеле кога нападнале во првиот век, но нема одржливи записи за пристигнувањето на рузмарин во Британија до 8 век н.е. Ова му се припишува на [[Карло Велики]], кој ги промовирал билките воопшто, и наредил рузмаринот да се одгледува во монашките градини и фарми.<ref>The Illustrated Encyclopedia of Fruits, Vegetables, and Herbs: History, Botany by Deborah Madison, 2017, p.266</ref> Исто така, нема записи дека рузмаринот бил соодветно одомаќинет во Британија до 1338 година, кога грофицата од Хено, Жана од Валоа (1294–1342) ги испратила сечињата до кралицата Филипа (1311–1369), сопругата на [[Едвард III]]. Содржело писмо во кое се опишани доблестите на рузмаринот и другите билки што го придружуваа подарокот. Оригиналниот ракопис може да се најде во [[Британски музеј|Британскиот музеј]]. Подарокот потоа бил засаден во градината на старата палата Вестминстер. По ова, рузмаринот се наоѓа во повеќето англиски билни текстови и е широко користен за медицински и кулинарски цели.<ref>A Brief History of Thyme and other Herbs by Miranda Seymour, 2002, p.96</ref> [[Унгарска вода|Водата од Унгарија]], која датира од 14 век, бил еден од првите парфеми на база на алкохол во Европа и првенствено бил направен од дестилиран рузмарин.<ref>{{Наведено списание|last=Sullivan|first=Catherine|date=1994-03-01|title=Searching for nineteenth-century Florida water bottles|journal=Historical Archaeology|volume=28|issue=1|pages=78–98|doi=10.1007/BF03374182|issn=0440-9213}}</ref> Розмари конечно пристигнал во Америка со раните европски доселеници на почетокот на 17 век. Наскоро се рашири во Јужна Америка и глобалната дистрибуција.<ref name="cabi"/> == Употреба == [[Податотека:Koeh-258.jpg|мини|Илустрација од ''Келеровите лековити растенија'']] [[Податотека:Rosmarinus_officinalis_MHNT.BOT.2008.1.19.jpg|мини|Семиња - MHNT]] По одгледувањето, листовите, гранчињата и цветните врвови се вадат за употреба.<ref name="Burlando">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=MaAZMbSxNt4C&pg=PA303|title=Herbal Principles in Cosmetics Properties and Mechanisms of Action|last=Burlando|first=Bruno|last2=Verotta|first2=Luisella|last3=Cornara|first3=Laura|last4=Bottini-Massa|first4=Elisa|publisher=CRC Press|year=2010|isbn=978-1-4398-1214-3|location=Boca Raton, Florida|pages=303}}</ref> Рузмаринот се користи како украсно растение во градините. Листовите се користат за ароматизирање на различни јадења, како што се [[Фил|кутии]] и печено месо.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thespruceeats.com/all-about-rosemary-3050513|title=About the Herb Rosemary and Uses|work=The Spruce Eats|language=en|accessdate=2021-01-29|archive-date=2019-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514081911/https://www.thespruceeats.com/all-about-rosemary-3050513|url-status=dead}}</ref> === Одгледување === Бидејќи е атрактивен и отпорен на суша, рузмаринот се користи како украсно растение во градините и за уредување на пејзажот, особено во регионите со средоземна клима.<ref name="cabi" /> Се смета дека е лесен за одгледување и отпорен на штетници. Рузмаринот може да порасне доста голем и да ја задржи привлечноста многу години, може да се исече во формални форми и ниски жива ограда и се користи за топијар. Лесно се одгледува во саксии. Сортите со подлога се шират широко, со густа и издржлива текстура.<ref name="cabi" /> Рузмаринот расте на кирпичница со добра дренажа на отворена, сончева положба. Нема да издржи наводнување и некои сорти се подложни на мраз. Најдобро расте во неутрални до алкални услови (pH 7-7,8) со просечна плодност. Може да се размножува од постоечко растение со отсекување ластар (од мек нов израсток) 10-15 сантиметри долго, соголување на неколку листови од дното и засадување директно во почвата. ==== Култиви ==== Бројни сорти се избрани за употреба во градината. * „Албус“ – бели цветови * 'Arp' – листови светло зелени, со мирис на лимон и особено ладно отпорни * „Aureus“ - лисјата се дамкасти жолти * „Бененден сино“ - листовите се тесни, темно зелени * „Блу Бои“ – џуџе, мали лисја * „Син дожд“ – розови цветови * „Златен дожд“ – лисја зелени, со жолти ленти * „Златна прашина“ – темнозелени лисја, со златни ленти, но посилни од „Златен дожд“ * „Хаифа“ – ниски и мали, бели цветови * „Ирина“ – ниски и опуштени, заостанати, интензивно сини цветови * „Локвуд де Форест“ – проверен избор од „Тосканско сино“ * „Кен Тејлор“ - грмушки * „Мајорика Пинк“ – розови цветови * „Мис Џејсопс Апригхт“ – карактеристична висока цврста форма, со пошироки листови. * „Пинки“ – розови цветови * „Простратус“ – долен земјен покрив * „Пирамидалис“ (или „Еректус“) – цврста форма, бледо сини цветови * „Сеќавање“ (или „Галиполи“) – преземено од полуостровот Галиполи <ref>[http://gardenclinic.com.au/in_the_vegie_patch/rosemary/ Rosemary] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120422020916/http://gardenclinic.com.au/in_the_vegie_patch/rosemary/ |date=2012-04-22 }}.</ref> * „Розеус“ - розови цветови * „Салем“ – бледо сини цветови, отпорни на ладно слично на „Арп“ * 'Северно Море' - распространето, нискорастечки, со заоблени гранки, цветови длабоко виолетови * „Садбери Блу“ - сини цветови * „Тосканско сино“ – традиционална робусна исправена форма * „Злато на Вилма“ - жолти лисја Следниве сорти ја добиле наградата за заслуги на градината на Кралското хортикултурно друштво:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=93|accessdate=10 October 2018}}</ref> * „Бененден сино“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/386321/Salvia-rosmarinus-(Angustifolia-Group)-Benenden-Blue-(Ro)/Details|title=''Rosmarinus officinalis'' (Angustifolia Group) 'Benenden Blue'|publisher=[[Royal Horticultural Society]]|accessdate=5 March 2021}}</ref> * Мис Џепсонс Апригхт“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/384683/Salvia-rosmarinus-Miss-Jessopp-s-Upright-(Ro)/Details|title=''Rosmarinus officinalis'' 'Miss Jessopp's Upright'|publisher=[[Royal Horticultural Society]]|accessdate=5 March 2021}}</ref> * „Северно море“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/386349/Salvia-rosmarinus-Severn-Sea-(Ro)/Details|title=''Rosmarinus officinalis'' 'Severn Sea'|publisher=[[Royal Horticultural Society]]|accessdate=5 March 2021}}</ref> * „Сисингхерст Блу“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/386350/Salvia-rosmarinus-Sissinghurst-Blue-(Ro)/Details|title=''Rosmarinus officinalis'' 'Sissinghurst Blue'|publisher=[[Royal Horticultural Society]]|accessdate=5 March 2021}}</ref> === Кулинарска употреба === [[Податотека:Rosemary (রোজমেরী).JPG|мини|Сушени лисја]] Листовите од рузмарин се користат како арома во храната,<ref name="cabi" /> како што се полнење и печено јагнешко, свинско, пилешко и мисирка. Во традиционалната [[средоземна кујна]] се користат свежи или суви лисја. Имаат горчлив, адстрингентен вкус и карактеристична арома која надополнува многу варени јадења. [[Билен чај]] може да се направи од листовите. Кога се печени со месо или зеленчук, листовите даваат арома слична на [[сенф]] со дополнителен мирис на јагленисано дрво што одлично оди со храна на скара. Во количини кои обично се користат за ароматизирање на храната, како што е една [[кафена лажичка]] (1грам), рузмаринот не дава [[Исхрана|хранлива]] вредност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nutritiondata.com/facts-C00001-01c203K.html|title=Nutrition Facts – Dried rosemary, one teaspoon (1&nbsp;g)|date=2014|publisher=Conde Nast, USDA Nutrient Database, version SR-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search|title=USDA National Nutrient Database for Standard Reference|date=2014|publisher=US Department of Agriculture|accessdate=3 June 2014|archive-date=2015-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150303184216/http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/|url-status=dead}}</ref> Докажано е дека екстрактот од рузмарин го подобрува рокот на траење и стабилноста на топлина на маслата богати со омега 3, кои се склони кон труење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.foodnavigator.com/Article/2007/11/20/Oregano-rosemary-extracts-promise-omega-3-preservation|title=Oregano, rosemary extracts promise omega-3 preservation|last=Daniells|first=Stephen|date=20 November 2017|publisher=Food Navigator|accessdate=2022-05-08|archive-date=2022-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207074903/https://www.foodnavigator.com/Article/2007/11/20/Oregano-rosemary-extracts-promise-omega-3-preservation|url-status=dead}}</ref> Рузмаринот е исто така ефикасна антимикробна билка.<ref>Nieto G, Ros G, Castillo J. [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6165352/ Antioxidant and Antimicrobial Properties of Rosemary (Rosmarinus officinalis, L.): A Review].</ref> === Мирис === [[Податотека:RosemaryEssentialOil.png|мини|Етерично масло]] Маслото од рузмарин се користи за цели на миризливи телесни парфеми или за емитување арома во просторијата. Се пали и како темјан и се користи во шампони и средства за чистење. === Фитохемикалии === Рузмаринот содржи голем број на фитохемикалии, вклучително и рузмарин киселина, камфор, кофеинска киселина, урсолна киселина, бетулинска киселина, карнозинска киселина и карносол.<ref name="pmid24518346">{{Наведено списание|last=Vallverdú-Queralt|first=Anna|last2=Regueiro|first2=Jorge|last3=Martínez-Huélamo|first3=Miriam|last4=Rinaldi Alvarenga|first4=José Fernando|last5=Leal|first5=Leonel Neto|last6=Lamuela-Raventos|first6=Rosa M.|year=2014|title=A comprehensive study on the phenolic profile of widely used culinary herbs and spices: Rosemary, thyme, oregano, cinnamon, cumin and bay|journal=[[Food Chemistry (journal)|Food Chemistry]]|volume=154|pages=299–307|doi=10.1016/j.foodchem.2013.12.106|pmid=24518346}}</ref> Етеричното масло од рузмарин содржи 10-20% камфор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.drugs.com/npp/rosemary.html|title=Rosemary {{!}} Professional|publisher=[[Drugs.com]]|accessdate=23 July 2016}}</ref> === Фолклор и обичаи === Растението или неговото масло се користеле во народната медицина со верување дека може да има лековити ефекти. Рузмаринот се сметал за свет за старите Египќани, Римјани и Грци.<ref name="Burlando" /> Во ''[[Дон Кихот]]'' (прв дел, поглавје XVII), фиктивниот јунак користи рузмарин во неговиот рецепт за мелем од фиерабри.<ref>{{Наведено списание|last=Capuano|first=Thomas M.|year=2005|title=Las huellas de otro texto médico en Don Quijote: Las virtudes del romero|url=https://www.thefreelibrary.com/Las+huellas+de+otro+texto+medico+en+don+Quijote%3a+las+Virtudes+del...-a0194333526|journal=Romance Notes|language=es|volume=45|issue=3|pages=303–310}}</ref> Растението се користело како симбол за сеќавање за време на воените комеморации и погреби во Европа и Австралија.<ref name="Gallipoli">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.awm.gov.au/commemoration/customs/rosemary.asp|title=Rosemary|publisher=[[Australian War Memorial]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219155712/https://www.awm.gov.au/commemoration/customs/rosemary.asp|archive-date=19 December 2013|accessdate=10 November 2011}}</ref> Ожалостените го фрлале во гробовите како симбол на сеќавање на мртвите. Во Австралија, гранчиња рузмарин се носат на Денот на АНЗАК, а понекогаш и на Денот на сеќавањето за да означат сеќавање; билката дива расте на [[Галиполе|полуостровот Галиполи]], каде што загинале многу Австралијци за време на Првата светска војна.<ref name="Gallipoli" /> Неколку драми на Шекспир се однесуваат на употребата на рузмарин во погребните или меморијалните обреди. Во [[Вилијам Шекспир|Шекспировиот]] ''[[Хамлет]]'', Офелија вели: „Има рузмарин, тоа е за сеќавање. Моли се, сакај, запомни.“ <ref>{{Наведена книга|url=http://internetshakespeare.uvic.ca/doc/Ham_Q1M/scene/13/|title=Scene 13|last=Shakespeare|first=William|work=[[Hamlet]]|author-link=William Shakespeare}}</ref> Исто така, се појавува и во Шекспировата ''Зимска приказна'' во чин 4, Сцена 4, каде Пердита зборува за „Розмари и Ру“.<ref>{{Наведена книга|title=The Winter's Tale|last=Shakespeare|first=William|date=2005|publisher=Simon & Schuster|page=139}}</ref> Во чинот 4, Сцена 5 од ''[[Ромео и Јулија]]'', фраерот Лоренс го опоменува домаќинството на Капулети „да го залепат вашиот рузмарин на ова убаво корито и, како што е обичајот, и во нејзината најдобра низа, да ја носат во црква“. Во шпанската бајка The Sprig of Rosemary, хероината го допира херојот со насловот рузмарин за да му ја врати магично изгубената меморија.<ref>{{Наведена книга|title=The Pink Fairy Book|last=Lang|first=Andrew|date=1897|publisher=Longmans, Green and Co|page=237}}</ref> == Поврзано == * Четири крадци оцет * Миризлива вода == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20041119180436/http://sun.ars-grin.gov:8080/npgspub/xsql/duke/plantdisp.xsql?taxon=873 Листа на хемикалии од рузмарин (д-р Дјук)] [[Категорија:Средоземна кујна]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Билки]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Билки и зачини]] [[Категорија:Жалфија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растенија за бонсаи]] [[Категорија:Сушоотпорни растенија]] 2po6xh30y823rzssd5m1o7gm0633gjn 0 1300704 5603542 5258556 2026-08-03T11:13:08Z 19user99 72391 #WPWPMK 5603542 wikitext text/x-wiki '''Неологизам'''<ref>{{ДРМЈ|неологизам}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|неологизам}}</ref> (од [[Старогрчки јазик|грчки]] νέο- ''néo-'', „нов“ и λόγος ''lógos'', „говор, исказ“) или '''новотвореница''' — релативно неодамнешен или изолиран поим, збор или фраза што може да биде во процес на влегување во општа употреба, но не е целосно прифатен во општоприфатениот јазик.<ref>{{Наведена книга|title=The Linguistics encyclopedia|last=Anderson|first=James M.|date=2006|publisher=Routledge|isbn=0-203-43286-X|editor-last=Malmkjær|editor-first=Kirsten|edition=Ebook|location=London|page=601}}</ref> Неологизмите често се водени од промените во [[култура]]та и [[технологија]]та.<ref>McDonald, L. J. (2005). The meaning of e- : neologisms as markers of culture and technology /.</ref><ref>Forgue, Guy (1979). "American Neologisms as a Reflection of Cultural Change since 1945". ''Proceedings of a Symposium on American Literature'': 199–211.</ref> Во процесот на [[Потекло на јазикот|образување на јазикот]] неологизмите се позрели од [[Протологизам|протологизмите]].<ref>{{Наведена книга|title=On Institutionalization and De-Institutionalization of Late 1990s Neologisms|last=Gryniuk|first=D|date=2015|publisher=Cambridge Scholars Publishing|page=150|quote=This process [of lexicalization] does not seem to be coincidental because neologisms themselves are prone to go through certain stages of transformation. They began as ''unstable'' creations (otherwise called ''prelogisms''), that is, they are extremely new, being proposed, or being used only by a small subculture}}</ref> Зборот чија развојна фаза е помеѓу онаа на протологизмот (скоро создаден) и неологизмот (нов збор) е ''прелогизам''.<ref>{{Наведена книга|title=Lexical Innovation in World Englishes: Cross-fertilization and Evolving Paradigms|last=Anesa|first=Patrizia|date=2018|publisher=Routledge|chapter=Three, 3}}</ref> Популарни примери на неологизми може да се најдат во науката, фантастиката (особено [[Научна фантастика|научната фантастика]]), филмовите и телевизијата, брендирањето, [[книжевност]]а, [[жаргон]]от, лингвистиката, визуелните уметности и популарната култура. Поранешните примери се ''[[ласер]]'' (1960) од ''засилување на светлината со стимулирана емисија на зрачење'' (Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation); ''робот'' (1941) од драмата RUR на [[Чехословачка|чешкиот]] писател [[Карел Чапек]] ''(Росумови универзални роботи)'';<ref name="KapekWebsite">{{Наведена мрежна страница|url=http://capek.misto.cz/english/robot.html|title=Who did actually invent the word "robot" and what does it mean?|last=Zunt|first=Dominik|publisher=The Karel Čapek website|archive-url=https://web.archive.org/web/20130123023343/http://capek.misto.cz/english/robot.html|archive-date=2013-01-23|accessdate=2017-02-05}}</ref> и ''[[агитпроп]]'' (1930) ([[стопеница]] на „агитација“ и „пропаганда“).<ref name="Leshchenko2015">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=I3FDCwAAQBAJ&pg=PT7|title=Modern Russian-English Dictionary|last=Leshchenko|first=Svetlana|date=December 6, 2015|publisher=Lulu Press, Inc.|isbn=978-1-329-74063-1|page=7}}</ref> == Заднина == Неологизмите често се образуваат со комбинирање на постоечки зборови (види [[Сложенка|сложенки]]) или со давање на зборовите нови и единствени [[Наставка|наставки]] или [[Претставка|претставки]]. Неологизмите може да се формираат и со спојување на зборови, на пример, „појчек“ е спој на зборовите „појадок“ и „ручек“, или преку кратенка или [[акроним]], со намерно [[Рима|римување]] со постоечки зборови или едноставно преку играње со звуци. Релативно редок облик на неологизам е кога се користат соодветни имиња како зборови (на пример, бојкот, од [[Чарлс Бојкотирам|Чарлс Бојкот]]). Неологизмите можат да станат популарни преку меметиката, преку [[Масовни медиуми|масовните медиуми]], [[интернет]]от и усно пренесување, вклучително и академски дискурс во многу области познати по нивната употреба на карактеристичен [[жаргон]], и често стануваат прифатени делови од јазикот. Други времиња, тие исчезнуваат од општа употреба исто толку лесно како што се појавиле. Дали неологизмот ќе продолжи како дел од јазикот зависи од многу фактори, од кои веројатно најважен е прифаќањето од јавноста. Невообичаено е зборот да добие популарност ако јасно не наликува на други зборови. == Историја и значење == Поимот ''неологизам'' првпат е потврден во англискиот јазик во 1772 година, како [[заемка]] од францускиот ''néologisme'' (1734). Во академска смисла, не постои професионален неолог, бидејќи проучувањето на такви нешта (културен или етнички народен јазик, на пример) е интердисциплинарно. Неологизмите може да ги проучуваат разни професии, како што се лексикографи или [[Етимологија|етимолози]], бидејќи нивната употреба го опфаќа опсегот на човековото изразување, и како, благодарение на науката и технологијата, тие се шират побрзо од кога било досега во сегашно време.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/publication/267305674|title=THE MEANING OF "e-": Neologisms as Markers of Culture and Technology|date=2019-03-28|archive-url=https://archive.today/20190328141152/https://www.researchgate.net/publication/267305674_THE_MEANING_OF_e-_Neologisms_as_Markers_of_Culture_and_Technology|archive-date=2019-03-28|accessdate=2022-05-08|url-status=live}}</ref> Поимот ''неологизам'' има пошироко значење кое вклучува и „збор кој добил ново значење“.<ref name="palgrave">{{Наведена книга|url=http://www.palgrave.com/br/book/9781403917232|title=Language contact and lexical enrichment in Israeli Hebrew|last=Zuckermann|first=Ghilʻad|date=2003|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1403917232|edition=2|location=New York|page=3}}</ref><ref>Sally Barr Ebest ''Writing from A to Z: the easy-to-use reference handbook'' 1999 – p. 449 "A neologism is a newly coined word or phrase or a new usage of an existing word or phrase."</ref><ref>Lynne Bowker, Jennifer Pearson ''Working With Specialized Language'' 2002 p. 214 "Neologisms can also be formed in another way, however, by assigning a new meaning to an existing word."</ref> Понекогаш, овој процес се нарекува ''семантичко поместување'',<ref name="palgrave" /> или ''семантичко проширување''.<ref>Ole Nedergaard Thomsen ''Competing models of linguistic change: evolution and beyond'' 2006 – p. 68 "Extensions, by contrast, are applications of extant means in new usage. Note that since individual speakers differ in their command of their shared tradition of speaking, one person's Extension may be experienced by another as a Neologism"</ref><ref>Michael D. Picone ''Anglicisms, Neologisms and Dynamic French'' 1996 – p. 3 "Proceeding now to the task of defining terms, I will begin with the more general term 'neologism'. ...A neologism is any new word, morpheme or locution and any new meaning for a pre-existent word, morpheme or locution that appears in a language. ... Likewise, any semantic extension of a pre-existent word, morpheme or locution.. but is also, by accepted definition, a neologism."</ref> Неологизмите се разликуваат од ''[[идиолект]]от'' на една личност, уникатните модели на вокабулар, граматика и изговор. Неологизмите обично се воведуваат кога ќе се открие дека на одреден поим му недостасува термин, или кога на постоечкиот речник му недостасуваат детали или кога говорникот не е свесен за постојниот речник.<ref>{{Наведена книга|title=Language and Social History: Studies in South African Sociolinguistics|last=Mesthrie|first=Rajend|date=1995|page=225}}</ref> Законите, владините тела и технологијата имаат релативно висока честота на воведување неологизми.<ref>{{Наведена книга|title=The Oxford Handbook of Language and Law|last=Solan|first=Lawrence|date=2012|page=36}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=The Influence of Computers, the Internet and Computer-Mediated Communication on Everyday English|last=Greiffenstern|first=Sandra|date=2010|page=125}}</ref> Друга причина што го води до создавање на неологизам е да се разјасни поимот кој можеби е нејасен поради многуте значења.<ref>Cowan, Robert. "Shadow of a Doubt: A Phantom Caesura in Horace Odes 4.14." Classical Journal, The 109.4 (2014): 407–417.</ref> == Преводи == [[File:Pensador Portuguese Wine.jpg|thumb|На [[дански јазик|дански]] виното [[bag-in-box]] е познато како ''papvin'' што буквално значи „картонско вино“. Овој неологизам за прв пат е забележан во 1982 година.<ref>[https://sproget.dk/lookup?SearchableText=papvin Opslag "Papvin" på sproget.dk] {{in lang|da}}</ref>]] Бидејќи неологизмите потекнуваат од еден јазик, преводите на друг јазик може да бидат тешки. Во научната заедница, каде англискиот е доминантен јазик за објавени истражувања и студии, понекогаш се користат преводи со сличен звук (наведени како „натурализација“).<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Linder|first=Daniel|year=2016|title=Non-native scientists, research dissemination and English neologisms: What happens in the early stages of reception and re-production?|journal=Iberica|volume=32|pages=35–58}}</ref> Алтернативно, англискиот збор се користи заедно со кратко објаснување за значењето.<ref name=":1" /> Четири методи на преведување се користат при преведувањето на неологизмите: [[транслитерација]], [[Транскрипција (лингвистика)|транскрипција]], употреба на аналогизми, [[Преведеница|преведеници]] или [[Заемка|заемки]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://termcoord.eu/2015/06/the-translation-of-english-neologisms/|title=The Translation of English Neologisms|date=22 June 2015|work=Terminology Coordination Unit [DGTRAD]|publisher=European Parliament|accessdate=2022-05-08|archive-date=2020-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926211605/https://termcoord.eu/2015/06/the-translation-of-english-neologisms/|url-status=dead}}</ref> == Познати новотвореници == * [[Радар]] - (1941) Radio Detection And Ranging * [[Ласер]] - (1960) Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation * [[Интернет]] - (1974) * [[Геноцид]] - (1944), зборот првпат бил употребен од [[Рафаел Лемкин]] за да ги дефинира нацистичките воени злосторства * [[Еврократ]] - (1961) * [[Исламофобија]] - (1982) * [[Блог]] - (доцни 1990-ти) * [[Самослик]] - (2013) - фотографија автопортрет == Поврзано == * [[Застареница]] * [[Преведеница]] * [[Стопеница]] * [[Ретроним]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://rdues.bcu.ac.uk/neologisms.shtml Neologisms in Journalistic Text] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090831050926/http://rdues.bcu.ac.uk/neologisms.shtml |date=2009-08-31 }} * [http://www.ccsenet.org/journal/index.php/ijel/article/viewFile/25957/16032 Interpretation of the Formation of Internet Neologisms] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180324164332/http://www.ccsenet.org/journal/index.php/ijel/article/viewFile/25957/16032 |date=2018-03-24 }} Archived 2018-03-24 at the Wayback Machine * [http://www.bartleby.com/116/103.html Fowler, H.W., "The King's English", Chapter I. Vocabulary, Neologism] * [https://books.google.com/books?id=3x-umCIwEYQC Algeo, John. ''Fifty Years among the New Words: A Dictionary of Neologisms, 1941–1991''] {{ISBN|0-521-41377-X}} * [http://www.wordspy.com Wordspy] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201006124706/http://www.wordspy.com/ |date=2020-10-06 }} * [http://neologisms.rice.edu/ Rice University Neologisms Database] * [http://thoughtcast.org/casts/griefer-google-cooking-and-other-neologisms Neologisms from the Internet – with Esther Dyson, Jimmy Wales and more...] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111004110515/http://www.thoughtcast.org/casts/griefer-google-cooking-and-other-neologisms/ |date=2011-10-04 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Терминологија]] [[Категорија:Лексикологија]] [[Категорија:Неологизми]] [[Категорија:Грцизми]] rykc4naljarmq6iq7l8y9pq63pnnur9 0 1300967 5603436 4908051 2026-08-03T07:37:01Z Bjankuloski06 332 5603436 wikitext text/x-wiki {{закосеннаслов}} {{Taxobox|image=Begonia boweri 3.jpg|regnum=[[Растенија]] | ordo =Cucurbitales| familia =Begoniaceae|genus=Begonia|species='''''B. bowerae'''''|binomial=Begonia bowerae|binomial_authority=[[Рудолф Кристијан Цисенхен|Р. К. Цизенхен]]|synonyms=*''Begonia bowerae'' var. ''major'' <small>Ziesenh.</small> *''Begonia bowerae'' var. ''roseflora'' <small>Ziesenh.</small>}} '''''Begonia bowerae''''', наречена и '''трепчеста бегонија''', ― [[вид]] на цветно растение од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[Begoniaceae]], домородно во [[Сојузни држави во Мексико|сојузните држави]] [[Оахака]] и [[Чијапас]] во [[Мексико]].<ref name="30424-2">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30424-2|title=''Begonia bowerae'' Ziesenh.|last=<!--Not stated-->|work=Plants of the World Online|publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=13 мај 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/99913/Begonia-bowerae/Details|title=''Begonia bowerae'' eyelash begonia|date=2021|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=13 мај 2022}}</ref> Популарно домашно растение, од кое се достапни голем број на сорти. {{Gallery|Begonia bowerae - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Begonia bowerae'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]].|Begonia bowerae - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Begonia bowerae'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје.|Begonia bowerae - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Begonia bowerae'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје.|Begonia bowerae - Ботаничка градина Скопје (4).jpg|Цветови на ''Begonia bowerae'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје.|Begonia bowerae 13.jpg|Сортата 'Bethlehem Star'.|Begonia bowerae-rubra fg01.JPG|Сортата 'Rubra', прикажувајки „трепки“.|Begonia bowerae 'Nigra Magra' kz1.jpg|Сортата 'Nigra Magra'.|Begonia bowerae - Botanischer Garten, Dresden, Germany - DSC08786.JPG|Примерок од [[Ботаничката градина во Дрезден]].|Begonia bowerae var. roseiflora.jpg|Цветови од сортата ''roseflora''.|Begonia bowerae NBG.jpg|Помладите листови се поцрвени}} == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Бегонија]] [[Категорија:Флора на Оахака]] [[Категорија:Флора на Чијапас]] [[Категорија:Собни растенија]] [[Категорија:Ендемска флора на Мексико]] [[Категорија:Растенија опишани во 1950 година]] q705pvxy7gqqcuhmiiftx9al323796t 5603437 5603436 2026-08-03T07:45:08Z Bjankuloski06 332 5603437 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Begonia boweri 3.jpg |image_caption=''Begonia bowerae'' 'Tiger' cultivar |genus=Begonia |species=bowerae |authority=Ziesenh. |synonyms_ref=<ref name="30424-2" /> |synonyms= *''Begonia bowerae'' var. ''major'' <small>Ziesenh.</small> *''Begonia bowerae'' var. ''roseflora'' <small>Ziesenh.</small> }} '''Трепкаста бегонија''' ({{науч|Begonia bowerae}}) ― [[вид]] цветно растение од [[Семејство (биологија)|семејството]] на [[бегонии]]те (''Begoniaceae'') домородно во [[Сојузни држави во Мексико|сојузните држави]] [[Оахака]] и [[Чијапас]] во [[Мексико]].<ref name="30424-2">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30424-2|title=''Begonia bowerae'' Ziesenh.|last=<!--Not stated-->|work=Plants of the World Online|publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=13 мај 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/99913/Begonia-bowerae/Details|title=''Begonia bowerae'' eyelash begonia|date=2021|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=13 мај 2022}}</ref> Популарно домашно растение, од кое се достапни голем број на сорти. {{Gallery|Begonia bowerae - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|Во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]].|Begonia bowerae - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|Во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје.|Begonia bowerae - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|Во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје.|Begonia bowerae - Ботаничка градина Скопје (4).jpg|Цветови во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје.|Begonia bowerae 13.jpg|Сортата „Bethlehem Star“.|Begonia bowerae-rubra fg01.JPG|Сортата „Rubra“ со „трепки“.|Begonia bowerae 'Nigra Magra' kz1.jpg|Сортата „Nigra Magra“.|Begonia bowerae - Botanischer Garten, Dresden, Germany - DSC08786.JPG|Примерок од Ботаничката градина во Дрезден.|Begonia bowerae var. roseiflora.jpg|Цветови од сортата ''roseflora''.|Begonia bowerae NBG.jpg|Помладите листови се поцрвени.}} == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Бегонија]] [[Категорија:Собни растенија]] [[Категорија:Ендемска флора на Мексико]] [[Категорија:Растенија опишани во 1950 година]] ky85q9vopyifrm5cujq7bhk8unido0y 5603438 5603437 2026-08-03T07:45:17Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Begonia bowerae]] на [[Трепкаста бегонија]] 5603437 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Begonia boweri 3.jpg |image_caption=''Begonia bowerae'' 'Tiger' cultivar |genus=Begonia |species=bowerae |authority=Ziesenh. |synonyms_ref=<ref name="30424-2" /> |synonyms= *''Begonia bowerae'' var. ''major'' <small>Ziesenh.</small> *''Begonia bowerae'' var. ''roseflora'' <small>Ziesenh.</small> }} '''Трепкаста бегонија''' ({{науч|Begonia bowerae}}) ― [[вид]] цветно растение од [[Семејство (биологија)|семејството]] на [[бегонии]]те (''Begoniaceae'') домородно во [[Сојузни држави во Мексико|сојузните држави]] [[Оахака]] и [[Чијапас]] во [[Мексико]].<ref name="30424-2">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30424-2|title=''Begonia bowerae'' Ziesenh.|last=<!--Not stated-->|work=Plants of the World Online|publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=13 мај 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/99913/Begonia-bowerae/Details|title=''Begonia bowerae'' eyelash begonia|date=2021|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=13 мај 2022}}</ref> Популарно домашно растение, од кое се достапни голем број на сорти. {{Gallery|Begonia bowerae - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|Во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]].|Begonia bowerae - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|Во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје.|Begonia bowerae - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|Во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје.|Begonia bowerae - Ботаничка градина Скопје (4).jpg|Цветови во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје.|Begonia bowerae 13.jpg|Сортата „Bethlehem Star“.|Begonia bowerae-rubra fg01.JPG|Сортата „Rubra“ со „трепки“.|Begonia bowerae 'Nigra Magra' kz1.jpg|Сортата „Nigra Magra“.|Begonia bowerae - Botanischer Garten, Dresden, Germany - DSC08786.JPG|Примерок од Ботаничката градина во Дрезден.|Begonia bowerae var. roseiflora.jpg|Цветови од сортата ''roseflora''.|Begonia bowerae NBG.jpg|Помладите листови се поцрвени.}} == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Бегонија]] [[Категорија:Собни растенија]] [[Категорија:Ендемска флора на Мексико]] [[Категорија:Растенија опишани во 1950 година]] ky85q9vopyifrm5cujq7bhk8unido0y 0 1301957 5603321 5315140 2026-08-02T19:02:51Z Andrew012p 85224 5603321 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Okuni_with_cross_dressed_as_a_samurai.jpg|мини|Кабукимоно биле група која се облекувала во необичен стил и зборувала на народен јазик што одговарала на нивното често срамно однесување.]] '''Кабукимоно''' (傾奇者 (カブキもの)) или хатамото јако (旗本奴) ― [[Банда|банди]] на [[Самурај|самураи]] во [[Историја на Јапонија|феудална Јапонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kotobank.jp/word/%E3%81%8B%E3%81%B6%E3%81%8D%E8%80%85-1155358|title=かぶき者とは|publisher=kotobank|accessdate=28 мај 2022}}</ref> Првпат појавувајќи се во периодот Азучи-Момојама (помеѓу крајот на периодот Муромачи во 1573 и почетокот на периодот Едо во 1603 година) како што турбулентниот период Сенгоку привршувал, кабукимоно биле или пустиници самураи (ронин), или мажи кои имале работено во самурајските семејства - кои, за време на мир, создавале улични банди. Некои, сепак, биле исто така членови на повеќе познати кланови — како најистакнати Ода Нобунага и Маеда Тошие. Поимот кабукимоно често се преведува како „чудни нешта“ или „лудите“, се верува дека е изведен од кабуку, што во груб превод значи „да забегува“ или „да се отстапува“; Поимот е исто така потеклото на името за театарот [[кабуки]], бидејќи основачот на кабукито, Изумо но Окуни, зел големо вдахновение од кабукимоните.<ref name="Frederic">"Kabuki" in Frederic, Louis (2002). ''Japan Encyclopedia''. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.</ref> Кабукимоните често се облекувале во истаклива облека, не земајќи ги во предвив традиционалните бои како светло жолтата и темно сината, често надополнети со носење на јакни хаори со оловни тегови на рабовите, сомотни [[ревер]]и, широки каиши оби и дури [[Дрег|женска]] [[Кимоно|облека]]. Егзотицизмот бил особенит и вклучувал предмети како европска облека, кинески шапки, елеци џинбаори направени од персиски теписи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kyohaku.go.jp/eng/syuzou/meihin/senshoku/item06.html|title=Persian rug|accessdate=2022-05-28|archive-date=2022-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220509082501/https://www.kyohaku.go.jp/eng/syuzou/meihin/senshoku/item06.html|url-status=dead}}</ref><ref name="telia">{{Наведена мрежна страница|url=http://web.telia.com/~u31302275/yakuza.htm|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20090308191157/http://web.telia.com/~u31302275/yakuza.htm|archive-date=8 март 2009|accessdate=28 мај 2022}} "Yakuza, Kabukimono, Machi-Yakko"</ref> Кабукимоните исто така често имале невообичаени фризури и бради, или стилизирани во различни моди, или оставени долги бради. Нивните [[Катана|катани]] често имале отмени рачки, голема или квадратна цуба, црвена [[ножница]] и биле обично подолги од нормалната должина. Некои кабукимонци дури користеле долги лулиња кисеру како оружје. Кабукимонците биле познати за нивното насилно и неопштествено однесување, како што е неплаќање во ресторани или ограбување лица. Случаи на членици на бандата како сечат луѓе само да си го пробаат новиот меч (цуџигири), или насилни инциденти во голем размер биле чести во места како кабукимонците се наоѓале (особено во големите градови како Едо и [[Кјото]]). Борењето, гласното пеење и танцувањето на улиците било често, како што било борењето помеѓу банди ноќе. Зенитот на активностите на кабукимонците бил за време на периодот Кејчо (1596–1615), иако исто така тоа време, бакуфуот (шогунатот) станал построг и кабукимоното како појава опаднало.<ref>Kodansha Encyclopedia of Japan; 1983, Kodansha America</ref> Се смета дека денешната јакуза потекнува или од групи кабукиномо или од групи селани собрани да се борат со нивните насилници; иако други научници веруваат дека потеклото на [[Јакуза|јакузата]] може да се најде во мачи јако (町奴), облик на приватна полиција.<ref name="telia" /> == Поврзано == * [[Босозоку]] * [[Хулиганство]] == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Јапонски поими]] [[Категорија:Самураи]] [[Категорија:Статии со текст на јапонски]] [[Категорија:Јакуза]] [[Категорија:Јапонија во 17 век]] [[Категорија:Јапонија во 16 век]] lkcljffqee5a0evkauwbnfgzfj1y84o 0 1307585 5603382 5410198 2026-08-02T22:53:37Z Andrew012p 85224 /* */ 5603382 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Куќен притвор | image = Куќен притвор.jpg | director = [[Вардан Тозија]] | writer = [[Сашо Кокаланов]] | producer = [[Пеце Талески]] | starring = [[Горан Стојановски (глумец) |Горан Стојановски]]<br>[[Ирена Ристиќ]]<br>[[Дениз Абдула]]<br>[[Сашко Коцев]]<br>[[Зоран Љутков]]<br>[[Јована Спасиќ]]<br>[[Марин Бабиќ]] | language = [[македонски јазик|македонски]] | network = [[МТВ|МРТ 1]]<br>[[Gley]] | num_seasons = 1 | num_episodes = 32 | runtime = 30 мин | released = [[19 септември]] [[2022]] - [[11 ноември]] [[2022]] | country = {{МКД}} | location = [[Ресен]]<br>[[Преспа]] }} '''''Куќен притвор''''' — [[Македонија|македонска]] телевизиска серија, снимена во [[2022]] година во [[режија]] на [[Вардан Тозија]], продуцент [[Пеце Талески]], во продукција на ОХО за [[МТВ|МРТ 1]] и [[Gley]]. == Улоги == {| class="wikitable sortable" |- !Глумец !Улога |- | [[Горан Стојановски (глумец) |Горан Стојановски]] || Томислав Глобовски |- | [[Ирена Ристиќ]] || Вера |- | [[Дениз Абдула]] || Мете |- | [[Сашко Коцев]] || Таки Коска |- | [[Зоран Љутков]] || Судијата Звонко |- | [[Јована Спасиќ]] || Сузе |- | [[Марин Бабиќ]] || Стево |- | [[Кујтиме Ахмети]] || Обвинителка Афродита |- | [[Александар Ѓорѓиески]] || Спире |- | [[Сара Анастасовска]] || Македонка |- | [[Чедомир Митевски]] || Стрезо |- | [[Јовица Михајловски]] || Адвокат Кољо |- | [[Благица Трпковска]] || Гинеколог |- | [[Горан Илиќ]] || Пациент |- | [[Марина Поп Панкова]] || Брачен советник |- | [[Јордан Витанов]] || Ловџија |- | [[Катерина Шехтанска]] || Жена 2 |- | [[Нино Леви]] || Цанде |- | [[Емилија Мицевска]] || Обвинителката Дона |- | [[Владо Јовановски]] || |- | [[Береда Решит]] || Доставувачот/Обвинител Сеат |- | [[Ангела Апостоловска]] || Диктилографка |- | [[Антонио Димитриевски]] || Математичарот Васе |- | [[Несрин Таир]] || Славјанка |- | [[Аксел Мехмет]] || Жути |} == Надворешни врски == * {{IMDb title|22171154}} [[Категорија:Македонски телевизиски серии]] h33lexoh9mjft124oydrnm90otb6wke 10 1311917 5603441 4907649 2026-08-03T07:46:28Z Bjankuloski06 332 5603441 wikitext text/x-wiki [[Растенија]] формално опишани во '''[[{{{1}}}]] година''' {{рв|Plants described in {{{1}}}}} [[Категорија:Видови опишани во {{{1}}} година]] [[Категорија:Растенија по година на опишување|{{{1}}}]] </includeonly><noinclude>{{документација}} [[Категорија:Предлошки за времеследни категории]] [[Категорија:Предлошки за ботаника]] </noinclude> 3exvt45fgnox4n6mr9r48fsoe5fpysg 0 1311931 5603293 5388986 2026-08-02T17:47:56Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603293 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Katherine Berkeleys portrait (geograph 6589056) (sq cropped).jpg|мини|Гробниците во Беркли]] '''Кетрин Беркли, Лејди Беркли''' (родена '''Кетрин де Клеведон'''; 1300-ти - 13 март 1385) била [[Кралство Англија|англиски]] добротвор и основач на училиште во Глостершир. Во 1384 година, таа добила кралска лиценца за училиште за пеење кое денес се нарекува Училиште на Кетрин Лејди Беркли. Се вели дека училиштето е прво основано од лаик, прво основано од жена и прво што нуди бесплатно образование на секого. == Живот == Нејзиното место и датум на раѓање се непознати, но нејзините родители биле Ема и Сер Џон де Кливедон од Сомерсет и Вустершир. Таа пораснала во Кливдон Корт, имотот на нејзиното семејство во Северен Сомерсет. Нејзиниот прв брак бил со Сер Питер Вел од Чарфилд и Тортворт. Таа била негова втора сопруга. По смртта на нејзиниот прв сопруг, повторно се омажила за Томас де Беркли, третиот барон Беркли, чие семејно седиште бил замокот Беркли.<ref>{{Наведена книга|url=https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/22f9f66d-8123-436a-8aa2-ff0f21397693|title=The Veel Estate|language=en}} Late 13th century.</ref> Кога се венчале, поседувала земјишта распространети преку велшките граници, Вилтшир, Глостершир и во Девон. Таа поседувала земја сама по себе и била вешти во пишување и англиски и француски.<ref name="tyndale">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tyndale.org/TSJ/16/green.html|title=Lady Katherine's School, Wotton under Edge by David Green in 2000|date=15 May 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100515092118/http://www.tyndale.org/TSJ/16/green.html|archive-date=15 May 2010|accessdate=26 March 2021}}</ref> Нејзиниот сопруг бил ослободен откако бил обвинет за вмешаност во убиството на Едвард Втори.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.historic-uk.com/HistoryMagazine/DestinationsUK/Berkeley-Castle/|title=Berkeley Castle, Gloucestershire|work=Historic UK|language=en-GB|accessdate=25 March 2021}}</ref> Тие имале четири деца, но само едно преживело, Сер Џон Беркли. Нејзиниот втор сопруг починал во 1361 година, по што таа се посветила на филантропијата. Живеела во домот во Вотон-андер-Еџ . Во 1384 година, основала училиште за 6 професори, што го прави едно од најстарите преживеани училишта во Англија. Познато е дека и порано постоеле училишта во областа, но Лејди Беркли го официјализирала ова училиште, добивајќи кралска лиценца и тоа станало модел за други училишта. Првиот раководител бил м-р Џон Стоун и како свештеник, исто така, одржувал миса секој ден. Лејди Беркли е заслужна за воведувањето на идејата за школа за пеење. [[Податотека:Lord_Thomas_and_Lady_Katherine_Berkeley_Effigies.jpg|лево|мини| Гробот на Лорд Томас и Лејди Кетрин Беркли]] <blockquote>''На сите синови на светата мајка црква, јас, Кетрин, која беше сопруга на Лорд Томас де Беркли, покојниот Господар на Беркли, и ние, Волтер Барнел; капелан и Вилијам Пендок; капелан, праќаме поздрав во Оној Кој е загрижен за вистинското здравје на сите луѓе, со грижливо и внимателно размислување дека намерата на многу луѓе кои сакаат да бидат поучени за граматика, која е основа на сите либерални уметности, ... да купат одредени земји и станови, преземени ним и на нивните наследници со хонорар, за да можат повторно да изградат одредена училишна куќа во Вотон андер еџ за ... поддршка на еден мајстор и двајца сиромашни научници на граматиката; кој наведениот мајстор и неговите наследници ќе управуваат и ќе ги поучуваат сите научници кои доаѓаат во споменатата куќа или училиште за изучување на оваа уметност, без да земат ништо за нивната мака од нив.''<ref name="tyndale"/></blockquote>Таа сакала да создаде повеќе научници вешти на латински, бидејќи многу од нив биле изгубени во [[Црна смрт|Црната смрт]].<ref name="tyndale"/>{ Се вели дека ова англиско училиште за гимназија е првото основано од лаик, првото основано од жена и првото кое нудело бесплатно образование на секого.<ref name="tyndale"/> Таа посветила време на филантропијата и патувала во странство на аџилак.<ref name="tyndale">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tyndale.org/TSJ/16/green.html|title=Lady Katherine's School, Wotton under Edge by David Green in 2000|date=15 May 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100515092118/http://www.tyndale.org/TSJ/16/green.html|archive-date=15 May 2010|accessdate=26 March 2021}}</ref> Кетрин Беркли починала во 1385 година. Ликовите на Лејди Беркли и нејзиниот сопруг може да се видат на нивниот гроб во црквата Беркли во Глостершир.<ref name="katy">{{Cite ODNB}}</ref> Подоцнежните примери на школи за пеење го вклучуваат колеџот Етон на [[Хенри VI]], основан во 1440 година и училиштето на Џоан Грејндур во Њуланд.<ref>{{Cite ODNB|title=Greyndour [née Rigge; other married name Barre], Joan (c. 1400–1485), school founder|url=https://www.oxforddnb.com/view/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-107508}}</ref> == Наводи == <references responsive="1"></references> [[Категорија:Починати во 1385 година]] [[Категорија:Родени во 1300 година]] [[Категорија:Филантропи]] bs15o59orkj6rjhigheyb3c34gzw6da 0 1312282 5603522 5271686 2026-08-03T10:23:40Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603522 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Los Angeles Chargers 2020 wordmark.svg|мини|Лос Анџелес Чарџерс]] '''Лос Анџелес Чарџерс''' ([[англиски]]: Los Angeles Chargers) ― професионален фудбалска екипа од [[Соединетите Држави]] со седиште во метрополитенската област Лос Анџелес. Чарџерс се натпреваруваат во [[Национална фудбалска лига|Националната фудбалска лига]] (НФЛ) како член на Западната дивизија на Американската фудбалска конференција (АФК) и ги играат своите домашни натпревари на Стадионот Софи во Инглвуд, [[Калифорнија]], кој го делат со Лос Анџелес Ремс. Чарџерс биле основани во [[Лос Анџелес]], во 1959 година, а почнале да играат во 1960 година како основачки член на Американската фудбалска лига (АФЛ). Тие ја поминале својата прва сезона во Лос Анџелес пред да се преселат во [[Сан Диего]] во 1961 година за да станат '''Сан Диего Чарџерс'''.<ref name="Chronology"/> Тимот се приклучил на НФЛ како резултат на спојувањето на АФЛ-НФЛ во 1970 година. Во 2017 година, Чарџерс се преселиле во Лос Анџелес по 56 сезони во Сан Диего, една година откако Ремс се преселиле во градот откако поминале 21 сезона (1995–2015) во [[Сент Луис]].<ref name="SpanosLetter">{{Наведени вести|url=https://www.chargers.com/news/letter-from-dean-spanos-145321|title=Letter From Dean Spanos|date=11 јануари 2017|work=Chargers.com|access-date=27 декември 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625191126/https://www.chargers.com/news/letter-from-dean-spanos-145321|archive-date=25 јуни 2020|publisher=NFL Enterprises, LLC}}</ref><ref name="ChargersMoveToLA">{{Наведени вести|url=http://www.nfl.com/news/story/0ap3000000773179/article/chargers-announce-decision-to-relocate-to-los-angeles|title=Chargers announce decision to relocate to Los Angeles|last=Knoblauch|first=Austin|date=12 јануари 2017|work=NFL.com|access-date=27 декември 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20170114170645/http://www.nfl.com/news/story/0ap3000000773179/article/chargers-announce-decision-to-relocate-to-los-angeles|archive-date=14 јануари 2017|publisher=NFL Enterprises, LLC}}</ref><ref name="Brent">{{Наведени вести|url=https://www.usatoday.com/story/sports/nfl/chargers/2017/01/12/chargers-los-angeles-move-san-diego-relocation/96505836/|title=What we know about Chargers' move to Los Angeles|last=Schrotenboer|first=Brent|date=12 јануари 2017|work=[[USA Today]]|access-date=27 декември 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20170113144614/http://www.usatoday.com/story/sports/nfl/chargers/2017/01/12/chargers-los-angeles-move-san-diego-relocation/96505836/|archive-date=13 јануари 2017}}</ref> Тимот претходно играл во Меморијалниот Колосеум во Лос Анџелес за време на нивниот прв престој во Лос Анџелес, стадионот Балбоа и стадионот Сан Диего (исто така познат како Стадионот „Џек Марфи“ и Стадионот Квалком) додека бил во Сан Диего и Дигнити хелт спортс парк (порано наречен СтубХаб сентер) од 2017 до 2019 година, додека Стадионот СоФи бил во изградба. Чарџерс го освоиле првенството во АФЛ во 1963 година, и стигнале до разигрувањето на АФЛ пет пати и натпреварот од првенството на АФЛ четири пати пред да се приклучат на НФЛ.<ref name="Chronology"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.profootballhof.com/teams/los-angeles-chargers/team-history/|title=Los Angeles Chargers Team History|work=ProFootballHOF.com|publisher=NFL Enterprises, LLC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101082335/https://www.profootballhof.com/teams/los-angeles-chargers/team-history/|archive-date=1 јануари 2020|accessdate=27 декември 2022}}</ref> Оттогаш, Чарџерс направиле 15 учества во разигрувањето и забележале четири настапи во натпреварот од првенството на АФК.<ref name="Chronology" /> Во 1994 година, Чарџерс го освоиле своето прво и единствено првенство на АФК и се соочиле со Сан Франциско 49ерс (Фортинајнерс) во Супер Боул XXIX, губејќи со 49–26.<ref name="Chronology" /> Чарџерс имаат осум играчи и еден тренер примени во Куќа на славните за професионален фудбал: широк примач Ленс Алворт (1962–1970), одбранбен краен играч Фред Дин (1975–1981), заден четвртерец Ден Футс (1973–1987), главен тренер и главен раководител Сид Гилман (1960-1969, 1971), широко примач Чарли Џојнер (1976-1986), напаѓачки линиец Рон Микс (1960-1969), тесен заден играч Келен Винслоу (1979-1987), линиски заден играч Џуниор Сеу (19290) и повратен заден играч Ладејнијан Томлисон (2001–2009).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.profootballhof.com/heroes-of-the-game/franchises/|title=Hall of Famers by Franchise|work=ProFootballHOF.com|publisher=NFL Enterprises, LLC|archive-url=https://web.archive.org/web/20181027163654/https://www.profootballhof.com/heroes-of-the-game/franchises/|archive-date=27 октомври 2018|accessdate=27 декември 2022}}</ref> == Историја на франшиза == {{Главна|Историја на Лос Анџелес Чарџерс|Сан Диего Чарџерс}} === Ерата на Барон Хилтон (1960-1965) === ==== Години на Сид Гилман (1960–69) ==== Чарџерс биле основани со седум други екипи од Американската фудбалска лига во 1959 година. Тие започнале да играат во АФЛ во [[Лос Анџелес]] следната година во 1960 година.<ref name="Chronology">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chargers.com/team/history|title=History|work=Chargers.com|publisher=NFL Enterprises, LLC|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224124000/http://www.chargers.com/team/history|archive-date=24 декември 2015|accessdate=27 декември 2022}}</ref> Првичниот сопственик на Чарџерс бил наследникот на хотелот „Барон“ Хилтон, син на основачот на Хилтон Хотели Конрад Хилтон.<ref name="Chronology" /> Според службената мрежна страница на Куќата на славните за професионален фудбал, Барон Хилтон се согласил откако неговиот главен раководител, Френк Лихи, го избрал името Чарџерс, кога купил франшиза од АФЛ за Лос Анџелес: „Ми се допадна затоа што извикуваат „тргни“ ([[англиски]]: charge, чарџ) и слушајќи го клеронот на Стадионот Доџер и на натпреварите во УСК“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.profootballhof.com/news/franchise-nicknames/|title=Franchise nicknames|date=1 јануари 2005|publisher=[[Куќата на славните за професионален фудбал]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180121222737/http://www.profootballhof.com/news/franchise-nicknames/|archive-date=21 јануари 2018|accessdate=27 декември 2022}}</ref> ==== Преселба во Сан Диего (1961) ==== По сезоната 1960, имало гласини дека тимот размислувал за преселба во [[Сан Диего]], [[Атланта]] или [[Сиетл]]. Во јануари 1961 година франшизата објавила дека бил склучен договор со Сан Диего да игра на Стадионот Балбоа во Балбоа Парк. Тие играле за целото десет сезонско постоење во АФЛ, пред да се спои новата лига со постарата НФЛ. Нивниот единствен тренер за десетгодишниот живот на АФЛ бил Сид Гилман,<ref name="Chronology"/> член на Куќата на славните,<ref name="Gillman">[http://www.profootballhof.com/hof/member.jsp?player_id=76 SID GILLMAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070829092655/http://www.profootballhof.com/hof/member.jsp?player_id=76 |date=29 август 2007 }} Pro Football Hall of Fame. Пристапено на 27 декември 2022.</ref> кој бил широко признат како голем напаѓачки изумител.<ref>{{Наведени вести|url=http://articles.chicagotribune.com/2003-01-04/sports/0301040128_1_innovative-football-coach-sid-gillman-bears|title=Sid Gillman 1911-2003|last=Pierson|first=Don|date=4 јануари 2003|work=[[Chicago Tribune]]|access-date=27 декември 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20160128194755/http://articles.chicagotribune.com/2003-01-04/sports/0301040128_1_innovative-football-coach-sid-gillman-bears|archive-date=28 јануари 2016}}</ref> Раните години во АФЛ на Сан Диего Чарџерс биле истакнати со извонредната игра на широкиот примач Ленс „Бамби“ Алворт со 543 приеми за 10.266 јарди во неговата кариера во 11. АФЛ/НФЛ сезона. Покрај тоа, тој поставил професионален фудбалски рекорд на последователни натпревари со прием (96) во текот на неговата кариера. Со играчи како Алворт, Пол Лоу, Кит Линколн и Џон Хадл,<ref>[http://www.chargers.com/history/champions.htm Chargers Hall of Fame] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080509145402/http://www.chargers.com/history/champions.htm |date=2008-05-09 }} Chargers.com.</ref> Чарџерс со високи резултати освоиле дивизиски круни пет од првите шест сезони во лигата и титулата во АФЛ во 1963 година со победата од 51–10 над Бостон Пејчриотс.<ref name="Chronology"/> Тие, исто така, одиграле одлична одбрана, како што е наведено од нивниот професионален фудбалски рекорд од 49 пресретнувања на додавања во 1961 година,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.footballresearch.com/articles/frpage.cfm?topic=x-fbbetter |title=Football Players Are Better Than Ever, Right? |accessdate=2022-12-27 |archive-date=2002-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020701202433/http://www.footballresearch.com/articles/frpage.cfm?topic=x-fbbetter |url-status=dead }}</ref> и го вклучило одбранбениот дебитант на годината на АФЛ, Ерл Фејсон.<ref>[http://football.about.com/od/nflhistory/l/bl_awardsrookie.htm NFL's Rookie of the Year] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050920050937/http://football.about.com/od/nflhistory/l/bl_awardsrookie.htm|date=20 септември 2005}} About.com: Football.</ref> Чарџерс биле основоположници на поимот „Farsome Foursome“ (Страшна четворка) за да се опише нивната сеѕвездена одбранбена линија,<ref>{{Наведени вести|url=http://articles.latimes.com/1985-09-16/sports/sp-21879_1_fearsome-foursome|title=Remembering the Fearsome Foursome|last=Florence|first=Mal|date=16 септември 1985|work=Los Angeles Times|access-date=27 декември 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714203444/http://articles.latimes.com/1985-09-16/sports/sp-21879_1_fearsome-foursome|archive-date=14 јули 2014}}</ref> закотвена од Фејсон и Ерни Лад. === Ера на Јуџин Клајн (1966-1983) === Хилтон ги продал Чарџерс на група предводена од Џин Клајн и Сем Шулман во август 1966 година. Во 1970 година, Чарџерс биле ставени во дивизијата АФЦ Запад по завршувањето на спојувањето АФЛ/НФЛ.<ref name="NFLChron">[http://www.nfl.com/history/chronology/1961-1970 NFL History: 1961–1970] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205052436/http://www.nfl.com/history/chronology/1961-1970 |date=5 февруари 2007 }} NFL.com. Пристапено на 27 декември 2022.</ref><ref>[http://www.football.com/history/index.shtml NFL Franchise Year-by-Year Genealogy] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060403202009/http://www.football.com/history/index.shtml |date=2006-04-03 }} Football.com.</ref> Но, дотогаш, Чарџерс паднале во тешки времиња; Гилман, кој се вратил како главен раководител, се пензионирал во 1971 година, а многу од играчите на Чарџерс од 1960-тите веќе или се пензионирале или биле разменети.<ref name="Chron70">[http://www.chargers.com/history/chronology/chronology-1970-1979.htm Chronology 1970–1979] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090403223805/http://www.chargers.com/history/chronology/chronology-1970-1979.htm |date=2009-04-03 }} Chargers.com.</ref> Чарџерс добиле играчи ветерани како Дикон Џонс<ref>[http://www.nflplayers.com/news/news_release.aspx?id=6482 Deacon Jones&nbsp;– 'Secretary Of Defense'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070329162422/http://www.nflplayers.com/news/news_release.aspx?id=6482 |date=29 март 2007 }} NFLPlayers.com. Пристапено на 27 декември 2022.</ref> и Џони Јунитас;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2002/09/12/sports/johnny-unitas-nfl-s-genius-of-the-huddle-dies-at-69.html|title=Johnny Unitas, N.F.L.'s Genius of the Huddle, Dies at 69|last=Litsky|first=Frank|date=12 септември 2002|work=[[The New York Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141028015736/http://www.nytimes.com/2002/09/12/sports/johnny-unitas-nfl-s-genius-of-the-huddle-dies-at-69.html|archive-date=28 октомври 2014|accessdate=27 декември 2022}}</ref> сепак, тоа било во подоцнежните фази од нивните кариери и екипата се борела, ставајќи се на третото или четвртото место на АФЦ Запад секоја година од 1970 до 1978 година. Во текот на сезоната 1973 година, Чарџерс биле вклучени во првиот голем скандал со дрога во НФЛ. Меѓутоа, истата година, дебитантот од Орегон по име Ден Футс послужил како катализатор за враќањето на Чарџерс на слава како што течеле 1970-тите. ==== Години на Дон Кориел (1978-1986) ==== [[Податотека:1986_Jeno's_Pizza_-_53_-_Dan_Fouts_and_Don_Macek_(cropped).jpg|лево|мини|Ден Футс ги водел Чарџерс на неколку последователни сезони од 1979 до 1982 година, вклучувајќи го и познатиот натпревар „Епско во Мајами“ од 1981 година во дивизиското разигрување на АФК.]] Чарџерс го ангажирале главниот тренер Дон Кориел во 1978 година, кој останал да ја тренира екипата до 1986 година. Кориел развил напаѓачка шема и филозофија позната како Ер Кориел, позната и како „Кориелов напад“ или „вертикален напад“. Со Ден Футс како заден играч, нападот на Сан Диего Чарџерс бил меѓу најголемите и највозбудливите додавачки напади во историјата на [[Национална фудбалска лига|НФЛ]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.profootballhof.com/news/air-coryell1/|title=Pro Football Hall of Fame - "Air Coryell"|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118064725/http://www.profootballhof.com/news/air-coryell1/|archive-date=18 јануари 2018|accessdate=27 декември 2022}}</ref> поставувајќи лигашки и поединечни напаѓачки рекорди. Чарџерс ја воделе лигата со рекорд во НФЛ шест последователни години од 1978 до 1983 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nfl.com/history/randf/records/team/passing|title=Team Records: Passing|work=[[NFL.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20071227171500/http://www.nfl.com/history/randf/records/team/passing|archive-date=27 декември 2007|accessdate=27 декември 2022}}</ref> и повторно во 1985 година. Тие, исто така, ја воделе лигата во вкупни јарди во нападот 1978-83 и 1985 година. Под покровителство на Кориел, Ден Футс, широкиот приемач Чарли Џојнер и тесниот краен играч Келен Винслоу процветале на теренот и сите ќе бидат примени во Куќата на славните на професионалниот фудбал. Чарџерс се стекнале со четири последователни настапи во разигрувањето (1979-82) за време на ерата на Ер Кориел, вклучително и три првенства во Западната дивизија на АФК (1979-81). Како и да е, тие не успеале да стигнат до Суперболот, вклучително и два последователни порази во натпреварот од првенството на АФК во 1980 и 1981 година. И покрај тоа што повторно се пласирале во разигрувањето за време на скратената, поради штрајк, сезона во 1982 година, Чарџерс го пропуштале разигрувањето секоја сезона од 1983 до 1991. Во 1984 година, Клајн ја намалил платата подготвувајќи се за продажба на франшизата, испраќајќи ги одбранбените играчи Џонсон и Келчер во Сан Франциско, каде што му се придружиле на Дин и го нападнале Били Шилдс за уште едно првенство на 49ерс во Супер Боул XIX.<ref name="SI">[http://sportsillustrated.cnn.com/football/nfl/news/2001/02/28/sayitaintso_chargers/ Say It Ain't So: San Diego Chargers] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130403034405/http://sportsillustrated.cnn.com/football/nfl/news/2001/02/28/sayitaintso_chargers/ |date=2013-04-03 }} Sports Illustrated.</ref> === Ера на семејството Спанос (1984–денес) === Алекс Спанос купил мнозински посед во Сан Диего од Клајн на 1 август 1983 година. Семејството на Спанос сè уште поседува 97% од тимот, а до неговата смрт во 2016 година, Џорџ Перникано ги поседувал останатите 3%. Ал Саундерс бил именуван за седми главен тренер во историјата на Чарџерс во 1986 година по оставката на Кориел во средината на таа сезона.<ref name="Chron80">[http://www.chargers.com/history/chronology/chronology-1980-1989.htm Chronology 1980–1989] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090309072209/http://www.chargers.com/history/chronology/chronology-1980-1989.htm |date=2009-03-09 }} Chargers.com.</ref> Во 1988, Футс се пензионирал по 15-годишна кариера во која поставил седум рекорди во НФЛ и 42 клупски рекорди, и станал вториот најплоден пасувач во НФЛ на сите времиња со 43.040 јарди. Бројот на дресот на Фоутс (14) бил повлечен на полувремето од натпреварот „Ден Футс“ во Сан Диего.<ref name="Chron80" /> [[Податотека:Jack_Murphy_Stadium_1987.jpeg|десно|мини|300x300пкс|Чарџерс како домаќини на претсезонски натпревар на Стадионот „Џек Марфи“ во [[Сан Диего]] во 1987 година.]] Во 1989 година, Ден Хенинг, поранешен заден четвртерец на Чарџерс, помошник на Вашингтон Редскинс и главен тренер на Атланта Фалконс, бил прогласен за осми главен тренер во историјата на Чарџерс.<ref name="Chron80"/> Првата година, повратниот заден играч Мерион Батс поставил клупски рекорд со 39 носења и рекорд на екипен дебитант со 176 јарди во победата на Чарџерс од 20–13 во Канзас Сити.<ref name="Chron80" /> По тригодишен престој како директор за фудбалски операции, Стив Ортмаер бил ослободен по сезоната и заменет со Боби Бетард.<ref name="Chron80" /> ==== Години на Боби Рос (1992-1996) ==== По трисезонскиот престој на Хенинг со Чарџерс, Боби Рос бил ангажиран како деветти главен тренер во 1992 година. Дополнително, Чарџерс го купиле задниот четвртерец Стен Хемфрис во трампа со Вашингтон Редскинс.<ref name="Chron90">[http://www.chargers.com/history/chronology/chronology-1990-1999.htm Chronology 1990-1999] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090106003401/http://www.chargers.com/history/chronology/chronology-1990-1999.htm |date=2009-01-06 }} Chargers.com.</ref> Чарџерс ги загубиле своите први четири натпревари од сезоната и се вратиле за да станат првиот тим со 0-4 што влегол во плеј-офот бидејќи победиле на 11 од последните 12 натпревари и ја освоиле титулата во АФЦ Запад. Рос бил прогласен за тренер на годината во НФЛ за драматичниот пресврт на Чарџерс од Професионалната фудбалска недела.<ref name="Chron90" /><ref>[http://www.answers.com/topic/nfl-coach-of-the-year-award Pro Football Weekly NFL Coach of the Year] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071016185113/http://www.answers.com/topic/nfl-coach-of-the-year-award|date=16 октомври 2007}} Answers.com.</ref> Во првата рунда од разигрувањето, Чарџерс ги елиминирале Чифс со 17-0, но Делфинс ги елиминирале Чарџерс во дивизиското разигрување за да ги елиминираат Чарџерс. Во 1993 година, Чарџерс завршиле со 8-8 (четврти во нивната дивизија).<ref name="Chron90" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Los Angeles Chargers}} * {{Матична|https://www.chargers.com/}} * [https://www.nfl.com/teams/los-angeles-chargers/ Лос Анџелес Чарџерс] на службената мрежна страница на [[Национална фудбалска лига|Националната фудбалска лига]] [[Категорија:Лос Анџелес Чарџерс]] [[Категорија:Појавено во 1960 година во Калифорнија]] [[Категорија:Екипи на Американската фудбалска лига]] [[Категорија:Фудбалски (гридирон) екипи од 1960 година]] [[Категорија:Фудбалски (гридирон) екипи од Лос Анџелес]] [[Категорија:Фудбалски (гридирон) екипи од Инглвуд (Калифорнија)]] [[Категорија:Екипи во Националната фудбалска лига]] ii6k8uh1jtdgbliot4ykzub4k1g98cf 0 1313007 5603486 4919586 2026-08-03T09:56:37Z Bjankuloski06 332 Сменета целната страница на пренасочувањето од [[Зајачко уво]] на [[Волнест чистец]] 5603486 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Волнест чистец]] ae8nbw4i6vlrk6ubvgzic6hzrw0et3e 0 1317171 5603175 5450477 2026-08-02T12:55:20Z Andrew012p 85224 /* */ 5603175 wikitext text/x-wiki '''Ким Џи-су''' (родена на 3 јануари 1995 година), позната мононимно како Џису, е јужнокорејска пејачка и глумица. Таа е членка на јужнокорејската група за девојки [[Blackpink]], основана од YG Entertainment, во август 2016 година. Надвор од нејзината музичка кариера, таа го има своето актерско деби со камео улога во серијата ''Продуценти'' од 2015 година и ја одигра својата прва главна улога во серијата Сноудроп (2021–2222). Нејзиното соло деби е предвидено да се одржи на 31 март 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-jisoo-solo-music-release-date-announcement-1235280048/|title=BLACKPINK’s Jisoo Teases First Solo Music Release With Mysterious ‘Coming Soon’ Poster|last=Peters|first=Mitchell|date=March 5, 2023|work=Billboard|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305205526/https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-jisoo-solo-music-release-date-announcement-1235280048/amp/|archive-date=March 5, 2023|accessdate=March 5, 2023}}</ref> == Животот и кариерата == === 1995–2015: Ран живот и почетоци во кариерата === Ким Џи-су е родена на 3 јануари 1995 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nme.com/blogs/nme-blogs/beginners-guide-blackpink-2426858|title=A beginner's guide to Blackpink, the all-singing, all-rapping, all-female K-pop band|last=Daly|first=Rhian|date=January 4, 2019|work=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20201003142235/https://www.nme.com/blogs/nme-blogs/beginners-guide-blackpink-2426858|archive-date=October 3, 2020|accessdate=February 11, 2022}}</ref> во Гунпо, провинцијата Ѓеонгџи, Јужна Кореја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sports.khan.co.kr/entertainment/sk_index.html?art_id=201706230815003&sec_id=540301&pt=nv|title=[아이돌 고향을 찾아서①] 우리 고향 아이돌 누가 있을까|last=Son|first=Minji|date=June 23, 2017|work=Sports Tendency (in Korean)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605132948/http://sports.khan.co.kr/entertainment/sk_index.html?art_id=201706230815003&sec_id=540301&pt=nv|archive-date=June 5, 2020|accessdate=April 20, 2019}}</ref><ref name="ABS-CBN">{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.abs-cbn.com/starstudio/stories/2020/05/look/wild-romance-blackpink-and-lady-gaga-are-teaming-up|title=WILD ROMANCE! Blackpink and Lady Gaga are teaming up|last=Barredo|first=Charlie|date=May 3, 2020|work=[[ABS-CBN Corporation|ABS-CBN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200505173300/https://lifestyle.abs-cbn.com/starstudio/stories/2020/05/look/wild-romance-blackpink-and-lady-gaga-are-teaming-up|archive-date=May 5, 2020|accessdate=February 11, 2022}}</ref> Таа има постар брат и сестра.<ref>{{Наведени вести|url=https://blackpinkupdate.com/blackpink-jisoo-was-spotted-at-her-brother-wedding-party/|title=BLACKPINK Members Spotted at Jisoo's Brother Wedding Party|date=May 11, 2019|access-date=July 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418013823/https://blackpinkupdate.com/blackpink-jisoo-was-spotted-at-her-brother-wedding-party/|archive-date=April 18, 2021}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.allkpop.com/article/2020/06/blackpinks-jisoos-family-is-one-of-the-k-pops-most-attractive-families|title=BLACKPINK's Jisoo's family is one of K-Pop's most attractive families|date=June 13, 2020|access-date=September 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418013816/https://www.allkpop.com/article/2020/06/blackpinks-jisoos-family-is-one-of-the-k-pops-most-attractive-families|archive-date=April 18, 2021}}</ref> Како дете играла [[кошарка]] и вежбала [[Теквондо|таеквондо]].<ref name="scmp">{{Наведени вести|url=https://www.scmp.com/lifestyle/entertainment/article/3087692/jisoo-blackpink-mystery-girl-global-sensation-her-story-so|title=Jisoo of Blackpink: from 'mystery girl' to global sensation, her story so far|date=June 6, 2020|access-date=March 5, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20220211031244/https://www.scmp.com/lifestyle/entertainment/article/3087692/jisoo-blackpink-mystery-girl-global-sensation-her-story-so|archive-date=February 11, 2022|publisher=[[South China Morning Post]]}}</ref> Таа сонувала да стане сликарка и писателка.<ref name="marie claire">{{Наведени вести|url=https://www.marieclaire.com/culture/a34359777/blackpink-members/|title=BLACKPINK's Jennie, Rosé, Jisoo, and Lisa: What to Know|date=October 14, 2020|access-date=March 13, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018025504/https://www.marieclaire.com/culture/a34359777/blackpink-members/|archive-date=October 18, 2020|publisher=[[Marie Claire]]}}</ref> Таа била обожавателка на корејската група за момчиња TVXQ.<ref name="scmp" /> Џису посетувала средно училиште во Факултетот за изведувачки уметности во Сеул; во 11-то одделение, таа се придружила на драмски клуб во училиштето и заработила повеќе искуство во забавната индустрија со присуство на аудиции.<ref name="marie claire" /> Пред да дебитира, Џису живеела со нејзините родители, браќата, сестрите, бабите и дедовците.<ref name="marie claire" /> Покрај мајчиниот корејски, Џису научила да зборува и кинески, јапонски и англиски. Во 2011 година, Jisoo се приклучила на YG Entertainment како приправник откако ги поминала аудициите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3026175|title=BlackPink's long journey to the top : After six years as trainees, YG's newest girl group now dominates the charts|last=Lee|first=Mi-hyun|date=November 15, 2016|work=Korea Joongang Daily|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605132956/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3026175|archive-date=June 5, 2020|accessdate=April 28, 2019}}</ref> Во октомври 2014 година, таа се појавила во музичкото видео на Епик Високо за „Споилер + Хепен Крај“ како девојка со скршено срце.<ref>{{Наведување|title=EPIK HIGH (에픽하이) - 스포일러 (Spoiler) + 헤픈엔딩 (Happen Endong) [Official MV]|url=https://www.youtube.com/watch?v=M8GUlNNXBVg|language=en|access-date=February 2, 2022|archivedate=June 15, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170615225849/https://www.youtube.com/watch?v=M8GUlNNXBVg}}</ref> Истата година, таа глуми во музичкото видео на Хај Сухјун за „Јас сум различен“<ref>{{Наведување|title=HI SUHYUN - 나는 달라(I'M DIFFERENT) (ft.BOBBY) M/V|url=https://www.youtube.com/watch?v=2zwTaT0JeOY|language=en|access-date=February 2, 2022|archivedate=January 3, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180103184130/https://www.youtube.com/watch?v=2zwTaT0JeOY}}</ref> како девојка на Боби. Во 2015 година, Џису се појавила камео во драмата на KBS2 ''Продуцентите'' со колегите Сандара Парк од [[2NE1|2НЕ1]] и Канг Сеунг-јун од Винер.<ref name="Cameo">{{Наведени вести|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=201906101817318010|title='아스달 연대기' 측 "블랙핑크 지수 출연, 역할 방송통해 확인 부탁"(공식입장)|date=June 6, 2019|work=Newsen|access-date=June 10, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20211025160545/https://www.newsen.com/news_view.php?uid=201906101817318010|archive-date=October 25, 2021|language=ko}}</ref> === 2016–2022: Деби со Блекпинк соло потфати и глума === Џису дебитирала како една од четирите членови на групата девојки Блекпинк на 8 август 2016 година, заедно со Џени, Розе и Лиза, со објавувањето на нивниот сингл албум ''Сквер Ван''.<ref name="time">{{Наведен нестручен часопис|access-date=February 11, 2022}}</ref> Од 2017 до 2018 година, Џису му се придружила ''на Инкигајо'' како домаќин заедно со Џин-Јанг од Гот7 и Дојонг од НЦТ.<ref name="MC">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.osen.co.kr/article/G1110827645|date=February 4, 2018|work=Osen|language=ko|script-title=ko:블랙핑크 지수 "'인기가요' MC 하차, 블랙핑크로 돌아오겠다" 소감|trans-title=Blackpink Jisoo, "I quit being the MC of "Inkigayo" and I'll be back as Blackpink"|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605064948/http://www.osen.co.kr/article/G1110827645|archive-date=June 5, 2019|accessdate=May 29, 2019}}</ref> Таа за прв пат се впуштила во актерството во 2019 година со кратко појавување во фантастичната драма на ТВН ''Артдал Хрониките'' како љубовниот интерес на Сонг Џонг-ки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eonline.com/ap/news/1048406/blackpink-s-jisoo-2pm-s-nichkhun-are-confirmed-to-appear-on-arthdal-chronicles|title=BLACKPINK's Jisoo & 2PM's Nichkhun Are Confirmed To Appear On Arthdal Chronicles|date=June 11, 2019|work=E! Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20190629092523/https://www.eonline.com/ap/news/1048406/blackpink-s-jisoo-2pm-s-nichkhun-are-confirmed-to-appear-on-arthdal-chronicles|archive-date=June 29, 2019|accessdate=June 24, 2019}}</ref> Во јуни 2020 година, стилот на Џису во тизерите за синглот на Блекпинк „How You Like That“ стана вирален на социјалните мрежи. Познати личности и влијателни личности во Јужна Кореја, Кина, Тајланд и Виетнам ја реплицираа нејзината „фризура со две лакови“ и шминка, кои Џису ги создала самата.<ref name="kenh14">{{Наведена мрежна страница|url=https://m.kenh14.vn/black-pink-vua-ra-mv-chi-em-da-thi-nhau-lam-toc-giong-jisoo-nhuom-toc-nhu-jennie-ai-cung-xinh-chat-phat-hon-20200627153352738.chn|title=Black Pink vừa ra MV, chị em đã thi nhau làm tóc giống Jisoo, nhuộm tóc như Jennie, ai cũng xinh chất phát hờn|date=June 27, 2020|work=kenh14|language=vi|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501044113/https://kenh14.vn/black-pink-vua-ra-mv-chi-em-da-thi-nhau-lam-toc-giong-jisoo-nhuom-toc-nhu-jennie-ai-cung-xinh-chat-phat-hon-20200627153352738.chn|archive-date=May 1, 2021|accessdate=July 20, 2020}}</ref> Нејзиниот „стил на точки“, идеја за шминкање што таа ја потекна, стана тренд на платформите на социјалните медиуми како што е [[Инстаграм]] за да го промовира предизвикот меѓу обожавателите во странство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.marieclairekorea.com/2020/09/beauty/%ec%a0%90%eb%a7%8c-%ec%9e%98-%ec%b0%8d%ec%96%b4%eb%8f%84/|title=점만 잘 찍어도!|date=September 15, 2020|work=Marie Claire Korea|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154315/http://www.marieclairekorea.com/beauty/2020/09/%EC%A0%90%EB%A7%8C-%EC%9E%98-%EC%B0%8D%EC%96%B4%EB%8F%84/|archive-date=January 9, 2021|accessdate=September 15, 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.allure.com/story/blackpink-how-you-like-that-makeup-artist-allure-korea-interview|title=Blackpink's Makeup Artist Shares Stories Behind the Beloved Looks in the "How You Like That" Music Video|last=Abelman|first=Devon|date=July 20, 2020|work=Allure|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154513/https://www.allure.com/story/blackpink-how-you-like-that-makeup-artist-allure-korea-interview|archive-date=January 9, 2021|accessdate=September 15, 2020}}</ref> Џису учествувала како писател на водечкиот сингл „Lovesick Girls“ на првиот студиски албум на Блекпинк ''„Албум“'' (2020 година).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202009290909418479438_1|date=September 29, 2020|work=Herald Pop|language=ko|script-title=ko:블랙핑크 지수-제니, 신곡 '러브식 걸스' 작사-작곡 참여..카디 비 수록곡 피처링(공식)|trans-title=Blackpink's Jisoo and Jennie participated in writing lyrics and composing for the new song 'Lovesick Girls'.. Featuring a song from Cardi B (Official)|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154420/http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202009290909418479438_1|archive-date=January 9, 2021|accessdate=September 29, 2020}}</ref> Џису ја имала својата прва главна улога во 2021 година со серијата на JTBC ''Снежана'', глумејќи заедно со Јунг Хе-ин. Таа играла бруцош на колеџ, Еун Јеонг-ро, кој е заложник на нејзиниот љубовен интерес. Емисијата била рангирана број еден на Дизни+ во четири од петте земји во кои беше достапна, вклучително и Јужна Кореја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nme.com/en_asia/news/tv/snowdrop-most-watched-disney-plus-series-singapore-south-korea-apac-3130257|title='Snowdrop' is the most-watched Disney+ series in Singapore and South Korea|last=Yeo|first=Gladys|date=January 5, 2022|work=[[NME]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401065950/https://www.nme.com/en_asia/news/tv/snowdrop-most-watched-disney-plus-series-singapore-south-korea-apac-3130257|archive-date=April 1, 2022|accessdate=April 2, 2022}}</ref> Во септември 2022 година, Џису била наградена со извонредна корејска глумица на меѓународните драмски награди во Сеул за нејзината улога во ''„Снежана“''. Џису придонела за авторски заслуги уште еднаш на „ Yah Yeah Yeah“, четвртата песна од вториот студиски албум на Блекпинк, ''Born Pink'' (2022).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/blackpink-shares-tracklist-born-pink-1234588035/|title=Blackpink Shares 8-Song Tracklist for 'Born Pink' — and Rosé and Jisoo Have a Songwriting Credit|last=Tomás|first=Mier|date=September 7, 2022|work=[[Rolling Stone]]|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908123751/https://www.rollingstone.com/music/music-news/blackpink-shares-tracklist-born-pink-1234588035/|archive-date=September 8, 2022|accessdate=2022-09-23}}</ref> === 2023 – денес: Соло деби === На 2 јануари 2023 година, YG Entertainment објавиле дека Џису ќе дебитирала како соло изведувач во текот на годината и дека е во средината на снимањето на музичко видео.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=108&aid=0003118273|title=블랙핑크 지수, 2023년 솔로 컴백 확정 "재킷 촬영 끝"[공식]|last=Yoon|first=Sang-geun|date=2 January 2023|work=Money Today|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102091322/https://n.news.naver.com/entertain/now/article/108/0003118273|archive-date=January 2, 2023|accessdate=2 January 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://yg-life.com/archives/180476?lang=ko|title=블랙핑크 지수, 솔로 데뷔 임박…”재킷 사진 촬영 마쳐”|last=Choo|first=Seung-hyun|date=2 January 2023|work=YG Life|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102071403/https://yg-life.com/archives/180476?lang=ko|archive-date=January 2, 2023|accessdate=2 January 2023}}</ref> На 5 март, тизерите биле поставени на сметките на социјалните мрежи на Блекпинк, потврдувајќи дека нејзиниот проект ќе биде објавен на 31 март 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.straitstimes.com/life/entertainment/jisoo-the-last-member-of-blackpink-to-make-solo-debut-on-march-31|title=Jisoo last member of Blackpink to make solo debut, on March 31|date=6 March 2023|work=The Straits Times|location=Singapore|accessdate=6 March 2023}}</ref> == Влијание == [[Податотека:Kim_Ji-soo_in_Sydney_on_June_15th,_2019_04.png|лево|мини| Џису на настап во Сиднеј во јуни 2019 година]] Џису била рангирана како 10-та најпопуларна К-поп идол во 2018 година и 17-ти во 2019 година во годишните истражувања спроведени од Галуп Кореја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gallup.co.kr/gallupdb/reportContent.asp?seqNo=974|title=2018년 올해를 빛낸 가수와 가요 - 최근 12년간 추이 포함|date=November 30, 2018|publisher=Gallup Korea|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202162923/https://www.gallup.co.kr/gallupdb/reportContent.asp?seqNo=974|archive-date=February 2, 2020|accessdate=May 29, 2019}}</ref> Во 2019 година, таа била рангирана како шести најпопуларен женски К-поп идол во истражувањето на војниците кои служат задолжителна воена служба во Јужна Кореја.<ref name="soldiers">{{Наведена мрежна страница|url=https://larepublica.pe/cultura-asiatica/2019/11/09/sana-minatozaki-de-twice-es-escogida-la-idol-de-k-pop-favorita-de-los-soldados-de-corea-del-sur/|title=Sana de Twice es elegida la cantante más popular por los soldados de Corea del Sur|date=November 10, 2019|work=[[La República (Peru)|La República]]|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109235625/https://larepublica.pe/cultura-asiatica/2019/11/09/sana-minatozaki-de-twice-es-escogida-la-idol-de-k-pop-favorita-de-los-soldados-de-corea-del-sur/|archive-date=November 9, 2019|accessdate=June 13, 2020}}</ref> Во текот на истата година, Џису била единствената од двете корејски пејачи додадени на листата БоФ 500, „дефинитивен професионален индекс“ на луѓе кои ја обликуваат модната индустрија од 2,4 трилиони долари.<ref name="BoF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.businessoffashion.com/community/people/jisoo?collections=19&nationalities=115&offset=1|title=Jisoo|date=September 30, 2019|work=The Business of Fashion|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203220730/https://www.businessoffashion.com/community/people/jisoo?collections=19&nationalities=115&offset=1|archive-date=February 3, 2020|accessdate=October 6, 2019}}</ref> Од февруари 2021 година, таа е третиот најследен идол на К-поп на [[Инстаграм]], заедно со членот на бендот Розе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/magazines/style/celebrity/article/3120535/who-are-10-most-followed-k-pop-stars-instagram-blackpink|title=Who are the 10 most-followed K-pop stars on Instagram? Blackpink members Lisa, Jennie, Rosé and Jisoo top the list, but Exo's Chanyeol, Sehun and Baekhyun aren't far behind|last=Choi|first=Ha Rin|date=February 5, 2021|work=South China Morning Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20220211031245/https://www.scmp.com/magazines/style/celebrity/article/3120535/who-are-10-most-followed-k-pop-stars-instagram-blackpink|archive-date=February 11, 2022|accessdate=June 21, 2021}}</ref> Џису била вклучена во рангирањето за првите десет познати личности и влијателни личности кои го водат светот на козметиката за првите пет месеци од 2020 година. ''„Женска облека дневно“'', трговско списание за модната индустрија, откри дека Џису го водела рангирањето по просечен ангажман по објава, а потоа следат [[Ријана]] и [[Кајли Џенер]].<ref name="WWD">{{Наведена мрежна страница|url=https://wwd.com/business-news/media/beauty-celebs-influencers-keep-engaging-better-than-brands-on-social-media-1203663314/|title=Beauty Celebs, Influencers Keep Engaging Better Than Brands on Social Media|date=June 30, 2020|work=Women's Wear Daily|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154525/https://wwd.com/business-news/media/beauty-celebs-influencers-keep-engaging-better-than-brands-on-social-media-1203663314/|archive-date=January 9, 2021|accessdate=July 8, 2020}}</ref> Таа се пласирала на седмото место во генералниот пласман и покрај тоа што имала најмалку објави на само 12 вкупно. Џису била единствениот источноазиец на листата.<ref name="oicanadian">{{Наведена мрежна страница|url=https://oicanadian.com/beauty-kylie-jenner-and-rihanna-are-the-biggest-influencers|title=Beauty, Kylie Jenner, and Rihanna are the biggest influencers|date=July 6, 2020|work=Oicanadian|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154321/https://oicanadian.com/beauty-kylie-jenner-and-rihanna-are-the-biggest-influencers|archive-date=January 9, 2021|accessdate=July 8, 2020}}</ref> Џису се рангирала на првото место на листата за лична репутација на брендови на групата девојки создадена од Институтот за истражување на претпријатијата Кореја, кој ги анализирале податоците од брендовите и навиките на онлајн потрошувачите за да ги измерат оние со значително влијание врз потрошувачката и интересот на брендот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.futurekorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=140156|title=[브랜드평판] 걸그룹 개인 브랜드 2020년 9월 빅데이터 분석결과... 1위 블랙핑크 지수, 2위 오마이걸 유아, 3위 블랙핑크 제니|date=September 20, 2020|work=Future Korea|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154447/http://www.futurekorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=140156|archive-date=January 9, 2021|accessdate=September 20, 2020}}</ref> Директорот на Институтот за истражување на корејски јазик Сеонг-сун Лим истакнал дека корејскиот бран во глобалната заедница брзо ја уништува конвенционалната западна културна доминација, именувајќи ги Џису и Џангкук како стандарди за светската убавина пред глумците Оливија Хуси и [[Џејмс Дин]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cnews.beyondpost.co.kr/view.php?ud=202009221018471787499def050a_30|title=세종대왕과 방탄소년단(BTS)|date=September 22, 2020|work=Beyond Post|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501044114/https://cliimage.commutil.kr/beyondpost_www/new/css/jquery.fancybox.css?pp=035|archive-date=May 1, 2021|accessdate=September 22, 2020}}</ref> Во 2020 година, зголемувањето на продажбата на [[Диор]] за време на пандемијата СОВИД-19 во Јужна Кореја, исто така, било припишано на маркетинг кампања со корејски поп пејачи, вклучително и Џису.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://m.koreatimes.co.kr/pages/article.asp?newsIdx=295094|title=Dior grows rapidly to threaten Chanel, Hermes here|date=August 28, 2020|work=The Korea Times|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154505/http://m.koreatimes.co.kr/pages/article.asp?newsIdx=295094|archive-date=January 9, 2021|accessdate=August 28, 2020}}</ref> Таа се појавила на промоциите за новата чанта Боби на Диор заедно со други истакнати инфлуенсери како Кјара Ферањи и Кет Греам.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wwd.com/business-news/media/what-to-watch-the-mega-influencer-is-here-to-stay-1234571897/|title=The Mega-Influencer Is Here to Stay|date=September 4, 2020|work=Women's Wear Daily|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154336/https://wwd.com/business-news/media/what-to-watch-the-mega-influencer-is-here-to-stay-1234571897/|archive-date=January 9, 2021|accessdate=September 6, 2020}}</ref> На изложбата на колекцијата на брендот за пролет/лето 2021 година, Jisoo привлече внимание како корејски претставник.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.slist.kr/news/articleView.html?idxno=190943|title=블랙핑크 지수, 디올 '21SS 레디투웨어' 패션쇼 韓대표 참석|date=October 9, 2020|work=Single List|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154502/http://www.slist.kr/news/articleView.html?idxno=190943|archive-date=January 9, 2021|accessdate=October 9, 2020}}</ref> Нејзиното присуство на изложбата му донесе на Диор највисоко оценет пост, со просечни 33% MIV, од неговото шоу во есен 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-features/paris-fashion-week-confirms-power-of-runway-show-1234644086/|title=Paris Fashion Week Confirms the Power of the Runway|date=October 26, 2020|work=Women's Wear Daily|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501044042/https://wwd.com/fashion-news/fashion-features/paris-fashion-week-confirms-power-of-runway-show-1234644086/|archive-date=May 1, 2021|accessdate=October 26, 2020}}</ref> Во март 2021 година, креативниот директор Марија Грација Чиури открила дека колекцијата есен/зима 2021 на Диор била инспирирана од Џису.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vogue.co.uk/miss-vogue/gallery/jisoo-blackpink-dior?image=60435fa98d0dbfdec2f29812|title=13 Of Jisoo's Most Stylish Dior Looks In Honour Of Her New Role As House Ambassador|date=March 6, 2021|work=Miss Vogue|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501044118/https://www.vogue.co.uk/miss-vogue/gallery/jisoo-blackpink-dior?image=60435fa98d0dbfdec2f29812|archive-date=May 1, 2021|accessdate=March 6, 2021}}</ref> Исто така, било откриено дека една од десетте нијанси на балсам за усни Диор Адикт Уснен Сјај, #025 Сеул Скарлет, е инспирирана од Корејките како Џису. [[Податотека:210928_Jisoo.jpg|десно|мини| Џису на Диор есен 2021 година]] Нејзиното присуство на шоуто на колекцијата на Диор пролет/лето 2022 година предизвикало бучава и внатре и надвор од местото на одржување на Jardin des Tuileries.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/blackpink-jisoo-elizabeth-debicki-rosamund-pike-dior-spring-1234951316/|title=Blackpink's Jisoo, Elizabeth Debicki and Rosamund Pike on Dior's Starry Front Row|date=September 28, 2021|work=Women's Wear Daily|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009134855/https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/blackpink-jisoo-elizabeth-debicki-rosamund-pike-dior-spring-1234951316/|archive-date=October 9, 2021|accessdate=October 9, 2021}}</ref> Џису станала јавната личност која генерира најмногу медиумско влијание во текот на Париската модна недела, со четири фотографии на нејзиниот личен Инстаграм проценети на 1,84 милиони долари. Понатаму, таа била најдобрата славна личност за MIV на Диор, со 15,7 милиони долари од вкупните 39,1 милиони долари генерирани со само две објави.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/jisoo-blackpink-dior-social-media-impact-1234971058/|title=Blackpink's Jisoo and Dior Rocked the Internet During Paris Fashion Week|date=October 8, 2021|work=Women's Wear Daily|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009022908/https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/jisoo-blackpink-dior-social-media-impact-1234971058/|archive-date=October 9, 2021|accessdate=October 9, 2021}}</ref> Во март, таа генерирала најголема вредност на медиумското влијание за објава на социјалните мрежи за време на модната ревија на Диор за есен/зима 2022 година на модната недела во Париз, со една фотографија вредна 1,74 милиони долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/jisoo-dior-blackpink-paris-fashion-week-1235131774/|title=Dior and Jisoo Ruled the Internet Again During Paris Fashion Week|date=March 11, 2022|work=WWD|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712051415/https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/jisoo-dior-blackpink-paris-fashion-week-1235131774/|archive-date=July 12, 2022|accessdate=April 3, 2022}}</ref> Во март 2021 година, рангирањето на апликацијата КартРајдер се зголеми на 11-то место по најавата за дизајнерска соработка со Џису.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gamefocus.co.kr/detail.php?number=114957|title=개발진 교체, 대규모 업데이트 앞둔 넥슨 V4 'TOP10' 재진입... 데브시스터즈 '쿠키런 킹덤' TOP5|date=March 2, 2021|work=Game Focus|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501044052/https://hb.vntsm.com/v3/live/ad-manager.min.js|archive-date=May 1, 2021|accessdate=March 6, 2021}}</ref> Соработката во која таа учествувала доби и позитивен одговор од корисниците.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://digitalchosun.dizzo.com/site/data/html_dir/2021/03/23/2021032380122.html|title='팬슈머' 움직이는 콜라보의 미학…유통업계, 유명인과 브랜드의 특별한 만남 눈길|date=March 23, 2021|work=Digital Chosun|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417082357/http://digitalchosun.dizzo.com/site/data/html_dir/2021/03/23/2021032380122.html|archive-date=April 17, 2021|accessdate=April 17, 2021}}</ref> === Филантропија === На 3 јануари 2023 година, нејзиниот 28-ми роденден, Џису го создала својот личен канал [[YouTube|на ЈутЈуб]] наречен „Среќен Џису 103%“. Таа изразила дека приходите од нејзиниот новоформиран канал ќе бидат донирани во добротворни цели.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=74-hMv9X2VY|title=LONDON vlog|date=January 2, 2023|work=YouTube|at=See description|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107124717/https://www.youtube.com/watch?v=74-hMv9X2VY|archive-date=January 7, 2023|accessdate=January 2, 2023}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.straitstimes.com/life/entertainment/blackpink-s-jisoo-launches-youtube-channel-will-release-first-solo-album-this-year|title=Blackpink’s Jisoo launches YouTube channel, will release first solo album this year|last=Sng|first=Suzanne|date=3 January 2023|work=[[The Straits Times]]|access-date=3 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230103022309/https://www.straitstimes.com/life/entertainment/blackpink-s-jisoo-launches-youtube-channel-will-release-first-solo-album-this-year|archive-date=January 3, 2023|location=[[Singapore]]}}</ref> == Одобрувања и мода == [[Податотека:Kim_Ji-soo_at_the_Dior_Pop-Up_Store_Opening_Event_on_August_19,_2019_(5).png|десно|мини| Џису на настанот за отворање на поп-ап продавницата Диор во 2019 година]] Во декември 2019 година, Џису станала локален амбасадор на козметичкиот бренд на [[Диор]], Диор Убавина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stardailynews.co.kr/news/articleView.html?idxno=261677|title='블랙핑크' 지수, 디올 뷰티 로컬 앰버서더로 발탁|date=December 18, 2019|work=Star Daily News|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704155453/http://www.stardailynews.co.kr/news/articleView.html?idxno=261677|archive-date=July 4, 2020|accessdate=January 31, 2020}}</ref> Следното лето, Џису била регрутирана да биде муза на [[Диор]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.elle.co.kr/article/47453|title=디올의 뮤즈 지수, 청량한 여름을 닮은|date=July 3, 2020|work=Elle Korea|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154355/https://www.elle.co.kr/article/47453|archive-date=January 9, 2021|accessdate=July 20, 2020}}</ref> и била моделирана за колекцијата есен/зима 2020 на Диор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://metro.style/fashion/metrostylewatch/jisoo-for-dior/26769|title=Check Out Jisoo From BLACKPINK Clad In All Dior—We're Obsessed!|date=August 25, 2020|work=METRO style|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154506/https://metro.style/fashion/metrostylewatch/jisoo-for-dior/26769|archive-date=January 9, 2021|accessdate=August 25, 2020}}</ref> Во септември 2020 година, Џису го покривала 155-тото издание 2020 на ''Дејзед'' ''Korea'', каде што разговарала за нејзината работа со Диор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/112/0003340571|title=블랙핑크 지수, 단아+강인한 매력..눈부신 미모[화보]|date=September 9, 2020|work=Herald Pop|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154356/https://n.news.naver.com/entertain/article/112/0003340571|archive-date=January 9, 2021|accessdate=September 9, 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dazedkorea.com/fashion/article/1061/detail.do|title=세계를 매료시킨 '지수다움'의 정의, <데이즈드>와 지수의 첫 만남을 통해 그 깊고도 새로운 서막이 시작됐다.|date=September 9, 2020|work=Dazed Korea|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154502/http://www.dazedkorea.com/fashion/article/1061/detail.do|archive-date=January 9, 2021|accessdate=September 9, 2020}}</ref> Во декември 2020 година, Џису била фотографирана со чантите Лејди Диор и D'Lite во колекцијата Крстарење на Диор 2020–2021.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hypebae.com/2020/12/blackpink-jisoo-dior-cruise-2021-collection-lady-d-lite-handbags-connect-sneakers-editorial-harpers-bazaar-korea|title=BLACKPINK'S JISOO DRESSES UP IN DIOR'S CRUISE 2021 COLLECTION|date=December 14, 2020|work=HYPEBAE|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501044105/https://hypebae.com/2020/12/blackpink-jisoo-dior-cruise-2021-collection-lady-d-lite-handbags-connect-sneakers-editorial-harpers-bazaar-korea#Echobox=1607927112|archive-date=May 1, 2021|accessdate=December 15, 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.harpersbazaar.co.kr/article/50677|title=모처럼의 휴일, 블랙핑크 지수는 무얼하며 보낼까?|date=December 13, 2020|work=Harper’s Bazaar Korea|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501044110/https://www.harpersbazaar.co.kr/article/50677|archive-date=May 1, 2021|accessdate=December 15, 2020}}</ref> Во јануари 2021 година, „Диор засекогаш сјај на кожата“ на Диор Убавина, поддржан од Џису, бил објавен исклучиво во Кореја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wkorea.com/2021/01/04/%eb%b8%94%eb%9e%99%ed%95%91%ed%81%ac-%ec%a7%80%ec%88%98%ec%9d%98-%ea%b4%91%ec%b1%84-%ed%94%bc%eb%b6%80-%eb%b9%84%ea%b2%b0%ec%9d%80-%ec%a7%80%ec%88%98%ec%9d%98-%ec%8b%a0%ec%83%81-%eb%94%94%ec%98%ac/|title=블랙핑크 지수의 광채 피부 비결은? 지수의 신상 디올 쿠션 알아보기|date=January 4, 2021|work=W Korea|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20211025160524/https://www.wkorea.com/2021/01/04/%EB%B8%94%EB%9E%99%ED%95%91%ED%81%AC-%EC%A7%80%EC%88%98%EC%9D%98-%EA%B4%91%EC%B1%84-%ED%94%BC%EB%B6%80-%EB%B9%84%EA%B2%B0%EC%9D%80-%EC%A7%80%EC%88%98%EC%9D%98-%EC%8B%A0%EC%83%81-%EB%94%94%EC%98%AC/|archive-date=October 25, 2021|accessdate=January 6, 2020}}</ref> Таа, исто така, ја промовирала колекцијата пролет/лето на брендот, носејќи ја чантата Caro на Диор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cosmopolitan.co.id/article/read/2/2021/24039/yuk-berkenalan-dengan-tas-dior-caro-favorit-jisoo-dan-bae-suzy|title=Yuk, Berkenalan dengan Tas Dior Caro Favorit Jisoo dan Bae Suzy|date=February 24, 2021|work=Cosmopolitan Indonesia|language=id|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501044127/https://www.cosmopolitan.co.id/article/read/2/2021/24039/yuk-berkenalan-dengan-tas-dior-caro-favorit-jisoo-dan-bae-suzy|archive-date=May 1, 2021|accessdate=March 7, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n.news.naver.com/mnews/article/023/0003591551?sid=103|title=디올(Dior) 뮤즈, 블랙핑크 지수의 고혹적 패션 화보|date=March 6, 2021|work=MNEWS|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501044119/https://n.news.naver.com/mnews/article/023/0003591551?sid=103|archive-date=May 1, 2021|accessdate=March 7, 2021}}</ref> Следниот март, Џису го зацврстила своето долгорочно партнерство со Диор кога ја објавија како нов глобален амбасадор,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/blackpink-jisoo-dior-fashion-beauty-ambassador-1234768835/|title=Blackpink Member Jisoo is Dior's New Fashion and Beauty Ambassador|date=March 6, 2021|work=Women's Wear Daily|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501044129/https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/blackpink-jisoo-dior-fashion-beauty-ambassador-1234768835/|archive-date=May 1, 2021|accessdate=March 6, 2021}}</ref> заедно со [[Натали Портман]] и Кара Делевињ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.insight.co.kr/news/328115|title=디올 화보서 흑발 휘날리며 물오른 여신 미모 과시한 블랙핑크 지수|date=March 6, 2021|work=Insight Korea|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501044127/https://www.insight.co.kr/news/328115|archive-date=May 1, 2021|accessdate=March 7, 2021}}</ref> Во мај 2021 година, Џису го започнала својот прв проект за соработка со брендот, предничејќи ги кампањите Диор Есен '21 и Диор Веспа како јунска насловна ѕвезда на списанието, која се појави на полиците во четири земји - Хонгконг, Тајланд, Сингапур и Индија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/609/0000445041|title='인간 디올' 블랙핑크 지수, 아시아 4개국 동시 커버 장식|date=May 24, 2021|work=Newsen|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524032121/https://n.news.naver.com/entertain/article/609/0000445041|archive-date=May 24, 2021|accessdate=May 24, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.elle.com.hk/celebrity/Cover-story-404-jisoo|title=【封面專訪】JISOO @ BLACKPINK : 「只有真正了解自己，才能找到適合你的風格」|date=May 22, 2021|work=ELLE Hong kong|language=zh-hk|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522051148/https://www.elle.com.hk/celebrity/Cover-story-404-jisoo|archive-date=May 22, 2021|accessdate=May 24, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.elle.com.sg/2021/05/22/unveiling-our-june-cover-star-south-korean-singer-and-actress-jisoo/|title=UNVEILING OUR JUNE COVER STAR: THE INIMITABLE SOUTH KOREAN SINGER AND ACTRESS, JISOO|date=May 22, 2021|work=ELLE Singapore|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522185817/https://www.elle.com.sg/2021/05/22/unveiling-our-june-cover-star-south-korean-singer-and-actress-jisoo/|archive-date=May 22, 2021|accessdate=May 24, 2021}}</ref> Џису го моделирала ново лансираниот мелем за усни на Диор, Диор адикт уснен сјај, за серијата Диор убавина.<ref name="harper's bazaar korea">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.harpersbazaar.co.kr/article/55500|title=블랙핑크 지수, 또 한 번 미모 리즈 갱신?|date=May 24, 2021|work=Harper's Bazaar Korea|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210601024548/https://www.harpersbazaar.co.kr/article/55500|archive-date=June 1, 2021|accessdate=May 24, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.harpersbazaar.co.kr/article/55214|title=오늘은 #시크지수|date=May 12, 2021|work=Harper's Bazaar Korea|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524042437/https://www.harpersbazaar.co.kr/article/55214|archive-date=May 24, 2021|accessdate=May 24, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.harpersbazaar.co.kr/article/55282|title=무야호~ '지수'며들게하는 화보가 공개됐다|date=May 14, 2021|work=Harper's Bazaar Korea|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524175717/https://www.harpersbazaar.co.kr/article/55282|archive-date=May 24, 2021|accessdate=May 24, 2021}}</ref> Во февруари 2022 година, Џису станала заштитно лице на колекцијата кармини Адикт на Диор заедно со колегите амбасадори Ања Тејлор-Џој и Шерон Алекси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tatlerasia.com/style/beauty/blackpink-jisoo-dior-addict-lipstick-campaign|title=Blackpink's Jisoo Is the New Face of Dior's Addict Lipstick Collection|date=February 23, 2022|work=Tatler|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402181229/https://www.tatlerasia.com/style/beauty/blackpink-jisoo-dior-addict-lipstick-campaign|archive-date=April 2, 2022|accessdate=April 3, 2022}}</ref> Во чест на нејзиниот 28-ми роденден, Диор објавил нова нијанса на сјај за усни „031 Јагоди“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hypebae.com/2023/1/blackpink-jisoo-dior-addict-lip-balm-031-strawberry-shade-birthday-details|title=Dior Announces New Lip Addict Glow Shade in Honor of Jisoo of BLACKPINK's Birthday|last=Ahluwalia|first=Navi|date=January 4, 2023|work=Hypebae|archive-url=https://web.archive.org/web/20230104190855/https://hypebae.com/2023/1/blackpink-jisoo-dior-addict-lip-balm-031-strawberry-shade-birthday-details|archive-date=January 4, 2023|accessdate=January 27, 2023}}</ref> === Картие === Во септември 2020 година, Џису била назначена за главен модел на ''Паша де Картие на Картие''.<ref name="Digital Chosun">{{Наведена мрежна страница|url=http://digitalchosun.dizzo.com/site/data/html_dir/2020/09/11/2020091180026.html|title=블랙핑크 지수, 어떤 각도에서 바라봐도 완벽한 미모|last=Kwon|first=Yeon-soo|date=September 11, 2020|work=[[The Chosun Ilbo]]|language=ko|trans-title=Blackpink's Jisoo, perfect beauty from any angle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154351/http://digitalchosun.dizzo.com/site/data/html_dir/2020/09/11/2020091180026.html|archive-date=January 9, 2021|accessdate=February 11, 2022}}</ref> На 25 мај 2022 година, Картие ја објавиле Џису како нивниот бренд амбасадор кој се приклучува на заедницата ''Panthere de Cartier'' која ги вклучува Анабел Волис, Ела Балинска, Чанг Чен, Маријакарла Босконо и Јасмин Сабри. === Соработки === Во февруари 2021 година, Линија Пријатели ја објавиле Џису како нивен ексклузивен партнер за дизајнирање лик во мобилната игра ''КартРајдер Раш+'', која била објавена на 19 март 2021 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/417/0000663018|title=블랙핑크 지수, '카트라이더 러쉬플러스' 캐릭터 디자인 참여… 3월부터 등장|date=February 27, 2020|work=Money S|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501044135/https://n.news.naver.com/entertain/article/417/0000663018|archive-date=May 1, 2021|accessdate=March 6, 2021}}</ref> Таа лично скицирала предмети и идеја за ликот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.businesswire.com/news/home/20210226005531/en/BLACKPINK%E2%80%99s-Jisoo-Hits-The-Tracks-in-LINE-FRIENDS-X-KartRider-Rush-Collaboration%21|title=BLACKPINK's Jisoo Hits The Tracks in LINE FRIENDS X KartRider Rush+ Collaboration!|date=February 26, 2020|work=Business Wire|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501044136/https://www.businesswire.com/news/home/20210226005531/en/BLACKPINK%E2%80%99s-Jisoo-Hits-The-Tracks-in-LINE-FRIENDS-X-KartRider-Rush-Collaboration%21|archive-date=May 1, 2021|accessdate=March 6, 2021}}</ref> Нејзините предмети вклучуваат Чичи, зајак инспириран од прекарот на Џису „Зајакот желка Ким“ меѓу обожавателите и Далгом, исто така името на нејзиното милениче. И Чичи и Далгом беа развиени во налепници на платформата Линија Месенџер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n.news.naver.com/article/018/0004897341|title=라인프렌즈, 블랙핑크 지수와 만든 캐릭터 '치치' 공개|date=April 9, 2021|work=E-daily|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417085133/https://n.news.naver.com/article/018/0004897341|archive-date=April 17, 2021|accessdate=April 17, 2021}}</ref> == Дискографија == === Кредити за текстописци === Сите заслуги за песна се приспособени од базата на податоци на Здружението за авторски авторски права на музиката Кореја, освен ако не е поинаку наведено.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.komca.or.kr/srch2/srch_01_popup_mem_right.jsp?S_MB_CD=10029199|title=Songs Registered Under Jisoo (10029199)|publisher=[[Korea Music Copyright Association]] (KOMCA)|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712093708/https://www.komca.or.kr/srch2/srch_01_popup_mem_right.jsp?S_MB_CD=10029199|archive-date=July 12, 2021|accessdate=January 15, 2022}}</ref> {| class="wikitable plainrowheaders" ! rowspan="2" |година ! rowspan="2" | Уметник ! rowspan="2" | Песна ! rowspan="2" | Албум ! colspan="2" | [[Текстописец]] |- ! Се кредитираат ! Со |- ! scope="row" | 2020 година | rowspan="2" | Црнопинк | „ Девојки со љубов “ | ''Албумот''| Ја | style="text-align:center" | {{Мали|Løren, Danny Chung, [[Jennie (singer)|Jennie]], [[Teddy Park|Teddy]]}} |- ! scope="row" | 2022 година | „ Да да да “ | ''Роден Пинк''| Ја | style="text-align:center" | {{Мали|VVN, [[Stony Skunk|Kush]], [[Rosé (singer)|Rosé]]}} |} == Филмографија == === Телевизиски серии === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |година ! scope="col" | Наслов ! scope="col" | Улога ! scope="col" | Белешки ! class="unsortable" | {{Крат|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" | 2015 година | ''Продуцентите'' | rowspan="2" | Самата | rowspan="3" | Камео | style="text-align:center" | <ref name="Osen">{{Наведена мрежна страница|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003074080|title="YG 김지수, 걸그룹 데뷔 전 '프로듀사' 출연 '눈도장'"|last=Sun Mi-kyung|date=May 24, 2015|work=Osen|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154400/https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003074080|archive-date=January 9, 2021|accessdate=April 14, 2021}}</ref> |- ! scope="row" | 2017 година | ''Идоли со скратено работно време'' | style="text-align:center" | |- ! scope="row" | 2019 година | ''Артдал хроники'' | Сае На-рае | style="text-align:center" | <ref name="Newsen">{{Наведена мрежна страница|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/609/0000121567|title='아스달 연대기' 측 "블랙핑크 지수 출연, 역할 방송통해 확인 부탁"(공식입장)|last=Park Soo-in|date=June 10, 2019|work=Newsen|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154531/https://n.news.naver.com/entertain/article/609/0000121567|archive-date=January 9, 2021|accessdate=April 14, 2021}}</ref> |- ! scope="row" | 2021–2022 година | ''Кокиче'' | Јун Јанг-ро | Главна улога | style="text-align:center" | <ref name="snowdrop">{{Наведена мрежна страница|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2021/10/05/entertainment/television/JTBC-Snowdrop-December/20211005092435278.html|title=JTBC's 'Snowdrop' featuring Jung Hae-in and Jisoo to drop in December|last=Lee|first=Jae-lim|date=October 5, 2021|work=[[Korea JoongAng Daily]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211005004344/https://koreajoongangdaily.joins.com/2021/10/05/entertainment/television/JTBC-Snowdrop-December/20211005092435278.html|archive-date=October 5, 2021|accessdate=October 5, 2021}}</ref> |} === Хостинг === {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" |година ! scope="col" | Наслов ! scope="col" | Белешки ! class="unsortable" | {{Крат|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" | 2017–2018 година | ''Инкигајо'' | Со Jinyoung & Doyoung | style="text-align:center" | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.edaily.co.kr/news/read?newsId=01298886615827568&mediaCodeNo=258|title=블랙핑크 지수, '인가' MC 신고식 "발전하겠다"|last=Lee Jung-hyun|date=February 5, 2017|work=E Daily|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109154621/https://www.edaily.co.kr/news/read?newsId=01298886615827568&mediaCodeNo=258|archive-date=January 9, 2021|accessdate=September 9, 2020}}</ref> |- ! scope="row" | 2017 година | ''Супер концерт на Инкигајо во Даеџон'' | Со V & Jinyoung | |} === Музички видеа === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" !година ! Наслов ! Уметник ! class="unsortable" | {{Крат|Ref.|Reference}} |- ! rowspan="2" scope="row" | 2014 година | style="text-align:left" | „Спојлер + случен крај“ | Епик Високо | rowspan="2" | <ref name="inquirer">{{Наведени вести|url=https://entertainment.inquirer.net/198934/meet-k-pops-newest-girl-band-black-pink|title=Meet K-pop's newest girl band Black Pink|date=August 9, 2016|work=[[Philippine Daily Inquirer]]|access-date=February 11, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113141007/https://entertainment.inquirer.net/198934/meet-k-pops-newest-girl-band-black-pink|archive-date=November 13, 2020}}</ref> |- | style="text-align:left" | „ Јас сум различен “ | Здраво Сухјун |} == Награди и номинации == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Име на церемонијата на доделување, година на доделување, категорија на награда, номиниран(и) на наградата и резултат од номинацијата ! scope="col" | Церемонија на доделување ! scope="col" | година ! scope="col" | Категорија ! scope="col" | Кандидат(и) / Работа(и) ! scope="col" | Резултат ! class="unsortable" | {{Крат|Ref.|Reference}} |- ! rowspan="3" scope="row" | Награди од серијата Blue Dragon | rowspan="3" style="text-align:center" | 2022 година | Најдобра глумица | rowspan="3" | ''Кокиче''<nowiki>| Номинирана</nowiki> | rowspan="3" style="text-align:center" | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bsa.blueaward.co.kr/bbs/board.php?bo_table=bsa_event&wr_id=1|title=청룡시리즈어워즈|publisher=Blue Dragon Series Awards|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20220618094523/https://bsa.blueaward.co.kr/bbs/board.php?bo_table=bsa_event&wr_id=1|archive-date=June 18, 2022|accessdate=June 18, 2022}}</ref> |- | Најдобра споредна женска улога | |- | Дебитант на годината | |- ! scope="row" | Музичките награди Fact | style="text-align:center" | 2021 година | Поединец за избор на Fan N Star | rowspan="2" | <nowiki>Џису| Номинирана</nowiki> | style="text-align:center" | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fannstar.tf.co.kr/rank/view/each|title=팬앤스타 초이스 개인|date=August 9, 2021|work=[[The Fact Music Awards]]|language=ko|trans-title=Fan N Star Choice Award – Individual|archive-url=https://web.archive.org/web/20210810132328/https://fannstar.tf.co.kr/rank/view/each|archive-date=August 9, 2021|accessdate=August 9, 2021}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | Prêmio Anual K4US | rowspan="2" style="text-align:center" | 2022 година | Најдобра идол глумица на годината| Номинирана | rowspan="2" style="text-align:center" | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://k4us.com.br/pak-2022-veja-os-indicados-a-premiacao-brasileira-de-k-pop-e-k-drama/#conteudo|title=PAK 2022: veja os indicados à premiação brasileira de k-pop e k-drama|work=K4US|language=pt-br|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115143326/https://k4us.com.br/pak-2022-veja-os-indicados-a-premiacao-brasileira-de-k-pop-e-k-drama/|archive-date=November 15, 2022|accessdate=November 15, 2022}}</ref> |- | Двојка на годината | Џису и Јунг Хе-ин ( ''Снежана'' ) | Номинирана |- ! scope="row" | ДИК награди | style="text-align:center" | 2022 година | Прикажани во азиски серии | rowspan="2" | ''Кокиче''<nowiki>| Победничка</nowiki> | style="text-align:center" | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://seriesemcena.com.br/secawards/noticias/conheca-os-vencedores-do-sec-awards-2022/|title=Conheça os vencedores do SEC Awards 2022|work=Séries em Cena|language=pt-br|trans-title=Know the winners of the 2022 SEC Awards|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704011252/https://seriesemcena.com.br/secawards/noticias/conheca-os-vencedores-do-sec-awards-2022/|archive-date=July 4, 2022|accessdate=July 3, 2022}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | Сеул меѓународни драмски награди | rowspan="2" style="text-align:center" | 2022 година | Извонредна корејска глумица| Победничка | style="text-align:center" | <ref name="minkyung">{{Наведена мрежна страница|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=312&aid=0000568507|title=김선호·블랙핑크 지수·임영웅·강다니엘, 전 세계 팬들이 선택한 한류 스타|last=Kang|first=Min-kyung|date=September 8, 2022|publisher=Ten Asia|language=ko|trans-title=Kim Seon-ho, Black Pink Jisoo, Lim Young-woong, and Kang Daniel, Hallyu stars chosen by fans around the world|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007192548/https://n.news.naver.com/entertain/now/article/312/0000568507|archive-date=October 7, 2022|accessdate=September 8, 2022}}</ref> |- | Извонреден К-Поп идол | rowspan="2" | <nowiki>Џису| Номинирана</nowiki> | style="text-align:center" | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://24365withblinks.com/about_awards_jisoo|title=Jisoo Awards & Nominations|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305014432/https://24365withblinks.com/about_awards_jisoo|archive-date=March 5, 2023|accessdate=August 5, 2022}}</ref> |- ! scope="row" | Weibo Starlight Awards | style="text-align:center" | 2021 година | Куќа на славните Starlight (Кореја)| Победничка | style="text-align:center" | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://huodong.overseas.weibo.com/starlight2020/|title=微博星耀盛典|date=April 29, 2021|work=[[Sina Weibo|Weibo]]|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501044110/https://huodong.overseas.weibo.com/starlight2020/|archive-date=May 1, 2021|accessdate=April 30, 2021}}</ref> |- |} == Наводи == <references /> [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1995 година]] [[Категорија:Статии со текст на корејски]] [[Категорија:Статии со hCards]] rvz6l3i40hp9mhrqth0l63j23hfxref 0 1317223 5603543 5307062 2026-08-03T11:16:35Z 19user99 72391 #WPWPMK 5603543 wikitext text/x-wiki [[File:20140909-0248 Costa Mesa Mitsuwa.JPG|thumb|Зборот ''[[тофу]]'' е позајмен од јапонскиот тоуфу, кој самиот е позајмен збор од кинески — доуфу.]] '''Заемка'''<ref>{{ДРМЈ|заемка}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|заемка}}</ref> — збор позајмен од странски јазик. Тој може да биде [[туѓица]], [[усвоеница]], [[сообразеница]] или странски збор. Можеме да зборуваме и за [[Фонологија|фонолошки]], [[Лексикологија|лексички]], [[Морфологија (лингвистика)|морфолошки]], [[Семантика|семантички]] и [[Синтакса|синтаксички]] заемки.<ref name="HJ">[http://hrvatskijezik.eu/jezicno-posudivanje/ hrvatskijezik.eu – Jezično posuđivanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150922210912/http://hrvatskijezik.eu/jezicno-posudivanje/|date=22. rujna 2015.}}, pristupljeno 2. travnja 2015.</ref> == Позајмување == Позајмувањето е од внатрејазични причини (јазикот кој позајмува нема свој збор или неговото значење е пошироко или потесно од зборот) или од вонјазични причини (политички, економски, културни, научни и географски врски). Позајмувањето може да биде директно (од јазикот на давачот во јазикот на примачот) или индиректно (јазикот на давачот позајмува веќе позајмени зборови). Може да зборуваме и за кружно позајмување, кога зборот се враќа на јазикот на примачот во друг облик или со различна содржина. == Според јазикот од кој се позајмува == Според јазикот на давачот, заемките можат да се поделат во неколку групи:<ref name="HJ"/> * '''[[Латинизам|латинизми]]''' - од [[Латински јазик|латинскиот јазик]] * '''[[Грцизам|грцизми]]''' - од [[Грчки јазик|грчкиот јазик]] * '''унгаризми''' - од [[Унгарски јазик|унгарскиот јазик]] * '''германизми''' - од [[Германски јазик|германскиот јазик]] * '''англицизми''' - од [[Англиски јазик|англискиот јазик]] :* '''американизми''' - од американската верзија на англискиот јазик * '''славизми''' - од групата [[словенски јазици]] :* '''[[Бохемизам|бохемизми]]''' - од [[Чешки јазик|чешкиот јазик]] :* '''полонизми''' - од [[Полски јазик|полскиот јазик]] :* '''[[русизми]]''' - од [[Руски јазик|рускиот јазик]] :* '''србизми''' - од [[Српски јазик|српскиот јазик]] * '''ориентализми''' - од [[Турски јазик|турскиот]], [[Арапски јазик|арапскиот]] и [[Персиски јазик|персискиот]] јазик :* '''[[турцизми]]''' :: - од турскиот јазик :: - од арапски, персиски и други ориентални јазици преку турски до хрватски * '''романизми''' :* '''[[Италијанизмот|италијанизми]]''' - од [[Италијански јазик|италијанскиот јазик]] :* '''[[Галицизам|галицизми]]''' - од [[Француски јазик|францускиот јазик]] :* '''[[Хиспанизам|хиспанизми]]''' - од [[Шпански јазик|шпанскиот јазик]] :* '''[[Лузитанизам|лузитанизми]]''' - од [[Португалски јазик|португалскиот]] и [[Бразилски португалски јазик|бразилскиот]] јазик == Видови заемки == * Странски зборови ** '''Странските''' зборови не се вклопуваат во стандардниот јазик по ниту една одлика, тие се оригинално наведени и се истакнуваат со различен избор на букви или нагласоци. * Туѓици ** '''Туѓиците''' заради некоја своја особина (акцент) не се вклопуваат во јазикот примач (на пр. бистро, шоу). * Усвоени сообразеници ** '''Усвоените сообразеници''' се целосно сообразени на јазикот на примачот на сите нивоа така што говорниците не чувствуваат дека се туѓи зборови. * Преведеници ** '''Преведениците''' се зборови создадени на мајчиниот јазик врз основа на странски (пр. computer = [[сметач]]). * Значенски заемки ** Со '''значенските заемки,''' самото значење се позајмува и се придружува на изразот, проширувајќи го неговото значење (пр. mouse = [[Сметачко глувче|глувче]]). * Егзотицизми ** '''Егзотицизмите''' се заемки кои ги означуваат особеностите на поединечните народи (храна, пијалаци - вотка, сангрија, паела; фолклорни поими - пончо; [[растенија]] и [[животни]] - [[авокадо]]; родови и општествени поими - џихад; градби - игло; парични единици - [[долар]]...). * Епоними ** '''Епонимите''' се имиња на некои откритија, пронајдоци од лични имиња (на пр. [[сендвич]], [[пенкало]]). * Интернационализми ** '''Интернационализмите''' се [[збор]]ови кои имаат исто значење и во основа ист израз на неколку јазици (стил, [[демократија]], [[политика]]...).<ref name="HJ"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Лексикологија]] akkiykgcjbgmbvofl94kqrslwbpqdj9 0 1321130 5603484 5447490 2026-08-03T09:56:04Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603484 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Isoladellerose02.jpg|мини|Есперантистичка Република Островот Роуз (микронација), во близина на Италија, во 1968 година.]] '''''Островот на розите''''' познат и како Неверојатната приказна за островот на Розите (L'incredibile storia dell'Isola delle Rose) е [[филм]] [[2020|од 2020 година]] во режија на Сиднеј Сибилија. Филмот ја раскажува приказната за ''Островот на розите'', вештачка платформа, направена од инженерот Џорџо Роза, која стана [[микродржава]] на 1 мај 1968 година, па сè до февруари 1969. == Содржина == [[Стразбур]], зимата [[1968|1968 година]]. На пат кон канцеларијата, претседателот на [[Совет на Европа|Советот на Европа]], Жан Батист Тома забележува човек кој со денови стои во ходникот на зградата, чекајќи прилика да може да го претстави својот случај. По многу инсистирање и благодарение на документите потпишани од [[Обединети нации|Обединетите нации]], Тома се согласува да се сретне со него и да ја слушне неговата приказна. [[Болоња]]. Вечерта кога го прославува дипломирањето по инженерство, младиот и ексцентричен Џорџо Роса се среќава со својата поранешна девојка Габриела, дипломирана правничка. Сепак, неговиот обид да ѝ пријде за повторно да го воспостави тој однос завршува неславно, пред сè затоа што Габриела го смета за незрел и неспособен да се прилагоди во современото општество. По неколку залудни обиди да се адаптира во заедицата, Џорџо на крајот решава да изгради поморска платформа покрај брегот на [[Римини]], надвор од италијанските [[територијални води]], за да конструира свој приватен свет. Со помош на својот стар пријател и соученик, богатиот Орландини, Џорџо успева да ја оствари својата замисла, која на крајот го добива името ''Островот на розите.'' Откако го примиле бродоломецот Пјетро Бернардини, кој стана и првиот жител на островот, двајцата пријатели се согласуваат од Островот да направат летна туристичка дестинација, со помош на младата шанкерка Франка и Нојмар, човек без државјанство и експерт за организација на настани. Популарноста за Островот го привлекува и вниманието на Габриела, која оди таму за да му соопшти на Џорџо дека ќе се мажи; сепак, и покрај фантазирањето за нејзиното поранешно момче, не може да не му укаже дека тоа што го прават не е ништо повеќе од необична дискотека среде море. Размислувајќи за нејзината реакција и зборувајќи и со неговите пријатели, Џорџо добива една луда идеја: да го изнесе случајот пред Обединетите нации надевајќи се дека Островот ќе биде признаен како независна држава. Во меѓувреме, Островот на розите веќе избрал [[Службен јазик|официјален јазик]] ([[есперанто]]), [[влада]], [[Монета|валута]] и поштенска служба; сè освен официјално признание. Таквиот настан предизвика реакции од италијанската влада предводена од Џовани Леоне, кој го задолжи Министерот за внатрешни работи, арогантниот и фанатик Франко Рестиво, да го реши проблемот. Рестиво прво се обидува да го поткупи Џорџо ветувајќи му две правни отстапки во замена за откажување од неговиот проект, а кога тој одбива, Рестиво наредува неговиот татко Улисе да биде отпуштен од фабриката каде што работи. И покрај заканите, заплашувањата и свртениот грб од пријателите, кои дозволуваат да бидат поткупени од владата, Џорџо не се откажува, а по советот од Габриела, експерт за [[меѓународно право]], решава да приложи неговиот случај во Стразбур. Претседателот Тома одлучува да отпочне случај, помагајќи му на Џорџо да го изнесе пред Советот, кој се согласува да го разгледа и покрај притисоците од италијанската влада. Во тој момент, плашејќи се дека Советот би можел да го признае Островот, Рестиво го убедува Леоне, кој планира да поднесе оставка, да потпише изјава за војна против Островот на розите, испраќајќи го крстосувачот Андреа Дорија од [[Венеција]] да ја бомбардира платформата. Откако Рестиво го информира за случувањата, Џорџо набрзина се враќа назад, придружуван од неговите пријатели, кои избираат да се откажат од владините пари за да го поддржат нивниот пријател. Поради нивното присуство, наместо да го бомбардира островот, командантот само го минира и разнесува, во знак на предупредување. Од одјавната шпица се дознава дека Советот на Европа одбил да изрече одлука, поради притисоците од двете страни, но имплицитно признавајќи ја независноста на Островот. За да се избегнат слични случаи во иднина, ОН ја поместија границата на територијалните води од 6 на 12 милји од брегот. Крајната сцена од филмот е кадар од свадбата на Џорџо и Габриела и слики од нивниот понатамошен заеднички живот. == Продукција == Снимањето на филмот било помеѓу градовите: [[Болоња]], [[Римини]], Ричоне,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://cinema.emiliaromagnacreativa.it/it/news/lincredibile-storia-de-lisola-delle-rose-dal-9-dicembre-netflix/|title=L'incredibile storia de L'Isola delle Rose dal 9 dicembre su Netflix|date=9 dicembre 2020|publisher=EmiliaRomagnaCreativa}}</ref> [[Рим]], [[Аостинска Долина|Вале д'Аоста]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wired.it/play/cinema/2020/12/10/incredibile-storia-isola-delle-rose-recensione/|title=L'incredibile storia dell'Isola delle Rose, un film audace come la storia che racconta|date=10 dicembre 2020}}</ref> [[Анцио]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ilcaffe.tv/articolo/59011/latina-400-aspiranti-comparse-per-il-film-tratto-dal-romanzo-di-veltroni|title=Latina, 400 aspiranti comparse per il film tratto dal romanzo di Veltroni|date=8 settembre 2019}}</ref> и [[Малта]], каде што биле снимeни островските сцени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.maridacaterini.it/intrattenimento-televisivo-programmi-canali-tv/186875-sui-luoghi-delle-fiction-malta-lincredibile-storia-dellisola-delle-rose.html|title=Sui luoghi delle fiction – a Malta per L’incredibile storia dell’Isola delle Rose|date=17 ottobre 2019|publisher=MaridaCaterini}}</ref> == Промоција == Првиот трејлер за филмот бил објавен на 27 октомври 2020 година заедно со првиот плакат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://movieplayer.it/news/lincredibile-storia-dellisola-delle-rose-trailer-poster-film-netflix_88804/|title=L'INCREDIBILE STORIA DELL'ISOLA DELLE ROSE: TRAILER E POSTER DEL FILM NETFLIX DI SYDNEY SIBILIA|date=27 ottobre 2020}}</ref> == Дистрибуција == Од 9 декември 2020 година, филмот е достапен на [[Netflix|Нетфликс]].<ref name="trailer">{{YouTube}}</ref> == Историски нејаснотии == Дел од информациите за главните ликови се измислени и изменети за кинематографски цели, како што се: возраста, бракот и датумите на одредени настани.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.zam.it/biografia_Giorgio_Rosa|title=Biografia Giorgio Rosa}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilpost.it/2020/12/09/isola-delle-rose-storia-vera/|title=La vera storia dell’Isola delle Rose|date=9 dicembre 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,4/articleid,0120_01_1968_0147_0004_7727679/|title=Piattaforma davanti a Rimini proclamata "Stato indipendente"|date=26 giugno 1968}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/action,viewer/Itemid,3/page,0015/articleid,1534_02_1968_0146_0015_21638835/|title=La polizia ha già occupato l'isola artificiale di Rimini|date=26 giugno 1968}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://riminisparita.it/mistero-isola-delle-rose-analisi-intervista-rosa-delehaye/|title=Il "mistero" dell'Isola delle Rose|date=27 giugno 2018}}</ref> Во едно интервју за ''Il Giornale'', архитектот Масимо Франкини, кој во тој период ги пренесувал туристите да го видат островот, изјави дека филмот „ја реконструира атмосферата од тој период, заедно со стереотипот на Ромања, а пак приказната е лажна и измислена: никогаш немало толку многу луѓе горе, ниту музика, па дури ни бар“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://movieplayer.it/news/lincredibile-storia-dellisola-delle-rose-architetto-ricostruzione_91878/|title=L'INCREDIBILE STORIA DELL'ISOLA DELLE ROSE, L'ARCHITETTO: "UNA RICOSTRUZIONE FASULLA E ROMANZATA"|date=3 gennaio 2021}}</ref> Исто така нема докази за патувањето на Џорџо Роза во Стразбур за да поднесе жалба до Советот на Европа,<ref name="bt">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.badtaste.it/speciali/lincredibile-storia-dellisola-delle-rose-cosa-ce-di-vero-e-cosa-e-inventato/|title=L’incredibile storia dell’Isola delle Rose: cosa c’è di vero e cosa è inventato?|date=15 dicembre 2020|accessdate=2023-04-21|archive-date=2020-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215164418/https://www.badtaste.it/speciali/lincredibile-storia-dellisola-delle-rose-cosa-ce-di-vero-e-cosa-e-inventato/|url-status=dead}}</ref> ниту пак биле испукани куршуми од топ, како што е прикажано во филмот, кога властите го окупирале островот.<ref name="bt" /> == Наводи == <references /> [[Категорија:Филмови снимени во Рим]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Франција]] [[Категорија:Филмови засновани на вистински настани]] [[Категорија:Историски филмови]] dyenpgu7zbcns69wlmnk7fwdkojnqi1 0 1321559 5603232 5602944 2026-08-02T15:27:36Z Ehrlich91 24281 манастирот не е ист со црквата на сликата 5603232 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква | име = „Свети Архангел Гаврил“ | слика = | опис = | тип = православна црква | држава = Македонија | место = Дренок (Струшко){{!}}Дренок | деноминација = [[Македонска православна црква - Охридска архиепископија|Македонска православна црква – Охридска архиепископия]] | епархија = Дебарско-кичевска | намесништво = Струшко | изградба = | статус = неактивен храм | состојба = урнатини | веб-страница = }} '''Свети Архангел Гаврил''' — поранешна [[црква (градба)|црква]] и [[манастир]] во [[Голо Брдо|голобрдското]]то село [[Дренок (Струшко)|Дренок]], [[Општина Струга]]. Се наоѓа на територијата на [[Струшко архијерејско намесништво|Струшкото архијерејско намесништво]] во [[Дебарско-кичевска епархија|Дебарско-кичевската епархија]] на [[МПЦ - ОА]].<ref name="Филиповиќ 27">{{Филиповиќ|27}}</ref><ref name="Бигорски">{{нмс | url = https://bigorski.org.mk/metosi-skitovi/manastirec/ | title = Метох Св. Архангел Гавриил | access-date = 4 март 2021 | last = Наумоски | first = Ристе | publisher = Бигорски манастир }}</ref><ref name="Бигорски 2">{{нмс | url = https://bigorski.org.mk/vesti/nastani/vo-poseta-na-bigorskiot-method-sv-arhangel-gavril/ | title = Во посета на Бигорскиот метох посветен на Соборот на Светиот Архангел Гаврил | access-date = 4 март 2021 | publisher = Бигорски манастир }}</ref> == Местоположба == Манастирот се наоѓал на 5&nbsp;км северно од селата [[Модрич]] и Дренок и на околу 7,5&nbsp;км југоисточно од [[Џепиште]]. Месноста е јужно од Требишка Река, недалеку границата со Албанија, преку која е македонското село [[Требишта]]. Делот крај регионалинот пат Струга-Дебар ([[Регионален пат 1201|Р1201]]) го носи името Три Чешми.<ref name="Бигорски"/> == Историја == На оваа месност се наоѓа археолошкото наоѓалиште [[Манастирец (Дренок)|Манастирец]], каде има остатоци од црква од [[доцен среден век|доцниот среден век]]<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|393}}</ref>. Миленко Филиповиќ запишал месни преданија кои исто така кажуваат дека тука имало манастир посветен на Свети Илија. Областа се нарекувала Манастирец, во која до 1957 г. се наоѓала Општина Манастирец. Освен „Св. Илија“ имало уште три цркви — „Пресв. Богородица“, „Св. Архангел“ и „Св. Ѓорѓи“.<ref name="Филиповиќ 27"/> Едно од ридовите што останале во Албанија се нарекува Свети Илија, а над манастирот има Попова Чешма. Се вели дека Турците го срушиле манастирот до темел и каменото корито на Попова Чешма го однеле во Требишта. Кај Попова Чешма бил откриен и камен со натпис, но требишките муслимани го скриле. Во 1934 г. во Требишта сè уште живеела муслиманка чиј татко бил поп во Манастирец.<ref name="Филиповиќ 28">{{Филиповиќ|28}}</ref> Во 1918-1920 г. поголемиот дел од [[Голо Брдо]] влегол во [[Кралство СХС|Кралството СХС]]. При враќањето на Требишта во Албанија, дел од атарот на селото крај реката Црвеница останал во Кралството СХС.<ref name="Филиповиќ 37">{{Филиповиќ|37}}</ref><ref name="Филиповиќ 27"/> Државната граница минува низ Црквишта десно од Црвеница и Бела Вода лево од Црвеница, при што во Албанија останал ридот Градиште.<ref name="Филиповиќ 27"/> Крај патот имало само еден [[ан]] наречен Требишки ан.<ref name="Филиповиќ 28"/> Во 1920-тите околу анот се изградени уште неколку градби,<ref name="Филиповиќ 28"/> а во 1930-1932 г. е подигнат и голем [[манастир]] посветен на Соборот на Архангел Гаврил. Црквата била монументална камена градба, можеби една од најголемите во Струшко, со димензии од 23 × 15&nbsp;м. Покривот бил со ќерамиди, таванот премачкан со варов малтер, а внатре имало дрвен [[иконостас]].<ref name="Бигорски"/> Во 1944 г. манастирот изгорел. Денес црквата е полусрушена, со паднат покрив.<ref name="Бигорски"/> Манастирот располагал со голем имот, чии граници на север достигале до реката Црн Дрим, на запад до државната граница со Албанија, на север до реката Црвеница, а на југ до општинската шума.<ref name="Бигорски"/> По заземањето на Југославија во 1941 г., манастирот влегол во надлежност на Општина Манастирец под [[Италијанска окупација на Македонија во Втората светска војна|италијанска окупација]]. Во овој период монасите го напуштиле манастирот и грижата за него им ја оставиле на свештениците од Модрич и Дренок. Последниот свещеник кој служел во манастирот есента 1944 г. бил Милан Јованоски од Модрич, а на крајот од 1944 г. манастирт бил запален и ограбен. Селаните од Модрич и Дренок се обиделе да го изгаснат пожарот, но успеале да спасат само малку икони, подоцна пренесени во Модрич. Овие икони потоа се пренесени во дрвен [[параклис]] кои мордичани го подигнале во месноста Напреслок и го посветиле на Архангел Гаврил. Пролетта 1971 г. параклисот изгорел во пожар заедно со иконите.<ref name="Бигорски"/> == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Архангел Гаврил, Дренок}} [[Категорија:Храмови посветени на Свети Архангел Гаврил во Македонија|Дренок]] [[Категорија:Бигорски манастир]] onztb0yaa2k0meg8xtjvx9h3vbf4jeo 0 1321983 5603248 5580677 2026-08-02T16:58:32Z Gurther 105215 /* Историја */ 5603248 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Руждене |name_local = Γρανίτης |image_skyline = Granitis.JPG |caption_skyline = Улица во селото |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Неврокоп | ширина = | опис = <center>Местоположба на Руждене во [[Неврокоп (Егејска Македонија)|Неврокоп]] и областа [[Источна Македонија и Тракија]]</center> | релјефна = | натпис = Руждене | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 17 | ГШ_сек = 19 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 23 | ГД_мин = 55 | ГД_сек = 54 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 41 |lat_min = 17.19 |lon_deg = 23 |lon_min = 55.54 |elevation_min = |elevation = 760 |elevation_max = |periph = [[Источна Македонија и Тракија]] |periphunit = [[Драма (округ)|Драмски]] |prefec = |municipality = [[Неврокоп (Егејска Македонија)|Неврокоп]] |municunit = |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 55 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Руждене''' или '''Ѓуреџик''' ({{langx|el|Γρανίτης}}, ''Гранитис''; до 1927 г/ ''Γιουρεντζίκ'', ''Ѓуреѕик''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/169128 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Драмско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Неврокоп (Егејска Македонија)|Неврокоп]] на [[Драма (округ)|Драмскиот Округ]], Грција. Сè до 1920-тите било населено исклучиво со Македонци.<ref name="Симовски">{{Симовски|1|160}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа на 12 км јужно од [[Зрново]]<ref name="БИМ" /> на планината [[Боздаг]] (Фалакро). Сместено е во висока котлина во Ружденската Клисура на реката [[Калина (река)|Калина]] низ која минува главниот пат од [[Неврокоп]] за [[Драма (град)|Драма]] и [[Кавала]]. Од сите страни селото е оградено со високи и стрмни планински сртови — на север Свети Илија, на југ Коријата, на запад Свети Петар, а на исток Бора и Пазлака.<ref name="Иванов14">{{Местните|14}}</ref> == Историја == === Во Отоманското Царство === Првобитната местоположба на селото била на исток од месноста Селиштето, но поради обесшумувањето на јужната падина на сртот Свети Илија и голем дел од Бора, каде се добивало многу дрвен јаглен, жителите се преселиле во осојното подножје на Коријата. Крај селото се наоѓа месноста Костобија со урнатини од стари градби, веројатно од старата [[римска Македонија|римска]] тврдина која го чувала патот.<ref name="Иванов14"/> Како што покажува името, селото било [[рударство|рударско]], особено добивањето на железо. Уште од [[средновековна Македонија|средниот век]] тука се добивале фероманган, среброносен галенит и други дури, за што сведочат напуштените галерии наречени „дупки“. Во раноосманлиско време селото било [[дервенџиство|дервенџиско]].<ref name="Иванов15">{{Местните|15}}</ref> Црквата „[[Црква „Св. Архангели“ - Руждене|Св. Архангели]]“ е од 1873 г.<ref name="Τα Νέα της Πετρούσας">{{нмс | url = http://petrousa.blogspot.com/2014/09/33.html | title = Ιστορία Πλεύνας-Πετρούσας. Η Παλαιά Εκκλησία Πλεύνας και άλλες 32 Μεταβυζαντινές Εκκλησίες στο Νομό Δράμας | access-date = 16 ноември 2014 | publisher = Τα Νέα της Πετρούσας}}</ref> Во 1891 г. [[Георги Стрезов]] напишал за селото: {{цитатник|Ѓуреџик, на С од [[Просечен]] во пазувите на [[Боздаг]], во едно долиште, заградено со ограноци од Боздаг. Растојанието од Просечен до Ѓуреџик е 3{{дропка|1|2}} часа; пат нерамен и тесен. Земја за орање нема; селаните се јагленари и дрваи. Црква во која се служи на грчки и грчко учлилиште со 30 ученици. Бројот на куќите е 70, сите Македонци.<ref>Нарекувајќи ги „Бугари“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>{{Стрезов|34}}</ref>}} Според [[Васил К’нчов]], на крајот на XIX век Ѓуреџик имал 120 македонски куќи.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>Извори за българската етнография, т. 3, Етнография на Македония. Материали из архивното наследство, София 1998, с. 28.</ref> Според податоците на К’нчов („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. ''Гиреџик (Ѓуреџик)'' имал 500 жители [[Македонци]] христијани.<ref name="БИМ" /><ref>{{МЕС|198}}</ref> Селото било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во него работела [[бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. христијанското население на ''Дјуреџик'' (Duiouredjik) се состоело од 1.360 Македонци под егзархијата и во селото работело бугарско основно училиште со еден учител и 45 ученици.<ref>{{Бранков|204-205}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Гурѓоџик'' било македонско со 150 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> === Во Грција === [[Податотека:Granitis Ruzhdene Archangels Church.jpg|мини|250п|Црквата „[[Црква „Св. Архангели“ - Руждене|Св. Архангели]]“]] За време на Првата балканска војна селото е окупирано од бугарска војска, а по [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]] во 1913 г. е запалено од грчката армија<ref>Македонски мартиролог, съставител Цочо Билярски, Анико, София, 2005, стр.162.</ref> и припоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1913 г. немало повеќе од 120 куќи.<ref name="Иванов15"/> Според грчка статистика во 1913 г. во Руждене (''Γκιουρετζίκ'', ''Ѓуреџик'') живеел 481 човек.<ref>{{нмс| last = Λιθοξόου| first = Δημήτρης| url = http://www.freewebs.com/onoma/1913.htm| title = Απαρίθμηση των κατοίκων των νέων επαρχιών της Ελλάδος του έτους 1913 – Μακεδονία| accessdate = 4 мај 2009| archiveurl = https://archive.today/20120731002754/http://www.freewebs.com/onoma/1913.htm| archivedate = 2012-07-31| langx|hide = | lang = el| url-status = live}}</ref> Во 1913 и 1918 г. 35 семејства се преселиле во Бугарија. Во 1920 г. населението веќе се смалило на 387 жители.<ref name="Симовски" /> Останатите жители се иселиле во Бугарија во 1925 г. Тие се населиле во [[Пловдив]] и околината, [[Неврокоп]] и [[Неврокопско|околината]] и Јамболско.<ref name="Иванов15"/> На нивно место се доведени [[Грци|грчки]] колонисти. Во 1928 г. Руждене е попишано како мештанско-дојденско село со вкупно 573 жители,<ref name="Симовски" /> од кои 159 лица (44 семејства) биле грчки дојденци, а останатите мештани.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> Според Симовски дојденците броеле 209 лица.<ref name="Симовски"/> За време на [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна]] (1946 - 1949) жителите на Руждене се преместени во внатрешноста на земјата, а по неа само мал број се вратиле.<ref name="Симовски"/> Населението произведува компир, тутун и други земјоделски производи. Поради големите пасишта во атарот, населението се занимава и со сточарство.<ref name="Симовски"/> {| class="wikitable collapsible uncollapsed" |+ Месности во Руждене преименувани со службен указ на 13 јануари 1969 г. ! Име !! Грчки !! Ново име !! Грчки !! Опис |- || Џавлар Дере<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> || Τζαβλὰρ Ντερέ || Агриорема || ’Αγριόρεμα<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || река ЈИ од Руждене, десна притока на [[Калина (река)|Калина]]<ref name="Ген"/> |- || Истимен Исте<ref name="Ген"/> || Ἰστιμὲν Ἰστὲ || Фундукиес || Φουντουκιές<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || врв (1.283 м) Ј од Руждене<ref name="Ген"/> |- || Чолачето<ref name="Ген"/><ref name="Dráma"/> || Τσολάντικο || Лохагу Рогако || Λοχαγοῦ Ρογκάκο<ref name="Περὶ μετονομασίας"/> || врв (1.330 м) Ј од Руждене<ref name="Ген"/><ref name="Dráma"/> |- || Драгов Дол<ref name="Ген"/><ref name="Местните 117">{{Местните|117}}</ref> || Ντράγαβο Ντόλ || Дросерон || Δροσερόν<ref name="Περὶ μετονομασίας">{{Државен 3а 1969|19}}</ref> || дол и ниви<ref name="Местните 117"/> СИ од Руждене, лева притока на [[Калина (река)|Калина]]<ref name="Ген"/><ref name="Dráma">{{наведена книга | title = Dráma GSGS (Series); 4439. 1st ed. Lambert conical orthomorphic spheroid Bessel proj. Prime meridians: Greenwich and Athens. "Reproduced from M.D.R. | 2 = 610/10395." In collections: Greece 1:100k Topographic Maps. Digital Archive McMaster University | last = | first = | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1944 | edition = | publisher = War Office | location = London | isbn = | doi = | pages = | url = https://digitalarchive.mcmaster.ca/islandora/object/macrepo%3A20633 | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = | archive-date = 2023-01-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230108195746/http://digitalarchive.mcmaster.ca/islandora/object/macrepo:20633 | url-status = dead }}</ref> |- |} == Население == {{Пописи-ЕМ|577|193|182|103|88|120|102|78|55}} == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Архангели“ - Руждене|Црква „Св. Архангели“]] од 1873 г. == Личности == * [[Георги Димов Ѓуруџуклијата]] — ајдутин и револуционер, војвода во [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и учесник во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] * Стефан (Стојмен; 1800 – 1883) — свештеник, преселен во [[Пештера (град)|Пештера]], каде служел до неговата смрт<ref>{{Възрожденска интелигенция|616}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Неврокоп (Егејска Македонија)}} [[Категорија:Неврокоп (Егејска Македонија)]] nm0uhx9mo0xriewatnxyw8pz8ozt4oi 0 1337477 5603276 5257040 2026-08-02T17:27:41Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603276 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Matthew 2016-10-01 0225Z.png|мини|Ураганот Метју со најголема јачина во Карипското Море на 1 октомври 2016 година.]] '''Ураганот Метју''' бил исклучително моќен ураган на Атлантикот кој предизвикал катастрофални штети и хуманитарна криза на [[Хаити]], како и широко распространето уништување во југоисточниот дел на САД. Најсмртоносниот ураган на Атлантикот по ураганот Стен во 2005 година од прва 5 категорија [[Ураганот Феликс]]. Атланскиот ураган предизвикал голема штета на копното на [[Големи Антили]] и сериозни штети на неколку острови на [[Бахами]]те кои сè уште се опоравуваат од ураганот [[Ураганот Хоакин|Хоакин]], кој го погодил [[архипелаг]]от една година претходно. Метју, исто така, се приближил и до југоисточниот дел на Соединетите држави, но останал само на брегот, паралелно со крајбрежјето на [[Флорида]]. Потекнува од [[тропски бран]] што се појавил крај [[Африка]] на [[22 септември]], Метју се развил во [[тропски циклон]] источно од [[Мали Антили|Малите Антили]] на [[28 септември]]. Станал ураган северно од [[Венецуела]] и [[Колумбија|Колумбија на]] [[29 септември]], пред да се развие со [[Брзо засилување|експлозивно засилување]], на крајот стигнал до категоријата со интензитет 5 кој го имал на [[1 октомври]] со максимални ветрови од 165 милји на [[час]]. Оваа јачина била постигната на само 13,4°С географска ширина - најниската географска широчина досега забележана за бура со ваков интензитет во басенот на Атлантикот, соборувајќи го рекордот поставен од [[ураганот Иван]] во [[2004]] година<ref name="TCR">{{cite tech report|url=http://www.nhc.noaa.gov/data/tcr/AL142016_Matthew.pdf|title=Tropical Cyclone Report: Hurricane Matthew|author=Stewart, Stacy R|date=April 3, 2017|access-date=April 5, 2017|publisher=United States National Hurricane Center|format=PDF|archive-date=April 5, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170405073622/http://www.nhc.noaa.gov/data/tcr/AL142016_Matthew.pdf|url-status=live}}</ref> Метју малку ослабел и флуктуирал во интензитетот додека правел вртење на север кон [[Големи Антили|Големите Антили]], останувајќи во силна 4 категорија на ураганот при првото [[Паѓање на копно|паѓање]] на [[полуостровот Тибурон]] на [[Хаити]] на почетокот на [[4 октомври]], а потоа и втор во [[Куба]] подоцна истиот ден. Метју донекаде ослабел, но повторно се засилил додека се движел северозападно, при што стасал на копно на северните [[Бахами]]. Бурата потоа се совпаднала со брегот на југоисточниот дел на [[Соединетите Американски Држави]] во следните 36 часа, постепено ослабнувајќи додека бил само на брегот пред да го направи своето четврто и последно излевање над [[Национален прибежиште за диви животни Кејп Ромен|Националното прибежиште за диви животни Кејп Ромен]] во близина на [[Меклеланвил, Јужна Каролина|Меклеланвил]], [[Јужна Каролина]] како ураган од 1 категорија утрото на [[8 октомври]]. Метју повторно се појавил во [[Атлантик]]<nowiki/>от набргу потоа, на крајот завршувајќи ја својата транзиција во [[Вонтропски циклон|екстратропски циклон]] додека се оддалечил од [[Кејп Хатерас, Северна Каролина|Кејп Хатерас]], [[Северна Каролина]] на [[9 октомври]]. Остатоците од Метју продолжиле да се забрзуваат кон [[Канада]] каде што биле апсорбирани од студениот фронт.<ref name="TWC Storm History">{{Наведена мрежна страница|url=https://weather.com/storms/hurricane-central/matthew-2016/AL142016|title=Matthew Storm History|date=October 3, 2016|publisher=[[The Weather Channel]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018220025/https://weather.com/storms/hurricane-central/matthew-2016/AL142016|archive-date=October 18, 2016|accessdate=16 October 2016}}</ref> Широко распространетите ефекти биле почувствувани од ураганот Метју низ неговиот деструктивен пат, меѓутоа, најзначајните влијанија и штети биле почувствувани на Хаити, со 2,8 милијарди [[американски долар]]и штета и 546 смртни случаи, што го прави Метју најголемата катастрофа што ја погодила нацијата од [[Земјотрес на Хаити (2010)|земјотресот во 2010 година]]. Комбинацијата од поплави и силни ветрови ги нарушило и телекомуникациите и уништило големи делови од земјиштето; околу 80% од [[Џереми]] претрпел значителна штета. Четири лица загинале во Куба поради уривање на мост, а вкупните загуби во земјата изнесувале 2,58 милијарди американски долари, од кои повеќето се случиле во провинцијата Гвантанамо. Поминувајќи низ [[Бахами]]те како голем ураган, Метју направил штета на неколку острови. [[Гранд Бахама]] бил директно погоден, каде што повеќето домови претрпеле оштетувања во населбите Ејт Мајл Рок и Холмс Рок. Подготовките започнале сериозно низ југоисточниот дел на Соединетите Американски Држави како што се приближувал Метју, при што неколку држави прогласиле [[вонредна состојба]] или за цели држави или за крајбрежни окрузи; Биле наредени широки евакуации за големи области на брегот поради предвидената голема брзина на ветерот и поплави, особено во метрополитенската област [[Џексонвил]]. Во [[Флорида]], над 1 милион ја загубиле електричната енергија додека невремето поминало на исток, со 478.000 жители остануваат без струја во [[Џорџија]] и [[Јужна Каролина]]. Додека штетите првенствено беа ограничени на брегот во Флорида и Џорџија, поројните дождови се проширија во внатрешноста на [[Каролина]] и [[Вирџинија]], предизвикувајќи големи поплави. == Метеоролошка историја == [[Податотека:Matthew 2016 track.png|мини|Карта која ја исцртува патеката и интензитетот на бурата, според копчето за мапа на скалата Сафир-Симпсон]] Силниот [[тропски бран]] се преселил во близина на брегот на [[Африка]] на 22 септември и брзо се движел преку Атлантикот, следен од [[Национален центар за урагани|Националниот центар за урагани]] (NHC) за можна [[тропска циклогенеза]]. И покрај тоа што поседувал тропски ветрови со бура додека се приближувал до [[Мали Антили]] на 27 септември, бранот првично не можел да се класифицира како тропски циклон, бидејќи извидувачките авиони не можеле да најдат затворен центар. Сепак, до 12:00 часотUTC на 28 септември, бранот развил затворена циркулација додека се наоѓал во близина на [[Барбадос]], па оттука станал тропска бура и му било доделено името ''Метју''. Продолжувајќи кон запад под влијание на сртот на средно ниво, бурата постојано се засилувала за да го достигне интензитетот на ураганот до 18:00 часот UTC на 29 септември. Ефектите од југозападниот ветер неочекувано се намалиле подоцна истиот ден, а Метју започнал период на [[Брзо засилување|експлозивно засилување]]; во 24-часовен период со почеток во 00:00 часот UTC на 30 септември, максималниот ветер на циклонот се зголемил за повеќе од двојно, од 80 до 165 милји, односно (129 до 266 км/час), што го прави Метју ураган од петта категорија,^[1] прв по [[Ураганот Феликс|Феликс]] во 2007 година; ^[2] стапката на интензивирање е надмината само неколку пати во Атлантикот од почетокот на евиденцијата. Поради [[нагорно струење]] на постудените води, Метју ослабел на категорија на ураган од 4 категорија подоцна на 1 октомври, пред да се постигне секундарен врвен интензитет со ветрови од 155 милји односно 249 километри на час доцна на 2 октомври. ^[1] Полека заокружувајќи го гребенот, Метју флуктуирал со интензитет во рамките на 4 категорија и се движел од 1-5 октомври. Интензивирањето повторно продолжило доцна на 3 октомври и кулминирало кога Метју паднал на копно во близина на [[Лес Англаис]], [[Хаити]], околу 11:00 часот UTC на 4 октомври со ветрови од 240 км/ч и притисок од 934 милибари, што го прави најсилниот удар на Хаити од [[Ураганот Клео|Клео]] во [[1964]] година. Продолжувајќи кон север, ураганот го погоди [[Мајси]] во [[Куба]] на почетокот на 5 октомври како малку послаба [[бура]]. Планинскиот терен на [[Куба]] и [[Хаити]] го ослабнал Метју до категорија од 3 категорија, бидејќи почнал да се забрзува северозападно низ [[Бахами]]те. Повторното зајакнување се случило бидејќи циркулацијата на Метју станала подобро организирана, а бурата преминала во 4 категорија повторно ураганот додека го поминувал Фрипорт на Бахамите. Сепак, Метју повторно почнал да слабее бидејќи се одвивал [[Циклус за замена на очните ѕидови|циклусот за замена на очниот ѕид]]. Бурата значително ослабнала додека тесно ги паралелизирала бреговите на [[Флорида]] и [[Џорџија]], западниот дел од надворешниот бочен ѕид излегол на брегот на Флорида како ураган од 3 категорија, додека внатрешниот бочен ѕид останал само на море. Метју ослабе на ураган од 2 категорија доцна на 7 октомври и потоа во ураган од 1 категорија до 12:00 часот UTC на 8 октомври.^[1] [[Податотека:ISS-Downlink-Video Hurricane-Matthew Oct-3-2016 428338.ogv|мини|Ураганот Метју забележан од НАСА на [[Меѓународна вселенска станица|Меѓународната вселенска станица]] на 3 октомври.]] Околу 15:00 часот UTC на [[8 октомври]], [[ураган]]от паднал на копно во [[Национален прибежиште за диви животни Кејп Ромен|Националното прибежиште за диви животни Кејп Ромен]], во близина на [[Меклеланвил, Јужна Каролина]], со ветрови од 137 км/ч и централен притисок од 963 милибари, со што ги направил најсилните удари врз Соединетите држави во однос на притисокот од [[Ураганот Ајрин|Ајрин]] во [[2011]] година, и првиот ураган што паднал на [[копно]] северно од [[Флорида]] во [[октомври]] по [[ураганот Хејзел]] во [[1954]] година. Конвекцијата станала поместена од центарот бидејќи Метју се оддалечил од земјата поради зголеменото зајакнување на ветерот, при што NHC го прогласил системот за [[вонтропски циклон]] околу 320 км/ч источно од [[Кејп Хатерас, Северна Каролина]], на 9 октомври. Остатоците од ураганот останале уште еден ден, пред да бидат апсорбирани од [[Ладен фронт|студениот фронт]]. == Рекорди == Метју поставил неколку рекорди за време на неговото долго и деструктивно патување. Метју се засилил во 5 категорија ураган на [[географска ширина]] од 13,4 степени северно, соборувајќи го рекордот поставен од [[Ураганот Иван|Иван]] во [[2004]] година, кој го достигнал тој интензитет на географска ширина од 13,7 степени на север. Метју, исто така, одржувал најмалку 4 категорија статус за најдолго времетраење забележано за месец октомври, според Фил Клоцбах од [[Државниот универзитет во Колорадо]], правејќи го тоа приближно 5 дена. == Подготовки == === Приветрени острови и Јужна Америка === [[Податотека:Matthew WV 20160928 2015 UTC.gif|мини|водена пареа на Метју што минува над [[Приветрени Острови|Приветрени острови]] и влегува во Карипското Море на 28 септември]] На 27 септември, пред Метју да станел тропски циклон, [[ЛИЈАТ|LIAT]] почнале да ги откажува летовите низ [[Приветрени Острови|островите Виндвард]] во пресрет на лошото време. Училиштата и бизнисите биле затворени за време на усвојувањето на Метју на 27 септември и на 28 септември на [[Гренада]], Сент Винсент и Сент Луција; училиштата во Доминика ја прекинале наставата до 3 октомври. Меѓународниот аеродром Хеванора и [[Аеродром Џорџ ФЛ Чарлс|аеродромот Џорџ ФЛ Чарлс]] на Сент Лусија биле затворени на 28 септември. Шест засолништа биле отворени низ островот; 133 побарале засолниште кај нив. По формирањето на Метју како тропски циклон на 28 септември.На 28 септември, владите ширум островите на ветерот издадале [[Предупредување за тропска бура|предупредувања за тропска бура]] во очекување на ветрови со силен ветер. Необичната јужна патека на бурата го поттикнало издавањето на [[Часовник за тропска бура|часовници за тропски бури]] во 28 септември за [[Аруба]], [[Бонер|Бонаир]], [[Курасао]] и северниот брег на [[Колумбија]] од границата Колумбија- [[Венецуела]] до [[Риохача]]. Северноатлантските [[Список на тропски циклони во Јужна Америка|урагани што ја погодуваат Јужна Америка]] се невообичаени. Часовникот во Колумбија подоцна бил надграден на предупредување во 30 септември додека Метју продолжил по патеката запад-југозапад во близина на земјата. На жителите ширум [[Острови АБЦ|АБЦ островите]] им било советувано да се качат во своите домови и да се складираат со залихи, што довело до долги редици во супермаркетите и бензинските пумпи. Владата на [[Курасао]] ги одложила [[Општи избори во Курасао во 2016 година|општите избори во 2016 година]] за 5 октомври. Владините канцеларии во [[Аруба]] се затворени на 30 септември. Локален спортски настан, Турнирот на Кралството, бил откажан во Аруба. Училиштата низ [[полуостровот Гуахира]] во [[Колумбија]] ги прекинале активностите на 30 септември. Официјалните лица отвориле засолништа и ги затвориле плажите низ полуостровот. == Јамајка == Со оглед на тоа што Метју претставувал значајна закана за [[Јамајка]], службениците за вонредни состојби им наредиле на сите рибари на бреговите и бреговите на нацијата да се евакуираат на копното на 29 септември. Следниот ден, премиерот [[Ендрју Холнес]] одржал итен состанок во врска со ураганот и ја ставил владата на висока готовност. На 30 септември било издадено предупредување [[Часовник за урагани|за урагани]] за земјата,^[2] и подоцна е надградено на [[Предупредувања и часовници за тропски циклони|предупредување]] на 1 октомври.^[3] Официјални лица во [[Парохија Трелани|парохијата Трелани]] се засолниле во 60 засолништа на чекање на 2 октомври. Супермаркетите биле преполни со жители кои собирале залихи, а многумина пријавиле празни полици и мали резерви на леб, керозин и свеќи. Многу луѓе се качиле на своите домови и го заштитиле својот имот со вреќи со песок. Стотина затворенички биле преместени од објект во [[Парохија Света Катерина]] во друг во [[Кингстон (Јамајка)|Кингстон]]. Надоместоците за патарини долж [[Автопат 2000, Јамајка|автопатот 2000]] требало да бидат укинати во текот на часовите пред пристигнувањето на Метју. Услугата и на [[меѓународниот аеродром Норман Менли]] и на меѓународниот аеродром Сангстер требало да биде суспендиран во текот на вечерта на 2 октомври или до утрото на 3 октомври. Компанијата за урбан транзит на Јамајка требало да ги прекине услугите со почеток во 6:00 часот по локално време. Јавната служба на Јамајка ги информирала жителите дека електричната мрежа може да биде исклучена за време на невремето доколку условите станат сериозни. Припадниците на одбранбените сили на Јамајка биле распоредени низ целата земја пред ураганот со цел побрзо да се справат со неговите последици. Училиштата и владините канцеларии ја прекинале работата почнувајќи од [[3 октомври]]. Вкупно 900 отворени засолништа низ [[Јамајка]] и Урбан транзитната компанија обезбедила автобуси за евакуација на луѓето од [[Кингстон]] до [[Национална Арена (Јамајка)|Националната арена]]. Локалниот министер Дезмонд Мекензи предупредил дека инфраструктурата на Кингстон нема да може да се справи со очекуваната големина на врнежи. Премиерот [[Ендрју Холнес]] ги предупреди жителите дека Метју може да биде потежок од [[ураганот Гилберт]] кој ја уништи нацијата во [[1988]] година. == Хаити == [[Податотека:GPM Captures Hurricane Matthew Before Haiti Landfall.webm|мини|Анимацијата го прикажува ураганот Метју од 28 септември до 2-3 октомври]] Иако во тоа време се прогнозирало дека ќе помине над Јамајка, големиот обем на ветрови со тропска бура го поттикнала создавањето на тропска бура за [[Полуостровот Тибурон]] на [[Хаити]] кон границата со [[Доминиканска Република|Доминиканската Република]]. По промената на исток во предвидената патека на Метју, во октомври бил издаден аларм за урагани во поголемиот дел од Хаити 1, опфаќајќи области од [[Môle-Saint-Nicolas|Моле-Саинт-Николас]] јужно до границата на [[Доминиканската Република]];<ref name="PA173">{{Наведен извештај|access-date=October 2, 2016}}</ref> ова предупредување било надградено на само неколку часа подоцна.<ref name="PA173"/> Предупредувањето на крајот ја опфатило целата земја до попладневните часови на 2 октомври.<ref name="PA173"/> Жителите на оддалечените острови на Хаити биле евакуирани на копното.<ref name="BBCOct23">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-37533139|title=Hurricane Matthew: Evacuations in Haiti as powerful storm looms|date=October 2, 2016|access-date=October 2, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161002080430/http://www.bbc.com/news/world-latin-america-37533139|archive-date=October 2, 2016|publisher=BBC}}</ref> Се предвидувало дека врнежите се опасни по живот и ќе влијаат на поголемиот дел од нацијата,<ref>{{Наведени вести|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/mega-hurricane-matthew-threatens-jamaica-haiti-cuba-42490360|title=Hurricane Matthew Soaks Colombia, Heads for Jamaica, Haiti|last=Howard Campbell|date=October 1, 2016|work=ABC News|access-date=October 2, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161001203146/http://abcnews.go.com/International/wireStory/mega-hurricane-matthew-threatens-jamaica-haiti-cuba-42490360|archive-date=October 1, 2016|agency=Associated Press|location=Kingston, Jamaica}}</ref> со акумулации во просек 38 - 64 см долж јужниот брег со изолирани врвови до 100 см.<ref name="PA173"/> Иако владините претставници одржале состаноци за подготовка на бура, [[Интернационалното радио Франција|Интернационално Радио Франција]] објавиле дека Хаити нема логистичка способност да се справи со катастрофа од големи размери. Само 576 засолништа, со колективен капацитет од 90.000 луѓе, биле наведени за целиот јужен Хаити.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.rfi.fr/ameriques/20161002-haiti-demunie-face-ouragan-matthew|title=Haïti démunie face à l'arrivée de l'ouragan Matthew|last=Amélie Baron|date=October 2, 2016|access-date=October 2, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161002052136/http://www.rfi.fr/ameriques/20161002-haiti-demunie-face-ouragan-matthew|archive-date=October 2, 2016|publisher=Radio France Internationale|language=fr}}</ref> Според Меѓународната организација за миграција, 55.107внатрешно раселените лица останале во кампови или места за домаќинство без соодветна заштита од ураганот.Привремениот претседател на Хаити [[Jocelerme Privert|Јочелерме Приверт]] и се обратил на нацијата на 2 октомври, повикувајќи ги оние што живеат покрај брегот и во лошо изградените домови да се евакуираат и да се усогласат со властите.<ref name="HLOct2">{{Наведени вести|url=http://www.haitilibre.com/en/news-18795-flash-matthew-schools-closed-on-monday-and-tuesday-address-to-the-nation-of-privert.html|title=Matthew : Schools closed on Monday and Tuesday – Address to the Nation of Privert|date=October 3, 2016|work=Haiti Libre|access-date=October 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161003164913/http://www.haitilibre.com/en/news-18795-flash-matthew-schools-closed-on-monday-and-tuesday-address-to-the-nation-of-privert.html|archive-date=October 3, 2016}}</ref> И покрај молбите од официјалните лица, многу жители одбиле да ги напуштат своите домови.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.haitilibre.com/en/news-18797-haiti-flash-matthew-the-situation-this-morning.html|title=Haiti – Flash : Matthew the situation this morning|date=October 3, 2016|work=Haiti Libre|access-date=October 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161004154514/http://www.haitilibre.com/en/news-18797-haiti-flash-matthew-the-situation-this-morning.html|archive-date=October 4, 2016}}</ref> Училиштата биле затворени на 3 - 4 октомври, иако владините канцеларии останале отворени.<ref name="HLOct2" /> На национално ниво, вкупно 1.300.Биле подготвени засолништа со вкупен капацитет за 390.000 луѓе. Повеќе од 18.000 волонтери и членови на Црвениот крст, тимовите за интервенција во заедницата, општинските комитети и локалните служби за итни случаи биле подготвени да им помогнат на жителите.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.haitilibre.com/en/news-18796-haiti-flash-hurricane-matthew-en-route-to-haiti-first-effects-tonight.html|title=Haiti – Flash : Hurricane Matthew en route to Haiti, first effects tonight|date=October 2, 2016|work=Haiti Libre|access-date=October 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161004151850/http://www.haitilibre.com/en/news-18796-haiti-flash-hurricane-matthew-en-route-to-haiti-first-effects-tonight.html|archive-date=October 4, 2016}}</ref> Најмалку 500 луѓе биле евакуирани од [[Џереми|Жереми]].<ref name="RCNOct32">{{Наведени вести|url=http://www.rcnradio.com/internacional/poderoso-huracan-matthew-se-acerca-haiti-jamaica-cuba/|title=Huracán Matthew deja 1 muerto en Haití y 8 mil 500 evacuados en República Dominicana|date=October 3, 2016|access-date=October 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170126092556/http://www.rcnradio.com/internacional/poderoso-huracan-matthew-se-acerca-haiti-jamaica-cuba/|archive-date=January 26, 2017|publisher=RCN Radio|agency=Agencia EFE|language=es}}</ref> Иако службениците за цивилна заштита излегле на улиците за да ги предупредат луѓето, многу жители не знаеле дека Метју дури и се приближува на земјата еден ден пред нејзиното очекувано паѓање.<ref name="TWCOct32">{{Наведена мрежна страница|url=https://weather.com/news/news/hurricane-matthew-latest-news-0|title=Hurricane Matthew Kills Two Fishermen in Haiti; They 'Took Risks to Feed Their Families,' Official Says|last=Wright|first=Pam|date=October 3, 2016|publisher=The Weather Channel|archive-url=https://web.archive.org/web/20161003060511/https://weather.com/news/news/hurricane-matthew-latest-news-0|archive-date=October 3, 2016|accessdate=October 3, 2016}}</ref> Евакуацијата продолжила низ падот на ураганот, а вкупниот број на луѓе во засолништата достигнал 9.280 до 2:00 часот. по локално време на 4 октомври.<ref>{{Наведени вести|url=http://cnnespanol.cnn.com/2016/10/04/el-peligroso-huracan-matthew-toca-tierra-en-haiti/|title=Huracán Mathew toca tierra en Cuba tras dejar muertos por su paso por Haití|date=October 4, 2016|access-date=October 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161005192310/http://cnnespanol.cnn.com/2016/10/04/el-peligroso-huracan-matthew-toca-tierra-en-haiti/|archive-date=October 5, 2016|publisher=CNN|language=es}}</ref> На 5 октомври, Изборниот привремен совет ги одложил претседателските избори, вториот круг од законодавните избори и првиот круг од изборите за Сенатот до 20 ноември.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.haitilibre.com/en/news-18834-haiti-flash-the-elections-of-october-9-postponed.html|title=Haiti – FLASH : The elections of October 9 postponed|date=5 October 2016|work=Haiti Libre|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922005549/https://www.haitilibre.com/en/news-18834-haiti-flash-the-elections-of-october-9-postponed.html|archive-date=September 22, 2022|accessdate=6 October 2016}}</ref> === Доминиканска Република === Утрото на 2 октомври, било издадено предупредување за тропска бура за јужниот брег на [[Доминиканската Република]] од [[Барахона]] западно до границата на [[Хаити]], и било издадено предупредување за тропска бура за северниот брег од [[Пуерто Плата]] западно до границата на Хаити. Најмалку 8.500 луѓе биле евакуирани во југозападните области на земјата до утрото на 3 октомври. === Куба и Бахамите === [[Податотека:Hurricane Matthew en route to Florida.gif|мини|Забележана анимација на ураганот Метју што се движи низ Бахамите на 5- 6 октомври]] Метеоролошката служба на [[Куба]] во октомври упатила аларми за урагани за цела југоисточна [[Куба]], што ги опфаќало провинциите [[Камагвеј (покраина)|Камагуеј]], [[Лас Тунас (покраина)|Лас Тунас]], [[Гранма (покраина)|Гранма]], [[Олгин (покраина)|Холгин]], [[Сантјаго де Куба (покраина)|Сантјаго де Куба]] и [[Гвантанамо (покраина)|Гвантанамо]]. Ова подоцна било надградено на предупредување на 2 октомври за сите провинции освен Камагуеј. Несуштинскиот персонал во [[Поморската база Гвантанамо Беј|поморската база Гвантанамо]] во Соединетите Држави започнал со евакуација тој ден. Евакуација на повеќе од 1 милион луѓе низ Куба започнале тоа утро, вклучително 252.000 во Сантјаго де Куба и 230.000 од Лас Тунас со приоритет ставен на оние покрај брегот. Низ Сантјаго де Куба, кој претрпел голема штета од [[Ураган Сенди|ураганот Сенди]] во [[2012 година]], 218 засолништа биле отворени и службениците посветиле дополнително внимание на Сокапа, Караколес и Кајо Гранма. Персонал за итна помош, првенствено лекари, бил испратен во ризичните области и биле складирани залихи. Владата на Бахамите почнала да издава аларми за урагани на 2 октомври за југоисточните острови, како и [[Туркс и Кајкос]]. Летовите низ јужните острови биле откажани, а училиштата ја прекинале работата почнувајќи од следниот ден. === САД === На 3 октомври, гувернерите на [[Флорида]] и [[Северна Каролина]] прогласиле [[вонредна состојба]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.nbcmiami.com/news/local/Gov-Rick-Scott-Issues-State-of-Emergency-For-All-Counties-in-Florida-Ahead-of-Hurricane-Matthew-395716641.html|title=Gov. Rick Scott Issues State of Emergency For All Counties in Florida Ahead of Hurricane Matthew|date=October 3, 2016|access-date=October 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161004155702/http://www.nbcmiami.com/news/local/Gov-Rick-Scott-Issues-State-of-Emergency-For-All-Counties-in-Florida-Ahead-of-Hurricane-Matthew-395716641.html|archive-date=October 4, 2016|publisher=NBC6}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.journalnow.com/news/state_region_ap/mccrory-declares-state-of-emergency-as-matthew-approaches-us/article_d22931e5-b6ab-54cd-b81b-2d9c2885e5ee.html|title=McCrory declares state of emergency as Matthew approaches US|date=October 3, 2016|work=Winston-Salem Journal|access-date=October 3, 2016|agency=Associated Press|location=Raleigh, North Carolina}}{{Мртва_врска|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска}}</ref> Следниот ден, гувернерката [[Јужна Каролина|на Јужна Каролина]] [[Ники Хејли]] наредила евакуација на оние жители кои живеат на 160 км од брегот.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.greenvilleonline.com/story/news/2016/10/03/carolinas-bracing-hurricane-matthew/91480320/|title=1.1 million South Carolinians could be evacuated|last=LaFleur|first=Elizabeth|date=October 4, 2016|access-date=October 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404051859/https://www.greenvilleonline.com/story/news/2016/10/03/carolinas-bracing-hurricane-matthew/91480320/|archive-date=April 4, 2023|publisher=Greenville Online}}</ref> Меѓудржавниот пат 26 во Јужна Каролина кон исток помеѓу брегот и [[Колумбија (Јужна Каролина)|Колумбија]] бил обратен во средата за да се олесни движењето подалеку од областите Лоукантри и [[Чарлстон]].<ref name="ABC26">{{Наведени вести|url=http://abcnews4.com/news/local/highway-patrol-starts-rolling-closure-of-i-26-eastbound-for-hurricane-matthew-evacuation|title=I-26 eastbound lane reversal in effect: what you need to know|last=Andy Paras|date=October 5, 2016|access-date=October 5, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161006152315/http://abcnews4.com/news/local/highway-patrol-starts-rolling-closure-of-i-26-eastbound-for-hurricane-matthew-evacuation|archive-date=October 6, 2016|publisher=[[WCIV]]}}</ref> И овој ден започнала евакуацијата на националниот брег на Кејп Локаут во Северна Каролина.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.carolinacoastonline.com/news_times/article_7e5024bc-8a4c-11e6-a903-8f583ba0c160.html|title=Cape Lookout National Seashore evacuating ahead of Hurricane Matthew|date=October 4, 2016|work=Carteret County News-Times|access-date=October 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161007183325/http://www.carolinacoastonline.com/news_times/article_7e5024bc-8a4c-11e6-a903-8f583ba0c160.html|archive-date=October 7, 2016}}</ref> До 4 октомври, гувернерот на Северна Каролина [[Пат Мекрори]] наредил евакуацијата да биде задолжителна. Вонредна состојба е прогласена и за 13 окрузи во источна [[Џорџија]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.wtoc.com/story/33315568/gov-nathan-deal-declares-state-of-emergency-ahead-of-hurricane-matthew|title=Gov. Nathan Deal declares state of emergency ahead of Hurricane Matthew|date=October 4, 2016|access-date=October 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161005200750/http://www.wtoc.com/story/33315568/gov-nathan-deal-declares-state-of-emergency-ahead-of-hurricane-matthew|archive-date=October 5, 2016|publisher=WTOC}}</ref> [[Податотека:Richard Knabb discussing Hurricane Matthew October 6, 2016.jpg|мини|Директорот на Националниот центар за урагани [[Ричард Кнаб]] (на сликата) редовно снимал брифинзи за прогнозата и очекуваните влијанија на ураганот Метју во САД.]] На 5 октомври, [[Порт Канаверал]] бил затворен од американската крајбрежна стража, прво затворање од 2004 година. Осум крстаречки бродови и четири товарни бродови требало да го посетат пристаништето меѓу 5-9 октомври.<ref name="FT: Port closure">{{Наведени вести|url=http://www.floridatoday.com/story/news/local/2016/10/04/port-canaveral-closing-ships-business-wednesday/91568292/|title=Port Canaveral closing to ships, business on Wednesday|last=Berman|first=Dave|date=October 4, 2016|work=[[Florida Today]]|access-date=October 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161005160530/http://www.floridatoday.com/story/news/local/2016/10/04/port-canaveral-closing-ships-business-wednesday/91568292/|archive-date=October 5, 2016}}</ref> На Кејп Канаверал, дом на цивилни и воени објекти за вселенски летови, ниту една ракета или вселенско летало не биле на ранливи позиции; во времето на приближувањето на Метју, следното лансирање било закажано за 4 ноември.<ref name="FT: Cape Canaveral preparations">{{Наведени вести|url=http://www.floridatoday.com/story/weather/hurricanes/2016/10/04/ksc-cape-canaveral-afs-preparing-hurricane-matthew/91543866/|title=KSC, Cape Canaveral AFS preparing for Hurricane Matthew|last=Dean|first=James|date=October 4, 2016|work=Florida Today|access-date=October 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161008125506/http://www.floridatoday.com/story/weather/hurricanes/2016/10/04/ksc-cape-canaveral-afs-preparing-hurricane-matthew/91543866/|archive-date=October 8, 2016}}</ref> [[Вселенскиот центар Кенеди]] ги започнал подготовките на објектите на 5 октомври. Постарите згради во KSC биле дизајнирани да издржат ветрови од 169 до 201 км на час; објекти изградени по 1992 година, кога Категорија 5 на [[Ураганот Ендру]] ја погодил областа [[Мајами]], изградени се да издржат 210 км на час ветрови.<ref name="AT: KSC threat">{{Наведени вести|url=https://arstechnica.com/science/2016/10/hurricane-matthew-may-strike-the-florida-space-coast-threaten-iconic-nasa-buildings/|title=Hurricane Matthew poses a significant threat to Kennedy Space Center|last=Berger|first=Eric|date=October 4, 2016|work=Ars Technica|access-date=October 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161016164610/http://arstechnica.com/science/2016/10/hurricane-matthew-may-strike-the-florida-space-coast-threaten-iconic-nasa-buildings/|archive-date=October 16, 2016}}</ref> Во воздухопловната станица Кејп Канаверал, 45-то вселенско крило на американското воено воздухопловство започнало со исклучување на електричната енергија на несуштинските објекти на 4 октомври.<ref name="FT: Cape Canaveral preparations" /> === Приветрени острови === [[Податотека:Matthew RBTOP 20161007 0515 UTC.gif|мини|Засилена инфрацрвена сателитска јамка на Метју што минува источно од [[Флорида]] на 7 октомври]] На [[Свети Винцент]], обилните дождови предизвикале лизгање на земјиштето и поплави низ островот. Едно лице загинало во градот Лају кога се одронила карпа.<ref name="JOSep302">{{Наведени вести|url=http://www.jamaicaobserver.com/news/One-dead-as-Matthew-batters-Eastern-Caribbean_75664|title=One dead as Matthew batters Eastern Caribbean|date=September 30, 2016|work=Jamaica Observer|access-date=September 30, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20210319121658/https://www.jamaicaobserver.com/news/One-dead-as-Matthew-batters-Eastern-Caribbean_75664|archive-date=March 19, 2021|agency=Caribbean Media Corporation|location=Kingstown, St. Vincent}}</ref> Во блискиот залив Бакамент, реката ги надминала нејзините брегови, по што најмалку 25 луѓе се евакуирале во итни засолништа. Реката Ермитаж пораснала за најмалку 1,1 метар за еден час, а како мерка на претпазливост Централниот завод за водовод и канализација го исклучил целиот водовод. Поплави се случиле и во [[Вермонт]], Саут Риверс, делови од Кингстаун, Парк Кампден, Арнос Вејл и Парк Ленгли. Отпадоците наталожени од надојдените реки направиле непроодни многу патишта.<ref name="NNSep29">{{Наведени вести|url=http://www.nationnews.com/nationnews/news/87510/dead-st-vincent-matthew-rages|title=One dead in St Vincent as Matthew rages|date=September 29, 2016|work=National News|access-date=September 30, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927004856/https://www.nationnews.com/nationnews/news/87510/dead-st-vincent-matthew-rages|archive-date=September 27, 2020|agency=Caribbean Media Corporation|location=Kingstown, St. Vincent}}</ref> Силни ветрови над 97 км на час собориле многу дрвја и далноводи на [[Света Луција]], оставајќи околу 70 проценти од островот без струја. Одрони и поплави, биле резултат на повеќе од 250 мм дожд што го придружувало невремето, оштетило многу домови и патишта.<ref name="JOSep302"/> Врнежите на меѓународниот аеродром Хеванора изнесувале 335 мм.<ref name="TWCSep292">{{Наведена мрежна страница|url=https://weather.com/storms/hurricane/news/tropical-storm-hurricane-matthew-caribbean-us-forecast|title=Tropical Storm Matthew Near Hurricane Strength in the Caribbean Sea; Jamaica, Hispañola, Cuba, Bahamas Threats Next Week|date=September 29, 2016|publisher=The Weather Channel|archive-url=https://web.archive.org/web/20160930053647/https://weather.com/storms/hurricane/news/tropical-storm-hurricane-matthew-caribbean-us-forecast|archive-date=September 30, 2016|accessdate=September 30, 2016}}</ref> Производството на банана претрпела значителна штета, 85 проценти од фармите пријавиле загуби. Уништени биле и два домови, еден во Бисе и еден во островот Грос; неколку други биле оштетени. Патиштата во Кастри, Грос-Ислет, Денери и Суфриер станале непроодни поради остатоци или лизгање на земјиштето.<ref name="SLTSep30">{{Наведени вести|url=https://stluciatimes.com/2016/09/30/steps-recovery-saint-lucia-tropical-storm-matthew|title=Next Steps in Saint Lucia Recovery After Tropical Storm Matthew|date=September 30, 2016|work=St. Lucia Times|access-date=October 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161005112831/https://stluciatimes.com/2016/09/30/steps-recovery-saint-lucia-tropical-storm-matthew|archive-date=October 5, 2016}}</ref> Извесна штета е забележана и во [[Доминика]], при што многу луѓе привремено останале без вода и струја.<ref name="JOSep302" /> Обилните врнежи во [[Гренада]] го нарушиле и снабдувањето со вода во повеќе населби.<ref>{{Наведена изјава за печат|access-date=September 30, 2016}}</ref> Во [[Мартиник]] силен ветер, кој дувал до 143 км на час во Сен-Пјер,<ref name="TWCSep292"/> направил хаос на електричната мрежа, околу 55.000 луѓето останале без струја. Бројни дрвја соборени од ветровите ги блокирале коловозите додека обилните дождови довеле до поплави. Главниот пат од [[Фор де Франс]] до јужните градови бил непрооден за време на невремето. Приближно 4.000 луѓе го загубиле снабдувањето со вода. Три лица се здобиле со полесни повреди.<ref name="LCISep30">{{Наведени вести|url=http://www.lci.fr/france/tempete-tropicale-matthew-fin-d-alerte-la-martinique-fait-le-bilan-des-degats-2005338.html|title=Tempête Matthew en Martinique : 3 blessés et 55.000 personnes sans électricité|date=September 30, 2016|access-date=September 30, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160930123654/http://www.lci.fr/france/tempete-tropicale-matthew-fin-d-alerte-la-martinique-fait-le-bilan-des-degats-2005338.html|archive-date=September 30, 2016|publisher=La Chaîne Info|language=fr}}</ref> === ABC острови и Јужна Америка === Ефектите на Метју низ [[Острови АБЦ|островите АБЦ]] биле релативно ограничени и покрај неговата близина. Некои поплави на улици се случиле на [[Аруба]] и [[Курасао]].Со силни ветрови. Имало одредени штети на автомобили по поплавите на улиците. Биле оштетени и баровите и рестораните на отворено.<ref name="FredAPSep30">{{Наведени вести|url=http://www.fredericksburg.com/news/news-wire/edge-of-hurricane-matthew-whips-at-aruba-bonaire-curacao/article_552d3c02-f9d4-5f28-b6f2-52e33680e9d5.html|title=Edge of Hurricane Matthew whips at Aruba, Bonaire, Curacao|date=September 30, 2016|access-date=September 30, 2016|archive-url=https://archive.today/2016.10.18-172849/http://www.fredericksburg.com/news/news-wire/edge-of-hurricane-matthew-whips-at-aruba-bonaire-curacao/article_552d3c02-f9d4-5f28-b6f2-52e33680e9d5.html|archive-date=October 18, 2016|publisher=Fredericksburg.com|agency=Associated Press|location=Oranjestad, Aruba}}</ref> Полуостровот Гуахира во Колумбија го забележал својот прв обилен дожд во последните три години, што довело до големи поплави. Едно лице се удавило во надојдена река во [[Урибија, Ла Гуахира|Урибија]]<ref name="EHOct1">{{Наведени вести|url=http://www.elheraldo.co/la-guajira/matthew-coge-fuerza-en-su-avance-frente-la-costa-289414|title='Matthew' coge fuerza en su avance frente a la Costa|last=Sandra Guerrero Barriga|date=October 1, 2016|work=El Heraldo|access-date=October 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161008213040/http://www.elheraldo.co/la-guajira/matthew-coge-fuerza-en-su-avance-frente-la-costa-289414|archive-date=October 8, 2016|language=es}}</ref> 32,8 мм дожд паднал за 30 минути во градот.<ref>{{Наведени вести|url=http://noticias.caracoltv.com/colombia/un-muerto-inundaciones-y-danos-deja-ya-en-colombia-el-huracan-matthew|title=Huracán Matthew se fortalece y aumenta a categoría cuatro|date=September 30, 2016|work=[[Noticias Caracol]]|access-date=September 30, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161001174018/http://noticias.caracoltv.com/colombia/un-muerto-inundaciones-y-danos-deja-ya-en-colombia-el-huracan-matthew|archive-date=October 1, 2016|language=es}}</ref> Врнежите во Картагена достигнаа 222 мм за време на 24-часовен распон и [[Санта Марта]] имала дожд 140мм .<ref name="ECOct3">{{Наведени вести|url=http://www.elcolombiano.com/colombia/matthew-provoco-estragos-en-la-costa-XI5093550|title="Matthew" provocó estragos en la Costa|last=Juan David Umaña Gallego|date=October 3, 2016|work=El Colombiano|access-date=October 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161004170745/http://www.elcolombiano.com/colombia/matthew-provoco-estragos-en-la-costa-XI5093550|archive-date=October 4, 2016|language=es}}</ref> По должината на крајбрежните области на полуостровот, големи остатоци од оштетени згради, предизвикувајќи евакуација на 380 луѓе во Манауре.<ref name="EHOct1" /><ref name="ETSep30">{{Наведени вести|url=http://www.eltiempo.com/colombia/otras-ciudades/previsiones-por-paso-de-huracan-matthew-en-la-gujaira/16714767|title=La Guajira, en alerta roja por huracán Matthew|last=Eliana Mejía Ospino|date=September 30, 2016|work=El Tiempo|access-date=September 30, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160930032606/http://www.eltiempo.com/colombia/otras-ciudades/previsiones-por-paso-de-huracan-matthew-en-la-gujaira/16714767|archive-date=September 30, 2016|language=es}}</ref> Отприлика 70 проценти од Тучуринца се поплавила кога [[реката Магдалена]] ги надминала нејзините брегови; блискиот мост се урнал, изолирајќи некои заедници.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.eluniversal.com.co/colombia/bogota/fuertes-inundaciones-se-registran-en-zona-bananera-magdalena-236837|title=Fuertes inundaciones se registran en zona bananera, Magdalena|date=October 2, 2016|work=El Universal|access-date=October 2, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161003172726/http://www.eluniversal.com.co/colombia/bogota/fuertes-inundaciones-se-registran-en-zona-bananera-magdalena-236837|archive-date=October 3, 2016|agency=Colprensa|location=Bogotá, Colombia|language=es}}</ref> Приближно 73.000 луѓе биле погодени од поплавите.<ref name="ECOct3" /> Опасните услови создадени од Метју спречиле илјадници луѓе да гласаат на референдумот за мировен договор.<ref name="LVOct2">{{Наведени вести|url=http://www.lavanguardia.com/politica/20161002/41736860409/lluvias-por-coletazo-del-huracan-matthew-afectan-el-plebiscito-en-colombia.html|title=Lluvias por coletazo del huracán Matthew afectan el plebiscito en Colombia|date=October 2, 2016|work=La Vanguardia|access-date=October 2, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161003055430/http://www.lavanguardia.com/politica/20161002/41736860409/lluvias-por-coletazo-del-huracan-matthew-afectan-el-plebiscito-en-colombia.html|archive-date=October 3, 2016|agency=Agencia EFE|location=Bogotá, Colombia|language=es}}</ref> === Јамајка === [[Јамајка]] претрпела релативно мали штети, карактеристични за условите на тропските бури. По должината на брегот, забележани се струи и [[крајбрежна ерозија]], со дополнителни поплави поради врнежите. Силните налети на ветерот ја уништиле вегетацијата на островот, предизвикувајќи помали штети. === Хаити === [[Податотека:Matthew RBTOP 20161004 0815 UTC.gif|мини|Метју паѓа на копно на Хаити]] Големи облаци стигнале до оддалечениот остров на Хаити [[Île-à-Vache|Иле-а-Ваче]] на 2 октомври, што поттикнало евакуација на 89луѓе.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.haitilibre.com/en/news-18791-haiti-flash-matthew-first-evacuations-in-haiti.html|title=Haiti – FLASH : Matthew, first evacuations in Haiti|date=October 2, 2016|work=Haiti Libre|access-date=October 2, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161003062719/http://www.haitilibre.com/en/news-18791-haiti-flash-matthew-first-evacuations-in-haiti.html|archive-date=October 3, 2016}}</ref> И покрај забраните за возење со брод, многу рибари продолжиле да работат во тешки услови. Последователно, двајца рибари исчезнале утрото на 3 октомври, едниот во близина [[Сен-Жан-ду-Суд]], а другиот во близина на [[Аквин|Акин]] , еден подоцна бил пронајден мртов.<ref name="TWCOct32"/> Претходните врнежи поврзани со надворешните појаси на Метју предизвикале поплави во неколку градови во јужниот дел на Хаити и Доминиканската Република.<ref name="RCNOct32"/> Едно лице загинало кога дрво паднало врз неговиот дом во [[Порт Салут]], додека 26-годишен маж се удавил додека се обидувал да спаси дете од напливот на река.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.thestar.com/news/world/2016/10/04/life-threatening-hurricane-matthew-closes-in-on-haiti.html|title=At least 11 people dead as Hurricane Matthew makes landfall|date=October 4, 2016|work=[[Toronto Star]]|access-date=October 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161004141311/https://www.thestar.com/news/world/2016/10/04/life-threatening-hurricane-matthew-closes-in-on-haiti.html|archive-date=October 4, 2016|agency=Associates Press}}</ref> === Доминиканска Република === Доминиканската Република објавила значителни врнежи од дожд и поплави на крајбрежјето поради Метју. Автоматизирана метеоролошка станица во Кабо Рохо измерила 214 мм дожд до попладневните часови на 3 октомври.<ref>{{cite tweet|user=JohnMoralesNBC6|author=John Morales|number=782989635584684032|date=October 3, 2016|access-date=October 3, 2016|title=Official @onamet automated rain gauge in southwestern Dominican Republic (Cabo Rojo, Pedernales Province) has received 8.43" of rain already}}</ref> Четири лица загинале откако куќа се урнала врз нив.<ref name="DR Deaths">{{Наведени вести|url=https://tribune.com.pk/story/1193713/hurricane-matthew-kills-four-dominican-republic/|title=Hurricane Matthew kills four in Dominican Republic|date=October 5, 2016|work=Agence France-Presse|access-date=October 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161005201554/http://tribune.com.pk/story/1193713/hurricane-matthew-kills-four-dominican-republic/|archive-date=October 5, 2016|publisher=The Express Tribune}}</ref> Штетите од поплавите биле околу 434 милиони УСД.<ref name="DR flood damage">{{Наведени вести|url=https://elnacional.com.do/lluvias-dejan-perdidas-por-mas-de-20-mil-millones/|title=Lluvias dejan pérdidas por más de $20 mil millones|date=November 24, 2016|access-date=November 26, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161125124355/http://elnacional.com.do/lluvias-dejan-perdidas-por-mas-de-20-mil-millones/|archive-date=November 25, 2016|publisher=El Nacional|language=es}}</ref> === Куба === [[Податотека:View of cliff erosion and wave size reduction the morning after Hurricane Matthew. (30159059326).jpg|мини|Поглед на [[ерозија]]та на карпите еден ден откако ураганот Метју ја погодил поморската станица Гвантанамо Беј]] Крајбрежните поплави започнале во провинцијата Гранма, [[Куба]], на 2 октомври, зафаќајќи три града долж [[Сиера Маестра]].<ref name="RROct2">{{Наведени вести|url=http://www.radiorebelde.cu/noticia/primeros-danos-evacuados-por-huracan-mathhew-santiago-cuba-20161002/|title=Primeros daños y evacuados por huracan Matthew en Santiago de Cuba|last=Carlos Sanabia Marrero|date=October 2, 2016|access-date=October 2, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161003054313/http://www.radiorebelde.cu/noticia/primeros-danos-evacuados-por-huracan-mathhew-santiago-cuba-20161002/|archive-date=October 3, 2016|publisher=Radio Rebelde}}</ref> Ураганот Метју ја погодил најисточната провинција Куба во вечерните часови на 4 октомври како 4 категорија ураган, предизвикувајќи огромна штета. Крајбрежниот град [[Баракоа]] претрпел големи штети од силните ветрови и бурата, од кои последното уништило безброј згради.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.miaminewtimes.com/news/hurricane-matthew-destroyed-parts-of-baracoa-cuba-last-night-8825059|title=Hurricane Matthew Destroyed Parts of Baracoa, Cuba, Last Night|last=Jerry Iannelli|date=October 5, 2016|work=Miami News-Times|access-date=October 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161006133147/http://www.miaminewtimes.com/news/hurricane-matthew-destroyed-parts-of-baracoa-cuba-last-night-8825059|archive-date=October 6, 2016}}</ref> И покрај сериозноста на штетите, немало жртви во градот. Комуникациска кула во Мајајара се урнала за време на невремето и уништен бил и мостот што се протегал на реката Тоа, неколку заедници останале изолирани како резултат. Штетата во Куба изнесувала 2,58 милијарда американски долари, од кои повеќето се случиле во провинцијата Гвантанамо.<ref name="CubaSi">{{Наведена мрежна страница|title=Hurricane Matthew in Cuba causes over 2.5 bln USD in damage|url=http://cubasi.com/cuba/item/9505-hurricane-matthew-in-cuba-causes-over-2-5-bln-usd-in-damage?tmpl=component&print=1%2F|publisher=Xinhua|date=1 November 2016|archive-date=October 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191012202205/http://cubasi.com/cuba/item/9505-hurricane-matthew-in-cuba-causes-over-2-5-bln-usd-in-damage?tmpl=component&print=1%2F|work=CubaSi|accessdate=3 November 2016}}</ref> [[Податотека:Matthew 2016-10-03 1315Z.png|мини|Ураганот Метју се приближува до Јамајка, Хаити и Куба на 3 октомври.]] === Бахамите === Доживувајќи директен удар од бочниот ѕид на Метју, [[Гранд Бахама]] претрпела, голема штета. Се проценува дека 95 проценти од домовите во Eight Mile Rock и Holmes Rock претрпеле сериозни оштетувања. Голем број дрвја и далноводи биле соборени од силните ветрови на невремето, што ги направило непроодни патиштата. Поплавите предизвикани од задната страна на бурата зафатиле голем дел од западната половина на островот.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.tribune242.com/news/2016/oct/07/grand-bahama-suffers-significant-damage-matthew-ro/|title=Grand Bahama Suffers Significant Damage As Matthew Roars Through|last=Rashad Rolle|date=October 7, 2016|work=Tribune 242|access-date=October 7, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161008161224/http://www.tribune242.com/news/2016/oct/07/grand-bahama-suffers-significant-damage-matthew-ro/|archive-date=October 8, 2016}}</ref> Вкупните загуби од Метју на Бахамите се проценуваат на околу 580 милиони долари.<ref name="BSdamage">{{Наведени вести|url=http://www.tribune242.com/news/2018/apr/03/bahamas-facing-hard-choices-on-710m-storm-woe/|title=Bahamas Facing 'Hard Choices' On $710m Storm Woe|last=Neil Hartnell|date=April 3, 2018|access-date=April 10, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406060024/http://www.tribune242.com/news/2018/apr/03/bahamas-facing-hard-choices-on-710m-storm-woe/|archive-date=April 6, 2018|publisher=The Tribune 242}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.tribune242.com/news/2018/jan/19/bahamas-facing-500m-storm-bill-over-next-decade/|title=Bahamas Facing $500m Storm Bill Over Next Decade|last=Neil Hartnell|date=January 19, 2018|work=The Tribune|access-date=January 30, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180214073414/http://www.tribune242.com/news/2018/jan/19/bahamas-facing-500m-storm-bill-over-next-decade/|archive-date=February 14, 2018}}</ref> === САД === Вкупно, невремето убио 47 луѓе во [[Соединети Американски Држави|САД]], од кои 26 во [[Северна Каролина]], 12 во [[Флорида|Флорид]]<nowiki/>а, 3 во [[Џорџија]], 4 во [[Јужна Каролина]] и 2 во [[Вирџинија]].<ref name="The AP 10-15-16">{{Наведени вести|url=http://www.nbcnews.com/storyline/hurricane-matthew/hurricane-matthew-death-toll-rises-difficult-days-ahead-n-c-n666891|title=Hurricane Matthew Death Toll Rises, 'Difficult Days' Ahead, N.C. Governor Says|work=NBC News|access-date=15 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20210319121645/https://www.nbcnews.com/storyline/hurricane-matthew/hurricane-matthew-death-toll-rises-difficult-days-ahead-n-c-n666891|archive-date=March 19, 2021|agency=Associated Press}}</ref><ref name="The Dispatch">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ccenterdispatch.com/news/national/article_8562280e-2b3e-58be-95f5-ab8ec73f4672.html|title=McCrory says death toll from Hurricane Matthew rises to 28|work=The Dispatch|publisher=The Associated Press|archive-url=https://archive.today/2016.11.14-062458/http://www.ccenterdispatch.com/news/national/article_8562280e-2b3e-58be-95f5-ab8ec73f4672.html|archive-date=November 14, 2016|accessdate=28 October 2016}}</ref><ref name="Stradling">{{Наведени вести|url=http://www.newsobserver.com/news/weather/article108476107.html|title=Hurricane Matthew death toll rises again in NC as floodwater recedes|last=Stradling|first=Richard|date=October 15, 2016|work=[[News & Observer]]|access-date=October 15, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018100820/http://www.newsobserver.com/news/weather/article108476107.html|archive-date=October 18, 2016}}</ref><ref name="auto2">{{Наведена мрежна страница|url=http://wavy.com/2016/10/09/man-found-dead-in-standing-water-in-hampton/|title=Man found dead in standing water in Hampton|last=Staff|first=WAVY News|date=October 9, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170807152728/http://wavy.com/2016/10/09/man-found-dead-in-standing-water-in-hampton/|archive-date=August 7, 2017|accessdate=October 25, 2016}}</ref> Според Националните центри за информации за животната средина, штетата од Метју низ Соединетите држави достигнала приближно 10 милијарди долари. Ова ја рангирало како најскапата национална катастрофа во земјата за [[2016]] година заедно со рекордните поплави во Луизијана.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ncdc.noaa.gov/billions/events|title=Billion-Dollar Weather and Climate Disasters: Table of Events|year=2017|publisher=National Centers for Environmental Information|archive-url=https://web.archive.org/web/20121225015735/http://www.ncdc.noaa.gov/billions/events|archive-date=December 25, 2012|accessdate=February 27, 2017}}</ref> === Флорида и Џорџија === Додека ураганот Метју брзо патувал кон југоисточниот регион на Соединетите држави, блиску ги погодил бреговите на [[Флорида]], [[Јужна Каролина]], [[Џорџија]] и [[Северна Каролина]]. На 7 октомври во Фернандина Бич, Флорида, имало врвен бранови од 3.01 м над нормалното. Дополнително, во областа Свети Августин, водата била пријавена на 0.76м над земјата.<ref>{{Наведени вести|url=https://weather.com/storms/hurricane/news/hurricane-matthew-bahamas-florida-georgia-carolinas-forecast|title=Hurricane Matthew Recap: Destruction From the Caribbean to the United States|date=10 October 2016|access-date=21 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161120143015/https://weather.com/storms/hurricane/news/hurricane-matthew-bahamas-florida-georgia-carolinas-forecast|archive-date=November 20, 2016|publisher=The Weather Company|agency=Hurricane News}}</ref> Над 250.000 корисници останале без струја во Џорџија откако ураганот Метју ја зафатил областа. Патиштата биле блокирани и во областа Бранзвик, Џорџија, каде што сите пристапни точки до островот Сент Симонс биле непроодни <ref name="Bynum">{{Наведени вести|url=https://apnews.com/59922efe9d9a41488e9a35c68059995a|title=A weakening Matthew rakes Atlantic coast; US deaths at 10|last=Smith|first=Bruce|date=October 8, 2016|work=Associated Press|access-date=October 8, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009193003/https://apnews.com/59922efe9d9a41488e9a35c68059995a|archive-date=October 9, 2016|last2=Bynum|first2=Russ}}</ref> === Северна и Јужна Каролина === [[Податотека:Hurricane Matthew 2016 Charleston, South Carolina, flooding.jpg|мини|Поплави во Чарлстон, Јужна Каролина на 8 октомври]] Низ [[Јужна Каролина]], најмалку 600.000 лица ја загубиле електричната енергија, каде што било објавено дека се случиле значителни поплави во Чарлстон, откако бил пробиен морскиот ѕид.<ref name="wtkr.com">{{Наведени вести|url=https://www.wtkr.com/2016/10/10/ashville-park-neighborhood-under-water-and-lose-power-because-of-matthew|title=Ashville Park neighborhood under water|work=WTKR.com|access-date=August 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026042919/https://www.wtkr.com/2016/10/10/ashville-park-neighborhood-under-water-and-lose-power-because-of-matthew|archive-date=October 26, 2020}}</ref> Островот Хилтон Хед имало големи прекини на вода, канализација и струја неколку дена, а единствениот пат до островот бил повторно отворен за жителите до 11 октомври. Се проценува дека над 120.000 дрвја биле соборени на островот, предизвикувајќи голема штета од удари на дрвја на резиденции и деловни објекти. Собрани се над 2,1 милиони кубни јарди вегетативни остатоци создадени од невремето. Реката Вакамау се свртела во Конвеј на 5,5 м, соборувајќи го рекордот поставен од ураганот Окичоби од 1928 година. Реката Литл Пи Ди го достигнала рекордниот врв од 5.2 м на ферибот Галивант, исто така соборувајќи го рекордот од 1928 година.<ref name="weather.com">{{Наведени вести|url=https://weather.com/news/news/hurricane-matthew-virginia-flooding|title=Matthew's Heavy Rain Floods Parts of Virginia; Multiple Road Closures Reported|work=The Weather Channel|access-date=October 11, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010175041/https://weather.com/news/news/hurricane-matthew-virginia-flooding|archive-date=October 10, 2016}}</ref> === Вирџинија и североисточниот дел === [[Податотека:Hurricane Matthew damage in Lago Mar, Virginia Beach, Virginia.jpg|мини|Обилните дождови и силните ветрови доведоа до паѓање на дрвја и рекордни поплави во Лаго Мар Вирџинија Бич, Вирџинија.]] Обилните дождови и силните ветрови доведоа до паѓање на дрвја и рекордни поплави во Лаго Мар, Вирџинија Бич, Вирџинија Кога ураганот ја погоди Вирџинија, Метју предизвика двајца смртни случаи. Силен ветар налети до 68 милји на час и повеќе од дожд доведле до стотици соборени дрвја и сериозни поплави на улиците во јужниот дел [[Вирџинија Бич|на Вирџинија Бич]].<ref name="auto2"/><ref name="wtkr.com"/><ref name="weather.com"/> Североисточниот дел добил силен дожд и помали поплави во текот на деновите на 9 и 10 октомври <ref>{{Наведени вести|url=http://www.amny.com/news/nyc-weather-matthew-stays-clear-of-northeast-moves-out-to-sea-nhc-says-1.12385559|title=NHC: Matthew downgraded to post-tropical cyclone|work=am New York|access-date=October 11, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010234230/http://www.amny.com/news/nyc-weather-matthew-stays-clear-of-northeast-moves-out-to-sea-nhc-says-1.12385559|archive-date=October 10, 2016}}</ref> Натпреварот 2 од Националната лига дивизија серија во 2016 година помеѓу Вашингтон Нејшналс и Лос Анџелес Доџерс бил одложен поради дожд од ураганот.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.sportingnews.com/us/mlb/news/mlb-playoffs-2016-nationals-dodgers-rain-delay-hurricane-matthew/1uod8ro5dx7091p7fldq0y1s2e|title=MLB playoffs 2016: Hurricane Matthew drenches D.C.; Dodgers-Nationals Game 2 postponed|last=Spector|first=Jesse|date=October 10, 2016|access-date=March 11, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211162311/https://www.sportingnews.com/us/mlb/news/mlb-playoffs-2016-nationals-dodgers-rain-delay-hurricane-matthew/1uod8ro5dx7091p7fldq0y1s2e|archive-date=February 11, 2023|publisher=[[The Sporting News]]|location=Washington, D. C.}}</ref> === Канада === [[Податотека:Matthew from Hurricane to Post-Tropical 2016-10-06 to 11.gif|мини|Сателитска слика од 6 октомври, кога Метју бил ураган, до 11 октомври, кога се придружил на бурата од средна географска ширина што ја зафатила источна Канада.]] Посттропските останки на Метју биле апсорбирани во фронталната зона во близина на брегот на Северна Каролина. Влажноста на тропскиот систем била вовлечена во бурата што се формирала тогаш. Последниот даде силен дожд и силен ветер во [[Нова Шкотска]], [[Остров Принц Едвард|островот Принц Едвард]] и [[Њуфаундленд и Лабрадор|Њуфаундленд]] од 10 до 11 октомври. == Смирување == На [[26 март]], [[2017]] година, било објавено од страна на [[Светска метеоролошка организација|Светската метеоролошка организација]] дека името ''Метју'' е пензионирано, поради големата штета и загубата на човечки животи што ги предизвикал по својата патека, особено на [[Хаити]], [[Куба]] и [[САД]], и никогаш повеќе нема да биде се користи за именување на ураган во Атлантикот. Тој бил заменет со ''Мартин'' за сезоната на урагани во Атлантикот во 2022 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.noaa.gov/media-release/world-meteorological-organization-retires-storm-names-matthew-and-otto|title=World Meteorological Organisation retires storm names Matthew and Otto|date=27 March 2017|work=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170327175929/http://www.noaa.gov/media-release/world-meteorological-organization-retires-storm-names-matthew-and-otto|archive-date=March 27, 2017|accessdate=27 March 2017}}</ref> == Напори за одговор со помош == Direct Relief, организација за одговор при итни случаи, доставила голема итна медицинска помош на Хаити. Организацијата користела авион 757, донација од FedEx, во кој имало 16,7 тони лекови и медицински материјали.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.crowdrise.com/direct-relief-hurricane-matthew-relief/fundraiser/DirectRelief|title=Click here to support Direct Relief - Hurricane Matthew Relief by Direct Relief|work=CrowdRise|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190621141801/https://www.crowdrise.com/direct-relief-hurricane-matthew-relief/fundraiser/DirectRelief|archive-date=June 21, 2019|accessdate=2019-06-21}}</ref> == Поврзано == * [[Список на кубански урагани]] * [[Список на урагани на Флорида (2000-денес)]] * [[Список на урагани во Северна Каролина (2000-денес)]] * [[Ураган Хејзел]] - помина слична патека низ Карибите во 1954 година и ја погоди Северна Каролина како категорија&nbsp;4 ураган. * [[Ураган Дејвид]] - падна на копно во Доминиканската Република како категорија 5 ураган пред да го заобиколи источниот брег на Флорида во 1979 година. * [[Ураган Томас]] - следеше малку сличен пат на Карибите, но остана надвор од морето наместо да се криви кон Соединетите држави откако ја погоди Хиспаниола во 2010 година. * [[Ураган Хоакин]] - запрен на Централните Бахами приближно една година пред Метју. * [[Ураган Доријан]] - го погоди североисточниот дел на Карибите, ги опустоши северните Бахами и тргна на слична патека до југоисточниот дел на Соединетите држави на почетокот на септември 2019 година. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.nhc.noaa.gov/archive/2016/MATTHEW.shtml Советодавната архива на NHC за ураганот Метју] * [http://emergency.copernicus.eu/EMSR186 EMSR186: Тропски циклон Метју во југоисточниот дел на Соединетите Американски Држави (карти со разграничување)]{{Мртва_врска|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Служба за управување со итни случаи Коперник [[Категорија:Тропски циклони]] [[Категорија:Метеоролошки појави]] nu4k9s4ypiig7dls8jlvwwpn97akjnf 4 1339571 5603335 5598348 2026-08-02T19:54:44Z Bjankuloski06 332 5603335 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УВ}} Во текот на 2024 година е планирано да се одржуваат '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]'''. Уредувачките викенди се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии и предлошки на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. == Признанија == Награди ќе им бидат доделени на тројцата најплодотворни учесници што ќе имаат највисок успех при заедничкото и споено бодување од Уредувачките викенди и [[Википедија:Уредувачки денови 2024|Уредувачките денови]]. Наградите се во облик на вредносни купони за книги или техничка опрема, и тоа: * Прва награда: купон во вредност од 15.000 денари. * Втора награда: купон во вредност од 9.000 денари. * Трета награда: купон во вредност од 6.000 денари. '''Важно''': За да се освои која било награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * да се учествува во најмалку 100 изданија на уредувачките денови и/или викенди; * да се учествува во барем 10 од 12-те календарски месеци; и * да се создадат или подобрат најмалку 150 статии, предлошки или модули. === Резултати === Погледнете ги резултатите од натпреварот на следната врска '''[[Википедија:Уредувачки_денови_и_викенди_2024/Резултати|Резултати за уредувачки денови и викенди]].''' == Одржани викенди == === Европа === [[Податотека:Europe satellite orthographic.jpg|десно|220п|Уредувачки викенд „Европа“]] Во периодот 6-7 јануари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Европа“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Европа можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Europe]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] | {{подреден список|[[Еемско Море]] (Н)| [[Литоринско Море]] (Н)| [[Лудвигов Канал]] (Н)| [[Коринтски Канал]] (Н)| [[Кондовска криза]] (Н)| [[Рација во Блаце]] (Н)| [[Престрелка во Радуша (2010)]] (Н)| [[Ванганел]] (Н)| [[Габровица кај Чрни Кал]] (Н)| [[Гажон]] (Н)| [[Галантичи]] (Н)| [[Глем]] (Н)| [[Градин]] (Н)| [[Грачишче]] (Н)| [[Гринтовец (Копер)]] (Н)| [[Грињан]] (Н)| [[Говор на Панко Брашнаров на АСНОМ]] (Н)| [[Планица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Ivka20|Ivka20]] | {{подреден список|[[Каролин Матилда (балет)]] (Н)|[[Мртвата река (роман)]] (Н) |[[Давид Бек (роман)]] (Н)|[[Златниот петел]] (Н)|[[Центар за меѓународно еколошко право]] (Н)|[[Директива за еколошка одговорност 2004 година]] (Н)|[[Рани на Ерменија]] (Н)|[[Гвидо Рајмонди]] (Н)|[[Будалата (роман)]] (Н)|[[Вила Филипина]] (Н)|[[Меѓународно училиште во Баку]] (Н)|[[Стејнун Финсдотир]] (Н)|[[Гисур Ејнарсон]] (Н)|[[Арни Халдорсон]] (Н)|[[Асгримур Јонсон]] (Н)|[[Гентски анали]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Горна Лоара]] (Н)|[[Лозер]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Виру (народ)]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Ад Панониос (кaмп)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Жвари]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Војски === [[Податотека:Казахстанские десантники.jpg|десно|220п|Уредувачки викенд „Војски“]] Во периодот 13-14 јануари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Војски“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите во врска со војските можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Armies]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] | {{подреден список|[[Белоруски доброволен корпус]] (Н)|[[Полски доброволен корпус]] (Н)|[[1-ва одделна чета за воздушен напад „Белорусија“]] (Н)|[[Белоруски полк „Пагонја“]] (Н)|[[Баталјон „Сибир“]] (Н)|[[Баталјон „Терор“]] (Н)|[[Тактичка група „Белорусија“]] (Н)|[[Полк „Кастус Калиновски“]] (Н)|[[Војска на Виртемберг]] (Н)|[[Бригада „Калмиус“]] (Н)|[[Баталјон „Сомалија“]] (Н)|[[110-та посебна гардиска моторизирана бригада]] (Н)|[[Руска православна армија]] (Н)|[[Меѓубригади]] (Н)|[[Бригада „Одеса“]] (Н)|[[Група „Русич“]] (Н)|[[Баталјон „Спарта“]] (Н)|[[Руско императорско движење]] (Н)|[[Хрватски одбранбени сили]] (Н)|[[Бели орли (паравојска)]] (Н)|[[Српска доброволна гарда]] (Н)|[[Скорпиони (паравојска)]] (Н)|[[Жолти оси]] (Н)|[[Грчка доброволна гарда]] (Н)|[[Волците на Вучјак]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Воена академија (Финска)]] (Н)|[[Музеј на пакистанската армија]] (Н)|[[Кралскиот музеј на тенкови]] (Н)|[[Курувита (воен камп)]] (Н)|[[Академија на Армијата на Кореја (Јеонгчеон)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Ivka20|Ivka20]] | {{подреден список|[[Коњанички музеј (Амерсфорт)]] (Н)|[[Станислав Фишер]] (Н)|[[Армиски музеј во Кишинев]] (Н)|[[Национален воен музеј (Делфт)]] (Н)|[[Карол Књажевич]] (Н)|[[Најџел Лотон]] (Н)|[[Кристофер Џон Пикап]] (Н)|[[Прва армија (повикувачка ознака)]] (Н)|[[Воздухопловна дирекција за применета технологија]] (Н)|[[Окружни трупи]] (Н)|[[Диамвил]] (Н)|[[The Cologne Post]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Втора југословенска армија]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Кошарка === [[Податотека:Three point shoot.JPG|десно|180п|Уредувачки викенд „Кошарка“]] Во периодот 20-21 јануари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Кошарка“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со кошарката можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Basketball]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Џиновски чекори (книга)]] (Н)| [[Вилт: Поголем од животот]] (Н) | [[Правилата на Јордан (книга)]] (Н)| [[Последните аматери]] (Н)| [[Марш до лудило]] (Н)| [[МВП (роман)]] (Н)|[[Мел Даниелс]] (Н)| [[Лабави топки]] (Н)|[[Воздушна топка]] (Н)|[[Пиној чекор]] (Н)|[[Постеризирано]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Ivka20|Ivka20]] | {{подреден список|[[Асистенција (кошарка)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] | {{подреден список|[[Машка кошаркарска репрезентација на Македонија до 16 години]] (Н)|[[Машка кошаркарска репрезентација на Македонија до 20 години]] (Н)|[[Женска кошаркарска репрезентација на Македонија до 16 години]] (Н)|[[Женска кошаркарска репрезентација на Македонија до 18 години]] (Н)|[[Женска кошаркарска репрезентација на Македонија до 20 години]] (Н)|[[Јуре Балажич]] (Н)|[[Роберт Абрамович]] (Н)|[[Јан Барбарич]] (Н)|[[Нејц Барич]] (Н)|[[Ника Барич]] (Н)|[[Сани Бечирович]] (Н)|[[Мирза Бегиќ]] (Н)|[[Владимир Боиса]] (Н)|[[Томаж Болчина]] (Н)|[[Аљаж Братец]] (Н)|[[Домен Братож]] (Н)|[[Примож Брезец]] (Н)|[[Јака Бродник]] (Н)|[[Дражен Бубниќ]] (Н)|[[„Независна Македонија“ (спортска сала)]] (Н)|[[Сала „Тиволи“]] (Н)|[[Арена „Стожице“]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[КК Апоел]] (Н)|[[КК Аполо Патра]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Прва лига на Југославија во кошарка во 1969/70]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Андреј Андоноски]] (Н)|[[Михајло Арсоски]] (Н)|[[Виктор Исајловски]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Кучиња === [[Податотека:Collage of Nine Dogs.jpg|десно|180п|Уредувачки викенд „Кучиња“]] Во периодот 27-28 јануари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Кучиња“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите во врска со кучињата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Dogs]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Били (куче)]] (Н)|[[Топи]] (Н)|[[Булбус жлезда]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Белка и Стрелка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Српски ’рт]] (Н)|[[Српски тробоен ’рт]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Јамар]] (Н)|[[Бела (куче)]] (Н)| [[Макс (куче)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Грнчарство === [[Податотека:A painted pot made by man naturally.jpg|десно|180п|Уредувачки викенд „Грнчарство“]] Во периодот 3-4 февруари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Грнчарство“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани за грнчарството можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Pottery]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Урна]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Гхара]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Калење во грнчарство]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Аван]] (Н)|[[Братина]] (Н)|[[Кринка]] (Н)|[[Вазна со резбани свитоци од божур]] (Н)|[[Киров керамика]] (Н)|[[Глинен лонец]] (Н)|[[Кетрин Свифт]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Јаглен === [[Податотека:Coal (Anthracite).JPG|десно|220п|Уредувачки викенд „Јаглен“]] Во периодот 10-11 февруари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Јаглен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите во врска со јагленот можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Coal]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Боговина]] (Н)|[[Сењски Рудник]] (Н)|[[Рударски басен Колубара]] (Н)|[[Рудник за јаглен Костолац]] (Н)|[[Алексиначки Рудник]] (Н)|[[Кутинит]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Рудник Џончон]] (Н)|[[Рудник за јаглен Хонгса]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Лигнит]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Фармација === [[Податотека:Bowl Of Hygieia by David.svg|десно|150п|Уредувачки викенд „Фармација“]] Во периодот 17-18 февруари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Фармација“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со фармацијата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Pharmacy]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Потсетник за таблети]] (Н)|[[Дозер за апчиња]] (Н)|[[Стромаген]] (Н)|[[Марија Дауерер]] (Н)|[[Делфина Акоста]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Лек без рецепт]] (Н)|[[Лек на рецепт]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметници === [[Податотека:Vincent Willem van Gogh 107.jpg|десно|180п|Уредувачки викенд „Уметници“]] Во периодот 24-25 февруари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Уметници“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за уметниците можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Artists]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Апостол Трпески]] (Н)|[[Димитар Малиданов]] (Н)|[[Димче Протуѓер]] (Н)|[[Илија Кочовски]] (Н)|[[Армандо Алемдар Ара]] (Н)|[[Никола Баснарков]] (Н)|[[Сабри Беркел]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Сузан Фередеј (ботанички сликар)]] (Н)|[[Едгар Дел]] (Н)|[[Алисон Марџори Ешби]] (Н)|[[Сузана Блаксил]] (Н)|[[Мери Мортон Олпорт]] (Н)|[[Дон Дејвис (уметник)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Ашраф Базнани]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Тутун === [[Податотека:DunhillEarlyMorningPipeMurrays.jpg|десно|200п|Уредувачки викенд „Тутун“]] Во периодот 2-3 март 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Тутун“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите во врска со тутунот можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Tobacco]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Табакера]] (Н)|[[Чибук]] (Н)|[[Цигарлак]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Питер Хајек]] (Н)|[[Мадак]] (Н)|[[Маркус Мунафо]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Стоматологија === [[Податотека:Dental surgery aboard USS Eisenhower, January 1990.JPEG|десно|170п|Уредувачки викенд „Стоматологија“]] Во периодот 9-10 март 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Стоматологија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на стоматологијата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en: Category:Dentistry]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Формокрезол]] (Н)|[[Алфакаин]] (Н)|[[Амин флуорид]] (Н)|[[Хексетидин]] (Н)|[[Ајда Греј]] (Н)|[[Лилијан Линдзи]] (Н)|[[Вида Латам]] (Н)|[[Стоматолошка лабораторија]] (Н)|[[Мишел Аерден]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник: Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Хипоцементоза]] (Н)|[[Линија на зората (Linea alba)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Афта]] (Н)|[[Долен прв секач]] (Н)|[[Забен камен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Земјоделство === [[Податотека:Maler der Grabkammer des Sennudem 001.jpg|десно|220п|Уредувачки викенд „Земјоделство“]] Во периодот 16-17 март 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Земјоделство“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со земјоделството можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Agriculture]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Природен резерват Мурака]] (Н)|[[Меремае шума со бреза]] (Н)|[[Луа Арборетум]] (Н)|[[Природен резерват Недрема]] (Н)|[[Ботаничка градина на Универзитетот во Тарту]] (Н)|[[Ботаничка градина во Талин]] (Н)|[[Природен резерват Агусалу]] (Н)|[[Природен резерват Линди]] (Н)|[[Шумарство во Естонија]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Садница]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Новинарство === [[Податотека:CBC journalists in Montreal.jpg|десно|220п|Уредувачки викенд „Новинарство“]] Во периодот 23-24 март 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Новинарство“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на новинарството можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Journalism]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Тиина Калеп]] (Н)|[[Лиjна Керсна]] (Н)|[[Тиина Кангро]] (Н)|[[Еп Петроне]] (Н)|[[Барби Пилвр]] (Н)|[[Ану Валба]] (Н)|[[Горан Милиќ]] (Н)|[[Јана Милчински]] (Н)|[[Василиј Мелик]] (Н)|[[Мер Онаст]] (Н)|[[Криста Ару]] (Н)|[[Кадри Лиик]] (Н)|[[Лукас Долега]] (Н)|[[Жан Хелен]] (Н)|[[Кристијан Поведа]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Списание]] (Н)|[[Трудова Македонија]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Прва светска војна === [[Податотека:WWImontage.jpg|десно|200п|Уредувачки викенд „Прва светска војна“]] Во периодот 30-31 март 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Прва светска војна“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите во врска со Првата светска војна можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:World War I]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Зејтинлик]] (Н)|[[Британски гробишта Микра]] (Н)|[[Солунско востание (1916)]] (Н)|[[Едит Монтур]] (Н)|[[Долорес Пињеро]] (Н)|[[Кора Елм Синард]] (Н)|[[Мери Дигнам]] (Н)|[[Фондација на Блискиот Исток]] (Н)|[[Руски акт за намалување на глад]] (Н)|[[Комитет за помош за Грците од Мала Азија]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Германски воени гробишта Невил-Сен-Ва]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Битка кај Дојран (1916)]] (Н)|[[Островско одделение]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Ромска култура === {{главна|Википедија:Меѓународен ден на Ромите 2024}} [[Податотека:Flag of the Romani people.svg|десно|200п|Уредувачки викенд „Ромска култура“]] Во периодот 6-7 април 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Ромска култура“. Потфатот бил дел од иницијативата за одбележување на Меѓународниот ден на Ромите во 2024 година во повеќе земји во светот, поттикната од страна на Викимедија Србија, којашто имала за цел создавање содржини за поголема покриеност на темите поврзани со Ромите и ромската култура на Википедија. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за и во врска со Ромите било препорачано да се користи [[meta:International Roma Day Edit-a-thon 2024/Article lists#People|потсписокот на предложени личности]] во рамки на глобалната иницијатива „Меѓународен ден на Ромите 2024“. ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Антиромски чувства]] (Н) }} |- | 2 | [[Корисник:Petar Barsa|Petar Barsa]] | {{подреден список|[[Ромски медиуми]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Violetagemishova|Violetagemishova]] | {{подреден список|[[Џони Френкам]] (Н)}} |- | 4 |[[Корисник:Gdimovska13|Gdimovska13]] | {{подреден список|[[Џордан Галтиер]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Ромско општество и култура]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:Zoricasa|Zoricasa]] | {{подреден список|[[Светски ден на ромскиот јазик]] (П)}} |- | 7 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Ромски народни носии]] (Н)}} |- | 8 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Романипен]] (Н)}} |- | 9 | [[Корисник:Marija Boshevska11|Marija Boshevska11]] | {{подреден список|[[Рафаел Гомез Ортега]] (Н)}} |- | 10 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Зејна (пејачка)]] (Н)}} |- | 11 | [[Корисник:Velkovski.b|Velkovski.b]] | {{подреден список|[[Николае Георге]] (Н)}} |- |- | 12 | [[Корисник:MacedonianBoy|MB]] | {{подреден список|[[Грациела Бранкуши]] (Н)}} |- | 13 |[[Корисник:Snezana Bosevska|Snezana Bosevska ]] | {{подреден список|[[Жак Абардонадо]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Јужна Америка === [[Податотека:South America (orthographic projection).svg|десно|180п|Уредувачки викенд „Јужна Америка“]] Во периодот 13-14 април 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Јужна Америка“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Јужна Америка можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на шпански јазик: ** [[:es:Categoría:América del Sur]] * од Википедија на португалски јазик: ** [[:pt:Categoria:América do Sul]] * од Википедија на француски јазик: ** [[:fr:Catégorie:Amérique du Sud]] * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:South America]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Жоао Лира]] (Н) }} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Чавин де Уантар]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Астрономија === [[Податотека:Wikidata WikiProject Astronomy No Text Square.svg|180п|десно|Уредувачки викенд „Астрономија“]] Во периодот 20-21 април 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Астрономија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на астрономијата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Astronomy]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Јосип Крижан]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Митови за создавањето]] (Н) |[[Маглинска хипотеза]] (Н) |[[Тереза Андерсон]] (Н) |[[Мари Блох]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Кеплер-10ц]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Медицина === [[Податотека:Esculaap4.svg|120п|десно|Уредувачки викенд „Медицина“]] Во периодот 27-28 април 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Медицина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на медицината можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Medicine]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Централна болница во Источен Талин]] (Н)|[[Медицински центар во Северна Естонија]] (Н)|[[Естонскиот здравствен одбор]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ноздра]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книги === [[Податотека:P literature.svg|180п|десно|Уредувачки викенд „Книги“]] Во периодот 4-5 мај 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Книги“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на книгите можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Books]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Круг (Меша Селимовиќ)]] (Н)|[[Речник на Ѓошо Колев]] (Н)|[[Македонски раскази (антологија, 1972)]] (Н)|[[Слугата Јернеј и неговото право]] (Н)|[[Брегот на егзилот]] (Н)|[[Манастир „Свети вмч. Георгиј“ - Пашино Рувци (монографија)]] (Н)|[[Бакоња фра Брне]] (Н)|[[На работ на разумот]] (Н)|[[Слоеви (Кире Неделковски)]] (Н)|[[Македонски буквар (1888)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Abnormalcy333|Abnormalcy333]] | {{подреден список|[[Холандската куќа]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Тенис=== [[Податотека:2015 US Open Tennis - Tournament - Richard Gasquet (FRA) (12) def. Bernard Tomic (AUS) (24) (21005280588).jpg|десно|220п|Уредувачки викенд „Тенис“]] Во периодот 11-12 мај 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Тенис“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на тенисот можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Tennis]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Марио Каргл]] (Н)}} |} ===Аниме=== [[Податотека:Anime_eye.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Аниме“]] Во периодот 18-19 мај 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Аниме“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на аниме можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Anime]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список |[[Чимпуи]](Н)|[[Касумин]] (Н)|[[Сечија песна]] (Н)|[[Скајерс 5]] (Н)|[[Госпоѓа Наполеон]] (Н)|[[Таа и нејзината мачка]] (Н)|[[Калимеро]] (Н)|[[Анимерама]] (Н)|[[Малата Мемол]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ежот Соник (аниме)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Историографија=== [[Податотека:Beda_Petersburgiensis_f3v.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Историографија“]] Во периодот 25-26 мај 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Историографија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на историографијата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Historiography]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Музеј на борбата за слободата на Естонија]] (Н)|[[Естонскиот национален музеј]] (Н)|[[Музеј за применета уметност (Талин)]] (Н)|[[Естонски историски музеј]] (Н)|[[Музеј на кулата Балдовина]] (Н)|[[Историски музеј Аревало]] (Н)|[[Ботаничка градина на Петар Велики]] (Н)|[[Централна сибирска ботаничка градина]] (Н)|[[Антички град Херсонес Тавријски]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Анали на Франкското Кралство]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Архивот на Смоленск]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Марија Безобразова]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Електроника=== [[Податотека:Arduino_ftdi_chip-1.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Електроника“]] Во периодот 1-2 јуни 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Електроника“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на електрониката можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Electronics]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Органски ласер]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Параболична антена]] (Н)|[[Фототиристор]] (Н)|[[Фотоќелија]] (Н)|[[Лем]] (Н)|[[Радиоприемник]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Конарка Технологиja]] (Н)|[[Грецелова ќелија]] (Н)|[[Сусцептор]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Америкас II]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Антропологија=== Во периодот 8-9 јуни 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Антропологија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на антропологијата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Anthropology]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Николас Махудел]] (Н)|[[Замок покрај морето]] (Н)|[[Плоштад на победата (Палермо)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Социјална мрежа]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Музеи=== [[Податотека:Muzej na VMRO 015.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Музеи“]] Во периодот 15-16 јуни 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Музеи“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на музеите можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Museums]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Ана Пулет]] (Н)|[[Елен Стофан]] (Н)|[[Габриела Бели]] (Н)|[[Хане Финсен]] (Н)|[[Музејски придружник]] (Н)|[[Елен Флеуров]] (Н)|[[Барбара Фишер]] (Н)|[[Зеина Арида]] (Н)|[[Берта Елијас]] (Н)|[[Сара Милрој]] (Н)|[[Нина Симон (кустос)]] (Н)|[[Бруна Форлати Тамаро]] (Н)|[[Катерина Мастин]] (Н)|[[Менаџер за колекција]] (Н)|[[Конзерватор на фотографии]] (Н)|[[Ракувач со уметност]] (Н)|[[Техничар за конзервација]] (Н)|[[Изработувач за монтирање]] (Н)|[[Конзерватор реставратор]] (Н)|[[Научник за конзервација]] (Н)|[[Сликарски конзерватор]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Музеј Матис (Ница)]] (Н)|[[Пинакотека Брера]] (Н)|[[Нова пинакотека]] (Н)|[[Музеј на современата уметност (Загреб)]] (Н)|[[Пинакотека на современата уметност]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Зоолошка градина Лион]] (Н)|[[Зоолошка градина Ликселе]] (Н)|[[Зоолошка градина Лупа]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Јужна Африка=== [[Податотека:South Africa (orthographic projection).svg|десно|220п|уредувачки викенд „Јужна Африка“]] Во периодот 22-23 јуни 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Јужна Африка“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Јужна Африка можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:South Africa]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Кањон на реката Блајд]] (Н)|[[Блајд (река)]] (Н)|[[Природен резерват Бен Лавин]] (Н)|[[Ханглип]] (Н)|[[Ауграбис водопади]] (Н)|[[Мариескоп]] (Н)|[[Џоан Морис]] (Н)|[[Луис Тришар]] (Н)|[[Бишо (град)]] (Н)|[[Ботавил]] (Н)|[[Сирес (ЈАР)]] (Н)|[[Бриде]] (Н)|[[Мути]] (Н)|[[Крадок (ЈАР)]] (Н)|[[Карнарвон (ЈАР)]] (Н)|[[Воздухопловна база Истерплат]] (Н)|[[Аеродром Кејп Вајнлендс]] (Н)|[[Леоканенг]] (Н)|[[Национален парк Меркат]] (Н)|[[Ермело (ЈАР)]] (Н)|[[Ида Мнтвана]] (Н)|[[Џенифер Редлоф]] (Н)|[[Џесика Мотаунг]] (Н)|[[Источен Лондон]] (Н)|[[Индермарк]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Јужноафрикански ранд]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Египетско-либиска граница]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:NatasaNedanoska|NatasaNedanoska]] | {{подреден список|[[Роберт Еберсон]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Пакистанци во Јужна Африка]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Градинарство=== [[Податотека:Matauk i kjøkkenhagen.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Градинарство“]] Во периодот 29-30 јуни 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Градинарство“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на градинарството можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Gardening]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Збрчкана пеперомија]] (Н)|[[Бегонија остролисна]] (Н)|[[Дифенбахија]] (Н)|[[Терариум]] (Н)|[[Градина во шише]] (Н)|[[Филодендрон]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Фондација Клод Моне]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Kalan Wiki2|Kalan Wiki2]] | {{подреден список|[[Чудесната градина во Дубаи]] (Н) | [[Градината на пеперутките во Дубаи]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Лицеа кубеба]] (Н)|[[Магнолија коко]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:NatasaNedanoska| NatasaNedanoska]] | {{подреден список|[[Птеридоманија]] (Н)}} |} ===Музика=== [[Податотека:The_Sounds_of_Earth_-_GPN-2000-001976.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Музика“]] Во периодот 6-7 јули 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Музика“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на музиката можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Music]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Трпко Бицевски]] (Н)|[[Пејачки глас]] (Н)|[[Мецосопран]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Олимписки игри=== [[Податотека:Olympic_rings_without_rims.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Олимписки игри“]] Во периодот 13-14 јули 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Олимписки игри“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Олимписките игри можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Olympic Games]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Олимпијада]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Кинематографија=== [[Податотека:Video-x-generic.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Кинематографија“]] Во периодот 20-21 јули 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Кинематографија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на кинематографијата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Cinematography]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ноливуд]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Азија=== [[Податотека:Asia_(orthographic_projection)_without_New_Guinea.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Азија“]] Во периодот 27-28 јули 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Азија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Азија можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Asia]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Кинески век]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Книжевност=== [[Податотека:Books_and_Scroll_Ornament_with_Open_Book.png|десно|220п|уредувачки викенд „Книжевност“]] Во периодот 3-4 август 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Книжевност“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на книжевноста можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Literature]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Накит од Месечината]] (Н)|[[Поп Ќира и поп Спира]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Претсловие]] (Н)}} |} ===Андора=== [[Податотека:Flag_of_Andorra.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Андора“]] Во периодот 10-11 август 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Андора“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Андора можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Andorra]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ал Тартер]] (Н)|[[Аскалдес]] (Н)|[[Пас да ла Каза]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Жоан Алберт Фаре Сантуре]] (Н)|[[Естер Рабаза Греј]] (Н)|[[Жулијан Вила Кома]] (Н)|[[Марија Пилар Риба Фон]] (Н)|[[Музеј Куќа Рул]] (Н)|[[Национална библиотека на Андора]] (Н)|[[Ескудеља]] (Н)|[[Полжави во калај]] (Н)|[[Тринчат]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Видови административни единици=== [[Податотека:World_administrative_levels.png|десно|250п|уредувачки викенд „Видови административни единици“]] Во периодот 17-18 август 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Видови административни единици“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со видови административни единици можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Types of administrative division]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Вилает на Крит]] (Н)|[[Андранумева]] (Н)|[[Амбалавау]] (Н)|[[Маруанцетра]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Список на окрузи во Франција]] (Н)|[[Об (департман)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Памук === [[Податотека:CottonPlant.JPG|десно|220п|уредувачки викенд „Памук“]] Во периодот 24-25 август 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Памук“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со памукот можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Cotton]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Деним]] (Н)|[[Леви Штраус]] (Н)|[[Фармерки]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дуропласт]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Ман-чети]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Фудбал === [[Податотека:Football_in_Bloomington,_Indiana,_1995.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Фудбал“]] Во периодот 31 август - 1 септември 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Фудбал“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со фудбалот можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Association football]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Копачки]] (Н)|[[Технологија на гол-линија]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Стадион за фудбал на плажа ФМФ]] (Н)|[[Инцидент со хулиган во Цирих во 2011 година]] (Н)|[[Статуа на Хари Кејн]] (Н)|[[Динамизам на фудбалер (слика)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Џељиљ Абдула]] (Н)|[[Мевлан Адили]] (Н)|[[Марко Алчевски]] (Н)|[[Цено Александровски]] (Н)|[[Бетим Алиу]] (Н)|[[Тони Анастасовски]] (Н)|[[Фикрет Аломеровиќ]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Лингвистика === [[Податотека:Globe_of_letters.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Лингвистика “]] Во периодот 7-8 септември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Лингвистика “. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со лингвистиката може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Linguistics]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Солресол]] (Н)|[[Мос (јазик)]] (Н)|[[Музички јазик]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Речник (вокабулар)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Луксембург === [[Податотека:Flag_of_Luxembourg.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Луксембург“]] Во периодот 14-15 септември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Луксембург“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Луксембург може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Luxembourg]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ехтернах]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Тали Голергант]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Жорж Бауер]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Здравствена заштита === [[Податотека:FEMA - 18213 - Photograph by Robert Kaufmann taken on 10-25-2005 in Louisiana.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Здравствена заштита“]] Во периодот 21-22 септември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Здравствена заштита“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со здравствената заштита може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Health care]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Медикрим]] (Н)|[[Перфузиологија]] (Н)|[[Е-картон]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Бричење]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Награда Шеле]] (Н)}} |} *(Н) — новосоздадена статија *(П) — подобрена статија === Сообраќај === [[Податотека:Transports icon 2.png|десно|220п|уредувачки викенд „Сообраќај“]] Во периодот 28-29 септември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Сообраќај“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со сообраќајот може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Transport]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Пристаниште во Земун]] (Н)|[[Пристаниште во Бар]] (Н)|[[Воден скутер]] (Н)|[[Клипер(брод)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Париско метро]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Aвио-такси]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Пежо 5CV]] (Н)|[[Дилижанса]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Пежо тип 64]] (Н)|[[Камп приколка]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Автобуска несреќа кај Мерапох (2003)]] (Н)|[[Пожар на брод во Хаити (2024)]] (Н)|[[Ограничувања на брзината во Австрија]] (Н)||[[Ограничувања на брзината во Кипар]] (Н)||[[Ограничувања на брзината во Казахстан]] (Н)||[[Ограничувања на брзината во Лихтенштајн]] (Н)||[[Ограничувања на брзината во Малта]] (Н)||[[Ограничувања на брзината во Луксембург]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Манга === [[Податотека:MangaStoreJapan.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Манга“]] Во периодот 5-6 октомври 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Манга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за мангата може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Manga]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Меха (манга и аниме)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Експлозија на аниме!]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Стреличарство === [[Податотека:Master_Heon_Kim.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Стреличарство“]] Во периодот 12-13 октомври 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Стреличарство“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со стреличарството може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Archery]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Ана Луиза Каетано]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Вилијам Тел]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Средна Америка === [[Податотека:Envisat_image_of_Central_America_ESA238704.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Средна Америка“]] Во периодот 19-20 октомври 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Средна Америка“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Средна Америка може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Central America]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Гејлс Поинт]] (Н)|[[Фловерс Банк]] (Н)|[[Гарденија, Белиз]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Алказар де Колон]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Филологија === [[Податотека:Homere.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Филологија“]] Во периодот 26-27 октомври 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Филологија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на филологијата може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Philology]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Перипетија]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Михајло Георгиевски]] (Н)|[[Морис Сводеш]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Ен Лил]] (Н)|[[Каја Таел]] (Н)|[[Елен Усплд]] (Н)|[[Арнолд Каск]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Бохемистика]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Библиотеки === [[Податотека:Libros_biblioteca_colores.jpg|десно|230п|уредувачки викенд „Библиотеки“]] Во периодот 2-3 ноември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Библиотеки“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за библиотеките може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Libraries]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:NatasaNedanoska|NatasaNedanoska]] | {{подреден список|[[Лејла Рос-Шиер]] (Н)| [[Нина Ватаци]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Малатестијанска библиотека]] (Н)|[[Библиотека Тианџјин Бинхаи]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Библиотека „Гоце Делчев“ — Велес]] (Н)|[[Катарина Џи (мобилна библиотека)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Кинематографија на Југославија === [[Податотека:Yugoslavia_film_clapperboard.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Кинематографија на Југославија“]] Во периодот 9-10 ноември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Кинематографија на Југославија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за кинематографијата на Југославија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Cinema of Yugoslavia]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Бора Тодоровиќ]] (Н)|[[Ана Кариќ]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Каде по дождот]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник: NatasaNedanoska|NatasaNedanoska]] | {{подреден список|[[Јован Јовановиќ (филмски режисер)]] (Н)|[[Крсто Папиќ]] (Н)|[[Владимир Блажевски]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Бокс === [[Податотека:Boxing080905_photoshop.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Бокс“]] Во периодот 16-17 ноември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Бокс“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на боксот може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Boxing]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Аце Русевски]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Октавио Мејран]] (Н)|[[Дејан Кирилов]] (Н)|[[Дамир Шкаро]] (Н)|[[Хорхе Базил]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Турска кујна === [[Податотека:Turkish_tea2.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Турска кујна“]] Во периодот 23-24 ноември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Турска кујна“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на турската кујна може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Turkish cuisine]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Чомлек сирење]] (Н) | [[Лаваш сирење]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Турска ладна супа од булгур]] (Н)|[[Етч]] (Н)|[[Кисир]] (Н)|[[Курдско кафе]] (Н)|[[Ризе чај]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Chnitke |Chnitke]] | {{подреден список|[[Тас ќебап]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Долма (јадење)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Зелен ’Рт === [[Податотека:Flag of Cape Verde (10-17).svg|десно|220п|Уредувачки ден „Зелен ’Рт“]] Во периодот 30 ноември - 1 декември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Зелен ’Рт“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Зелениот 'Рт може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Cape Verde]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Фурна (Брава)]] (Н)|[[Порто Инглес]] (Н)|[[Моро, Зелен ’Рт]] (Н)|[[Калхета, Зелен ’Рт]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Понта ду Шао де Манград]] (Н)|[[Сидад Веља]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Универзитети === [[Податотека:Ss._Cyril_and_Methodius_University_in_Skopje_2.jpg|десно|220п|Уредувачки ден „Универзитети“]] Во периодот 7-8 декември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Универзитети“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за универзитетите може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Universities and colleges]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Уметничко училиште во Тарту]] (Н)|[[Балтички колеџ за одбрана]] (Н)|[[Естонска воена академија]] (Н)|[[Куќа на ѕвоната]] (Н)|[[Уметничко училиште Палас (1919–1940)]] (Н)|[[Р. Сивагурунатан]] (Н)|[[Уметничко училиште во Тарту]] (Н)|[[Балтички филмски институт за медиуми и уметност на Универзитетот во Талин]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Универзитет „Мајка Тереза“ - Скопје]] (Н)|[[Калифорниски универзитет – Беркли]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Автомобили === [[Податотека:HK Car (side view).svg|десно|220п|Уредувачки ден „Автомобили“]] Во периодот 14-15 декември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Автомобили“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за автомобилите може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Cars]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Волво 66]] (Н)|[[Југо Флорида]] (Н)|[[Тулин А (автомобил)]] (Н)|[[Baltasar Cars]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Олдтајмер]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Хаити === [[Податотека:Flag_of_Haiti.svg|десно|220п|Уредувачки ден „Хаити“]] Во периодот 21-22 декември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Хаити“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Хаити може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Haiti]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Артибонит (департман)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Календари === [[Податотека:1925 Westinghouse calendar, artwork by Edward Mason Eggleston, copyrighted in 1924.jpg|десно|220п|Уредувачки ден „Календари“]] Во периодот 28-29 декември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Календари“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за календарите може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Calendars]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Берберски календар]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Martius (месец)]] (Н)|[[Интеркалација]] (Н)|[[Предлошка:Римски месеци]] (Н)|[[Календи]] (Н)|[[Иди]] (Н)|[[Нони]] (Н)|[[Quintilis]] (Н)|[[Maius]] (Н)|[[Iunius]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2024/Известувања]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2024/Статистика]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2024| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2024 година|Уредувачки викенди]] n90hevlkwmtmun344jzuylvtjfnqbrd 5603415 5603335 2026-08-03T07:19:31Z Bjankuloski06 332 5603415 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УВ}} Во текот на 2024 година е планирано да се одржуваат '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]'''. Уредувачките викенди се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии и предлошки на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. == Признанија == Награди ќе им бидат доделени на тројцата најплодотворни учесници што ќе имаат највисок успех при заедничкото и споено бодување од Уредувачките викенди и [[Википедија:Уредувачки денови 2024|Уредувачките денови]]. Наградите се во облик на вредносни купони за книги или техничка опрема, и тоа: * Прва награда: купон во вредност од 15.000 денари. * Втора награда: купон во вредност од 9.000 денари. * Трета награда: купон во вредност од 6.000 денари. '''Важно''': За да се освои која било награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * да се учествува во најмалку 100 изданија на уредувачките денови и/или викенди; * да се учествува во барем 10 од 12-те календарски месеци; и * да се создадат или подобрат најмалку 150 статии, предлошки или модули. === Резултати === Погледнете ги резултатите од натпреварот на следната врска '''[[Википедија:Уредувачки_денови_и_викенди_2024/Резултати|Резултати за уредувачки денови и викенди]].''' == Одржани викенди == === Европа === [[Податотека:Europe satellite orthographic.jpg|десно|220п|Уредувачки викенд „Европа“]] Во периодот 6-7 јануари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Европа“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Европа можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Europe]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] | {{подреден список|[[Еемско Море]] (Н)| [[Литоринско Море]] (Н)| [[Лудвигов Канал]] (Н)| [[Коринтски Канал]] (Н)| [[Кондовска криза]] (Н)| [[Рација во Блаце]] (Н)| [[Престрелка во Радуша (2010)]] (Н)| [[Ванганел]] (Н)| [[Габровица кај Чрни Кал]] (Н)| [[Гажон]] (Н)| [[Галантичи]] (Н)| [[Глем]] (Н)| [[Градин]] (Н)| [[Грачишче]] (Н)| [[Гринтовец (Копер)]] (Н)| [[Грињан]] (Н)| [[Говор на Панко Брашнаров на АСНОМ]] (Н)| [[Планица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Ivka20|Ivka20]] | {{подреден список|[[Каролин Матилда (балет)]] (Н)|[[Мртвата река (роман)]] (Н) |[[Давид Бек (роман)]] (Н)|[[Златниот петел]] (Н)|[[Центар за меѓународно еколошко право]] (Н)|[[Директива за еколошка одговорност 2004 година]] (Н)|[[Рани на Ерменија]] (Н)|[[Гвидо Рајмонди]] (Н)|[[Будалата (роман)]] (Н)|[[Вила Филипина]] (Н)|[[Меѓународно училиште во Баку]] (Н)|[[Стејнун Финсдотир]] (Н)|[[Гисур Ејнарсон]] (Н)|[[Арни Халдорсон]] (Н)|[[Асгримур Јонсон]] (Н)|[[Гентски анали]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Горна Лоара]] (Н)|[[Лозер]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Виру (народ)]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Ад Панониос (кaмп)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Жвари]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Војски === [[Податотека:Казахстанские десантники.jpg|десно|220п|Уредувачки викенд „Војски“]] Во периодот 13-14 јануари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Војски“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите во врска со војските можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Armies]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] | {{подреден список|[[Белоруски доброволен корпус]] (Н)|[[Полски доброволен корпус]] (Н)|[[1-ва одделна чета за воздушен напад „Белорусија“]] (Н)|[[Белоруски полк „Пагонја“]] (Н)|[[Баталјон „Сибир“]] (Н)|[[Баталјон „Терор“]] (Н)|[[Тактичка група „Белорусија“]] (Н)|[[Полк „Кастус Калиновски“]] (Н)|[[Војска на Виртемберг]] (Н)|[[Бригада „Калмиус“]] (Н)|[[Баталјон „Сомалија“]] (Н)|[[110-та посебна гардиска моторизирана бригада]] (Н)|[[Руска православна армија]] (Н)|[[Меѓубригади]] (Н)|[[Бригада „Одеса“]] (Н)|[[Група „Русич“]] (Н)|[[Баталјон „Спарта“]] (Н)|[[Руско императорско движење]] (Н)|[[Хрватски одбранбени сили]] (Н)|[[Бели орли (паравојска)]] (Н)|[[Српска доброволна гарда]] (Н)|[[Скорпиони (паравојска)]] (Н)|[[Жолти оси]] (Н)|[[Грчка доброволна гарда]] (Н)|[[Волците на Вучјак]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Воена академија (Финска)]] (Н)|[[Музеј на пакистанската армија]] (Н)|[[Кралскиот музеј на тенкови]] (Н)|[[Курувита (воен камп)]] (Н)|[[Академија на Армијата на Кореја (Јеонгчеон)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Ivka20|Ivka20]] | {{подреден список|[[Коњанички музеј (Амерсфорт)]] (Н)|[[Станислав Фишер]] (Н)|[[Армиски музеј во Кишинев]] (Н)|[[Национален воен музеј (Делфт)]] (Н)|[[Карол Књажевич]] (Н)|[[Најџел Лотон]] (Н)|[[Кристофер Џон Пикап]] (Н)|[[Прва армија (повикувачка ознака)]] (Н)|[[Воздухопловна дирекција за применета технологија]] (Н)|[[Окружни трупи]] (Н)|[[Диамвил]] (Н)|[[The Cologne Post]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Втора југословенска армија]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Кошарка === [[Податотека:Three point shoot.JPG|десно|180п|Уредувачки викенд „Кошарка“]] Во периодот 20-21 јануари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Кошарка“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со кошарката можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Basketball]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Џиновски чекори (книга)]] (Н)| [[Вилт: Поголем од животот]] (Н) | [[Правилата на Јордан (книга)]] (Н)| [[Последните аматери]] (Н)| [[Марш до лудило]] (Н)| [[МВП (роман)]] (Н)|[[Мел Даниелс]] (Н)| [[Лабави топки]] (Н)|[[Воздушна топка]] (Н)|[[Пиној чекор]] (Н)|[[Постеризирано]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Ivka20|Ivka20]] | {{подреден список|[[Асистенција (кошарка)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] | {{подреден список|[[Машка кошаркарска репрезентација на Македонија до 16 години]] (Н)|[[Машка кошаркарска репрезентација на Македонија до 20 години]] (Н)|[[Женска кошаркарска репрезентација на Македонија до 16 години]] (Н)|[[Женска кошаркарска репрезентација на Македонија до 18 години]] (Н)|[[Женска кошаркарска репрезентација на Македонија до 20 години]] (Н)|[[Јуре Балажич]] (Н)|[[Роберт Абрамович]] (Н)|[[Јан Барбарич]] (Н)|[[Нејц Барич]] (Н)|[[Ника Барич]] (Н)|[[Сани Бечирович]] (Н)|[[Мирза Бегиќ]] (Н)|[[Владимир Боиса]] (Н)|[[Томаж Болчина]] (Н)|[[Аљаж Братец]] (Н)|[[Домен Братож]] (Н)|[[Примож Брезец]] (Н)|[[Јака Бродник]] (Н)|[[Дражен Бубниќ]] (Н)|[[„Независна Македонија“ (спортска сала)]] (Н)|[[Сала „Тиволи“]] (Н)|[[Арена „Стожице“]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[КК Апоел]] (Н)|[[КК Аполо Патра]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Прва лига на Југославија во кошарка во 1969/70]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Андреј Андоноски]] (Н)|[[Михајло Арсоски]] (Н)|[[Виктор Исајловски]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Кучиња === [[Податотека:Collage of Nine Dogs.jpg|десно|180п|Уредувачки викенд „Кучиња“]] Во периодот 27-28 јануари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Кучиња“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите во врска со кучињата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Dogs]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Били (куче)]] (Н)|[[Топи]] (Н)|[[Булбус жлезда]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Белка и Стрелка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Српски ’рт]] (Н)|[[Српски тробоен ’рт]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Јамар]] (Н)|[[Бела (куче)]] (Н)| [[Макс (куче)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Грнчарство === [[Податотека:A painted pot made by man naturally.jpg|десно|180п|Уредувачки викенд „Грнчарство“]] Во периодот 3-4 февруари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Грнчарство“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани за грнчарството можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Pottery]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Урна]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Гхара]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Калење во грнчарство]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Аван]] (Н)|[[Братина]] (Н)|[[Кринка]] (Н)|[[Вазна со резбани свитоци од божур]] (Н)|[[Киров керамика]] (Н)|[[Глинен лонец]] (Н)|[[Кетрин Свифт]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Јаглен === [[Податотека:Coal (Anthracite).JPG|десно|220п|Уредувачки викенд „Јаглен“]] Во периодот 10-11 февруари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Јаглен“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите во врска со јагленот можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Coal]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Боговина]] (Н)|[[Сењски Рудник]] (Н)|[[Рударски басен Колубара]] (Н)|[[Рудник за јаглен Костолац]] (Н)|[[Алексиначки Рудник]] (Н)|[[Кутинит]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Рудник Џончон]] (Н)|[[Рудник за јаглен Хонгса]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Лигнит]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Фармација === [[Податотека:Bowl Of Hygieia by David.svg|десно|150п|Уредувачки викенд „Фармација“]] Во периодот 17-18 февруари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Фармација“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со фармацијата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Pharmacy]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Потсетник за таблети]] (Н)|[[Дозер за апчиња]] (Н)|[[Стромаген]] (Н)|[[Марија Дауерер]] (Н)|[[Делфина Акоста]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Лек без рецепт]] (Н)|[[Лек на рецепт]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметници === [[Податотека:Vincent Willem van Gogh 107.jpg|десно|180п|Уредувачки викенд „Уметници“]] Во периодот 24-25 февруари 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Уметници“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за уметниците можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Artists]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Апостол Трпески]] (Н)|[[Димитар Малиданов]] (Н)|[[Димче Протуѓер]] (Н)|[[Илија Кочовски]] (Н)|[[Армандо Алемдар Ара]] (Н)|[[Никола Баснарков]] (Н)|[[Сабри Беркел]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Сузан Фередеј (ботанички сликар)]] (Н)|[[Едгар Дел]] (Н)|[[Алисон Марџори Ешби]] (Н)|[[Сузана Блаксил]] (Н)|[[Мери Мортон Олпорт]] (Н)|[[Дон Дејвис (уметник)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Ашраф Базнани]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Тутун === [[Податотека:DunhillEarlyMorningPipeMurrays.jpg|десно|200п|Уредувачки викенд „Тутун“]] Во периодот 2-3 март 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Тутун“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите во врска со тутунот можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Tobacco]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Табакера]] (Н)|[[Чибук]] (Н)|[[Цигарлак]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Питер Хајек]] (Н)|[[Мадак]] (Н)|[[Маркус Мунафо]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Стоматологија === [[Податотека:Dental surgery aboard USS Eisenhower, January 1990.JPEG|десно|170п|Уредувачки викенд „Стоматологија“]] Во периодот 9-10 март 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Стоматологија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на стоматологијата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en: Category:Dentistry]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Формокрезол]] (Н)|[[Алфакаин]] (Н)|[[Амин флуорид]] (Н)|[[Хексетидин]] (Н)|[[Ајда Греј]] (Н)|[[Лилијан Линдзи]] (Н)|[[Вида Латам]] (Н)|[[Стоматолошка лабораторија]] (Н)|[[Мишел Аерден]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник: Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Хипоцементоза]] (Н)|[[Линија на зората (Linea alba)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Афта]] (Н)|[[Долен прв секач]] (Н)|[[Забен камен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Земјоделство === [[Податотека:Maler der Grabkammer des Sennudem 001.jpg|десно|220п|Уредувачки викенд „Земјоделство“]] Во периодот 16-17 март 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Земјоделство“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со земјоделството можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Agriculture]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Природен резерват Мурака]] (Н)|[[Меремае шума со бреза]] (Н)|[[Луа Арборетум]] (Н)|[[Природен резерват Недрема]] (Н)|[[Ботаничка градина на Универзитетот во Тарту]] (Н)|[[Ботаничка градина во Талин]] (Н)|[[Природен резерват Агусалу]] (Н)|[[Природен резерват Линди]] (Н)|[[Шумарство во Естонија]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Садница]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Новинарство === [[Податотека:CBC journalists in Montreal.jpg|десно|220п|Уредувачки викенд „Новинарство“]] Во периодот 23-24 март 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Новинарство“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на новинарството можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Journalism]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Тиина Калеп]] (Н)|[[Лиjна Керсна]] (Н)|[[Тиина Кангро]] (Н)|[[Еп Петроне]] (Н)|[[Барби Пилвр]] (Н)|[[Ану Валба]] (Н)|[[Горан Милиќ]] (Н)|[[Јана Милчински]] (Н)|[[Василиј Мелик]] (Н)|[[Мер Онаст]] (Н)|[[Криста Ару]] (Н)|[[Кадри Лиик]] (Н)|[[Лукас Долега]] (Н)|[[Жан Хелен]] (Н)|[[Кристијан Поведа]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Списание]] (Н)|[[Трудова Македонија]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Прва светска војна === [[Податотека:WWImontage.jpg|десно|200п|Уредувачки викенд „Прва светска војна“]] Во периодот 30-31 март 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Прва светска војна“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите во врска со Првата светска војна можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:World War I]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Зејтинлик]] (Н)|[[Британски гробишта Микра]] (Н)|[[Солунско востание (1916)]] (Н)|[[Едит Монтур]] (Н)|[[Долорес Пињеро]] (Н)|[[Кора Елм Синард]] (Н)|[[Мери Дигнам]] (Н)|[[Фондација на Блискиот Исток]] (Н)|[[Руски акт за намалување на глад]] (Н)|[[Комитет за помош за Грците од Мала Азија]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Германски воени гробишта Невил-Сен-Ва]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Битка кај Дојран (1916)]] (Н)|[[Островско одделение]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Ромска култура === {{главна|Википедија:Меѓународен ден на Ромите 2024}} [[Податотека:Flag of the Romani people.svg|десно|200п|Уредувачки викенд „Ромска култура“]] Во периодот 6-7 април 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Ромска култура“. Потфатот бил дел од иницијативата за одбележување на Меѓународниот ден на Ромите во 2024 година во повеќе земји во светот, поттикната од страна на Викимедија Србија, којашто имала за цел создавање содржини за поголема покриеност на темите поврзани со Ромите и ромската култура на Википедија. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за и во врска со Ромите било препорачано да се користи [[meta:International Roma Day Edit-a-thon 2024/Article lists#People|потсписокот на предложени личности]] во рамки на глобалната иницијатива „Меѓународен ден на Ромите 2024“. ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Антиромски чувства]] (Н) }} |- | 2 | [[Корисник:Petar Barsa|Petar Barsa]] | {{подреден список|[[Ромски медиуми]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Violetagemishova|Violetagemishova]] | {{подреден список|[[Џони Френкам]] (Н)}} |- | 4 |[[Корисник:Gdimovska13|Gdimovska13]] | {{подреден список|[[Џордан Галтиер]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Ромско општество и култура]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:Zoricasa|Zoricasa]] | {{подреден список|[[Светски ден на ромскиот јазик]] (П)}} |- | 7 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Ромски народни носии]] (Н)}} |- | 8 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Романипен]] (Н)}} |- | 9 | [[Корисник:Marija Boshevska11|Marija Boshevska11]] | {{подреден список|[[Рафаел Гомез Ортега]] (Н)}} |- | 10 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Зејна (пејачка)]] (Н)}} |- | 11 | [[Корисник:Velkovski.b|Velkovski.b]] | {{подреден список|[[Николае Георге]] (Н)}} |- |- | 12 | [[Корисник:MacedonianBoy|MB]] | {{подреден список|[[Грациела Бранкуши]] (Н)}} |- | 13 |[[Корисник:Snezana Bosevska|Snezana Bosevska ]] | {{подреден список|[[Жак Абардонадо]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Јужна Америка === [[Податотека:South America (orthographic projection).svg|десно|180п|Уредувачки викенд „Јужна Америка“]] Во периодот 13-14 април 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Јужна Америка“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Јужна Америка можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на шпански јазик: ** [[:es:Categoría:América del Sur]] * од Википедија на португалски јазик: ** [[:pt:Categoria:América do Sul]] * од Википедија на француски јазик: ** [[:fr:Catégorie:Amérique du Sud]] * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:South America]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Жоао Лира]] (Н) }} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Чавин де Уантар]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Астрономија === [[Податотека:Wikidata WikiProject Astronomy No Text Square.svg|180п|десно|Уредувачки викенд „Астрономија“]] Во периодот 20-21 април 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Астрономија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на астрономијата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Astronomy]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Јосип Крижан]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Митови за создавањето]] (Н) |[[Маглинска хипотеза]] (Н) |[[Тереза Андерсон]] (Н) |[[Мари Блох]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Кеплер-10ц]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Медицина === [[Податотека:Esculaap4.svg|120п|десно|Уредувачки викенд „Медицина“]] Во периодот 27-28 април 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Медицина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на медицината можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Medicine]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Централна болница во Источен Талин]] (Н)|[[Медицински центар во Северна Естонија]] (Н)|[[Естонскиот здравствен одбор]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ноздра]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книги === [[Податотека:P literature.svg|180п|десно|Уредувачки викенд „Книги“]] Во периодот 4-5 мај 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Книги“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на книгите можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Books]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Круг (Меша Селимовиќ)]] (Н)|[[Речник на Ѓошо Колев]] (Н)|[[Македонски раскази (антологија, 1972)]] (Н)|[[Слугата Јернеј и неговото право]] (Н)|[[Брегот на егзилот]] (Н)|[[Манастир „Свети вмч. Георгиј“ - Пашино Рувци (монографија)]] (Н)|[[Бакоња фра Брне]] (Н)|[[На работ на разумот]] (Н)|[[Слоеви (Кире Неделковски)]] (Н)|[[Македонски буквар (1888)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Abnormalcy333|Abnormalcy333]] | {{подреден список|[[Холандската куќа]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Тенис=== [[Податотека:2015 US Open Tennis - Tournament - Richard Gasquet (FRA) (12) def. Bernard Tomic (AUS) (24) (21005280588).jpg|десно|220п|Уредувачки викенд „Тенис“]] Во периодот 11-12 мај 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Тенис“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на тенисот можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Tennis]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Марио Каргл]] (Н)}} |} ===Аниме=== [[Податотека:Anime_eye.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Аниме“]] Во периодот 18-19 мај 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Аниме“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на аниме можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Anime]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список |[[Чимпуи]](Н)|[[Касумин]] (Н)|[[Сечија песна]] (Н)|[[Скајерс 5]] (Н)|[[Госпоѓа Наполеон]] (Н)|[[Таа и нејзината мачка]] (Н)|[[Калимеро]] (Н)|[[Анимерама]] (Н)|[[Малата Мемол]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ежот Соник (аниме)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Историографија=== [[Податотека:Beda_Petersburgiensis_f3v.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Историографија“]] Во периодот 25-26 мај 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Историографија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на историографијата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Historiography]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Музеј на борбата за слободата на Естонија]] (Н)|[[Естонскиот национален музеј]] (Н)|[[Музеј за применета уметност (Талин)]] (Н)|[[Естонски историски музеј]] (Н)|[[Музеј на кулата Балдовина]] (Н)|[[Историски музеј Аревало]] (Н)|[[Ботаничка градина на Петар Велики]] (Н)|[[Централна сибирска ботаничка градина]] (Н)|[[Антички град Херсонес Тавријски]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Анали на Франкското Кралство]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Архивот на Смоленск]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Марија Безобразова]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Електроника=== [[Податотека:Arduino_ftdi_chip-1.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Електроника“]] Во периодот 1-2 јуни 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Електроника“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на електрониката можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Electronics]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Органски ласер]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Параболична антена]] (Н)|[[Фототиристор]] (Н)|[[Фотоќелија]] (Н)|[[Лем]] (Н)|[[Радиоприемник]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Конарка Технологиja]] (Н)|[[Грецелова ќелија]] (Н)|[[Сусцептор]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Америкас II]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Антропологија=== Во периодот 8-9 јуни 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Антропологија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на антропологијата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Anthropology]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Николас Махудел]] (Н)|[[Замок покрај морето]] (Н)|[[Плоштад на победата (Палермо)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Социјална мрежа]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Музеи=== [[Податотека:Muzej na VMRO 015.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Музеи“]] Во периодот 15-16 јуни 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Музеи“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на музеите можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Museums]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Ана Пулет]] (Н)|[[Елен Стофан]] (Н)|[[Габриела Бели]] (Н)|[[Хане Финсен]] (Н)|[[Музејски придружник]] (Н)|[[Елен Флеуров]] (Н)|[[Барбара Фишер]] (Н)|[[Зеина Арида]] (Н)|[[Берта Елијас]] (Н)|[[Сара Милрој]] (Н)|[[Нина Симон (кустос)]] (Н)|[[Бруна Форлати Тамаро]] (Н)|[[Катерина Мастин]] (Н)|[[Менаџер за колекција]] (Н)|[[Конзерватор на фотографии]] (Н)|[[Ракувач со уметност]] (Н)|[[Техничар за конзервација]] (Н)|[[Изработувач за монтирање]] (Н)|[[Конзерватор реставратор]] (Н)|[[Научник за конзервација]] (Н)|[[Сликарски конзерватор]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Музеј Матис (Ница)]] (Н)|[[Пинакотека Брера]] (Н)|[[Нова пинакотека]] (Н)|[[Музеј на современата уметност (Загреб)]] (Н)|[[Пинакотека на современата уметност]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Зоолошка градина Лион]] (Н)|[[Зоолошка градина Ликселе]] (Н)|[[Зоолошка градина Лупа]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Јужна Африка=== [[Податотека:South Africa (orthographic projection).svg|десно|220п|уредувачки викенд „Јужна Африка“]] Во периодот 22-23 јуни 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Јужна Африка“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Јужна Африка можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:South Africa]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Кањон на реката Блајд]] (Н)|[[Блајд (река)]] (Н)|[[Природен резерват Бен Лавин]] (Н)|[[Ханглип]] (Н)|[[Ауграбис водопади]] (Н)|[[Мариескоп]] (Н)|[[Џоан Морис]] (Н)|[[Луис Тришар]] (Н)|[[Бишо (град)]] (Н)|[[Ботавил]] (Н)|[[Сирес (ЈАР)]] (Н)|[[Бриде]] (Н)|[[Мути]] (Н)|[[Крадок (ЈАР)]] (Н)|[[Карнарвон (ЈАР)]] (Н)|[[Воздухопловна база Истерплат]] (Н)|[[Аеродром Кејп Вајнлендс]] (Н)|[[Леоканенг]] (Н)|[[Национален парк Меркат]] (Н)|[[Ермело (ЈАР)]] (Н)|[[Ида Мнтвана]] (Н)|[[Џенифер Редлоф]] (Н)|[[Џесика Мотаунг]] (Н)|[[Источен Лондон]] (Н)|[[Индермарк]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Јужноафрикански ранд]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Египетско-либиска граница]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:NatasaNedanoska|NatasaNedanoska]] | {{подреден список|[[Роберт Еберсон]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Пакистанци во Јужна Африка]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Градинарство=== [[Податотека:Matauk i kjøkkenhagen.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Градинарство“]] Во периодот 29-30 јуни 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Градинарство“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на градинарството можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Gardening]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Збрчкана пеперомија]] (Н)|[[Остролисна бегонија]] (Н)|[[Дифенбахија]] (Н)|[[Терариум]] (Н)|[[Градина во шише]] (Н)|[[Филодендрон]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Фондација Клод Моне]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Kalan Wiki2|Kalan Wiki2]] | {{подреден список|[[Чудесната градина во Дубаи]] (Н) | [[Градината на пеперутките во Дубаи]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Лицеа кубеба]] (Н)|[[Магнолија коко]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:NatasaNedanoska| NatasaNedanoska]] | {{подреден список|[[Птеридоманија]] (Н)}} |} ===Музика=== [[Податотека:The_Sounds_of_Earth_-_GPN-2000-001976.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Музика“]] Во периодот 6-7 јули 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Музика“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на музиката можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Music]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Трпко Бицевски]] (Н)|[[Пејачки глас]] (Н)|[[Мецосопран]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Олимписки игри=== [[Податотека:Olympic_rings_without_rims.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Олимписки игри“]] Во периодот 13-14 јули 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Олимписки игри“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Олимписките игри можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Olympic Games]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Олимпијада]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Кинематографија=== [[Податотека:Video-x-generic.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Кинематографија“]] Во периодот 20-21 јули 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Кинематографија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на кинематографијата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Cinematography]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ноливуд]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Азија=== [[Податотека:Asia_(orthographic_projection)_without_New_Guinea.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Азија“]] Во периодот 27-28 јули 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Азија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Азија можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Asia]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Кинески век]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Книжевност=== [[Податотека:Books_and_Scroll_Ornament_with_Open_Book.png|десно|220п|уредувачки викенд „Книжевност“]] Во периодот 3-4 август 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Книжевност“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на книжевноста можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Literature]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Накит од Месечината]] (Н)|[[Поп Ќира и поп Спира]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Претсловие]] (Н)}} |} ===Андора=== [[Податотека:Flag_of_Andorra.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Андора“]] Во периодот 10-11 август 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Андора“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Андора можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Andorra]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ал Тартер]] (Н)|[[Аскалдес]] (Н)|[[Пас да ла Каза]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Жоан Алберт Фаре Сантуре]] (Н)|[[Естер Рабаза Греј]] (Н)|[[Жулијан Вила Кома]] (Н)|[[Марија Пилар Риба Фон]] (Н)|[[Музеј Куќа Рул]] (Н)|[[Национална библиотека на Андора]] (Н)|[[Ескудеља]] (Н)|[[Полжави во калај]] (Н)|[[Тринчат]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ===Видови административни единици=== [[Податотека:World_administrative_levels.png|десно|250п|уредувачки викенд „Видови административни единици“]] Во периодот 17-18 август 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Видови административни единици“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со видови административни единици можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Types of administrative division]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Вилает на Крит]] (Н)|[[Андранумева]] (Н)|[[Амбалавау]] (Н)|[[Маруанцетра]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Список на окрузи во Франција]] (Н)|[[Об (департман)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Памук === [[Податотека:CottonPlant.JPG|десно|220п|уредувачки викенд „Памук“]] Во периодот 24-25 август 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Памук“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со памукот можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Cotton]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Деним]] (Н)|[[Леви Штраус]] (Н)|[[Фармерки]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дуропласт]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Ман-чети]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Фудбал === [[Податотека:Football_in_Bloomington,_Indiana,_1995.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Фудбал“]] Во периодот 31 август - 1 септември 2024 година е одржан уредувачки викенд на тема „Фудбал“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со фудбалот можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Association football]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Копачки]] (Н)|[[Технологија на гол-линија]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Стадион за фудбал на плажа ФМФ]] (Н)|[[Инцидент со хулиган во Цирих во 2011 година]] (Н)|[[Статуа на Хари Кејн]] (Н)|[[Динамизам на фудбалер (слика)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Џељиљ Абдула]] (Н)|[[Мевлан Адили]] (Н)|[[Марко Алчевски]] (Н)|[[Цено Александровски]] (Н)|[[Бетим Алиу]] (Н)|[[Тони Анастасовски]] (Н)|[[Фикрет Аломеровиќ]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Лингвистика === [[Податотека:Globe_of_letters.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Лингвистика “]] Во периодот 7-8 септември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Лингвистика “. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со лингвистиката може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Linguistics]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Солресол]] (Н)|[[Мос (јазик)]] (Н)|[[Музички јазик]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Речник (вокабулар)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Луксембург === [[Податотека:Flag_of_Luxembourg.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Луксембург“]] Во периодот 14-15 септември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Луксембург“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Луксембург може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Luxembourg]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ехтернах]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Тали Голергант]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Жорж Бауер]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Здравствена заштита === [[Податотека:FEMA - 18213 - Photograph by Robert Kaufmann taken on 10-25-2005 in Louisiana.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Здравствена заштита“]] Во периодот 21-22 септември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Здравствена заштита“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со здравствената заштита може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Health care]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Медикрим]] (Н)|[[Перфузиологија]] (Н)|[[Е-картон]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Бричење]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Награда Шеле]] (Н)}} |} *(Н) — новосоздадена статија *(П) — подобрена статија === Сообраќај === [[Податотека:Transports icon 2.png|десно|220п|уредувачки викенд „Сообраќај“]] Во периодот 28-29 септември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Сообраќај“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со сообраќајот може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Transport]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Пристаниште во Земун]] (Н)|[[Пристаниште во Бар]] (Н)|[[Воден скутер]] (Н)|[[Клипер(брод)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Париско метро]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Aвио-такси]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Banja147|Banja147]] | {{подреден список|[[Пежо 5CV]] (Н)|[[Дилижанса]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Пежо тип 64]] (Н)|[[Камп приколка]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Автобуска несреќа кај Мерапох (2003)]] (Н)|[[Пожар на брод во Хаити (2024)]] (Н)|[[Ограничувања на брзината во Австрија]] (Н)||[[Ограничувања на брзината во Кипар]] (Н)||[[Ограничувања на брзината во Казахстан]] (Н)||[[Ограничувања на брзината во Лихтенштајн]] (Н)||[[Ограничувања на брзината во Малта]] (Н)||[[Ограничувања на брзината во Луксембург]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Манга === [[Податотека:MangaStoreJapan.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Манга“]] Во периодот 5-6 октомври 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Манга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за мангата може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Manga]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Меха (манга и аниме)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Експлозија на аниме!]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Стреличарство === [[Податотека:Master_Heon_Kim.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Стреличарство“]] Во периодот 12-13 октомври 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Стреличарство“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со стреличарството може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Archery]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Ана Луиза Каетано]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Вилијам Тел]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Средна Америка === [[Податотека:Envisat_image_of_Central_America_ESA238704.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Средна Америка“]] Во периодот 19-20 октомври 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Средна Америка“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Средна Америка може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Central America]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Гејлс Поинт]] (Н)|[[Фловерс Банк]] (Н)|[[Гарденија, Белиз]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Алказар де Колон]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Филологија === [[Податотека:Homere.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Филологија“]] Во периодот 26-27 октомври 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Филологија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на филологијата може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Philology]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Перипетија]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Михајло Георгиевски]] (Н)|[[Морис Сводеш]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Ен Лил]] (Н)|[[Каја Таел]] (Н)|[[Елен Усплд]] (Н)|[[Арнолд Каск]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Бохемистика]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Библиотеки === [[Податотека:Libros_biblioteca_colores.jpg|десно|230п|уредувачки викенд „Библиотеки“]] Во периодот 2-3 ноември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Библиотеки“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за библиотеките може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Libraries]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:NatasaNedanoska|NatasaNedanoska]] | {{подреден список|[[Лејла Рос-Шиер]] (Н)| [[Нина Ватаци]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Малатестијанска библиотека]] (Н)|[[Библиотека Тианџјин Бинхаи]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Библиотека „Гоце Делчев“ — Велес]] (Н)|[[Катарина Џи (мобилна библиотека)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Кинематографија на Југославија === [[Податотека:Yugoslavia_film_clapperboard.svg|десно|220п|уредувачки викенд „Кинематографија на Југославија“]] Во периодот 9-10 ноември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Кинематографија на Југославија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за кинематографијата на Југославија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Cinema of Yugoslavia]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Бора Тодоровиќ]] (Н)|[[Ана Кариќ]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Каде по дождот]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник: NatasaNedanoska|NatasaNedanoska]] | {{подреден список|[[Јован Јовановиќ (филмски режисер)]] (Н)|[[Крсто Папиќ]] (Н)|[[Владимир Блажевски]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Бокс === [[Податотека:Boxing080905_photoshop.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Бокс“]] Во периодот 16-17 ноември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Бокс“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на боксот може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Boxing]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Аце Русевски]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Октавио Мејран]] (Н)|[[Дејан Кирилов]] (Н)|[[Дамир Шкаро]] (Н)|[[Хорхе Базил]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Турска кујна === [[Податотека:Turkish_tea2.jpg|десно|220п|уредувачки викенд „Турска кујна“]] Во периодот 23-24 ноември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Турска кујна“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите од областа на турската кујна може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Turkish cuisine]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Чомлек сирење]] (Н) | [[Лаваш сирење]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Турска ладна супа од булгур]] (Н)|[[Етч]] (Н)|[[Кисир]] (Н)|[[Курдско кафе]] (Н)|[[Ризе чај]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Chnitke |Chnitke]] | {{подреден список|[[Тас ќебап]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Долма (јадење)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Зелен ’Рт === [[Податотека:Flag of Cape Verde (10-17).svg|десно|220п|Уредувачки ден „Зелен ’Рт“]] Во периодот 30 ноември - 1 декември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Зелен ’Рт“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Зелениот 'Рт може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Cape Verde]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Фурна (Брава)]] (Н)|[[Порто Инглес]] (Н)|[[Моро, Зелен ’Рт]] (Н)|[[Калхета, Зелен ’Рт]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Понта ду Шао де Манград]] (Н)|[[Сидад Веља]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Универзитети === [[Податотека:Ss._Cyril_and_Methodius_University_in_Skopje_2.jpg|десно|220п|Уредувачки ден „Универзитети“]] Во периодот 7-8 декември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Универзитети“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за универзитетите може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Universities and colleges]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Уметничко училиште во Тарту]] (Н)|[[Балтички колеџ за одбрана]] (Н)|[[Естонска воена академија]] (Н)|[[Куќа на ѕвоната]] (Н)|[[Уметничко училиште Палас (1919–1940)]] (Н)|[[Р. Сивагурунатан]] (Н)|[[Уметничко училиште во Тарту]] (Н)|[[Балтички филмски институт за медиуми и уметност на Универзитетот во Талин]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Универзитет „Мајка Тереза“ - Скопје]] (Н)|[[Калифорниски универзитет – Беркли]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Автомобили === [[Податотека:HK Car (side view).svg|десно|220п|Уредувачки ден „Автомобили“]] Во периодот 14-15 декември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Автомобили“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за автомобилите може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Cars]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Волво 66]] (Н)|[[Југо Флорида]] (Н)|[[Тулин А (автомобил)]] (Н)|[[Baltasar Cars]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Олдтајмер]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Хаити === [[Податотека:Flag_of_Haiti.svg|десно|220п|Уредувачки ден „Хаити“]] Во периодот 21-22 декември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Хаити“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Хаити може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Haiti]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Артибонит (департман)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Календари === [[Податотека:1925 Westinghouse calendar, artwork by Edward Mason Eggleston, copyrighted in 1924.jpg|десно|220п|Уредувачки ден „Календари“]] Во периодот 28-29 декември 2024 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Календари“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за календарите може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Calendars]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Берберски календар]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Martius (месец)]] (Н)|[[Интеркалација]] (Н)|[[Предлошка:Римски месеци]] (Н)|[[Календи]] (Н)|[[Иди]] (Н)|[[Нони]] (Н)|[[Quintilis]] (Н)|[[Maius]] (Н)|[[Iunius]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2024/Известувања]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2024/Статистика]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2024| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2024 година|Уредувачки викенди]] fd9hh7k06vbkh6lqwstpfriepei95zp 0 1343932 5603219 5579868 2026-08-02T14:53:09Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603219 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Бубаќево |name_local = Μεσιά |image_skyline = Mesia 614 00, Greece - panoramio.jpg |caption_skyline = Црквата „[[Црква „Св. Константин и Елена“ - Бубаќево|Св. Константин и Елена]]“ |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Пајонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Бубаќево во [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Бубаќево | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 52 | ГШ_сек = 57 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 22 | ГД_мин = 34 | ГД_сек = 35 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 40 |lat_min = 55.48 |lon_deg = 22 |lon_min = 34.12 |elevation_min = |elevation = 30 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Кукуш (округ)|Кукушки]] |prefec = |municipality = [[Пајонија (општина)|Пајонија]] |municunit = Ашиклар |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2021 |population = 173 |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Бубаќево''' ('''Бабаќој''' или '''Баба Ќој''', {{langx|el|Μεσιά}}, ''Месија''; до 1927 г. ''Μπαλμπακιόϊ'', ''Бабаќој''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/170716 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref>) — село во [[Гуменџиско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Пајонија (општина)|Пајонија]] на [[Кукуш (округ)|Кукушкиот Округ]], Грција. Населението брои 173 жители (2021). Сè до 1920-тите било населено со [[Македонци|македонско]] мнозинство и [[Турци|турско]] малцинство.<ref name="Симовски">{{Симовски|2|55}}</ref> == Географија == Селото се наоѓа во западниот дел на [[Солунско Поле|Солунското Поле]], на 4 км југоисточно од [[Ашиклар]]. Лежи на 20 км југоисточно од [[Гуменџе]] и на 30 км североисточно од [[Пазар (град)|Пазар]]. == Историја == Бо месноста Тумба, на 1 км југозападно од Бубаќево е пронајдена [[могила]], која во 1994&nbsp;г. е прогласена за заштитен археолошки споменик.<ref name="Διαρκής κατάλογος">{{нмс | url = http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=11829&v17= | заглавие = ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/46902/2465/28-9-1994 - ΦΕΚ 840/Β/11-11-1994 | access-date = 29 јуни 2018 | publisher = Διαρκής κατάλογος κηρυγμένων αρχαιολογικών τόπων και μνημείων}}{{Dead link|date=октомври 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Во Отоманското Царство === В XIX век Бубаќево било претежно македонско село во Ениџевардарската каза.<ref name="Dimos Europou">[http://www.europos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=49&Itemid=105 Портал на поранешната општина Ашиклар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080802232351/http://www.europos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=49&Itemid=105 |date=2008-08-02 }}.</ref> Во 1848 г. рускиот славист Виктор Григорович („Очерк путешествия по Европейской Турции“) го опишал ''Бобатово'' како македонско село.<ref>Нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref><ref>{{Григорович|91}}</ref> На австроунгарската воена карта е означено како Бабаќој Вардар (''Babaköj Vardar''),<ref>{{Австриска карта}}</ref> а на картата на Кондојанис се води како Бабаќој (''Μπαμπάκιοϊ''), христијанско село. Според Николаос Схинас („Οδοιπορικαί σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, Νέας οροθετικής γραμμής και Θεσσαλίας“) во средината на 1880-тите Бабаќој (''Μπαμπάκιοϊ'') било село со 35 христијански семејства.<ref name="lithoksou">{{нмс | url = http://www.lithoksou.net/p/plithysmos-kai-oikismoi-tis-perioxis-gianitson-1886-%E2%80%93-1927 | title = Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Γιανιτσών 1886 – 1927 | access-date = 26 август 2019 | publisher = lithoksou.net}}</ref> Според [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. Баба Ќој (''Баба Кьой'') имало 346 [[Македонци]], 60 [[Турци]] и 46 [[Роми]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|147}}</ref> Целото христијанско население било под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во него работела [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во селото (''Baba-Keuy'') имало 448 Македонци под Егзархијата и во него работело бугарско училиште со еден учител и 24 ученици.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бранков|102-103}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Бубаќово'' било македонско со 30 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Кукушкиот околиски училиштен инспектор Никола Хрлев во 1909 г. напишал за селото: {{цитатник|Бабаќово (Баба ќој), 20 /III, 1 {{дропка|1|2}} ч. от [[Тумба (Гуменџиско)|Тумба]]. Вкупно 70 куќи: 50 македонски<ref>Нарекувајќи ги „бугарски“ под влијание на бугарската пропаганда.</ref> егзархиски и 20 турски. Македонските куќи се чифлик. Се занимаваат со земјоделство и малку бубарство. Од Патријаршијата откажано пред 15 години. Црквата нема никакви имоти. Турците немаат училиште.<ref name="Извори 86">{{наведена книга |title= Рапорт по ревизията на селските български училища в Ениджевардарската кааза през м. март 1909 год. – В: Извори за българската етнография, том 3: Етнография на Македония. Материали из архивното наследство |last= Хърлев |first=Никола |year= 1998 |publisher=Македонски научен институт, Етнографски институт с музей, Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ |location=София |pages= 86 }}</ref>}} По податоци на Егзархијата во 1910 г. Бубаќево било [[чифлиг]]арско село со 48 семејства сочинети од 314 жители Македонци и една црква.<ref name="БИМ" /><ref name="ReferenceA">[[Христо Шалдев|Шалдев, Христо]]. Областта Боймия в Югозападна Македония. Македонски преглед, 1930, 6:1, стр. 61–69.</ref> Во 1910 г. Халкиопулос напишал дека во селото (''Μπαμπάκιοϊ'') имало 125 [[Бугарска егзархија|егзархисти]] и 75 муслимани.<ref name="lithoksou"/><ref>{{наведена книга | title = Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου | last = Χαλκιόπουλος | first = Αθανάσιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1910 | edition = | publisher = | location = Αθήναι | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) вели дека селото (''Баба-кеј'') пред Балканските војни имало 60 куќи на Македонци христијани и 20 куќи на Турци.<ref>{{Милоевиќ|29}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. Бабаќој било пропоено кон Грција согласно [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]]. Во 1912 г. е заведено како село со христијанска религија и [[македонски јазик]] и муслиманска религија и [[турски јазик]]. На пописот од 1913 г. Бубаќево (''Μπαρμπάκιοϊ'') како село со 407 жители (215 мажи и 192 жени).<ref name="lithoksou"/> Во 1920 г. нивниот број опаднал на 387 лица.<ref name="Симовски" /> Во 1920-тите турското население е иселено во Турција по сила на [[Лозански договор|Лозанскиот договор]], а дел македонското население (340 лица) било приморано да се исели во [[Бугарија]] поради неподносливите малтретирања на грчката власт.<ref name="Симовски" /> На нивно место во септември 1923 г. се населени околу 45 [[Грци|грчки]] семејства од [[Ѓумурџина]], [[Западна Тракија]], а во август 1924 г. и околу 80 семејства од селото Елбасан, [[Источна Тракија]].<ref name="Dimos Europou"/> Во 1924 г. селската џамија, изградена во XV–XVI век, е преуредена во црква „[[Црква „Св. Константин и Елена“ - Бубаќево|Св. Константин и Елена]]“.<ref name="Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων">{{нмс | url = http://debian.itbiz.gr/filokalia2/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=65 | title = 19. Ιερός ναός Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης Μεσιάς | access-date = 23 јуни 2014 | publisher = Ανάδειξη των Μεταβυζαντινών Μνημείων στην Μητροπολιτική Περιφέρεια Γουμενίσσης- Αξιουπόλεως - Πολυκάστρου μέ κέντρο τό Δήμο Ευρωπού}}{{Dead link|date=февруари 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во 1927 г. селото е преименувано вона Месија. Во 1928 г. Бубаќево е претставено како мешано староседелско-дојденско село со 406 жители, од кои 358 лица (88 семејства) биле грчки дојденци.<ref>{{Citation |title=Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928 |url=http://www.freewebs.com/onoma/eap.htm |accessdate=30 јуни 2012 |archivedate=30 јуни 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120630054150/www.freewebs.com/onoma/eap.htm }}</ref> На почетокот на XXI век повеќето семејства биле дојденски. Имало две староседелски македонски семејства на Велиновски и Тодор Зиковски (''Велинис'' и ''Теодорос Зикос''), 6 [[Каракачани|каракачански]] и на 1 [[понтиски Грци]].<ref name="Dimos Europou"/> Во 1940 г. Бубаќево имало 433 жители. Селото настрадало за време на [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна]] кога монархистичките власти го иселиле населението во [[Аматово]]. Во 1951 г. Бубаќево броело само 256 лица бидејќи не сите жители биле вратени, но во 1950-тите населението постепено се сместило назад во своите домови.<ref name="Симовски" /> == Население == {{Пописи-ЕМ|433|256|423|435|404|363|316|226|173}} == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Бубаќево|Црква „Св. Константин и Елена“]] од XV – XVI век, изворно била џамија == Личности == == Наводи == {{наводи}} {{Пајонија (општина)}} [[Категорија:Пајонија (општина)]] he2hfa0xhfkvcc04bue1ygu13jjbbbj 0 1344048 5603480 5179181 2026-08-03T09:52:16Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603480 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Alberto Sordi Il mafioso.jpg|мини|Алберто Сорди Мафиозо]] '''„Мафиозо“''' ([[Италијански јазик|италијански]]: ''Mafioso'') — [[Филм|филм]] на [[Режисер|режисерот]] [[Алберто Латуада]] (Alberto Lattuada) од 1962 година, снимен по сценариото на Рафаел Аскона (Rafael Azcona) и Бруно Карузо (Bruno Caruso). Главните улоги ги играат: Алберто Сорди (Alberto Sordi), Норма Бенгел (Norma Bengell), Габриела Конти (Gabriella Conti) и Уго Атанасио (Ugo Attanasio). Во 2008 година, фиолмот бил вклучен во списокот на 100 италијански филмови ставени под заштита на италијанското министерство за културно наследство.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2024-03-14 Mafioso, talijanski film (пристапено на 14.3.2024)]</ref> ==Синопсис== Антонио Бадаламенти е [[Фабрика|фабрички]] надзорник во северна [[Италија]] кој сака ред и дисциплина. Тој ги носи жената и двете деца на [[Сицилија]] за да се запознаат со неговото семејство. И додека уживаат во одморот, Антонио полека тоне во обичаите кои ги познава од детството. Тогаш, локалниот моќник дон Винченцо и неговите луѓе бараат од Антонио една услуга... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Филмови на Алберто Латуада]] [[Категорија:Филмови на италијански јазик]] [[Категорија:Италијански филмови]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Филмови од 1962 година]] [[Категорија:Филмови со Алберто Сорди]] [[Категорија:Филмови со Норма Бенгел]] [[Категорија:Филмови со Уго Атанасио]] [[Категорија:Филмови со Габриела Конти]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Сицилија]] [[Категорија:Филмови за мафијата]] 20thmqby0r0fbfoqytt4cds9y8z14vz 0 1345604 5603205 5580064 2026-08-02T14:01:24Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603205 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Долна Маала |name_local = Κατώμερο |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Синтика | ширина = | опис = <center>Местоположба на Долна Маала во [[Сер (округ)|Серскиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Долна Маала | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 22 | ГШ_сек = 47 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 23 | ГД_мин = 17 | ГД_сек = 28 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 41 |lat_min = 22.47 |lon_deg = 23 |lon_min = 17.28 |elevation_min = |elevation = 340 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Сер (округ)|Серски]] |prefec = |municipality = [[Синтика (општина)|Синтика]] |municunit = Петрич |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = |population = иселено |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Долна Маала''' или '''Ашаја Маала''' ({{langx|el|Κατώμερο}}, ''Катомеро''; до 1927 г. ''Ασαγιά Μαχαλέ'', ''Ашаја Mахале''<ref name=":0">{{нмс|url=https://www.eetaa.gr/metaboles/oikmet_details.php?id=18079|title=Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών|website=ΕΕΤΑΑ|accessdate=2022-12-13}}</ref><ref name=":3">{{наведена книга|title=Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920 - Πραγματικός πληθυσμός|first=|last=Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής|publisher=Εθνικό Τυπογραφείο|year=1921|location=Αθήνα|page=282|url=http://dlib.statistics.gr/Book/GRESYE_02_0101_00016.pdf}}</ref>; ''Ασαγιά Μαχαλά''; ''Асаja Mахала''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/169319 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref><ref name=":2">{{наведена книга|title=Απαρίθμησις των Κατοίκων των Νέων Επαρχιών της Ελλάδος του Έτους 1913|first=|last=Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής|publisher=Εθνικό Τυπογραφείο|year=1915|location=Αθήνα|page=48|url=http://dlib.statistics.gr/Book/GRESYE_02_0101_00009.pdf}}</ref>) — поранешно село во [[Валовишко]], [[Егејска Македонија]], на територијата на денешната општина [[Синтика (општина)|Синтика]] на [[Сер (округ)|Серскиот Округ]], Грција. Било населено со [[Јуруци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|186}}</ref> == Географија == Селото се наоѓало на најисточните падини на [[Беласица]], јужно од денешната грчко-бугарска граница. Лежело јужно од селото [[Тополница (Валовишко)|Тополница]] и северно под возвишението Ашаја (470 м).<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> == Историја == === Во Отоманското Царство === На крајот од XIX век селото било дел од селата Јуруклери во Петричката каза, во кои влегувале и [[Средна Маала]] (Орта Маала) и [[Горна Маала (Валовишко)|Горна Маала]] (Дере Маала).<ref name="Симовски"/> Трите села понекогаш се сметале за едно, наречено Јурук Маало,<ref>{{Карта 1904}}</ref> на македонски наречено и '''Тополник'''. Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. ''Тополник'' (Topolnik) е село со 76 домаќинства на 190 жители [[муслимани]].<ref>{{Етнография|136-137}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од 1900 г. ''Долна Маала'' било село во Петричката кааза со 365 жители, итетТрци.<ref>{{МЕС|187}}</ref> Истовремено во Демирхисарската каза К’нчов посочува и село ''Топалник Долни'' со 370 жители Турци.<ref>{{МЕС|185}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција. Таа година населението броело 158 жители, а во 1920 г. во него е попишано 161 лице.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. по сила на [[Лозански договор|Лозанскиот договор]] неговото население, како муслиманско, е иселено во [[Турција]], а на негово место се доведени [[Грци|грчки]] колонисти.<ref name="Симовски"/> Во 1928 г. селото е заведено како чисто дојденско со вкупно 221 жител.<ref name="Симовски" /> Во 1940 г. бројот на жители се намалил на 111. Селото е евакуирано на 13 март 1941 г., малку пред германската инвазија, и населението е сместено во околните села, па дури и во други делови на Грција.<ref name=":0" /> По војната тоа не е обновено поради својата гранична местоположба.<ref name="Симовски"/> Отпишано е во 1951 г.<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} {{Синтика}} [[Категорија:Историски села во Синтика]] cvw5co1uclptw8onffia1wvr927sve3 5603206 5603205 2026-08-02T14:01:56Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603206 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Долна Маала |name_local = Κατώμερο |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Синтика | ширина = | опис = <center>Местоположба на Долна Маала во [[Сер (округ)|Серскиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Долна Маала | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 22 | ГШ_сек = 47 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 23 | ГД_мин = 17 | ГД_сек = 28 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 41 |lat_min = 22.47 |lon_deg = 23 |lon_min = 17.28 |elevation_min = |elevation = 340 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Сер (округ)|Серски]] |prefec = |municipality = [[Синтика (општина)|Синтика]] |municunit = Петрич |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = |population = иселено |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Долна Маала''' или '''Ашаја Маала''' ({{langx|el|Κατώμερο}}, ''Катомеро''; до 1927 г. ''Ασαγιά Μαχαλέ'', ''Ашаја Mахале''<ref name=":0">{{нмс|url=https://www.eetaa.gr/metaboles/oikmet_details.php?id=18079|title=Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών|website=ΕΕΤΑΑ|accessdate=2022-12-13}}</ref><ref name=":3">{{наведена книга|title=Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920 - Πραγματικός πληθυσμός|first=|last=Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής|publisher=Εθνικό Τυπογραφείο|year=1921|location=Αθήνα|page=282|url=http://dlib.statistics.gr/Book/GRESYE_02_0101_00016.pdf}}</ref>; ''Ασαγιά Μαχαλά''; ''Асаja Mахала''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/169319 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref><ref name=":2">{{наведена книга|title=Απαρίθμησις των Κατοίκων των Νέων Επαρχιών της Ελλάδος του Έτους 1913|first=|last=Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής|publisher=Εθνικό Τυπογραφείο|year=1915|location=Αθήνα|page=48|url=http://dlib.statistics.gr/Book/GRESYE_02_0101_00009.pdf}}</ref>) — поранешно село во [[Валовишко]], [[Егејска Македонија]], на територијата на денешната општина [[Синтика (општина)|Синтика]] на [[Сер (округ)|Серскиот Округ]], Грција. Било населено со [[Јуруци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|186}}</ref> == Географија == Селото се наоѓало на најисточните падини на [[Беласица]], јужно од денешната грчко-бугарска граница. Лежело јужно од селото [[Тополница (Валовишко)|Тополница]] и северно под возвишението Ашаја (470 м).<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> == Историја == === Во Отоманското Царство === На крајот од XIX век селото било дел од селата Јуруклери во Петричката каза, во кои влегувале и [[Средна Маала]] (Орта Маала) и [[Горна Маала (Валовишко)|Горна Маала]] (Дере Маала).<ref name="Симовски"/> Трите села понекогаш се сметале за едно, наречено Јурук Маало,<ref>{{Карта 1904}}</ref> на македонски наречено и '''Тополник'''. Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. ''Тополник'' (Topolnik) е село со 76 домаќинства на 190 жители [[муслимани]].<ref>{{Етнография|136-137}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од 1900 г. ''Долна Маала'' било село во Петричката кааза со 365 жители, сите Турци.<ref>{{МЕС|187}}</ref> Истовремено во Демирхисарската каза К’нчов посочува и село ''Топалник Долни'' со 370 жители Турци.<ref>{{МЕС|185}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција. Таа година населението броело 158 жители, а во 1920 г. во него е попишано 161 лице.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. по сила на [[Лозански договор|Лозанскиот договор]] неговото население, како муслиманско, е иселено во [[Турција]], а на негово место се доведени [[Грци|грчки]] колонисти.<ref name="Симовски"/> Во 1928 г. селото е заведено како чисто дојденско со вкупно 221 жител.<ref name="Симовски" /> Во 1940 г. бројот на жители се намалил на 111. Селото е евакуирано на 13 март 1941 г., малку пред германската инвазија, и населението е сместено во околните села, па дури и во други делови на Грција.<ref name=":0" /> По војната тоа не е обновено поради својата гранична местоположба.<ref name="Симовски"/> Отпишано е во 1951 г.<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} {{Синтика}} [[Категорија:Историски села во Синтика]] td3uv37l2rwn4yeni79a2v7fbavyxs5 5603207 5603206 2026-08-02T14:04:20Z Gurther 105215 /* Во Отоманското Царство */ 5603207 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Долна Маала |name_local = Κατώμερο |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Синтика | ширина = | опис = <center>Местоположба на Долна Маала во [[Сер (округ)|Серскиот Округ]] и областа [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Долна Маала | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 22 | ГШ_сек = 47 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 23 | ГД_мин = 17 | ГД_сек = 28 | ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 41 |lat_min = 22.47 |lon_deg = 23 |lon_min = 17.28 |elevation_min = |elevation = 340 |elevation_max = |periph = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |periphunit = [[Сер (округ)|Серски]] |prefec = |municipality = [[Синтика (општина)|Синтика]] |municunit = Петрич |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = |population = иселено |area = |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} '''Долна Маала''' или '''Ашаја Маала''' ({{langx|el|Κατώμερο}}, ''Катомеро''; до 1927 г. ''Ασαγιά Μαχαλέ'', ''Ашаја Mахале''<ref name=":0">{{нмс|url=https://www.eetaa.gr/metaboles/oikmet_details.php?id=18079|title=Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών|website=ΕΕΤΑΑ|accessdate=2022-12-13}}</ref><ref name=":3">{{наведена книга|title=Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920 - Πραγματικός πληθυσμός|first=|last=Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής|publisher=Εθνικό Τυπογραφείο|year=1921|location=Αθήνα|page=282|url=http://dlib.statistics.gr/Book/GRESYE_02_0101_00016.pdf}}</ref>; ''Ασαγιά Μαχαλά''; ''Асаja Mахала''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/169319 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece}}</ref><ref name=":2">{{наведена книга|title=Απαρίθμησις των Κατοίκων των Νέων Επαρχιών της Ελλάδος του Έτους 1913|first=|last=Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής|publisher=Εθνικό Τυπογραφείο|year=1915|location=Αθήνα|page=48|url=http://dlib.statistics.gr/Book/GRESYE_02_0101_00009.pdf}}</ref>) — поранешно село во [[Валовишко]], [[Егејска Македонија]], на територијата на денешната општина [[Синтика (општина)|Синтика]] на [[Сер (округ)|Серскиот Округ]], Грција. Било населено со [[Јуруци]].<ref name="Симовски">{{Симовски|2|186}}</ref> == Географија == Селото се наоѓало на најисточните падини на [[Беласица]], јужно од денешната грчко-бугарска граница. Лежело јужно од селото [[Тополница (Валовишко)|Тополница]] и северно под возвишението Ашаја (470 м).<ref name="Ген">{{Генштаб}}</ref> == Историја == === Во Отоманското Царство === На крајот од XIX век селото било дел од селата Јуруклери во Петричката каза, во кои влегувале и [[Средна Маала]] (Орта Маала) и [[Горна Маала (Валовишко)|Горна Маала]] (Дере Маала).<ref name="Симовски"/> Трите села понекогаш се сметале за едно, наречено Јурук Маало,<ref>{{Карта 1904}}</ref> на македонски наречено и '''Тополник'''. Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. ''Тополник'' (Topolnik) е село со 76 домаќинства на 190 жители [[муслимани]].<ref>{{Етнография|136-137}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од 1900 г. ''Долна Маала'' било село во Петричката кааза со 365 жители, сите Турци.<ref>{{МЕС|187}}</ref> Истовремено во Демирхисарската каза К’нчов посочува и село ''Топалник Долни'' со 370 жители Турци.<ref>{{МЕС|185}}</ref> Во 1905 г., според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Долната Мала'' било македонско со 100 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> === Во Грција === По [[Балкански војни|Балканските војни]] во 1913 г. селото е припоено кон Грција. Таа година населението броело 158 жители, а во 1920 г. во него е попишано 161 лице.<ref name="Симовски" /> Во 1924 г. по сила на [[Лозански договор|Лозанскиот договор]] неговото население, како муслиманско, е иселено во [[Турција]], а на негово место се доведени [[Грци|грчки]] колонисти.<ref name="Симовски"/> Во 1928 г. селото е заведено како чисто дојденско со вкупно 221 жител.<ref name="Симовски" /> Во 1940 г. бројот на жители се намалил на 111. Селото е евакуирано на 13 март 1941 г., малку пред германската инвазија, и населението е сместено во околните села, па дури и во други делови на Грција.<ref name=":0" /> По војната тоа не е обновено поради својата гранична местоположба.<ref name="Симовски"/> Отпишано е во 1951 г.<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} {{Синтика}} [[Категорија:Историски села во Синтика]] t9j8ssw4fum1vhsuxf5vqir4wjdwmob 0 1347998 5603461 5573455 2026-08-03T08:50:19Z Andrew012p 85224 /* */ 5603461 wikitext text/x-wiki {{Infobox magazine|title=Jump Square|logo=Jump Square manga magazine logo.gif|image_file=|image_size=|image_caption=|editor=<!-- Таканори Асада-->Косуке Јахаги|editor_title=|previous_editor=|frequency=месечно|circulation=140.000<br /><small>(јануари — декември 2021)</small><ref name="smg2022">{{cite web|title=Shueisha Media Guide 2022 |url=https://adnavi.shueisha.co.jp/wp-content/uploads/2020/05/mediaguide2022.pdf|access-date=May 7, 2022|date=May 7, 2022}}</ref>|company=[[Shueisha]]|publisher=|category=[[шонен-манга|шонен]]<ref name="JMPA Boy's">{{cite web |url=http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=34 |title=Boy's Manga |publisher=Japanese Magazine Publishers Association |date=September 2016 |language=ja |access-date=November 6, 2016 |archive-date=2016-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161103235410/http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=34 |url-status=dead }}</ref>|firstdate=2 ноември 2007|country={{знамеикона|Јапонија}} [[Јапонија]]|based=|language=јапонски|website={{URL|http://jumpsq.shueisha.co.jp/}}|issn=}} '''''Jump Square''''' ({{langx|ja|ジャンプスクエア}}) или скратено '''''Jump SQ'''.'' — јапонско [[списание]] за [[манга]] што месечно го издава Shueisha. Целната публика на списанието е [[Шонен-манга|шонен]]. Создадено е во 2007 г. како замена за ''[[Monthly Shonen Jump]]'', друго списание што се затворило во јуни истата година.<ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-07-05/jump-square-to-replace-monthly-shonen-jump-in-november|title=Jump Square to Replace Monthly Shōnen Jump in November|date=2007-07-05|publisher=[[Anime News Network]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627210501/https://www.animenewsnetwork.com/news/2007-07-05/jump-square-to-replace-monthly-shonen-jump-in-november|archive-date=2018-06-27|accessdate=2008-06-11|deadlink=no}}</ref> Тоа е дел од линијата ''Jump'' (јап. ''ジャンプ'') од Shueisha. Темата на списанието е младешка манга во фантастичен стил со многу акциони сцени. == Историја == Името ''Jump Square'' има три значења: „[градски] плоштад“ („плоштад на кој се среќаваат љубителите на [[стрип]]ови и надарени уметници“; англ. ''square''), [[квадрат]] во значење на ''[[Weekly Shonen Jump]]''² и ''SQ'' — supreme quality, „суперквалитет“.<ref>{{cite web|url=http://jumpsq.shueisha.co.jp/contents/whatsq/index.html|title=What's Jump SQ.?|publisher=[[Shueisha]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080319044632/http://jumpsq.shueisha.co.jp/contents/whatsq/index.html|archivedate=2008-03-19|deadurl=yes|accessdate=2010-02-15}}</ref> Неколку серии биле префрлени од ''Weekly Shonen Jump'' на ''Jump Square'': ''Tegami Bachi'', ''Rosario + Vampire'', ''[[Клејмор (манга)|Клејмор]]'', ''Gag Manga Biyori''. Пуштени биле нови манги: ''Embalming: The Another Tale of Frankenstein'', ''Kure-nai'' и ''Dragonaut: The Resonance''.<ref name="ANN Debut">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-11-08/500-000-copy-jump-square-debut-gets-2nd-run-of-100-000|title=500,000-Copy Jump Square Debut Gets 2nd Run of 100,000|date=2007-11-08|publisher=[[Anime News Network]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701035816/https://www.animenewsnetwork.com/news/2007-11-08/500-000-copy-jump-square-debut-gets-2nd-run-of-100-000|archive-date=2018-07-01|accessdate=2008-06-11|deadlink=no}}</ref> Почетниот тираж бил 500.000 примероци, кои биле брзо распродадени (повеќе од 70 % во рок од три дена). Shueisha издала дополнителни 100.000 примероци.<ref name="ANN Debut" /> Вториот број, исто така, се продавал добро, барајќи дополнителен тираж од 60.000 примероци.<ref>{{cite web|url=http://jumpsq.shueisha.co.jp/contents/zousatu2/index.html|title=News of Jump Square Reprint|work=Jump Square website|publisher=[[Shueisha]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080503072429/http://jumpsq.shueisha.co.jp/contents/zousatu2/index.html|archivedate=2008-05-03|deadurl=yes|accessdate=2008-06-11|lang=ja}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [http://jumpsq.shueisha.co.jp/ Матична страница] * [https://web.archive.org/web/20080130001810/http://www.s-manga.net/boys/sq.html Shūeisha S-Manga.Net Jump Square страница] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Списанија]] [[Категорија:Манга]] 2706414ddujpbjcsos1g1dphpgot801 5603462 5603461 2026-08-03T08:50:46Z Andrew012p 85224 /* */ 5603462 wikitext text/x-wiki {{Infobox magazine|title=Jump Square|logo=Jump Square manga magazine logo.gif|image_file=|image_size=|image_caption=|editor=<!-- Таканори Асада-->Косуке Јахаги|editor_title=|previous_editor=|frequency=месечно|circulation=140.000<br /><small>(јануари — декември 2021)</small><ref name="smg2022">{{cite web|title=Shueisha Media Guide 2022 |url=https://adnavi.shueisha.co.jp/wp-content/uploads/2020/05/mediaguide2022.pdf|access-date=May 7, 2022|date=May 7, 2022}}</ref>|company=[[Shueisha]]|publisher=|category=[[шонен-манга|шонен]]<ref name="JMPA Boy's">{{cite web |url=http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=34 |title=Boy's Manga |publisher=Japanese Magazine Publishers Association |date=September 2016 |language=ja |access-date=November 6, 2016 |archive-date=2016-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161103235410/http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=34 |url-status=dead }}</ref>|firstdate=2 ноември 2007|country={{знамеикона|Јапонија}} [[Јапонија]]|based=|language=јапонски|website={{URL|http://jumpsq.shueisha.co.jp/}}|issn=}} '''''Jump Square''''' ({{langx|ja|ジャンプスクエア}}) или скратено '''''Jump SQ'''.'' — јапонско [[списание]] за [[манга]] што месечно го издава Shueisha. Целната публика на списанието е [[Шонен-манга|шонен]]. Создадено е во 2007 г. како замена за ''[[Monthly Shonen Jump]]'', друго списание што се затворило во јуни истата година.<ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-07-05/jump-square-to-replace-monthly-shonen-jump-in-november|title=Jump Square to Replace Monthly Shōnen Jump in November|date=2007-07-05|publisher=[[Anime News Network]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627210501/https://www.animenewsnetwork.com/news/2007-07-05/jump-square-to-replace-monthly-shonen-jump-in-november|archive-date=2018-06-27|accessdate=2008-06-11|deadlink=no}}</ref> Тоа е дел од линијата ''Jump'' (јап. ジャンプ) од Shueisha. Темата на списанието е младешка манга во фантастичен стил со многу акциони сцени. == Историја == Името ''Jump Square'' има три значења: „[градски] плоштад“ („плоштад на кој се среќаваат љубителите на [[стрип]]ови и надарени уметници“; англ. ''square''), [[квадрат]] во значење на ''[[Weekly Shonen Jump]]''² и ''SQ'' — supreme quality, „суперквалитет“.<ref>{{cite web|url=http://jumpsq.shueisha.co.jp/contents/whatsq/index.html|title=What's Jump SQ.?|publisher=[[Shueisha]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080319044632/http://jumpsq.shueisha.co.jp/contents/whatsq/index.html|archivedate=2008-03-19|deadurl=yes|accessdate=2010-02-15}}</ref> Неколку серии биле префрлени од ''Weekly Shonen Jump'' на ''Jump Square'': ''Tegami Bachi'', ''Rosario + Vampire'', ''[[Клејмор (манга)|Клејмор]]'', ''Gag Manga Biyori''. Пуштени биле нови манги: ''Embalming: The Another Tale of Frankenstein'', ''Kure-nai'' и ''Dragonaut: The Resonance''.<ref name="ANN Debut">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-11-08/500-000-copy-jump-square-debut-gets-2nd-run-of-100-000|title=500,000-Copy Jump Square Debut Gets 2nd Run of 100,000|date=2007-11-08|publisher=[[Anime News Network]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701035816/https://www.animenewsnetwork.com/news/2007-11-08/500-000-copy-jump-square-debut-gets-2nd-run-of-100-000|archive-date=2018-07-01|accessdate=2008-06-11|deadlink=no}}</ref> Почетниот тираж бил 500.000 примероци, кои биле брзо распродадени (повеќе од 70 % во рок од три дена). Shueisha издала дополнителни 100.000 примероци.<ref name="ANN Debut" /> Вториот број, исто така, се продавал добро, барајќи дополнителен тираж од 60.000 примероци.<ref>{{cite web|url=http://jumpsq.shueisha.co.jp/contents/zousatu2/index.html|title=News of Jump Square Reprint|work=Jump Square website|publisher=[[Shueisha]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080503072429/http://jumpsq.shueisha.co.jp/contents/zousatu2/index.html|archivedate=2008-05-03|deadurl=yes|accessdate=2008-06-11|lang=ja}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [http://jumpsq.shueisha.co.jp/ Матична страница] * [https://web.archive.org/web/20080130001810/http://www.s-manga.net/boys/sq.html Shūeisha S-Manga.Net Jump Square страница] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Списанија]] [[Категорија:Манга]] iabq2j38j4jgb7bxe8r600h68ne33kg 0 1351051 5603330 5567216 2026-08-02T19:51:04Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: роден → домороден (10), омородени → омородни (2) 5603330 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Biomes_of_North_America_(Rehfeldt_et_al._2012)_-_CURRENT_01.jpg|мини|Биоми на Северна Америка - Моментално (Rehfeldt et al. 2012) <ref name="rehfeldt-2012">{{Наведено списание|last=Rehfeldt|first=Gerald E|last2=Crookston|first2=Nicholas L|last3=Saenz-Romero|first3=Cuauhtemoc|last4=Campbell|first4=Elizabeth M|date=2012|title=North American vegetation model for land-use planning in a changing climate: a solution to large classification problems|url=https://www.fs.usda.gov/rm/pubs_other/rmrs_2012_rehfeldt_g001.pdf|journal=Ecological Applications|volume=22|issue=1|pages=119–141|bibcode=2012EcoAp..22..119R|doi=10.1890/11-0495.1|pmid=22471079}}</ref>]] [[Податотека:Biomes_of_North_America_(Rehfeldt_et_al._2012)_-_PROJECTED_2060.jpg|мини|Биоми на Северна Америка - ПРEДВИДЕНИ за 2060 година (Rehfeldt et al. 2012) <ref name="rehfeldt-2012">{{Наведено списание|last=Rehfeldt|first=Gerald E|last2=Crookston|first2=Nicholas L|last3=Saenz-Romero|first3=Cuauhtemoc|last4=Campbell|first4=Elizabeth M|date=2012|title=North American vegetation model for land-use planning in a changing climate: a solution to large classification problems|url=https://www.fs.usda.gov/rm/pubs_other/rmrs_2012_rehfeldt_g001.pdf|journal=Ecological Applications|volume=22|issue=1|pages=119–141|bibcode=2012EcoAp..22..119R|doi=10.1890/11-0495.1|pmid=22471079}}</ref>]] '''Потпомогната преселба''' — поместување на популации или видови од страна на луѓето од една територија на друга како начин да се справат со [[Глобално затоплување|климатските промени]] . Дефиницијата е понудена во нетехничкиот документ објавен од Шумската служба на Соединетите држави во 2023 година, што сугерирал дека оваа форма на прилагодување на промените во климата - „може да биде проактивна, прагматична алатка за градење отпорност во нашите средини“.<ref name="usfs-2023">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/features/traveling-trees|title=Traveling trees: Assisted migration for climate resilience|last=Halleaux|first=Savannah|date=April 6, 2023|work=U.S. Forest Service|accessdate=12 April 2023}}</ref> Јавните и локалните владини тела како и приватни сопственици на шуми и трустови на земјиште креирале програми за [[потпомогната преселба]] на [[Шума|шумите]] во [[Северна Америка]]. Тие истражувале, тестирале, оценувале, а исто така и спроведувале проекти за преселба со помош на шуми како форма на адаптација на климатските промени .<ref name="nrc">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nrcan.gc.ca/climate-change/impacts-adaptations/climate-change-impacts-forests/adaptation/assisted-migration/13121|title=Assisted Migration|date=27 June 2013|work=Natural Resources Canada|publisher=Government of Canada|accessdate=20 July 2021|archive-date=2022-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220126025111/https://www.nrcan.gc.ca/climate-change/impacts-adaptations/climate-change-impacts-forests/adaptation/assisted-migration/13121|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Beardmore|first=Tannis|last2=Winder|first2=Richard|date=January 2011|title=Review of science-based assessments of species vulnerability: Contributions to decision-making for assisted migration|journal=The Forestry Chronicle|volume=87|issue=6|pages=745–754|doi=10.5558/tfc2011-091|doi-access=free}}</ref> Потпомогната преселба во [[Шумарство|шумарскиот]] контекст се разликува од [[потпомогната преселба]] како што било првично предложена во контекст на биологијата за зачувување, каде што се смета како алатка за управување за помагање на [[Загрозен вид|загрозените видови]] да се справат промените кои настануваат во климата.<ref>{{Наведено списание|last=Hällfors|first=Maria H|displayauthors=etal|date=July 2014|title=Coming to Terms with the Concept of Moving Species Threatened by Climate Change – A Systematic Review of the Terminology and Definitions|journal=PLOS ONE|volume=9|issue=7|pages=e102979|bibcode=2014PLoSO...9j2979H|doi=10.1371/journal.pone.0102979|pmc=4108403|pmid=25055023|doi-access=free}}</ref> Фокусот во шумарството е ублажување на негативните ефекти на [[Глобално затоплување|климатските промени]] врз здравјето и продуктивноста на шуми. Потпомогнатата преселбата во шумарството веќе се спроведува во Северна Америка поради брзите промени на климата и практиките на повторно сеење во шумарската индустрија. Сега е очекувано секое владините и индустриско сечења на дрвјата да биде проследено со садење семиња или садници на локациите на кои се сечеле дрвјата. Оттука, по сечењето автоматски се појавува можност да се изберат семиња (а понекогаш и различни видови дрвја) од области со клима за кои се очекува да пристигнат на конкретното места со децении во иднината. Владата на [[Британска Колумбија]] во [[Канада]] била првата [[Сојузна држава|федеративна држава]] на континентот која донесла одлука соодветно да ги промени насоките за садење на семиња во 2009 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.for.gov.bc.ca/hfd/pubs/Docs/Tr/Tr048.pdf|title=Assisted Migration to Address Climate Change in British Columbia: Recommendations for Interim Seed Transfer Standards (2008)|last=O'Neill|first=Gregory A|work=Ministry of Forests and Range|publisher=Government of British Columbia|accessdate=22 July 2021|display-authors=etal}}</ref><ref name="seed">{{Наведена мрежна страница|url=https://www2.gov.bc.ca/gov/content/industry/forestry/managing-our-forest-resources/tree-seed/seed-planning-use/climate-based-seed-transfer|title=Climate-Based Seed Transfer|work=Ministry of Forests and Range|publisher=Government of British Columbia|accessdate=20 July 2021}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Leech|first=Susan March|last2=Almuedo|first2=Pedro Lara|last3=O'Neill|first3=Greg|date=2011|title=Assisted Migration: Adapting Forest Management to a Changing Climate|url=https://jem-online.org/index.php/jem/article/view/91|journal=BC Journal of Ecosystems and Management|volume=12|issue=3|pages=18–34}}</ref> Сепак, формите на потпомогната преселба на поголеми растојанија не биле земени предвид пред [[Климатско моделирање|климатското моделирање]] и доказите дека во шумите веќе се забележува зголемениот интензитет на развој на климатските промени. Следеле сериозни дискусии и дебата во шумарството почнувајќи околу 2008 година.<ref name="aitken2008">{{Наведено списание|last=Aitken|first=Sally N|last2=Yeamam|first2=Sam|last3=Holliday|first3=Jason A|last4=Wang|first4=Tongli|last5=Curtis-McLane|first5=Sierra|date=25 January 2008|title=Adaptation, migration or extirpation: Climate change outcomes for tree populations|journal=Evolutionary Applications|volume=1|issue=1|pages=95–111|bibcode=2008EvApp...1...95A|doi=10.1111/j.1752-4571.2007.00013.x|pmc=3352395|pmid=25567494}}</ref> Дебатата се фокусирала на етичките импликации на вештачки мигрирачките екосистеми, ризиците и придобивките од таквите напори и вредностите во срцето на проектите за потпомогната преселба на шумите.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Aubin|first=Isabelle|displayauthors=etal|date=January 2011|title=Why we disagree about assisted migration: Ethical implications of a key debate regarding the future of Canada's forests|journal=The Forestry Chronicle|volume=87|issue=6|pages=755–765|doi=10.5558/tfc2011-092|doi-access=free}}</ref> Имало и евидентирани случаи на ненамерна потпомогната преселба на северноамерикански дрвја. Почнувајќи од почетокот на 20 век, две дрвја инаку [[Ендемизам|ендемски]] видови на [[Калифорнија]], [[Џиновска секвоја|џиновската секвоја]] и [[Крајбрежна црвена секвоја|крајбрежната црвена секвоја]], биле засадени како [[Урбано шумарство|урбани шуми]] придвижувајќи ги кон север во градовите долж брегот на Тихиот Океан во [[Орегон]], [[Вашингтон (сојузна држава)|Вашингтон]] и [[Британска Колумбија]] . Денес овие примероци не само што растат туку тие се истакнати долж урбаните хоризонти и често со својот раст ги надминуваат домашните дрвја. Исто така, неколку видови магнолија природни во југоисточниот дел на Соединетите Американски Држави се расејале во шумското подножје, благодарение на чувањето на овој вид како декоративно цвеќе бидејќи на тој начин се произведуваат семиња надвор од нивните родни граници. == Климатските промени како поттик == Климатските промени ги зголемуваат просечните температури на северноамериканските шуми.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Prasad|first=Anantha|last2=Pedlar|first2=John|last3=Peters|first3=Matt|last4=McKenney|first4=Dan|last5=Iverson|first5=Louis|last6=Matthews|first6=Steve|last7=Adams|first7=Bryce|date=September 2020|title=Combining US and Canadian forest inventories to assess habitat suitability and migration potential of 25 tree species under climate change|journal=Diversity and Distributions|language=en|volume=26|issue=9|pages=1142–1159|bibcode=2020DivDi..26.1142P|doi=10.1111/ddi.13078|issn=1366-9516|doi-access=}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Frelich|first=Lee E|last2=Montgomery|first2=Rebecca A|last3=Reich|first3=Peter B|date=April 2021|title=Seven Ways a Warming Climate Can Kill the Southern Boreal Forest|journal=Forests|volume=12|issue=5|page=560|doi=10.3390/f12050560|doi-access=free}}</ref> До 2020-тите, шумарите во Северна Америка веќе не дебатирале дали е неопходна човечка помош за помагање на домашните дрвја. Тие во 2023 година почнала научна студија - „Глобалните промени ги преобликуваат климатските услови со темпо што ги надминува стапките на природна преселба за повеќето видови дрвја“. Импликациите се дека „оваа неусогласеност може да предизвика катастрофални загуби на клучните шумски екосистемски услуги како што се секвестрација на јаглерод, обезбедување на живеалишта и шумски производи“.<ref>{{Наведено списание|last=Royo|first=Alejandro A.|displayauthors=etal|date=15 October 2023|title=Desired REgeneration through Assisted Migration (DREAM): Implementing a research framework for climate-adaptive silviculture|journal=Forest Ecology and Management|volume=546|doi=10.1016/j.foreco.2023.121298|ref=2023-royo|doi-access=free}}</ref> Поместувањата на опсегот кон повисоките топографски надморски височини бара помало растојание од промените кои ја следат климата над релативно рамен терен кон половите.<ref name="aitken2008"/><ref>{{Наведено списание|last=Jump|first=A.S.|last2=J. Peñuelas|year=2005|title=Running to stand still: Adaptation and the response of plants to rapid climate change|journal=Ecology Letters|volume=8|issue=9|pages=1010–1020|bibcode=2005EcolL...8.1010J|doi=10.1111/j.1461-0248.2005.00796.x|pmid=34517682}}</ref><ref name="whitebark2012">{{Наведено списание|last=McLane|first=Sierra C|last2=Aitken|first2=Sally N|year=2012|title=Whitebark pine (Pinus albicaulis) assisted migration potential: testing establishment north of the species range|journal=Ecological Applications|volume=22|issue=1|pages=142–153|bibcode=2012EcoAp..22..142M|doi=10.1890/11-0329.1|pmid=22471080}}</ref> Видовите во јужните граници кои се наоѓаат во своите природни живеалишта веќе покажуваат опаѓање во бројот или истребување, вклучително и некои од најкултните дрвја во Северна Америка ( [[Џошуа дрво|Дрвото Џошуа]] и [[Џиновска секвоја|џиновската секвоја]] ).<ref>{{Наведени вести|url=https://e360.yale.edu/features/as-climate-warms-a-rearrangement-of-worlds-plant-life-looms|title=As Climate Warms, a Rearrangement of World's Plant Life Looms|last=St George|first=Zach|date=17 June 2021|work=Yale Environment 360|access-date=25 July 2021}}</ref> Посувите услови во американскиот југозапад доведуваат до создавање на грмушки пасишта кои ги заменуваат [[Шума Пињон-смрека|шумите со пињон-смрека]], по изумирањето на дрвјата предизвикано од суша.<ref>{{Наведено списание|last=Allen|first=Craig D|last2=Breshears|first2=David D|last3=McDowell|first3=Nate G|date=August 2015|title=On underestimation of global vulnerability to tree mortality and forest die-off from hotter drought in the Anthropocene|journal=Ecosphere|volume=6|issue=8|pages=art129|doi=10.1890/ES15-00203.1|doi-access=free}}</ref> Шумарите во [[Минесота]] предвидувеле дека екосистемите на преријата ќе се прошират, заменувајќи ги шумите бидејќи нивниот регион станува потопол и сув.<ref>{{Наведено списание|last=Frelich|first=Lee E|last2=Reich|first2=Peter B|date=September 2009|title=Review: Will environmental changes reinforce the impact of global warming on the prairie– forest border of central North America?|url=https://esajournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1890/080191|journal=Frontiers in Ecology and the Environment|volume=8|issue=7|pages=371–378|doi=10.1890/080191|hdl-access=free}}</ref> Регионалните климатски промени во планините Сиера во Калифорнија им овозможиле на автохтоните бубачки - ''Scolytinae'' да убиваат иглолисни дрвја и онака онеспособени од сушата, што пак довело до експанзивни и катастрофални пожари.<ref>{{Наведено списание|last=Seidman|first=Lila|date=7 October 2021|title=Hundreds of giant sequoias may have burned to death in KNP Complex, Windy fires|url=https://www.latimes.com/california/story/2021-10-07/knp-complex-windy-fires-may-have-killed-hundreds-of-sequoias|journal=Los Angeles Times}}</ref> За џиновската секвоја се знае дека е поотпорна на овие бубачки отколку што е тоа случај со боровите и елките кои често се наоѓаат во и околу нејзините насади, регионалните пожари што ги зафатиле иглолисните дрвја во 2020 и 2021 година се покажале како фатални за огромните секвои чии живи гранки исто така биле зафатени.<ref>{{Наведено списание|last=Canon|first=Gabrielle|date=3 October 2021|title=Giant sequoias and fire have coexisted for centuries. Climate crisis is upping the stakes|url=https://www.theguardian.com/us-news/2021/oct/03/giant-sequoias-and-fire-have-coexisted-for-centuries-climate-crisis-is-upping-the-stakes|journal=The Guardian}}</ref><ref name="motherjones.com">{{Наведено списание|last=Markham|first=Lauren|date=November 2021|title=Can We Move Our Forests in Time to Save Them?|url=https://www.motherjones.com/environment/2021/10/trees-forests-assisted-migration-fire-climate-joshua-redwoods-sequoia/|journal=Mother Jones}}</ref> Популации кои се наоѓаат на север во крајбрежните Вашингтон и Орегон почнале да покажуваат нагло опаѓање во нивниот број и смртност на толку многу места што за проблемот почнало да се зборува и по весниците,<ref>{{Наведени вести|url=https://phys.org/news/2022-11-climate-trees-cities-struggle.html|title=As climate change progresses, trees in cities struggle|last=Valdes|first=Manuel|date=16 November 2022|agency=Phys.org}}</ref><ref name="fir">{{Наведени вести|url=https://columbiainsight.org/massive-die-off-hits-fir-trees-across-pacific-northwest/|title=Massive die-off hits fir trees across Pacific Northwest|last=Gilles|first=Nathan|date=23 November 2022|agency=Columbia Insight}}</ref> како и академските трудови, поврзани за овој феномен во 2021 година. и 2022 година. Биглис јавор,<ref>{{Наведени вести|url=https://phys.org/news/2021-09-bigleaf-maple-decline-tied-hotter.html|title=Bigleaf maple decline tied to hotter, drier summers in Washington state|last=University of Washington|date=30 September 2021|agency=Phys.org}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Betzen|first=Jacob J|displayauthors=etal|date=2021|title=Bigleaf maple, ''Acer macrophyllum'' Pursh, decline in western Washington, USA|journal=Forest Ecology and Management|volume=501|page=119681|doi=10.1016/j.foreco.2021.119681|doi-access=free}}</ref> Западен црвен дар,<ref>{{Наведени вести|url=https://columbiainsight.org/pac-nws-trees-of-life-are-dying-now-we-know-why/|title=Pac NW's 'trees of life' are dying. Now we know why|last=Gilles|first=Nathan|date=18 August 2022|agency=Columbia Insight}}</ref> Даглас ела,<ref name="fir" /> и неколку видови вистински елки (род ''[[Ела|Abies]]'' ) <ref name="fir" /> биле вклучени во истражувањата за ненадеен пад во нивната виталност. Додека приближните причини за појавата се домашни инсекти и габични патогени, извештаите како крајна причина ја наведуваат летната суша и топлотни бранови во регионот. Во 2023 година, видовите дрвја кои доминираат на пониските западни падини на планините Сиера Невада во Калифорнија, биле пријавени дека толку заостануваат во следењето на затоплувањето на климата што една петтина од вкупната површина била означена како „шуми зомби“ - односно шуми што не можат подолго се поставуваат нови садници и на тој начин нема да оживеат по пожар што уништува дел од гранките.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/californias-zombie-forests-are-cheating-death-but-maybe-not-for-long-180981773/|title=California's 'Zombie Forests' Are Cheating Death—but Maybe Not for Long|last=Nowakowski|first=Teresa|date=10 March 2023|agency=Smithsonian}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Hill|first=Avery P|displayauthors=etal|date=February 2023|title=Low-elevation conifers in California's Sierra Nevada are out of equilibrium with climate|url=https://doi.org/10.1093/pnasnexus/pgad004|journal=PNAS Nexus|volume=2|issue=2|pages=pgad004|doi=10.1093/pnasnexus/pgad004|pmc=9976749|pmid=36874277}}</ref> Синтезиран труд објавен во 2022 година од тим владини и универзитетски научници за шумарство во Соединетите држави предупредувал дека „климатските промени може да претставуваат најголем предизвик со кој досега се соочиле оние кои ги планираат шумите, биолозите за заштита и еколозите“. Катастрофалната смртност на дрвјата била меѓу предизвиците наведени од тимот не како предвидување, туку нешто што веќе се случува.<ref name="palik-2022">{{Наведено списание|last=Palik|first=Brian J|last2=Clark|first2=Peter W|last3=D'Amato|first3=Anthony W|last4=Swanston|first4=Chris|last5=Nagel|first5=Linda|date=October 2022|title=Operationalizing forest-assisted migration in the context of climate change adaptation: Examples from the eastern USA|journal=Ecosphere|volume=13|issue=10|bibcode=2022Ecosp..13E4260P|doi=10.1002/ecs2.4260|doi-access=free}}</ref> == Дефиниции == {{Главна|Потпомогната преселба}} Еден обработуван документ од 2011 година во ''списанието Британска Колумбија за екосистеми и менаџмент'' ја навел следнава дефиниција за потпомогната преселба: „целно движење на видовите за да се олесни или имитира природното живеалиште или проширувањето на опсегот за да сме сигурни дека шумските насади остануваат непогодени од идните промени во климата“.<ref name="2011-BC">{{Наведено списание|last=Leech|first=Susan March|last2=Almuedo|first2=Pedro Lara|last3=O'Neill|first3=Greg|date=2011|title=Assisted Migration: Adapting forest management to a changing climate|url=https://www2.gov.bc.ca/assets/gov/farming-natural-resources-and-industry/forestry/tree-species-selection/leech_lara_almuedo_and_oneill_2011_assisted_migration_jem.pdf|journal=BC Journal of Ecosystems and Management|volume=12|issue=3|pages=18–34|access-date=19 November 2022}}</ref> Статија од 2016 година ја опишала потпомогнатата преселбата спроведена во шумарството како „физичко преместување на природните популации во клима за која се приспособени, со пошумување на места каде што се предвидува нивната соодветна клима да се појави во иднина, како активна опција за управување со целта да се одржуваат здрави екосистеми на дрвја во иднина“.<ref name=":3">{{Наведено списание|last=Sáenz-Romero|first=Cuauhtémoc|displayauthors=etal|date=August 2016|title=Review: Assisted migration of forest populations for adapting trees to climate change|url=https://revistas.chapingo.mx/forestales/?section=articles&subsec=issues&numero=229&articulo=2249|journal=Revista Chapingo Serie Ciencias Forestales y del Ambiente|volume=22|issue=3|doi=10.5154/r.rchscfa.2014.10.052|doi-access=free}}</ref> Според написот човечката помош на дрвјата да се преместуваат од една на друга локација е неопходна бидејќи „географските поместувања на популациите на дрвјата ќе мора да бидат 10 до 100 пати побрзи отколку што биле во минатото или во моментов“.<ref name=":3" /> === Три типа === [[Податотека:Williams-dumroese-2013.jpg|мини|Три типа потпомогната преселба на шумарството <ref name="WilliamsandDumroese2013">{{Наведено списание|last=Williams|first=Mary I|last2=Dumroese|first2=R Kasten|date=4 July 2013|title=Preparing for Climate Change: Forestry and Assisted Migration|journal=Journal of Forestry|volume=111|issue=4|pages=287–297|doi=10.5849/jof.13-016|doi-access=}}</ref>]] Постојат три типа на потпомогната преселба на шумарство, кои [[Природни ресурси Канада|Природните ресурси на Канада]] ги опишува на следниов начин:<ref name="nrc"/> # '''Потпомогната преселба на населението:''' преселба помогната од луѓе на популации во рамките на утврдениот опсег на видот. # '''Потпомогнато проширување на опсегот:''' движење на видовите со помош на човекот во области близу до нивниот воспоставен опсег, олеснувајќи или имитирајќи го проширувањето на природниот опсег. # '''Потпомогната преселба на долги растојанија:''' движење на видовите со помош на човекот во области далеку од нивниот воспоставен опсег (надвор од областите достапни преку природно распространување). Шумската служба на Соединетите Американски Држави се служела со истите три типа кои се наведени, но понекогаш на третиот тип гледала како на '''потпомогната преселба на видовите''' .<ref name="WilliamsandDumroese2013">{{Наведено списание|last=Williams|first=Mary I|last2=Dumroese|first2=R Kasten|date=4 July 2013|title=Preparing for Climate Change: Forestry and Assisted Migration|journal=Journal of Forestry|volume=111|issue=4|pages=287–297|doi=10.5849/jof.13-016|doi-access=}}</ref> Во 2018 година, Шумската служба на САД објавила подолг документ за политика, во кој се наведени и дефинирани трите типа на овој начин:<ref name="handler">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/ccrc/topics/assisted-migration|title=Assisted Migration: Synthesis prepared for the USDA Forest Service Climate Change Resource Center|last=Handler|first=Stephen|last2=Pike|first2=Carrie|work=Climate Change Resource Center|publisher=U.S. Forest Service|accessdate=21 July 2021|last3=St Clair|first3=Brad|last4=Abbotts|first4=Hannah|last5=Janowiak|first5=Maria}}</ref> # '''Потпомогната преселба на популацијата''' (исто така потпомогната генетска преселба или потпомогнат генски тек <ref>{{Наведено списание|last=Aitken|first=Sally N|last2=Bemmels|first2=Jordan B|date=July 2015|title=Review and Syntheses: Time to get moving: Assisted gene flow of forest trees|journal=Evolutionary Applications|volume=9|issue=1|pages=271–290|doi=10.1111/eva.12293|pmc=4780373|pmid=27087852}}</ref> ) – преместување на садниците или популациите на нови локации во рамките на историскиот опсег на видови. # '''Потпомогнато проширување на опсегот''' – преместување садниците или популациите надвор од нивниот сегашен опсег во соодветни области, олеснувајќи или имитирајќи природно распространување. # '''Потпомогната преселба на видовите''' (исто така спасување видови, управувано преместување или потпомогната преселба на долги растојанија) – преместување на изворите или популациите на семиња на локација од историскиот опсег на видовите, надвор од локациите достапни со природно расејување. Терминологијата за разликување на примената на асистираната преселба во шумарството од поконтроверзните практики за кои се дебатира во рамките на биологијата за конзервација била изнесена во долгиот извештај од 2012 година за климатската адаптација во рамките на Шумската служба на САД. Авторите предложиле „преселба потпомогната од шумарството“ за напорите на нивната агенција и „потпомогната преселба за спасување“ за загриженоста на биолозите за зачувување специфични за видовите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.fed.us/pnw/pubs/pnw_gtr870/pnw_gtr870.pdf?|title=Effects of Climatic Variability and Change on Forest Ecosystems: A Comprehensive Science Synthesis for the U.S. Forest Sector (Technical Report, December 2012)|last=Vose|first=James M|last2=Peterson|first2=David L|work=U.S. Forest Service|accessdate=21 August 2021|last3=Patel-Weynand|first3=Toral}}</ref> Истата година девет шумарски научници (од кои сите освен еден е Канаѓанец) коавторија на труд во кој исто така се препорачувала „шумска потпомогната преселба“ како претпочитана терминологија за помагање на нивната професија да остане настрана од контроверзноста што тие ја нарекле „потпомогната преселба за спасување на видовите“.<ref name="pedlar2012">{{Наведено списание|last=Pedlar|first=John H|displayauthors=etal|date=September 2012|title=Placing Forestry in the Assisted Migration Debate|journal=BioScience|volume=62|issue=9|pages=835–842|doi=10.1525/bio.2012.62.9.10|doi-access=free}}</ref> Почнувајќи од 2021 година, оригиналните класификациски имиња на трите типа се во јавна, но и професионална употреба, при што шумарите се фокусирале на двете најумерени форми.<ref name="motherjones.com"/> == Рана стипендија и дебата == Почнувајќи од 2004 година со забрзување во 2007 година, истражувачите во биологијата на конзервација објавиле трудови за добрите и лошите страни на дополнување на традиционалните практики за управување за спречување на истребување на растенија и животни со тактики за транслокација на видови за да се приспособат на промените во опсегот што веќе стануваат очигледни како резултат на климатските промени.<ref>{{Наведено списание|date=Winter 2004|title=Forum: Assisted Migration of an Endangered Tree|url=http://www.torreyaguardians.org/forum.pdf|journal=Wild Earth|volume=14|access-date=20 July 2021}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=McLachlan|first=Jason S|last2=Hellmann|first2=Jessica J|last3=Schwartz|first3=Mark W|date=26 March 2007|title=A Framework for Debate of Assisted Migration in an Era of Climate Change|journal=Conservation Biology|volume=21|issue=2|pages=297–302|bibcode=2007ConBi..21..297M|doi=10.1111/j.1523-1739.2007.00676.x|pmid=17391179|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Mueller|first=Jillian M|last2=Hellmann|first2=Jessica J|date=28 June 2008|title=An Assessment of Invasion Risk from Assisted Migration|url=https://conbio.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1523-1739.2008.00952.x|journal=Conservation Biology|volume=22|issue=3|pages=562–567|bibcode=2008ConBi..22..562M|doi=10.1111/j.1523-1739.2008.00952.x|pmid=18577085}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Guldberg|first=O Hoegh|displayauthors=etal|date=18 July 2008|title=Policy Forum: Assisted Colonization and Rapid Climate Change|url=https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.1157897|journal=Science|volume=32|issue=5887|pages=345–346|doi=10.1126/science.1157897|pmid=18635780}}</ref> Биолозите, исто така, објавиле аргументи за и против трите главни термини што се користат за именување на истата алатка за управување: [[Потпомогната преселба|асистирана преселба]], [[Потпомогната преселба|асистирана колонизација]] и [[Потпомогната преселба|управувано преместување]] .<ref name="seddon2010">{{Наведено списание|last=Seddon|first=Philip J|date=31 August 2010|title=From Reintroduction to Assisted Colonization: Moving along the Conservation Translocation Spectrum|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1526-100X.2010.00724.x|journal=Restoration Ecology|volume=18|issue=6|pages=796–802|bibcode=2010ResEc..18..796S|doi=10.1111/j.1526-100X.2010.00724.x}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.torreyaguardians.org/assistedmigrationdebate.html|title=Assisted Migration or Assisted Colonization: What's In a Name? Chronological History of the Debate on Terminology|last=Barlow|first=Connie|work=[[Torreya Guardians]]|accessdate=20 July 2021}}</ref> [[Податотека:Engelmann_spruce_killed_by_native_beetles.jpg|мини|Домородните бубачки на кората сега можат да ги убијат дури и највисоките дрвја со( Енгелман смрека ) во националните шуми на Колорадо. Фотографија јуни 2014 година, премин на Волф Крик .]] Она што било во фокусот на шумарските професионалци не се поклопувало со истражувачите. Палеоеколозите веќе заклучиле дека има значителни задоцнувања во поместувањата кон север дури и на доминантните гранки на дрвјата во Северна Америка во текот на илјадниците години од последното глацијално повлекување.<ref name=":2">{{Наведено списание|last=Davis|first=Margaret B|date=October 1989|title=Lags in vegetation response to greenhouse warming|url=https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/BF00138846.pdf|journal=Climatic Change|volume=15|issue=1–2|pages=75–82|bibcode=1989ClCh...15...75D|doi=10.1007/bf00138846}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Davis|first=Margaret B|last2=Shaw|first2=Ruth B|date=27 April 2001|title=Special Reviews: Range shifts and adaptive responses to Quaternary climate change|url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.292.5517.673|journal=Science|volume=292|issue=5517|pages=673–679|doi=10.1126/science.292.5517.673|pmid=11326089}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Petit|first=Remy J|displayauthors=etal|date=August 2004|title=Review: Ecology and genetics of tree invasions: from recent introductions to Quaternary migrations|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0378112704003202|journal=Forest Ecology and Management|volume=197|issue=1–3|pages=113–137|doi=10.1016/j.foreco.2004.05.009}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Seliger|first=Benjamin J|last2=McGill|first2=Brian J|last3=Svenning|first3=Jens-Christian|last4=Gill|first4=Jacqueline L|date=November 2020|title=Widespread underfilling of the potential ranges of North American trees|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jbi.14001|journal=Journal of Biogeography|volume=48|issue=2|pages=359–371|doi=10.1111/jbi.14001}}</ref> Во 1990-тите, шумарските истражувачи започнале со имплементирање на проекциите за климатските промени на нивните сопствени модели на дистрибуција на видови дрвја, а некои резултати за веројатните растојанија на идните поместувања на опсегот предизвикале внимание.<ref name="aitken2008"/> Исто така, терминологијата за транслокација не била контроверзна меѓу истражувачите во шумарството бидејќи „преселбата“ бил стандардниот термин што се користи во палеоекологијата за природни движења на видови дрвја забележани во геолошките записи. Со ова во списанијата од оваа област дискусиите опфаќале проблематики за тоа како , кога и за кои видови е неопходно проширување на опсегот. Дебата за потребата и етиката на потпомогната преселба била присутна меѓу истражувачите од шумарството. Но, во споредба со дебатата меѓу биолозите на конзервација,<ref>{{Наведено списание|last=Brodie|first=Jedediah F|displayauthors=etal|date=30 April 2021|title=Policy Forum: Global policy for assisted colonization of species|journal=Science|volume=372|issue=6541|pages=456–458|doi=10.1126/science.abg0532|pmid=33926936}}</ref> таа била пригушена и краткотрајна.<ref name="WilliamsandDumroese2013"/><ref name="pedlar2012"/> Внимание привлекла изјава во списание за шумарството изнесена во 2011 година. Изабел Обин и колегите изјавиле дека „потпомогната преселба се предлага за да се намалат влијанијата на климатските промени предизвикани од човекот, ситуација без преседан во човечката историја која со себе носи сосема нови еколошки, општествени и етички предизвици“.<ref name=":1"/> Но, исто така, во 2011 година, истражувачите во Канадската шумска служба експресно ја издвоиле потпомогнатата преселбата на шумарството од идеите кои биле предлагани во биологијата на конзервација.<ref name="2011-BC"/><ref name="winder2011">{{Наведено списание|last=Winder|first=Richard S|last2=Nelson|first2=Elizabeth A|last3=Beardmore|first3=Tannis|date=January 2011|title=Ecological implications for assisted migration in Canadian forests|journal=The Forestry Chronicle|volume=87|issue=6|pages=731–744|doi=10.5558/tfc2011-090|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Ste-Marie|first=Catherine|displayauthors=etal|date=January 2011|title=Assisted migration: Introduction to a multifaceted concept|journal=The Forestry Chronicle|volume=87|issue=6|pages=724–730|doi=10.5558/tfc2011-089|doi-access=free}}</ref> Спречувањето на истребување на видовите не било во фокусот во шумарството. Наместо тоа, нивната цел била да се преземат форми на потпомогната преселба за целите на одржување на екосистемските услуги на шумите, како и вредностите на екстрактивните ресурси на дрво и производство на пулпа.<ref name="pedlar2012"/> Канадската шумска служба, исто така, спровела истражување кое покажувало дека состојбата на шумите односно нивното здравје и продуктивноста би можеле да имаат корист од преместувањето на шумските подни растителни видови заедно со доминантните видови дрвја и дека тоа би помогнало за успешно засадување шума на нова локација.<ref name="winder2011" /> == Стратегии == [[Податотека:Nagel_2017.jpg|мини|„Транзиција“ е резултат на потпомогната преселба на појужни видови дрвја <ref>{{Наведено списание|last=Nagel|first=Linda M.|last2=Palik|first2=Brian J.|last3=Battaglia|first3=Michael A.|last4=D'Amato|first4=Anthony W.|last5=Guldin|first5=James M.|last6=Swanston|first6=Christopher W.|last7=Janowiak|first7=Maria K.|last8=Powers|first8=Matthew P.|last9=Joyce|first9=Linda A.|date=2017-05-01|title=Adaptive Silviculture for Climate Change: A National Experiment in Manager-Scientist Partnerships to Apply an Adaptation Framework|journal=Journal of Forestry|volume=115|issue=3|pages=167–178|doi=10.5849/jof.16-039|issn=0022-1201|doi-access=free}}</ref>]] [[Податотека:Chicago-trees_2.jpg|мини| Список од 15 видови дрвја природни за појужните региони на САД, но кои веќе биле (или наскоро ќе станат за време на климатските промени) прилагодени за егзистирање во областа Чикаго <ref>Brandt, Leslie. "[https://www.fs.fed.us/nrs/pubs/gtr/gtr_nrs168.pdf Chicago Wilderness Urban Forest Vulnerability Assessment and Synthesis]" (2017). Climate Change Response Framework. U.S. Forest Service. Retrieved 26 July 2021. (Table on page 32.)</ref>]] Додека биолозите за конзервација во својот фокус често ги ставале животните тоа е спротивно во шумарството бидејќи тие се залагаат за обичните дрвја .<ref>{{Наведено списание|last=Minteer|first=Ben A|last2=Collins|first2=James P|date=October 2010|title=Communication: Move it or lose it? The ecological ethics of relocating species under climate change|journal=Ecological Applications|volume=20|issue=7|pages=1801–1804|doi=10.1890/10-0318.1|pmid=21049870}}</ref> Животните имаат способност да се движат по своја волја и на тој начин претставуваат ризик од брзо преместување надвор од местата во кои се преместени. Подвижноста на животните, исто така, ги комплицира резултатите од мониторингот и може да бара дополнителни трошоци за технологии за следење. Трошоците за преместување на цицачите, особено, може да ескалираат поради стандардите за минимизирање на психичкото и физичкото страдање за време на фаќањето, транспортот и ослободувањето.<ref name="wilkening2015">{{Наведено списание|last=Wilkening|first=Jennifer L|displayauthors=etal|date=1 December 2015|title=Alpine biodiversity and assisted migration: The case of the American pika (Ochotona princeps)|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14888386.2015.1112304|journal=Biodiversity|volume=16|issue=4|pages=224–236|bibcode=2015Biodi..16..224W|doi=10.1080/14888386.2015.1112304}}</ref> Спротивно на тоа, потпомогнатата преселба во шумите може да се направи поефтино, особено кога е поврзана со постоечка програма за пошумување. Ризиците се намалени и во шумарството бидејќи единствената подвижност што ја имаат дрвјата се јавува кога се ослободуваат нивните семиња.<ref>{{Наведено списание|last=Breining|first=Greg|date=September 2014|title=Time for Trees to Pack Their Trunks?|url=https://ensia.com/features/time-for-trees-to-pack-their-trunks/|journal=Ensia (University of Minnesota)|access-date=28 March 2022}}</ref> Високите дрвенести растенија имаат тенденција да имаат долг период на создавање, така што може да поминат неколку децении пред преместените семиња или садници да создадат следната генерација на семиња. Дури и тогаш, растојанијата на распрснување на семињата може да бидат ограничени, освен тафтуваните семиња што ги носи ветерот и малите плодови, како што се бобинките, кои ги голтаат цели птици и цицачи со широк опсег.<ref>{{Наведено списание|last=Gray|first=Laura K|displayauthors=etal|date=2011|title=Assisted migration to address climate change: Recommendations for aspen reforestation in western Canada|url=https://esajournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1890/10-1054.1|journal=Ecological Applications|volume=21|issue=5|pages=1591–2103|bibcode=2011EcoAp..21.1591G|doi=10.1890/10-1054.1|pmid=21830704}}</ref> Комуникациските стратегии исто така ја смириле контроверзноста. Шумски истражувачи и менаџери зборувале и пишувале за проекти за климатска адаптација без користење на терминологија карактеристична за конзерваторите, чиј фокус е генерално на благосостојбата на оделни видови животни и растенија кои потенцијално се ставаат во ризик како што се развиваат последиците од климатските промени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nrs.fs.fed.us/pubs/gtr/gtr_nrs87.pdf|title=Forest Adaptation Resources: Climate Change Tools and Approaches for Land Managers (2012)|last=Swanston|first=Chris|last2=Janowiak|first2=Maria|work=Northern Research Station|publisher=U.S. Forest Service|accessdate=5 August 2021|archive-date=2022-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402095021/https://www.nrs.fs.fed.us/pubs/gtr/gtr_nrs87.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Schmitt|first=Kristen M|displayauthors=etal|date=May 2021|title=Beyond Planning Tools: Experiential Learning in Climate Adaptation Planning and Practices|journal=Climate|volume=9|issue=5|page=76|bibcode=2021Clim....9...76S|doi=10.3390/cli9050076|doi-access=free}}</ref> До 2014 година, управителите на шумарството во Канада, исто така, ги усовршиле своите јавни комуникации на повеќе начини, како на пример избегнување да бидат поврзани со научната дебата за потпомогната преселба и наместо тоа да ја претстават својата асистирана преселба како најдобри практики за управување со шумите.<ref>{{Наведено списание|last=Klenk|first=Nicole L|last2=Larson|first2=Brendon MH|date=March 2015|title=The assisted migration of western larch in British Columbia: A signal of institutional change in forestry in Canada?|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0959378014002003|journal=Global Environmental Change|volume=31|pages=20–27|doi=10.1016/j.gloenvcha.2014.12.002}}</ref><ref name="buranyi2016">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vice.com/en/article/yp3daj/how-british-columbia-is-moving-its-trees-assisted-migration-larch|title=How British Columbia Is Moving its Trees|last=Buranyi|first=Stephen|date=January 20, 2016|work=Motherboard Tech by Vice, 2016|publisher=Vice|accessdate=21 July 2021}}</ref> Комуникацијата преку зборови и слики, исто така, е усовршена во Соединетите Држави, делумно благодарение на Северниот институт за применета климатска наука (NIACS), група за соработка започната во 2010 година од страна на Шумската служба на САД.<ref name="niacs">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nrs.fs.fed.us/niacs/about/|title=Northern Institute of Applied Climate Science|work=U.S. Department of Agriculture|publisher=U.S. Forest Service|accessdate=26 July 2021|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518025529/https://www.nrs.fs.fed.us/niacs/about/|url-status=dead}}</ref> NIACS предложила различни начини на кои шумарите можат да се прилагодат на климатските промени со менување на нивните техники за управување со шумите.<ref>{{Наведено списание|last=Janowiak|first=Maria|displayauthors=etal|date=September 2014|title=A Practical Approach for Translating Climate Change Adaptation Principles into Forest Management Actions|url=https://www.fs.fed.us/nrs/pubs/jrnl/2014/nrs_2014_janowiak_001.pdf|journal=Journal of Forestry|volume=112|issue=5|pages=424–433|doi=10.5849/jof.13-094|doi-access=free}}</ref> Извештај на трудот од 2022 година, кој ги навел клучните зборови и водечките автори во публикациите за шумарство, заклучил дека „голем дел од истражувањето за асистираната преселба е спроведено во Северна Америка, каде што Канада и САД имаат воспоставено силни мрежи за соработка“. На поединечно ниво, било утврдено дека мексиканските шумарски научник е „најпродуктивниот автор во областа на потпомогната преселба“.<ref>{{Наведено списание|last=Benomar|first=Lahcen|displayauthors=etal|date=March 2022|title=Bibliometric Analysis of the Structure and Evolution of Research on Assisted Migration|journal=Current Forestry Reports|volume=8|issue=2|pages=199–213|bibcode=2022CForR...8..199B|doi=10.1007/s40725-022-00165-y|doi-access=free}}</ref> == Перспективи и постапки на локалните луѓе == Почнувајќи од 1492 година, пристигнувањето на колонизаторите ги вовлекол [[Американски староседелци|американските староседелци]] надвор од нивните родни земји и сериозно ги намалил границите каде што можат да продолжат да живеат.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/61265580|title=A people's history of the United States : 1492-present|last=Zinn|first=Howard|date=2005|publisher=HarperPerennial|isbn=0-06-083865-5|location=New York|oclc=61265580}}</ref> Иако климатската адаптација може да биде неопходна грижа денес, потпомогната преселба не е лесно вкусна опција за домородните народи, со оглед на основата во меѓусебните односи со екосистемите во кои се дел од нивните култури.<ref>{{Наведено списание|last=Harrington|first=Samantha|date=8 June 2020|title=By paying attention, tribes in the Northwoods are leading the way on climate change|url=https://yaleclimateconnections.org/2020/06/by-paying-attention-tribes-in-the-northwoods-are-leading-the-way-on-climate-change/|journal=Yale Climate Connections}}</ref> Терминот „потпомогната колонизација“, кој бил употребуван во упатствата [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|Меѓународната унија за зачувување на природата]] (IUCN) за да се опише движењето на еден вид надвор од неговиот домороден опсег се со цел избегнување видот да стане загрозен, бил критикуван како потенцијално навредлив за домородните народи бидејќи зборот „колонизацијата“ е поврзана со нивното искуство на [[геноцид]] .<ref>{{Наведено списание|last=Bonebrake|first=Timothy C|displayauthors=etal|date=1 June 2017|title=Managing consequences of climate-driven species redistribution requires integration of ecology, conservation and social science|journal=Biological Reviews|volume=93|issue=1|pages=284–305|doi=10.1111/brv.12344|pmid=28568902|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> Според Кони Барлоу, терминот „управувано преместување“ може да биде навредлив и во Соединетите Држави, поради штетата предизвикана од Законот за индиска преселба од 1956 година .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.torreyaguardians.org/assistedmigrationdebate.html#4|title=Part 4. Decolonizing Scientific Language|last=Barlow|first=Connie|work=[[Torreya Guardians]]|accessdate=20 July 2021}}</ref> Според некои научници ова може да се одрази лошо на нивната работа бидејќи терминологија може да биде неприфатлива за овие нации што би било проследено со нивно несогласување да учествуваат во проекти за потпомогната преселба во шумарството.<ref name="schwartz2012">{{Наведено списание|last=Schwartz|first=Mark W|displayauthors=etal|date=12 August 2012|title=Managed Relocation: Integrating the Scientific, Regulatory, and Ethical Challenges|journal=BioScience|volume=62|issue=8|pages=732–743|doi=10.1525/bio.2012.62.8.6|doi-access=free}}</ref> Домородниот ботаничар [[Робин Вол Кимерер]] го користел терминот „помагање на шумите да се движат“ наместо да се служи со другата практикувана терминологија од страна на научниците кои ја обработувале темата <ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/science/2021/jun/19/robin-wall-kimmerer-gathering-moss-climate-crisis-interview|title=Interview: Robin Wall Kimmerer|last=Cooke|first=Rachel|date=19 June 2021|work=The Guardian|access-date=21 July 2021}}</ref><ref name="sierra-2023">{{Наведено списание|last=Thompson|first=Joanna|date=12 October 2023|title=Assisted Migration Helps Animals Adapt to Climate Change|url=https://www.sierraclub.org/sierra/assisted-migration-helps-animals-adapt-climate-change|journal=Sierra Magazine}}</ref> Кимерер е основач и директор на Центарот за домородните народи и животна средина, чиј домаќин е Колеџот за еколошка наука и шумарство SUNY, кој го наведил „Помагање на шумското движење“ како петгодишен заеднички проект започнат во 2011 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.esf.edu/nativepeoples/projects/index.php|title=Collaborative Projects with Indigenous and Tribal Partners|work=Center for Native Peoples and the Environment|publisher=State University of New York, Syracuse|accessdate=9 March 2023}}</ref> и завршен во 2016 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.esf.edu/nativepeoples/documents/CNPE2016Report.pdf|title=2016 Annual Report|last=Center for Native Peoples and the Environment|work=SUNY College of Environmental Science and Forestry|publisher=State University of New York, Syracuse|accessdate=4 October 2022|archive-date=2022-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20221008022430/https://www.esf.edu/nativepeoples/documents/CNPE2016Report.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.brown.edu/news/2022-11-04/kimmerer|title='Braiding Sweetgrass' author: 'We haven't loved the land enough'|last=Kimball|first=Jill|date=5 November 2022|access-date=5 November 2022|agency=News from Brown University}}</ref> Овој проект е наведен и на страницата „племенски нации“ на веб-страницата на американската влада „Алатки за отпорност на климата“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://toolkit.climate.gov/topics/tribal-nations/capacity-building|title=Tribal Nations Capacity Building|work=U.S. Climate Resilience Toolkit|publisher=U.S. Government|accessdate=13 September 2021|archive-date=2024-09-22|archive-url=https://archive.today/20240922071621/https://toolkit.climate.gov/topics/tribal-nations/capacity-building|url-status=dead}}</ref> Во 2024 година, заедничкиот извештај ги претставил домородните знаења и искуството за управување со шумите како што заслужуваат еднаква положба заедно со преовладувачката парадигма и претпоставки својствени за шумарството засновани на западната наука.<ref name="braiding-2024">{{Наведена мрежна страница|url=https://depts.washington.edu/flame/mature_forests/pdfs/BraidingSweetgrassReport.pdf|title=Braiding Indigenous and Western Knowledge for Climate-Adapted Forests: An Ecocultural State of Science Report (2024)|last=Eisenberg|first=Cristina|last2=Prichard|first2=Susan|work=FLAME Lab|publisher=University of Washington|accessdate=14 April 2024|last3=Nelson|first3=Michael Paul|last4=Hessburg|first4=Paul}}</ref> Автори и соработници вклучувале универзитетски академици, истражувачи научници и во САД и во канадските шумарски служби и племенски професионалци од шумарството. Домородните вредности опишани како „култура на реципроцитет“ со другите живи суштества и кои повлекуваат одговорност за идните генерации ги основала препораките во овој извештај. Потпомогнатата преселба е спомната само еднаш во овој долг извештај: „Активното садење на видови дрвја во области кои ќе бидат попогодни за нив во иднина (т.е. потпомогната преселба) може да помогне да се пошумат области каде што долго би останале. " Северниот институт за применета климатска наука ја олеснила соработката на племенското мени за адаптација на климата за регионот на Големите езера . Како резултат бил објавен документ во 2019 година како ''Dibaginjigaadeg Anishinaabe Ezhitwaad: A племенско мени за адаптација на климата'' . Единствениот стандарден термин што се користел била „асистирана преселба“ (и ова било користено само еднаш). Терминот „ [[инвазивен вид]] “ бил заменет или со нов термин „не-локални суштества“ или со та„Bakaan ingoji ga-ondaadag“, што се дефинирала како „она што доаѓа од друго место и сега живее овде .<ref name="TAMT">{{Наведена мрежна страница|url=https://forestadaptation.org/focus/tribal-perspectives|title=Dibaginjigaadeg Anishinaabe Ezhitwaad: A Tribal Climate Adaptation Menu, 2019|last=Tribal Adaptation Menu Team|work=Climate Change Response Framework|publisher=Northern Institute of Applied Climate Science|accessdate=21 July 2021}}</ref> Документот ја сумираше важноста на изборот на зборови на следниов начин: Како оригинални и сегашни поглавари на регионот на Големите езера, членовите на племето Оџибве и Меномине кои работеле на овој проект сметале дека е важно да се донесе јазик на еднаквост помеѓу човечките и нечовечките суштества. Англиската и научната терминологија што се користи во моментално прифатените практики за управување со земјиштето има тенденција да претпоставува човечка доминација над нечовечките суштества. Овој пристап отстапува од правичниот коегзистенција со нашата средина, што е типично основно разбирање во многу домородни култури. Термините што се користат во овој документ се обид да се препознае агенцијата и суверенитетот на нашите нечовечки односи. [[Податотека:Fruit_of_pawpaw,_with_seeds_revealed.jpg|мини|Домородните Американци можеби и помогнале видот ''Asimina triloba'' да се распрсне со носење на плодот на север додека ледниците се повлекувале во источна Северна Америка.]] Почнувајќи од 2021 година, бендовите на Литл Траверс Беј на Индијанците од Одава во северниот дел на [[Мичиген]] засадиле дрвни видови кои се вообичаени за појужните предели, вклучително и кикори, сребрен јавор, црн орев, мочуриштен бел даб, сасафра и шепа . Ноа Јансен, персонал за заштита на природата, рекол: „Не знам кој од овие видови ќе напредува за 50 или 100 години. за племенските членови и области за лов и собирање“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bridgemi.com/michigan-environment-watch/northern-michigan-warms-scientists-bring-tree-seedlings-south|title=As northern Michigan warms, scientists bring tree seedlings from the south|last=House|first=Kelly|date=3 May 2021|work=Michigan Bridge|access-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504180229/https://www.bridgemi.com/michigan-environment-watch/northern-michigan-warms-scientists-bring-tree-seedlings-south|archive-date=4 May 2021}}</ref> Бидејќи Калифорнија веќе доживувала негативни ефекти од климатските промени врз домашната вегетација, потребата за адаптивни одговори е сериозна. Традиционалната употреба на оган во управувањето со локалните екосистеми за безбедност и за обезбедување изобилство од културно значајна растителна и животинска храна го привлекла вниманието на медиумите кон климатските дејства на племето Карук долж реката Кламат во северна Калифорнија.<ref>{{Наведено списание|last=Mucioki|first=Megan|date=8 October 2021|title=Keeping a Detailed Record of the Changing Climate Could Save this Tribe's Foodways|url=https://civileats.com/2021/10/08/keeping-a-detailed-record-of-the-changing-climate-could-save-this-tribes-foodways/|journal=Civil Eats}}</ref> == Имплементација == === Промени во упатствата за трансфер на семиња === [[Податотека:Bark_beetle_tunnels_douglas-fir.jpg|мини|Тунелите создадени од ларвите на бубачките на кората се очигледни под кората на ова мртво стебло од Даглас-ела во Колорадо.]] Истражувањата за шумарството долго време се спроведувале од владините агенции одговорни за управување со федералните и провинциските шуми во Канада и федералните и државните шуми во Соединетите држави. Бидејќи ресурсите на дрва и пулпа се собирале од повеќекратна употреба региони на јавни шуми во Северна Америка, повторното сеење или садењето садници на собраните места е рутинска практика на управување со многу децении. Истражувањето за подобрување на практиките на случарството вклучи испитувања со потекло од дрвја, со кои различни извори на семиња (или провиниенција) се садат заедно на неколку различни географски тест места („заеднички градини“) низ сегашниот и, сè повеќе, потенцијалниот опсег на еден вид.<ref>{{Наведено списание|last=Risk|first=Clara|last2=McKenney|first2=Daniel|last3=Pedlar|first3=John|last4=Lu|first4=Pengxin|date=26 January 2021|title=A compilation of North American tree provenance trials and relevant historical climate data for seven species|journal=Scientific Data|volume=8|issue=29|page=29|bibcode=2021NatSD...8...29R|doi=10.1038/s41597-021-00820-2|pmc=7838313|pmid=33500421}}</ref> Бидејќи се достапни податоци за примероци од потеклото за многу распространети, комерцијално вредни видови дрвја, шумарските професионалци веќе имаат долгорочни експерименти во тек за тестирање на видови дрвја и одржливост и перформанси на популацијата на локации надвор од родните географски опсези. Локациите за тестирање од потеклото на половите на родните опсези или на повисоки (а со тоа и поладни) височини им помагаат на управителите на шумите да одредат дали, каде и кога треба да се спроведе потпомогнатата преселба како мерка за климатска адаптација .<ref name="seed"/><ref name="handler"/> Во 2009 година, Британска Колумбија ги променила своите стандарди за избор на семиња за повторно засадување шуми .<ref>{{Наведено списание|last=McKenney|first=Dan|last2=Pedlar|first2=John|last3=O'Neill|first3=Greg|date=March 2009|title=Climate change and forest seed zones: Past trends, future prospects and challenges to ponder|journal=The Forestry Chronicle|volume=85|issue=2|pages=258–266|doi=10.5558/tfc85258-2|doi-access=free}}</ref> Претходно, од шумарите се барало да користат семиња од 300 метри надолу и 200 метри нагоре, но новата политика им овозможила на шумарите да добијат семе од до 500 метри надолнина за повеќето видови, искористувајќи го фактот дека популациите во потоплите живеалишта надолу може да бидат подобро прилагодени на идната клима на локацијата за реставрација.<ref name="Marris">{{Наведено списание|last=Marris|first=E.|year=2009|title=Forestry: Planting the forest of the future|journal=Nature|volume=459|issue=7249|pages=906–908|doi=10.1038/459906a|pmid=19536238|doi-access=}}</ref> Почнувајќи од 2022 година, истражувањето, вклучително и проучувањето на веќе спроведените испитувања на потеклото, е во тек во Британска Колумбија <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://friresearch.ca/project/tree-adaptation-risk-management-project|title=What will climate change do to Alberta Forests?|work=FRI Research|accessdate=21 July 2021}}</ref> и канадските провинции [[Алберта]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://friresearch.ca/sites/default/files/TIA_2015_07_22_CCEMC_FinalRpt.pdf|title=Tree Improvement and Adaptation Programs|publisher=Province of Alberta|accessdate=21 July 2021}}</ref> и [[Онтарио]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ontario.ca/page/managed-forests-and-climate-change|title=Managed forests and climate change|publisher=Province of Ontario|accessdate=21 July 2021}}</ref> Овие промени биле спроведени делумно затоа што канадските креатори на политики стравуваа дека, доколку не ги постават насоките, приватниот сектор ќе биде во искушение сам да спроведе нерегулирана стратегија за потпомогната преселба.<ref name="Klenk">{{Наведено списание|last=Klenk|first=Nicole L.|date=2015-03-01|title=The development of assisted migration policy in Canada: An analysis of the politics of composing future forests|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264837714002749|journal=Land Use Policy|language=en|volume=44|pages=101–109|doi=10.1016/j.landusepol.2014.12.003|issn=0264-8377}}</ref> Во 2022 година, насоките за пренос на семиња прилагодени на климата за Британска Колумбија преминале од опционални за провинциските проекти за пошумување.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nationalobserver.com/2022/08/30/news/forests-cant-adapt-climate-change-fast-enough-so-humans-are-trying-help|title=Forests can't adapt to climate change fast enough. So humans are trying to help|last=Hett|first=Hanna|date=30 August 2022|publisher=Canada's National Observer}}</ref> Во рамките на Шумската служба на Соединетите Американски Држави, регионалните генетичари препорачала пристап „без жалење“ за разгледување на асистирана преселба и трансфер на семињата како стратегија за климатска адаптација.<ref>{{Наведено списание|last=Dumroese|first=R Kasten|displayauthors=etal|date=August 2015|title=Considerations for restoring temperate forests of tomorrow: Forest restoration, assisted migration, and bioengineering|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s11056-015-9504-6|journal=New Forests|volume=46|issue=5–6|pages=947–964|doi=10.1007/s11056-015-9504-6}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/managing-land/sc/adaptation|title=Adaptation|date=31 July 2017|work=U.S. Department of Agriculture|publisher=U.S. Forest Service|accessdate=21 July 2021}}</ref> Трансферите на популацијата за усогласување на изворите на семиња со проектираните идни услови се препорачувале само за видовите каде што искуството или истражувањето покажале соодветни ограничувања за климатскиот трансфер.<ref name="handler"/> Истражувачите на шумската служба исто така користеле компјутерско моделирање за да понудат проекции на промени во опсегот на домашни видови дрвја под различни проекции за климатските промени. Вкупно 76 видови дрвја природни за западниот дел на САД имаат мапи за проекција со промена на опсегот достапни на интернет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://charcoal2.cnre.vt.edu/climate/species/index.php|title=Plant Species and Climate Profile Predictions|publisher=Virginia Tech|accessdate=21 July 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/ccrc/tool/plant-species-and-climate-profile-predictions|title=Plant Species and Climate Profile Predictions|last=Climate Change Resource Center|publisher=USDA|accessdate=10 May 2023}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Crookston|first=Nicholas|displayauthors=etal|date=August 2010|title=Addressing climate change in the forest vegetation simulator to assess impacts on landscape forest dynamics|url=https://www.fs.fed.us/rm/pubs_other/rmrs_2010_crookston_n001.pdf|journal=Forest Ecology and Management|volume=260|issue=7|pages=1198–1211|doi=10.1016/j.foreco.2010.07.013}}</ref> Вкупно 134 видови дрвја домородни во источниот дел на САД имаат мапи за проекција на промена на опсегот достапни на интернет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/ccrc/index.php/tool/climate-change-tree-atlas|title=Climate Change Tree Atlas|last=Climate Change Resource Center|publisher=USDA|accessdate=10 May 2023}}</ref> Истражувачите на шумската служба, исто така, објавувиле проекции за промена на регионалниот опсег за северноамериканските видови дрвја од 1990-тите.<ref>{{Наведено списание|last=Rehfeldt|first=Gerald E.|date=2006|title=A spline model of climate for the Western United States|url=http://www.fs.usda.gov/treesearch/pubs/21485|journal=Gen. Tech. Rep. RMRS-GTR-165. Fort Collins, CO: U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station. 21 P.|language=en|volume=165|doi=10.2737/RMRS-GTR-165|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Iverson|first=Louis R|last2=Prasad|first2=Anantha M|last3=Matthews|first3=Stephen N|last4=Peters|first4=Matthew|date=10 February 2008|title=Estimating potential habitat for 134 eastern US tree species under six climate scenarios|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0378112707005439|journal=Forest Ecology and Management|volume=254|issue=3|pages=390–406|doi=10.1016/j.foreco.2007.07.023}}</ref> [[Податотека:USDA_eastern_seed-collection_zones.jpg|мини|Карта на источната зона на семе, од Министерството за земјоделство на САД.]] Достапни се неколку алатки за поддршка на одлуки за асистирана преселба во северноамериканските шуми. ''Seedlot Selection Tool'' моментално го имала најширокиот географски опсег на овие алатки, покривајќи го поголемиот дел од Северна Америка и бара од корисникот да постави прифатливи растојанија за пренос на климата од пакет климатски променливи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://seedlotselectiontool.org/sst/|title=Seedlot Selection Tool|work=seedlotselectiontool.org|accessdate=2022-03-15}}</ref> Алатката ''за пренос на семиња базирана на клима'' обезбедувала покриеност низ Британска Колумбија и користела податоци од вообичаени експерименти во градината за да ги одреди прифатливите извори на семиња, врз основа на очекуваниот раст и растојанието за пренос на климата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://maps.forsite.ca/204/SeedTransfer/|title=CBST Seedlot Selection Tool Version 6.0|work=maps.forsite.ca|accessdate=2022-03-15|archive-date=2022-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519084906/https://maps.forsite.ca/204/SeedTransfer/|url-status=dead}}</ref> ''Алатката за семе адаптирана за климата'' обезбедува покриеност во Калифорнија, Орегон, Вашингтон, Невада и Ајдахо (со некои функции моментално достапни само во Калифорнија) и корисни податоци од вообичаени експерименти во градината и попис на шуми за да создадат проценки за тоа колку добро ќе функционираат различни извори на семиња (раст, преживување, секвестрација на јаглерод, производство на дрва) на локации за садење одредени од корисникот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://reforestationtools.org/climate-adapted-seed-tool/|title=Climate-Adapted Seed Tool|work=reforestationtools.org|accessdate=2022-06-17}}</ref> Во 2024 година, бил објавен документ за шумарство во кој беше понуден „климатски аналоген пристап“ за трансфер на семе и потпомогнато донесување одлуки за преселба.<ref name="2024-climate-analog">{{Наведено списание|last=Richardson|first=Bryce A|last2=Rehfeldt|first2=Gerald E|last3=Sáenz-Romero|first3=Cuauhtémoc|last4=Milano|first4=Elizabeth R|date=2 April 2024|title=A climate analog approach to evaluate seed transfer and vegetation transitions|journal=Frontiers in Forests and Global Change|volume=7|doi=10.3389/ffgc.2024.1325264|doi-access=free}}</ref> Наместо да треба прво да избираат меѓу опсегот на проекциони карти (обично во интервали од 30 години) врз основа на различни компјутерски модели одобрени од IPCC, на менаџерите на шумите им биле понудена единствена карта што собира три такви модели, користи 19 климатски променливи, и го ограничува неговиот фокус на проекции од средината на векот. Исто така, наместо резултатите да прикажуваат проекции на опсегот за еден вид во исто време, алатката точно посочила „локалитети со современа клима слична на идната клима на целната локација“. === Западен ариш === Во 2010 година, Владата на Британска Колумбија спровела проект на асистирано проширување на опсегот за еден посебен вид дрвја: западниот ариш . Аришот сега може да биде избран за провинциски проекти за пошумување на речиси 1.000 километри северно од сегашниот опсег.<ref name="buranyi2016"/> Истражувањата покажале дека западниот ариш, најпродуктивниот од трите видови ариш природни во Северна Америка,<ref name="rehfeldt2010">{{Наведено списание|last=Rehfeldt|first=Gerald E.|last2=Jaquish|first2=Barry C.|date=March 2010|title=Ecological impacts and management strategies for western larch in the face of climate-change|url=http://link.springer.com/10.1007/s11027-010-9217-2|journal=Mitigation and Adaptation Strategies for Global Change|language=en|volume=15|issue=3|pages=283–306|bibcode=2010MASGC..15..283R|doi=10.1007/s11027-010-9217-2|issn=1381-2386}}</ref> нема проблем да расте во северна Британска Колумбија, каде што се предвидува дека климатските услови ќе одговараат на историскиот опсег на западниот ариш до 2030 година <ref name="Klenk"/> Ова била прва програма за преселба на долги растојанија одобрена од владата за северноамериканските дрвја. Западниот ариш бил избран за потпомогната преселба поради неговата значајна комерцијална важност и стравот дека климатските промени и паразитите како што е [[Планински борови бубачки|планинската борова буба]] ќе имаат големо негативно влијание врз него.<ref>{{Наведено списание|last=Rehfeldt|first=Gerald E|last2=Crookston|first2=Nicholas L|last3=Sáenz-Romero|first3=Cuauhtémoc|last4=Campbell|first4=Elizabeth M|date=1 January 2012|title=North American vegetation model for land-use planning in a changing climate: a solution to large classification problems|url=https://esajournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1890/11-0495.1|journal=Ecological Applications|volume=22|issue=1|pages=119–141|bibcode=2012EcoAp..22..119R|doi=10.1890/11-0495.1|pmid=22471079}}</ref> Шумарите во Соединетите Држави, исто така, иницирале „експериментални третмани“ на националните шуми во Монтана во кои доминирал аришот.<ref>{{Наведено списание|last=Crotteau|first=Justin S|date=August 2019|title=Initiating Climate Adaptation in a Western Larch Forest|url=https://www.fs.fed.us/rm/pubs_journals/2019/rmrs_2019_crotteau_j001.pdf|journal=Forest Science|volume=65|issue=4|pages=528–536|doi=10.1093/forsci/fxz024}}</ref> Меѓутоа, ако се откријат некои „сценарија за климатска агресивно затоплување“, шумарите ќе треба да се откажат од сите очекувања да му помогнат на овој вид да се одржи во живот јужно од канадската граница.<ref name="rehfeldt2010"/> === Бор со бела кора (''Pinus albicaulis'') === [[Податотека:Pinus_albicaulis_USDA.jpg|мини|Стар бор со бела кора во Орегон]] Шумарските истражувачи од Универзитетот во Британска Колумбија, Сиера Меклејн и Сали Аиткен биле меѓу првите научници кои се вклучиле во експериментални насади на долги растојанија за да тестираат колку далеку семето на дрво родум од Северна Америка може да 'ртат и да продолжат да растат, пред очекуваното затоплување во Северна Америка.<ref name="whitebark2012"/> Тие избрале [[Бела кора од бор|бор со бела кора]] за нивната студија, бидејќи тој е клучен вид кој веќе е [[Загрозен вид|загрозен]] во западна Северна Америка. Авторите користеле моделирање на дистрибуција на видови за да сфатат дека овој вид најверојатно ќе биде истребен на поголемиот дел од неговиот сегашен опсег со зголемувањето на температурите во текот на следниот половина век. Истите модели покажуваат дека голема површина во северозападна Британска Колумбија е веќе климатски погодна за видот под сегашните услови и така ќе остане во текот на 21 век. Експерименталните насади на осум локации започнале во 2007 година. Десет години подоцна резултатите биле пресметани. Заштитната снежна покривка во текот на зимата, проследена со пролетно топење кое завршува во април или мај, се покажало како далеку подобар показател за опстанокот и растот на садниците отколку географската ширина. Навистина, највисоките садници измерени во 2017 година биле оние на најсеверното експериментално место - 600 километри подалеку од сегашната дистрибуција на видот. Авторите објасниле дека „постглацијалната преселба била премногу бавна“ за овој бор со големи семиња да го следи затоплувањето, дури и во текот на илјадниците години што му претходеле на темпото и обемот на [[Глобално затоплување|климатските промени предизвикани од човекот]] .<ref name="canmex2021">{{Наведено списание|last=Sáenz-Romero|first=Cuauhtémoc|last2=O'Neill|first2=Greg|last3=Aitken|first3=Sally N|last4=Lindig-Cisneros|first4=Roberto|date=2021|title=Review: Assisted Migration Field Tests in Canada and Mexico: Lessons, Limitations, and Challenges|journal=Forests|volume=12|issue=1|doi=10.3390/f12010009|doi-access=free}}</ref> Овие експериментални насади за учење на границите на толеранцијата, репродукцијата и напредувањето на белиот бор се првите чекори кон имплементација.<ref>{{Наведено списание|last=Palmer|first=Clare|last2=Larson|first2=Brendon M H|date=December 2014|title=Should We Move the Whitebark Pine? Assisted Migration, Ethics and Global Environmental Change|url=https://doi.org/10.3197/096327114X13947900181833|journal=Environmental Values|volume=23|issue=6|pages=641–662|doi=10.3197/096327114X13947900181833}}</ref> Во 2012 година, канадската федерална влада го прогласи борот овај бор за загрозен во согласност со Законот за видовите под ризик . Соодветно на тоа, борот станал првото федерално загрозено дрво во западна Канада.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2014/09/23/science/under-theat-flight-may-be-best-response-for-trees.html|title=For Trees Under Threat, Flight May Be Best Response|last=Zimmer|first=Carl|date=13 January 2023|work=The New York Times|agency=New York Times}}</ref> Во 2022 година дејствувала и американската служба за риби и диви животни . Тие го навеле овај бор во најниската категорија на ранливост: „загрозен“. Биле опишани четири различни закани, почнувајќи од ’рѓата на блистер од бел бор како „примарнен стрес фактор“. [[Планински борови бубачки|Планинските борови бубачки]], изменетите режими на пожари и „ефектите од климатските промени“ ги зголемуваат предизвиците.<ref>{{Наведено списание|last=U.S. Fish and Wildlife Service|date=15 December 2022|title=Endangered and Threatened Wildlife and Plants; Threatened Species Status With Section 4(d) Rule for Whitebark Pine (Pinus albicaulis)|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-2022-12-15/pdf/2022-27087.pdf#page=1|journal=Federal Register|volume=87|issue=240|pages=76882–76917}}</ref> Овој список ја означува првата прилика во која дрвото кое се смета за еколошки важно на огромен опсег во Соединетите Држави е признаено како ранливо на истребување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://biologicaldiversity.org/w/news/press-releases/whitebark-pine-protected-as-threatened-under-endangered-species-act-2022-12-14/#:~:text=%E2%80%94%20The%20U.S.%20Fish%20and%20Wildlife,%2C%20Montana%2C%20Wyoming%20and%20Nevada.|title=Whitebark Pine Protected as Threatened Under Endangered Species Act|last=Center for Biological Diversity|accessdate=13 January 2023}}</ref> Уште пред официјалното котација, соработката меѓу засегнатите страни била во тек.<ref name="yale-2024">{{Наведено списание|last=Robbins|first=Jim|date=11 January 2024|title=The Beleaguered Whitebark Pine Is in Trouble. Can It Be Saved?|url=https://e360.yale.edu/features/whitebark-pines-climate-change-rust-beetles|journal=Yale Environment 360}}</ref> Поддржувачките истражувања и активности биле преземени од организацијата за заштита на американските шуми, како и од новата организација специфична за дрвото: Фондацијата Whitebark Pine Ecosystem.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://whitebarkfound.org/|title=Partners and Projects|work=Whitebark Pine Ecosystem Foundation|accessdate=29 January 2024}}</ref> Други соработници вклучувале истражувачи научници во [[Шумарска служба на САД|Шумската служба на САД]], генетичари од [[Универзитетот во Калифорнија, Дејвис]] и [[Конфедерирани племиња Салиш и Кутенаи|конфедеративните племиња Салиш и Кутенаи]] . [[Биро за управување со земјиштето|Бирото за управување со земјиштето на САД]] и [[Служба за национални паркови на САД|Службата за национални паркови]] исто така биле вклучени во консултации пред да се стават на листата од агенцијата задолжена за загрозените видови: [[Служба за риболов и дива природа на САД|Американската служба за риби и диви животни]] .<ref name="yale-2024" /> === Мексиканска ојамелна ела(''Abies religiosa'') === [[Податотека:Abies_religiosa_El_Rosario_1.jpg|лево|мини| Ојамел елата со монарх пеперутки ''Danaus plexippus'']] [[Биосферен резерват на пеперугата монарх|Биосферниот резерват монарх пеперутка]] во централно Мексико зависи од интегритетот на неговите зимзелени шумски дрвја кое му служи како зимско живеалиште за годишен мигратор на долги растојанија: [[Монарх|пеперутката монарх]] . Елата ојамел е главен вид на зимзелени видови на која презимуваните пеперутки поминуваат значително време во текот на нивната зимска [[дијапауза]], или развој.<ref>Paz, Fátima (June 18, 2014). [http://www.cambiodemichoacan.com.mx/nota-227099 "En espera de aprobación de la Profepa por tala ilegal en la Reserva de la Mariposa Monarca"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140903143808/http://www.cambiodemichoacan.com.mx/nota-227099|date=2014-09-03}}. cambiodemichoacan.com.mx</ref> Опстанокот на дрвото е загрозен на неговите пониски височини на планинските падини, делумно поради [[Глобално затоплување|климатските промени]] . Климатскиот стрес е индициран и со слабото регрутирање [[Расад|садници]], што значи дека повеќето садници од ојамел ела не преживуваат по тој момент. Ова е точно дури и во повисоките шумски височини каде дрвјата инаку не покажуваат силни индикатори на стрес.<ref name="romero2020">{{Наведено списание|last=Sáenz-Romero|first=Cuauhtémoc|displayauthors=etal|date=20 April 2020|title=Review article: Recent evidence of Mexican temperate forest decline and the need for ex situ conservation, assisted migration, and translocation of species ensembles as adaptive management to face projected climatic change impacts in a megadiverse country|url=https://cdnsciencepub.com/doi/10.1139/cjfr-2019-0329|journal=Canadian Journal of Forest Research|volume=50|issue=9|doi=10.1139/cjfr-2019-0329}}</ref> Во тек се експерименти за потпомогната преселба на поголемини височини , со наодите кои сугерираат дека „400 метри нагоре во височина (т.е. потпомогната преселба) за да се компензира за идните потопли клими, се чини дека нема никакви негативни влијанија врз садниците, додека потенцијално дава поблиско усогласување со идните клими. " <ref>{{Наведено списание|last=Carbajal-Navarro|first=Aglean|displayauthors=etal|date=6 November 2019|title=Ecological Restoration of Abies religiosa Forests Using Nurse Plants and Assisted Migration in the Monarch Butterfly Biosphere Reserve, Mexico|journal=Frontiers in Ecology and Evolution|volume=7|doi=10.3389/fevo.2019.00421|doi-access=free}}</ref> Потпомогнатата преселба на елата е комплицирана поради неопходноста од засадување на овој вид толерантен на сенка под растенија кои му помагаат на младите растенија со тоа што ги штитат од сурови услови — особено поради екстремното сончево зрачење и големите разлики помеѓу дневните и ноќните температури на високите височини.<ref name="canmex2021"/><ref>{{Наведени вести|url=https://news.mongabay.com/2022/01/heres-how-science-is-trying-to-conserve-the-monarch-butterflys-forests/|title=Here's how science is trying to conserve the monarch butterfly's forests|last=Duran|first=Thelma Gomez|date=17 January 2022|work=Mongabay|access-date=25 January 2022}}</ref> Така, таму каде што местата на нагорнина се без шумска сенка, прво мора да се воспостават вакви растенија (на пр. ''Baccharis conferta'' ).<ref name="romero2020"/> === Неодамнешни случувања (2019-сега) === Колаборативните организации на американските и канадските агенции и шумарските групи почнале да експериментираат со еден или повеќе од трите типа на потпомогната преселба. Меѓу нив е проектот Адаптивна сребрена култура за климатски промени (ASCC) <ref name="ASCC-about">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.adaptivesilviculture.org/|title=Adaptive Silviculture for Climate Change|work=AdaptiveSilviculture|accessdate=31 March 2024}}</ref> и Експериментална мрежа за асистирана преселба и етаблирање сребрена култура (ENAMES).<ref name="ENAMES">{{Наведено списание|date=February 27, 2023|title=Experimental Network for Assisted Migration and Establishment Silviculture (ENAMES)|url=https://www.fs.usda.gov/research/pnw/projects/enames|publisher=U.S. Department of Agriculture|access-date=31 March 2024}}</ref> [[Податотека:Acer_saccharum_range_map.png|мини|Карта на опсегот ''на Acer saccharum'']] Во 2019 година, мал земјен труст во северен [[Мичиген]], Leelanau Conservancy, почнал да ги советува сопствениците на земјиштето да засадат „дрвја чии родни опсези завршуваат јужно одовде, но сепак се предвидува дека ќе имаат добри резултати во нашиот регион“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.leelanauconservancy.org/2020/01/assisted-tree-range-expansion-how-you-can-help/|title=Conservation Easement Landowner Newsletter, 2019|last=Williams|first=Jeannie|date=15 January 2020|work=Leelanau Conservancy|accessdate=26 July 2021}}</ref> До 2023 година, две други зачувани земјишта во Мичиген биле пријавени дека исто така засадувале повеќе јужни видови дрвја, вклучително и [[Западен чинар|сикамур]], [[Асимина трилоба|asimina triloba]], [[nyssa sylvatica]], [[Liriodendron tulipifera|лале]], [[Кафе во Кентаки|кафено дрво од Кентаки]], [[гледич]] и [[Морус рубра|црвена дудинка]] .<ref>{{Наведени вести|url=https://www.mlive.com/public-interest/2023/04/if-trees-had-feet-tree-migration-brings-climate-resiliency-to-michigan-forests.html|title='If trees had feet': Tree migration brings climate resiliency to Michigan forests|last=McWhirter|first=Sheri|date=30 April 2023|agency=Michigan Live}}</ref> [[Податотека:Preacher's_Grove_Trail_-_Itasca_State_Park,_Minnesota_(34527960794).jpg|мини|Шумичка на ''Pinus resinosa'' (црвен бор) во државниот парк Итаска, Минесота]] Во [[Минесота]], The Nature Conservancy соработувал со државната агенција за шумарство и научниците од американската Шумска служба за да ги увидат опциите за климатска адаптација каде што изумирањето на [[Тајга|бореалните шумски]] дрвја било веќе видливо во нејзините северни шуми .<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/graphics/2020/climate-solutions/climate-change-minnesota/|title=In Fast-Warming Minnesota, Scientists Are Trying to Plant the Forests of the Future|last=Dennis|first=Brady|date=29 April 2020|work=The Washington Post|access-date=24 July 2021}}</ref> Една статија објавена во 2022 година од [[Одделот за природни ресурси во Минесота|Одделот за природни ресурси на Минесота]] известувало за спроведувањето на потпомогната преселба на населението и проектите за потпомогнато проширување на опсегот, користејќи дрвја кои потекнуваат од јужните региони на државата.<ref name=":4">{{Наведено списание|last=Breining|first=Greg|date=March–April 2022|title=New Forest for a New Climate|url=https://www.dnr.state.mn.us/mcvmagazine/issues/2022/mar-apr/forest.html|journal=Minnesota Conservation Volunteer Magazine|access-date=24 March 2022}}</ref> Супериорната национална шума, на границата на Минесота со Канада, била пријавена во 2023 година дека е во фаза на планирање за можна „преселба на дрвјата со помош на човекот“ на појужни видови дрвја.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.scientificamerican.com/article/forest-service-explores-moving-trees-to-save-them-from-hotter-weather/|title=Forest Service Explores Moving Trees to Save Them from Hotter Weather|last=Cusick|first=Daniel|date=5 May 2023|publisher=Scientific American|agency=E&E News}}</ref> Конечниот извештај бил издаден во 2023 година, насловен како „Супериорен национален план за преселба со помош на шуми“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/fseprd1150836.pdf|title=Superior National Forest Assisted Migration Plan (2023)|last=U.S. Forest Service|publisher=U.S. Department of Agriculture|accessdate=15 November 2023}}</ref> Ова била првата национална шума во САД која издала план за климатска адаптација што ќе ја „оперализира“ <ref>{{Наведено списание|last=Palik|first=Brian J|last2=Clark|first2=Peter W|last3=D'Amato|first3=Anthony W|last4=Swanston|first4=Chris|last5=Nagel|first5=Linda|date=2022|title=Operationalizing forest-assisted migration in the context of climate change adaptation: Examples from the eastern USA|url=https://esajournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/pdfdirect/10.1002/ecs2.4260|journal=Ecosphere|volume=13|issue=10|bibcode=2022Ecosp..13E4260P|doi=10.1002/ecs2.4260|doi-access=free}}</ref> потпомогната преселба. Меѓутоа, било дадено одобрение за само два од трите вида потпомогната преселба: потпомогната преселба на населението и потпомогнатото проширување на опсегот. Оттука, во извештајот авторот се воздржувал од целосно овластување за преместување на сите видови дрвја на север што веќе не се појавиле во рамките на Супериорната национална шума. Бидејќи климатските проекции за Минесота вклучувале посуви, но и потопли услови, а во тек е експериментирање за можно воведување на дрво распространето на американскиот запад - но неколку стотици милји оддалечено од северните шуми на Минесота. Бор Пондероса ( ''Pinus ponderosa'' ) од Црните ридови на [[Јужна Дакота]] се тестира како можна замена за изумреното во тек на официјалното државно дрво на Минесота: Црвениот бор ( ''Pinus resinosa'' ).<ref name="palik-2022"/> Брајан Палик, шумарски истражувач вклучен во проектот, известувал за поволни рани резултати. Борот Ponderosa, вели тој, „расте подобро од било што друго што сме го засадиле“.<ref name=":4" /> Во 2023 година, истражувачите објавиле дека дури и повеќето јужни видови дрвја „добро се развиват“ во тест насадите. Тие вклучуваат [[Пекан|северен пекан]] и [[западен чинар]].<ref name="2023-bain">{{Наведени вести|url=https://www.startribune.com/st-paul-crosby-farm-regional-park-see-the-future-of-minnesota-forests-adapt-climate-change/600298134/?refresh=true|title=At St. Paul's Crosby Farm Park, see the future of Minnesota forests|last=Bain|first=Lisa|date=18 August 2023|agency=Minneapolis Star Tribune|access-date=2024-06-28|archive-date=2024-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20240517162245/https://www.startribune.com/st-paul-crosby-farm-regional-park-see-the-future-of-minnesota-forests-adapt-climate-change/600298134/?refresh=true|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:Calocedrus-whidbey-island-wa.jpg|мини| Овој калифорниски либокедар, чиј домороден опсег е во Орегон и северна Калифорнија, бил еден од појужните четинарски садници засадени по операцијата за сеча на приватно земјиште на островот Видбеј во [[Вашингтон (сојузна држава)|државата Вашингтон]] 2019 година.]] На почетокот на пролетта 2020 година, повеќегрупните напори <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nnrg.org/stossel-creek-adapted-reforestation-project/|title=Adaptive Restoration at Stossel Creek|date=January 30, 2020|work=Northwest Natural Resource Group|accessdate=17 August 2021}}</ref> започналеа со обновување на 154 хектари од 2012 година од шумата Даглас-ела на локација со мала надморска височина источно од [[Сиетл]], Вашингтон. Проектот Stossel Creek <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nnrg.org/wp-content/uploads/2020/03/Stossel-Creek-Case-Study_03.24.20-1.pdf|title=Stossel Creek Case Study: Adaptive Restoration for Pacific Northwest Forests|work=Northwest Natural Resource Group|accessdate=17 August 2021}}</ref> е првенственообидр за реставрација на сливот со користење на домашни видови дрвја, но исто така експериментира со потпомогната популација на долги растојанија на доминантото дрво, Даглас-ела. Садници од Даглас-ела биле набавени од расадници неколку стотици милји на југ, во Орегон, па дури и во северна Калифорнија. Бидејќи залихите во расадникот немале доволно западен црвен кедар, водачите на проектот избрале да го заменат тесно поврзаното иглолисно потекло од Орегон и северна Калифорнија: [[Темјан кедар|либокедар]] . Овој вид е поотпорен на суша од западниот црвен кедар, но сите диви популации се наоѓаат јужно од државата Вашингтон. Вклучувањето на либокедарот во списокот за садење на тој начин носи елемент на потпомогната преселба на видовите во овој проект за обновување на шумите .<ref>{{Наведени вести|url=https://columbiainsight.org/the-forest-service-is-experimenting-with-relocating-tree-species/|title=The Forest Service is experimenting with relocating tree species to save them from climate change|last=Gilles|first=Nathan|date=15 September 2022|publisher=Columbia Insight}}</ref> Додека екстремната летна суша и жештина во планинските држави и провинции во западна Северна Америка предизвикале масивни епидемии на домородни бубачки на кората од дрвјата и пожари кои предизвикале загуби на шумски гранки, изумирање на дрвја во источната половина на Северна Америка што произлегуваат од различна комбинација на причини.<ref name="usfs-2023"/> Имено, изумирањето на дрвјата се забрзала поради масовните избувнувања на инсекти кои не се автохтони. Сите четири распространети видови на пепел (родот ''[[Јасен|Fraxinus]]'' ) во источните држави и провинции биле десеткувани во последните децении од азиската буба, [[Смарагд пепел дупка|смарагдната пепелница]] .<ref>{{Наведено списание|last=Herms|first=Daniel A|last2=McCullough|first2=Deborah G|date=January 2014|title=Emerald Ash Borer Invasion of North America: History, Biology, Ecology, Impacts, and Management|url=https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev-ento-011613-162051|journal=Annual Review of Entomology|volume=59|pages=13–30|doi=10.1146/annurev-ento-011613-162051|pmid=24112110|url-access=subscription|doi-access=}}</ref> Почнувајќи од 2023 година, во регионот на Големите езера биле во тек експерименти со потпомогнати преселби на дрвја, кои експресно бараат една или повеќе замени за frahinus nigra, црна пепелница приспособен на мочуриштата.<ref name="palik-2022"/> Во 2022 и 2023 година, државните агенции и племиња во северниот дел на Минесота и Висконсин почнале да ги заменуваат дрвјата од црна пепелница неодамна убиени од смарагдниот пепел со повеќе од дузина видови дрвја приспособени на влажно, од кои некои ги достигнувале границите на северниот опсег од сто или повеќе. милји на југ. Овој обид да се осигураат дека шумската крошна повторно ќе преовладува во регионалните мочуришта, на тој начин, исто така, вклучува асистирана форма на климатска адаптација за проширување на опсегот за видовите вклучувајќи го [[Populus deltoides|источното памучно дрво]], [[celtis occidentalis]] и [[Betula nigra|речната бреза]] .<ref>{{Наведени вести|url=https://www.duluthnewstribune.com/sports/northland-outdoors/as-emerald-ash-borers-decimate-trees-new-forest-planted-to-replace-them|title=As emerald ash borers decimate trees, new forest planted to replace them|last=Myers|first=John|date=24 June 2023|publisher=Duluth News Tribune}}</ref> Најхрабрите напори за потпомогната преселба на шумски дрвја била иницирана од граѓани во областа Сиетл во 2016 година. До 2023 година, нивните акции станале толку суштински што на национално место бил објавен долг новинарски есеј. Насловен како: „Можеме ли да ги спасиме црвените дрва помагајќи им да се движат?“ <ref name="nyt-2023">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2023/10/25/magazine/redwoods-assisted-migration.html?unlocked_article_code=1.5Uw.fy90.-KLBh1kMh_K9&smid=em-share|title=Can We Save the Redwoods by Helping Them Move?|last=Velasquez-Manoff|first=Moises|date=25 October 2023|work=The New York Times|agency=New York Times Magazine}}</ref><ref name="kuow-2023">{{Наведени вести|url=https://www.kuow.org/stories/one-man-s-mission-to-save-the-california-redwoods-by-bringing-them-to-the-pacific-northwest|title=One man's mission to save the California redwoods by bringing them to the Pacific Northwest|last=Opong|first=Diana|date=9 November 2023|agency=KUOW|last2=Anderson|first2=Hans}}</ref> Два месеци подоцна, една долга вест ги презентирала ставовите на половина дузина професионални специјалисти за шумарство во државата Орегон и Вашингтон.<ref name="Gilles-dec-2023">{{Наведени вести|url=https://columbiainsight.org/what-is-assisted-migration-and-what-are-the-risks/|title=What is 'assisted migration' and what are the risks?|last=Gilles|first=Nathan|date=28 December 2023|agency=Columbia Insight}}</ref> Нивните изјави јасно ставиле до знаење дека граѓаните кои користат „потпомогната преселба на видовите“ при изборот на садење дрвја (како што се црвените дрва) се поекстремни отколку што професионалците кои се фокусираат на „потпомогната преселба на населението“ биле спремни да го спроведат самите. Во 2024 година, еден мексикански лидер кој долго време се залагал за асистираната преселба да стане стандардна алатка за адаптација на климата во северноамериканските шумарски практики, објавил краток труд во кој заклучува дека тогашниот Ел Нињо веќе ги поттикнал глобалните температури на зголемување од 1,5&nbsp;°C што генерирало самозајакнувачки точки на превртување . Неговиот заклучок: „Така, дојде време да се разговара за болните одлуки за управување со шумите, како што е предвиденото разредување за да се намали конкуренцијата во вода и постепената замена на домашните локални популации на шуми со поизвиени и видови поотпорни на суша“.<ref name="forestry-2024">{{Наведено списание|last=Sáenz-Romero|first=Cuauhtémoc|date=13 February 2024|title=Arriving at a tipping point for worldwide forest decline due to accelerating climatic change|url=https://pubs.cif-ifc.org/doi/pdf/10.5558/tfc2024-003|journal=Forestry Chronicle|volume=100|issue=1|pages=5–7|doi=10.5558/tfc2024-003|doi-access=free}}</ref> == Ненамерна преселба == [[Податотека:Redwood-seabeck-wa.jpg|мини|Крајбрежно црвено дрво засадено во 1948 година во Сибек, Вашингтон, долж источниот брег на Олимпискиот Полуостров]] Зрелите [[Хортикултура|хортикултурни]] насади на дрвја северно од нивните родни области се форма на експеримент за асистирана преселба што веќе е во тек.<ref>{{Наведено списание|last=Van der Veken|first=Sebastiaan|displayauthors=etal|date=May 2008|title=Garden plants get a head start on climate change|url=https://esajournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1890/070063|journal=Frontiers in Ecology and the Environment|volume=6|issue=4|pages=212–216|bibcode=2008FrEE....6..212V|doi=10.1890/070063}}</ref> Бидејќи кај првобитните насади веројатно не е земена предвид целта да им се помогне на дрвјата да мигрираат кон север во клима која се затоплува, оваа форма на асистирана преселба може да се нарече ненамерна или ненамерна. Џеси Белемар и неговите колеги можеби го измислиле терминот во труд објавен во 2015 година: „Изгледа дека подгрупата на автохтони растенија, особено оние со украсна вредност, можеби веќе имале можности да го префрлат својот опсег на север преку ненамерна човечка помош“.<ref>{{Наведено списание|last=Bellemare|first=Jesse|last2=Connolly|first2=Bryan|last3=Sax|first3=Dov|date=June 2017|title=Climate Change, Managed Relocation, and the Risk of Intra-Continental Plant Invasions: A Theoretical and Empirical Exploration Relative to the Flora of New England|journal=Rhodora|volume=119|issue=978|pages=73–109|doi=10.3119/16-10|doi-access=free}}</ref> Белемар сугерира: „Хортикултурата на домашните растенија ни дава некои фасцинантни сознанија за тоа што веројатно ќе се случи со климатските промени“.<ref>{{Наведено списание|last=Marinelli|first=Janet|date=19 April 2016|title=As World Warms, How Do We Decide When a Plant is Native?|url=https://e360.yale.edu/features/how_do_we_decide_when_a_plant_is_native_climate_change|journal=Yale Environment 360}}</ref> === Хортикултурни насади на крајбрежна црвена секвоја и џиновска секвоја === [[Податотека:Laurelhurst-giant-sequoia.jpg|мини|Ова е најголемата џиновска секвоја ( ''Sequoiadendron giganteum'' ) меѓу повеќе од десетина што биле засадени на почетокот на 20 век во паркот Лорелхарст во Портланд, Орегон.]] Највисокото дрво во светот е [[Крајбрежна црвена секвоја|крајбрежната црвена секвоја]] ; најмасовното дрво е тесно поврзаната [[џиновска секвоја]] . И двете имаат непреклопувачки домородни опсези ограничени на Калифорнија, иако крајбрежната секвоја се протега неколку милји северно долж најјужниот брег на Орегон. Двата вида се засадени како дрвја за уредување во урбаните области стотици милји северно, во географска широчина, од нивните родни области,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.conifers.org/cu/Sequoiadendron.php|title=Sequoiadendron giganteum (giant sequoia) description|last=Lindley|first=J.Buchholz|date=1939|work=www.conifers.org|publisher=The Gymnosperm Database|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514130332/http://www.conifers.org/cu/Sequoiadendron.php|archive-date=2011-05-14|accessdate=2022-01-15}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41531630|title=The redwood forest : history, ecology, and conservation of the coast redwoods|date=2000|publisher=Island Press|others=Reed F. Noss, Save the Redwoods League|isbn=1-55963-725-0|location=Washington, D.C.|oclc=41531630}}</ref> вклучувајќи ја и државата Вашингтон <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://urbanforestnursery.com/inventory/tree-profiles/blue-giant-sequoia/|title=Blue Giant Sequoia|publisher=Urban Forest Nursery Inc.|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422201000/https://urbanforestnursery.com/inventory/tree-profiles/blue-giant-sequoia/|archive-date=2021-04-22|accessdate=2022-01-15}}</ref> и Британска Колумбија.<ref name="winder2022">{{Наведено списание|last=Winder|first=Richard S|displayauthors=etal|date=October 2022|title=Potential for Assisted Migration of Coast Redwood (''Sequoia sempervirens'') to Vancouver Island|url=https://cfs.nrcan.gc.ca/publications?id=40819|journal=Canadian Forest Service Publications|issue=BC-X-459|isbn=9780660458618|access-date=30 October 2022}}</ref> Во 2022 година, една публикација на Канадската шумарска служба користела такви хортикултурни насади кон север, заедно со извештај на истражување во кое се детализирани [[Биогеографија|палеобиогеографијата]] на црвеното дрво и сегашните услови на опсегот, како основа да се предложи дека канадскиот остров Ванкувер веќе нуди „тесни ленти на оптимално живеалиште“ за проширување на опсегот на крајбрежната црвена секвоја.<ref name="winder2022" /> Видео-документацијата и анализата на примероци од градинарски насади од двата вида калифорниски дрвја откриле силен раст од Портланд до Сиетл - значително северно од нивните родни области. Додека хортикултурно засаденото крајбрежната црвена секвоја и џиновската секвоја редовно произведувале шишарки во овој северен регион, само црвената секвоја е документирана како целосно одомаќинета. За тоа сведочат садници и фиданки кои растат во близина на оригиналните насади.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://thegreatstory.org/climate-trees-legacy.html#redwood|title=Climate, Trees, and Legacy: Videos toward assisted migration|last=Barlow|first=Connie|work=The Great Story|accessdate=23 July 2021}}</ref> === Северно садење на брегот Редвуд во фарми со дрвја === Во 2023 година, локација во близина на [[Сиетл]] била домаќин на годишниот состанок на Здружението на фармите шуми во Вашингтон. Групата посетила „просперитетен штанд од 33-годишни црвени дрва“ кои биле намерно засадени на семејната фарма со дрвја во 1990 година. PropagationNation, граѓанска група која промовирала садење и на крајбрежната секвоја и на џиновската секвоја во северозападниот дел на Тихиот Океан,<ref name="hammock-2021">{{Наведени вести|url=https://www.thedailyworld.com/life/1700-giant-sequoia-redwood-seedlings-distributed-at-elma-event/|title=1,700 giant sequoia, redwood seedlings distributed at Elma event|last=Hammock|first=Dan|date=31 March 2021|publisher=Sound Publishing (Everett, Washington)|agency=The Daily World}}</ref> објавила извештај за историјата на шумичката секвоја и искуството на групата на локацијата.<ref name="pn-2023">{{Наведена мрежна страница|url=https://propagationnation.us/coast-redwoods-thriving-at-washington-tree-farm/?mc_cid=fd7ca1495b&mc_eid=28435568bb|title=Coast Redwoods Thriving at Washington Tree Farm|last=PropagationNation staff|date=September 27, 2023|work=PropagationNation|accessdate=28 September 2023}}</ref> Било објавено дека шумичката расте побрзо од онаа на автохтони видови дрвја што биле засадени во соседниот дел од имотот. Во 2008 година, 18-годишните црвени дрва биле со иста висина како 38-годишната [[Дуглазија|Даглас ела]] што растела во близина. Тековните мерења покажале раст на висината од околу 4 стапки (1, 2192 метри) годишно. Сега 33-годишните црвени дрвja се високи 135 метри.<ref name="pn-2023" /> На прашањето за тековните цели на фармата во управувањето со шумата со црвена секвоја, сопственикот одговорил: „Мојата единствена цел е да ги одгледувам највисоките дрвја во светот“.<ref name="pn-2023"/> Дејствата на граѓанската група Пропагациона нација (Propagation Nation) станала контроверзна кон крајот на 2023 година. Во октомври, една долга статија ''на списанието „Њујорк тајмс“'' поволно се изјасни за дистрибуцијата на садници од црвена секвоја од страна на групата на фарми за дрвја, јавни паркови и приватни лица во широк регион околу градот Сиетл.<ref name="nyt-2023"/> Во декември, ''Associated Press'' ексклузивно објавил критики од професионалци во регионот и на национално ниво: дека почнаа да ги фаворизираат експериментите за „потпомогнатата преселба на населението“ на главното од домашните дрвја, Даглас-ела, професионалците биле обединети против големите насади на калифорниската црвена секвоја. во северозападниот дел на Тихиот Океан.<ref>{{Наведени вести|url=https://apnews.com/article/pacific-northwest-trees-dying-climate-change-migration-0c060e68e111ca06f51fc9e8e61e66b8|title=As tree species face decline, 'assisted migration' gains popularity in Pacific Northwest|last=Gilles|first=Nathan|date=28 December 2023|work=Associated Press News}}</ref> Следниот месец, јануари 2024 година, објавиле регионален напис за вести кој уште еднаш покажал силна поддршка, како и смели изјави на основачот на групата.<ref name="Zhou-2024">{{Наведени вести|url=https://www.seattletimes.com/seattle-news/environment/do-redwood-trees-have-a-place-in-the-future-of-was-forests-theyre-already-here/|title=Do redwood trees have a place in the future of WA's forests? They're already here|last=Zhou|first=Amanda|date=21 January 2024|agency=Seattle Times}}</ref> === Насадите кон север помагаат во одлуките за адаптација на климата === Приватните земјопоседници, без разлика дали садат дрвја надвор од родните полиња за градинарски или комерцијални ининтереси, според законот не се обврзани да бараат владино одобрение за тоа. Оттука, практиката на посета на зрели насади на приватна или ботаничка градина со цел да се процени одржливоста на намерна потпомогната преселба на еден вид дрво сè уште не е документирана како стандардна практика. Досега, најпознатиот пример за документирање на насадите кон север се однесува на група граѓани, чувари на Тореја,<ref name="nature-2017">{{Наведено списание|last=Editorial|date=4 December 2017|title=Grows well in sun and warmth — and shade and cold|journal=Nature|volume=552|issue=5–6|pages=5–6|bibcode=2017Natur.552R...5.|doi=10.1038/d41586-017-07841-1|pmid=29219970|doi-access=free}}</ref><ref name="canada-2014">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ccfm.org/wp-content/uploads/2014/08/CCFM-Assisted-Tree-Migration-November-2014-English-FINAL.pdf|title=Adapting Sustainable Forest Management to Climate Change: A review of assisted tree migration and its potential role in adapting sustainable forest management to climate change|last=Ste-Marie|first=Catherine|work=Canadian Council of Forest Ministers}}</ref> кои ги оправдулеат нивните постапки во садењето семиња на официјално наведениот загрозен вид дрво, [[Таксифолија Тореја|Флорида тореја]], стотици милји северно.<ref name="petition-decision-FR">{{Наведено списание|date=29 September 2021|title=Evaluation of a Petition To Downlist Florida Torreya|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-2021-09-29/pdf/2021-20963.pdf|journal=Federal Register|volume=86|issue=186|pages=53939}}</ref> Намалувањето на маглата долж северниот брег на Калифорнија е веќе значајно,<ref>{{Наведени вести|url=https://www.capradio.org/articles/2020/09/01/coastal-fog-or-the-lack-of-it-could-be-a-wildfire-risk/|title=Coastal Fog — Or The Lack Of It — Could Be A Wildfire Risk|last=Romero|first=Ezra David|date=1 September 2020|access-date=30 July 2021|publisher=CapRadio}}</ref> и нејзините последици би ја направиле '''крајбрежната црвена секвоја''' сè повеќе подложна на „суша предизвикана од летна клима со намалена фреквенција на магла и поголемо испарување“.<ref>{{Наведено списание|last=Johnstone|first=James A|last2=Dawson|first2=Todd E|date=9 March 2010|title=Climatic context and ecological implications of summer fog decline in the coast redwood region|journal=Proc Natl Acad Sci|volume=107|issue=10|pages=4533–4538|bibcode=2010PNAS..107.4533J|doi=10.1073/pnas.0915062107|pmc=2822705|pmid=20160112|doi-access=free}}</ref> Истражувачите почнале да проучуваат како намалувањето на маглата, поради климатските промени, би го направило живеалиштето несоодветно за крајбрежното црвено дрво во јужните делови од нивниот опсег.<ref>{{Наведено списание|last=Fernandez|first=Miguel|last2=Hamilton|first2=Healy H|last3=Kueppers|first3=Lara M|date=7 July 2015|title=Back to the future: Using historical climate variation to project near-term shifts in habitat suitable for coast redwood|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/gcb.13027|journal=Global Change Biology|volume=21|issue=11|pages=4141–4152|bibcode=2015GCBio..21.4141F|doi=10.1111/gcb.13027|osti=1511424|pmid=26149607}}</ref> Дури и во северните делови од сегашниот опсег, климатските промени би можеле да ја ограничат способноста за живеење, така што ниските падини покрај реките ќе станат последната рефугија.<ref>{{Наведено списание|last=Francis|first=Emily J|last2=Asner|first2=Gregory P|last3=Mach|first3=Katharine J|last4=Field|first4=Christopher B|date=23 June 2020|title=Landscape scale variation in the hydrologic niche of California coast redwood|journal=Ecography|volume=43|issue=9|pages=1305–1315|bibcode=2020Ecogr..43.1305F|doi=10.1111/ecog.05080|doi-access=free}}</ref> Авторите на гостинскиот едиторијал во изданието на ''Журнал за екологија'' од 2021 година ја истакнале крајбрежјето црвена секвоја во заклучната изјава: „Очекуваме дека доминантните видови дрвја загрозени во нивниот опсег (на пр. крајбрежната црвена секвоја) ќе треба да бидат преместени за да се заштити целокупното живеалиште, продуктивноста на екосистемот и поврзаните видови“.<ref name="dalrymple2021">{{Наведено списание|last=Dalrymple|first=Sarah|last2=Winder|first2=Richard|last3=Campbell|first3=Elizabeth M|date=June 2021|title=Guest editorial: Exploring the potential for plant translocations to adapt to a warming world|journal=Journal of Ecology|volume=109|issue=6|pages=2264–2270|doi=10.1111/1365-2745.13715|doi-access=free}}</ref> Ненадејната смрт на некои претходно здрави '''џиновски секвои''', кои потекнуваат од западната падина на планинскиот венец Сиера Невада, се во корелација со рекордната суша во Калифорнија од 2012-2016 година. Смртта ги изненадила научниците и менаџерите на националните паркови во текот на следните неколку години, бидејќи дрвјата ослабени од сушата им подлегнале на наездите од бубачки на нивната кора во нивните горни гранки со тенкао кора.<ref>{{Наведено списание|last=Greenfield|first=Patrick|date=18 January 2020|title='This is not how sequoias die: It's supposed to stand for another 500 years'|url=https://www.theguardian.com/environment/2020/jan/18/this-is-not-how-sequoias-die-its-supposed-to-stand-for-another-500-years-aoe|journal=The Guardian}}</ref> Бидејќи сушата ублаи огромен број обични видови борови и елки кои ги опкружувлет посебните насади на џиновски секвои, шумски пожар со катастрофален интензитет, [[Огнот на замокот|пожарот на замокот]] (пожар во централна Калифорнија), го зафати регионот во 2020 година. Вродената отпорност на пожари дури и на највисоките и најцврстите секвои <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationalgeographic.com/magazine/article/giant-sequoias|title=Forest Giant|last=Quammen|first=David|date=2012-12-01|work=nationalgeographic.com|language=en|archive-url=https://archive.today/20211003081603/https://www.nationalgeographic.com/magazine/article/giant-sequoias|archive-date=3 October 2021|accessdate=2022-01-14}}</ref> не успеала да ги заштити шумите. Се проценува дека се изумрени десетина од целокупното домородно население на џиновската секвоја.<ref>{{Наведено списание|last=Herrera|first=Jack|date=3 June 2021|title='Mind-blowing': tenth of world's giant sequoias may have been destroyed by a single fire|url=https://www.theguardian.com/us-news/2021/jun/02/sequoias-destroyed-california-castle-fire|journal=The Guardian|access-date=23 July 2021}}</ref> Меѓуагенциска Коалиција Giant Sequoia Lands формирана во 2021 година, известувајќи дека „џиновските секвои се познати по нивната отпорност на инсекти и болести и нивниот животен циклус прилагоден на оган, но сушата 2012-2016 се чини дека била пресвртна точка за џиновските секвоии и други Мешани иглолисни шуми во Сиера Невада“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nps.gov/seki/learn/gslc.htm|title=Giant Sequoia Lands Coalition|work=Sequoia and Kings Canyon|publisher=U.S. National Park Service|accessdate=4 August 2021}}</ref> == Ниски шумски растенија == [[Податотека:Torreya-seeds.jpg|мини|Семето на тореја од Флорида зреат до виолетова боја во градина во источна Северна Каролина.]] Природните и здрави шуми вклучуваат разновидност на ниски растенија. Ним им е потребно да имат здрави дрвја со големи гранки кои ќе ги штитат. Потпомогнатата преселба на ваков тип ниски шумски растенијата само повремено се споменува во [[Шумарство|шумските]] публикации на тема климатска адаптација .<ref name="winder2011"/> Два рода, ''[[Такси|Taxus]]'' и ''[[Тореја|Torreya]]'', во рамките на древното семејство [[тис]]ови наречени [[Тиси|''Taxaceae'']] се предложени како важни компоненти на површината поради нивната вредност во обезбедувањето екосистемски услуги за обнова на шумите и климатска адаптација во Кина. Авторите заклучиле: „Видовите Taxaceae можат да придонесат за генерирање структурно сложени насади со зголемена вредност за биолошката разновидност и зголемена стабилност, со што исто така придонесуваат за [[ублажување на климатските промени]], како и за други важни услуги на екосистемот. Понатаму, користењето на ретки видови Taxaceae во [[Пошумување|пошумувањето,]] исто така, ќе помогне во зачувувањето овие ретки видови во променлива иднина“.<ref>{{Наведено списание|last=Arp Jensen|first=Ditte|displayauthors=etal|date=15 February 2021|title=The potential for using rare, native species in reforestation: A case study of yews (Taxaceae) in China|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0378112720315851|journal=Forest Ecology and Management|volume=482|page=118816|doi=10.1016/j.foreco.2020.118816}}</ref> И двата рода имаат различни видови домородни во западните и источните региони на Северна Америка. Сепак, само тореја од Флорида е [[Критично загрозен вид|критично загрозена]], а граѓанската група наречена чувари на Тореја ги засадува стотици километри северно од неговиот домороден опсег.<ref>{{Наведено списание|date=4 December 2017|title=Editorial: Grows well in sun and warmth — and shade and cold|journal=Nature|volume=552|issue=7683|pages=5–6|bibcode=2017Natur.552R...5.|doi=10.1038/d41586-017-07841-1|pmid=29219970|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Butt|first=Nathalie|displayauthors=etal|date=13 October 2020|title=Essay: Importance of species translocations under rapid climate change|url=https://conbio.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/cobi.13643|journal=Conservation Biology|volume=35|issue=3|pages=775–783|doi=10.1111/cobi.13643|pmid=33047846}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Schipani|first=Sam|date=4 October 2018|title=Scrappy Group of Citizen Scientists Rallies Around One of World's Rarest Trees|url=https://www.earthisland.org/journal/index.php/articles/entry/scrappy-group-citizen-scientists-worlds-rarest-trees|journal=Earth Island Journal}}</ref> === Ненамерна потпомогната преселба на украсни растенија од подлогата === [[Податотека:Southern_magnolia_-_fleshy_seeds_in_its_fruiting_body.jpg|мини|Зимзелената јужна магнолија природна во југоисточниот дел на САД, ја носи типичната структура на магнолија, овошје со месести семиња.]] Домородните видови магнолија во источна Северна Америка се широко расприсранети по поради нивната убавина во хортикултурни контексти далеку северно од нивните родни области. Иако речиси половина од сите видови магнолија се загрозени на глобално ниво, движењето и одгледувањето на некои видови со помош на човекот елодоа до енвно опстанок и проширување далеку подалеку од родниот опсег. Тековната одомаќинување на таксони на Магнолија надвор од опсегот е поврзана со климатските промени.<ref name="rounsaville2020">{{Наведено списание|last=Rounsaville|first=Todd J|date=April 2020|title=Spatiotemporal recruitment patterns of two introduced Magnolia L. species in a disturbed oak forest|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/11956860.2020.1753311?journalCode=teco20|journal=Écoscience|volume=27|issue=3|pages=165–176|bibcode=2020Ecosc..27..165R|doi=10.1080/11956860.2020.1753311}}</ref> Ботаничарите документирале примери каде таквите насади се целосно одомаќинети - односно, кога блиските садници и фиданки сугерираат дека не само што биле произведени семиња, туку и живеалиштето и климата биле поволни за садниците да се оформат и да растат. Ова се примери на ненамерна потпомогната преселба. Ботаничарот Тод Роунсавил сугерирал: „Постои важна потреба да се проучат и да се известат еколошките процеси на одомаќинување на дрвјата во нови средини за да се насочи создавањето политики и управувањето со шумите загрозени од климатските промени, промената на опсегот на видовите и потпомогната преселба“.<ref name="rounsaville2020" /> Еден пример е јужната магнолија, ''Magnolia grandiflora'' . Ова мало, зимзелено дрво е широко распространето како украсно дури на север до [[Нова Англија]] и [[Мичиген]]. Дрвото било толерантно на оние региони, кои се далеку на север од неговиот домороден опсег долж брегот на југоисточниот дел на САД. Но, не се документирани случаи на целосна одомаќинување на толку високи географски широчини. Во 2011 година, ботаничарите ја документирале одомаќинувањета во близина на Чапел Хил, Северна Каролина, која е повеќе од сто километри подалеку и во внатрешноста на нејзиниот најсеверен домороден опсег во Северна Каролина.<ref>{{Наведено списание|last=Gruhn|first=Jennifer A|last2=White|first2=Peter S|date=June 2011|title=Magnolia grandiflora L. Range Expansion: A Case Study in a North Carolina Piedmont Forest|url=http://labs.bio.unc.edu/white/Reprints/17%20905%20Gruhn%2014.pdf|journal=Southeastern Naturalist|volume=10|issue=2|pages=275–288|doi=10.1656/058.010.0208}}</ref> [[Податотека:Magnolia_tripetala_in_flower_in_northeast_Alabama.jpg|мини|Цвет на ''Magnolia tripetala'' во североисточна Алабама]] [[Bigleaf магнолија|Биглисната магнолија]], ''Magnolia macrophylla'', уште еден широко распространет украсен вид, е документиран како целосно одомаќинет во државата Конектикат. Ова е 130 километри североисточно од неговиот историски домороден опсег. Бидејќи климатските модели предвидуваат сериозни промени во јужниот дел од неговиот домороден опсег, Вилијам Мурхед препорачал дека „треба да се бараат дополнителни места за овој вид во областа на слични климатски услови помеѓу Лонг Ајленд и централниот дел на Конектикат, како што е долж северниот брег на Лонг Ајленд Саунд и во долината Хадсон“.<ref>{{Наведено списание|last=Moorhead|first=William H|date=16 March 2018|title=Big Leaf Magnolia: A New Addition to the Flora of New England|url=https://bioone.org/journals/rhodora/volume-119/issue-980/17-02/Big-Leaf-Magnolia--A-New-Addition-to-the-Flora/10.3119/17-02.short|journal=Rhodora|volume=119|issue=980|pages=349–354|doi=10.3119/17-02}}</ref> Чадорот магнолија, ''Magnolia tripetala'', е документиран како одомаќинет на повеќе од десетина локации северно од нејзиниот историски домороден опсег. Проблемите со дисперзија очигледно го ограничиле неговото ширење по пост-глацијалниот опсег во региони јужно од најоддалечените делови на континенталниот мраз. Додека градинарските насади на север во [[Масачусетс]] уште во 18 век покажале толеранција на видовите за тогашната клима, само неодамна овие стари градинарски насади почнале да го прошируваат потомството во соседното соодветно живеалиште - станувајќи доста населени дури и во шуми со полна со големи дрвја, според ботаничарите. Џеси Белемар и Клаудија Диг. Тие пишуваат: „Шифрата на релативно синхроно бегство и воспоставување на овој јужен вид дрвја во последните 20 до 30 години изгледа најконзистентна со врската со неодамнешното климатско затоплување во североисточниот дел на САД“.<ref>{{Наведено списание|last=Bellemare|first=Jesse|last2=Deeg|first2=Claudia|date=2015|title=Horticultural Escape and Naturalization of Magnolia tripetala in Western Massachusetts: Biogeographic Context and Possible Relationship to Recent Climate Change|url=https://bioone.org/journals/rhodora/volume-117/issue-971/15-04/Horticultural-Escape-and-Naturalization-of-Magnolia-tripetala-in-Western-Massachusetts/10.3119/15-04.short|journal=Rhodora|volume=117|issue=971|pages=371–383|doi=10.3119/15-04}}</ref> == Доказ и причини за заостаната преселба на дрвјата == [[Податотека:Lonicera_maackii_along_Huron_River_of_Michigan_01.jpg|мини| ''Lonicera maackii'', природен во Азија, може да ги засени родните садници во источниот дел на САД, како во оваа шума во јужен [[Мичиген]] .]] Фрагментацијата на шумските живеалишта предизвикана од земјоделството и станбениот развој одамна е препознаена како пречка за способноста на растенијата географски да ги следат [[Глобално затоплување|климатските промени]] .<ref>{{Наведено списание|last=Honnay|first=Olivier|displayauthors=etal|date=10 July 2002|title=Possible effects of habitat fragmentation and climate change on the range of forest plant species|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1046/j.1461-0248.2002.00346.x|journal=Ecology Letters|volume=5|issue=4|pages=525–530|bibcode=2002EcolL...5..525H|doi=10.1046/j.1461-0248.2002.00346.x}}</ref> Сега се препознаваат и неколку дополнителни човечки стрфакторико штоалуваат ње на собноста на дрвјата да се прилагодат на климатските промени со „мигрирање кон полот“.<ref name="miller2019">{{Наведено списание|last=Miller|first=Kathryn M|last2=McGill|first2=Brian J|date=4 March 2019|title=Compounding human stressors cause major regeneration debt in over half of eastern US forests|journal=Journal of Applied Ecology|volume=56|issue=6|pages=1355–1366|bibcode=2019JApEc..56.1355M|doi=10.1111/1365-2664.13375|doi-access=free}}</ref> Еден таков стрфакторонаму каде што густината на домашните [[елени]] е ненормално висока, поради отсуството на предатори и условите во живеалиштето или управување што го спречуваат ловот на луѓе во соодветна мера. Под тие услови, видовите дрвја чии лисја и гранчиња се вкусни за елените не можат да ги израснат следните генерации, дури и кога сè уште се добро застапени во шумската околина.<ref>{{Наведено списание|last=Champagne|first=Emilie|displayauthors=etal|date=2021|title=A Review of Ungulate Impacts on the Success of Climate-Adapted Forest Management Strategies|url=https://www.fs.usda.gov/nrs/pubs/jrnl/2021/nrs_2021_champagne_002.pdf|journal=Current Forestry Reports|volume=7|issue=4|pages=305–320|bibcode=2021CForR...7..305C|doi=10.1007/s40725-021-00148-5}}</ref> Друг фактор произлегува од не-автоматските [[Инвазивен вид|инвазивни растенија]] кои можат брзо да го окупираат просторот, а со тоа да ги засенат домашните садници на дрвја кои инаку би можеле да се одржат.<ref name="miller2019" /> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Политика за климатски промени]] [[Категорија:Растителна екологија]] [[Категорија:Природа на Северна Америка]] 2dbcyik76u4sgdtxi7vcsga5oj81and 0 1351097 5603412 5220932 2026-08-03T07:18:27Z Bjankuloski06 332 5603412 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Gardenology.org-IMG 1126 rbgs10dec.jpg|name=Остролисна бегонија|image caption=Во Кралската ботаничка градина, Сиднеј}} '''''Остролисна бегонија''''' — вид на цветно растение од семејството на [[бегонии]]те (''Begoniaceae'') домородно во [[Куба]] и [[Јамајка]] и донесено на островот [[Света Елена (остров)|Света Елена]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/58567/i-Begonia-acutifolia-i-Jacq/Details|title=''Begonia acutifolia'' Jacq. holly-leaf begonia|date=2021|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=19 August 2021}}</ref> Отпорна е на сенка, се чува како домашно растение или надвор во зони каде нема опасност да измрзнат или во потопли услови.<ref>{{Наведено списание|last=Van Huylenbroeck|first=J.|last2=Eeckhaut|first2=T.|last3=Leus|first3=L.|last4=Van Laere|first4=K.|last5=Dhooghe|first5=E.|year=2019|title=Introgression of wild germplasm into cultivated ornamental plants|journal=Acta Horticulturae|issue=1240|pages=13–20|doi=10.17660/ActaHortic.2019.1240.2}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Флора на Куба]] [[Категорија:Градинарство]] [[Категорија:Флора на Јамајка]] [[Категорија:Бегонија]] hk29ht38ckg53or1snqcdxpejgkillb 5603413 5603412 2026-08-03T07:18:36Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Бегонија остролисна]] на [[Остролисна бегонија]] 5603412 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Gardenology.org-IMG 1126 rbgs10dec.jpg|name=Остролисна бегонија|image caption=Во Кралската ботаничка градина, Сиднеј}} '''''Остролисна бегонија''''' — вид на цветно растение од семејството на [[бегонии]]те (''Begoniaceae'') домородно во [[Куба]] и [[Јамајка]] и донесено на островот [[Света Елена (остров)|Света Елена]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/58567/i-Begonia-acutifolia-i-Jacq/Details|title=''Begonia acutifolia'' Jacq. holly-leaf begonia|date=2021|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=19 August 2021}}</ref> Отпорна е на сенка, се чува како домашно растение или надвор во зони каде нема опасност да измрзнат или во потопли услови.<ref>{{Наведено списание|last=Van Huylenbroeck|first=J.|last2=Eeckhaut|first2=T.|last3=Leus|first3=L.|last4=Van Laere|first4=K.|last5=Dhooghe|first5=E.|year=2019|title=Introgression of wild germplasm into cultivated ornamental plants|journal=Acta Horticulturae|issue=1240|pages=13–20|doi=10.17660/ActaHortic.2019.1240.2}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Флора на Куба]] [[Категорија:Градинарство]] [[Категорија:Флора на Јамајка]] [[Категорија:Бегонија]] hk29ht38ckg53or1snqcdxpejgkillb 5603427 5603413 2026-08-03T07:30:52Z Bjankuloski06 332 5603427 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Gardenology.org-IMG 1126 rbgs10dec.jpg |image_caption=At the [[Royal Botanic Garden, Sydney]] |genus=Begonia |species=acutifolia |authority=[[Николаус Јозеф фон Жакен|Jacq.]] |synonyms_ref=<ref name="317883-2" /> |synonyms= *''Begonia acuminata'' <small>Dryand.</small> *''Begonia hamiltoniana'' <small>Lehm.</small> *''Platycentrum hamiltonianum'' <small>Miq.</small> *''Tittelbachia hamiltoniana'' <small>(Miq.) Regel</small> }} '''Остролисна бегонија''' ({{науч|Begonia acutifolia}}) — вид цветно растение од семејството на [[бегонии]]те (''Begoniaceae'') домородно во [[Куба]] и [[Јамајка]] и донесено на островот [[Света Елена (остров)|Света Елена]].<ref name="317883-2" >{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:317883-2 |title=''Begonia acutifolia'' Jacq. |author=<!--Not stated--> |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=19 August 2021 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/58567/i-Begonia-acutifolia-i-Jacq/Details|title=''Begonia acutifolia'' Jacq. holly-leaf begonia|date=2021|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=19 August 2021}}</ref> Отпорна е на сенка, се чува како домашно растение или надвор во зони каде нема опасност да измрзнат или во потопли услови.<ref>{{Наведено списание|last=Van Huylenbroeck|first=J.|last2=Eeckhaut|first2=T.|last3=Leus|first3=L.|last4=Van Laere|first4=K.|last5=Dhooghe|first5=E.|year=2019|title=Introgression of wild germplasm into cultivated ornamental plants|journal=Acta Horticulturae|issue=1240|pages=13–20|doi=10.17660/ActaHortic.2019.1240.2}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента|from=Q5724547}} [[Категорија:Бегонија]] [[Категорија:Флора на Куба]] [[Категорија:Градинарство]] [[Категорија:Флора на Јамајка]] t52ee1jf7h36tcuod7mu8cfgygozxxo 5603428 5603427 2026-08-03T07:31:12Z Bjankuloski06 332 5603428 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Gardenology.org-IMG 1126 rbgs10dec.jpg |image_caption=At the [[Royal Botanic Garden, Sydney]] |genus=Begonia |species=acutifolia |authority=[[Николаус Јозеф фон Жакен|Jacq.]] |synonyms_ref=<ref name="317883-2" /> |synonyms= *''Begonia acuminata'' <small>Dryand.</small> *''Begonia hamiltoniana'' <small>Lehm.</small> *''Platycentrum hamiltonianum'' <small>Miq.</small> *''Tittelbachia hamiltoniana'' <small>(Miq.) Regel</small> }} '''Остролисна бегонија''' ({{науч|Begonia acutifolia}}) — вид цветно растение од семејството на [[бегонии]]те (''Begoniaceae'') домородно во [[Куба]] и [[Јамајка]] и донесено на островот [[Света Елена (остров)|Света Елена]].<ref name="317883-2" >{{нмс |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:317883-2 |title=''Begonia acutifolia'' Jacq. |author=<!--Not stated--> |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=19 август 2021 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/58567/i-Begonia-acutifolia-i-Jacq/Details|title=''Begonia acutifolia'' Jacq. holly-leaf begonia|date=2021|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=19 August 2021}}</ref> Отпорна е на сенка, се чува како домашно растение или надвор во зони каде нема опасност да измрзнат или во потопли услови.<ref>{{Наведено списание|last=Van Huylenbroeck|first=J.|last2=Eeckhaut|first2=T.|last3=Leus|first3=L.|last4=Van Laere|first4=K.|last5=Dhooghe|first5=E.|year=2019|title=Introgression of wild germplasm into cultivated ornamental plants|journal=Acta Horticulturae|issue=1240|pages=13–20|doi=10.17660/ActaHortic.2019.1240.2}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента|from=Q5724547}} [[Категорија:Бегонија]] [[Категорија:Флора на Куба]] [[Категорија:Градинарство]] [[Категорија:Флора на Јамајка]] 9evb4r5fuwumpueggt7x75ejcdpgh2t 5603431 5603428 2026-08-03T07:32:58Z Bjankuloski06 332 5603431 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Gardenology.org-IMG 1126 rbgs10dec.jpg |image_caption=Бегонија во ботаничка градина |genus=Begonia |species=acutifolia |authority=[[Николаус Јозеф фон Жакен|Jacq.]] |synonyms_ref=<ref name="317883-2" /> |synonyms= *''Begonia acuminata'' <small>Dryand.</small> *''Begonia hamiltoniana'' <small>Lehm.</small> *''Platycentrum hamiltonianum'' <small>Miq.</small> *''Tittelbachia hamiltoniana'' <small>(Miq.) Regel</small> }} '''Остролисна бегонија''' ({{науч|Begonia acutifolia}}) — вид цветно растение од семејството на [[бегонии]]те (''Begoniaceae'') домородно во [[Куба]] и [[Јамајка]] и донесено на островот [[Света Елена (остров)|Света Елена]].<ref name="317883-2" >{{нмс |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:317883-2 |title=''Begonia acutifolia'' Jacq. |author=<!--Not stated--> |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=19 август 2021 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/58567/i-Begonia-acutifolia-i-Jacq/Details|title=''Begonia acutifolia'' Jacq. holly-leaf begonia|date=2021|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=19 August 2021}}</ref> Отпорна е на сенка, се чува како домашно растение или надвор во зони каде нема опасност да измрзнат или во потопли услови.<ref>{{Наведено списание|last=Van Huylenbroeck|first=J.|last2=Eeckhaut|first2=T.|last3=Leus|first3=L.|last4=Van Laere|first4=K.|last5=Dhooghe|first5=E.|year=2019|title=Introgression of wild germplasm into cultivated ornamental plants|journal=Acta Horticulturae|issue=1240|pages=13–20|doi=10.17660/ActaHortic.2019.1240.2}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента|from=Q5724547}} [[Категорија:Бегонија]] [[Категорија:Флора на Куба]] [[Категорија:Градинарство]] [[Категорија:Флора на Јамајка]] 4ejhefup1kse0idle78c1ad84awck3t 0 1351100 5603331 5563829 2026-08-02T19:53:32Z Bjankuloski06 332 5603331 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Peperomia caperata 1-OB9.jpg|genus=Peperomia|species=caperata|authority=[[Yunck.]]|pname=Збрчкана пеперомија}} '''Збрчкана пеперомија''' ({{науч|Peperomia caperata}}) — вид растение од родот пеперомија (од семејството Piperaceae), пронајдена во Југоисточен [[Бразил]]. == Име == [[Податотека:Peperomia_caperata_1-OB9.jpg|лево|мини|287x287пкс|Збрчкатна пеперомија]] Името на родот потекнува од грчките зборови ''пепери'', што значи [[Црн пипер|бибер]] и ''хомоиос'', што значи „потсетува“. Растенијата од овој род наликуваат и се тесно поврзани со [[Црн пипер|црниот пипер]](<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?taxonid=285110&isprofile=1&basic=Peperomia%20caperata|title=Peperomia caperata - Plant Finder|work=www.missouribotanicalgarden.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20230711175512/https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?taxonid=285110&isprofile=1&basic=Peperomia%20caperata|archive-date=2023-07-11|dead-url=no|accessdate=2023-07-11}}</ref> ''nigrum''). Специфичниот епитет доаѓа од латинскиот збор ''caperatus'', што значи „збрчкан“, во однос на текстурата на листот<ref name=":0"/>. Растението е познато и како „смарагдно бранување“ ({{langx|en|emerald ripple}})<ref name=":0"/>. == Опис == Ова растение е [[Епифити|епифит]]. Тоа е густо тропско [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] растение, кое обично достигнува висина од околу 20 см и слична ширина. Има розети од долги стебла со збрчкани, длабоко брановидни, во облик на срце, темнозелени [[лист]]ови со димензии до 3,80 см. Жилите се темно зелени, до скоро црна боја. Во лето и рана есен, ситни белузлаво-зелени [[цвет]]ови цветаат на тенки црвеникави [[Изданок|изданоци]] на [[Украсни растенија|украсните растенија]] кои се издигнуваат<ref name=":0"/> зелени се и собрани во [[Класје|класја]] долги 5-7,5 см.<ref name=":0"/> == Таксономија == Peperomia caperata Yunck., прво спомнување во Kew Bull. 12: 421 (1957 publ. 1958)<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:678190-1|title=Peperomia caperata Yunck. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230110094002/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:678190-1|archive-date=2023-01-10|dead-url=no|accessdate=2023-07-11}}</ref>. === Синоними === [[Синоним (таксономија)|Хетеротипно]] (врз основа на различни типови номенклатура)<ref name=":2"/>: * Peperomia argentea Sallier (1883) == Растење == [[Податотека:Peperomia_caperata_'Rosso'_1.jpg|мини|281x281пкс| Сорта „Росо“]] Збрчканата пеперомија е зимско отпорно растение. Се препорачува да се избегнува директно пладневно сонце. Најдоброто место да го поставите во затворен простор е северниот или источниот прозорец. Растението може да расте и кога се користи флуоресцентно осветлување<ref name=":0"/>. Во текот на сезоната на растење (од пролет до есен), растението треба да се наводнува умерено, но редовно. Неопходно е да се дозволи горниот слој на почвата да се исуши речиси целосно пред следното наводнување. Се препорачува да се наводнува растението еднаш месечно. Наесен, наводнувањето треба да се намали и да се прекине ѓубрењето во текот на зимата. Во текот на летото, збрчканата пеперомија (Peperomia corrugata) претпочита висока влажност, па затоа треба да размислите за поставување на растението на влажни камчиња во просторија со висока влажност. Се препорачува и редовно прскање на зеленилото на растението. Лисјето треба да се исече колку што е потребно за да се одржи посакуваната форма на растението<ref name=":0"/>. Минималната препорачана зимска температура за збрчканата пеперомија е 22&nbsp;°C до 30&nbsp;°C степени целзиусови. Во пролетта размножувањето може да се врши преку резници на стеблото или листовите<ref name=":0"/>. == Апликација == Збрчканата пеперомија е популарно собно растение кое не бара посебна нега и лесно се одржува и успева во светли области со индиректна светлина. Во [[Предел|пејзажот]] на градината, тие можат да се користат и како покривка за земја во области без мраз<ref name=":0"/>. == Наводи == <references /> == Врски == [[Категорија:Украсни растенија]] [[Категорија:Собни растенија]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Пипери]] pqs9wgypingnaz7du28xf3budez230q 5603332 5603331 2026-08-02T19:54:10Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Пеперомија збрчкана]] на [[Збрчкана пеперомија]] 5603331 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Peperomia caperata 1-OB9.jpg|genus=Peperomia|species=caperata|authority=[[Yunck.]]|pname=Збрчкана пеперомија}} '''Збрчкана пеперомија''' ({{науч|Peperomia caperata}}) — вид растение од родот пеперомија (од семејството Piperaceae), пронајдена во Југоисточен [[Бразил]]. == Име == [[Податотека:Peperomia_caperata_1-OB9.jpg|лево|мини|287x287пкс|Збрчкатна пеперомија]] Името на родот потекнува од грчките зборови ''пепери'', што значи [[Црн пипер|бибер]] и ''хомоиос'', што значи „потсетува“. Растенијата од овој род наликуваат и се тесно поврзани со [[Црн пипер|црниот пипер]](<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?taxonid=285110&isprofile=1&basic=Peperomia%20caperata|title=Peperomia caperata - Plant Finder|work=www.missouribotanicalgarden.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20230711175512/https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?taxonid=285110&isprofile=1&basic=Peperomia%20caperata|archive-date=2023-07-11|dead-url=no|accessdate=2023-07-11}}</ref> ''nigrum''). Специфичниот епитет доаѓа од латинскиот збор ''caperatus'', што значи „збрчкан“, во однос на текстурата на листот<ref name=":0"/>. Растението е познато и како „смарагдно бранување“ ({{langx|en|emerald ripple}})<ref name=":0"/>. == Опис == Ова растение е [[Епифити|епифит]]. Тоа е густо тропско [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] растение, кое обично достигнува висина од околу 20 см и слична ширина. Има розети од долги стебла со збрчкани, длабоко брановидни, во облик на срце, темнозелени [[лист]]ови со димензии до 3,80 см. Жилите се темно зелени, до скоро црна боја. Во лето и рана есен, ситни белузлаво-зелени [[цвет]]ови цветаат на тенки црвеникави [[Изданок|изданоци]] на [[Украсни растенија|украсните растенија]] кои се издигнуваат<ref name=":0"/> зелени се и собрани во [[Класје|класја]] долги 5-7,5 см.<ref name=":0"/> == Таксономија == Peperomia caperata Yunck., прво спомнување во Kew Bull. 12: 421 (1957 publ. 1958)<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:678190-1|title=Peperomia caperata Yunck. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230110094002/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:678190-1|archive-date=2023-01-10|dead-url=no|accessdate=2023-07-11}}</ref>. === Синоними === [[Синоним (таксономија)|Хетеротипно]] (врз основа на различни типови номенклатура)<ref name=":2"/>: * Peperomia argentea Sallier (1883) == Растење == [[Податотека:Peperomia_caperata_'Rosso'_1.jpg|мини|281x281пкс| Сорта „Росо“]] Збрчканата пеперомија е зимско отпорно растение. Се препорачува да се избегнува директно пладневно сонце. Најдоброто место да го поставите во затворен простор е северниот или источниот прозорец. Растението може да расте и кога се користи флуоресцентно осветлување<ref name=":0"/>. Во текот на сезоната на растење (од пролет до есен), растението треба да се наводнува умерено, но редовно. Неопходно е да се дозволи горниот слој на почвата да се исуши речиси целосно пред следното наводнување. Се препорачува да се наводнува растението еднаш месечно. Наесен, наводнувањето треба да се намали и да се прекине ѓубрењето во текот на зимата. Во текот на летото, збрчканата пеперомија (Peperomia corrugata) претпочита висока влажност, па затоа треба да размислите за поставување на растението на влажни камчиња во просторија со висока влажност. Се препорачува и редовно прскање на зеленилото на растението. Лисјето треба да се исече колку што е потребно за да се одржи посакуваната форма на растението<ref name=":0"/>. Минималната препорачана зимска температура за збрчканата пеперомија е 22&nbsp;°C до 30&nbsp;°C степени целзиусови. Во пролетта размножувањето може да се врши преку резници на стеблото или листовите<ref name=":0"/>. == Апликација == Збрчканата пеперомија е популарно собно растение кое не бара посебна нега и лесно се одржува и успева во светли области со индиректна светлина. Во [[Предел|пејзажот]] на градината, тие можат да се користат и како покривка за земја во области без мраз<ref name=":0"/>. == Наводи == <references /> == Врски == [[Категорија:Украсни растенија]] [[Категорија:Собни растенија]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Пипери]] pqs9wgypingnaz7du28xf3budez230q 0 1351198 5603389 5600606 2026-08-02T23:20:01Z Andrew012p 85224 /* */ 5603389 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Shingeki no Kyojin manga volume 1.jpg|мини|Корицата на првиот том, вклучувајќи го Ерен Јегер со Колосалниот Титан|328x328px]] {{Закосен наслов}}{{Нихонго-н|'''''Напад на титаните'''''|進撃の巨人|Шингеки но кјоџин|5=Напаѓачкиот титан|en=Attack on Titan}} — постапокалиптична [[манга]] напишана и илустрирана од Хаџиме Исајама. Била објавена во месечното списание ''[[Bessatsu Shonen Magazine]]'' на јапонската издавачка куќа [[Kodansha]] од октомври 2009 до април 2021 г. Мангата се одвива во измислена вселена што потсетува на [[Европа]] од [[19 век|XIX век]], каде што човештвото живее на територии опкружени со три огромни ѕида што ги штитат од гигантски човекојадски суштества наречени титани.<ref>{{cite web|url=https://natalie.mu/comic/news/20990|date=September 9, 2009|publisher=Natasha, Inc.|language=ja|script-title=ja:本日創刊、別冊少年マガジン。雷句誠新連載ついに始動|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224161501/https://natalie.mu/comic/news/20990|archive-date=February 24, 2020|website=[[Natalie (website)|Natalie]]|access-date=February 24, 2020|url-status=live}}</ref><ref name="SNK1">{{cite web|url=https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000017064|publisher=Kodansha|language=ja|script-title=ja:進撃の巨人（１）|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204043615/http://kc.kodansha.co.jp/product/top.php/1234608437|archive-date=December 4, 2013|access-date=November 11, 2020|url-status=live}}</ref> Од 2023 г., Kodansha објавува серија [[Лесен роман|лесни романи]] засновани на мангата на Рио Сузуказе, како и неколку одделни манги од главната серија. Од 2013 до 2023 г. била објавена адаптација на [[аниме]] со повеќе епизоди, создадена од Wit Studio (сезони 1–3) и [[MAPPA]] (сезона 4) — биле објавени четири сезони од серијата. Компанијата Nitroplus објавила четири визуелни романи засновани на мангата. Во август-септември 2015 г., бил објавен долгометражен филм, „Напад на титаните“, заснован на мангата, во режија на Шинџи Хигучи; На киноблагајните, филмот бил поделен на два дела со поднаслови „Суровиот свет“ и „Крајот на светот“. == Содржина == === Опкружување === Приказната на „Напад на титаните“ е за едно општество што живее опкружено од три огромни ѕида — Сина, Росе и Марија. Луѓето таму веруваат дека тоа е последното место каде што луѓето сè уште постојат. Им било кажано дека човештвото речиси изумрело пред еден век поради човекојадските гиганти наречени титани. За да останат безбедни, сите живеат во овие ѕидини и избегнуваат да излегуваат надвор. Војската користи особена опрема со куки за фаќање и гас за да се бори против титаните. Тие исто така користат силни мечеви и подоцна развиваат оружја како громовни копја ([[Англиски јазик|англ]]. ''Thunder Spears''). == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Attack on Titan}} * {{Official website|http://shingeki.net/|Матична страница на мангата}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2009 година]] [[Категорија:Аниме-филмови]] dpd7m9w65uair3efh879hbmyiewwqlb 5603390 5603389 2026-08-02T23:21:08Z Andrew012p 85224 5603390 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Shingeki no Kyojin manga volume 1.jpg|мини|Корицата на првиот том, вклучувајќи го Ерен Јегер со Колосалниот Титан|328x328px]] {{Закосен наслов}}{{Нихонго-н|'''''Напад на титаните'''''|進撃の巨人|Шингеки но кјоџин|5=Напаѓачкиот титан|en=Attack on Titan}} — постапокалиптична [[манга]] напишана и илустрирана од Хаџиме Исајама. Била објавена во месечното списание ''[[Bessatsu Shonen Magazine]]'' на јапонската издавачка куќа [[Kodansha]] од октомври 2009 до април 2021 г. Мангата се одвива во измислена вселена што потсетува на [[Европа]] од [[19 век|XIX век]], каде што човештвото живее на територии опкружени со три огромни ѕида што ги штитат од гигантски човекојадски суштества наречени титани.<ref>{{cite web|url=https://natalie.mu/comic/news/20990|date=September 9, 2009|publisher=Natasha, Inc.|language=ja|script-title=ja:本日創刊、別冊少年マガジン。雷句誠新連載ついに始動|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224161501/https://natalie.mu/comic/news/20990|archive-date=February 24, 2020|website=[[Natalie (website)|Natalie]]|access-date=February 24, 2020|url-status=live}}</ref><ref name="SNK1">{{cite web|url=https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000017064|publisher=Kodansha|language=ja|script-title=ja:進撃の巨人（１）|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204043615/http://kc.kodansha.co.jp/product/top.php/1234608437|archive-date=December 4, 2013|access-date=November 11, 2020|url-status=live}}</ref> Од 2023 г., Kodansha објавува серија [[Лесен роман|лесни романи]] засновани на мангата на Рио Сузуказе, како и неколку одделни манги од главната серија. Од 2013 до 2023 г. била објавена адаптација на [[аниме]] со повеќе епизоди, создадена од Wit Studio (сезони 1–3) и [[MAPPA]] (сезона 4) — биле објавени четири сезони од серијата. Компанијата Nitroplus објавила четири визуелни романи засновани на мангата. Во август-септември 2015 г., бил објавен долгометражен филм, „Напад на титаните“, заснован на мангата, во режија на Шинџи Хигучи; На киноблагајните, филмот бил поделен на два дела со поднаслови „Суровиот свет“ и „Крајот на светот“. == Содржина == === Опкружување === Приказната на „Напад на титаните“ е за едно општество што живее опкружено од три огромни ѕида — Сина, Росе и Марија. Луѓето таму веруваат дека тоа е последното место каде што луѓето сè уште постојат. Им било кажано дека човештвото речиси изумрело пред еден век поради човекојадските гиганти наречени титани. За да останат безбедни, сите живеат во овие ѕидини и избегнуваат да излегуваат надвор. Војската користи особена опрема со куки за фаќање и гас за да се бори против титаните. Тие исто така користат силни мечеви и подоцна развиваат оружја како громовни копја ([[Англиски јазик|англ]]. ''Thunder Spears''). == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Attack on Titan}} * {{Official website|http://shingeki.net/|Матична страница на мангата}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2009 година]] [[Категорија:Аниме-филмови]] 5ygd2f7rto11xy8mhuynxqhq4ylslzv 0 1355087 5603393 5600903 2026-08-03T02:18:17Z Stephan1000000 82108 25 5603393 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Куќата на змејот плакат.png | genre = {{Plainlist| * акција<ref>{{Cite news |last=Huddleston |first=Tom |date=August 22, 2022 |title=House of the Dragon recap: episode one – blood, guts, gore and tons of epic action |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/aug/22/house-of-the-dragon-recap-episode-one-blood-guts-gore-and-tons-of-epic-action |url-status=live |access-date=October 30, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018114412/https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/aug/22/house-of-the-dragon-recap-episode-one-blood-guts-gore-and-tons-of-epic-action |archive-date=October 18, 2022}}</ref> * авантура<ref>{{Cite web |title=House of the Dragon |url=https://www.avclub.com/tv/reviews/house-of-the-dragon-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023153730/https://www.avclub.com/tv/reviews/house-of-the-dragon-2022 |archive-date=October 23, 2022 |access-date=October 30, 2022 |website=[[The A.V. Club]]}}</ref> * фантастика<ref name="LOTRVF">{{Cite news |last=Jarvey |first=Natalie |date=October 20, 2022 |title=In the Battle of the Genre Shows, Does House of the Dragon or Rings of Power Take the Crown? |work=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]] |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2022/10/does-house-of-the-dragon-or-rings-of-power-take-the-crown |url-status=live |access-date=October 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024124058/https://www.vanityfair.com/hollywood/2022/10/does-house-of-the-dragon-or-rings-of-power-take-the-crown |archive-date=October 24, 2022}}</ref> * драма<ref>{{Cite news |last=Brinkman |first=Emilie M. |date=October 23, 2022 |title='House of the Dragon' succession drama is rooted in actual history |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/made-by-history/2022/10/23/house-dragons-succession-drama-is-rooted-actual-history/ |url-status=live |access-date=October 30, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221030151157/https://www.washingtonpost.com/made-by-history/2022/10/23/house-dragons-succession-drama-is-rooted-actual-history/ |archive-date=October 30, 2022}}</ref> }} | creator = {{Plainlist| * [[Рајан Кондал]] * [[Џорџ Р. Р. Мартин]] }} | based_on = | showrunner = {{Plainlist| * Рајан Кондал * [[Мигел Сапочник]] (сезона 1) }} | starring = | theme_music_composer = [[Рамин Џавади]] | opentheme = | composer = Рамин Џавади | country = {{САД}} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | num_seasons = 3<!--- засега волку, кога ќе почнат другите епизоди, тогаш ќе се смени оваа бројка---> | num_episodes = 25<!--- прво да почнат да се прикажуваат новите епизоди---> | executive_producer = {{Plainlist| * Мигел Сапочник * Рајан Кондал * Џорџ Р. Р. Мартин * Рон Шмит * Џослин Дијас * [[Сара Хес]] * Винс Герардис * Алан Тејлор }} | producer = {{Plainlist| * Карен Вокер * Ангус Мор Гордон * Алексис Рејбен * Кевин Лау }} | editor = {{Plainlist| * [[Тим Портер]] * Селина Макартур * Криспин Грин * Крис Хантер }} | location = {{Plainlist| * [[Португалија]] * [[Обединето Кралство]] * [[Шпанија]] * [[САД]] }} | cinematography = {{Plainlist| * [[Фабијан Вагнер]] * Пепе Авила дел Пинто * Алехандро Мартинес * Кетрин Голдшмит }} | camera = | runtime = 54 — 70 минути | company = {{Plainlist| * GRRM * Bastard Sword * 1:26 Pictures Inc. * [[HBO Entertainment]] }} | network = [[HBO]] | first_aired = 21 август 2022 | last_aired = сѐ уште | related = ''[[Игра на тронови (ТВ-серија)|Игра на тронови]]'' | image_size = 300px }} '''''Куќата на змејот''''' ({{langx|en|House of the Dragon}}) — американска фантастична драмска [[телевизиска серија]] создадена од [[Џорџ Р. Р. Мартин]] и Рајан Кондал за [[HBO]]. Тоа е продолжение на „[[Игра на тронови (ТВ-серија)|Игра на тронови]]“ и втората серија од франшизата „[[Песна за мраз и оган]]“. Претставник на серијата е Рајан Кондал (во првата сезона — заедно со Мигел Сапочник). Проектот, заснован на избрани поглавја од книгата „[[Оган и крв]]“ на Џорџ Р. Р. Мартин, се случува приближно 100 години по обединувањето на Седумте Кралства под династијата Таргариен и речиси 200 години пред настаните од „Игра на тронови“. Екранот ги прикажува настаните што довеле до падот на Таргариените и војната за наследување позната како „Танцот на змејовите“. Производството на „Куќата на змејот“ започнало во [[октомври]] 2019 г. Првата сезона од десет епизоди била премиерно прикажана на 21 август 2022 г., а втората сезона од осум епизоди била премиерно прикажана на 16 јуни 2024 г. Серијата службено е обновена за трета и четврта сезона, а четвртата ќе биде последна. == Содржина == „Куќата на змејот“ се одвива во измислениот свет Вестерос, околу 200 години пред настаните на „[[Игра на тронови (ТВ-серија)|Игра на тронови]]“ и 100 години откако Таргариените ги обединиле Седумте Кралства. Приказната се сосредоточува на „Танцот на змејовите“, граѓанска војна (129 — 131 од освојувањето на Егон I) меѓу две фракции на Таргариен. По смртта на кралот Визерис I, неговата најстара ќерка, принцезата Ренира, поддржана од фракцијата на „Црните“, и неговиот син од подоцнежниот брак, принцот Егон II, поддржан од фракцијата на „Зелените“, истовремено ги објавуваат своите права за Железниот трон. Овој судир ја отсликува историската борба за англискиот престол помеѓу внукот на кралот [[Хенри I]], [[Стефан (крал на Англија)|Стефан]], и неговата ќерка [[Матилда (кралица на Англија)|Матилда]].<ref>{{Cite news|url=https://www.denofgeek.com/tv/house-of-the-dragon-real-history-behind-game-of-thrones-prequel/|title=House of the Dragon: The Real History Behind the Game of Thrones Prequel|last=Harrison|first=Juliette|date=2022-09-04|work=[[Den of Geek]]|access-date=2022-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927013052/https://www.denofgeek.com/tv/house-of-the-dragon-real-history-behind-game-of-thrones-prequel/|archive-date=2022-09-27|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/history/2022/09/04/house-dragon-anarchy-england/|title='House of the Dragon' is based on this real medieval civil war|last=Brockell|first=Gillian|date=2022-09-04|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=2022-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006162407/https://www.washingtonpost.com/history/2022/09/04/house-dragon-anarchy-england/|archive-date=2022-10-06|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ravilious|first=Kate|date=July–August 2018|title=Inside The Anarchy|url=https://www.jstor.org/stable/26822699|journal=[[Archaeology]]|location=Boston|publisher=[[Archaeological Institute of America]]|volume=71|issue=4|pages=55–63|jstor=26822699|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118024142/https://www.jstor.org/stable/26822699|archive-date=2023-01-18|access-date=2023-01-28|via=[[JSTOR]]|url-status=live}}</ref> Серијата е адаптирана од книгата „Оган и крв“ на [[Џорџ Р. Р. Мартин]]. Книгата е напишана како историски летопис од измислен вестероски историчар, што значи дека може да содржи шпекулативни или пристрасни прикази.<ref>{{Cite news|url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/tv/a41020247/house-of-the-dragon-got-prequel-vs-book/|title=Here's What Changes 'House of the Dragon' Made to George R. R. Martin's Book Already|last=Thomas|first=Lea Marilla|date=2022-09-04|work=[[Cosmopolitan]]|access-date=2022-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928073027/https://www.cosmopolitan.com/entertainment/tv/a41020247/house-of-the-dragon-got-prequel-vs-book/|archive-date=2022-09-28|url-status=live}}</ref> За да се разјасни приказната за гледачите, серијата ги прикажува настаните по јасен, хронолошки редослед.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2018/nov/26/fire-and-blood-george-rr-martin-review|title=Fire and Blood by George RR Martin review – not for the average fan|last=Larman|first=Alexander|date=2018-11-26|work=[[The Guardian]]|access-date=2022-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003230054/https://www.theguardian.com/books/2018/nov/26/fire-and-blood-george-rr-martin-review|archive-date=2022-10-03|url-status=live}}</ref> На почетокот имало различни идеи како да се раскаже приказната. Една идеја била да се прикажат повеќе гледишта на еден ист настан или да се користи раскажувач како архимајстер Гилдејн<!-- Не сум сигурен дали е точен преводов за ликот. Ако некој знае, ве молам сменете го па тргнете го коментаров. --> за да се објаснат изворите и противречностите, слично на ликот Клавдиј во серијата „Јас, Клавдиј“. Меѓутоа, овој пристап на крајот бил ставен настрана.<ref>{{Cite news|url=https://www.polygon.com/23292279/house-of-the-dragon-mushroom-canon|title=House of the Dragon is missing its source material's most fun character|last=Goslin|first=Austen|date=2022-08-18|work=[[Polygon]]|access-date=2022-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003033951/https://www.polygon.com/23292279/house-of-the-dragon-mushroom-canon|archive-date=2022-10-03|url-status=live}}</ref> За да ја поврзат „Куќата на змејот“ со „Игра на тронови“, писателите вградиле заплет за пророштвото на Егон Освојувачот во врска со Белите Талкачи ([[Англиски јазик|англ]]. ''White Walkers''), концепт првично од делата на Мартин, но проширен од творците на серијата.<ref>{{Cite web|url=https://7kingdoms.ru/story/prophecy-in-house-of-the-dragon/|title=Пророчество Эйгона Завоевателя о Долгой Ночи и другие знамения в «Доме драконов» и книгах|date=2022-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926002046/https://7kingdoms.ru/story/prophecy-in-house-of-the-dragon/|archive-date=2022-09-26|lang=ru|website=7kingdoms.ru|access-date=2023-05-06|url-status=live}}</ref> == Улоги == {| class="wikitable" !Глумец !Улога |- |[[Педи Консидајн]] |кралот Визерис I Таргариен |- |[[Мет Смит]] |принцот Демон Таргариен |- |[[Ема Д’Арси]] | rowspan="2" |принцезата Ренира Таргариен |- |[[Мили Алкок]] <small>(младата)</small> |- |[[Рис Иванс]] |сер Ото Хајтауер |- |[[Стив Тусен]] |лорд Корлис Веларион |- |[[Ив Бест]] |принцезата Ренис Таргариен |- |[[Соноја Мизуно]] |Мисарија |- |[[Фабијен Франкел]] |сер Кристон Кол |- |[[Оливија Кук]] | rowspan="2" |леди Алисент Хајтауер |- |[[Емили Кери]] <small>(младата)</small> |- |[[Грејам Мактавиш]] |сер Харолд Вестерлинг |- |[[Метју Нидам]] |Ларис Стронг |- | rowspan="2" |[[Џеферсон Хол]] |лорд Џејсон Ланистер |- |сер Тиланд Ланистер |- |[[Хари Колет]] | rowspan="2" |принцот Џесерис Веларион |- |[[Лио Харт]] <small>(младиот)</small> |- |[[Том Глин-Карни]] | rowspan="2" |принцот Егон Таргариен |- |[[Тај Тенант]] <small>(младиот)</small> |- |[[Еван Мичел]] | rowspan="2" |принцот Емонд Таргариен |- |[[Лео Ештон]] <small>(младиот)</small> |- |[[Фија Сабан]] | rowspan="2" |принцезата Хелена Таргариен |- |[[Иви Ален]] <small>(младата)</small> |- |[[Бетани Антонија]] | rowspan="2" |леди Бела Таргариен |- |[[Шани Сметерст]] <small>(младата)</small> |- |[[Фиби Кемпбел]] | rowspan="2" |леди Рена Таргариен |- |[[Ева Осеи-Гернинг]] <small>(младата)</small> |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [https://www.hbo.com/house-of-the-dragon Матична страница] {{IMDb title}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Телевизиски серии]] [[Категорија:Американски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] [[Категорија:Програми на HBO]] qgth967i1fr650tu9qeg1rvnk8r4a4z 0 1358107 5603350 5581201 2026-08-02T21:48:52Z Carshalton 30527 5603350 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Франсиско Консеисао | image = [[Податотека:Francisco Conceicao Croatia v Portugal 2 July 2026-256.jpg|200px]] | fullname = Франсиско Фернандеш да Консеисао | height = {{height|m=1.70}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2002|12|14}} | cityofbirth = {{роден во|Коимбра|}} | countryofbirth = [[Португалија]] | nationality = {{flagsport|POR}} [[Португалија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} | clubnumber = 7 | position = [[Среден ред (фудбал)#Крило|напаѓач]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Belenenses}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Sporting Lisboa}} | youthyears3 = | youthclubs3 = {{Fb team Porto}} | years1 = 2020-2021 | caps1 = 20 | goals1 = 4 | clubs1 = {{Fb team Porto B}} | years2 = 2021-2022 | caps2 = 39 | goals2 = 2 | clubs2 = {{Fb team Porto}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 7 | goals3 = 5 | clubs3 = {{Fb team Jong Ajax}} | years4 = 2022-2023 | caps4 = 19 | goals4 = 0 | clubs4 = {{Fb team Ajax}} | years5 = 2023- | caps5 = 27 | goals5 = 5 | clubs5 = {{Fb team Porto}} | years6 = 2024- | caps6 = 57 | goals6 = 6 | clubs6 = {{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 2018 | nationalcaps1 = 9 | nationalgoals1 = 1 | nationalteam1 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 16 години|Португалија 16]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 1 | nationalteam2 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 17 години|Португалија 17]] | nationalyears3 = 2019 | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 18 години|Португалија 18]] | nationalyears4 = 2021- | nationalcaps4 = 23 | nationalgoals4 = 6 | nationalteam4 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|Португалија 21]] | nationalyears5 = 2024- | nationalcaps5 = 10 | nationalgoals5 = 2 | nationalteam5 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]] }} '''Франсиско Фернандеш да Консеисао''' (роден на [[14 декември]] [[2002]] во [[Коимбра]]) — [[Португалија|португалски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Јувентус|Јувентус]] и на [[Фудбалска репрезентација на Португалија|португалската репрезентација]]. ==Биографија== Познат под прекарот ''Чико'', Франсиско е син на поранешниот фудбалер (подоцна и негов тренер во {{Fb team (N) Porto}}) [[Сержо Консеисао]]; неговите постари браќа [[Сержо Консеисао (фудбалер 1996)|Сержо]] и [[Родриго Консеисао|Родриго]] се исто така фудбалери.<ref>{{Cite web|url=https://observador.pt/2017/06/08/o-cla-conceicao-o-pai-treina-o-fc-porto-um-filho-joga-no-benfica-outro-esta-no-sporting/|title=O clã Conceição: o pai treina o FC Porto, um filho joga no Benfica, outro está no Sporting|author=Bruno Roseiro|date=8 јуни 2017|language=pt|access-date=28 август 2024}}</ref> ==Технички карактеристики== Офанзивно [[Среден ред (фудбал)#Крило|десно крило]], кое располага со одлична техника и брзина со топката квалитети кои со кои во комбинација се обидува да се ослободи од противниците и да навлезе во централното подрачје на теренот; токму поради оваа причина често од португалските медиуми бил спордуван со [[Еден Азар]] и [[Лионел Меси]], толку многу што го добил и прекарот „Меси од Оливал“.<ref>{{Cite web|url=https://breakingthelines.com/player-analysis/francisco-conceicao-the-portuguese-winger-stepping-out-of-his-fathers-shadow/|title=Francisco Conceição: The Portuguese Winger Stepping Out of His Father’s Shadow|date=5 luglio 2024|language=en|access-date=28 август 2024}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/2021/02/14/conceicao-figlio-chico-porto-esordio|title=Conceiçao fa esordire il figlio, il video commuove tutti|date=14 февруари 2021|access-date=6 април 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.noticiasaominuto.com/desporto/1695793/francisco-conceicao|title=Há um 'Messi' a nascer no Olival e cada vez mais decisivo no FC Porto|author=Rodrigo Querido|date=24 февруари 2021|language=pt|access-date=28 август 2024}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Консеисао е роден во [[Коимбра]]. Својата фудбалска кариера ја започнал во [[Белененсеш]], поради неговите браќа Моисес и [[Родриго Консеисао|Родриго]] кои исто така играле таму, пред да се пресели во академијата на [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]] во 2011 година на осумгодишна возраст, поминувајќи шест сезони во клубот.<ref name="quem" /> Откако неговиот татко [[Сержо Консеисао|Сержо]] станал тренер на [[ФК Порто|Порто]], тој се приклучи на нивната академија и потоа бил позајмен на нивниот фидер клуб Падроенсе,<ref name="quem" /><ref>{{cite web|url=https://rr.sapo.pt/2021/02/15/porto/francisco-conceicao-o-novo-abre-latas-do-fc-porto/noticia/226805/|title=Francisco Conceição, o novo "'abre-latas" do FC Porto|language=pt|trans-title=Francisco Conceição, FC Porto's new "can opener"|website=[[Rádio Renascença]]|author=Aresta, Luís|date=15 February 2021|accessdate=15 February 2021|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215125628/https://rr.sapo.pt/2021/02/15/porto/francisco-conceicao-o-novo-abre-latas-do-fc-porto/noticia/226805/|url-status=live}}</ref> пред целосно да се приклучи на младинскиот состав на Порто во 2018 година.<ref name="quem" /> ===Порто=== На 27 август 2020 година, Консеисао го потпишал својот прв професионален договор со клубот со важност до 2023 година.<ref>{{cite web|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/fc-porto/detalhe/francisco-conceicao-assina-contrato-profissional-com-o-fc-porto|title=Francisco Conceição assina contrato profissional com o FC Porto|language=pt|trans-title=Francisco Conceição signs professional contract with FC Porto|website=[[Record (Portuguese newspaper)|Record]]|date=27 August 2020|accessdate=15 February 2021|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215181932/https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/fc-porto/detalhe/francisco-conceicao-assina-contrato-profissional-com-o-fc-porto|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://desporto.sapo.pt/futebol/segunda-liga/artigos/filhos-de-sergio-conceicao-reforcam-equipa-b-do-fc-porto|title=Filhos de Sérgio Conceição reforçam equipa B do FC Porto|language=pt|trans-title=Sérgio Conceição's sons sign with Porto's B team|date=27 August 2020|accessdate=15 February 2021|website=Sapo Desporto|agency=[[Lusa News Agency|Lusa]]|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215182545/https://desporto.sapo.pt/futebol/segunda-liga/artigos/filhos-de-sergio-conceicao-reforcam-equipa-b-do-fc-porto|url-status=live}}</ref> Своето професионално деби го направил на 13 септември 2020 година со [[ФК Порто Б|Порто Б]], во поразот со 1-0 од [[Варзим]] во натпревар од [[Сегунда лига (Португалија)|Сегунда лига]].<ref>{{cite web|url=https://www.noticiasaominuto.com/desporto/1583112/varzim-vence-fc-porto-b-com-golo-solitario-de-yusuf|title=Varzim vence FC Porto B com golo solitário de Yusuf|language=pt|trans-title=Varzim wins against FC Porto B with solo Yusuf goal|date=13 September 2020|accessdate=15 February 2021|website=Notícias ao Minuto|agency=[[Lusa News Agency|Lusa]]|archive-date=15 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515015807/https://www.noticiasaominuto.com/desporto/1583112/varzim-vence-fc-porto-b-com-golo-solitario-de-yusuf|url-status=live}}</ref> На 15 јануари 2021 година, неговиот татко го повикал Франсиско во првиот тим на Порто за првенствениот натпревар против [[ФК Бенфика|Бенфика]], но останал неискористена замена. Сепак, околу месец дена подоцна, тој го направил своето деби за првиот тим на Порто, заменувајќи го [[Вилсон Манафа]] во 77-мата минута од натпреварот од [[Примеира лига]] на домашен терен против [[ФК Боавишта|Боавишта]] што завршил нерешено 2-2, на 13 февруари 2021.<ref name="quem">{{cite web|url=https://www.dn.pt/desporto/quem-e-francisco-conceicao-alem-de-ser-filho-de-sergio-13352545.html|title=Quem é Francisco Conceição (além de ser filho de Sérgio)?|trans-title=Who is Francisco Conceição (besides being Sérgio's son)?|language=pt|date=14 February 2021|website=[[Diário de Notícias]]|author=Almeida, Isaura|accessdate=15 February 2021|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215150539/https://www.dn.pt/desporto/quem-e-francisco-conceicao-alem-de-ser-filho-de-sergio-13352545.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://observador.pt/2021/02/13/francisco-so-ele-merecia-que-as-lagrimas-de-alegria-nao-tivessem-sido-em-vao-a-cronica-do-fc-porto-boavista/|title=Francisco, só ele, merecia que as lágrimas de alegria não tivessem sido em vão (a crónica do FC Porto-Boavista)|trans-title=Francisco, only him, deserved that the tears of joy wouldn't be for nothing (the chronicle of FC Porto-Boavista)|language=pt|date=13 February 2021|website=Observador|author=Fernandes, Mariana|accessdate=15 February 2021|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215161704/https://observador.pt/2021/02/13/francisco-so-ele-merecia-que-as-lagrimas-de-alegria-nao-tivessem-sido-em-vao-a-cronica-do-fc-porto-boavista/|url-status=live}}</ref> Четири дена подоцна, дебитирал во европските натпреварувања влегувајќи во последните минути од победата со 2-1 над [[ФК Јувентус|Јувентус]] во осминафиналето од [[УЕФА Лига на шампиони 2020-2021|Лигата на шампионите]], со што станал вториот најмлад играч на Порто кој настапил во ова натпреварување.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/francisco-conceicao-porto-manager-son-messi-comparisons/16e6u8tfn4qgc1pdtfyub8zkoi|title=Francisco Conceicao: Porto manager's son earning Messi comparisons|publisher=[[Goal (website)|Goal]]|access-date=12 July 2024|date=25 May 2021}}</ref> На крајот на месецот, тој бил трајно промовиран во играч на првиот тим.<ref>{{cite web|url=https://rr.sapo.pt/2021/02/18/porto/francisco-conceicao-e-o-segundo-mais-jovem-de-sempre-a-estrear-se-na-champions-pelo-fc-porto/noticia/227190/|title=Francisco Conceição é o segundo mais jovem de sempre a estrear-se na Champions pelo FC Porto|trans-title=Francisco Conceição is the second youngest ever to debut in the Champions League for FC Porto|language=pt|date=18 February 2021|website=Rádio Renascença|accessdate=18 February 2021|archive-date=19 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210219190355/https://rr.sapo.pt/2021/02/18/porto/francisco-conceicao-e-o-segundo-mais-jovem-de-sempre-a-estrear-se-na-champions-pelo-fc-porto/noticia/227190/|url-status=live}}</ref> Првата професионална сезона ја завршил со 20 настапи и 4 гола за Б тимот, а исто така забележал и вкупно 17 настапи за првиот тим. За време на [[ФК Порто сезона 2021-2022|сезоната 2021-2022]], тој го постигнал својот прв гол за {{Fb team (N) Porto}}, на 20 ноември 2021 година, погодок со кој го поставил конечниот резултат во победата со 5-1 над [[КД Феиренсе|Феиренсе]] во четвртото коло од [[Фудбалски куп на Португалија 2021-2022|Купот на Португалија]]. На 8 јануари 2022 година, тој го постигнал својот прв првенствен гол, победничкиот во успехот со 2-3 на гостувањето кај {{Fb team (N) Estoril}}.<ref>{{Cite web|url=https://the18.com/soccer-entertainment/porto-manager-son-sergio-francisco-conceicao-goal|titolo=Porto Manager Brings On 19-Year-Old Son In 87th Minute. He Scores Game-Winner In The 89th|author=Connor Fleming|data=9 јануари 2022|language=en|access-date=28 август 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportbible.com/football/porto-manager-sergio-conceicao-celebrates-after-son-scores-winner-20220109|title=Porto Manager Sergio Conceicao Celebrates Wildly After His Son Scores Dramatic Late Winner Off The Bench|author=Rory O'Callaghan|date=9 gennaio 2022|language=en|access-date=28 август 2024}}</ref> Сезоната ја завршил со вкупно 33 одиграни натпревари во сите натпреварувања и 3 постигнати гола, помагајќи му на својот клуб да ја освои [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]], откако Порто ги освоил титулите во [[Примеира лига 2021-2022|првенството]] и [[Фудбалски куп на Португалија|купот]] на Португалија.<ref name="double">{{cite news |title=Francisco Conceição nas redes sociais: "Sempre especial voltar às origens" |trans-title=Francisco Conceição on social networks: "It's always special to return to your roots" |url=https://www.ojogo.pt/futebol/1a-liga/porto/noticias/francisco-conceicao-nas-redes-sociais-sempre-especial-voltar-as-origens-15033971.html |access-date=21 July 2022 |work=[[O Jogo]] |date=20 July 2022 |language=Portuguese }}{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===Ајакс=== [[File:GAE - Ajax - 52788521318 (cropped).jpg|thumb|right|Консеисао со [[ФК Ајакс|Ајакс]] во 2023|260x260px]] На 21 јули 2022 година, тој потпишал петгодишен договор со {{Fb team (N) Ajax}}, откако [[Холандија|холандскиот]] клуб ја активирал клаузулата во неговиот договор вредна 5 милиони евра.<ref>{{Cite web|url=https://www.ajax.nl/artikelen/ajax-contracteert-francisco-conceicao/|title=Ajax contracteert Francisco Conceição|date=21 јули 2022|language=nl|access-date=22 јули 2022}}</ref> Девет дена подоцна, тој бил неискористена замена во поразот со 5–3 од [[ФК ПСВ Ајндховен|ПСВ Ајндховен]] во [[Суперкуп на Холандија 2022|Суперкупот на Холандија 2022]].<ref>{{cite news |title=Supertaça para o PSV em partida de oito golos |trans-title=Super Cup for PSV in game of eight goals |url=https://rr.sapo.pt/bola-branca/noticia/futebol-internacional/2022/07/30/supertaca-para-o-psv-em-partida-de-oito-golos/294210/ |access-date=3 August 2022 |publisher=[[Rádio Renascença]] |date=30 July 2022 |language=Portuguese |archive-date=2024-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703204650/https://rr.sapo.pt/bola-branca/noticia/futebol-internacional/2022/07/30/supertaca-para-o-psv-em-partida-de-oito-golos/294210/ |url-status=dead }}</ref> Тој го имал своето деби за [[Јонг Ајакс|резервите]] на 8 август, постигнувајќи гол со кој го израмнил резултатот на 1-1 во ремито на домашен терен против [[ФК Телстар|Телстар]] во [[Ерсте дивиси]];<ref>{{cite news |last1=Brood |first1=Thomas |title=Met smaakmaker Conceição speelt Jong Ajax gelijk tegen Telstar |url=https://www.nhnieuws.nl/nieuws/307143/met-smaakmaker-conceicao-speelt-jong-ajax-gelijk-tegen-telstar |access-date=7 September 2022 |publisher=NH Nieuws |date=9 August 2022 |language=Dutch |archive-date=7 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220907215247/https://www.nhnieuws.nl/nieuws/307143/met-smaakmaker-conceicao-speelt-jong-ajax-gelijk-tegen-telstar |url-status=live }}</ref> неговото деби за првиот тим дошло на 3 септември во победата на домашен терен со 4–0 над [[ФК Камбур|Камбур]], заменувајќи го двојниот стрелец [[Стивен Бергвајн]] во 61-вата минута.<ref>{{cite news |last1=Pus |first1=Milton |title=Dubbelslag Bergwijn helpt Ajax in het zadel tegen Cambuur na onrustige week |url=https://www.nhnieuws.nl/nieuws/308125/dubbelslag-bergwijn-helpt-ajax-in-het-zadel-tegen-cambuur-na-onrustige-week |access-date=7 September 2022 |publisher=NH Nieuws |date=4 September 2022 |language=Dutch |archive-date=20 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620233923/https://www.nhnieuws.nl/nieuws/308125/dubbelslag-bergwijn-helpt-ajax-in-het-zadel-tegen-cambuur-na-onrustige-week |url-status=live }}</ref> Набргу потоа, тренерот на Ајакс [[Алфред Шројдер]] открил дека има намера да го користи Консеисао како замена за [[Антони (фудбалер 2000)|Антони]], за да се навикне на својот нов тим, но и покрај заминувањето на Антони, статусот на Консеисао во тимот не се променил и тој останал резерва, бидејќи [[Мохамед Кудус]] бил претпочитан како стартер на позицијата десно крило. Покрај тоа, Консеисао исто така се мачел во Холандија затоа што не зборувал холандски или англиски, што го натерало да игра во вториот тим за да се прилагоди на холандскиот стил на игра.<ref>[https://www.ajaxshowtime.com/bijzaken-en-geruchten/schreuder-ziet-in-blind-option-voor-op-het-middenveld-zou-hij-heel-goed-kunnen Ajax manager about Conceição, July 2022] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230528173252/https://www.ajaxshowtime.com/bijzaken-en-geruchten/schreuder-ziet-in-blind-option-for-midfield-he-might-be-very-good |date=2023-05-28 }} ''AjaxShowtime'', July 23, 2022. [https://web.archive.org/web/20230528173252/https://www.ajaxshowtime.com/bijzaken-en-geruchten/schreuder-ziet-in-blind-option-for-midfield-he-might-be-very-good Archived] on May 28, 2023.</ref> На 1 ноември, две минути подоцна откако го замени Бергвајн, тој го постигнал својот прв гол за клубот со кој ја заклучил победата над [[ФК Ренџерс|Ренџерс]] (3–1) во групната фаза на [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite news |title=Rangers' defeat by Ajax sets new low and seals Champions League misery |url=https://www.theguardian.com/football/2022/nov/01/rangers-ajax-champions-league-match-report |access-date=1 May 2023 |work=[[The Guardian]] |date=1 November 2022 |archive-date=20 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620233921/https://www.theguardian.com/football/2022/nov/01/rangers-ajax-champions-league-match-report |url-status=live }}</ref> На 30 април 2023, тој играл во финалето на [[Фудбалски куп на Холандија 2022-2023|Купот на Холандија]] против ПСВ, влегувајќи како замена повторно за Бергвајн во 75-тата минута од натпреварот кој завршил нерешено 1-1, но Ајакс на крајот загубиле по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување на пенали]].<ref>{{cite news |title=PSV-Ajax: Fábio Silva bate penálti e conquista Taça a Francisco Conceição |trans-title=PSV-Ajax: Fábio Silva scores penalty and wins Cup against Francisco Conceição |url=https://maisfutebol.iol.pt/psv-eindhoven/fabio-silva/psv-ajax-fabio-silva-bate-penalti-e-conquista-taca-a-francisco-conceicao |access-date=1 May 2023 |publisher=Mais Futebol |date=30 April 2023 |language=Portuguese |archive-date=1 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501211614/https://maisfutebol.iol.pt/psv-eindhoven/fabio-silva/psv-ajax-fabio-silva-bate-penalti-e-conquista-taca-a-francisco-conceicao |url-status=live }}</ref> ===Враќање во Порто=== На 1 септември 2023 година, Консеисао се вратил во Порто на едносезонска позајмица од Ајакс, земајќи си го повторно дресот со број 10, истиот број што го носел на крајот од неговиот прв престој кај ''„Змејовите“''.<ref>{{Cite web |date=1 September 2023 |title=Francisco Conceição de volta a casa |trans-title=Francisco Conceição is back home |url=https://www.fcporto.pt/pt/noticias/20230901-pt-francisco-conceicao-de-volta-a-casa |access-date=3 September 2023 |publisher=FC Porto |language=pt-PT |archive-date=1 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230901222033/https://www.fcporto.pt/pt/noticias/20230901-pt-francisco-conceicao-de-volta-a-casa |url-status=live }}</ref> Зделката, наводно, вклучувала опција за откуп од 10 милиони евра, која би станала задолжителна доколку тој одиграл најмалку 45 минути на 25 натпревари.<ref>{{Cite web |date=2 September 2023 |title=Francisco Conceição no FC Porto: confira os detalhes do acordo de empréstimo |trans-title=Francisco Conceição to FC Porto: check the details of the loan deal |url=https://www.ojogo.pt/futebol/1a-liga/porto/noticias/francisco-conceicao-no-fc-porto-confira-os-detalhes-do-acordo-de-emprestimo-16956317.html |access-date=3 September 2023 |publisher=[[O Jogo]] |language=pt-PT |archive-date=2024-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703204651/https://www.ojogo.pt/futebol/1a-liga/porto/noticias/francisco-conceicao-no-fc-porto-confira-os-detalhes-do-acordo-de-emprestimo-16956317.html/ |url-status=dead }}</ref> Неговото враќање било критикувано од навивачите на клубот, вклучувајќи го и градоначалникот на Порто [[Руи Мореира]], кој бил еден од лицата против неговото враќање.<ref name="Improved">{{Cite web |date=6 March 2024 |title=FC Porto: anda um génio à solta no Dragão |url=https://www.abola.pt/futebol/noticias/fc-porto-anda-um-genio-a-solta-no-dragao-2024030617323073531 |access-date=2 June 2024 |publisher=[[A Bola]] |language=pt-PT |archive-date=20 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620233932/https://www.abola.pt/futebol/noticias/fc-porto-anda-um-genio-a-solta-no-dragao-2024030617323073531 |url-status=live }}</ref> И покрај тоа што немал потполна доверба од навивачите, Консеисао почнал да ги замолчува своите критичари, импресионирајќи во поразот на Порто со 1–0 во првенството против {{Fb team (N) Estoril}} на 3 ноември, заработувајќи место во стартните единаесет.<ref name="Improved"/><ref>{{Cite web |date=30 March 2024 |title=A campanha de Francisco Conceição |url=https://www.abola.pt/opinioes/noticias/a-campanha-de-francisco-conceicao-2024032912122779352 |access-date=2 June 2023 |publisher=[[A Bola]] |language=pt-PT |archive-date=30 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330174343/https://www.abola.pt/opinioes/noticias/a-campanha-de-francisco-conceicao-2024032912122779352 |url-status=live }}</ref> На 11 ноември, во првенствената победа со 2–1 на гостувањето кај {{Fb team (N) Vitoria Guimaraes}}, тој асистирал за првиот гол и го постигнал вториот.<ref>{{Cite web |date=2023-11-11 |title=Onde um filho derrotou a mãe, Francisco deu a vitória ao pai. FC Porto ganha em Guimarães |trans-title=Where a son defeated his mother, Francisco gave his father the victory. FC Porto wins in Guimarães |url=https://www.tsf.pt/desporto/vitoria-sc-fc-porto-relato-tsf-direto-i-liga-17310598.html |access-date=2023-11-11 |website=TSF Rádio Notícias |language=pt-PT |archive-date=20 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620233924/https://www.tsf.pt/desporto/vitoria-sc-fc-porto-relato-tsf-direto-i-liga-17310598.html/ |url-status=live }}</ref> Тој, исто така, постигнал гол и во следниот првенствен натпревар на гости кај [[ФК Фамаликао|Фамаликао]] за победата со 3–0.<ref name="Improved"/> Еден месец подоцна, тој го постигнал својот прв гол во Лигата на шампионите за Порто, во победата на домашен терен со 5–3 над [[ФК Шахтјор Донецк|Шахтјор Донецк]], во последниот натпревар од [[УЕФА Лига на шампиони 2023–2024#Група Х|групната фаза]].<ref>{{Cite web |date=13 December 2023 |title=Champions só no Porto |trans-title=Champions only at Porto |url=https://www.fcporto.pt/pt/noticias/20231213-pt-champions-so-no-porto |access-date=13 December 2023 |publisher=FC Porto |language=pt-pt |archive-date=13 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213223806/https://www.fcporto.pt/pt/noticias/20231213-pt-champions-so-no-porto |url-status=live }}</ref> Во јануари 2024 година, Ајакс, кој ја следел неговата формата, се обидел да го врати од позајмицата, но Порто одбил да преговара со клубот од Амстердам.<ref>{{Cite web |date=19 March 2024 |title=Ajax tentou 'resgatar' Francisco Conceição, FC Porto não deixou |url=https://www.noticiasaominuto.com/desporto/2523899/ajax-tentou-resgatar-francisco-conceicao-fc-porto-nao-deixou |access-date=2 June 2024 |publisher=Desporto ao Minuto |language=pt-pt |archive-date=2 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602012701/https://www.noticiasaominuto.com/desporto/2523899/ajax-tentou-resgatar-francisco-conceicao-fc-porto-nao-deixou |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Francisco Conceição moves to FC Porto permanently |url=https://english.ajax.nl/articles/francisco-conceicao-moves-to-fc-porto-permanently |access-date=2024-06-19 |website=english.ajax.nl |language=en-US}}</ref> На 3 март, Консеисао импресионирал во победата на Порто од 5–0 над Бенфика во ''[[О Класико]]'', учествувајќи во акцијата за вториот гол на Порто, кој го постигнал [[Вендерсон Галено|Галено]].<ref name="Improved"/> Во текот на месецот, тој продолжил да импресионира со својата форма и се етаблирал како еден од најдобрите дриблери во светот од [[Меѓународен центар за спортски студии|Меѓународниот центар за спортски студии]] (CIES), кој го сметал за втор најдобар зад [[Жереми Доку]].<ref>{{Cite web |date=15 April 2024 |title=CIES: Francisco Conceição é o segundo melhor driblador do mundo |url=https://cnnportugal.iol.pt/cies/porto/cies-francisco-conceicao-e-o-segundo-melhor-driblador-do-mundo |access-date=2 June 2024 |publisher=[[CNN Portugal]] |language=pt-pt |archive-date=30 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240530175112/https://cnnportugal.iol.pt/cies/porto/cies-francisco-conceicao-e-o-segundo-melhor-driblador-do-mundo |url-status=live }}</ref> На 17 април, во реваншот од полуфиналето на [[Фудбалски куп на Португалија 2023–2024|Купот на Португалија]], тој постигнал гол и асистирал во победата од 3–1 на гостувањето кај Виторија Гимараеш, за да му помогне на Порто да се пласира во финалето на турнирот.<ref name="Improved"/> На 23 април, Порто објавил дека повторно го потпишале Консеисао на трајна основа во трансфер вреден 10 милиони евра, потпишувајќи петгодишен договор со играчот. Тој, исто така, задржал 20% од идниот трансфер за себе.<ref>{{Cite web|url=https://maisfutebol.iol.pt/fc-porto/liga/oficial-fc-porto-contrata-francisco-conceicao-em-definitivo|title=OFICIAL: FC Porto contrata Francisco Conceição em definitivo|website=Maisfutebol|language=pt|date=23 April 2024|access-date=24 April 2024|archive-date=20 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240620234430/https://maisfutebol.iol.pt/fc-porto/liga/oficial-fc-porto-contrata-francisco-conceicao-em-definitivo|url-status=live}}</ref> И покрај незадоволителната сезона на Порто, во која клубот завршил на третото место во [[Примеира лига 2023–2024|Примеира лига]], на лично ниво Консеисао ја одиграл својата пробивна сезона, во која бил вклучен во 16 голови (осум гола и осум асистенции) на неговата екипа, освојувајќи го притоа со клубот и Купот на Португалија победувајќи го Спортинг со 2–1 во [[Фудбалски куп на Португалија 2023–2024#Финале|финалето]] на 26 мај.<ref name="Taça">{{cite web|url=https://www.rtp.pt/noticias/fc-porto/taca-de-portugal-sergio-conceicao-e-o-terceiro-treinador-a-vencer-quatro-finais_d1574481|title=Taça de Portugal. Sérgio Conceição é o terceiro treinador a vencer quatro finais|trans-title=Portugal Cup. Sérgio Conceição is the third manager to win four finals|publisher=Rádio e Televisão de Portugal|language=pt|date=26 May 2024|access-date=27 May 2024|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526222131/https://www.rtp.pt/noticias/fc-porto/taca-de-portugal-sergio-conceicao-e-o-terceiro-treinador-a-vencer-quatro-finais_d1574481|url-status=live}}</ref> Тој го пропуштил почетокот на [[ФК Порто сезоната 2024–2025|новата сезона]], поради проблеми со повреди, и покрај тоа што постоеле шпекулации дека Консеисао одбил да игра за својот нов тренер, [[Витор Бруно (фудбалски тенер)|Витор Бруно]], по расправијата меѓу него и неговиот татко и претходен тренер на Порто, Сержо. И покрај тоа, што неговиот нов тренер негирал дека има проблеми меѓу нив, Консеисао побарал да замине од клубот, и набрзо постигнал вербален договор со [[ФК Јувентус|Јувентус]] околу личните услови.<ref>{{cite web|url=https://www.jn.pt/6290008823/vitor-bruno-e-francisco-conceicao-tornou-se-num-tema-delicado-e-nao-devia/|title=Vítor Bruno e Francisco Conceição: "Tornou-se num tema delicado e não devia"|publisher=[[Jornal de Notícias]]|language=pt|date=2 August 2024|access-date=31 August 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dn.pt/8047616257/vitor-bruno-deixa-francisco-conceicao-fora-de-jogo-e-admite-sondagens/#error=login_required&state=b6a148f8-4c32-43a2-8592-c0c1c3cf0e57|title=Vítor Bruno deixa Francisco Conceição fora de jogo e admite sondagens|publisher=[[Diário de Notícias]]|language=pt|date=23 August 2024|access-date=31 August 2024}}</ref> ===Јувентус=== На 27 август 2024 година, Консеисао му се приклучил на Јувентус на едногодишна позајмица за 7 милиони евра, плус 3 милиони евра бонуси.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcporto.pt/pt/noticias/20240827-pt-francisco-conceicao-cedido-a-juventus|title=Francisco Conceição cedido à Juventus|date=26 август 2024|language=pt}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-francisco-conceicao-e-un-giocatore-della-juventus|title=Ufficiale {{!}} Francisco Conceição è un giocatore della Juventus|date=26 август 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/images/image/private/fl_attachment/dev/dvv8kpthkmtknfawoput.pdf|title=Accordo con il Porto per l'acquisizione del calciatore Conceição|date=26 август 2024}}</ref> Своето деби со ''„бјанконерите“'', воедно и во италијанската [[Серија А]], го имал на 1 септември во натпреварот на домашен терен против {{Fb team (N) Roma}} (0-0), заменувајќи го [[Самуел Мбангула]] во второто полувреме.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-09-2024/juventus-roma-0-0.shtml|title=Juve, passo indietro e nessun gol: la Roma esce dallo Stadium con un punto|date=2024-09-01}}</ref> На 28 септември, во својот втор настап, тој го постигнал својот прв гол во Серија А, последниот на Јувентус во славјето со 3-0 над {{Fb team (N) Genoa}};<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-genoa-juventus-0-3-vlahovic-sblocca-i-bianconeri-nel-silenzio-del-ferraris_88099747-202402k.shtml|title=Serie A, Genoa-Juventus 0-3: Vlahovic sblocca i bianconeri nel silenzio del Ferraris|date=28 септември 2024}}</ref> четири дена подоцна, на 2 октомври, тој постигнал уште еден гол овојпат на своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|Лигата на шампионите]] со Јувентус, против {{Fb team (N) RB Leipzig}} во победата со 2-3.<ref>{{Cite news|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/02-10-2024/lipsia-juve-2-3-decide-conceicao-doppiette-di-sesko-vlahovic_amp.shtml|title=Juve, questo è un capolavoro: rimonta in 10 a Lipsia coi gioielli di Vlahovic e Conceicao!|author=Filippo Cornacchia|publisher=[[La Gazzetta dello Sport]]|date=2 октомври 2024}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Консеисао ја претставувал Португалија во [[Младински селекции на фудбалската репрезентација на Португалија|неколку младински селекции]], од под 16 години до [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|под 21 година]], со последната учестувајќи двапати на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европското првенство]], во [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2021|2021]] и [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2023|2023]] година. На 15 март 2024 година, тој бил повикан за првпат во [[Фудбалска репрезентација на Португалија|сениорската репрезентација]],<ref>{{Cite web|url=https://www.fpf.pt/pt/News/Todas-as-not%C3%ADcias/Not%C3%ADcia/news/44101|title=Convocatória para Suécia e Eslovénia|date=15 март 2024|access-date=27 март 2024|language=pt}}</ref> за која дебитирал единаесет дена подоцна во поразот со 2-0 во пријателскиот натпревар против {{NazNB|FUrep|SVN}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.fpf.pt/pt/News/Todas-as-not%C3%ADcias/Not%C3%ADcia/news/44309|title=Portugal perde na Eslovénia|date=26 март 2024|lаnguage=pt}}</ref> Потоа, тој бил избран од селекторот [[Роберто Мартинес]] да учествува на [[Европско првенство во фудбал 2024|Европско првенство 2024]] во [[Германија]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fpf.pt/pt/News/Todas-as-not%C3%ADcias/Not%C3%ADcia/news/45104|title=Convocados para o EURO 2024|date=21 maggio 2024|access-date=3 октомври 2024|language=pt}}</ref> На 18 јуни 2024 година, во првиот натпревар од групната фаза против {{NazNB|FUrep|CZE}}, тој го постигнал својот прв гол за репрезентацијата во 92-рата минута од натпреварот, само 2 минути подоцна откако се појавил во игра од клупата за резерви, гол со кој и донел победа на Португалија од 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.terra.com.br/esportes/futebol/internacional/eurocopa/portugal-sofre-mas-arranca-virada-no-final-e-estreia-na-eurocopa-com-vitoria,84b06b8df51da9a83a1068da7ed9a5e2hq1qe7b5.html|title=Portugal sofre, mas arranca virada no final e estreia na Eurocopa com vitória|date=18 јуни 2024|access-date=3 октомври 2024|language=pt}}</ref> Неговиот татко Сержо постигнал хет-трик против [[Фудбалска репрезентација на Германија|Германија]] речиси точно 24 години порано на 20 јуни 2000 година за време на [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенството 2024]];<ref>{{cite web |title=History: Portugal 3-0 Germany |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/64850/ |website=UEFA |access-date=19 June 2024 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418221904/https://www.uefa.com/uefaeuro/match/64850/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Fahey |first=Ciarán |date=2024-06-18 |title=Conceição scores in stoppage time to get Portugal off to winning start at Euro 2024 |url=https://apnews.com/article/euro2024-portugal-czech-republic-preview-10fb8ccb9755c7021fefbd849118f383 |access-date=2024-06-19 |website=AP News |language=en |archive-date=20 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620234431/https://apnews.com/article/euro2024-portugal-czech-republic-preview-10fb8ccb9755c7021fefbd849118f383 |url-status=live }}</ref> со тоа, тие станале вториот пар татко и син кои постигнале гол на [[Европско првенство во фудбал|Европско првенство]], по италијанците [[Енрико Кјеза|Енрико]] и [[Федерико Кјеза]].<ref>{{cite web |title=Chiesa makes Euro 2020 history |url=https://football-italia.net/chiesa-makes-euro-2020-history/ |website=Football Italia |access-date=19 June 2024 |archive-date=2 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210702160135/https://football-italia.net/chiesa-makes-euro-2020-history/ |url-status=live }}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|PRT}} {{Cronopar|26-3-2024|Љубљана|SVN|2|0|PRT|-|Пријателска|13={{subon|46}} {{yel|65}}}} {{Cronopar|4-6-2024|Лисабон|PRT|4|2|FIN|-|Пријателска}} {{Cronopar|18-6-2024|Лајпциг|PRT|2|1|CZE|1|Евро|2024|Прва фаза|13={{subon|90}} {{yel|90+3}}|15=[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф#Португалија - Чешка|дет.]]}} {{Cronopar|26-6-2024|Гелзенкирхен|GEO|2|0|PRT|-|Евро|2024|Прва фаза|15=[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Ф#Грузија - Португалија|дет.]]}} {{Cronopar|1-7-2024|Франкфурт на Мајна|PRT|0|0|SVN|-|Евро|2024|Осминафинале|dts|3 – 0|13={{subon|76}}|15=[[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Португалија - Словенија|дет.]]}} {{Cronopar|5-7-2024|Хамбург|PRT|0|0|FRA|-|Евро|2024|Четвртфинале|dts|3 – 5|13={{subon|74}}|15=[[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Португалија - Франција|дет.]]}} {{Cronopar|15-10-2024|Глазгов|SCO|0|0|PRT|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{suboff|61}}}} {{Cronopar|18-11-2024|Сплит|CRO|1|1|PRT|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|23-3-2025|Лисабон|PRT|5|2|DEN|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Четвртфинале|dts|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|4-6-2025|Минхен|GER|1|2|POR|1|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Полуфинале|13={{subon|58}}}} {{Cronofin|10|2}} ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 7 декември 2024''. {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || 2020-2021 ||{{flagsport|PRT}} {{Fb team (N) Porto B}} || [[Сегунда лига (Португалија) 2020-2021|СЛ]] || 20 || 4 || - || - || - || - || - || - || -|| - || - || 20 || 4 |- || [[ФК Порто сезона 2020-2021|2020-2021]] || rowspan=2|{{flagsport|PRT}} {{Fb team (N) Porto}} || [[Примеира лига 2020-2021|ПЛ]] || 14 || 0 || [[Фудбалски куп на Португалија 2020-2021|КП]]+[[Лига куп на Португалија 2020-2021|ЛКП]] || 1+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020-2021|ЛШ]] || 2 || 0 || - || - || - || 17 || 0 |- || [[ФК Порто сезона 2021-2022|2021-2022]]|| [[Примеира лига 2021-2022|ПЛ]] || 25 || 2 || [[Фудбалски куп на Португалија 2021-2022|КП]]+[[Лига куп на Португалија 2021-2022|ЛКП]] || 4+1 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021-2022|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2021-2022|ЛЕ]] || 2+1 || 0+0 || -|| - || - || 33 || 3 |- || 2022-2023 || {{flagsport|NED}} {{Fb team (N) Jong Ajax}} || [[Ерсте дивиси 2022-2023|ЕР]] || 7 || 5 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 7 || 5 |- || [[ФК Ајакс сезона 2022-2023|2022-2023]] || {{flagsport|NED}} {{Fb team (N) Ajax}} || [[Ередивиси 2022-2023|Е]] || 19 || 0 || [[Фудбалски куп на Холандија 2022-2023|КХ]] || 5 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2022-2023|ЛЕ]] || 3+1 || 1+0 || [[Суперкуп на Холандија 2022|СХ]] || 0 || 0 || 28 || 1 |- || [[ФК Порто сезона 2023-2024|2023-2024]] || {{flagsport|PRT}} {{Fb team (N) Porto}} || [[Примеира лига 2023-2024|ПЛ]] || 27 || 5 || [[Фудбалски куп на Португалија 2023-2024|КП]]+[[Лига куп на Португалија 2023-2024|ЛКП]] || 6+2 || 1+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2023-2024|ЛШ]] || 8 || 1 || - || - || - || 43 || 8 |- !colspan="3"|Вкупно Порто || 66 || 7 || || 14 || 3 || || 13 || 1 || || - || - || 93 || 11 |- || [[ФК Јувентус сезона 2024-2025|2024-2025]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2024-2025|А]] || 26 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|КИ]] || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 9 || 1 || [[Суперкуп на Италија 2024|СИ]]+[[Светско клупско првенство во фудбал 2025|Скп]] || - || - || 37 || 5 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 138 || 19 || || 21 || 4 || || 26 || 3 || || 0 || 0 || 185 || 26 |} ===Репрезентативна статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 18 ноември 2024''.<ref name="EUFoot">{{cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=32701|title=Francisco Conceição|website=EU-Football.info|access-date=18 June 2024|archive-date=4 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240604222029/https://eu-football.info/_player.php?id=32701|url-status=live}}</ref> {| class=wikitable style="text-align: center" !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan="2"|{{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]] |2024||8||1 |- |2025||2||1 |- !colspan="2"|Вкупно!!10!!2 |} ==Титули== ===Клупски=== ==== Порто ==== *'''{{Трофеј-Португалија (Примеира лига)}} [[Примеира лига]]''' : 1 : 2021-2022 *'''[[Податотека:Icon Trophy Taça de Portugal (Cup of Portugal).svg|10px]] [[Фудбалски куп на Португалија|Куп на Португалија]]''' : 1 : 2021-2022, 2023-2024 ===Репрезентативни=== ====Португалија==== *'''{{Трофеј-УЕФА Лига на нации}} [[УЕФА Лига на нации]]''' : 1 : [[УЕФА Лига на нации 2024–2025|2024–2025]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Francisco Conceição}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Португалија |image3= Flag of Portugal.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/francisco-fernandes-conceicao/571807/ Франсиско Консеисао на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/francisco-conceicao/profil/spieler/487474 Франсиско Консеисао на transfermakt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/312659/francisco-conceicao Франсиско Консеисао на espn] *[https://www.whoscored.com/Players/409221/Show/Francisco-Concei%C3%A7%C3%A3o Франсиско Консеисао на whoscored] {{Состав на ФК Јувентус}} {{Состав на Португалија на ЕП фудбал 2024}} {{Состав на Португалија на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Консеисао, Франсиско}} [[Категорија:Португалски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Порто]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ајакс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] g3t06lfit28ju3e5k0p1yf8zn9la1dv 3 1358164 5603233 5289153 2026-08-02T15:37:30Z Pathoschild 2109 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 5603233 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Revi C.]] o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o 2 1358165 5603223 5289154 2026-08-02T15:01:05Z Pathoschild 2109 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 5603223 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User:Revi C.]] 88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut 0 1358428 5603458 5590532 2026-08-03T08:46:11Z Andrew012p 85224 /* Содржина */ 5603458 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Книга|name=Градот во кој мене ме нема|image_caption=Корицата на првиот том, вклучувајќи ја Кајо Хиназуки|image=Boku Dake ga Inai Machi manga cover.png|publisher=Kadokawa Shoten|author=Кеи Санбе|published=4 јуни 2012 — 4 март 2016 (манга)<br>8 јануари 2016 — 25 март 2016 (аниме)|genre=фантастика<br>[[мистика]]<br>[[трилер]]}} {{Закосен наслов}}'''''Градот во кој мене ме нема''''' ({{langx|ja|僕だけがいない街}}) — [[манга]] на Кеи Санбе. Се појавила во списанието ''Young Ace'' на Kadokawa Shoten од јуни 2012 г. до март 2016 г. и е лиценцирана на [[Англиски јазик|англиски]] од Yen Press. Адаптација на [[аниме]] од A-1 Pictures се прикажувала на блокот Noitamina на Fuji TV од јануари до март 2016 г., проследено со [[игран филм]] во [[март]] 2016 г. [[Netflix]] објавил драмска адаптација во декември 2017 г.<ref name="crunchyroll.com">{{cite web|url=http://www.crunchyroll.com/anime-news/2017/03/13-1/netflix-to-stream-erased-live-action-drama-next-winter|title=Netflix to Stream "ERASED" Live-Action Drama Next Winter|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901201609/http://www.crunchyroll.com/anime-news/2017/03/13-1/netflix-to-stream-erased-live-action-drama-next-winter|archive-date=2017-09-01|access-date=2018-12-20|deadlink=no}}</ref> Од јуни до ноември 2016 г. била објавена одделна манга-серија, а од ноември 2015 г. до март 2016 г. во списанието ''Bungei Kadokawa'' на Kadokawa се појавила серија одделни романи од Хаџиме Ниномае. == Содржина == Приказната го следи Сатору Фуџинума, 29-годишен [[мангака]] со таинствена способност: секогаш кога нешто лошо ќе се случи во близина, неговата свест скока наназад неколку минути, давајќи му шанса да го спречи тоа. Но кога неговата мајка е убиена, моќта на Сатору го враќа 18 години наназад, во неговото десетгодишно тело. Со сите негови спомени на возрасен, Сатору сфаќа дека убиството е поврзано со серија одвлекувања на деца и убиства од неговото минато. Решен да ја спаси мајка си, тој решава да го пронајде убиецот. Верува дека запирањето на исчезнувањето на неговата соученичка Кајо Хиназуки го има клучот за прекинување на трагичниот ланец на настани.<ref>{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/preview-guide/2016/winter/erased/.97316|title=ERASED|date=January 7, 2016|publisher=[[Anime News Network]]|access-date=February 14, 2016}}</ref> == Ликови == '''Сатору Фуџинума''' ([[Јапонски јазик|јап]]. ''藤沼 悟'') — главниот лик е 29-годишен [[мангака]]. Иако дел од неговите дела се објавени, Сатору мора да заработи дополнителни пари со доставување на [[пица]]. Тој има способност да се „премотува“, враќајќи го во минатото за да ја исправи секоја трагедија. Вообичаено се враќа на неколку минути, но по убиството на мајка си се враќа 18 години наназад. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.kadokawa.co.jp/sp/bokumachi/index.php Матична страница]{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://erasedusa.com/ Матична страница на анимето] * [https://wwws.warnerbros.co.jp/bokumachi/ Матична страница на играниот филм] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] 4uwlrhhq6834rsy3x82aptcnbyxcuuo 0 1358469 5603312 5291897 2026-08-02T18:36:21Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603312 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Rb-star.svg|мини|„Црвено-црна ѕвезда“]] '''Томас Ходскин''' (англиски: ''Thomas Hodgskin''; 12 декември 1787 — 21 август 1869) — англиски [[Економија|економист]] и [[Социјализам|социјалист]]. [[Карл Маркс]] имал високо мислење за него, оценувајќи ги неговите записи како најзначајни дела на англиската [[Политичка економија|политичка економија]], иако му забележувал поради тоа што ги зема „сите економски претпоставки на [[Капитализам|капиталистичкото]] [[Производство|производство]] како вечен облик, а само сака да го избрише [[Капитал|капиталот]], основата која во исто време е и нужна последица.“<ref>„Регистар имена“, во: Карл Маркс, ''Беда филозофије (Одговор на Филозофију беде г. Прудона)''. Култура, Београд, 1946, стр. 191.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Англиски економисти]] [[Категорија:Родени во 1787 година]] [[Категорија:Починати во 1869 година]]  p362wmz8lmnx7gnpee6mf00wmlvakjs 0 1362425 5603394 5600895 2026-08-03T02:34:15Z Stephan1000000 82108 16 5603394 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Живи мртовци: Мртов град | genre = ужаси<br>[[драма]]<br>[[зомби-апокалипса]] | creator = [[Ели Џорне]] | based_on = ''Живи мртовци'' (стрип) | theme_music_composer = | composer = [[Ијан Хултквист]] | country = {{САД}} | num_seasons = 3 | num_episodes = 16 | producer = | cinematography = | editor = | runtime = 40 — 50 минути | company = {{Plainlist| * [[Skybound Entertainment]] * [[Valhalla Entertainment]] * Circle of Confusion * Schneibot * [[AMC Studios]] }} | network = [[AMC (ТВ-канал)|AMC]] | first_aired = 18 јуни 2023 | last_aired = сѐ уште | starring = {{Plainlist| * [[Лорен Кохан]] * [[Џефри Дин Морган]] * [[Гај Чарлс]] * [[Жељко Иванек]] * Махина Наполеон }} | location = [[Њу Џерси]] | executive_producer = {{plainlist| * [[Скот М. Гимпл]] * [[Роберт Киркман]] * Дејвид Алперт * [[Гејл Ен Херд]] * Брајан Бократ * Лорен Кохан * Џефри Дин Морган * Ели Џорне }} | image = The Walking Dead- Dead City.jpg | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | related = ''[[Живи мртовци (ТВ-серија)|Живи мртовци]]'' | caption = Плакатот на првата сезона }}{{Закосен наслов}}'''''Живи мртовци: Мртов град''''' ({{langx|en|The Walking Dead: Dead City}}) — американска постапокалиптична [[Телевизиска серија|ТВ]]-драма на ужасите создадена од Ели Џорне за [[AMC (ТВ-канал)|AMC]] и заснована на ликовите Меги и Ниган од стрип-серијалот „Живи мртовци“. Тоа е првото продолжение на ТВ-серијата „[[Живи мртовци (ТВ-серија)|Живи мртовци]]“ и петтиот дел од франшизата „Живи мртовци“ за да се одржи постојаноста со другите телевизиски серии. Џорне служи како главен продуцент. Лорен Кохан и [[Џефри Дин Морган]] повторно ги играат своите улоги како Меги и Ниган од изворната телевизиска серија. Главните улоги ги толкуваат и Гај Чарлс, Жељко Иванек и Махина Наполеон. Развојот на серијата започнал во март 2022 г. Работниот наслов на серијата, „Остров на мртвите“, бил променет во август истата година. Дополнителните членови на глумечкиот состав биле објавени во октомври и ноември 2022 г. Главното снимање започнало во јули 2022 г. во [[Њу Џерси]] и завршило во октомври 2022 г.<ref>{{Cite web|url=https://comicbook.com/tv-shows/news/the-walking-dead-dead-city-logo-maggie-negan-spinoff-lauren-cohan-jeffrey-dean-morgan/|title=The Walking Dead: Dead City Reveals Logo|lang=en|website=TV Shows|access-date=2024-04-14}}</ref> Првата сезона од серијата се состоела од шест епизоди и била објавена на 18 јуни 2023 г. Во јули 2023 г., било објавено обновување за втора сезона. == Содржина == Серијата ги следи Меги и Ниган додека патуваат низ постапокалиптичен [[Менхетн]], одвоен од копното, во потрага по грабнатиот син на Меги, Хершел. Уништениот град е полн со мртовци и жители што го направиле Њујорк свој свет, полн со анархија, опасност, убавина и ужас. == Улоги == === Главни улоги === [[Лорен Кохан]] како Меги Грин. Вдовицата на Глен, порано дел од групата на [[Рик Грајмс]] во „[[Живи мртовци (ТВ-серија)|Живи мртовци]]“. Таа е и водач на Колонијата Хилтоп, заедница на преживеаници што се преселиле од [[Вирџинија]] во Њујорк. [[Џефри Дин Морган]] како Ниган. Поранешниот водач на Спасителите, кој ја напуштил Заедницата со својата бремена сопруга за да започне семеен живот по настаните во „Живи мртовци“. [[Гај Чарлс]] како Перли Армстронг. Тој е [[маршал]] на Нововавилонската Федерација, мрежа на преживеани заедници во Њујорк со задача да го следат Ниган.<ref name="Charles">{{Cite web|url=https://deadline.com/2022/04/isle-of-the-dead-gaius-charles-lauren-cohan-jeffrey-dean-morgan-the-walking-dead-spinoff-series-1235012056/|title='Isle Of The Dead': Gaius Charles Joins Lauren Cohan & Jeffrey Dean Morgan In 'The Walking Dead' Spinoff|author=Andreeva|first=Nellie|date=2022-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404235552/https://deadline.com/2022/04/isle-of-the-dead-gaius-charles-lauren-cohan-jeffrey-dean-morgan-the-walking-dead-spinoff-series-1235012056/|archive-date=2023-04-04|website=[[Deadline (website)|Deadline]]|access-date=2022-11-16|url-status=live}}</ref> [[Жељко Иванек]] како „Хрватот“. По потекло од [[Хрватска]], па оттука и неговиот прекар, Хрватот е жесток поранешен член на Спасителите, кој го грабнал синот на Меги, Хершел. Тој е и водач на „Бурази“ (мак. ''Браќата''), група непријателски преживеаници што ја презеле контролата над Менхетн. Махина Наполеон како Џини: Млада девојка со [[мутизам]] што завршува под грижата на Ниган по трауматската смрт на нејзиниот татко. Подоцна се открива дека нејзиниот татко бил еден од мажите за кого Ниган објавил потера. === Второстепени улоги === Логан Ким како Хершел Ри: тинејџерскиот син на Меги и Глен. Ким го заменува глумецот Кин Мајкл Спилер, кој претходно го толкувал Хершел во „Живи мртовци“.<ref>{{cite web|url=https://comicbook.com/tv-shows/news/the-walking-dead-dead-city-recasts-hershel-rhee-logan-kim/|title=The Walking Dead: Dead City Recasts Maggie's Son Hershel|last=Bonomolo|first=Cameron|date=March 26, 2023|website=[[ComicBook.com]]|access-date=April 11, 2023}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.amc.com/shows/the-walking-dead-dead-city--1060741}} {{IMDb title|18546730}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] [[Категорија:Американски телевизиски серии]] 0ightydcsohbstqjyjrvcqoyj7cn1vs 0 1362702 5603422 5595577 2026-08-03T07:28:39Z Bjankuloski06 332 5603422 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Aiphanes minima.jpg|image_caption=Црвени, округли плодови на ''Aiphanes minima''|image_alt=Десетици тркалезни, црвени плодови закачени на стеблата каде што некогаш имало цветови. Неколку зелени плодови се расфрлани меѓу црвените.|genus=Aiphanes|species=minima|authority=([[Joseph Gaertner|Gaertn.]]) [[Max Burret|Burret]]|synonyms_ref=<ref name = "Kew">{{cite web |url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?accepted_id=5123&repSynonym_id=18974&name_id=5123&status=true |title= ''Aiphanes minima''|access-date=2010-03-08 |format= |work= [[Royal Botanic Gardens, Kew]]: World Checklist of Selected Plant Families}}</ref>|synonyms=''Bactris minima'' <small>Gaertn.</small><br/> ''Bactris acanthophylla'' <small>Mart. in A.D.d'Orbigny</small><br/> ''Bactris erosa'' <small>Mart.</small><br/> ''Martinezia corallina'' <small>Mart.</small><br/> ''Martinezia erosa'' <small>(Mart.) Linden</small><br/> ''Aiphanes corallina'' <small>(Mart.) H.Wendl. in O.C.E.de Kerchove de Denterghem</small><br/> ''Bactris martineziifolia'' <small>H.Wendl. in O.C.E.de Kerchove de Denterghem,</small><br/> ''Curima colophylla'' <small>O.F.Cook</small><br/> ''Curima corallina'' <small>(Mart.) O.F.Cook</small><br/> ''Martinezia acanthophylla'' <small>(Mart.) [[Odoardo Beccari|Becc.]]</small><br/> ''Aiphanes acanthophylla'' <small>(Mart.) Burret</small><br/> ''Aiphanes erosa'' <small>(Mart.) Burret</small><br/> ''Aiphanes luciana'' <small>L.H.Bailey</small><br/> ''Aiphanes vincentiana'' <small>L.H.Bailey</small>}} [[Податотека:Aiphanes_cf._minima.jpg|мини| Во [[Санто Доминго]], [[Доминиканска Република]]]] '''''Aiphanes minima''''' е шилеста [[Палми|палма]] која потекнува од островските [[Кариби]] од [[Хаити (остров)|Хиспаниола]] до [[Гренада]], а се одгледува на други места. Обично e 5-8 метри висока, но понекогаш може да расте како најниско дрво во шумата со само 2 метри висина. == Опис == [[Податотека:Aiphanes_minima3.jpg|алт=A short section of a narrow palm stem, covered with long, dark spines. The stem section includes four scars left where petioles were once attached. Unlike the rest of the stem, these petiole scars lack spines.|лево|мини| Стеблото на ''Aiphanes minima,'' има боцки и лузни од лисја]] ''Aiphanes minima'' е палма со едно стебло, бодликава, со пересто сложени листови - редови ливчиња се појавуваат од двете страни на оската на листот во форма на пердув или папрат. Стеблата обично се високи од 5 до 18 метри, иако повремено се и помалку од 2 метри високи и се со 6 до 20 сантиметри во дијаметар. Помладите стебла се покриени со прстени од црни боцки, но на постарите стебла тие често се губат. Единките носат 10-20 листови кои се пересто сложени, со 18 до 34 пара ливчиња долж централна оска која е долга од 130 до 400 см. Ливчињата се распоредени во една рамнина и обично се линеарни по форма, но понекогаш се шират кон нивниот врв, особено во [[Порторико]]. Долната површина на листот може да биде покриена со боцки долги до 3 см или може да биде без боцки; горната површина има ред боцки долги околу 1 см долж средишниот нерв. Оската може да биде без боцки, но често е покриен со црни боцки долги до 6 см. Лисната дршка, која ја поврзува оската со стеблото, е долг од 15 до 110 см и е покриена со црни боцки долги до 8 см. == Таксономија == ''Aiphanes'' е сместен во [[Семејство (биологија)|подфамилијата]] [[Палми|Arecoideae]], [[Племе (биологија)|племето]] Cocoseae и потплемето Bactridinae, заедно со ''Desmoncus'', ''Bactris'', ''Acrocomia'' и ''Astrocaryum''.<ref name="Dransfield2005">{{Наведено списание|last=Dransfield|first=John|last2=Natalie W. Uhl|last3=Conny B. Asmussen|last4=William J. Baker|last5=Madeline M. Harley|last6=Carl E. Lewis|year=2005|title=A New Phylogenetic Classification of the Palm Family, Arecaceae|journal=Kew Bulletin|publisher=Kew Bulletin, Vol. 60, No. 4|volume=60|issue=4|pages=559–69|jstor=25070242}}</ref> Германскиот ботаничар [[Макс Бурет]], во неговата ревизија на родот од 1932 година, го поделил ''Aiphanes'' на два подрода и го поставил ''А.minima'' во подродот ''Macroanthera''. [[Фин Борхсениус]] и [[Родриго Бернал]] во својата монографија од 1996 година, заклучиле дека ''Макроантерата'' ќе биде вијабилен таксон само ако се намали на три вида ''- А.aculeata'', ''А.eggersii'' и ''А.minima''. Сепак, ова ќе го остави другиот подрод, ''Brachyanthera'', како премногу широк и хетероген ентитет, и тие решиле да ја напуштат употребата на подродовите од Бурет. Борхсениус и Бернал ги сместиле сите карипски ''Aiphanes'' (освен оние во [[Тринидад и Тобаго]] ) во еден вид ''А.minima'', но ова не е универзално прифатено. Американскиот ботаничар [[Џорџ Проктор]] не се согласува со ова, наведувајќи дека верува дека има неколку видови присутни и тврди дека популациите во [[Порторико]] и [[Доминиканска Република|Доминиканската Република]] треба да се одржуваат во посебен вид, ''А.acanthophylla''. Во [[Доминика]], систематистот за палми Скот Зона и неговите колеги го документирале присуството на две различни популации на палми ''Aiphanes'' на островот - едната беше поголема и пошилеста, а другата помала, потенка и помалку шилеста. Ова ги навело да шпекулираат дека ова може да претставува втор вид на ''Aiphanes''.<ref>{{Наведено списание|last=Zona|first=Scott|last2=Arlington James|last3=Katherine Maidman|year=2003|title=The Native Palms of Dominica|url=http://www.tipalm.fr/telechargement/zona-dominica.pdf|journal=Palms|volume=47|issue=3|pages=151–157|access-date=2025-01-30|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303205847/http://www.tipalm.fr/telechargement/zona-dominica.pdf|url-status=dead}}</ref> === Историја === Првиот ботанички опис на видот го направил францускиот ботаничар [[Шарл Плумие]]. Плумие направил три патувања во [[Западни Инди|Западните Индии]] помеѓу 1689 и 1695 година, а меѓу неговите описи имало и два вида палми кои ги нарекол ''Palma dactylifera, aculeata, fructu corallino, major'' и ''Palma dactylifera, aculeata, fructu corallino, minor'', користејќи пре-[[Карл Линеј|Линеови]] имиња. И двете од овие сега се смета дека припаѓаат на ''Aiphanes minima''. Во 1763 година, холандскиот ботаничар [[Николаус Јозеф фон Жакен]] го опишал истиот вид, користејќи го името ''Palma Grigri Martinicensibus'' . Најстариот опис на видот кој се смета за валиден е описот на [[Јозеф Гeртнер]] за ''Bactris minima'', кој го објавил во 1791 година во ''De Fructibus et Seminibus Plantarum''. Ова име, кое се засновало на едно овошје од непознато потекло, е основа за модерното име на видот. Името ''Aiphanes'' било дадено една деценија подоцна од германскиот ботаничар [[Карл Лудвиг Вилденов]] во 1801 година. == Распространетост == ''Aiphanes minima'' е домородна во [[Доминиканска Република|Доминиканската Република]], [[Порторико]], [[Доминика]], [[Свети Винцент и Гренадини|Свети Винсент и Гренадини]], [[Света Луција]], [[Мартиник]], [[Барбадос]] и [[Гренада]] и широко се одгледува на други места. Тој е најсеверниот член на родот и единствениот вид на ''Aiphanes'' што е отсутен од копното на [[Јужна Америка]]. == Живеалиште и екологија == Во северниот дел од своето живеалиште, ''Aiphanes minima'' расте на варовнички ридови и зависи од празнините во шумската крошна за да достигне зрелост.<ref name="Inman">{{Наведено списание|last=Inman|first=Faith M.|last2=Thomas R. Wentworth|last3=Martha Groom|last4=Cavell Brownie|author-link4=Cavell Brownie|last5=Russ Lea|year=2007|title=Using artificial canopy gaps to restore Puerto Rican Parrot (Amazona vittata) habitat in tropical timber plantations|journal=Forest Ecology and Management|volume=243|issue=2–3|pages=169–177|doi=10.1016/j.foreco.2007.02.003}}</ref> Во јужниот дел тоа е дрво од подкрошна или дрво на шумскиот под,<ref name="B&B" /> како што е тоа во Тарнерс Хол Вудс во Барбадос.<ref>{{Наведено списание|last=Watts|first=David|year=1978|title=Biogeographical Variation in the Mahogany (''Swietenia mahagoni'' (L.) Jacq.) Woodlots of Barbados, West Indies|journal=Journal of Biogeography|publisher=Journal of Biogeography, Vol. 5, No. 4|volume=5|issue=4|pages=347–363|doi=10.2307/3038028|jstor=3038028}}</ref> Цветовите имаат сладок мирис и се верува дека се опрашуваат од пчели. Плодовите, цветовите и семките на ''Aiphanes minima'' се консумираат од загрозениот вид на папагал ''Amazona guildingii'' <ref>{{Наведена книга|title=Species Conservation Plan for the St. Vincent Parrot ''Amazona guildingii''|last=Culzac-Wilson|first=Lystra|publisher=Loro Parque Fundación|year=2005|location=Puerto de la Cruz, Tenerife}}</ref> и исто така се сметаат за важен вид храна за [[Критично загрозен вид|критично загрозениот]] порторикански амазон (''Amazona vittata'').<ref name="Inman"/> == Употреба == ''Aiphanes minima'' често се користи како украсен вид. [[Ендосперм]]от на семето може да се јаде и е со сличен по вкус на [[Кокосова палма|кокосот]]. == Наводи == {{Наводи}} == Литература == * {{Наведена книга|title=Monocotyledons and Gymnosperms of Puerto Rico and the Virgin Islands|last=Acevedo-Rodríguez|first=Pedro|last2=Mark T. Strong|publisher=Smithsonian Institution|year=2005|series=Contributions from the United States National Herbarium|volume=52|location=Washington, DC|pages=1–415}} * {{Наведено списание|last=Borchsenius|first=Finn|last2=Rodrigo Bernal|date=December 1996|title=Aiphanes (Palmae)|journal=[[Flora Neotropica]]|volume=70}} * {{Наведена книга|title=Field Guide to the Palms of the Americas|url=https://archive.org/details/fieldguidetopalm0000hend|last=Henderson|first=Andrew|last2=Gloria Galeano|last3=Rodrigo Bernal|publisher=Princeton University Press|year=1995|isbn=0-691-08537-4|location=Princeton, New Jersey|author-link=Andrew Henderson (botanist)|author-link2=Gloria Galeano|author-link3=Rodrigo Bernal}} [[Категорија:Палми]] [[Категорија:Флора на Тринидад и Тобаго]] [[Категорија:Флора на Доминиканска Република]] j4uft3wcifg14dx9q442nkvjjpwgem1 0 1362709 5603416 5599629 2026-08-03T07:22:11Z Bjankuloski06 332 5603416 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Николаус Џозеф фон Жакен|image=Nikolaus Joseph von Jacquin 2.jpg|alt=<!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->|caption=|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{Birth date|1727|02|16|df=y}}|birth_place=[[Лајден]]|death_date={{Death date and age|1817|10|26|1727|02|16|df=y}}|death_place=[[Виена]]|nationality=|other_names=|known_for=[[медицина]], [[хемија]], [[ботаника]]|author_abbrev_bot=Jacq.|awards=член, [[Кралска Шведска Академија на Науките]]|children=[[Жозеф Франц вон Жакен|Жозеф Франц]], Емил Готфрид, Франциска}} '''Николаус Јозеф Фрајхер фон Жакен''' (16 февруари 1727 г{{Цп}}26 октомври 1817 година) бил научник кој студирал [[медицина]], [[хемија]] и [[ботаника]]. == Биографија == [[Податотека:Selectarum_Stirpium_Americanarum_Historia.jpg|мини| ''Selectarum Stirpium Americanarum Historia'', 1780, [[Национална библиотека на Полска]] .]] [[Податотека:Haemanthus_pubescens00.jpg|мини| ''Haemanthus pubescens'' [[Карл Линеј|L.]], Николаус Јозеф Фрајхер фон Жакен 1798 година]] Роден во [[Лајден]], [[Холандија]], студирал медицина на Универзитетот Лајден, а потоа се преселил прво во [[Париз]], а потоа во [[Виена]]. Во 1752 година студирал под менторство на Џерард ван Свитен во Виена. Помеѓу 1755 и 1759 година, Жакен бил испратен во [[Западни Инди|Западните Инди]], [[Средна Америка]], [[Венецуела]] и [[Нова Гранада]] од [[Франц I (Свето Римско Царство)|Франц I]] за да собира растенија за [[Шенбрун|палатата Шенбрун]] и собрал голема колекција на животински, растителни и минерални примероци. Во 1797 година, [[Александар фон Хумболт]] го искористил проучувањето на овие збирки и разговорот со Жакен за да се подготви за своето патување во Америка.<ref>{{Наведена книга|title=Alexander von Humboldt|last=Daum|first=Andreas|publisher=C. H. Beck|year=2019|isbn=978-3-406-73436-6|location=Munich|pages=36-37, 42, 69|author-link=Andreas Daum}}</ref> Во 1763 година, Жакен станал професор по [[хемија]] и [[минералогија]] на Бергакадемија Шемниц (сега [[Банска Штјавница]] во [[Словачка]]). Во 1768 година, тој бил назначен за професор по ботаника и хемија и станал директор на ботаничките градини на Универзитетот во Виена. За својата работа ја добил титулата ''Едлер'' во 1774 година. Во 1783 година, бил избран за странски член на [[Кралска академија на науките (Шведска)|Кралската шведска академија на науките]]. Во 1806 година, бил прогласен за барон. Во 1809 година, станал дописник на Кралскиот институт, кој подоцна станал Кралска холандска академија за уметности и науки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00001083|title=Nikolaus Joseph von Jacquin (1727–1817)|publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences|accessdate=19 July 2015|archive-date=2015-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923230414/http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00001083|url-status=dead}}</ref> Неговиот помлад син, Емил Готфрид (1767-1792) и неговата ќерка Франциска (1769-1850), биле пријатели на [[Волфганг Амадеус Моцарт|Моцарт]]; Моцарт напишал две песни за Готфрид и ги објавил под името на Готфрид („ Als Luise... “, K. 520 и „ Das Traumbild “, K. 530) и ѝ одржувал часови по пијано на Франциска. Моцарт посветил значителен број од своите дела на семејството Жакен, меѓу кои е триото Кегелштат (трио за пијано,кларинет и виола). Ова за прв пат било свирено во куќата на Жакен во август 1786 година, додека Франциска свирела на пијано. Неговиот син Јозеф Франц (1766–1839) го наследил како професор по ботаника и хемија на Универзитетот во Виена и напишал неколку значајни ботанички книги. Фон Жакен починал во Виена. Него го одбележуваат родовите ''Jacquinia'' (Theophrastaceae) и ''Jacquiniella'' ([[Орхидеи|Orchidaceae]]). Во 2011 година, австриската ковачница издала сребрени монети за да ги одбележи неговите научни експедиции на [[Кариби]]те.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.coinupdate.com/austrian-mint-issues-nikolaus-joseph-von-jacquin-silver-coin-0714/|title=Austrian Mint Issues Nikolaus Joseph von Jacquin 20€ Silver Coin|publisher=[[Coin Update News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110310024513/http://news.coinupdate.com/austrian-mint-issues-nikolaus-joseph-von-jacquin-silver-coin-0714/|archive-date=10 March 2011|accessdate=8 March 2011}}</ref> == Публикации == * [http://www.botanicus.org/title/b12738426 ''Enumeratio systematica planarum''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200811220758/http://www.botanicus.org/title/b12738426 |date=2020-08-11 }} (1760) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/14652|title=Enumeratio systematica plantarum|last=Jacquin|first=Nikolaus Joseph|date=4 June 1760|publisher=Theodor Haak}}</ref> * [https://books.google.com/books?id=jKmj_1ALNYgC ''Enumeratio Stirpium Plerarumque''] (1762) * [http://www.botanicus.org/title/b12074652 ''Selectarum Stirpium Americanarum''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200627140251/http://www.botanicus.org/title/b12074652 |date=2020-06-27 }} (1763) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mertzdigital.nybg.org/cdm/compoundobject/collection/p9016coll23/id/23489/rec/47|title=Selectarum stirpium Americanarum historia, in qua ad Linnaeanum systema determinatae descriptaeque sistuntur plantae illae, quas in insulis Martinica, Jamaica, Domingo aliisque et in vicinae continentis parte, observavit rariores; adjectis iconibus ad autoris archetypa pictis :: Latin American plant literature|work=mertzdigital.nybg.org}}</ref> * ''Observationum Botanicarum'' ( [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band1/index.html дел 1] 1764, [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band2/index.html дел 2] 1767, [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band3/index.html дел 3] 1768, [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band4/index.html дел 4] 1771) * [http://www.botanicus.org/title/b1206399x ''Hortus Botanicus Vindobonensis''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629230929/http://www.botanicus.org/title/b1206399x |date=2020-06-29 }} (3 тома, 1770–1776) со плочи од Франц Антон фон Шајдел <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/531|title=Details – Hortus botanicus vindobonensis, seu, Plantarum rariorum, quae in Horto botanico vindobonensi ... :coluntur, icones coloratae et succinctae descriptiones / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=Leopold Joannis Kaliwoda|year=1770}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b12003402 ''Florae Austriacae''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200627140249/http://www.botanicus.org/title/b12003402 |date=2020-06-27 }} (5 тома, 1773–1778) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/457|title=Details – Florae Austriacae, sive, Plantarum selectarum in Austriae archiducatu :sponte crescentium icones, ad vivum coloratae, et descriptionibus, ac synonymis illustratae / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=Leopoldi Joannis Kaliwoda|year=1773}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b11927124 ''Icones Plantarum Rariorum''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629161037/http://www.botanicus.org/title/b11927124 |date=2020-06-29 }} (3 тома, 1781-1793) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/329|title=Details – Icones plantarum rariorum / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=C. F. Wappler|year=1781}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b11927926 ''Plantarum Rariorum Horti Caesarei Schoenbrunnensis''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629222610/http://www.botanicus.org/title/b11927926 |date=2020-06-29 }} (4 тома, 1797-1804) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/332|title=Details – Plantarum rariorum horti caesarei Schoenbrunnensis descriptiones et icones / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=C. F. Wappler|year=1797}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b12064592 ''Fragmenta Botanica 1804–1809''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629084016/http://www.botanicus.org/title/b12064592 |date=2020-06-29 }} (1809) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/10273|title=Fragmenta botanica, figuris coloratis illustrata|last=Jacquin|first=Nikolaus Joseph|publisher=Mathias Andreas Schmidt|year=1800}}</ref> * [https://www.biodiversitylibrary.org/item/48486 ''Nicolai Josephi Jacquin collectaneorum addum…''] * [https://www.biodiversitylibrary.org/item/15403 ''Оксалис: Монографија икони илустрации''] * [https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/4367 ''Dreyhundert auserlesene amerikanische Gewächse nach linneischer Ordnung''] (со Зорн, Јоханес) * ''Anfangsgründe der medicinisch-practischen Chymie на Николаус Јозеф Едлен фон Жакен : zum Gebrauche seiner Vorlesungen'' . Ваплер, Виена 1783 [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-8122 Дигитално издание] на Универзитетот и државната библиотека Диселдорф * ''Anfangsgründe der medicinisch-practischen Chymie на Николаус Јозеф Едлен фон Жакен : zum Gebrauche seiner Vorlesungen'' . Ваплер, Виена, 2. ед. 1785 [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-8790 Дигитално издание] на Универзитетот и државната библиотека Диселдорф == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Жакен, Николаус Јозеф фон}} [[Категорија:Птеридолози]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Почесни членови на Петербуршката академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Холандски миколози]] [[Категорија:Бриолози]] [[Категорија:Орнитолози]] [[Категорија:Миколози]] [[Категорија:Родени во 1727 година]] rlej65m0izmjy8ktiycjd9qmv6wrgz6 5603417 5603416 2026-08-03T07:27:01Z Bjankuloski06 332 5603417 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Николаус Џозеф фон Жакен|image=Nikolaus Joseph von Jacquin 2.jpg|alt=<!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->|caption=|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{Birth date|1727|02|16|df=y}}|birth_place=[[Лајден]]|death_date={{Death date and age|1817|10|26|1727|02|16|df=y}}|death_place=[[Виена]]|nationality=|other_names=|known_for=[[медицина]], [[хемија]], [[ботаника]]|author_abbrev_bot=Jacq.|awards=член, [[Кралска Шведска Академија на Науките]]|children=[[Жозеф Франц вон Жакен|Жозеф Франц]], Емил Готфрид, Франциска}} '''Николаус Јозеф Фрајхер фон Жакен''' ({{langx|de|Nicolaus Joseph von Jacquin}}; {{рн|16|февруари|1727}} - {{пн|26|октомври|1817}}) — австриски научник кој ги проучувал [[медицина]]та, [[хемија]]та и [[ботаника]]та. == Биографија == [[Податотека:Selectarum_Stirpium_Americanarum_Historia.jpg|мини| ''Selectarum Stirpium Americanarum Historia'', 1780, [[Национална библиотека на Полска]] .]] [[Податотека:Haemanthus_pubescens00.jpg|мини| ''Haemanthus pubescens'' [[Карл Линеј|L.]], Николаус Јозеф Фрајхер фон Жакен 1798 година]] Роден во [[Лајден]], [[Холандија]], студирал медицина на Универзитетот Лајден, а потоа се преселил прво во [[Париз]], а потоа во [[Виена]]. Во 1752 година студирал под менторство на Џерард ван Свитен во Виена. Помеѓу 1755 и 1759 година, Жакен бил испратен во [[Западни Инди|Западните Инди]], [[Средна Америка]], [[Венецуела]] и [[Нова Гранада]] од [[Франц I (Свето Римско Царство)|Франц I]] за да собира растенија за [[Шенбрун|палатата Шенбрун]] и собрал голема колекција на животински, растителни и минерални примероци. Во 1797 година, [[Александар фон Хумболт]] го искористил проучувањето на овие збирки и разговорот со Жакен за да се подготви за своето патување во Америка.<ref>{{Наведена книга|title=Alexander von Humboldt|last=Daum|first=Andreas|publisher=C. H. Beck|year=2019|isbn=978-3-406-73436-6|location=Munich|pages=36-37, 42, 69|author-link=Andreas Daum}}</ref> Во 1763 година, Жакен станал професор по [[хемија]] и [[минералогија]] на Бергакадемија Шемниц (сега [[Банска Штјавница]] во [[Словачка]]). Во 1768 година, тој бил назначен за професор по ботаника и хемија и станал директор на ботаничките градини на Универзитетот во Виена. За својата работа ја добил титулата ''Едлер'' во 1774 година. Во 1783 година, бил избран за странски член на [[Кралска академија на науките (Шведска)|Кралската шведска академија на науките]]. Во 1806 година, бил прогласен за барон. Во 1809 година, станал дописник на Кралскиот институт, кој подоцна станал Кралска холандска академија за уметности и науки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00001083|title=Nikolaus Joseph von Jacquin (1727–1817)|publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences|accessdate=19 July 2015|archive-date=2015-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923230414/http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00001083|url-status=dead}}</ref> Неговиот помлад син, Емил Готфрид (1767-1792) и неговата ќерка Франциска (1769-1850), биле пријатели на [[Волфганг Амадеус Моцарт|Моцарт]]; Моцарт напишал две песни за Готфрид и ги објавил под името на Готфрид („ Als Luise... “, K. 520 и „ Das Traumbild “, K. 530) и ѝ одржувал часови по пијано на Франциска. Моцарт посветил значителен број од своите дела на семејството Жакен, меѓу кои е триото Кегелштат (трио за пијано,кларинет и виола). Ова за прв пат било свирено во куќата на Жакен во август 1786 година, додека Франциска свирела на пијано. Неговиот син Јозеф Франц (1766–1839) го наследил како професор по ботаника и хемија на Универзитетот во Виена и напишал неколку значајни ботанички книги. Фон Жакен починал во Виена. Него го одбележуваат родовите ''Jacquinia'' (Theophrastaceae) и ''Jacquiniella'' ([[Орхидеи|Orchidaceae]]). Во 2011 година, австриската ковачница издала сребрени монети за да ги одбележи неговите научни експедиции на [[Кариби]]те.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.coinupdate.com/austrian-mint-issues-nikolaus-joseph-von-jacquin-silver-coin-0714/|title=Austrian Mint Issues Nikolaus Joseph von Jacquin 20€ Silver Coin|publisher=[[Coin Update News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110310024513/http://news.coinupdate.com/austrian-mint-issues-nikolaus-joseph-von-jacquin-silver-coin-0714/|archive-date=10 March 2011|accessdate=8 March 2011}}</ref> == Публикации == * [http://www.botanicus.org/title/b12738426 ''Enumeratio systematica planarum''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200811220758/http://www.botanicus.org/title/b12738426 |date=2020-08-11 }} (1760) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/14652|title=Enumeratio systematica plantarum|last=Jacquin|first=Nikolaus Joseph|date=4 June 1760|publisher=Theodor Haak}}</ref> * [https://books.google.com/books?id=jKmj_1ALNYgC ''Enumeratio Stirpium Plerarumque''] (1762) * [http://www.botanicus.org/title/b12074652 ''Selectarum Stirpium Americanarum''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200627140251/http://www.botanicus.org/title/b12074652 |date=2020-06-27 }} (1763) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mertzdigital.nybg.org/cdm/compoundobject/collection/p9016coll23/id/23489/rec/47|title=Selectarum stirpium Americanarum historia, in qua ad Linnaeanum systema determinatae descriptaeque sistuntur plantae illae, quas in insulis Martinica, Jamaica, Domingo aliisque et in vicinae continentis parte, observavit rariores; adjectis iconibus ad autoris archetypa pictis :: Latin American plant literature|work=mertzdigital.nybg.org}}</ref> * ''Observationum Botanicarum'' ( [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band1/index.html дел 1] 1764, [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band2/index.html дел 2] 1767, [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band3/index.html дел 3] 1768, [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band4/index.html дел 4] 1771) * [http://www.botanicus.org/title/b1206399x ''Hortus Botanicus Vindobonensis''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629230929/http://www.botanicus.org/title/b1206399x |date=2020-06-29 }} (3 тома, 1770–1776) со плочи од Франц Антон фон Шајдел <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/531|title=Details – Hortus botanicus vindobonensis, seu, Plantarum rariorum, quae in Horto botanico vindobonensi ... :coluntur, icones coloratae et succinctae descriptiones / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=Leopold Joannis Kaliwoda|year=1770}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b12003402 ''Florae Austriacae''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200627140249/http://www.botanicus.org/title/b12003402 |date=2020-06-27 }} (5 тома, 1773–1778) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/457|title=Details – Florae Austriacae, sive, Plantarum selectarum in Austriae archiducatu :sponte crescentium icones, ad vivum coloratae, et descriptionibus, ac synonymis illustratae / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=Leopoldi Joannis Kaliwoda|year=1773}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b11927124 ''Icones Plantarum Rariorum''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629161037/http://www.botanicus.org/title/b11927124 |date=2020-06-29 }} (3 тома, 1781-1793) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/329|title=Details – Icones plantarum rariorum / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=C. F. Wappler|year=1781}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b11927926 ''Plantarum Rariorum Horti Caesarei Schoenbrunnensis''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629222610/http://www.botanicus.org/title/b11927926 |date=2020-06-29 }} (4 тома, 1797-1804) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/332|title=Details – Plantarum rariorum horti caesarei Schoenbrunnensis descriptiones et icones / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=C. F. Wappler|year=1797}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b12064592 ''Fragmenta Botanica 1804–1809''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629084016/http://www.botanicus.org/title/b12064592 |date=2020-06-29 }} (1809) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/10273|title=Fragmenta botanica, figuris coloratis illustrata|last=Jacquin|first=Nikolaus Joseph|publisher=Mathias Andreas Schmidt|year=1800}}</ref> * [https://www.biodiversitylibrary.org/item/48486 ''Nicolai Josephi Jacquin collectaneorum addum…''] * [https://www.biodiversitylibrary.org/item/15403 ''Оксалис: Монографија икони илустрации''] * [https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/4367 ''Dreyhundert auserlesene amerikanische Gewächse nach linneischer Ordnung''] (со Зорн, Јоханес) * ''Anfangsgründe der medicinisch-practischen Chymie на Николаус Јозеф Едлен фон Жакен : zum Gebrauche seiner Vorlesungen'' . Ваплер, Виена 1783 [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-8122 Дигитално издание] на Универзитетот и државната библиотека Диселдорф * ''Anfangsgründe der medicinisch-practischen Chymie на Николаус Јозеф Едлен фон Жакен : zum Gebrauche seiner Vorlesungen'' . Ваплер, Виена, 2. ед. 1785 [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-8790 Дигитално издание] на Универзитетот и државната библиотека Диселдорф == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Жакен, Николаус Јозеф фон}} [[Категорија:Австриски научници]] [[Категорија:Холандски научници]] [[Категорија:Птеридолози]] [[Категорија:Бриолози]] [[Категорија:Орнитолози]] [[Категорија:Миколози]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Почесни членови на Петербуршката академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Луѓе од Лајден]] cig3vxyhekkcbqj9f6dckt26p26wvil 5603418 5603417 2026-08-03T07:27:51Z Bjankuloski06 332 5603418 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Николаус Џозеф фон Жакен|image=Nikolaus Joseph von Jacquin 2.jpg|alt=<!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->|caption=|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{Birth date|1727|02|16|df=y}}|birth_place=[[Лајден]]|death_date={{Death date and age|1817|10|26|1727|02|16|df=y}}|death_place=[[Виена]]|nationality=|other_names=|known_for=[[медицина]], [[хемија]], [[ботаника]]|author_abbrev_bot=Jacq.|awards=член, [[Кралска шведска академија на мауките]]|children=[[Јозеф Франц гон Жакен|Јосиф Франц]], Емил Готфрид, Франциска}} '''Николаус Јозеф Фрајхер фон Жакен''' ({{langx|de|Nicolaus Joseph von Jacquin}}; {{рн|16|февруари|1727}} - {{пн|26|октомври|1817}}) — австриски научник кој ги проучувал [[медицина]]та, [[хемија]]та и [[ботаника]]та. == Биографија == [[Податотека:Selectarum_Stirpium_Americanarum_Historia.jpg|мини| ''Selectarum Stirpium Americanarum Historia'', 1780, [[Национална библиотека на Полска]] .]] [[Податотека:Haemanthus_pubescens00.jpg|мини| ''Haemanthus pubescens'' [[Карл Линеј|L.]], Николаус Јозеф Фрајхер фон Жакен 1798 година]] Роден во [[Лајден]], [[Холандија]], студирал медицина на Универзитетот Лајден, а потоа се преселил прво во [[Париз]], а потоа во [[Виена]]. Во 1752 година студирал под менторство на Џерард ван Свитен во Виена. Помеѓу 1755 и 1759 година, Жакен бил испратен во [[Западни Инди|Западните Инди]], [[Средна Америка]], [[Венецуела]] и [[Нова Гранада]] од [[Франц I (Свето Римско Царство)|Франц I]] за да собира растенија за [[Шенбрун|палатата Шенбрун]] и собрал голема колекција на животински, растителни и минерални примероци. Во 1797 година, [[Александар фон Хумболт]] го искористил проучувањето на овие збирки и разговорот со Жакен за да се подготви за своето патување во Америка.<ref>{{Наведена книга|title=Alexander von Humboldt|last=Daum|first=Andreas|publisher=C. H. Beck|year=2019|isbn=978-3-406-73436-6|location=Munich|pages=36-37, 42, 69|author-link=Andreas Daum}}</ref> Во 1763 година, Жакен станал професор по [[хемија]] и [[минералогија]] на Бергакадемија Шемниц (сега [[Банска Штјавница]] во [[Словачка]]). Во 1768 година, тој бил назначен за професор по ботаника и хемија и станал директор на ботаничките градини на Универзитетот во Виена. За својата работа ја добил титулата ''Едлер'' во 1774 година. Во 1783 година, бил избран за странски член на [[Кралска академија на науките (Шведска)|Кралската шведска академија на науките]]. Во 1806 година, бил прогласен за барон. Во 1809 година, станал дописник на Кралскиот институт, кој подоцна станал Кралска холандска академија за уметности и науки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00001083|title=Nikolaus Joseph von Jacquin (1727–1817)|publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences|accessdate=19 July 2015|archive-date=2015-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923230414/http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00001083|url-status=dead}}</ref> Неговиот помлад син, Емил Готфрид (1767-1792) и неговата ќерка Франциска (1769-1850), биле пријатели на [[Волфганг Амадеус Моцарт|Моцарт]]; Моцарт напишал две песни за Готфрид и ги објавил под името на Готфрид („ Als Luise... “, K. 520 и „ Das Traumbild “, K. 530) и ѝ одржувал часови по пијано на Франциска. Моцарт посветил значителен број од своите дела на семејството Жакен, меѓу кои е триото Кегелштат (трио за пијано,кларинет и виола). Ова за прв пат било свирено во куќата на Жакен во август 1786 година, додека Франциска свирела на пијано. Неговиот син Јозеф Франц (1766–1839) го наследил како професор по ботаника и хемија на Универзитетот во Виена и напишал неколку значајни ботанички книги. Фон Жакен починал во Виена. Него го одбележуваат родовите ''Jacquinia'' (Theophrastaceae) и ''Jacquiniella'' ([[Орхидеи|Orchidaceae]]). Во 2011 година, австриската ковачница издала сребрени монети за да ги одбележи неговите научни експедиции на [[Кариби]]те.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.coinupdate.com/austrian-mint-issues-nikolaus-joseph-von-jacquin-silver-coin-0714/|title=Austrian Mint Issues Nikolaus Joseph von Jacquin 20€ Silver Coin|publisher=[[Coin Update News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110310024513/http://news.coinupdate.com/austrian-mint-issues-nikolaus-joseph-von-jacquin-silver-coin-0714/|archive-date=10 March 2011|accessdate=8 March 2011}}</ref> == Публикации == * [http://www.botanicus.org/title/b12738426 ''Enumeratio systematica planarum''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200811220758/http://www.botanicus.org/title/b12738426 |date=2020-08-11 }} (1760) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/14652|title=Enumeratio systematica plantarum|last=Jacquin|first=Nikolaus Joseph|date=4 June 1760|publisher=Theodor Haak}}</ref> * [https://books.google.com/books?id=jKmj_1ALNYgC ''Enumeratio Stirpium Plerarumque''] (1762) * [http://www.botanicus.org/title/b12074652 ''Selectarum Stirpium Americanarum''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200627140251/http://www.botanicus.org/title/b12074652 |date=2020-06-27 }} (1763) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mertzdigital.nybg.org/cdm/compoundobject/collection/p9016coll23/id/23489/rec/47|title=Selectarum stirpium Americanarum historia, in qua ad Linnaeanum systema determinatae descriptaeque sistuntur plantae illae, quas in insulis Martinica, Jamaica, Domingo aliisque et in vicinae continentis parte, observavit rariores; adjectis iconibus ad autoris archetypa pictis :: Latin American plant literature|work=mertzdigital.nybg.org}}</ref> * ''Observationum Botanicarum'' ( [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band1/index.html дел 1] 1764, [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band2/index.html дел 2] 1767, [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band3/index.html дел 3] 1768, [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band4/index.html дел 4] 1771) * [http://www.botanicus.org/title/b1206399x ''Hortus Botanicus Vindobonensis''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629230929/http://www.botanicus.org/title/b1206399x |date=2020-06-29 }} (3 тома, 1770–1776) со плочи од Франц Антон фон Шајдел <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/531|title=Details – Hortus botanicus vindobonensis, seu, Plantarum rariorum, quae in Horto botanico vindobonensi ... :coluntur, icones coloratae et succinctae descriptiones / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=Leopold Joannis Kaliwoda|year=1770}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b12003402 ''Florae Austriacae''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200627140249/http://www.botanicus.org/title/b12003402 |date=2020-06-27 }} (5 тома, 1773–1778) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/457|title=Details – Florae Austriacae, sive, Plantarum selectarum in Austriae archiducatu :sponte crescentium icones, ad vivum coloratae, et descriptionibus, ac synonymis illustratae / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=Leopoldi Joannis Kaliwoda|year=1773}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b11927124 ''Icones Plantarum Rariorum''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629161037/http://www.botanicus.org/title/b11927124 |date=2020-06-29 }} (3 тома, 1781-1793) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/329|title=Details – Icones plantarum rariorum / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=C. F. Wappler|year=1781}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b11927926 ''Plantarum Rariorum Horti Caesarei Schoenbrunnensis''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629222610/http://www.botanicus.org/title/b11927926 |date=2020-06-29 }} (4 тома, 1797-1804) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/332|title=Details – Plantarum rariorum horti caesarei Schoenbrunnensis descriptiones et icones / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=C. F. Wappler|year=1797}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b12064592 ''Fragmenta Botanica 1804–1809''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629084016/http://www.botanicus.org/title/b12064592 |date=2020-06-29 }} (1809) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/10273|title=Fragmenta botanica, figuris coloratis illustrata|last=Jacquin|first=Nikolaus Joseph|publisher=Mathias Andreas Schmidt|year=1800}}</ref> * [https://www.biodiversitylibrary.org/item/48486 ''Nicolai Josephi Jacquin collectaneorum addum…''] * [https://www.biodiversitylibrary.org/item/15403 ''Оксалис: Монографија икони илустрации''] * [https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/4367 ''Dreyhundert auserlesene amerikanische Gewächse nach linneischer Ordnung''] (со Зорн, Јоханес) * ''Anfangsgründe der medicinisch-practischen Chymie на Николаус Јозеф Едлен фон Жакен : zum Gebrauche seiner Vorlesungen'' . Ваплер, Виена 1783 [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-8122 Дигитално издание] на Универзитетот и државната библиотека Диселдорф * ''Anfangsgründe der medicinisch-practischen Chymie на Николаус Јозеф Едлен фон Жакен : zum Gebrauche seiner Vorlesungen'' . Ваплер, Виена, 2. ед. 1785 [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-8790 Дигитално издание] на Универзитетот и државната библиотека Диселдорф == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Жакен, Николаус Јозеф фон}} [[Категорија:Австриски научници]] [[Категорија:Холандски научници]] [[Категорија:Птеридолози]] [[Категорија:Бриолози]] [[Категорија:Орнитолози]] [[Категорија:Миколози]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Почесни членови на Петербуршката академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Луѓе од Лајден]] nwb3bxns7l94xnqpbt0855ebf59bzsq 5603419 5603418 2026-08-03T07:28:03Z Bjankuloski06 332 5603419 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Николаус Џозеф фон Жакен|image=Nikolaus Joseph von Jacquin 2.jpg|alt=<!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->|caption=|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{Birth date|1727|02|16|df=y}}|birth_place=[[Лајден]]|death_date={{Death date and age|1817|10|26|1727|02|16|df=y}}|death_place=[[Виена]]|nationality=|other_names=|known_for=[[медицина]], [[хемија]], [[ботаника]]|author_abbrev_bot=Jacq.|awards=член, [[Кралска шведска академија на науките]]|children=[[Јозеф Франц гон Жакен|Јосиф Франц]], Емил Готфрид, Франциска}} '''Николаус Јозеф Фрајхер фон Жакен''' ({{langx|de|Nicolaus Joseph von Jacquin}}; {{рн|16|февруари|1727}} - {{пн|26|октомври|1817}}) — австриски научник кој ги проучувал [[медицина]]та, [[хемија]]та и [[ботаника]]та. == Биографија == [[Податотека:Selectarum_Stirpium_Americanarum_Historia.jpg|мини| ''Selectarum Stirpium Americanarum Historia'', 1780, [[Национална библиотека на Полска]] .]] [[Податотека:Haemanthus_pubescens00.jpg|мини| ''Haemanthus pubescens'' [[Карл Линеј|L.]], Николаус Јозеф Фрајхер фон Жакен 1798 година]] Роден во [[Лајден]], [[Холандија]], студирал медицина на Универзитетот Лајден, а потоа се преселил прво во [[Париз]], а потоа во [[Виена]]. Во 1752 година студирал под менторство на Џерард ван Свитен во Виена. Помеѓу 1755 и 1759 година, Жакен бил испратен во [[Западни Инди|Западните Инди]], [[Средна Америка]], [[Венецуела]] и [[Нова Гранада]] од [[Франц I (Свето Римско Царство)|Франц I]] за да собира растенија за [[Шенбрун|палатата Шенбрун]] и собрал голема колекција на животински, растителни и минерални примероци. Во 1797 година, [[Александар фон Хумболт]] го искористил проучувањето на овие збирки и разговорот со Жакен за да се подготви за своето патување во Америка.<ref>{{Наведена книга|title=Alexander von Humboldt|last=Daum|first=Andreas|publisher=C. H. Beck|year=2019|isbn=978-3-406-73436-6|location=Munich|pages=36-37, 42, 69|author-link=Andreas Daum}}</ref> Во 1763 година, Жакен станал професор по [[хемија]] и [[минералогија]] на Бергакадемија Шемниц (сега [[Банска Штјавница]] во [[Словачка]]). Во 1768 година, тој бил назначен за професор по ботаника и хемија и станал директор на ботаничките градини на Универзитетот во Виена. За својата работа ја добил титулата ''Едлер'' во 1774 година. Во 1783 година, бил избран за странски член на [[Кралска академија на науките (Шведска)|Кралската шведска академија на науките]]. Во 1806 година, бил прогласен за барон. Во 1809 година, станал дописник на Кралскиот институт, кој подоцна станал Кралска холандска академија за уметности и науки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00001083|title=Nikolaus Joseph von Jacquin (1727–1817)|publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences|accessdate=19 July 2015|archive-date=2015-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923230414/http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00001083|url-status=dead}}</ref> Неговиот помлад син, Емил Готфрид (1767-1792) и неговата ќерка Франциска (1769-1850), биле пријатели на [[Волфганг Амадеус Моцарт|Моцарт]]; Моцарт напишал две песни за Готфрид и ги објавил под името на Готфрид („ Als Luise... “, K. 520 и „ Das Traumbild “, K. 530) и ѝ одржувал часови по пијано на Франциска. Моцарт посветил значителен број од своите дела на семејството Жакен, меѓу кои е триото Кегелштат (трио за пијано,кларинет и виола). Ова за прв пат било свирено во куќата на Жакен во август 1786 година, додека Франциска свирела на пијано. Неговиот син Јозеф Франц (1766–1839) го наследил како професор по ботаника и хемија на Универзитетот во Виена и напишал неколку значајни ботанички книги. Фон Жакен починал во Виена. Него го одбележуваат родовите ''Jacquinia'' (Theophrastaceae) и ''Jacquiniella'' ([[Орхидеи|Orchidaceae]]). Во 2011 година, австриската ковачница издала сребрени монети за да ги одбележи неговите научни експедиции на [[Кариби]]те.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.coinupdate.com/austrian-mint-issues-nikolaus-joseph-von-jacquin-silver-coin-0714/|title=Austrian Mint Issues Nikolaus Joseph von Jacquin 20€ Silver Coin|publisher=[[Coin Update News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110310024513/http://news.coinupdate.com/austrian-mint-issues-nikolaus-joseph-von-jacquin-silver-coin-0714/|archive-date=10 March 2011|accessdate=8 March 2011}}</ref> == Публикации == * [http://www.botanicus.org/title/b12738426 ''Enumeratio systematica planarum''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200811220758/http://www.botanicus.org/title/b12738426 |date=2020-08-11 }} (1760) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/14652|title=Enumeratio systematica plantarum|last=Jacquin|first=Nikolaus Joseph|date=4 June 1760|publisher=Theodor Haak}}</ref> * [https://books.google.com/books?id=jKmj_1ALNYgC ''Enumeratio Stirpium Plerarumque''] (1762) * [http://www.botanicus.org/title/b12074652 ''Selectarum Stirpium Americanarum''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200627140251/http://www.botanicus.org/title/b12074652 |date=2020-06-27 }} (1763) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mertzdigital.nybg.org/cdm/compoundobject/collection/p9016coll23/id/23489/rec/47|title=Selectarum stirpium Americanarum historia, in qua ad Linnaeanum systema determinatae descriptaeque sistuntur plantae illae, quas in insulis Martinica, Jamaica, Domingo aliisque et in vicinae continentis parte, observavit rariores; adjectis iconibus ad autoris archetypa pictis :: Latin American plant literature|work=mertzdigital.nybg.org}}</ref> * ''Observationum Botanicarum'' ( [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band1/index.html дел 1] 1764, [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band2/index.html дел 2] 1767, [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band3/index.html дел 3] 1768, [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band4/index.html дел 4] 1771) * [http://www.botanicus.org/title/b1206399x ''Hortus Botanicus Vindobonensis''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629230929/http://www.botanicus.org/title/b1206399x |date=2020-06-29 }} (3 тома, 1770–1776) со плочи од Франц Антон фон Шајдел <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/531|title=Details – Hortus botanicus vindobonensis, seu, Plantarum rariorum, quae in Horto botanico vindobonensi ... :coluntur, icones coloratae et succinctae descriptiones / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=Leopold Joannis Kaliwoda|year=1770}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b12003402 ''Florae Austriacae''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200627140249/http://www.botanicus.org/title/b12003402 |date=2020-06-27 }} (5 тома, 1773–1778) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/457|title=Details – Florae Austriacae, sive, Plantarum selectarum in Austriae archiducatu :sponte crescentium icones, ad vivum coloratae, et descriptionibus, ac synonymis illustratae / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=Leopoldi Joannis Kaliwoda|year=1773}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b11927124 ''Icones Plantarum Rariorum''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629161037/http://www.botanicus.org/title/b11927124 |date=2020-06-29 }} (3 тома, 1781-1793) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/329|title=Details – Icones plantarum rariorum / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=C. F. Wappler|year=1781}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b11927926 ''Plantarum Rariorum Horti Caesarei Schoenbrunnensis''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629222610/http://www.botanicus.org/title/b11927926 |date=2020-06-29 }} (4 тома, 1797-1804) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/332|title=Details – Plantarum rariorum horti caesarei Schoenbrunnensis descriptiones et icones / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=C. F. Wappler|year=1797}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b12064592 ''Fragmenta Botanica 1804–1809''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629084016/http://www.botanicus.org/title/b12064592 |date=2020-06-29 }} (1809) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/10273|title=Fragmenta botanica, figuris coloratis illustrata|last=Jacquin|first=Nikolaus Joseph|publisher=Mathias Andreas Schmidt|year=1800}}</ref> * [https://www.biodiversitylibrary.org/item/48486 ''Nicolai Josephi Jacquin collectaneorum addum…''] * [https://www.biodiversitylibrary.org/item/15403 ''Оксалис: Монографија икони илустрации''] * [https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/4367 ''Dreyhundert auserlesene amerikanische Gewächse nach linneischer Ordnung''] (со Зорн, Јоханес) * ''Anfangsgründe der medicinisch-practischen Chymie на Николаус Јозеф Едлен фон Жакен : zum Gebrauche seiner Vorlesungen'' . Ваплер, Виена 1783 [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-8122 Дигитално издание] на Универзитетот и државната библиотека Диселдорф * ''Anfangsgründe der medicinisch-practischen Chymie на Николаус Јозеф Едлен фон Жакен : zum Gebrauche seiner Vorlesungen'' . Ваплер, Виена, 2. ед. 1785 [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-8790 Дигитално издание] на Универзитетот и државната библиотека Диселдорф == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Жакен, Николаус Јозеф фон}} [[Категорија:Австриски научници]] [[Категорија:Холандски научници]] [[Категорија:Птеридолози]] [[Категорија:Бриолози]] [[Категорија:Орнитолози]] [[Категорија:Миколози]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Почесни членови на Петербуршката академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Луѓе од Лајден]] 722xm80f8yq9d5lansglf4txb3axpgv 5603420 5603419 2026-08-03T07:28:16Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Николаус Џозеф фон Жакин]] на [[Николаус Јозеф фон Жакен]] 5603419 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Николаус Џозеф фон Жакен|image=Nikolaus Joseph von Jacquin 2.jpg|alt=<!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->|caption=|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{Birth date|1727|02|16|df=y}}|birth_place=[[Лајден]]|death_date={{Death date and age|1817|10|26|1727|02|16|df=y}}|death_place=[[Виена]]|nationality=|other_names=|known_for=[[медицина]], [[хемија]], [[ботаника]]|author_abbrev_bot=Jacq.|awards=член, [[Кралска шведска академија на науките]]|children=[[Јозеф Франц гон Жакен|Јосиф Франц]], Емил Готфрид, Франциска}} '''Николаус Јозеф Фрајхер фон Жакен''' ({{langx|de|Nicolaus Joseph von Jacquin}}; {{рн|16|февруари|1727}} - {{пн|26|октомври|1817}}) — австриски научник кој ги проучувал [[медицина]]та, [[хемија]]та и [[ботаника]]та. == Биографија == [[Податотека:Selectarum_Stirpium_Americanarum_Historia.jpg|мини| ''Selectarum Stirpium Americanarum Historia'', 1780, [[Национална библиотека на Полска]] .]] [[Податотека:Haemanthus_pubescens00.jpg|мини| ''Haemanthus pubescens'' [[Карл Линеј|L.]], Николаус Јозеф Фрајхер фон Жакен 1798 година]] Роден во [[Лајден]], [[Холандија]], студирал медицина на Универзитетот Лајден, а потоа се преселил прво во [[Париз]], а потоа во [[Виена]]. Во 1752 година студирал под менторство на Џерард ван Свитен во Виена. Помеѓу 1755 и 1759 година, Жакен бил испратен во [[Западни Инди|Западните Инди]], [[Средна Америка]], [[Венецуела]] и [[Нова Гранада]] од [[Франц I (Свето Римско Царство)|Франц I]] за да собира растенија за [[Шенбрун|палатата Шенбрун]] и собрал голема колекција на животински, растителни и минерални примероци. Во 1797 година, [[Александар фон Хумболт]] го искористил проучувањето на овие збирки и разговорот со Жакен за да се подготви за своето патување во Америка.<ref>{{Наведена книга|title=Alexander von Humboldt|last=Daum|first=Andreas|publisher=C. H. Beck|year=2019|isbn=978-3-406-73436-6|location=Munich|pages=36-37, 42, 69|author-link=Andreas Daum}}</ref> Во 1763 година, Жакен станал професор по [[хемија]] и [[минералогија]] на Бергакадемија Шемниц (сега [[Банска Штјавница]] во [[Словачка]]). Во 1768 година, тој бил назначен за професор по ботаника и хемија и станал директор на ботаничките градини на Универзитетот во Виена. За својата работа ја добил титулата ''Едлер'' во 1774 година. Во 1783 година, бил избран за странски член на [[Кралска академија на науките (Шведска)|Кралската шведска академија на науките]]. Во 1806 година, бил прогласен за барон. Во 1809 година, станал дописник на Кралскиот институт, кој подоцна станал Кралска холандска академија за уметности и науки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00001083|title=Nikolaus Joseph von Jacquin (1727–1817)|publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences|accessdate=19 July 2015|archive-date=2015-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923230414/http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00001083|url-status=dead}}</ref> Неговиот помлад син, Емил Готфрид (1767-1792) и неговата ќерка Франциска (1769-1850), биле пријатели на [[Волфганг Амадеус Моцарт|Моцарт]]; Моцарт напишал две песни за Готфрид и ги објавил под името на Готфрид („ Als Luise... “, K. 520 и „ Das Traumbild “, K. 530) и ѝ одржувал часови по пијано на Франциска. Моцарт посветил значителен број од своите дела на семејството Жакен, меѓу кои е триото Кегелштат (трио за пијано,кларинет и виола). Ова за прв пат било свирено во куќата на Жакен во август 1786 година, додека Франциска свирела на пијано. Неговиот син Јозеф Франц (1766–1839) го наследил како професор по ботаника и хемија на Универзитетот во Виена и напишал неколку значајни ботанички книги. Фон Жакен починал во Виена. Него го одбележуваат родовите ''Jacquinia'' (Theophrastaceae) и ''Jacquiniella'' ([[Орхидеи|Orchidaceae]]). Во 2011 година, австриската ковачница издала сребрени монети за да ги одбележи неговите научни експедиции на [[Кариби]]те.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.coinupdate.com/austrian-mint-issues-nikolaus-joseph-von-jacquin-silver-coin-0714/|title=Austrian Mint Issues Nikolaus Joseph von Jacquin 20€ Silver Coin|publisher=[[Coin Update News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110310024513/http://news.coinupdate.com/austrian-mint-issues-nikolaus-joseph-von-jacquin-silver-coin-0714/|archive-date=10 March 2011|accessdate=8 March 2011}}</ref> == Публикации == * [http://www.botanicus.org/title/b12738426 ''Enumeratio systematica planarum''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200811220758/http://www.botanicus.org/title/b12738426 |date=2020-08-11 }} (1760) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/14652|title=Enumeratio systematica plantarum|last=Jacquin|first=Nikolaus Joseph|date=4 June 1760|publisher=Theodor Haak}}</ref> * [https://books.google.com/books?id=jKmj_1ALNYgC ''Enumeratio Stirpium Plerarumque''] (1762) * [http://www.botanicus.org/title/b12074652 ''Selectarum Stirpium Americanarum''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200627140251/http://www.botanicus.org/title/b12074652 |date=2020-06-27 }} (1763) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mertzdigital.nybg.org/cdm/compoundobject/collection/p9016coll23/id/23489/rec/47|title=Selectarum stirpium Americanarum historia, in qua ad Linnaeanum systema determinatae descriptaeque sistuntur plantae illae, quas in insulis Martinica, Jamaica, Domingo aliisque et in vicinae continentis parte, observavit rariores; adjectis iconibus ad autoris archetypa pictis :: Latin American plant literature|work=mertzdigital.nybg.org}}</ref> * ''Observationum Botanicarum'' ( [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band1/index.html дел 1] 1764, [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band2/index.html дел 2] 1767, [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band3/index.html дел 3] 1768, [http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/jacquin/band4/index.html дел 4] 1771) * [http://www.botanicus.org/title/b1206399x ''Hortus Botanicus Vindobonensis''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629230929/http://www.botanicus.org/title/b1206399x |date=2020-06-29 }} (3 тома, 1770–1776) со плочи од Франц Антон фон Шајдел <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/531|title=Details – Hortus botanicus vindobonensis, seu, Plantarum rariorum, quae in Horto botanico vindobonensi ... :coluntur, icones coloratae et succinctae descriptiones / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=Leopold Joannis Kaliwoda|year=1770}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b12003402 ''Florae Austriacae''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200627140249/http://www.botanicus.org/title/b12003402 |date=2020-06-27 }} (5 тома, 1773–1778) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/457|title=Details – Florae Austriacae, sive, Plantarum selectarum in Austriae archiducatu :sponte crescentium icones, ad vivum coloratae, et descriptionibus, ac synonymis illustratae / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=Leopoldi Joannis Kaliwoda|year=1773}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b11927124 ''Icones Plantarum Rariorum''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629161037/http://www.botanicus.org/title/b11927124 |date=2020-06-29 }} (3 тома, 1781-1793) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/329|title=Details – Icones plantarum rariorum / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=C. F. Wappler|year=1781}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b11927926 ''Plantarum Rariorum Horti Caesarei Schoenbrunnensis''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629222610/http://www.botanicus.org/title/b11927926 |date=2020-06-29 }} (4 тома, 1797-1804) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/332|title=Details – Plantarum rariorum horti caesarei Schoenbrunnensis descriptiones et icones / – Biodiversity Heritage Library|work=www.biodiversitylibrary.org|publisher=C. F. Wappler|year=1797}}</ref> * [http://www.botanicus.org/title/b12064592 ''Fragmenta Botanica 1804–1809''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200629084016/http://www.botanicus.org/title/b12064592 |date=2020-06-29 }} (1809) <ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/10273|title=Fragmenta botanica, figuris coloratis illustrata|last=Jacquin|first=Nikolaus Joseph|publisher=Mathias Andreas Schmidt|year=1800}}</ref> * [https://www.biodiversitylibrary.org/item/48486 ''Nicolai Josephi Jacquin collectaneorum addum…''] * [https://www.biodiversitylibrary.org/item/15403 ''Оксалис: Монографија икони илустрации''] * [https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/4367 ''Dreyhundert auserlesene amerikanische Gewächse nach linneischer Ordnung''] (со Зорн, Јоханес) * ''Anfangsgründe der medicinisch-practischen Chymie на Николаус Јозеф Едлен фон Жакен : zum Gebrauche seiner Vorlesungen'' . Ваплер, Виена 1783 [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-8122 Дигитално издание] на Универзитетот и државната библиотека Диселдорф * ''Anfangsgründe der medicinisch-practischen Chymie на Николаус Јозеф Едлен фон Жакен : zum Gebrauche seiner Vorlesungen'' . Ваплер, Виена, 2. ед. 1785 [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-8790 Дигитално издание] на Универзитетот и државната библиотека Диселдорф == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Жакен, Николаус Јозеф фон}} [[Категорија:Австриски научници]] [[Категорија:Холандски научници]] [[Категорија:Птеридолози]] [[Категорија:Бриолози]] [[Категорија:Орнитолози]] [[Категорија:Миколози]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Почесни членови на Петербуршката академија на науките]] [[Категорија:Членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Луѓе од Лајден]] 722xm80f8yq9d5lansglf4txb3axpgv 0 1367014 5603507 5515174 2026-08-03T10:08:45Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603507 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Лука де ла Торе | image = | fullname = Лукас де ла Торе<ref>{{cite web |url=https://www.efl.com/siteassets/efl-documents/efl-professional-retain-list--free-transfers---2017-18.pdf |title=Club list of registered players: As at 19th May 2018: Fulham |publisher=English Football League |page=16 |accessdate=June 17, 2018}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1998|5|23}} | cityofbirth = {{роден во|Сан Диего|}} | countryofbirth = [[САД]] | nationality = {{flagsport|USA}} [[САД]] | height = {{height|m=1.78}} | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Fb team San Diego}} | clubnumber = 14 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Симбол2|Flag of None.svg}} Номад | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Симбол2|Flag of None.svg}} Сан Диего Сурф | youthyears3 = | youthclubs3 = {{Fb team Fulham}} | years1 = 2016-2020 | caps1 = 7 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Fulham}} | years2 = 2020-2022 | caps2 = 64 | goals2 = 2 | clubs2 = {{Fb team Heracles Almelo}} | years3 = 2022- | caps3 = 60 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Celta Vigo}} | years4 = 2025- | caps4 = 2 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team San Diego}} | nationalyears1 = 2013-2015 | nationalcaps1 = 28 | nationalgoals1 = 2 | nationalteam1 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 17 години|САД 17]] | nationalyears2 = 2016-2017 | nationalcaps2 = 15 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 20 години|САД 20]] | nationalyears3 = 2018- | nationalcaps3 = 24 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] }} [[Податотека:Luca de la Torre, 2025 CONCACAF Gold Cup, 01.jpg|мини|Лука де ла Торе, 2025]] '''Лукас Даниел де ла Торе''' (роден на [[23 мај]] [[1998]], во [[Сан Диего]]) е [[САД|американски]] [[фудбал]]ер, {{Football/MF/player}} на [[ФК Сан Диего|Сан Диего]], на заем од [[ФК Селта Виго|Селта Виго]], и на [[Фудбалска репрезентација на САД|американската репрезентација]]. ==Биографија== Лука де ла Торе е роден во [[Сан Диего]], од родители научници во истражувачки институти во областа на градот Сан Диего.<ref>{{Cite web |title=Luca de la Torre {{!}} USMNT {{!}} U.S. Soccer Official Site |url=https://www.ussoccer.com/players/mnt/luca-de-la-torre |access-date=2024-03-02 |website=www.ussoccer.com |language=en}}</ref> Неговиот татко е [[Шпанци|шпанец]], што му овозможило да добие шпански пасош и да го напушти САД на 15 години.<ref>{{cite web |url=http://americansoccernow.com/articles/luca-de-la-torre-no-reason-we-can-t-win-cup |title=ASN: Luca de la Torre: "No Reason We Can't Win Cup" |website=americansoccernow.com}}</ref> Тој не знаел шпански додека не пристигнал во [[ФК Селта Виго|Селта Виго]], но потоа удобно давал интервјуа и комуницирал со своите соиграчи.<ref>{{Cite web |title=Celta Vigo's Luca de la Torre Joins The Show! {{!}} Morning Footy |url=https://www.cbssports.com/soccer/video/celta-vigos-luca-de-la-torre-joins-the-show-morning-footy/ |access-date=2024-03-02 |website=CBSSports.com |language=en}}</ref> Додека играл за Селта, имал прекар ''El Pulpeto'', поради суеверие да јаде [[галициска кујна|галициски]] октопод („[[Polbo á feira|''pulpo'']]“) по секоја победа на клубот.<ref>{{Cite web |date=2023-03-25 |title=How a plate of octopus helped USMNT's Luca de la Torre settle in at Celta Vigo and become a fan favorite {{!}} Sporting News |url=https://www.sportingnews.com/us/soccer/news/luca-de-la-torre-usmnt-octopus-celta-vigo/t3k2tgdch1vifhcahybmsnww |access-date=2024-03-02 |website=www.sportingnews.com |language=en-us}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Фулам=== Роден и израснат во [[Сан Диего]], [[Калифорнија]], де ла Торе започнал да игра фудбал во [[ФК Номадс|Номадс]] и [[ФК Сан Диего Сурф|Сан Диего Сурф]],<ref>{{Cite web |title=MLS's New Franchise Keeps Interest in De La Torre |url=https://www.footboom1.com/en/news/football/2069513-mls-s-new-franchise-keeps-interest-in-de-la-torre |access-date=2024-12-22 |website=www.footboom1.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Candelieri |first=Domenick |date=November 21, 2022 |title=Meet the San Diegan on the US Men's World Cup roster |url=https://fox5sandiego.com/sports/world-cup/meet-the-san-diegan-on-the-us-mens-world-cup-roster/ |access-date=December 22, 2024 |website=Fox 5 San Diego |archive-date=2023-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230511200852/https://fox5sandiego.com/sports/world-cup/meet-the-san-diegan-on-the-us-mens-world-cup-roster/ |url-status=dead }}</ref> пред да се пресели во [[Англија]] во академијата на [[ФК Фулам|Фулам]] во 2013 година.<ref name="5things">{{cite web |url=https://www.ussoccer.com/stories/2017/05/24/18/34/20170524-feat-u20mnt-five-things-to-know-about-luca-de-la-torre |title=Five Things to Know About U-20 MNT Attacker Luca de la Torre |website=www.ussoccer.com}}</ref> Де ла Торе го направил своето деби за Фулам на 9 август 2016 година, во првото коло на [[Лига куп на Англија|Лига купот]] против [[ФК Лејтон Ориент|Лејтон Ориент]], започнувајќи го натпреварот и играјќи до 88-мата минута на [[Бризбејн Роуд]] каде Фулам победил со 3–2.<ref>{{cite web |title=Leyton Orient 2–3 Fulham |url=https://int.soccerway.com/matches/2016/08/09/england/league-cup/leyton-orient-fc/fulham-football-club/2249077/ |website=Soccerway}}</ref> Неговиот прв првенствен настап го имал во натпревар од [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2017-2018|Чемпионшип]] против [[ФК Болтон Вондерерс|Болтон Вондерерс]] на 28 октомври 2017 година, влегувајќи како замена за [[Томаш Калас]] во последните моменти од натпреварот кој завршил нерешено 1–1.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41703331 |title=Fulham 1-1 Bolton |publisher=BBC Sport |date=October 28, 2017 |accessdate=November 7, 2017}}</ref> Тој го постигнал својот единствен гол за Фулам во натпреварот од [[Лига куп на Англија 2018-2019|Лига купот]] против [[ФК Милвол|Милвол]] на 25 септември 2018 година.<ref>{{cite news |title=Fulham ease past Millwall and introduce teenage prospect |url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/sport/football/fulham-ease-past-millwall-and-introduce-teenage-prospect-37355070.html |accessdate=September 26, 2018 |newspaper=Belfast Telegraph |date=September 25, 2018}}</ref> Играјќи четири години за Фулам (2016-2020), тој успеал да запише само 14 настапи и еден гол за првиот тим, по што го напуштил клубот во потрага по поголема минутажа. ===Хераклес=== На 6 август 2020 година, де ла Торе потпишал двегодишен договор со [[Холандија|холандскиот]] клуб [[Хераклес Алмело]].<ref>{{Cite web |url=https://www.heracles.nl/2020/08/06/heracles-almelo-contracteert-aanvaller-luca-de-la-torre/ |title=Heracles Almelo contracteert aanvaller Luca de la Torre |date=August 6, 2020}}</ref> Тој запишал асистенција на своето деби во [[Ередивиси]] на 13 септември 2020 година, во победата со 2-0 над [[АДО Ден Хаг]].<ref>{{Cite web |url=https://www.rtvoost.nl/nieuws/335608/Heracles-Almelo-heeft-makkelijke-middag-en-wint-in-eigen-huis-van-ADO-Den-Haag |title=Heracles Almelo heeft makkelijke middag en wint in eigen huis van ADO den Haag |date=September 13, 2020}}</ref> Тој се нашол во Ередивиси Тимот на месецот за март 2021 година, откако го постигнал својот прв гол на 7 март, што бил доцен победнички погодок во успехот со 2-1 на домашен терен над [[ПЕК Зволе]].<ref>{{Cite web |url=https://www.starsandstripesfc.com/2021/4/2/22363982/luca-de-la-torre-earns-eredivisie-team-of-the-month-honor |title=Luca de la Torre earns Eredivisie Team of the Month honor |date=April 2, 2021}}</ref> Својата прва сезона со Хераклес ја завршил со 32 настапи и еден постигнат гол. Следната сезона, тој остварил идентичен учинок од 32 настапи и еден постигнат гол во [[Ередивиси 2021-2022|Ередивиси]] и тоа одново против Зволе, во домашната победа со 2-0 на 26 февруари 2022. ===Селта Виго=== На 7 јули 2022 година, де ла Торе потпиша четиригодишен договор со шпанската екипа од [[Примера Дивисион (Шпанија)|Примера Дивисион]], [[ФК Селта Виго|Селта Виго]]. Тој бил вториот играч од американска националност кој заиграл за клубот, по итало-американецот [[Џузепе Роси]].<ref>{{Cite web |date=July 8, 2022 |title=El internacional estadounidense Luca de la Torre, refuerzo de calidad para el centro del campo del RC Celta |trans-title=American international Luca de la Torre, quality addition for RC Celta's midfield |url=https://rccelta.es/equipo/actualidad/luca-delatorre/ |access-date=July 8, 2022 |website=recelta.es |publisher=[[RC Celta de Vigo]] |language=es}}</ref><ref>{{cite magazine |last1=Creditor |first1=Avi |title=USMNT's Luca de la Torre Secures Transfer to La Liga's Celta Vigo, per Reports |url=https://www.si.com/soccer/2022/07/08/luca-de-la-torre-transfer-heracles-celta-vigo-la-liga-usmnt |magazine=[[Sports Illustrated]] |access-date=July 8, 2022 |date=July 7, 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Carlisle |first1=Jeff |title=USMNT midfielder Luca de la Torre set to sign for LaLiga's Celta Vigo - sources |url=https://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/4696293/usmnt-midfielder-luca-de-la-torre-set-to-sign-for-laligas-celta-vigo-sources |website=[[ESPN]] |access-date=July 8, 2022 |date=July 7, 2022}}</ref> Тој го направил своето деби на 20 август во поразот на домашен терен со 4-1 од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]], играјќи ги последните три минути на местото на [[Ренато Тапија]].<ref>{{cite news |last1=Moore |first1=David |title=36-Year-Old Luka Modrić Scores 20+ Yard Banger And Gets Standing Ovation From Celta Vigo Fans |url=https://the18.com/en/soccer-news/celta-vigo-fans-applaud-modric-after-masterclass-performance |access-date=January 5, 2023 |publisher=The 18 |date=August 21, 2022}}</ref> Имајќи само неколку настапи како замена под раководството на тренерот [[Едуардо Коудет]], де ла Торе почнал да има поголема улога во тимот по пристигнувањето на [[Карлос Карваљал]].<ref name=primera/> На 22 декември, тој влегол од клупата на гостувањето кај [[Герника Клуб|Герника]] во второто коло на [[Фудбалски куп на Шпанија|Купот на Шпанија]] и го постигнал својот прв гол десет минути подоцна за да ја заклучи победата од 3–0.<ref>{{cite news |last1=Smith |first1=David |title=Copa del Rey Recap: de la Torre Nets First Spanish Goal |url=https://yanks-abroad.co/2022/12/23/copa-del-rey-recap-de-la-torre-nets-first-spanish-goal/ |access-date=January 5, 2023 |publisher=Yanks Abroad |date=December 23, 2022}}</ref> Во следното коло на натпреварувањето, на 3 јануари 2023 година, тој го направил својот прв старт во почетната постава на Селта, иако тимот загубил со 3–1 од [[ФК Еспањол|Еспањол]] по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]].<ref name=primera>{{cite news |title=De la Torre, de más a menos, aprovechó su primera titularidad |trans-title=De la Torre, more or less, took advantage of his first start |url=https://www.lavozdegalicia.es/noticia/gradario/2023/01/04/torre-reivindico/0003_202301V4P33992.htm |access-date=January 5, 2023 |work=[[La Voz de Galicia]] |date=January 4, 2023 |language=Spanish}}</ref> Првата сезона во Селта ја завршил со вкупно 30 настапи помеѓу првенството и купот и еден постигнат гол. Следната сезона, де ла Торе ја започнал играјќи како стартер во првите неколку натпревари од [[Примера Дивисион 2023-2024|Примера Дивисион]], забележувајќи две асистенции. На 28 септември 2023, тој го добил првиот [[Црвен картон (спорт)|црвен картон]] во кариерата, откако бил санкциониран со два жолти картони во ремито 1-1 на домашен терен против [[Депортиво Алавес|Алавес]]. Тој го постигна својот прв гол во Примера Дивисион, на 4 февруари 2024 година, во победата со 3-0 на гости против [[ФК Осасуна|Осасуна]].<ref>{{Cite web |title=Celta Vigo 3-0 Osasuna (Feb 4, 2024) Commentary |url=https://www.espn.com/soccer/commentary/_/gameId/674231 |access-date=2024-03-02 |website=ESPN |language=en}}</ref> Непосредно пред почетокот на [[ФК Селта Виго сезона 2024-2025|сезоната 2024-2025]], де ла Торе претрпел повреда поради која ги пропуштил првите неколку натпревари. Во септември 2024, било потврдено дека има посериозна повреда на глуждот на десната нога поради која ќе отуствува од терените околу три месеци.<ref>{{cite web|url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/celta-vigo/20240914/1002315369/luca-torre-lesionado.html|title=Luca de la Torre, lesionado|publisher=Mundo Deportivo|language=es|date=14 септември 2025|access-date=8 март 2025}}</ref> Тој се вратил во акција, на 3 декември, влегувајќи како замена за [[Уго Сотело]] во победата со 7-0 на гостувањето кај [[УД Саламанка|Саламанка]] во [[Фудбалски куп на Шпанија 2024-2025|Купот на Шпанија]]. Три дена подоцна, го забележал првиот настап за сезоната во Примера Дивисион, појавувајќи се одново како замена во домаќинската победа со 2-0 над [[ФК Мајорка|Мајорка]]. Со оглед на тоа дека во јануари ја напуштил Селта, тоа бил и неговиот последен настап за галицискиот клуб. ===Сан Диего=== На 21 јануари 2025, де ла Торе му се приклучил на новиот тим во [[МЛС|МЛС лигата]], [[ФК Сан Диего|Сан Диего]], на позајмица од Селта со право на откуп.<ref>{{Cite web |title=San Diego FC sign USMNT midfielder Luca de la Torre |url=https://www.mlssoccer.com/news/san-diego-fc-sign-usmnt-midfielder-luca-de-la-torre |access-date=2025-01-23 |website=MLS Soccer |language=en}}</ref> Задволен од можноста да игра за клубот од својот роден град де ла Торе изјавил: „тоа е нешто за што навистина не размислував порано, но навистина е посебно да можеш да играш за твојот град од каде што си. Тоа не е нешто што секој добива шанса да го направи.”<ref>{{cite web|url=https://www.mlssoccer.com/news/san-diego-fc-land-difference-makers-luca-de-la-torre-anders-dreyer|title=San Diego FC land "difference-makers" Luca de la Torre, Anders Dreyer|publisher=mlssoccer.com|date=21 јануари 2025|access-date=8 март 2025}}</ref> Дебитирал за клубот на 24 февруари 2025, играјќи како стартер до 63-тата минута во победата со 2-0 над [[ФК Лос Анџелес Галакси|Лос Анџелес Галакси]]. ==Репрезентативна кариера== ===Млади=== Де ла Торе бил дел од [[Фудбалска репрезентација на САД под 17 години|американската репрезентација под 17 години]] на [[КОНКАКАФ првенство за играчи под 17 години 2015|КОНКАКАФ првенството под 17 години 2015]] и [[Светско првенство во фудбал за играчи под 17 години 2015|Светското првенство под 17 години 2015]].<ref>{{cite web |title=FIFA Tournaments - Players & Coaches - Luca DE LA TORRE |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=390247/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20151022052750/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=390247/index.html |url-status=dead |archive-date=October 22, 2015 |website=[[FIFA]] |accessdate=June 11, 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=U-17 MNT Draws Honduras 2-2 at 2015 CONCACAF U-17 Championship |url=https://www.ussoccer.com/us-under17-mens-national-team/tournaments/2015-concacaf-u17-championship/150308-u17-mnt-v-hon#tab-1 |website=[[United States Soccer Federation]] |accessdate=June 11, 2018 |location=[[San Pedro Sula]], [[Honduras]] |date=March 8, 2015}}</ref> Тој, исто така, бил дел од репрезентацијата на [[Фудбалска репрезентација на САД под 20 години|САД под 20 години]] со која го освоил [[КОНКАКАФ првенство за играчи под 20 години 2017|КОНКАКАФ првенството за играчи под 20 години]], постигнувајќи гол во победата со 4–1 во натпреварот од групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Хаити под 20 години|Хаити]],<ref>{{cite web |title=Second Half Outburst Powers U-20 MNT to 4-1 World Cup Qualifying Win vs. Haiti |url=https://www.ussoccer.com/us-under20-mens-national-team/tournaments/2017-concacaf-u20-championship/20170221-u20mnt-v-haiti#tab-1 |website=[[United States Soccer Federation]] |accessdate=June 11, 2018 |date=February 21, 2017}}</ref> и бил еден од прецизните изведувачи на удар од белата точка за време на [[Изведување пенали (фудбал)|пеналите]] во финалето против [[Фудбалска репрезентација на Хондурас под 20 години|Хондурас]].<ref name="5things" /> Тој, исто така, бил член на репрезентацијата на САД која стигнала до четвртфиналето на [[Светско првенство во фудбал за играчи под 20 години|Светското првенство за играчи под 20 години]], постигнувајќи гол во ремито 3-3 во групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Еквадор под 20 години|Еквадор]]<ref>{{cite web |title=YOUNG GUNS SARGENT, DE LA TORRE FIRE USA TO 3-3 COMEBACK DRAW IN WORLD CUP OPENER VS. ECUADOR |url=https://www.ussoccer.com/stories/2017/05/22/08/20/20170522-recap-u20mnt-ecuador-game-story-2017-fifa-u20-world-cup |website=[[United States Soccer Federation]] |accessdate=June 11, 2018 |location=[[Incheon]], [[South Korea]] |date=May 22, 2017}}</ref> и асистирајќи за победничкиот гол на [[Џош Сарџент]] во следниот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Сенегал под 20 години|Сенегал]],<ref>{{cite web |title=Sargent sends USA top of group |url=https://www.fifa.com/u20worldcup/matches/round=275960/match=300367040/match-report.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525160817/http://www.fifa.com/u20worldcup/matches/round=275960/match=300367040/match-report.html |url-status=dead |archive-date=May 25, 2017 |website=[[FIFA]] |accessdate=June 11, 2018 |date=May 25, 2017}}</ref> како и за голот на [[Лагос Кунга]] во победата со 6–0 во осминафиналето над [[Фудбалска репрезентација на Нов Зеланд под 20 години|Нов Зеланд]].<ref>{{cite web |title=Rampant USA hit New Zealand for six |url=https://www.fifa.com/u20worldcup/matches/round=275958/match=300367080/match-report.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170601143157/http://www.fifa.com/u20worldcup/matches/round=275958/match=300367080/match-report.html |url-status=dead |archive-date=June 1, 2017 |website=[[FIFA]] |accessdate=June 11, 2018 |date=June 1, 2017}}</ref> ===Сениори=== На 2 јуни 2018 година, де ла Торе го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на САД|сениорската репрезентација на САД]], влегувајќи како замена во пријателскиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Ирска|Ирска]].<ref>{{cite web |title=Young U.S. MNT Downed 2-1 by Late Goal in Back-and-Forth Battle vs. Ireland |url=https://www.ussoccer.com/matches/mnt/2018/20180602-mnt-vs-ireland#tab-2 |website=[[United States Soccer Federation]] |accessdate=June 11, 2018 |date=June 2, 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=LAST-MINUTE LOSS TO IRELAND OFFERS VALUABLE LESSONS FOR YOUNG MNT |url=https://www.ussoccer.com/stories/2018/06/03/14/01/20180603-feat-mnt-learning-experience-against-ireland |website=[[United States Soccer Federation]] |accessdate=June 11, 2018 |date=June 3, 2018 |quote=Sixteen of the 25 players on the trip in Europe have five caps or less, while three made their first appearance for the USA at Aviva Stadium: Luca de la Torre, [[Shaq Moore]] and [[Tim Parker (soccer)|Tim Parker]].}}</ref> Откако учествувал во неколку натпревари од [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|квалификациите]] за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]], помагајќи САД да се квалификуваат за првенството по претходно пропуштеното во [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]], де ла Торе се нашол на официјалниот список од 26 играчи на селекторот [[Грег Берхалтер]] за завршниот турнир во [[Катар]]. Американците стигнале до осминафиналето на турнирот, но тој не бил вклучен во игра во ниту еден натпревар.<ref>{{cite news |last1=Bravo |first1=Alberto |title=Luca de la Torre se estrena como goleador en el Celta: "Es importante para mí" |trans-title=Luca de la Torre scores for the first time for Celta: "It's important for me" |url=https://www.eldesmarque.com/vigo/celta/noticias/180839-luca-de-la-torre-se-estrena-como-goleador-en-el-celta-es-importante-para-mi |access-date=January 5, 2023 |publisher=El Desmarque |date=December 23, 2022 |language=Spanish |archive-date=2023-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105142323/https://www.eldesmarque.com/vigo/celta/noticias/180839-luca-de-la-torre-se-estrena-como-goleador-en-el-celta-es-importante-para-mi |url-status=dead }}</ref> Во јуни 2023 година, тој бил во составот на САД за завршницата од [[КОНКАКАФ Лига на нации 2022-2023|КОНКАКАФ Лигата на нации 2022-2023]], во [[Парадајс (Невада)|Парадајс]], [[Невада]]. Де ла Торе се појавил како замена и во полуфиналето и во финалето, во кои американците ги победиле соодветно [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] (3-0) и [[Фудбалска репрезентација на Канада|Канада]] (2-0) и го освоиле натпреварувањето за вторпат во нивната историја. На 7 септември 2024 година, де ла Торе го постигнал својот прв гол за репрезентацијата во поразот со 1-2 од Канада во пријателски натпревар одигран во [[Канзас Сити]].<ref>{{Cite web |date=September 7, 2024 |title=Second-half rally comes up short as U.S. Men's National Team falls 2-1 to Canada in international friendly |url=https://www.ussoccer.com/stories/2024/09/usa-vs-canada-score-result-goals-stats-match-recap |access-date=September 10, 2024 |website=[[United States Soccer Federation]]}}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|USA}} {{Cronopar|2-6-2018|Даблин|IRL|2|1|USA|-|Пријателска|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|25-3-2021|Винер Нојштат|USA|4|1|JAM|-|Пријателска|13={{subon|72}}}} {{Cronopar|28-3-2021|Белфаст|NIR|1|2|USA|-|Пријателска|13={{subon|74}}}} {{Cronopar|7-10-2021|Остин|USA|2|0|JAM|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|2-2-2022|Сент Пол|USA|3|0|HON (1949-2022)|-|Квал. за СП|2022|14=Сент Пол (Минесота)}} {{Cronopar|27-3-2022|Орландо|USA|5|1|PAN|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|30-3-2022|Сан Хосе|CRI|2|0|USA|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|61}}|14=Сан Хосе (Костарика)}} {{Cronopar|2-6-2022|Синсинати|USA|3|0|MAR|-|Пријателска|13={{subon|66}}}} {{Cronopar|5-6-2022|Канзас Сити|USA|0|0|URU|-|Пријателска|13={{subon|85}}|14=Канзас Сити (Канзас)}} {{Cronopar|11-6-2022|Остин|USA|5|0|GRN|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|14-6-2022|Сан Салвадор|SLV|1|1|USA|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|81}}}} {{Cronopar|23-9-2022|Диселдорф|JPN|2|0|USA|-|Пријателска|13={{yel|60}} {{suboff|67}}}} {{Cronopar|24-3-2023|Сент Џорџес|GRN|1|7|USA|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{yel|71}} {{suboff|75}}}} {{Cronopar|27-3-2023|Орландо|USA|1|0|SLV|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|60}}}} {{Cronopar|15-6-2023|Парадајс|USA|3|0|MEX|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Полуфинале|13={{subon|74}}|14=Парадајс (Невада)}} {{Cronopar|18-6-2023|Парадајс|CAN|0|2|USA|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Финале|13={{subon|46}}|14=Парадајс (Невада)}} {{Cronopar|9-9-2023|Сент Луис|USA|3|0|UZB||Пријателска|13={{suboff|35}}}} {{Cronopar|14-10-2023|Ист Хартфорд|USA|1|3|DEU|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|17-10-2023|Нешвил|USA|4|0|GHA|-|Пријателска|13={{subon|75}}}} {{Cronopar|21-11-2023|Порт оф Спејн|TTO|2|1|USA|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Четвртфинале|13={{suboff|90+1}}}} {{Cronopar|8-6-2024|Ландовер|USA|1|5|COL|-|Пријателска|13={{subon|83}}|14=Ландовер (Мериленд)}} {{Cronopar|23-6-2024|Арлингтон|USA|2|0|BOL|-|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{subon|78}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|7-9-2024|Канзас Сити|USA|1|2|CAN|1|Пријателска|13={{subon|62}}|14=Канзас Сити (Канзас)}} {{Cronopar|10-9-2024|Синсинати|USA|1|1|NZL|-|Пријателска|13={{subon|46}} {{yel|59}}}} {{Cronofin|24|1}} ==Статистика== === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана на 9 март 2025.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Фулам сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan="4"|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Fulham}} || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2016-2017|ФЛЧ]] || 0 || 0 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2016-2017|ЛК]] || 0+3 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 3 || 0 |- || [[ФК Фулам сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2017-2018|ФЛЧ]] || 5 || 0 || [[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2017-2018|ЛК]] || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 5 || 0 |- || [[ФК Фулам сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Премиер лига на Англија 2018-2019|ПЛ]] || 0 || 0 || [[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 0+2 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 2 || 1 |- || [[ФК Фулам сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2019-2020|ФЛЧ]] || 2 || 0 || [[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 1+1 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 4 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Фулам || 7 || 0 || || 7 || 1 || || - || - || || - || - || 14 || 1 |- || [[Хераклес Алмело сезона 2020-2021|2020-2021]] || rowspan="2"|{{flagsport|NED}} [[Хераклес Алмело]] || [[Ередивиси 2020-2021|Е]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Холандија 2016-2017|КХ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 33 || 1 |- || [[Хераклес Алмело сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Ередивиси 2021-2022|Е]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Холандија 2021-2022|КХ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 34 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Хераклес Алмело || 64 || 2 || || 3 || 0 || || - || - || || - || - || 67 || 2 |- || [[ФК Селта Виго сезона 2022-2023|2022-2023]] || rowspan="3"|{{flagsport|ESP}} [[ФК Селта Виго|Селта Виго]] || [[Примера Дивисион (Шпанија) 2022-2023|ПД]] || 28 || 0 || [[Фудбалски куп на Шпанија 2022-2023|КШ]] || 2 || 1 || - || - || - || - || - || - || 30 || 1 |- || [[ФК Селта Виго сезона 2023-2024|2023-2024]] || [[Примера Дивисион (Шпанија) 2023-2024|ПД]] || 31 || 1 || [[Фудбалски куп на Шпанија 2023-2024|КШ]] || 4 || 2 || - || - || - || - || - || - || 35 || 3 |- || [[ФК Селта Виго сезона 2024-2025|2024-јан. 2025]] || [[Примера Дивисион (Шпанија) 2024-2025|ПД]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Шпанија 2024-2025|КШ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 2 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Селта Виго || 60 || 1 || || 7 || 3 || || - || - || || - || - || 67 || 3 |- || [[ФК Сан Диего сезона 2025|2025]] || {{flagsport|USA}} {{Fb team (N) San Diego}} || |[[МЛС 2025|МЛС]] || 3 || 0 || [[Отворен куп на САД 2025|УСКуп]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 3 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 134 || 3 || || 17 || 4 || || - || - || || - || - || 151 || 7 |} ===Репрезентативна статистика=== {{updated|9 март 2025}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan="5"|{{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] |2018||1||0 |- |2021||3||0 |- |2022||8||0 |- |2023||8||0 |- |2024||4||1 |- !colspan="2"|Вкупно!!24!!1 |} ==Титули== ===Репрезентативни=== ; САД 20 *'''[[КОНКАКАФ првенство за играчи под 20 години]]''' : 1 : 2017 ; САД *'''[[КОНКАКАФ Лига на нации]]''' : 1 : 2022-2023 ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=САД |image3=Flag of USA.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/luca-de-la-torre/425088/ Лука де ла Торе на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/luca-de-la-torre/profil/spieler/315762 Лука де ла Торе на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/225609/luca-de-la-torre Лука де ла Торе на espn] *[https://www.whoscored.com/players/322406/show/luca-de-la-torre Лука де ла Торе на whoscored] {{Состав на ФК Сан Диего}} {{Состав на САД на СП фудбал 2022}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Де ла Торе, Лука}} [[Категорија:Американски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фулам]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Селта Виго]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Сан Диего]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1998 година]] eksjv7ut0igx7md833vaxzzfmt6n4pu 0 1367066 5603342 5487905 2026-08-02T20:35:33Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5603342 wikitext text/x-wiki '''Чешларски занает''' (по старо наречен '''гребенарски занает''') — традиционална изработка на [[Чешел|чешли]], кои може да имаат запци само од едната страна или од двете страни, како од времето на старите Словени.<ref>Лубор Нидерле: Словенске старине, Нови Сад, 1954, стр. 235.</ref> Машките чешли често имаат половина крупни, а половина ситни запци, а понекогаш се изработуваат и чешли со рачка. Пред првата светска војна во Македонија најмногу се употребувал селскиот трапезоиден чешел.<ref>Драгутин М. Ѓорѓевиќ: Живот и обичаји народни у Лесковачкој Морави, Српски Етнографски Зборник, книга LXX, Српска Академија Наука, Београд 1958, стр. 50</ref> [[Податотека:Combs - Macedonian barber craft.jpg|мини|353x353пкс|Чешли, 20 век - [[Музеј на Старата скопска чаршија]]]] ==Историјат== Центарот на чешларскиот занает во [[Македонија]] бил во [[Смилево]]. Занаетот бил донесен во 19 век од Крсте Силјан кој неговите вештини ги научил на печалба во [[Солун]], од соседниот изработувач на чешли.<ref>Радмила Поленаковиќ: „Чешларскиот занает во Македонија“ Гласник на етнолошкиот музеј, Скопје, 1960, стр. 57</ref> Чешларскиот занает се раширил од Смилево низ цела Македонија, првин како занает на семејството на Крсте, а потоа се раширило и во [[Битола]], [[Скопје]], и многу други населени места и градови во Македонија. Чешларите од Смилево своите чешли ги продавале во Егејска Македонија и Албанија, а трговците од Скопје пред Првата светска војна оделе во Битола да купат чешли и ги продавале во своите дуќани во Скопје. Пред Балканската и Првата светска војна, за 10 чешли се добивала една златна лира. Чешларскиот занает во 19 век, имал свое еснафско управување и главен претставник на занаетот бил устабашија, кој на таа функција бил на една или три години. Устабашиијата можел да има и свој помошник, а раководел со собирите и водел сметка за целиот еснаф, истовремено го застапувал занаетот пред турската власт. Устабашијата се избирал во месецот декември, и го избирале претставници и од другите занаети кои биле во заедница со чешларите, како тенеќеџиите, ѕвончарите и гребенарите. Еснафскиот собир се свикувал еднаш или два пати месечно, на кој се решавале разни спорови и жалби. Се собирале и пари за фонд на сиромашните. На овие собири се решавало за цената на производите, постоела и еснафска каса од која на празници како Божиќ и Велигден се помагале сиромашните, а се доделувала помош и доколку некој од занаетчиите умре а бил сиромав. Во касата се вложувало кој колку сакал. Чешларите во Битола имале своја слава и еснафски светец, св. Константин и Елена. На овој свечен ден се приготвувале колач и пченица. Скоро по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] во Скопје се формирала чешларската задруга „Чешларско-инвалидски комбинат“, која работела од 1947 до 1952 кога била расформирана. Главна сезона за работа во чешларскиот занает била во есен и зима, а летно време не се изработувале чешлите. ==Материјали и алати за изработка на чешли== За исработка на чешли се употребуваат рогови од [[Вол|волови]], [[бивол]]и и [[Домашна овца|овни]]. Порано се користело дрво од [[зеленика]], како и фибер, а денес се користи и бакелит, плексиглас и други материјали од [[каучук]], поливинил и др. Меѓу алатите што се користат за рачна изработка на чешли се: клешти, ножеви, 4 вида тесли, неколку вида турпии, 4 вида пили, шараче, попраг, менгеме, рукан, стругало, кутук, нумеро „мустриче“ и попраг за гланцање. ==Начин на изработка== Пред да се пристапи кон преработка на рогот малку се покиснува во вода да омекне, па му се вади живецот. Свежите рогови треба да се остават да се засушат пред да се обработат. Потоа рогот се крои, се отвора па се цепи на два дела ако е широк, или ако е тесен останува еден дел. Отпадокот од роговите порано се откупувал по 2 динари за 1 кг., и се употребувал во индустријата за шеќер и туткал, за авионско масло, како и за вештачко ѓубрење.<ref>Радмила Поленаковиќ: „Чешларскиот занает во Македонија“ Гласник на етнолошкиот музеј, Скопје, 1960, стр. 68</ref> Врвот на рогот го откупувале чибукчии и ножари за правење на [[Цигарлак|цигарлаци]] и корици за ножеви. Еден килограм од овие отпадоци се продавал 60 динари. Денес овие покрупни отпадоци се употребуваат за правење копчиња и дршки за чадори. Од пар воловски рогови се правеле 14 женски чешли, од пар биволски рогови се правеле околу 22 женски чешли, а од пар овновски рогови се правеле 2 машки долги чешли. Рогот одвнатре се чисти со повеќе видови криви тесли, а однадвор со рамна тесла. Потоа секое парче за чешел се загрева на пламен за да се исправи. Над оган се држи со долги клешти и загреаните делови се ставаат во менгеме, каде треба да останат околу 10 минути. Потоа одново се делкаат за да се отстранат изгорените места. Тоа се прави прво со остра тесла а потоа со рукан. Големината на чешелот се определува со нумеро, кое има форма на трапез. Потоа чешелот се става во дрвено менгеме, добро се затегнува и со пила се сечат запците. Шарањето на чешлите се правело на крај, откако чешелот е потполно завршен. == Наводи == {{наводи}} {{Занаети}} [[Категорија:Занаети]] r5yma6cz6h3cepsafyv40bcy1oee8f2 0 1367887 5603465 5437085 2026-08-03T08:55:34Z Andrew012p 85224 /* Надворешни врски */ 5603465 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Classic-gyaru-ikebukuro2009.jpg|мини|Класично гјару во Икебукуро]] '''Гјару'''<ref>Погрешно: ''ѓару''</ref> ({{langx|ja|ギャル}}) — јапонска поткултура што се здобила со популарност меѓу младите [[Жена|жени]], особено во 1990-тите. Поимот потекнува од [[Англиски јазик|англискиот]] збор ''girl'' (девојка), адаптиран на јапонски како ''gal''. Името е поврзано со рекламниот слоган од 1970-тите за марката на [[фармерки]] „GALS“ — „Не можам да живеам без мажи“ — што станала определувачка девиза за младешкиот и бунтовнички [[Дух (призрак)|дух]] на поткултурата.<ref>''Miller L.'' Those Naughty Teenage Girls: Japanese Kogals, Slang, and Media Assessments // Journal of Linguistic Anthropology : журнал. — 2004. — Vol. 14, № 2.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://neojaponisme.com/2012/02/28/the-history-of-the-gyaru-part-one/|title=» The History of the Gyaru – Part One:: Néojaponisme » Blog Archive|accessdate=2025-03-22}}</ref> Еквивалентен поим постои и за мажите — [[гјаруо]] (''ギャル男''). == Изглед == Естетиката на гјару се одликува со смели модни избори, впечатлива шминка и бунтовно отстапување од традиционалните јапонски стандарди за убавина. Посебните одлики на стилот вклучуваат длабоко исончана кожа, побелена или исфарбана коса — често во нијанси на руса, кафена или живописни бои — и драматична шминка на очите што нагласува [[Кукла|куклени]] големи очи преку густ туш за очи, вештачки трепки и обоени контактни леќи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fizzymag.com/articles/the-gyaru-subculture?utm_source=chatgpt.com|title=The Gyaru Subculture|date=2025-01-23|work=fyzzymag.com|accessdate=2025-03-22}}</ref> [[Мода]]та на гјару е разновидна, со потстилови што се движат од блескавиот и екстравагантен оне-гјару до разиграниот и младешки когјару. Облеките често се со миниздолништа, платформи и облеки со модни додатоци вдахнати од западните трендови. Уметноста на ноктите, украсена со сложени дизајни и украси, е препознатлив елемент на стилот. Фризурите многу разнообразуваат, од обемни кадрици и зафрлена коса до отмени, прави стилови, што ја одразуваат посебноста на носителот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.japanlanguagefactory.com/what-is-a-gyaru-in-japan-a-deep-dive-into-this-iconic-subculture/?utm_source=chatgpt.com|title=What Is a Gyaru in Japan?– A Deep Dive into This Iconic Subculture|last=|date=2025-02-06|work=JAPAN LANGUAGE FACTORY|language=en-US|accessdate=2025-03-22}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{commons category}} * [https://haenfler.sites.grinnell.edu/subcultures-and-scenes/gyaru/ ''Gyaru'' – Subcultures and Sociology] * [http://neojaponisme.com/2012/02/28/the-history-of-the-gyaru-part-one/ The History of the ''Gyaru'' – Part One:: Néojaponisme » Blog Archive] ({{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018131625/http://neojaponisme.com/2012/02/28/the-history-of-the-gyaru-part-one/|date=October 18, 2016}}) * [http://neojaponisme.com/2012/05/08/the-history-of-the-gyaru-part-two/ The History of the ''Gyaru'' – Part Two:: Néojaponisme » Blog Archive] ({{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120615121750/http://neojaponisme.com/2012/05/08/the-history-of-the-gyaru-part-two/|date=June 15, 2012}}) * [http://neojaponisme.com/2012/06/06/the-history-of-the-gyaru-part-three/ The History of the ''Gyaru'' – Part Three:: Néojaponisme » Blog Archive] ({{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120711154853/http://neojaponisme.com/2012/06/06/the-history-of-the-gyaru-part-three/|date=July 11, 2012}}) * [http://yabai.com/p/2272 Defining The ''Gyaru'' Girl: A Look Into Japan's ''Gyaru'' Culture | YABAI - The Modern, Vibrant Face of Japan]{{Мртва_врска|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://bookmeter.com/books/262674 Cultural Anthropology of ''Gyarus'' and ''Gyaru-os'' (Yusuke Arai) | bookmeter (in Japanese)] * [https://www.academia.edu/6375738/The_Japanese_Gyaru_Popular_Culture_Globalization_and_the_Reflection_of_a_Trend The Japanese ''Gyaru'': Popular Culture, Globalization and the Reflection of a Trend | academia] * [https://books.google.com/books?id=9UEfAAAAQBAJ&dq=gyaru&pg=PA53 Fashioning Japanese Subcultures] * [https://books.google.com/books?id=ExotJqDJ3ngC Think Global, Fear Local: Sex, Violence, and Anxiety in Contemporary Japan] * [https://books.google.com/books?id=9rzLDAAAQBAJ&q=gyaru Tokyo Fashion City: A Detailed Guide to Tokyo's Trendiest Fashion Districts] * [https://www.japankyo.com/2021/10/podcast-about-japan-gyaru-gyarugo-fashion-gal-slang/ What are ''gyaru''? (About the Slang, Fashion and History of Japan's ''Gyaru''/''Gal'') | Japankyo] * [https://books.google.com/books?id=AQTMCgAAQBAJ Global Asian American Popular Cultures] * [https://books.google.com/books?id=5KTWAAAAMAAJ&q=gyaru Fashion Theory, Volume 1 Berg Pub., 1997] * [https://www.jprime.jp/articles/-/14780 A look through the era of ''gyaru'' style for women | jprime (in Japanese)] * [https://oldsitecopy.haenfler.sites.grinnell.edu/subcultures-and-scenes/gyaru/ About ''gyaru'' subculture] [[Категорија:Јапонски поими]] [[Категорија:Супкултури]] [[Категорија:Сленг]] [[Категорија:Јапонско општество]] [[Категорија:Јапонска мода]] 8pwx53owntbl6cergu6jvq7f2hlkopu 0 1367978 5603380 5350072 2026-08-02T22:39:08Z Andrew012p 85224 5603380 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за ТВ канал | name = Глеј | logofile = Gleymk.jpg | country = {{МКД}} | language = [[македонски]] | owner = [[Дарко Перушевски]] | launch = [[2021]] | headquarters = [[Скопје]] | sister names = | web = {{URL|www.gley.mk}} }} '''Gley''' ([[Изговор|се изговара]]: ''Глеј'') — првата македонска преносна услуга од 2021 година, која на едно место нуди богат избор на домашни, регионални и странски филмови и серии со [[македонски]], [[англиски]] и [[албански]] превод. На Gley се достапни многу македонски серии како: ''[[Преспав]]'', ''[[Куќен притвор]]'', [[На терапија (телевизиска серија)|''На терапија'']], [[Фамилија Марковски (телевизиска серија)|''Фамилија Марковски'']], [[Црвениот поет (серија)|''Црвениот поет'']], [[Радиус (серија)|''Радиус'']]. Како и филмовите: ''[[Пред дождот]]'', ''[[Сенки (филм)|Сенки]]'', ''[[Ослободување на Скопје (филм)|Ослободување на Скопје]]'', ''[[Трето полувреме]]'', ''[[Кајмак (филм)|Кајмак]]'', ''[[Те дуа, жими мене]]'', ''[[Ах, љубов моја (филм)|Ах, љубов моја]]'' и многу други филмски содржини. == За Gley == Услугата нуди домашно и регионално производство, детска програма, европски и холивудски филмови и серии, кои се достапни со македонски и албански превод. „GLEY ги обединува македонските продукциски капацитети и им дава можности за забрзан развој на нови и постоечки проекти“, изјави извршниот менаџер на СВОД Мастер, Дарко Перушески на промоцијата. Поголемиот дел од македонските филмови се дигитално достапни само на услугата, а детската програма е синхронизирана на македонски и албански јазик. „Содржините се достапни во ХД резолуција со квалитетен звук на LG, Samsung и Android TV СМАРТ телевизорите, лични компјутери, таблети или мобилни телефони. За таа намена се изработени апликации што корисниците можат лесно да ги инсталираат на оперативните системи на телевизорите во Apple App Store и Google Play Store“, истакнуваат од „Gley.mk“. == Надворешни врски == * [https://gley.mk www.gley.mk] [[Категорија:Македонски медиуми]] [[Категорија:Телевизии во Скопје]] [[Категорија:Телевизиски канали во Македонија]] 6tipodu7a5cx7lrlifdq46qdwpzwtnx 5603381 5603380 2026-08-02T22:53:04Z Andrew012p 85224 /* */ 5603381 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за ТВ канал | name = Gley | logofile = Gleymk.jpg | country = {{МКД}} | language = [[македонски]] | owner = [[Дарко Перушевски]] | launch = [[2021]] | headquarters = [[Скопје]] | sister names = | web = {{URL|www.gley.mk}} }} '''Gley''' ([[Изговор|се изговара]]: ''Глеј'') — првата македонска преносна услуга од 2021 година, која на едно место нуди богат избор на домашни, регионални и странски филмови и серии со [[македонски]], [[англиски]] и [[албански]] превод. На Gley се достапни многу македонски серии како: ''[[Преспав]]'', ''[[Куќен притвор]]'', [[На терапија (телевизиска серија)|''На терапија'']], [[Фамилија Марковски (телевизиска серија)|''Фамилија Марковски'']], [[Црвениот поет (серија)|''Црвениот поет'']], [[Радиус (серија)|''Радиус'']]. Како и филмовите: ''[[Пред дождот]]'', ''[[Сенки (филм)|Сенки]]'', ''[[Ослободување на Скопје (филм)|Ослободување на Скопје]]'', ''[[Трето полувреме]]'', ''[[Кајмак (филм)|Кајмак]]'', ''[[Те дуа, жими мене]]'', ''[[Ах, љубов моја (филм)|Ах, љубов моја]]'' и многу други филмски содржини. == За Gley == Услугата нуди домашно и регионално производство, детска програма, европски и холивудски филмови и серии, кои се достапни со македонски и албански превод. „GLEY ги обединува македонските продукциски капацитети и им дава можности за забрзан развој на нови и постоечки проекти“, изјави извршниот менаџер на СВОД Мастер, Дарко Перушески на промоцијата. Поголемиот дел од македонските филмови се дигитално достапни само на услугата, а детската програма е синхронизирана на македонски и албански јазик. „Содржините се достапни во ХД резолуција со квалитетен звук на LG, Samsung и Android TV СМАРТ телевизорите, лични компјутери, таблети или мобилни телефони. За таа намена се изработени апликации што корисниците можат лесно да ги инсталираат на оперативните системи на телевизорите во Apple App Store и Google Play Store“, истакнуваат од „Gley.mk“. == Надворешни врски == * [https://gley.mk www.gley.mk] [[Категорија:Македонски медиуми]] [[Категорија:Телевизии во Скопје]] [[Категорија:Телевизиски канали во Македонија]] iwuuxe8ot1v7enw6lar6nzrbe488ybs 0 1369008 5603360 5600570 2026-08-02T21:58:56Z Carshalton 30527 5603360 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Рандал Коло Муани | image = [[Податотека:Randal Kolo Muani 2020.jpg|200px]] | fullname = Рандал Коло Муани<ref>{{Cite web|format=PDF|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list|date=15 ноември 2022|access-date=26 ноември 2022|language=en}}</ref> | height = {{height|m=1.87}}<ref>{{cite web |url=https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/randal-kolo-muani |title=Randal Kolo Muani |date=5 December 1998 |publisher=Paris Saint-Germain F.C. |access-date=23 September 2023 |archive-date=2024-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240423104612/https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/randal-kolo-muani |url-status=dead }}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1998|12|5}} | cityofbirth = [[Бонди]] | countryofbirth = [[Франција]] | nationality = {{flagsport|FRA}} [[Франција]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} | clubnumber = 9 | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px Blu e Giallo diagonale.png}} Вилпeнт | youthyears2 = | youthclubs2 = {{симбол2|600px Blu Giallo e Blu.png}} Трамбле | youthyears3 = | youthclubs3 = {{симбол2|600px Bianco e Nero (Strisce).svg}} Торси | youthyears4 = | youthclubs4 = {{Fb team Nantes}} | years1 = 2016-2020 | caps1 = 62 | goals1 = 19 | clubs1 = {{Fb team Nantes 2}} | years2 = 2018-2022 | caps2 = 79 | goals2 = 21 | clubs2 = {{Fb team Nantes}} | years3 = 2019-2020 | caps3 = 14 | goals3 = 3 | clubs3 = →{{Fb team Boulogne}} | years4 = 2022-2023 | caps4 = 34 | goals4 = 16 | clubs4 = {{Fb team Eintracht Frankfurt}} | years5 = 2023-2026 | caps5 = 36 | goals5 = 8 | clubs5 = {{Fb team Paris Saint-Germain}} | years6 = 2025 | caps6 = 16 | goals6 = 8 | clubs6 = →{{Fb team Juventus}} | years7 = 2025-2026 | caps7 = 30 | goals7 = 1 | clubs7 = →{{Fb team Tottenham}} | years8 = 2026- | caps8 = 0 | goals8 = 0 | clubs8 = {{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 2020-2021 | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 1 | nationalteam1 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 година|Франција 21]] | nationalyears2 = 2021 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 1 | nationalteam2 = {{flagsport|FRA}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Франција|Франција (олимп.)]] | nationalyears3 = 2022- | nationalcaps3 = 31 | nationalgoals3 = 9 | nationalteam3 = {{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] }} '''Рандал Коло Муани''' (роден на [[5 декември]] [[1998]], во [[Бонди]]) е [[Франција|француски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на [[ФК Јувентус|Јувентус]] и на [[Фудбалска репрезентација на Франција|француската репрезентација]]. ==Биографија== Рандал Коло Муани<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce4/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: Men's Olympic Football Tournament Tokyo 2020: France (FRA) |publisher=FIFA |page=6 |date=22 July 2021 |access-date=28 August 2021 |archive-date=7 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210707105021/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce4/pdf/SquadLists-English.pdf |url-status=live }}</ref> е роден на 5 декември 1998 година во [[Бонди]], [[Сена-Сен Дени]],<ref>{{cite news |url=https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur59526.html |title=Randal Kolo Muani |newspaper=L'Équipe |location=Paris |access-date=10 August 2022 |language=fr |archive-date=24 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224132150/https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur59526.html |url-status=live }}</ref> од родители родени со [[ДР Конго|конгоанско]] потекло родени во [[Киншаса]].<ref>{{Cite web|url=https://www.lavoixdunord.fr/709620/article/2020-02-13/football-national-vahid-mbappe-le-congo-la-fusee-randal-kolo-muani-se-confie|title=Football (National): Vahid, Mbappe, le Congo, la fusée Randal Kolo Muani se confie|date=13 февруари 2020|language=fr}}</ref> ==Технички карактеристики== Се смета за еден од најсилните напаѓачи во својата генерација,<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/en/xeber/fourfourtwo_ranked_10_best_strikers_in_the_world-3043854|title=FourFourTwo ranked 10 best strikers in the world|date=7 јуни 2024|language=eng}}</ref> има физичка форма и инстинкт на [[Напад (фудбал)|централен напаѓач]], но може да игра и како десно крило.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Calciomercato/Milan/29-07-2021/calciomercato-milan-c-kolo-muani-giroud-4103137258503.shtml|title=Milan, c'è Kolo Muani dopo Giroud. Con Ibra trio di centravanti|access-date=30 јули 2021}}</ref> Тој е добар изведувач на [[Пенал (фудбал)|пенали]],<ref>{{Cite web|url=https://en.eintracht.de/news/kolo-muanis-erster-doppelpack-beim-30-147863|title=Kolo Muani hits brace in 3-0 win|date=4 февруари 2023|language=eng}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Randal-kolo-muani-buteur-lors-du-nul-de-l-eintracht-francfort-contre-bochum/1389012|title=Randal Kolo Muani buteur lors du nul de l'Eintracht Francfort contre Bochum|date=31 март 2023|lаnguage=fr}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/report/_/gameId/706429|title=PSG late show seals big win at Le Havre to bein Ligue 1|date=17 август 2024|language=eng}}</ref> има одличен удар со глава како резултат на тоа што е многу силен во играта во воздухот, одлична брзина со топката во нозете, и може да шутне добро и со двете нозе.<ref name=":0" /> Во офанзивната фаза на играта се издвојува по ритамот во движењето и прецизноста на шутот.<ref>{{Cite web|url=https://greaterlondontimes.co.uk/kolo-muani/|title=Kolo Muani: The Rising Star of French Football|date=1 февруари 2025|language=eng}}</ref> ==Клупска кариера== ===Нант=== Во своето детство, Коло Муани играл за неколку [[Фудбал во Париз|париски клубови]] како Вилпент,<ref>{{Cite web|url=https://breakingthelines.com/player-analysis/randal-kolo-muani-forged-in-villepinte-hardened-in-boulogne-nurtured-in-nantes-and-unlocked-by-antoine-kombouare/|title=Randal Kolo Muani: Forged in Villepinte, Hardened in Boulogne, Nurtured in Nantes and Unlocked by Antoine Kombouaré|date=9 June 2022|access-date=29 January 2023|language=|archive-date=29 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230129061805/https://breakingthelines.com/player-analysis/randal-kolo-muani-forged-in-villepinte-hardened-in-boulogne-nurtured-in-nantes-and-unlocked-by-antoine-kombouare/|url-status=live}}</ref> Трамбле и Торси,<ref>{{Cite web|url=https://www.panamefoot.fr/lenfant-de-villepinte-tremblay-et-torcy-a-bien-grandi/|title=L'enfant de Villepinte, Tremblay et Torcy a bien grandi…|date=13 January 2017|access-date=29 January 2023|language=fr|archive-date=29 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230129212736/https://www.panamefoot.fr/lenfant-de-villepinte-tremblay-et-torcy-a-bien-grandi/|url-status=live}}</ref> а во истиот период два пати бил и на проби во [[Италија]] во [[Л.Р. Виченца Виртус|Виченца]] и [[УС Кремонезе|Кремонезе]],<ref>{{Cite web|url=https://www.calciocremonese.it/2022/12/17/kolo-muani-e-la-cremonese/|title=Kolo Muani e la Cremonese|date=17 December 2022|access-date=29 January 2023|language=it|archive-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219002836/https://www.calciocremonese.it/2022/12/17/kolo-muani-e-la-cremonese/|url-status=live}}</ref> но сепак не потпишал договор со ниту една од двете екипи.<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/talent-scout/2021/08/05-84251098/kolo_muani_la_nuova_idea_del_milan|title=Kolo Muani, la nuova idea del Milan|date=5 август 2021}}</ref> Во 2015 година, тој се приклучил на академијата на [[ФК Нант|Нант]],<ref>{{cite web|url=https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=16657|title=Formation – Randal Kolo-Muani, ''Made In FC Nantes''|access-date=29 January 2023|language=fr|archive-date=17 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221117114952/https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=16657|url-status=live}}</ref> а од 2016 година бил приклучен на вториот тим во [[Национално првенство на Франција 2 (фудбал)|Аматерското првенство на Франција]]. На 12 февруари 2017 година, го добил првиот повик во првиот тим за натпреварот против [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=17173|title=Le groupe nantais face à Marseille|date=17 February 2021|access-date=29 January 2023|language=en|archive-date=29 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230129212735/https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=17173|url-status=live}}</ref> а на 4 јуни 2018 година, тој го потпишал својот прв професионален договор со клубот.<ref>{{cite web|url=https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=24119|title=Effectif – Randal KOLO MUANI jusqu'en 2022|access-date=29 January 2023|language=fr|archive-date=17 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221117114953/https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=24119|url-status=live}}</ref> На 30 ноември 2018 година, тој го направил своето деби за првиот тим заменувајќи го [[Маџид Варис]] во 68-мата минута од поразот со 3-0 на гости кај [[ФК Сент Етјен|Сент Етјен]] во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]];<ref>{{cite web|url=https://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/84758|title=AS Saint-Etienne – FC Nantes (3–0) – Saison 2018/2019 – Ligue 1 Conforama|access-date=29 January 2023|language=fr|archive-date=14 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190414222840/https://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/84758|url-status=live}}</ref> на 21 јануари 2019 година, тој го направил својот прв старт во поразот со 1–0 од [[ФК Анже|Анже]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=27523|title=1ère titularisation pour l'attaquant|date=21 January 2019|access-date=29 January 2023|language=fr|archive-date=29 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230129212738/https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=27523|url-status=live}}</ref> На крајот од својата прва сезона како професионалец, тој забележал 6 настапи, сите во првенството, но главно како епизодист. Во август 2019 година, Коло Муани се приклучил на третолигашот [[УС Булоњ|Булоњ]] на позајмица до крајот на сезоната.<ref>{{cite web|url=https://www.lavoixdunord.fr/627500/article/2019-08-22/football-boulogne-se-fait-preter-le-nantais-kolo-muani|title=Football: Boulogne se fait prêter le Nantais Kolo Muani|publisher=La Voix du Nord|language=fr|date=22 August 2019|access-date=24 September 2019|archive-date=21 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190817/https://www.lavoixdunord.fr/627500/article/2019-08-22/football-boulogne-se-fait-preter-le-nantais-kolo-muani|url-status=live}}</ref> На 30 август, тој го направил својот прв настап со клубот во натпревар од [[Национално првенство на Франција|Националното првенство на Франција]] против [[УС Авршан|Авранш]], додека својот прв гол за Булоњ го постигнал на 21 февруари 2020 година против [[ФК Ле Пи 43 Оверњ|Ле Пи 43]].<ref>{{Cite web|url=https://www.leprogres.fr/edition-haute-loire/2020/02/21/le-puy-finit-par-craquer-a-boulogne|title=Le Puy finit par craquer à Boulogne|date=21 February 2020|access-date=29 January 2023|language=fr|archive-date=29 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230129212735/https://www.leprogres.fr/edition-haute-loire/2020/02/21/le-puy-finit-par-craquer-a-boulogne|url-status=live}}</ref> Во Булоњ, тој ги покажал своите квалитети и придонел со три гола и пет асистенции, помагајќи му на клубот да стигне до третото место во поредокот на првенството, кое завршило предвреме поради [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на КОВИД-19]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ouest-france.fr/sport/football/fc-nantes/fc-nantes-boulogne-randal-kolo-muani-se-revele-en-national-6768140|title=FC Nantes. À Boulogne, Randal Kolo Muani se révèle en National|date=6 March 2021|access-date=29 January 2023|language=|archive-date=29 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230129212733/https://www.ouest-france.fr/sport/football/fc-nantes/fc-nantes-boulogne-randal-kolo-muani-se-revele-en-national-6768140|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lavoixdunord.fr/1000355/article/2021-05-08/football-randal-kolo-muani-l-histoire-d-un-pret-reussi-boulogne|title=Football: Randal Kolo Muani, l'histoire d'un prêt réussi à Boulogne|date=8 May 2021|access-date=29 January 2023|language=|archive-date=29 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230129214239/https://www.lavoixdunord.fr/1000355/article/2021-05-08/football-randal-kolo-muani-l-histoire-d-un-pret-reussi-boulogne|url-status=live}}</ref> Враќајќи се назад во Нант за [[ФК Нант сезона 2020–2021|сезоната 2020–2021]], Коло Муани го постигнал својот прв гол за ''„канаринците“'' во победата со 3–1 над {{Fb team (N) Brest}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=35454|title=Les images de la victoire (3–1)|date=18 October 2021|access-date=29 January 2023|language=fr|archive-date=29 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230129212738/https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=35454|url-status=live}}</ref> Тој постигнал 9 гола и исто толку асистенции во 37 првенствени натпревари, но клубот имал тешка сезона и завршил на седумнаесеттото место. Како резултат на тоа, тие западнале во [[Лига 1 (Франција) бараж за испаѓање/промоција|баражот за испаѓање/промоција]], каде требало да го одбранат својот статус во Лига 1 против [[ФК Тулуза|Тулуза]], победникот во плејофот на [[Лига 2 (Франција)|Лига 2]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=37116|title=Le maintien passera par les barrages|date=23 May 2021|access-date=29 January 2023|language=fr|archive-date=29 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230129212737/https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=37116|url-status=live}}</ref> Во баражот, тој го постигнал победничкот гол во првиот натпревар во кој Нант победил во гости со 1-2, а потоа и покрај поразот со 0-1 на домашен терен клубот опстанал во лигата поради [[Правило за гол во гости|правилото гол во гости]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=37153|title=Une option à confirmer à la maison!|date=27 May 2021|access-date=29 January 2023|language=fr|archive-date=29 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230129212736/https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=37153|url-status=live}}</ref> Следната сезона, тој постигнал 12 гола на 36 натпревари во првенството, но исто така го освоил својот прв трофеј со клубот, [[Фудбалски куп на Франција 2021–2022|Купот на Франција]] каде придонел со пет настапи и еден постигнат погодок во четвртфиналето против [[ФК Бастија|Бастија]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ligue1.com/Articles/OTHER-COMPETITIONS/2022/05/07/nice-nantes-coupe-de-france-final-blas-french-cup-ineos-dolberg|title=Nantes beat Nice to win Coupe de France|work=Ligue1 COM |date=7 May 2022|access-date=29 January 2023|archive-date=19 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019142536/https://www.ligue1.com/Articles/OTHER-COMPETITIONS/2022/05/07/nice-nantes-coupe-de-france-final-blas-french-cup-ineos-dolberg|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/61366648|title=Nice 0–1 Nantes: Ludovic Blas penalty wins French Cup for Nantes|work=BBC Sport|date=7 May 2022|access-date=29 January 2023|archive-date=21 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221021215712/https://www.bbc.com/sport/football/61366648|url-status=live}}</ref> ===Ајнтрахт Франкфурт=== На 4 март 2022 година, Коло Муани потпишал преддоговор со [[Германија|германскиот]] клуб од [[Прва Бундеслига (фудбал)|Прва Бундеслига]], [[Ајнтрахт Франкфурт]], на кој требало да му се приклучи по истекот на неговиот договор со Нант.<ref name="kicker 2022">{{cite web | title=Eintracht holt Stürmer Kolo Muani | website=kicker | date=4 March 2022 | url=https://www.kicker.de/eintracht-holt-stuermer-kolo-muani-892625/artikel | language=de | access-date=19 May 2022 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921232844/https://www.kicker.de/eintracht-holt-stuermer-kolo-muani-892625/artikel | url-status=live }}</ref> Трансферот бил официјализиран на 1 јули 2022, кога тој потпишал петгодишен договор со клубот и одбрал да го носи дресот со бројот 9.<ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Official {{!}} Eintracht Frankfurt sign Randal Kolo-Muani |url=https://www.getfootballnewsgermany.com/2022/official-eintracht-frankfurt-sign-randal-kolo-muani/ |access-date=4 March 2022 |website=Get German Football News |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920172438/https://www.getfootballnewsgermany.com/2022/official-eintracht-frankfurt-sign-randal-kolo-muani/ |url-status=live }}</ref> Дебитирал за Ајнтрахт на 5 август во првенствениот натпревар против [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] загубен со 1-6, во кој го постигна и својот прв гол за ''„орлите“''.<ref>{{Cite web|url=https://profis.eintracht.de/2022-2023/bundesliga/spielplan/eintracht-frankfurt-fc-bayern-munchen/stimmen/|title=„Knallhart bestraft“|date=5 август 2022|access-date=6 август 2022|language=de|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406191052/https://profis.eintracht.de/2022-2023/bundesliga/spielplan/eintracht-frankfurt-fc-bayern-munchen/stimmen/|url-status=dead}}</ref> Пет дена подоцна, тој го направил своето деби во некое [[Клупски натпреварувања на УЕФА|Европско натпреварување]], играјќи како замена во натпреварот од [[Суперкуп н УЕФА 2022|Суперкупот на УЕФА]], во кое германците биле поразени со 2-0 од {{Fb team (N) Real Madrid}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/news/0278-15d6268709ab-38bef8ec34df-1000--highlights-report-real-madrid-win-the-super-cup/|title=Real Madrid 2-0 Eintracht Frankfurt: Five-star Madrid triumph in Helsinki|date=10 август 2022|access-date=11 август 2022|language=en}}</ref> На 7 септември, тој го направил своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во поразот на домашен терен со 0-3 од {{Fb team (N) Sporting Lisboa}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/photostory/calcio/2022/09/07/champions-eintracht-sporting-lisbona-0-3-_48dee806-8aec-42f7-9779-7cb9cb0cedcb.html|title=Champions: Eintracht-Sporting Lisbona 0-3|date=8 септември 2022|access-date=2 ноември 2022}}</ref> За време на [[УЕФА Лига на шампиони на 2022-2023 (групна фаза)|групната фаза]], тој бил одлучувачки за својата екипа помагајќи му на клубот да се квалификува за [[УЕФА Лига на шампиони на 2022-2023 (нокаут фаза)|следната фаза]], за првпат во историјата на Ајнтрахт откако натпреварувањето го носи сегашното име:<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2022/nov/01/champions-league-roundup-eintracht-frankfurt-reach-last-16-for-the-first-time|title=Champions League roundup: Eintracht Frankfurt reach last 16 for the first time|date=1 ноември 2022|access-date=2 ноември 2022|language=en}}</ref> на 26 октомври, тој го постигнал победничкиот гол - негов прв во европските натпреварувања - за успехот со 2-1 на домашен терен над {{Fb team (N) Olympique Marseille}}<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/randal-kolo-muani-the-bundesligas-top-creator/a-63595090|title=Randal Kolo Muani: The Bundesliga's top creator|date=29 октомври 2022|access-date=2 ноември 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rmcsport.bfmtv.com/football/ligue-des-champions/francfort-om-le-premier-but-de-kolo-muani-en-ligue-des-champions_AV-202210260715.html|title=FRANCFORT-OM: LE PREMIER BUT DE KOLO MUANI EN LIGUE DES CHAMPIONS|date=26 октомври 2022|access-date=2 ноември 2022|language=fr}}</ref> а во следното коло со уште еден решавачки погодок му донел победа на својот клуб на гости кај Спортинг Лисабон (1-2) за да го запечати пласманот на германците во осминафиналето.<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/randal-kolo-muani-assist-king-eintracht-frankfurt-champions-league-knockout-stage-21751 |title=Randal Kolo Muani: the Bundesliga assist king leading Eintracht Frankfurt to UEFA Champions League knockouts |website=Bundesliga |date=2 November 2022 |access-date=4 November 2022 |archive-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206051531/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/randal-kolo-muani-assist-king-eintracht-frankfurt-champions-league-knockout-stage-21751 |url-status=live }}</ref> На 7 февруари 2023 година, постигнал два гола во победата на домашен терен со 4–2 над [[ФК Дармштат 98|Дармштат]] во [[Фудбалски куп на Германија 2022–2023|Купот на Германија]].<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/kolo-muani-double-helps-frankfurt-beat-darmstadt-4-2-german-cup-2023-02-07/|title=Kolo Muani double helps Frankfurt beat Darmstadt 4–2 in German Cup|website=[[Reuters]] |date=7 February 2023|access-date=19 February 2023|archive-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230219075441/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/kolo-muani-double-helps-frankfurt-beat-darmstadt-4-2-german-cup-2023-02-07/|url-status=live}}</ref> Единаесет дена подоцна, тој го постигнал својот 10-ти гол во [[Прва Бундеслига 2022-2023|Бундеслигата]] против [[ФК Вердер Бремен|Вердер Бремен]] во победата со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmattino.it/sport/calcio/eintracht_frankfurt_werder_brema_2_0-7240052.html|title=Eintracht Frankfurt-Werder Brema 2–0, Kolo Muani manda messaggi al Napoli|author=Gennaro Arpaia|date=19 February 2023|access-date=19 February 2023|language=it|archive-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230219075442/https://www.ilmattino.it/sport/calcio/eintracht_frankfurt_werder_brema_2_0-7240052.html|url-status=live}}</ref> На 21 февруари, тој го одиграл првиот натпревар од осминафиналето на Лигата на шампионите против {{Fb team (N) Napoli}}, и бил исклучен - за првпат во кариерата - во 58-мата минута поради прекршок над [[Андре Замбо Ангиса]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/video/calcio/championsleague/58--espulsione-di-kolo-muani-eintracht-napoli-0-1-_61391023-202302k.shtml|title=58' {{!}} Espulsione di Kolo Muani (Eintracht-Napoli 0-1)|date=21 февруари 2023|access-date=22 февруари 2023}}</ref> На 4 април, тој постигнал два гола во интервал помеѓу нив од само 93 секунди во победата со 2–0 над [[1. ФК Унион Берлин|Унион Берлин]] во четвртфиналето на Купот на Германија.<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/de/bundesliga/news/eintracht-frankfurt-randal-kolo-muani-tore-aws-match-facts-finisher-initiator-sprinter-23124 |title=Randal Kolo Muani: Eintracht Frankfurts Skill-Experte |work=Bundesliga |language=de |date=4 April 2023 |access-date=8 April 2023 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408160713/https://www.bundesliga.com/de/bundesliga/news/eintracht-frankfurt-randal-kolo-muani-tore-aws-match-facts-finisher-initiator-sprinter-23124 |url-status=live }}</ref> Својата прва сезона во Бундеслигата, Коло Муани ја завршил со 15 гола и додал уште 11 асистенции, што го направило трет најдобар стрелец во лигата и втор асистент.<ref>{{cite news|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/who-could-replace-harry-kane-for-tottenham-after-bayern-munich-offer-jonathan-david-randal-kolo-muani-more/|title=Who could replace Harry Kane for Tottenham after Bayern Munich offer: Jonathan David, Randal Kolo Muani, more|website=cbssports.com|date=28 June 2023|access-date=14 July 2023}}</ref> Одличните игри во текот на сезоната му донеле номинација меѓу кандидатите за освојување на ''[[Златна топка|Златната топка]]'', завршувајќи на 28. место. На 29 август 2023 година, во интервју за [[Скај Германија]], Коло Муани јавно открил дека клубот од француската [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]], [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]] (ПСЖ) дал „рекордна понуда“ да го ангажира и изјавил дека „би сакал да се пресели во Париз“, и дека ги известил директорите на Франкфурт за својата желба.<ref>{{Cite web |date=2023-08-29 |title='I would like to move to Paris': Eintracht Frankfurt star Randal Kolo Muani pushing for PSG transfer before window closes {{!}} Goal.com UK |url=https://www.goal.com/en-gb/news/eintracht-frankfurt-star-randal-kolo-muani-pushing-for-psg-transfer-before-window-closes/blt33fb48db78ed8e3f |access-date=2023-09-01 |website=www.goal.com |language=en-GB}}</ref> Последователно, тој одбил да тренира со Франкфурт и бил изоставен од составот за натпреварот против [[ПФК Левски (Софија)|Левски Софија]] од [[УЕФА Лига на конфеенции 2023-2024|Лигата на конференциите]].<ref>{{Cite web |last=Presse |first=AFP-Agence France |title=Frankfurt's Kolo Muani Skips Training To Force PSG Move |url=https://www.barrons.com/news/frankfurt-s-kolo-muani-skips-training-to-force-psg-move-42c2aa9 |access-date=2023-09-01 |website=www.barrons.com |language=en-US}}</ref> Спортскиот директор [[Маркус Кроше]] го осудил однесувањето на Коло Муани, велејќи дека тоа нема да има „никакво влијание врз трансфер бизнисот“.<ref>{{Cite news |title=Kolo Muani refuses to train as he eyes PSG move |language=en-GB |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/66659003 |access-date=2023-09-01}}</ref> ===Париз Сен Жермен=== На 1 септември 2023, Париз Сен Жермен го објавил доаѓањето на Коло Муани од Франкфурт за 80 милиони евра плус 5 милиони евра во потенцијални бонуси,<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/football/66689755 |title=Randal Kolo Muani: PSG sign striker from Eintracht Frankfurt |work=BBC Sport |access-date=2 September 2023}}</ref><ref>{{Cite web |last=Goguet |first=Philippe |date=7 October 2023 |title=Le montant du transfert de Kolo Muani dévoilé par la LFP |url=https://www.culturepsg.com/news/mercato/le-montant-du-transfert-de-kolo-muani-devoile-par-la-lfp/48953 |access-date=4 January 2024 |website=CulturePSG |language=Fr}}</ref> потпишувајќи со напаѓачот петгодишен договор.<ref>{{cite web| url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/randal-kolo-muani-est-parisien |title=Randal Kolo Muani est Parisien |date=September 2023 |publisher=Paris Saint-Germain |language=fr |access-date=2 September 2023 }}</ref> На 15 септември, Коло Муани го направил своето деби со ПСЖ влегувајќи како замена во поразот со 3–2 од [[ФК Ница|Ница]], асистирајќи му на [[Килијан Мбапе]] за вториот гол на парижаните.<ref>{{Cite web |date=15 September 2023 |title=PSG debut for Randal Kolo Muani |url=https://en.psg.fr/teams/first-team/content/psg-debut-for-randal-kolo-muani-paris-saint-germain-ogc-nice-ligue-1-2023-2024 |access-date=16 September 2023 |website=EN.PSG.FR |language=en}}</ref> Тој го направи своето деби во Лигата на шампионите и воедно својот прв старт за клубот во победата со 2-0 над [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] четири дена подоцна.<ref>{{Cite web |last=Adrien |first=Chantegrelet |date=19 September 2023 |title=PSG-Dortmund (2-0) : Randal Kolo Muani demande à être revu |url=https://www.leparisien.fr/sports/football/psg/psg-dortmund-2-0-randal-kolo-muani-demande-a-etre-revu-19-09-2023-MQCJJEGC7ZFETMTXGPAJJCFYOY.php |access-date=24 September 2023 |website=leparisien.fr |language=fr-FR}}</ref> На 24 септември, го постигнал својот прв гол за ПСЖ во победата со 4–0 во [[Ле Класик]] дербито над [[ФК Олимпик Марсеј|Марсеј]]; во истиот натпревар, тој исто така, асистирал за вториот гол дело на [[Гонсало Рамош]].<ref>{{Cite web |date=24 September 2023 |title=Kolo Muani and Ramos score maiden PSG goals in win over Marseille |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/kolo-muani-ramos-score-maiden-psg-goals-win-over-marseille-2023-09-24/ |access-date=25 September 2023 |publisher=Reuters}}</ref> На 25 октомври, дошол и неговиот прв гол во Лигата на шампионите со ''светците'' при нивната победата од 3–0 над [[ФК Милан|Милан]].<ref>{{Cite web |title=Paris Saint-Germain 3-0 AC Milan (Oct 25, 2023) Game Analysis |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/687581 |access-date=2023-10-26 |website=ESPN |language=en}}</ref> До крајот на сезоната, тој постигнал девет гола и дал шест асистенции на 40 натпревари за ПСЖ, придонесувајќи за успесите во [[Лига 1 (Франција) 2023-2024|Лига 1]], [[Фудбалски куп на Франција 2023-2024|Купот на Франција]] и [[Суперкуп на Франција 2023|Суперкупот на Франција]].<ref>{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Un ancien du PSG et du Real Madrid vole au secours de Kolo Muani {{!}} Goal.com Français |url=https://www.goal.com/fr/news/un-ancien-du-psg-et-du-real-madrid-vole-au-secours-de-kolo-muani/bltd429e46c4fb1dabc |access-date=2024-10-14 |website=www.goal.com |language=fr}}</ref> Повеќето набљудувачи заклучиле дека тој имал разочарувачка кампања, а и самиот Коло Муани изјавил дека сака „брзо да ја заборави“ својата прва сезона во Париз.<ref>{{Cite web |title=Kolo Muani veut " vite oublier " sa première saison au PSG |url=https://www.culturepsg.com/news/club/kolo-muani-veut-vite-oublier-sa-premiere-saison-au-psg/52283 |access-date=2024-10-14 |website=CulturePSG |language=Fr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lubin |first=Bruce |date=20 July 2024 |title=Randal Kolo Muani, restera ? Restera pas ? |url=https://lemeilleurdupsg.com/article/randal-kolo-muani-restera-restera-pas |access-date=14 October 2024 |website=Le Meilleur du PSG |language=Fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sa saison " très compliquée " au PSG, son avenir : la mise au point de Kolo Muani |url=https://www.culturepsg.com/news/club/sa-saison-tres-compliquee-au-psg-son-avenir-la-mise-au-point-de-kolo-muani/51985 |access-date=2024-10-14 |website=CulturePSG |language=fr}}</ref> Следната сезона ја започнал како стартер во натпреварот против новопромовираниот [[ФК Ле Авр|Ле Авр]], каде го постигнал голот со кој ги поставил конечните 4-1 во 90-тата минута.<ref>{{Cite web|language=fr|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/calendrier-et-resultats/202425/le-havre-v-paris-saint-germain|title=Le Havre V Paris Saint-Germain|website=PSG.FR|date=2024-08-16|access-date=2025-01-24}}</ref> Како и да е, настапите на напаѓачот започнале да се намалуваат, по што тој постојано останувал надвор од списокот со играчи повикани од тренерот [[Луис Енрике]].<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.ilnapolista.it/2024/12/kolo-muani-luis-enrique-psg-champions-ligue-1/|title=Luis Enrique ha di nuovo escluso Kolo Muani e Kimpembé dai convocati, nessuno dei due è infortunato (L'Equipe)|website=ilNapolista|date=2024-12-18|access-date=2025-01-24}}</ref> Поради ова, тој побарал од клубот да си замине за време на зимскиот преоден рок. ===Позајмиците во Јувентус и Тотенхем=== На 23 јануари 2025 година, тој бил позајмен на {{Fb team (N) Juventus}}, со кого потпишал договор со важност до 30 јуни истата година.<ref>{{Cite web|url=https://news.psg.fr/communiques-de-presse/equipe-premiere/randal-kolo-muani-prete-a-la-juventus-de-turin-jusquau-terme-de-la-saison|title=Randal Kolo Muani prêté à la Juventus de Turin jusqu'au terme de la saison|date=23 јануари 2025|language=fr|access-date=23 јануари 2025|archive-date=2025-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20250414184224/https://news.psg.fr/communiques-de-presse/equipe-premiere/randal-kolo-muani-prete-a-la-juventus-de-turin-jusquau-terme-de-la-saison|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/images/image/private/fl_attachment/dev/hoyxjjmxk3yshpey8wc0.pdf|title=ACCORDO CON IL PSG PER L’ACQUISIZIONE DEL CALCIATORE KOLO MUANI|date=23 јануари 2025|access-date=2025-01-23}}</ref> Дебитирал како стартер два дена подоцна, во поразот со 2-1 на гостувањето кај {{Fb team (N) Napoli}}, во кој го постигнал воведниот гол на крајот од првото полувреме.<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-01-2025/napoli-juve-live-diretta-serie-a.shtml|title=Anguissa e Lukaku ribaltano Motta. Napoli da sogno, alla Juve la prima sconfitta fa malissimo|date=25 јануари 2025|access-date=8 февруари 2025}}</ref> На 2 февруари, тој постигнал два гола во победата со 4-1 на домашен терен над {{Fb team (N) Empoli}},<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/02-02-2025/juve-empoli-4-1-gol-de-sciglio-vlahovic-conceicao-doppietta-kolo-muani.shtml|title=La Juve va sotto con l'Empoli, poi risorge con Kolo, Vlahovic e Conceiçao: Motta 4° per una notte|date=2 февруари 2025|access-date=8 февруари 2025}}</ref> повторувајќи го истото во следниот натпревар, на гостински терен против {{Fb team (N) Como}}, со новите два гола им помогнал на ''бјанконерите'' да ги однесат трите бода и да стане првиот играч кој постигнал 5 гола во неговите први 3 натпревари во [[Серија А]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/07-02-2025/como-juve-1-2-gol-di-kolo-muani-2-e-diao.shtml|title=Juve, per fortuna c'è Kolo Muani: doppietta che stende un bel Como, Motta respira|date=7 февруари 2025|access-date=8 февруари 2025}}</ref> На 16 февруари, за време на [[Дерби на Италија|Дербито на Италија]] против {{Fb team (N) Inter}} добиено од ''бјанконерите'' со 1-0, тој забележал асистенција за голот кој го постигнал [[Франсиско Консеисао]].<ref>{{cite web|url=https://english.news.cn/20250217/62e05716446f442db354f2b9e784d3e0/c.html|title=Conceicao goal sees Juventus edge Inter in Serie A|publisher=news cn|date=17 февруари 2025|acccess-date=14 април 2025}}</ref> ==Репрезентативна кариера== ===Под 21 година и Олимписка репрезентација=== Првиот повик за својата земја, Коло Муани го добил во [[Фудбалска репрезентација на Франција под 21 година|француската репрезентација под 21 година]],<ref>{{Cite web|url=https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=35325|title=Lafont et Kolo Muani convoqués !|date=1 октомври 2020|language=fr}}</ref> за која дебитирал на 8 октомври 2020 во натпревар од квалификациите за Европското првенство 2021 против [[Фудбалска репрезентација на Лихтенштајн под 21 година|Лихтенштајн]] добиен со резултат 5-0. Во март следната година, тој бил вклучен во списокот на играчи повикани за првата фаза на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2021|Европското првенство 2021]], каде ги одигра сите три натпревари.<ref>{{Cite web|url=https://www.fff.fr/article/2393-la-liste-des-23-bleuets-pour-l-euro.html|title=La liste des 23 Bleuets pour l'Euro|date=15 март 2021|language=fr|accessdate=2025-04-16|archive-date=2021-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210315152559/https://www.fff.fr/article/2393-la-liste-des-23-bleuets-pour-l-euro.html|url-status=dead}}</ref> Подоцна, поради неговиот ангажман во баражот за опстанок со Нант, тој не бил повикан за последната фаза од натпреварувањето и бил заменет во составот од [[Арно Калимуендо]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tellerreport.com/news/2021-06-02-l1---l2--kolo-muani-deprived-of-bleuets-but-close-to-maintaining-the-canaries---france-24.By-Fwjlrq_.html|title=L1 / L2: Kolo Muani deprived of Bleuets but close to maintaining the Canaries|language=en|date=2 јуни 2021}}{{Мртва_врска|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 25 јуни 2021 година, тој бил повикан во [[Олимписка фудбалска репрезентација на Франција|олимписката репрезентација]] за [[Фудбал на Летните олимписки игри 2020 (мажи)|Летните олимписки игри 2020]] во [[Токио]];<ref>{{Cite web|url=https://www.fcnantes.com/articles/article2809.php?num=37304|title=Randal Kolo Muani appelé avec l'Équipe de France !|date=25 giugno 2021|language=fr}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fff.fr/article/3089-la-liste-pour-les-jeux-de-tokyo.html|title=La liste pour les Jeux de Tokyo|date=25 јуни 2021|language=fr|accessdate=2025-04-16|archive-date=2021-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629181432/https://www.fff.fr/article/3089-la-liste-pour-les-jeux-de-tokyo.html|url-status=dead}}</ref> тој ги одиграл сите три натпревари во групата во која Франција била елиминирана со една победа и два порази, добивајќи директен црвен картон во последниот натпревар против домаќинот [[Олимписка фудбалска репрезентација на Јапонија|Јапонија]], загубен со убедливи 0-4. ===Сениорска репрезентација=== На 15 септември 2022 година, тој го добил својот прв повик во [[Фудбалска репрезентација на Франција|сениорската репрезентација на Франција]],<ref>{{Cite web|url=https://bulinews.com/news/14428/kolo-muani-called-france-squad|title=Kolo Muani called up to France squad|language=en|access-date=23 септември 2022}}</ref> правејќи го своето деби на 22 септември против {{NazNB|FUrep|AUT}} (2-0) во [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]], влегувајќи како замена за [[Килијан Мбапе]] во последните минути од натпреварот.<ref>{{Cite web|url=https://www.fff.fr/article/8136-une-victoire-qui-fait-du-bien-2-0-.html|title=Une victoire qui fait du bien (2-0)|language=fr|access-date=23 септември 2022|archive-date=2022-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922221014/https://www.fff.fr/article/8136-une-victoire-qui-fait-du-bien-2-0-.html|url-status=dead}}</ref> Иако првично не се нашол на списокот за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]],<ref>{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Bleus-une-liste-de-25-pour-la-coupe-du-monde-avec-giroud-mandanda-et-saliba/1364022|title=Bleus : une liste de 25 pour la Coupe du monde avec Giroud, Mandanda et Saliba|date=9 ноември 2022|access-date=16 ноември 2022|language=fr}}</ref> последователно Коло Муани бил повикан од селекторот [[Дидје Дешан]], на местото на повредениот [[Кристофер Нкунку]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fff.fr/article/8540-kolo-muani-remplace-nkunku.html|title=KOLO MUANI REMPLACE NKUNKU|date=16 ноември 2022|access-date=16 ноември 2022|language=fr|archive-date=2022-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116083726/https://www.fff.fr/article/8540-kolo-muani-remplace-nkunku.html|url-status=dead}}</ref> На 30 ноември, тој го направил своето деби на [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство]] - и за првпат играл како стартер - во последниот натпревар од групната фаза, загубен со 1-0 од {{NazNB|FUrep|TUN}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Une-france-remaniee-s-incline-contre-la-tunisie-qui-est-eliminee/1367722|title=Une équipe de France remaniée s'incline contre la Tunisie, qui est éliminée|date=30 ноември 2022|access-date=2 декември 2022|language=fr}}</ref> Не користен за време на натпреварите од осминафиналето и четвртфиналето против {{NazNB|FUrep|POL}} и {{NazNB|FUrep|ENG}}, тој се вратил на теренот, влегувајќи како замена, во полуфиналето против {{NazNB|FUrep|MAR}} (победата на ''триколорите'' со 2-0), постигнувајќи го и својот прв гол на првенството.<ref>{{Cite web|url=https://www.ouest-france.fr/sport/coupe-du-monde/a-nantes-comme-a-saint-nazaire-on-s-est-le-ve-pour-theo-hernandez-france-1-maroc-0-894df194-7be2-11ed-b281-dfb2726a23e1|title=Randal Kolo Muani et l’équipe de France sont en finale de la Coupe du monde 2022|author=Jean-Pascal Hamida|date=14 декември 2022|access-date=14 декември 2022|language=fr}}</ref> Со тој гол, станал играчот кој го постигнал третиот најбрз гол по влегувањето како замена во историјата на Светските првенства, за што му биле потребни само 44 секунди, останувајќи единствено зад [[Ричард Моралес]] и [[Ебе Сенд]].<ref name="FAZ1">{{cite web | title=Der Joker sticht: Kolo Muani trifft mit erstem Ballkontakt | website=[[FAZ.NET]] | date=14 December 2022 | url=https://www.faz.net/agenturmeldungen/dpa/der-joker-sticht-kolo-muani-trifft-mit-erstem-ballkontakt-18535456.html | language=de | agency=dpa | access-date=14 December 2022 | archive-date=14 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221214222206/https://www.faz.net/agenturmeldungen/dpa/der-joker-sticht-kolo-muani-trifft-mit-erstem-ballkontakt-18535456.html | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2022/dec/14/france-morocco-world-cup-semi-final-match-report|title=France bring Morocco's adventure to an end and reach World Cup final|date=14 December 2022|work=The Guardian|access-date=15 December 2022|archive-date=16 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116170257/https://www.theguardian.com/football/2022/dec/14/france-morocco-world-cup-semi-final-match-report|url-status=live}}</ref> На 18 декември 2022, откако влегол како замена за [[Оливје Жиру]] за време на [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|финалето]] против {{NazNB|FUrep|ARG}}, тој изборил пенал кој [[Килијан Мбапе]] го претворил во гол, а потоа го реализирал и својот пенал во пенал-рулетот кој завршил со пораз на Франција од 4–2.<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/randal-kolo-muani-who-is-the-eintracht-frankfurt-france-forward-20288 |title=Randal Kolo Muani: Who is the Eintracht Frankfurt forward and 2022 World Cup runner-up with France? |work=Bundesliga |date=26 December 2022 |access-date=3 January 2023 |archive-date=3 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230103185949/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/randal-kolo-muani-who-is-eintracht-frankfurt-s-new-french-olympian-20288 |url-status=live }}</ref> За време на натпреварот, во 120-тата минута непосредно пред изведувањето на пеналите, Коло Муани имал можност да постигне гол со кој би и донел победа на Франција, но неговиот удар бил одбранет од [[Емилијано Мартинес]].<ref>{{Cite web |date=2022-12-20 |title=Qatar 2022 – 'Dibu' Martínez's new "Save of the Century" |url=https://www.mundodeportivo.com/us/en/soccer/world-cup/20221220/28828/dibu-martinez-s-new-save-of-the-century.html |access-date=2023-02-20 |website=Mundo Deportivo USA |language=en |archive-date=17 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230217171110/https://www.mundodeportivo.com/us/en/soccer/world-cup/20221220/28828/dibu-martinez-s-new-save-of-the-century.html |url-status=live }}</ref> Повикан од Дешан да учествува на [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]] во [[Германија]],<ref>{{Cite web|url=https://media.fff.fr/uploads/files/42c0eaa2af1e3158d270a9c971e06355.pdf|title=EURO 2024 - LA LISTE DES 25 JOUEURS|date=16 мај 2024|access-date=1 јули 2024|language=fr}}</ref> тој не бил во преден план, но учествувал како замена во два од трите меча во групната фаза, додека во осминафиналето против {{NazNB|FUrep|BEL}} го предизвикал [[автогол]]от на Белгиецот [[Јан Вертонген]], кој бил одлучувачки за французите да минат во следната рунда.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/articoli/2024/06/sport-calcio-euro2024-germania-ottavi-di-finale-francia-belgio-dusseldorf-arena-dusseldorf-diretta-streaming-rai-d1b6d5b9-3a18-4a84-ac0c-e0d70d0b1703.html|title=Euro 2024, Francia-Belgio 1-0: autogol di Vertonghen dopo 85 minuti di assedio|date=1º luglio 2024|access-date=1 јули 2024}}</ref> Потоа, тој постигнал гол во полуфиналето против {{NazNB|FUrep|ESP}}, носејќи ја Франција во водство во натпреварот кој на крајот тие го загубиле со 2-1. === Хронологија на репрезентативните настапи === =====Сениорска репрезентација===== {{Репрезентативни настапи|FRA}} {{Cronopar|22-9-2022|Сен Дени|FRA|2|0|AUT|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|90+1}}}} {{Cronopar|25-9-2022|Копенхаген|DNK|2|0|FRA|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|81}}}} {{Cronopar|30-11-2022|Ал Рајан|TUN|1|0|FRA|-|Светско првенство|2022|Прва фаза}} {{Cronopar|14-12-2022|Ал Хор|FRA|2|0|MAR|1|Светско првенство|2022|Полуфинале|13={{subon|79}}}} {{Cronopar|18-12-2022|Лусаил|ARG|3|3|FRA|-|Светско првенство|2022|Финале|dts|4 – 2|13={{subon|41}}}} {{Cronopar|24-3-2023|Сен Дени|FRA|4|0|NLD|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|77}}}} {{Cronopar|27-3-2023|Даблин|IRL|0|1|FRA|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|90+3}}}} {{Cronopar|16-6-2023|Фаро|GIB|0|3|FRA|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|65}}|14=Фаро (Португалија)}} {{Cronopar|19-6-2023|Сен Дени|FRA|1|0|GRC|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|85}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Дортмунд|DEU|2|1|FRA|-|Пријателска|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|13-10-2023|Ајндховен|NLD|1|2|FRA|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|80}}}} {{Cronopar|17-10-2023|Вилнев д’Аск|FRA|4|1|SCO|-|Пријателска|13={{subon|87}}}} {{Cronopar|21-11-2023|Атина|GRC|2|2|FRA|1|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|23-3-2024|Десен-Шарпје|FRA|0|2|GER|-|Пријателска|13={{subon|83}}}} {{Cronopar|26-3-2024|Марсеј|FRA|3|2|CHL|1|Пријателска|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|5-6-2024|Мец|FRA|3|0|LUX|1|Пријателска}} {{Cronopar|9-6-2024|Бордо|FRA|0|0|CAN|-|Пријателска|13={{subon|87}}}} {{Cronopar|17-6-2024|Диселдорф|AUT|0|1|FRA|-|Евро|2024|Прва фаза|13={{subon|71}}}} {{Cronopar|25-6-2024|Дортмунд|FRA|1|1|POL|-|Евро|2024|Прва фаз|13={{subon|86}}}} {{Cronopar|1-7-2024|Диселдорф|FRA|1|0|BEL|-|Евро|2024|Осминафинале|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|5-7-2024|Хамбург|PRT|0|0|FRA|-|Евро|2024|Четвртфинале|dts|3 – 5|13={{suboff|86}}}} {{Cronopar|9-7-2024|Минхен|ESP|2|1|FRA|1|Евро|2024|Полуфинале|13={{suboff|62}}}} {{Cronopar|9-9-2024|Лион|FRA|2|0|BEL|1|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{suboff|67}}}} {{Cronopar|10-10-2024|Будимпешта|ISR|1|4|FRA|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|14-10-2024|Брисел|BEL|1|2|FRA|2|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{suboff|90+3}}}} {{Cronopar|14-11-2024|Сен Дени|FRA|0|0|ISR|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|17-11-2024|Милан|ITA|1|3|FRA|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{yel|44}}}} {{Cronopar|20-3-2025|Сплит|CRO|2|0|FRA|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Четвртфинале|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|23-3-2025|Сен Дени|FRA|2|0|CRO|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Четвртфинале|11=dts|12=5 – 4|13={{subon|99}} {{yel|103}}}} {{Cronopar|5-6-2025|Штутгарт|ESP|5|4|FRA|1|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Полуфинале|13={{subon|76}} {{yel|90+4}}}} {{Cronofin|30|9}} ===== Олимписка репрезентација ===== {{Репрезентативни настапиО|FRA}} {{CronoparO|22-7-2021|Токио|MEX|4|1|FRA|-|Олимписки игри|2020|Прва фаза|13={{subon|60}}}} {{CronoparO|25-7-2021|Саитама|FRA|4|3|RSA|-|Олимписки игри|2020|Прва фаза}} {{CronoparO|28-7-2021|Јокохама|FRA|0|4|JPN|-|Олимписки игри|2020|Прва фаза|13={{sent off|0|74}}}} {{Cronofin|3|0}} == Статистика == === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана на 12 април 2025.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || 2015-2016 || rowspan=4|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Nantes 2}} || [[Аматерско првенство на Франција (фудбал) 2015-2016|АПФ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- || 2016-2017 || [[Аматерско првенство на Франција (фудбал) 2016-2017|АПФ]] || 21 || 8 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 21 || 8 |- || 2017-2018 || [[Национално првенство на Франција 3 (фудбал) 2017-2018|НПФ3]] || 21 || 6 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 21 || 6 |- || 2018-2019 || [[Национално првенство на Франција 2 (фудбал) 2018-2019|НПФ2]] || 17 || 5 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 17 || 5 |- || 2018-2019 || {{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Nantes}} || [[Лига 1 (Франција) 2018-2019|Л1]] || 6 || 0 || [[Фудбалски куп на Франција 2018-2019|КФ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 6 || 0 |- || авг. 2019 || {{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Nantes 2}} || [[Национално првенство на Франција 2 (фудбал) 2019-2020|НПФ2]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- || 2019-2020 || {{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Boulogne}} || [[Национално првенство на Франција 2019-2020|НП]] || 14 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2019-2020|КФ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 15 || 3 |- || 2020-2021 || {{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Nantes 2}} || [[Национално првенство на Франција 2 (фудбал) 2020-2021|НПФ2]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Нант 2 || 62 || 19 || || - || - || || - || - || || - || - || 62 || 19 |- || [[ФК Нант сезона 2020-2021|2020-2021]] || rowspan=2|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Nantes}} || [[Лига 1 (Франција) 2020-2021|Л1]] || 37+2<ref name=out>Play-out.</ref> || 9+1<ref name=out/> || [[Фудбалски куп на Франција 2020-2021|КФ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 10 |- || [[ФК Нант сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Лига 1 (Франција) 2021-2022|Л1]] || 36 || 12 || [[Фудбалски куп на Франција 2021-2022|КФ]] || 5 || 1 || - || - || - || - || - || - || 41 || 13 |- !colspan="3"|Вкупно Нант || 79+2 || 21+1 || || 6 || 1 || || - || - || || - || - || 87 || 23 |- || [[Ајнтрахт Франкфурт сезона 2022-2023|2022-2023]]|| rowspan=2|{{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Eintracht Frankfurt}} || [[Прва Бундеслига 2022-2023|БЛ]] || 32 || 15 || [[Фудбалски куп на Германија 2022-2023|КГ]] || 6 || 6 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || 7 || 2 || [[Суперкуп на УЕФА 2022|СУ]] || 1 || 0 || 46 || 23 |- || [[Ајнтрахт Франкфурт сезона 2023-2024|авг. 2023]]|| [[Прва Бундеслига 2023-2024|БЛ]] || 2 || 1 || [[Фудбалски куп на Германија 2023-2024|КГ]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на конференции 2023-2024|ЛК]] || 1<ref name=prel>Во квалификациските кола.</ref> || 1<ref name=prel/> || - || - || - || 4 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно Ајнтрахт Франкфурт || 34 || 16 || || 7 || 7 || || 8 || 3 || || 1 || 0 || 50 || 26 |- || [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2023-2024|2023-2024]] || rowspan=2|{{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Paris Saint-Germain}} || [[Лига 1 (Франција) 2023-2024|Л1]] || 26 || 6 || [[Фудбалски куп на Франција 2023-2024|КФ]] || 3 || 2 || [[УЕФА Лига на шампиони 2023-2024|ЛШ]] || 10 || 1 || [[Суперкуп на Франција 2023|СФ]] || 1 || 0 || 40 || 9 |- || [[ФК Париз Сен Жермен сезона 2024-2025|2024-јан. 2025]] || [[Лига 1 (Франција) 2024-2025|Л1]] || 10 || 2 || [[Фудбалски куп на Франција 2024-2025|КФ]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 4 || 0 || [[Суперкуп на Франција 2024|СФ]]+[[Светско клупско првенство во фудбал 2025|Скп]] || 0+0 || 0+0 || 14 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Париз Сен Жермен || 36 || 8 || || 3 || 2 || || 14 || 1 || || 1 || 0 || 54 || 11 |- || [[ФК Јувентус сезона 2024-2025|јан.-јун. 2025]] ||{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2024-2025|А]] || 16 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 2 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2024|СИ]]+[[Светско клупско првенство во фудбал 2025|Скп]] || 0+0 || 0+0 || 19 || 8 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 242 || 76 || || 18 || 10 || || 24 || 4 || || 2 || 0 || 285 || 90 |} ===Репрезентативна статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 12 април 2025.'' {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan="4"|{{flagsport|FRA}} [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] |2022||5||1 |- |2023||8||1 |- |2024||14||6 |- |2025||3||1 |- !colspan="2"|Вкупно!!30!!9 |} ==Титули== ===Клупски=== ====Нант==== *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 1 :2021-2022 ====Париз Сен Жермен==== *'''{{Трофеј-Франција (Лига 1)}} [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]''' : 1 :2023–2024 *'''{{Трофеј-Куп на Франција}} [[Фудбалски куп на Франција|Куп на Франција]]''' : 1 :2023–2024 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Франција}} [[Суперкуп на Франција]]''' : 1 :2023 ===Поединечни=== * Тим на годината во [[Прва Бундеслига (фудбал)|Прва Бундеслига]]: 2022-2023<ref>{{cite web |title=The official Bundesliga Team of the Season 2022/23 |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/team-of-the-season-2022-23-vote-fifa-ea-sports-fut23-23319 |website=bundesliga.com |language=en}}</ref> * Најдобар стрелец во [[Фудбалски куп на Германија|Купот на Германија]]: 1 :[[Фудбалски куп на Германија 2022-2023|2022-2023]] <small>(6 гола)</small><ref>{{cite web |title=Germany » DFB-Pokal 2022/2023 » Top Scorer |url=https://www.worldfootball.net/goalgetter/dfb-pokal-2022-2023/ |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Франција |image3= Flag of France.svg }} * [https://int.soccerway.com/players/randal-kolo-muani/447098/ Рандал Коло Муани на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/randal-kolo-muani/profil/spieler/487969 Рандал Коло Муани на transfermarkt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/252971/randal-kolo-muani Рандал Коло Муани на espn] * [https://www.whoscored.com/players/333542/show/randal-kolo-muani Рандал Коло Муани на whoscored] {{Состав на ФК Јувентус}} {{Состав на Франција на ЛОИ фудбал 2020 (м)}} {{Состав на Франција на СП фудбал 2022}} {{Состав на Франција на ЕП фудбал 2024}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Коло Муани, Рандал}} [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Нант]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ајнтрахт Франкфурт]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Париз Сен Жермен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Тотенхем]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 1998 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] cjm16y61ztk8l1xusffzxxbws462pg8 0 1370581 5603526 5542641 2026-08-03T10:29:59Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603526 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Милан Илоски | image = | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1999|7|29}} | cityofbirth = [[Ескондидо (Калифорнија)|Ескондидо]] | countryofbirth = [[САД]] | nationality = {{flagsport|USA}} [[САД]] | height = {{height|m=1.80}} | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | currentclub = {{Fb team San Diego}} | clubnumber = 32 | years1 = 2020-2021 | caps1 = 2 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Real Salt Lake}} | years2 = 2024 | caps2 = 19 | goals2 = 5 | clubs2 = →{{Fb team Real Monarchs}} | years3 = 2024 | caps3 = 66 | goals3 = 39 | clubs3 = {{Fb team Orange County}} | years4 = 2024- | caps4 = 16 | goals4 = 2 | clubs4 = {{Fb team Nordsjaelland}} | years5 = 2025- | caps5 = 3 | goals5 = 0 | clubs5 = →{{Fb team San Diego}} }} [[Податотека:Milan Iloski Philadelphia Union New York City FC Nov 23 2025-039 (cropped).jpg|мини|Милан Илоски]] '''Милан Илоски''' (роден на [[29 јули]] [[1999]], во [[Ескондидо (Калифорнија)|Ескондидо]]) е [[САД|американски]] [[фудбал]]ер со [[Македонија|македонско]] потекло, {{Football/FW/player}} на [[ФК Сан Диего|Сан Диего]]. ==Биографија== Илоски е роден во [[Ескондидо (Калифорнија)|Ескондидо]], [[Калифорнија]], од родители со [[Македонија|македонско]] потекло. Тој има двајца браќа Брајан и Ерик Илоски и двајцата се исто така фудбалери.<ref>{{Cite web|url=https://dailybruin.com/2017/09/22/mens-soccer-sibling-trio-shares-spotlight-on-this-seasons-roster/|title=Men's soccer sibling trio shares spotlight on this season's roster|date=September 23, 2017|website=Daily Bruin}}</ref> ==Клупска кариера== Откако играл колеџ фудбал на [[Универзитет Калифорнија (Лос Анџелес)|Универзитетот Калифорнија]] во [[Лос Анџелес]], на 15 јануари 2020 година, потпишал за клубот од [[МЛС]] американската лига, {{Fb team (N) Real Salt Lake}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.mlssoccer.com/news/real-salt-lake-sign-fw-milan-iloski-keep-building-sizable-homegrown-player-ranks|title=Real Salt Lake sign FW Milan Iloski, keep building sizable Homegrown Player ranks &#124; MLSSoccer.com|website=mlssoccer}}</ref> Своето деби за клубот го направил на 10 септември 2020 година, влегувајќи како замена во продолжението од победата со 3-0 над [[ФК Лос Анџелес]]. Откако тоа бил неговиот единствен настап за клубот за сезоната, следната сезона тој играл за вториот тим [[ФК Реал Монаркс|Реал Монаркс]] во [[УСЛ]] првенството каде на 18 натпревари постигнал 5 гола. По завршувањето на сезоната 2021, опцијата за продолжување на неговиот договор била одбиена од Солт Лејк. На 22 февруари 2022, Илоски потпишал за [[ФК Оринџ Каунти|Оринџ Каунти]].<ref>{{Cite web|url=https://www.orangecountysoccer.com/news/milan-iloski-joins-orange-county-sc/|title=FORMER UCLA FORWARD MILAN ILOSKI JOINS BROTHER AT ORANGE COUNTY SC}}</ref> По две импресивни сезони, од кој во првата ја освоил и златаната копачка за најдобар стрелец во УСЛ првенството со 22 постигнати гола, на 12 септември 2023 тој бил купен од данскиот клуб [[ФК Норшелан|Норшелан]], на кој според договорот требало да му се придружи по завршувањето на сезоната во УСЛ со Оринџ Каунти.<ref>{{cite web|url=https://ekipa.mk/makedonetsot-milan-iloski-potpisha-za-danski-nordsjiland-foto/|title=Македонецот Милан Илоски потпиша за дански Нордсјиланд (ФОТО)|language=mk|publisher=ekipa.mk|date=13 септември 2023|access-date=28 април 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://blog.evrotip.mk/blog2/%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D0%BD-%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BE%D0%B4-%D1%81%D0%B0%D0%B4-%D1%81%D0%B5-%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B8-%D0%B2%D0%BE-%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%81%D1%98%D0%B5/|title= Милан Илиоски од САД се сели во Нордсјеланд | publisher=evrotip.mk|language=mk|date=13 септември 2023|access-date=28 април 2025}}</ref> Своето деби за данскиот клуб го направил на 11 август 2024, влегувајќи како замена во 87-мата минута од натпреварот од [[Суперлига на Данска|Суперлигата на Данска]] против [[ФК Лингби|Лингби]] што завршил нерешено 1-1. Својот прв гол во дресот на Норшелан го постигнал во победата со 4-1 на гостувањето кај [[ФК Сенерјуск|Сенерјуск]] на 6 октомври 2024. На 2 април 2025, Илоски бил позајмен на новиот член во МЛС лигата, [[ФК Сан Диего|Сан Диего]].<ref>{{Cite web |last=mlssoccer |title=San Diego FC sign forward Milan Iloski {{!}} MLSSoccer.com |url=https://www.mlssoccer.com/news/san-diego-fc-sign-forward-milan-iloski |access-date=2025-04-02 |website=mlssoccer |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sportsport.mk/2025/04/02/%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%86%D0%BE%D1%82-%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%81%D0%B5-%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8-%D0%B2%D0%BE-%D1%81%D0%B0%D0%B4-%D1%81%D0%B5%D0%B3/|title=Македонецот Илоски се врати во САД, сега ќе игра за Сан Диего!|language=mk|publisher=ekipa.mk|date=2 април 2025|access-date=28 април 2025}}</ref> Дебитирал за клубот единаесет дена подоцна, заменувајќи го [[Анибал Годој]] во поразот со 3-2 на гостувањето кај {{Fb team (N) Colorado Rapids}}. ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 28 април 2025.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[Реал Солт Лејк сезона 2020|2020]] ||rowspan=2| {{flagsport|USA}} {{Fb team (N) Real Salt Lake}} || [[МЛС 2020|МЛС]] || 1 || 0 || [[Отворен куп на САД 2020|УСКуп]] || 0 || 0 || - || - || - || || - || - || 1 || 0 |- || [[Реал Солт Лејк сезона 2021|2021]] || [[МЛС 2021|МЛС]] || 1 || 0 || [[Отворен куп на САД 2021|УСКуп]] || 0 || 0 || - || - || - || || - || - || 1 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Реал Солт Лејк || 1 || 0 || || 0 || 0 || || - || - || || - || - || 2 || 0 |- || 2020 ||rowspan=2| {{flagsport|USA}} [[ФК Реал Монаркс|Реал Монаркс]] || [[УСЛ 2020|УСЛ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || || - || - || 1 || 0 |- || 2021 || [[УСЛ 2021|УСЛ]] || 18 || 5 || - || - || - || - || - || - || || - || - || 18 || 5 |- !colspan="3"|Вкупно Реал Монаркс || 19 || 5 || || - || - || || - || - || || - || - || 19 || 5 |- || 2022 ||rowspan=2| {{flagsport|USA}} [[ФК Оринџ Каунти|Оринџ Каунти]] || [[УСЛ 2022|УСЛ]] || 31 || 22 || [[Отворен куп на САД 2022|УСКуп]] || 2 || 1 || - || - || - || || - || - || 33 || 23 |- || 2023 || [[УСЛ 2023|УСЛ]] || 35 || 17 || [[Отворен куп на САД 2023|УСКуп]] || 2 || 3 || - || - || - || || - || - || 37 || 20 |- !colspan="3"|Вкупно Оринџ Каунти || 66 || 39 || || 4 || 4 || || - || - || || - || - || 70 || 43 |- || [[ФК Норшелан сезона 2023-2024|јан.-јун. 2024]] ||rowspan=2| {{flagsport|DEN}} [[ФК Норшелан|Норшелан]] || [[Суперлига на Данска 2023-2024|СЛ]] || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Данска 2023-2024|КД]] || 0 || 0 || || - || - || - || - || - || 0 || 0 |- || [[ФК Норшелан сезона 2024-2025|2024-апр. 2025]] || [[Суперлига на Данска 2023-2024|СЛ]] || 16 || 2 || [[Фудбалски куп на Данска 2024-2025|КД]] || 2 || 0 || || - || - || - || - || - || 18 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Норшелан || 16 || 2 || || 2 || 0 || || - || - || || - || - || 18 || 2 |- || [[ФК Сан Диего сезона 2025|2025]] || {{flagsport|USA}} {{Fb team (N) San Diego}} || [[МЛС 2025|МЛС]] || 3 || 0 || [[Отворен куп на САД 2025|УСКуп]] || 0 || 0 || || - || - || - || - || - || 3 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 106 || 46 || || 6 || 4 || || - || - || || - || - || 112 || 50 |} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=САД |image3=Flag of USA.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/milan-iloski/479356/ Милан Илоски на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/milan-iloski/profil/spieler/637271 Милан Илоски на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/263585/milan-iloski Милан Илоски на espn] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/263585/milan-iloski Милан Илоски на whoscored] {{Состав на ФК Сан Диего}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Илоски, Милан}} [[Категорија:Американски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Солт Лејк]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Норшелан]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Сан Диего]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 2003 година]] [[Категорија:Американци со македонско потекло]] 9sv2vw3fl2mclk2xwkl699rvrv2bbd0 0 1376762 5603460 5537171 2026-08-03T08:49:36Z Andrew012p 85224 /* */ 5603460 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Captain Tsubasa cover 1.jpg|230px]] | caption = Корицата на првиот том, вклучувајќи го Цубаса Озора | ja_kanji = キャプテン翼 | ja_romaji = Кјапутен Цубаса | genre = [[спорт]] }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Јоичи Такахаши]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = Shueisha (цифрено) | imprint = [[Jump Comics]] | magazine = [[Weekly Shonen Jump]] | first = 31 март 1981 | last = 9 мај 1988 | volumes = 37 | volume_list = }} {{collapsed infobox section begin}} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Хиројоши Мицунобу | producer = {{ubl|Хиромичи Шигегаки|Хјота Езу|Масао Кодаира}} | writer = | music = Хиромото Тобисава | studio = [[Tsuchida Production]] | licensee = [[Enoki Films]] | network = [[TX Network|MegaTON]] ([[TV Tokyo]]) | first = 13 октомври 1983 | last = 27 март 1986 | episodes = 128 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = film | title = Captain Tsubasa: Europe Daikessen | director = Хиројоши Мицунобу | producer = Хиромичи Шигегаки | writer = Јошијуки Суга | music = Хиромото Тобисава | studio = Tsuchida Production | released = 13 јули 1985 | runtime = 41 минута }} {{Infobox animanga/Video | type = film | title = Captain Tsubasa: Ayaushi, Zen Nippon Jr. | director = Хиројоши Мицунобу | producer = Хиромичи Шигегаки | writer = Јошијуки Суга | music = Хиромото Тобисава | studio = Tsuchida Production | released = 21 декември 1985 | runtime = 60 минути }} {{Infobox animanga/Video | type = film | title = Captain Tsubasa: Asu ni Mukatte Hashire | director = Хоријоши Накамура | producer = | writer = Јошијуки Суга | music = Хиромото Тобисава | studio = Tsuchida Production | released = 15 март 1986 | runtime = 35 минути }} {{Infobox animanga/Video | type = film | title = Captain Tsubasa: Sekai Daikessen!! Jr. World Cup | director = Тацуја Окамото | producer = | writer = Јошијуки Суга | music = Хиромото Тобисава | studio = Tsuchida Production | released = 12 јули 1986 | runtime = 57 минути }} {{Infobox animanga/Video | type = ova | title = Shin Captain Tsubasa | director = [[Осаму Секита]] | producer = {{ubl|Канаме Сакамото|Масаки Саванобори}} | writer = Сатоши Намики | music = Осаму Тоцука | studio = Animate | first = 1 јули 1989 | last = 1 јули 1990 | runtime = | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Captain Tsubasa: World Youth | author = Јоичи Такахаши | publisher = Shueisha | imprint = Jump Comics | magazine = Weekly Shonen Jump | first = 18 април 1994 | last = 25 август 1997 | volumes = 18 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = ova | title = Holland Youth | director = Јорујасу Когава | producer = {{ubl|Кјотаро Кимура|Мичихиса Абе|Минору Оно}} | writer = Јоријасу Когава | music = [[Такео Мирацу]] | studio = [[J.C.Staff]] | runtime = 48 минути | released = 6 ноември 1994 }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | title = Captain Tsubasa J | director = [[Хироши Фукутоми]] | producer = {{ubl|Ецуко Комацу|Хидетака Икута|Коџи Канеда}} | writer = | music = [[Мичихико Ота]] | studio = [[Studio Comet]] | network =[[Fuji Network System|FNS]] ([[Fuji TV]]) | first = 21 октомври 1994 | last = 22 декември 1995 | episodes = 47 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Captain Tsubasa: Road to 2002 | author = Јоичи Такахаши | publisher = Shueisha | magazine = [[Weekly Young Jump]] | first = 21 декември 2000 | last = 13 мај 2004 | volumes = 15 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | title = Captain Tsubasa: Road to 2002 | director = [[Гисабуро Суги]] | producer = {{ubl|[[Масао Марујама]]|Шинсаку Хата|Сусуму Мацујама}} | writer = Каору Куросаки (сценарио) | music = {{ubl|[[Акифуми Тада]]|Јасунори Ивасаки}} | studio = [[Group TAC]] | licensee = [[Enoki Films]] | network = TV Tokyo | first = 7 октомври 2001 | last = 6 октомври 2002 | episodes = 52 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Captain Tsubasa: Golden-23 | author = Јоичи Такахаши | publisher = Shueisha | magazine = Weekly Young Jump | first = 6 октомври 2005 | last = 24 април 2008 | volumes = 12 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Captain Tsubasa: Kaigai Gekitō-hen | author = Јоичи Такахаши | publisher = Shueisha | magazine = Weekly Young Jump | first = 7 мај 2009 | last = 5 април 2012 | volumes = 8 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Captain Tsubasa: Rising Sun | author = Јоичи Такахаши | publisher = Shueisha | magazine = {{ubl|[[Grand Jump]] {{noitalic|(2013 — 2019)}}|Captain Tsubasa Magazine {{noitalic|(2020 — 2024)}} }} | first = 28 декември 2013 | last = 4 април 2024 | volumes = 20 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = {{ubl|Toshiyuki Kato ({{Abbr|S1|Season 1}})|[[Katsumi Ono (director)|Katsumi Ono]] ({{Abbr|S2|Season 2}})}} | writer = [[Ацухиро Томиока]] | music = [[Хајато Мацуо]] | licensee = [[Viz Media]] | studio = [[David Production]] (сезона 1)<br>[[Studio Kai]] (сезона 2) | network = TXN (TV Tokyo) | network_en = [[Primo TV]] | first = 2 април 2018 | last = 30 јуни 2024 | episodes = 91 | episode_list = }} {{collapsed infobox section end}} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}'''''Капитен Цубаса''''' ({{Langx|ja|キャプテン}}, {{Langx|en|Captain Tsubasa}}) — јапонска [[манга]] напишана и илустрирана од Јоичи Такахаши. Серијата главно се врти околу спортот [[фудбал]], сосредоточувајќи се на Цубаса Озора и неговиот однос со другарите, соперништвата со противниците, тренинзите, натпреварите, како и акцијата и исходот од секој фудбалски натпревар. Низ многубројните серии на ''Капитен Цубаса'', приказната го прикажува развојот на Цубаса и неговите пријатели додека се соочуваат со нови соперници.<ref>{{cite web|url=https://natalie.mu/comic/news/583328|title=|date=July 23, 2024|publisher=Natasha, Inc|language=ja|script-title=ja:「キャプテン翼」新Webサイト本格始動、ネーム形式連載「ライジングサンFINALS」開始|archive-url=https://web.archive.org/web/20240723044302/https://natalie.mu/comic/news/583328|archive-date=23 јули 2024|website=Comic Natalie|access-date=23 јули 2024|url-status=live}}</ref><ref name="ANN-2024-04-02">{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-04-02/captain-tsubasa-manga-story-to-continue-in-storyboard-form/.209499|title=Captain Tsubasa Manga's Story to Continue in Storyboard Form|last=Pineda|first=Rafael|date=April 2, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240403103627/https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-04-02/captain-tsubasa-manga-story-to-continue-in-storyboard-form/.209499|archive-date=3 април 2024|website=Anime News Network|access-date=3 април 2024|url-status=live}}</ref> Мангата ''Капитен Цубаса'' првично била објавувана во [[шонен]]-списанието за манга на [[Shueisha]], ''[[Weekly Shonen Jump]]'', помеѓу 1981 и 1988 г., со поглавја собрани во 37 тома [[танкобон]]. По неа следеле разни манга-продолженија. Изворната манга била адаптирана во [[аниме]]-серија од Tsuchida Production и прикажувана на [[TV Tokyo]] од 1983 до 1986 г. Бројни филмови и телевизиски серии следеле, од кои последната била прикажувана помеѓу 2018 и 2019 г.; втората сезона имала премиера во 2023 г. До 2023 г., вкупната манга имала над 90 милиони примероци во тираж низ целиот свет, што ја прави една од најпродаваните манги на сите времиња. ''Капитен Цубаса'' станала една од најпопуларните манги и анимеа низ светот, особено во [[Јапонија]], поради начинот на кој го популаризирал фудбалот. Бројни фудбалери од вистинскиот живот биле вдахнати да станат професионалци по гледањето на серијата. Во анкета спроведена од TV Asahi во 2005 г., аниме серијата ''Капитен Цубаса'' се нашла на 41-то место на списокот на 100-те најдобри аниме-серии. == Содржина == Серијата главно се врти околу спортот [[фудбал]], сосредоточувајќи се на Цубаса Озора и неговиот однос со другарите, соперништвата со противниците, тренинзите, натпреварите, како и акцијата и исходот од секој фудбалски натпревар. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://captain-tsubasa.world/en/ Official website] {{in lang|en|ja}} * [https://mangaplus.shueisha.co.jp/titles/100416 Official page at ''Manga Plus''] * [http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/cap_tsuba Official anime page at TV Tokyo] {{in lang|ja}} * [https://enoki-films.co.jp/pro_captaintsubasa_original.php ''Flash Kicker'', a.k.a. ''Captain Tsubasa'', at Enoki Films] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250421203513/https://enoki-films.co.jp/pro_captaintsubasa_original.php |date=2025-04-21 }} * [https://enoki-films.co.jp/pro_captaintsubasa_dream.php ''Captain Tsubasa ~Road to Dream~'' at Enoki Films] * {{Anime News Network|manga|4053}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Манга од 2000 година]] [[Категорија:Манга од 2005 година]] [[Категорија:Манга од 1994 година]] [[Категорија:Манга од 2013 година]] [[Категорија:Манга од 2001 година]] [[Категорија:Манга од 2010 година]] [[Категорија:Манга од 2009 година]] [[Категорија:Аниме-филмови]] [[Категорија:OVA]] rh3gzwm7kfl8xs1z89egm45gcnnauij 0 1376828 5603368 5602800 2026-08-02T22:14:25Z Carshalton 30527 /* Јувентус и Олимпик Лион */ 5603368 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Лоис Опенда | image = [[File:2023-10-04 Fußball, Männer, UEFA Champions League, RB Leipzig - Manchester City FC 1DX 2703 (Loïs Openda).jpg|220px|]] | caption = | fullname = Икома-Лоис Опенда<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: FIFA World Cup Qatar 2022: Belgium (BEL) |publisher=FIFA |page=3 |date=18 December 2022 |access-date=31 August 2024}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=y|2000|2|16}} | birth_place = [[Лиеж]], [[Белгија]] | nationality = {{flagsport|BEL}} [[Белгија]] | height = {{height|m=1.75}}<ref>{{cite web |url=https://rbleipzig.com/en/first-team/team/ikoma-lois-openda/ |title=Loïs Openda |publisher=RB Leipzig |access-date=31 August 2024 |archive-date=2024-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240831202738/https://rbleipzig.com/en/first-team/team/ikoma-lois-openda/ |url-status=dead }}</ref> | currentclub = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | clubnumber = 17 | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | youthyears1 = 2008-2011 | youthclubs1 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Патро Оте | youthyears2 = 2011-2013 | youthclubs2 = {{Fb team RFC Liege}} | youthyears3 = 2013-2015 | youthclubs3 = {{Fb team Standard Liege}} | youthyears4 = 2015-2018 | youthclubs4 = {{Fb team Club Brugge}} | years1 = 2018-2022 | caps1 = 35 | goals1 = 4 | clubs1 = {{Fb team Club Brugge}} | years2 = 2020-2022 | caps2 = 66 | goals2 = 28 | clubs2 = →{{Fb team Vitesse}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 38 | goals3 = 21 | clubs3 = {{Fb team Lens}} | years4 = 2023-2025 | caps4 = 69 | goals4 = 33 | clubs4 = {{Fb team RB Leipzig}} | years5 = 2025- | caps5 = 24 | goals5 = 1 | clubs5 = {{Fb team Juventus}} | years6 = 2026- | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = →{{Fb team Olympique Lyonnais}} | nationalyears1 = 2015 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 15 години|Белгија 15]] | nationalyears2 = 2015 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 3 | nationalteam2 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 16 година|Белгија 16]] | nationalyears3 = 2016-2017 | nationalcaps3 = 17 | nationalgoals3 = 4 | nationalteam3 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 17 години|Белгија 17]] | nationalyears4 = 2017 | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 1 | nationalteam4 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 18 години|Белгија 18]] | nationalyears5 = 2018-2019 | nationalcaps5 = 10 | nationalgoals5 = 7 | nationalteam5 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 19 години|Белгија 19]] | nationalyears6 = 2019-2023 | nationalcaps6 = 18 | nationalgoals6 = 13 | nationalteam6 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 година|Белгија 21]] | nationalyears7 = 2022- | nationalcaps7 = 33 | nationalgoals7 = 3 | nationalteam7 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] }} '''Икома-Лоис Опенда''' (роден на [[16 февруари]] [[2000]] во [[Лиеж]]) — [[Белгија|белгиски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Олимпик Лион|Олимпик Лион]], на заем од [[ФК Јувентус|Јувентус]], и на [[Фудбалска репрезентација на Белгија|белгиската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Лиеж]], [[Белгија]], од татко [[ДР Конго|конгоанец]] и мајка [[Мароко|мароканка]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ilveggente.it/2019/06/13/lois-openda/|title=Chi è Loïs Openda, giovane centravanti belga|author=Redazione|website=Il Veggente|date=2019-06-13|language=it-IT|access-date=2024-10-03}}</ref> ==Технички карактеристики== Физички силен [[Напад (фудбал)|напаѓач]], иако не е особено висок, кој претпочита да се движи низ целиот напаѓачки фронт;<ref name=":1" /> тој има одлична брзина и добра индивидуална техника.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2000/lois-openda-talento-belga-classe-2000/|title=Loïs Openda: talento belga classe 2000|date=21 септември 2018}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Клуб Бриж=== [[Податотека:FC Salzburg vs. Club Brügge (Euroleague Sechzehntelfinale) 27.jpg|thumb|left|Опенда (десно) со [[ФК Клуб Бриж|Клуб Бриж]] против [[Ред Бул Салцбург|Салцбург]] во [[УЕФА Лига Европа]] во 2019]] Опенда играл како младинец за Патро Оте и [[РФК Лиеж]], пред да се приклучи на младинската академија на [[ФК Стандард Лиеж|Стандард]].<ref name="gelderlander1">{{cite web |last1=Droog |first1=Julian |title=Loïs Openda van Vitesse is 'een geschenk van God' |url=https://www.gelderlander.nl/vitesse/lois-openda-van-vitesse-is-een-geschenk-van-god~a45d4dfd/ |publisher=de Gelderlander |accessdate=29 August 2020 |date=7 August 2020}}</ref> Во 2015 година, Опенда се преселил во академијата на [[ФК Клуб Бриж|Клуб Бриж]], клубот со кој го имал своето деби како професионалец на 10 август 2018 година, за време на натпреварот од [[Белгиска Про лига|Белгиската Про лига]] против [[ФК Кортрејк|Кортрејк]] во кој го заменил [[Јеле Восен]] по 80 минути игра.<ref>{{Cite web|url=https://footballbiography.com/lois-openda-untold-story-liege-football-stardom/|title=The Diverse Background of Lois Openda: Liège's Football Son|author=Hale Hendrix|website=Football Biography|data=2024-06-01|language=en-US|access-date=2024-07-01}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 18 септември 2018 година, тој го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], влегувајќи повторно како замена за Восен во поразот со 1-0 на домашен терен од {{Fb team (N) Borussia Dortmund}}. Својот прв гол за клубот го постигнал на 3 февруари 2019, во натпреварот од првенството против {{Fb team (N) Gent}}, кој завршил без победник 1-1. ===Заемот во Витесе=== На 21 јули 2020 година, Опенда се приклучил на [[Холандија|холандскиот]] клуб [[ФК Витесе|Витесе]] во [[Ередивиси]], на позајмица до крајот на сезоната.<ref name="gelderlander1" /><ref>{{cite web |title=Loïs Openda nieuwe aanvaller Vitesse (video) |url=https://www.vitesse.nl/nl/nieuws/detail/8577/lois-openda-nieuwe-aanvaller-vitesse-video |publisher=[[SBV Vitesse]] |accessdate=29 August 2020 |language=Dutch |date=21 July 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Loïs Openda mag jaartje rijpen bij Vitesse: "Wil veel goals maken" |url=https://sporza.be/nl/2020/07/21/lois-openda-mag-jaartje-rijpen-bij-vitesse-wil-veel-goals-maken~1595360288176/ |website=sporza.be |accessdate=29 August 2020 |language=Dutch |date=21 July 2020}}</ref> Својот прв гол за клубот го постигнал на 3 октомври, во победата од 3–0 над [[Хераклес Алмело]].<ref>{{cite web |title=Vitesse ruim langs Heracles, Openda voor het eerst trefzeker |url=https://eredivisie.nl/en-us/nieuwsbericht/vitesse-ruim-langs-heracles-openda-voor-het-eerst-trefzeker |website=eredivisie.nl |publisher=[[Eredivisie]] |accessdate=6 October 2020 |language=Dutch |date=3 October 2020 |archive-date=2020-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201012150526/https://eredivisie.nl/en-us/nieuwsbericht/vitesse-ruim-langs-heracles-openda-voor-het-eerst-trefzeker |url-status=dead }}</ref> За време на својот престој во Витесе, тој му помогнал на клубот да стигне до финалето на [[Фудбалски куп на Холандија 2020-2021|Купот на Холандија]], каде загубиле со 2–1 од [[ФК Ајакс|Ајакс]], пришто Опенда го постигнал единствениот гол за тимот од [[Арнхем]].<ref>{{cite news |last1=Lammers |first1=Lex |title=Droom Vitesse spat uiteen in een akelig lege Kuip |url=https://www.gelderlander.nl/vitesse/droom-vitesse-spat-uiteen-in-een-akelig-lege-kuip~ad0f08b9/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |work=de Gelderlander |date=18 April 2021 |language=nl}}</ref><ref>{{cite news |title=Ajax breidt trofeeënkast uit met 20e KNVB-beker, ondanks goal van Openda |url=https://sporza.be/nl/2021/04/18/ajax-breidt-trofeeenkast-uit-met-20e-knvb-beker-ondanks-goal-van-openda~1618771414409/ |work=sporza.be |date=18 April 2021 |language=nl}}</ref> По позитивната прва сезона, која ја затворил со 38 настапи и 13 гола комбинирано меѓу првенството и купот на Холандија, во јуни 2021 година, позајмицата на Опенда во клубот била продолжена за уште една сезона.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/voetbal/6141262/vitesse-huurt-aanvaller-openda-nog-een-seizoen-van-club-brugge|title=Vitesse huurt aanvaller Openda nog een seizoen van Club Brugge|website=nu.nl|date=23 June 2021|access-date=19 July 2021|language=nl}}</ref> Во втората сезона, Опенда се претставил уште подобро: со 18 постигнати гола,<ref>{{cite web|url=https://flatbackfive.wordpress.com/2023/06/20/scouting-report-lois-openda/|title=Scout Report: Lois Openda|publisher=Flat Back Five|language=en|date=20 јуни 2023|access-date=7 септември 2025}}</ref> тој бил втор најдобар стрелец во првенството зад [[Себастjeн Але]], помагајќи му на Витесе да го освои шесттото место на крајот на сезоната во [[Ередивиси 2021-2022|Ередивиси]]. Тој, исто така, постигнувал голови во меѓународното натпреварување, [[УЕФА Лига на конференции|Лигата на конференциите]], каде Витесе бил елиминиран во осминафиналето од [[ФК Рома|Рома]]. ===Ланс=== [[Податотека:Lens - Reims (12-05-2023) 32 (cropped).jpg|thumb|200px|right|Опенда со [[ФК Ланс|Ланс]] во мај 2023]] На 6 јули 2022 година, Опенда потпишал петгодишен договор со [[Франција|францускиот]] клуб [[ФК Ланс|Ланс]].<ref>{{Cite web |date=6 July 2022 |title=LOÏS OPENDA, UN ÉCLAIR VENU DE BELGIQUE |url=https://www.rclens.fr/fr/news/mercato-contrat-lois-openda-rclens-20220706 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209192851/https://www.rclens.fr/fr/news/mercato-contrat-lois-openda-rclens-20220706 |archive-date=9 December 2023 |access-date=6 July 2022 |website=rclens.fr |publisher=[[RC Lens]] |language=fr}}</ref> Своето деби за клубот го направил на 7 август 2022, играјќи како стартер во победата со 3-2 на домашен терен над {{Fb team (N) Brest}} во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]. Својот прв гол во дресот на Ланс го постигнал на 20 август, во победата со 4-1 на гостувањето кај {{Fb team (N) Monaco}}. На 28 октомври, тој постигнал хет-трик за Ланс во победата од 3–0 над [[ФК Тулуза|Тулуза]].<ref>{{cite web |url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2022/10/28/lens-toulouse-report-fofana-openda-frankowski-haise |title=Openda hits hat-trick as Lens march on |work=Ligue 1 |date=28 October 2022 }}</ref> По осум натпревари во низа без да постигне гол, на 12 март 2023 година, Опенда го постигнал [[Список на рекорди и статистика во Лига 1 (Франција)|најбрзиот хет-трик]] во Лига 1 во рок од само четири минути и 30 секунди (од 31-вата до 35-тата минута), при победата од 4–0 на гости над [[ФК Клермон|Клермон]], соборувајќи го претходниот рекорд на [[Мат Мусилу]].<ref>{{cite web |last=le Coz |first=Yohann |url=https://www.eurosport.fr/football/ligue-1/2022-2023/ligue-1-lois-openda-inscrit-le-triple-le-plus-rapide-de-l-histoire-du-championnat_sto9506158/story.shtml |title=LIGUE 1 - Loïs Openda (RC Lens) inscrit le triplé le plus rapide de l'histoire du championnat face à Clermont |work=Eurosport |language=fr |date=12 March 2023 }}</ref> ===РБ Лајпциг=== Во јули 2023 година, тој бил купен од [[РБ Лајпциг|Ред Бул Лајпциг]] за 42 милиони евра, станувајќи најскапо платениот играч во историјата на германскиот клуб.<ref>{{Cite web |date=2023-07-14 |title=Done deal! RB Leipzig sign Loïs Openda |url=https://rbleipzig.com/en/news/2023-2024/rb-leipzig-sign-lois-openda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230714205218/https://rbleipzig.com/en/news/2023-2024/rb-leipzig-sign-lois-openda/ |archive-date=2023-07-14 |access-date= |publisher=[[RB Leipzig]]}}</ref> На 19 август, тој го постигнал својот прв гол на своето деби во [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]] во поразот од 3–2 од [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]].<ref>{{cite web |date=19 August 2023 |title=Bayer Leverkusen düpiert RB Leipzig im Duell der Mitfavoriten |url=https://www.ran.de/sports/fussball/bundesliga/news/bayer-leverkusen-rb-leipzig-spielbericht1-spieltag-boniface-openda-316236 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004202100/https://www.ran.de/sports/fussball/bundesliga/news/bayer-leverkusen-rb-leipzig-spielbericht1-spieltag-boniface-openda-316236 |archive-date=4 October 2023 |publisher=Ran |language=de}}</ref> На 4 октомври, тој го постигнал својот прв гол во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во поразот од 1–3 на домашен терен од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]].<ref>{{cite web |last=Begley |first=Emlyn |url=https://www.bbc.com/sport/football/66999156 |title=Leipzig 1-3 Manchester City: Substitutes Julian Alvarez and Jeremy Doku help City clinch late win |publisher=BBC Sport |date=4 October 2023 }}</ref> На 28 ноември, Опенда постигнал два гола и на [[Градски стадион во Манчестер|Етихад]] против Манчестер Сити, иако неговиот тим повторно загубил со 3–2.<ref>{{Cite web |date=28 November 2023 |title=RB Leipzig beaten by Manchester City despite Loïs Openda double |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/manchester-city-rb-leipzig-live-champions-league-team-news-match-stats-haaland-25412 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212202140/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/manchester-city-rb-leipzig-live-champions-league-team-news-match-stats-haaland-25412 |archive-date=12 December 2023 |access-date=2023-11-28 |website=Bundesliga |language=en}}</ref> Својата прва сезона во [[Прва Бундеслига 2023-2024|Бундеслигата]], Опенда ја завршил како најдобар стрелец на Лајпциг со 24 постигнати гола, единствено [[Хари Кејн]] и [[Серу Гираси]] постигнале повеќе од него.<ref>{{cite web |last=Sharma |first=Abhinav |url=https://www.goal.com/en/lists/bundesliga-top-scorers-2023-24/blt5cb7bb94f705632b#cs81f35c878297d8df |title=Bundesliga top scorers 2023-24: Harry Kane, Serhou Guirassy & players with the most goals in Germany this season |publisher=Goal.com |date=19 May 2024 }}</ref> Следната сезона, поради кризата во резултатите на клубот во првенството, перформансите на Опенда, исто така опаднале, и тој ја завршил сезоната со 9 гола. Сепак, на 31 август 2024 година, Опенда постигнал два гола против Баер Леверкузен во победата од 3–2 на гостински терен, со што ја прекинал нивната серија без пораз во Бундеслигата која траела 15 месеци.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/article/2024/aug/31/leverkusen-leipzig-bundesliga-match-report |title=Loïs Openda strikes twice as RB Leipzig end Leverkusen’s unbeaten league run |publisher=The Guardian |date=31 August 2024 }}</ref> === Јувентус и Олимпик Лион=== На 1 септември 2025, тој направил трансфер во {{Fb team (N) Juventus}}, преку позајмица со обврска за откуп во вредност од 40 милиони евра.<ref>{{Cite web|url=https://rbleipzig.com/de/news/lois-openda-transfer-leihe-rb-leipzig-juventus-turin |title=Loïs Openda wechselt auf leihbasis zu Juventus Turin|data=1º settembre 2025|language=de|access-date=1 септември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/images/image/private/fl_attachment/dev/vexieqbtenfpbn98enna.pdf|title=Accordo con il RB Leipzig per l'acquisizione del calciatore Openda|date=1 септември 2025|accesso=1 септември 2025}}</ref> На 13 септември, тој го имал своето деби во [[Серија А]] во победничкото [[Дерби на Италија]] против Интер (4-3), влегувајќи како замена за [[Тен Копмејнерс]] во второто полувреме.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/esordio-con-la-juventus-e-in-serie-a-per-l-ultimo-arrivato-di-casa-bianconera-openda-2145541|title=Esordio con la Juventus e in Serie A per l'ultimo arrivato di casa bianconera Openda|access-date=2025-09-14}}</ref> На 25 ноември 2025 година, тој го започнал натпреварот против [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]] во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]] и го постигнал својот прв гол за Јувентус, за привремен резултат 1-1 во натпреварот кој подоцна ''бјанконерите'' го добиле со 2-3. На 28 јули 2026, Опенда му се приклучил на [[ФК Олимпик Лион|Олимпик Лион]] на позајмица до крајот на сезоната, платена 3.5 милиони евра.<ref>{{cite web |url=https://www.ol.fr/fr/actualites/lois-openda-prete-jusqu-a-la-fin-de-saison-a-l-olympique-lyonnais |title=Loïs Openda prêté jusqu’à la fin de saison à l’Olympique Lyonnais |publisher=Olympique Lyonnais |language=fr |date=28 July 2026 }}</ref> ==Репрезентативна кариера== Опенда минал низ сите белгиски младински репрезентации. На 6 септември 2019 година, тој го имал своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 година|белгиската репрезентација под 21 година]], играјќи како стартер во поразот со 1-0 од [[Фудбалска репрезентација на Велс под 21 година|Велс]] во натпревар важечки за [[Квалификации за Европското првенство во фудбал за играчи под 21 година 2021|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2021|Европското првенство под 21 година 2021]]. На 15 октомври, тој го постигнал и својот прв гол за репрезентација, во победата од 4-1 на домашен терен против [[Фудбалска репрезентација на Молдавија под 21 година|Молдавија]] во веќе споменатите квалификации. Во квалификациите за [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2023|Европското првенство за играчи под 21 година 2023]], Опенда постигнал гол во секој од шестте натпревари во кој настапил - вклучително и два гола во победата со 3-0 над [[Фудбалска репрезентација на Турција под 21 година|Турција]] - придонесувајќи значително за пласманот на репрезентацијата на првенството. Тој бил повикан и настапил и на завршниот турнир одржан во [[Грузија]] и [[Романија]], каде Белгија го завршила својот пат после групната фаза. [[Податотека:2022 FIFA World Cup Match 12, Belgium v Canada - 06.jpg|thumb|left|Опенда (лево) играјќи за {{NazNB|FUrep|BEL}} против {{NazNB|FUrep|CAN}} на [[Светско првенство во фудбал 2022|СП 2022]]]] На 8 јуни 2022 година, Опенда дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Белгија|сениорската репрезентација на Белгија]] во победата од 6-1 против {{NazNB|FUrep|POL}} во [[УЕФА Лига на нации|Друштвото на народите]], постигнувајќи и еден гол на тој натпревар.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/football/belgium-vs-poland/report/461642|title=Belgium 6-1 Poland: Robert Lewandowski strike in vain as Red Devils run riot in Brussels|language=en|access-date=2022-06-09}}</ref> Кон крајот на истата година, бил повикан од селекторот [[Роберто Мартинес]] во составот на ''„Црвените ѓаволи“'' за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]].<ref>{{cite web |date=10 November 2022 |title=Roberto Martinez selects 26 Devils for the World Cup |url=https://www.rbfa.be/en/news/roberto-martinez-selects-26-devils-world-cup |archive-url=https://web.archive.org/web/20230623000426/https://www.rbfa.be/en/news/roberto-martinez-selects-26-devils-world-cup |archive-date=23 June 2023 |access-date=10 November 2022 |publisher=[[Royal Belgian Football Association]]}}</ref> Својот единствен настап на турнирот го имал во првиот натпревар во групата, победата со 1-0 над {{NazNB|FUrep|CAN}}, влегувајќи како замена на местото на стрелецот на единствениот гол [[Миши Батшуаји]]. Сепак, Белгија не успеала да ја мине групната фаза. Две години подоцна, Опенда бил повикан во репрезентацијата за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]] во [[Германија]] од новиот селектор [[Доменико Тедеско]]. Таму одиграл три натпревари, вклучително и осминафиналето (како стартер), во кое Белгија загубила со 1-0 од {{NazNB|FUrep|FRA}} со што го завршила своето учество. ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|BEL}} {{Cronopar|8-6-2022|Брисел|BEL|6|1|POL|1|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|11-6-2022|Кардиф|WAL|1|1|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|90+3}}}} {{Cronopar|14-6-2022|Варшава|POL|0|1|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|22-9-2022|Брисел|BEL|2|1|WAL|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|18-11-2022|Кувајт|BEL|1|2|EGY|1|Пријателска|13={{subon|46}}|14=Кувајт (град)}} {{Cronopar|23-11-2022|Ал Рајан|BEL|1|0|CAN|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|13={{subon|79}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2022 - група Ф#Белгија - Канада|дет.]]}} {{Cronopar|24-3-2023|Солна|SWE|0|3|BEL|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|90}}}} {{Cronopar|28-3-2023|Келн|GER|2|3|BEL|-|Пријателска|13={{subon|80}}}} {{Cronopar|17-6-2023|Брисел|BEL|1|1|AUT|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|9-9-2023|Мардакан|AZE|0|1|BEL|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Брисел|BEL|5|0|EST|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|61}}}} {{Cronopar|13-10-2023|Виена|AUT|2|3|BEL|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|15-11-2023|Левен|BEL|1|0|SRB|-|Пријателска|13={{suboff|67}}}} {{Cronopar|19-11-2023|Брисел|BEL|5|0|AZE|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|23-3-2024|Даблин|IRL|0|0|BEL|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2024|Лондон|ENG|2|2|BEL|-|Пријателска|13={{subon|82}}}} {{Cronopar|5-6-2024|Брисел|BEL|2|0|MNE|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-6-2024|Франкфурт на Мајна|BEL|0|1|SVK|-|Евро|2024|Прва фаза|13={{subon|84}}|15=[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е#Белгија - Словачка|дет.]]}} {{Cronopar|26-6-2024|Штутгарт|UKR|0|0|BEL|-|Евро|2024|Прва фаза|13={{subon|90}}|15=[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е#Белгија - Романија|дет.]]}} {{Cronopar|1-7-2024|Диселдорф|FRA|1|0|BEL|-|Евро|2024|Осминафинале|13={{suboff|63}}|15=[[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Франција - Белгија|дет.]]}} {{Cronopar|6-9-2024|Дебрецин|BEL|3|1|ISR|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|9-9-2024|Лион|FRA|2|0|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{yel|7}} {{suboff|69}}}} {{Cronopar|10-10-2024|Рим|ITA|2|2|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{suboff|87}}}} {{Cronopar|14-10-2024|Брисел|BEL|1|2|FRA|1|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|14-11-2024|Брисел|BEL|0|1|ITA|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|17-11-2024|Будимпешта|ISR|1|0|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{yel|73}}}} {{Cronopar|6-6-2025|Скопје|MKD|1|1|BEL|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|82}}|15=[[Додаток:Квалификации за СП во фудбал 2026 УЕФА - резултати и состави (група Ј)#Македонија - Белгија|дет.]]}} {{Cronopar|4-9-2025|Вадуц|LIE|0|6|BEL|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|61}}|15=[[Додаток:Квалификации за СП во фудбал 2026 УЕФА - резултати и состави (група Ј)#Лихтенштајн - Белгија|дет.]]}} {{Cronofin|28|3}} == Статистика == === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана на 1 септември 2025.'' {| style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" class="wikitable" ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 2018-2019 | rowspan="2" |{{flagsport|BEL}} [[ФК Клуб Бриж|Клуб Бриж]] |[[Белгиска Про лига 2018-2019|ПЛ]] | 20 | 4 | [[Фудбалски куп на Белгија 2018-2019|КБ]] | 1 | 0 | [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] | 5+2 | 0 | [[Суперкуп на Белгија 2018|СБ]] | 0 | 0 |28 | 4 |- |2019-2020 |[[Белгиска Про лига 2019-2020|ПЛ]] |15 |0 |[[Фудбалски куп на Белгија 2019-2020|КБ]] |3 |0 |[[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|ЛШ]] |7<ref>3 настапи во квалификациските кола</ref> |1<ref name=":0">1 гол во квалификациските кола</ref> | - | - | - |25 |1 |- ! colspan="3" |Вкупно Клуб Бриж !35 !4 ! !4 !0 ! !14 !1 ! !0 !0 !53 !5 |- |[[ФК Витесе сезона 2020-2021|2020-2021]] | rowspan="2" |{{flagsport|NED}} [[ФК Витесе|Витесе]] |[[Ередивиси 2020-2021|Е]] |33 |10 |[[Фудбалски куп на Холандија 2020-2021|КХ]] |5 |3 | - | - | - | - | - | - |38 |13 |- |2021-2022 |[[Ередивиси 2021-2022|Е]] |33+4 |18+1 | [[Фудбалски куп на Холандија 2021-2022|КХ]] | 2 | 1 |[[УЕФА Лига на конференции 2021-2022|ЛК]] |11 |4 | - | - | - |50 |24 |- ! colspan="3" |Вкупно Витесе !70 !29 ! !7 !4 ! !11 !4 ! !- !- !88 !37 |- || [[ФК Ланс сезона 2022-2023|2022-2023]] || {{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Lens}} || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 38 || 21 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || 4 || 0 || - || - || - || - || - || - || 42 || 21 |- || [[РБ Лајпциг сезона 2023-2024|2023-2024]] || rowspan="3" |{{flagsport|GER}} [[РБ Лајпциг]] || [[Прва Бундеслига 2023-2024|БЛ]] || 34 || 24 || [[Фудбалски куп на Германија 2023-2024|КГ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2023-2024|ЛШ]] || 8 || 4 || [[Суперкуп на Германија 2023|СГ]] || 1 || 0 || 45 || 28 |- || [[РБ Лајпциг сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Прва Бундеслига 2024-2025|БЛ]] || 33 || 9 || [[Фудбалски куп на Германија 2024-2025|КГ]] || 4 || 3 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 8 || 1 || - || - || - || 45|| 13 |- || [[РБ Лајпциг сезона 2025-2026|јул.-сеп. 2025]] || [[Прва Бундеслига 2025-2026|БЛ]] || 2 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2025-2026|КГ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 3 || 0 |- ! colspan="3" |Вкупно РБ Лајпциг || 69 || 33 || || 7 || 3 || || 16 || 5 || || 1 || 0 || 93 || 41 |- || [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сеп. 2025-2026]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2025-2026|А]] || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|КИ]] || - || - || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || - || - || - || - || - || 0 || 0 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 212 || 87 || || 22 || 7 || || 41 || 10 || || 1 || 0 || 276 || 104 |} ===Репрезентативна статистика=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan="4"|{{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] |2022||6||2 |- |2023||8||0 |- |2024||12||1 |- |2025||1||0 |- !colspan="2"|Вкупно!!27!!3 |} ===Хет-трикови=== <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување !width="59" |Извештај |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 28/10/2022 || align=left|{{flagsport|FRA}} [[Стад Болар-Делели]], [[Ланс]] || align=left|{{Fb team Lens}} || align=left|{{Fb team Toulouse}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''3''' - 0 || align=left|{{flagsport|FRA}} [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Лига 1 2022-2023]] || [https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3840085 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''2''' || 12/03/2023 || align=left|{{flagsport|FRA}} [[Стад Габриел Монпје]], [[Клермон]] || align=left|{{Fb team Lens}} || align=left|{{Fb team Clermont}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''4''' || align=left|{{flagsport|FRA}} [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Лига 1 2022-2023]] || [https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3840223 Извештај] |} </center><br> |} </center> ==Титули== ===Клупски=== ==== Клуб Бриж ==== *'''[[Белгиска Про лига|Белгиско првенство]]''' : 1 : 2019-2020 *'''[[Суперкуп на Белгија]]''' : 1 : 2018 ==== РБ Лајпциг ==== *'''{{Трофеј-Суперкуп на Германија}} [[Суперкуп на Германија]]''' : 1 : 2023 ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рв|Lois Openda}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Белгија |image3= Flag of Belgium.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/lo-s-openda/439051/ Лоис Опенда на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/lois-openda/profil/spieler/368887 Лоис Опенда на transfermakt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/276265/lois-openda Лоис Опенда на espn] *[https://www.whoscored.com/players/363618/show/lo%C3%AFs-openda Лоис Опенда на whoscored] {{Состав на Белгија на СП фудбал 2022}} {{Состав на Белгија на ЕП фудбал 2024}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Опенда, Лоис}} [[Категорија:Белгиски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Клуб Бриж]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Витесе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ланс]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Лион]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 2000 година]] oqcsy37qsoc4getuaq49hj715ingwoo 5603370 5603368 2026-08-02T22:15:59Z Carshalton 30527 /* Јувентус и Олимпик Лион */ 5603370 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Лоис Опенда | image = [[File:2023-10-04 Fußball, Männer, UEFA Champions League, RB Leipzig - Manchester City FC 1DX 2703 (Loïs Openda).jpg|220px|]] | caption = | fullname = Икома-Лоис Опенда<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: FIFA World Cup Qatar 2022: Belgium (BEL) |publisher=FIFA |page=3 |date=18 December 2022 |access-date=31 August 2024}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=y|2000|2|16}} | birth_place = [[Лиеж]], [[Белгија]] | nationality = {{flagsport|BEL}} [[Белгија]] | height = {{height|m=1.75}}<ref>{{cite web |url=https://rbleipzig.com/en/first-team/team/ikoma-lois-openda/ |title=Loïs Openda |publisher=RB Leipzig |access-date=31 August 2024 |archive-date=2024-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240831202738/https://rbleipzig.com/en/first-team/team/ikoma-lois-openda/ |url-status=dead }}</ref> | currentclub = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | clubnumber = 17 | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | youthyears1 = 2008-2011 | youthclubs1 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Патро Оте | youthyears2 = 2011-2013 | youthclubs2 = {{Fb team RFC Liege}} | youthyears3 = 2013-2015 | youthclubs3 = {{Fb team Standard Liege}} | youthyears4 = 2015-2018 | youthclubs4 = {{Fb team Club Brugge}} | years1 = 2018-2022 | caps1 = 35 | goals1 = 4 | clubs1 = {{Fb team Club Brugge}} | years2 = 2020-2022 | caps2 = 66 | goals2 = 28 | clubs2 = →{{Fb team Vitesse}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 38 | goals3 = 21 | clubs3 = {{Fb team Lens}} | years4 = 2023-2025 | caps4 = 69 | goals4 = 33 | clubs4 = {{Fb team RB Leipzig}} | years5 = 2025- | caps5 = 24 | goals5 = 1 | clubs5 = {{Fb team Juventus}} | years6 = 2026- | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = →{{Fb team Olympique Lyonnais}} | nationalyears1 = 2015 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 15 години|Белгија 15]] | nationalyears2 = 2015 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 3 | nationalteam2 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 16 година|Белгија 16]] | nationalyears3 = 2016-2017 | nationalcaps3 = 17 | nationalgoals3 = 4 | nationalteam3 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 17 години|Белгија 17]] | nationalyears4 = 2017 | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 1 | nationalteam4 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 18 години|Белгија 18]] | nationalyears5 = 2018-2019 | nationalcaps5 = 10 | nationalgoals5 = 7 | nationalteam5 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 19 години|Белгија 19]] | nationalyears6 = 2019-2023 | nationalcaps6 = 18 | nationalgoals6 = 13 | nationalteam6 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 година|Белгија 21]] | nationalyears7 = 2022- | nationalcaps7 = 33 | nationalgoals7 = 3 | nationalteam7 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] }} '''Икома-Лоис Опенда''' (роден на [[16 февруари]] [[2000]] во [[Лиеж]]) — [[Белгија|белгиски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Олимпик Лион|Олимпик Лион]], на заем од [[ФК Јувентус|Јувентус]], и на [[Фудбалска репрезентација на Белгија|белгиската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Лиеж]], [[Белгија]], од татко [[ДР Конго|конгоанец]] и мајка [[Мароко|мароканка]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ilveggente.it/2019/06/13/lois-openda/|title=Chi è Loïs Openda, giovane centravanti belga|author=Redazione|website=Il Veggente|date=2019-06-13|language=it-IT|access-date=2024-10-03}}</ref> ==Технички карактеристики== Физички силен [[Напад (фудбал)|напаѓач]], иако не е особено висок, кој претпочита да се движи низ целиот напаѓачки фронт;<ref name=":1" /> тој има одлична брзина и добра индивидуална техника.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2000/lois-openda-talento-belga-classe-2000/|title=Loïs Openda: talento belga classe 2000|date=21 септември 2018}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Клуб Бриж=== [[Податотека:FC Salzburg vs. Club Brügge (Euroleague Sechzehntelfinale) 27.jpg|thumb|left|Опенда (десно) со [[ФК Клуб Бриж|Клуб Бриж]] против [[Ред Бул Салцбург|Салцбург]] во [[УЕФА Лига Европа]] во 2019]] Опенда играл како младинец за Патро Оте и [[РФК Лиеж]], пред да се приклучи на младинската академија на [[ФК Стандард Лиеж|Стандард]].<ref name="gelderlander1">{{cite web |last1=Droog |first1=Julian |title=Loïs Openda van Vitesse is 'een geschenk van God' |url=https://www.gelderlander.nl/vitesse/lois-openda-van-vitesse-is-een-geschenk-van-god~a45d4dfd/ |publisher=de Gelderlander |accessdate=29 August 2020 |date=7 August 2020}}</ref> Во 2015 година, Опенда се преселил во академијата на [[ФК Клуб Бриж|Клуб Бриж]], клубот со кој го имал своето деби како професионалец на 10 август 2018 година, за време на натпреварот од [[Белгиска Про лига|Белгиската Про лига]] против [[ФК Кортрејк|Кортрејк]] во кој го заменил [[Јеле Восен]] по 80 минути игра.<ref>{{Cite web|url=https://footballbiography.com/lois-openda-untold-story-liege-football-stardom/|title=The Diverse Background of Lois Openda: Liège's Football Son|author=Hale Hendrix|website=Football Biography|data=2024-06-01|language=en-US|access-date=2024-07-01}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 18 септември 2018 година, тој го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], влегувајќи повторно како замена за Восен во поразот со 1-0 на домашен терен од {{Fb team (N) Borussia Dortmund}}. Својот прв гол за клубот го постигнал на 3 февруари 2019, во натпреварот од првенството против {{Fb team (N) Gent}}, кој завршил без победник 1-1. ===Заемот во Витесе=== На 21 јули 2020 година, Опенда се приклучил на [[Холандија|холандскиот]] клуб [[ФК Витесе|Витесе]] во [[Ередивиси]], на позајмица до крајот на сезоната.<ref name="gelderlander1" /><ref>{{cite web |title=Loïs Openda nieuwe aanvaller Vitesse (video) |url=https://www.vitesse.nl/nl/nieuws/detail/8577/lois-openda-nieuwe-aanvaller-vitesse-video |publisher=[[SBV Vitesse]] |accessdate=29 August 2020 |language=Dutch |date=21 July 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Loïs Openda mag jaartje rijpen bij Vitesse: "Wil veel goals maken" |url=https://sporza.be/nl/2020/07/21/lois-openda-mag-jaartje-rijpen-bij-vitesse-wil-veel-goals-maken~1595360288176/ |website=sporza.be |accessdate=29 August 2020 |language=Dutch |date=21 July 2020}}</ref> Својот прв гол за клубот го постигнал на 3 октомври, во победата од 3–0 над [[Хераклес Алмело]].<ref>{{cite web |title=Vitesse ruim langs Heracles, Openda voor het eerst trefzeker |url=https://eredivisie.nl/en-us/nieuwsbericht/vitesse-ruim-langs-heracles-openda-voor-het-eerst-trefzeker |website=eredivisie.nl |publisher=[[Eredivisie]] |accessdate=6 October 2020 |language=Dutch |date=3 October 2020 |archive-date=2020-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201012150526/https://eredivisie.nl/en-us/nieuwsbericht/vitesse-ruim-langs-heracles-openda-voor-het-eerst-trefzeker |url-status=dead }}</ref> За време на својот престој во Витесе, тој му помогнал на клубот да стигне до финалето на [[Фудбалски куп на Холандија 2020-2021|Купот на Холандија]], каде загубиле со 2–1 од [[ФК Ајакс|Ајакс]], пришто Опенда го постигнал единствениот гол за тимот од [[Арнхем]].<ref>{{cite news |last1=Lammers |first1=Lex |title=Droom Vitesse spat uiteen in een akelig lege Kuip |url=https://www.gelderlander.nl/vitesse/droom-vitesse-spat-uiteen-in-een-akelig-lege-kuip~ad0f08b9/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |work=de Gelderlander |date=18 April 2021 |language=nl}}</ref><ref>{{cite news |title=Ajax breidt trofeeënkast uit met 20e KNVB-beker, ondanks goal van Openda |url=https://sporza.be/nl/2021/04/18/ajax-breidt-trofeeenkast-uit-met-20e-knvb-beker-ondanks-goal-van-openda~1618771414409/ |work=sporza.be |date=18 April 2021 |language=nl}}</ref> По позитивната прва сезона, која ја затворил со 38 настапи и 13 гола комбинирано меѓу првенството и купот на Холандија, во јуни 2021 година, позајмицата на Опенда во клубот била продолжена за уште една сезона.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/voetbal/6141262/vitesse-huurt-aanvaller-openda-nog-een-seizoen-van-club-brugge|title=Vitesse huurt aanvaller Openda nog een seizoen van Club Brugge|website=nu.nl|date=23 June 2021|access-date=19 July 2021|language=nl}}</ref> Во втората сезона, Опенда се претставил уште подобро: со 18 постигнати гола,<ref>{{cite web|url=https://flatbackfive.wordpress.com/2023/06/20/scouting-report-lois-openda/|title=Scout Report: Lois Openda|publisher=Flat Back Five|language=en|date=20 јуни 2023|access-date=7 септември 2025}}</ref> тој бил втор најдобар стрелец во првенството зад [[Себастjeн Але]], помагајќи му на Витесе да го освои шесттото место на крајот на сезоната во [[Ередивиси 2021-2022|Ередивиси]]. Тој, исто така, постигнувал голови во меѓународното натпреварување, [[УЕФА Лига на конференции|Лигата на конференциите]], каде Витесе бил елиминиран во осминафиналето од [[ФК Рома|Рома]]. ===Ланс=== [[Податотека:Lens - Reims (12-05-2023) 32 (cropped).jpg|thumb|200px|right|Опенда со [[ФК Ланс|Ланс]] во мај 2023]] На 6 јули 2022 година, Опенда потпишал петгодишен договор со [[Франција|францускиот]] клуб [[ФК Ланс|Ланс]].<ref>{{Cite web |date=6 July 2022 |title=LOÏS OPENDA, UN ÉCLAIR VENU DE BELGIQUE |url=https://www.rclens.fr/fr/news/mercato-contrat-lois-openda-rclens-20220706 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209192851/https://www.rclens.fr/fr/news/mercato-contrat-lois-openda-rclens-20220706 |archive-date=9 December 2023 |access-date=6 July 2022 |website=rclens.fr |publisher=[[RC Lens]] |language=fr}}</ref> Своето деби за клубот го направил на 7 август 2022, играјќи како стартер во победата со 3-2 на домашен терен над {{Fb team (N) Brest}} во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]. Својот прв гол во дресот на Ланс го постигнал на 20 август, во победата со 4-1 на гостувањето кај {{Fb team (N) Monaco}}. На 28 октомври, тој постигнал хет-трик за Ланс во победата од 3–0 над [[ФК Тулуза|Тулуза]].<ref>{{cite web |url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2022/10/28/lens-toulouse-report-fofana-openda-frankowski-haise |title=Openda hits hat-trick as Lens march on |work=Ligue 1 |date=28 October 2022 }}</ref> По осум натпревари во низа без да постигне гол, на 12 март 2023 година, Опенда го постигнал [[Список на рекорди и статистика во Лига 1 (Франција)|најбрзиот хет-трик]] во Лига 1 во рок од само четири минути и 30 секунди (од 31-вата до 35-тата минута), при победата од 4–0 на гости над [[ФК Клермон|Клермон]], соборувајќи го претходниот рекорд на [[Мат Мусилу]].<ref>{{cite web |last=le Coz |first=Yohann |url=https://www.eurosport.fr/football/ligue-1/2022-2023/ligue-1-lois-openda-inscrit-le-triple-le-plus-rapide-de-l-histoire-du-championnat_sto9506158/story.shtml |title=LIGUE 1 - Loïs Openda (RC Lens) inscrit le triplé le plus rapide de l'histoire du championnat face à Clermont |work=Eurosport |language=fr |date=12 March 2023 }}</ref> ===РБ Лајпциг=== Во јули 2023 година, тој бил купен од [[РБ Лајпциг|Ред Бул Лајпциг]] за 42 милиони евра, станувајќи најскапо платениот играч во историјата на германскиот клуб.<ref>{{Cite web |date=2023-07-14 |title=Done deal! RB Leipzig sign Loïs Openda |url=https://rbleipzig.com/en/news/2023-2024/rb-leipzig-sign-lois-openda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230714205218/https://rbleipzig.com/en/news/2023-2024/rb-leipzig-sign-lois-openda/ |archive-date=2023-07-14 |access-date= |publisher=[[RB Leipzig]]}}</ref> На 19 август, тој го постигнал својот прв гол на своето деби во [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]] во поразот од 3–2 од [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]].<ref>{{cite web |date=19 August 2023 |title=Bayer Leverkusen düpiert RB Leipzig im Duell der Mitfavoriten |url=https://www.ran.de/sports/fussball/bundesliga/news/bayer-leverkusen-rb-leipzig-spielbericht1-spieltag-boniface-openda-316236 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004202100/https://www.ran.de/sports/fussball/bundesliga/news/bayer-leverkusen-rb-leipzig-spielbericht1-spieltag-boniface-openda-316236 |archive-date=4 October 2023 |publisher=Ran |language=de}}</ref> На 4 октомври, тој го постигнал својот прв гол во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во поразот од 1–3 на домашен терен од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]].<ref>{{cite web |last=Begley |first=Emlyn |url=https://www.bbc.com/sport/football/66999156 |title=Leipzig 1-3 Manchester City: Substitutes Julian Alvarez and Jeremy Doku help City clinch late win |publisher=BBC Sport |date=4 October 2023 }}</ref> На 28 ноември, Опенда постигнал два гола и на [[Градски стадион во Манчестер|Етихад]] против Манчестер Сити, иако неговиот тим повторно загубил со 3–2.<ref>{{Cite web |date=28 November 2023 |title=RB Leipzig beaten by Manchester City despite Loïs Openda double |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/manchester-city-rb-leipzig-live-champions-league-team-news-match-stats-haaland-25412 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212202140/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/manchester-city-rb-leipzig-live-champions-league-team-news-match-stats-haaland-25412 |archive-date=12 December 2023 |access-date=2023-11-28 |website=Bundesliga |language=en}}</ref> Својата прва сезона во [[Прва Бундеслига 2023-2024|Бундеслигата]], Опенда ја завршил како најдобар стрелец на Лајпциг со 24 постигнати гола, единствено [[Хари Кејн]] и [[Серу Гираси]] постигнале повеќе од него.<ref>{{cite web |last=Sharma |first=Abhinav |url=https://www.goal.com/en/lists/bundesliga-top-scorers-2023-24/blt5cb7bb94f705632b#cs81f35c878297d8df |title=Bundesliga top scorers 2023-24: Harry Kane, Serhou Guirassy & players with the most goals in Germany this season |publisher=Goal.com |date=19 May 2024 }}</ref> Следната сезона, поради кризата во резултатите на клубот во првенството, перформансите на Опенда, исто така опаднале, и тој ја завршил сезоната со 9 гола. Сепак, на 31 август 2024 година, Опенда постигнал два гола против Баер Леверкузен во победата од 3–2 на гостински терен, со што ја прекинал нивната серија без пораз во Бундеслигата која траела 15 месеци.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/article/2024/aug/31/leverkusen-leipzig-bundesliga-match-report |title=Loïs Openda strikes twice as RB Leipzig end Leverkusen’s unbeaten league run |publisher=The Guardian |date=31 August 2024 }}</ref> === Јувентус и Олимпик Лион=== На 1 септември 2025, тој направил трансфер во {{Fb team (N) Juventus}}, преку позајмица со обврска за откуп во вредност од 40 милиони евра.<ref>{{Cite web|url=https://rbleipzig.com/de/news/lois-openda-transfer-leihe-rb-leipzig-juventus-turin |title=Loïs Openda wechselt auf leihbasis zu Juventus Turin|data=1º settembre 2025|language=de|access-date=1 септември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/images/image/private/fl_attachment/dev/vexieqbtenfpbn98enna.pdf|title=Accordo con il RB Leipzig per l'acquisizione del calciatore Openda|date=1 септември 2025|accesso=1 септември 2025}}</ref> На 13 септември, тој го имал своето деби во [[Серија А]] во победничкото [[Дерби на Италија]] против Интер (4-3), влегувајќи како замена за [[Тен Копмејнерс]] во второто полувреме.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/esordio-con-la-juventus-e-in-serie-a-per-l-ultimo-arrivato-di-casa-bianconera-openda-2145541|title=Esordio con la Juventus e in Serie A per l'ultimo arrivato di casa bianconera Openda|access-date=2025-09-14}}</ref> На 25 ноември 2025 година, тој го започнал натпреварот против [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]] во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]] и го постигнал својот прв гол за Јувентус, за привремен резултат 1-1 во натпреварот кој подоцна ''„бјанконерите“'' го добиле со 2-3.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/20-12-2025/juve-roma-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Come corre la Juve di Spalletti: batte la Roma e torna in lotta per la Champions|date=2025-12-20|access-date=2025-12-21}}</ref> На 28 јули 2026, Опенда му се приклучил на [[ФК Олимпик Лион|Олимпик Лион]] на позајмица до крајот на сезоната, платена 3.5 милиони евра.<ref>{{cite web |url=https://www.ol.fr/fr/actualites/lois-openda-prete-jusqu-a-la-fin-de-saison-a-l-olympique-lyonnais |title=Loïs Openda prêté jusqu’à la fin de saison à l’Olympique Lyonnais |publisher=Olympique Lyonnais |language=fr |date=28 July 2026 }}</ref> ==Репрезентативна кариера== Опенда минал низ сите белгиски младински репрезентации. На 6 септември 2019 година, тој го имал своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 година|белгиската репрезентација под 21 година]], играјќи како стартер во поразот со 1-0 од [[Фудбалска репрезентација на Велс под 21 година|Велс]] во натпревар важечки за [[Квалификации за Европското првенство во фудбал за играчи под 21 година 2021|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2021|Европското првенство под 21 година 2021]]. На 15 октомври, тој го постигнал и својот прв гол за репрезентација, во победата од 4-1 на домашен терен против [[Фудбалска репрезентација на Молдавија под 21 година|Молдавија]] во веќе споменатите квалификации. Во квалификациите за [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2023|Европското првенство за играчи под 21 година 2023]], Опенда постигнал гол во секој од шестте натпревари во кој настапил - вклучително и два гола во победата со 3-0 над [[Фудбалска репрезентација на Турција под 21 година|Турција]] - придонесувајќи значително за пласманот на репрезентацијата на првенството. Тој бил повикан и настапил и на завршниот турнир одржан во [[Грузија]] и [[Романија]], каде Белгија го завршила својот пат после групната фаза. [[Податотека:2022 FIFA World Cup Match 12, Belgium v Canada - 06.jpg|thumb|left|Опенда (лево) играјќи за {{NazNB|FUrep|BEL}} против {{NazNB|FUrep|CAN}} на [[Светско првенство во фудбал 2022|СП 2022]]]] На 8 јуни 2022 година, Опенда дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Белгија|сениорската репрезентација на Белгија]] во победата од 6-1 против {{NazNB|FUrep|POL}} во [[УЕФА Лига на нации|Друштвото на народите]], постигнувајќи и еден гол на тој натпревар.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/football/belgium-vs-poland/report/461642|title=Belgium 6-1 Poland: Robert Lewandowski strike in vain as Red Devils run riot in Brussels|language=en|access-date=2022-06-09}}</ref> Кон крајот на истата година, бил повикан од селекторот [[Роберто Мартинес]] во составот на ''„Црвените ѓаволи“'' за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]].<ref>{{cite web |date=10 November 2022 |title=Roberto Martinez selects 26 Devils for the World Cup |url=https://www.rbfa.be/en/news/roberto-martinez-selects-26-devils-world-cup |archive-url=https://web.archive.org/web/20230623000426/https://www.rbfa.be/en/news/roberto-martinez-selects-26-devils-world-cup |archive-date=23 June 2023 |access-date=10 November 2022 |publisher=[[Royal Belgian Football Association]]}}</ref> Својот единствен настап на турнирот го имал во првиот натпревар во групата, победата со 1-0 над {{NazNB|FUrep|CAN}}, влегувајќи како замена на местото на стрелецот на единствениот гол [[Миши Батшуаји]]. Сепак, Белгија не успеала да ја мине групната фаза. Две години подоцна, Опенда бил повикан во репрезентацијата за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]] во [[Германија]] од новиот селектор [[Доменико Тедеско]]. Таму одиграл три натпревари, вклучително и осминафиналето (како стартер), во кое Белгија загубила со 1-0 од {{NazNB|FUrep|FRA}} со што го завршила своето учество. ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|BEL}} {{Cronopar|8-6-2022|Брисел|BEL|6|1|POL|1|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|11-6-2022|Кардиф|WAL|1|1|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|90+3}}}} {{Cronopar|14-6-2022|Варшава|POL|0|1|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|22-9-2022|Брисел|BEL|2|1|WAL|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|18-11-2022|Кувајт|BEL|1|2|EGY|1|Пријателска|13={{subon|46}}|14=Кувајт (град)}} {{Cronopar|23-11-2022|Ал Рајан|BEL|1|0|CAN|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|13={{subon|79}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2022 - група Ф#Белгија - Канада|дет.]]}} {{Cronopar|24-3-2023|Солна|SWE|0|3|BEL|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|90}}}} {{Cronopar|28-3-2023|Келн|GER|2|3|BEL|-|Пријателска|13={{subon|80}}}} {{Cronopar|17-6-2023|Брисел|BEL|1|1|AUT|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|9-9-2023|Мардакан|AZE|0|1|BEL|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Брисел|BEL|5|0|EST|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|61}}}} {{Cronopar|13-10-2023|Виена|AUT|2|3|BEL|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|15-11-2023|Левен|BEL|1|0|SRB|-|Пријателска|13={{suboff|67}}}} {{Cronopar|19-11-2023|Брисел|BEL|5|0|AZE|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|23-3-2024|Даблин|IRL|0|0|BEL|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2024|Лондон|ENG|2|2|BEL|-|Пријателска|13={{subon|82}}}} {{Cronopar|5-6-2024|Брисел|BEL|2|0|MNE|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-6-2024|Франкфурт на Мајна|BEL|0|1|SVK|-|Евро|2024|Прва фаза|13={{subon|84}}|15=[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е#Белгија - Словачка|дет.]]}} {{Cronopar|26-6-2024|Штутгарт|UKR|0|0|BEL|-|Евро|2024|Прва фаза|13={{subon|90}}|15=[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е#Белгија - Романија|дет.]]}} {{Cronopar|1-7-2024|Диселдорф|FRA|1|0|BEL|-|Евро|2024|Осминафинале|13={{suboff|63}}|15=[[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Франција - Белгија|дет.]]}} {{Cronopar|6-9-2024|Дебрецин|BEL|3|1|ISR|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|9-9-2024|Лион|FRA|2|0|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{yel|7}} {{suboff|69}}}} {{Cronopar|10-10-2024|Рим|ITA|2|2|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{suboff|87}}}} {{Cronopar|14-10-2024|Брисел|BEL|1|2|FRA|1|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|14-11-2024|Брисел|BEL|0|1|ITA|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|17-11-2024|Будимпешта|ISR|1|0|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{yel|73}}}} {{Cronopar|6-6-2025|Скопје|MKD|1|1|BEL|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|82}}|15=[[Додаток:Квалификации за СП во фудбал 2026 УЕФА - резултати и состави (група Ј)#Македонија - Белгија|дет.]]}} {{Cronopar|4-9-2025|Вадуц|LIE|0|6|BEL|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|61}}|15=[[Додаток:Квалификации за СП во фудбал 2026 УЕФА - резултати и состави (група Ј)#Лихтенштајн - Белгија|дет.]]}} {{Cronofin|28|3}} == Статистика == === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана на 1 септември 2025.'' {| style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" class="wikitable" ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 2018-2019 | rowspan="2" |{{flagsport|BEL}} [[ФК Клуб Бриж|Клуб Бриж]] |[[Белгиска Про лига 2018-2019|ПЛ]] | 20 | 4 | [[Фудбалски куп на Белгија 2018-2019|КБ]] | 1 | 0 | [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] | 5+2 | 0 | [[Суперкуп на Белгија 2018|СБ]] | 0 | 0 |28 | 4 |- |2019-2020 |[[Белгиска Про лига 2019-2020|ПЛ]] |15 |0 |[[Фудбалски куп на Белгија 2019-2020|КБ]] |3 |0 |[[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|ЛШ]] |7<ref>3 настапи во квалификациските кола</ref> |1<ref name=":0">1 гол во квалификациските кола</ref> | - | - | - |25 |1 |- ! colspan="3" |Вкупно Клуб Бриж !35 !4 ! !4 !0 ! !14 !1 ! !0 !0 !53 !5 |- |[[ФК Витесе сезона 2020-2021|2020-2021]] | rowspan="2" |{{flagsport|NED}} [[ФК Витесе|Витесе]] |[[Ередивиси 2020-2021|Е]] |33 |10 |[[Фудбалски куп на Холандија 2020-2021|КХ]] |5 |3 | - | - | - | - | - | - |38 |13 |- |2021-2022 |[[Ередивиси 2021-2022|Е]] |33+4 |18+1 | [[Фудбалски куп на Холандија 2021-2022|КХ]] | 2 | 1 |[[УЕФА Лига на конференции 2021-2022|ЛК]] |11 |4 | - | - | - |50 |24 |- ! colspan="3" |Вкупно Витесе !70 !29 ! !7 !4 ! !11 !4 ! !- !- !88 !37 |- || [[ФК Ланс сезона 2022-2023|2022-2023]] || {{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Lens}} || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 38 || 21 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || 4 || 0 || - || - || - || - || - || - || 42 || 21 |- || [[РБ Лајпциг сезона 2023-2024|2023-2024]] || rowspan="3" |{{flagsport|GER}} [[РБ Лајпциг]] || [[Прва Бундеслига 2023-2024|БЛ]] || 34 || 24 || [[Фудбалски куп на Германија 2023-2024|КГ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2023-2024|ЛШ]] || 8 || 4 || [[Суперкуп на Германија 2023|СГ]] || 1 || 0 || 45 || 28 |- || [[РБ Лајпциг сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Прва Бундеслига 2024-2025|БЛ]] || 33 || 9 || [[Фудбалски куп на Германија 2024-2025|КГ]] || 4 || 3 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 8 || 1 || - || - || - || 45|| 13 |- || [[РБ Лајпциг сезона 2025-2026|јул.-сеп. 2025]] || [[Прва Бундеслига 2025-2026|БЛ]] || 2 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2025-2026|КГ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 3 || 0 |- ! colspan="3" |Вкупно РБ Лајпциг || 69 || 33 || || 7 || 3 || || 16 || 5 || || 1 || 0 || 93 || 41 |- || [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сеп. 2025-2026]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2025-2026|А]] || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|КИ]] || - || - || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || - || - || - || - || - || 0 || 0 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 212 || 87 || || 22 || 7 || || 41 || 10 || || 1 || 0 || 276 || 104 |} ===Репрезентативна статистика=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan="4"|{{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] |2022||6||2 |- |2023||8||0 |- |2024||12||1 |- |2025||1||0 |- !colspan="2"|Вкупно!!27!!3 |} ===Хет-трикови=== <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување !width="59" |Извештај |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 28/10/2022 || align=left|{{flagsport|FRA}} [[Стад Болар-Делели]], [[Ланс]] || align=left|{{Fb team Lens}} || align=left|{{Fb team Toulouse}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''3''' - 0 || align=left|{{flagsport|FRA}} [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Лига 1 2022-2023]] || [https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3840085 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''2''' || 12/03/2023 || align=left|{{flagsport|FRA}} [[Стад Габриел Монпје]], [[Клермон]] || align=left|{{Fb team Lens}} || align=left|{{Fb team Clermont}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''4''' || align=left|{{flagsport|FRA}} [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Лига 1 2022-2023]] || [https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3840223 Извештај] |} </center><br> |} </center> ==Титули== ===Клупски=== ==== Клуб Бриж ==== *'''[[Белгиска Про лига|Белгиско првенство]]''' : 1 : 2019-2020 *'''[[Суперкуп на Белгија]]''' : 1 : 2018 ==== РБ Лајпциг ==== *'''{{Трофеј-Суперкуп на Германија}} [[Суперкуп на Германија]]''' : 1 : 2023 ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рв|Lois Openda}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Белгија |image3= Flag of Belgium.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/lo-s-openda/439051/ Лоис Опенда на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/lois-openda/profil/spieler/368887 Лоис Опенда на transfermakt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/276265/lois-openda Лоис Опенда на espn] *[https://www.whoscored.com/players/363618/show/lo%C3%AFs-openda Лоис Опенда на whoscored] {{Состав на Белгија на СП фудбал 2022}} {{Состав на Белгија на ЕП фудбал 2024}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Опенда, Лоис}} [[Категорија:Белгиски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Клуб Бриж]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Витесе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ланс]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Лион]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 2000 година]] l5pdpodd4wrujf7xetvq3ywqsshckrc 5603372 5603370 2026-08-02T22:18:42Z Carshalton 30527 5603372 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Лоис Опенда | image = [[File:Loïs Openda USMNT v Belgium Mar 28 2026-19 (cropped).jpg|220px|]] | caption = | fullname = Икома-Лоис Опенда<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: FIFA World Cup Qatar 2022: Belgium (BEL) |publisher=FIFA |page=3 |date=18 December 2022 |access-date=31 August 2024}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=y|2000|2|16}} | birth_place = [[Лиеж]], [[Белгија]] | nationality = {{flagsport|BEL}} [[Белгија]] | height = {{height|m=1.75}}<ref>{{cite web |url=https://rbleipzig.com/en/first-team/team/ikoma-lois-openda/ |title=Loïs Openda |publisher=RB Leipzig |access-date=31 August 2024 |archive-date=2024-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240831202738/https://rbleipzig.com/en/first-team/team/ikoma-lois-openda/ |url-status=dead }}</ref> | currentclub = {{Fb team Olympique Lyonnais}} | clubnumber = 17 | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | youthyears1 = 2008-2011 | youthclubs1 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Патро Оте | youthyears2 = 2011-2013 | youthclubs2 = {{Fb team RFC Liege}} | youthyears3 = 2013-2015 | youthclubs3 = {{Fb team Standard Liege}} | youthyears4 = 2015-2018 | youthclubs4 = {{Fb team Club Brugge}} | years1 = 2018-2022 | caps1 = 35 | goals1 = 4 | clubs1 = {{Fb team Club Brugge}} | years2 = 2020-2022 | caps2 = 66 | goals2 = 28 | clubs2 = →{{Fb team Vitesse}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 38 | goals3 = 21 | clubs3 = {{Fb team Lens}} | years4 = 2023-2025 | caps4 = 69 | goals4 = 33 | clubs4 = {{Fb team RB Leipzig}} | years5 = 2025- | caps5 = 24 | goals5 = 1 | clubs5 = {{Fb team Juventus}} | years6 = 2026- | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = →{{Fb team Olympique Lyonnais}} | nationalyears1 = 2015 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 15 години|Белгија 15]] | nationalyears2 = 2015 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 3 | nationalteam2 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 16 година|Белгија 16]] | nationalyears3 = 2016-2017 | nationalcaps3 = 17 | nationalgoals3 = 4 | nationalteam3 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 17 години|Белгија 17]] | nationalyears4 = 2017 | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 1 | nationalteam4 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 18 години|Белгија 18]] | nationalyears5 = 2018-2019 | nationalcaps5 = 10 | nationalgoals5 = 7 | nationalteam5 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 19 години|Белгија 19]] | nationalyears6 = 2019-2023 | nationalcaps6 = 18 | nationalgoals6 = 13 | nationalteam6 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 година|Белгија 21]] | nationalyears7 = 2022- | nationalcaps7 = 33 | nationalgoals7 = 3 | nationalteam7 = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] }} '''Икома-Лоис Опенда''' (роден на [[16 февруари]] [[2000]] во [[Лиеж]]) — [[Белгија|белгиски]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Олимпик Лион|Олимпик Лион]], на заем од [[ФК Јувентус|Јувентус]], и на [[Фудбалска репрезентација на Белгија|белгиската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Лиеж]], [[Белгија]], од татко [[ДР Конго|конгоанец]] и мајка [[Мароко|мароканка]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ilveggente.it/2019/06/13/lois-openda/|title=Chi è Loïs Openda, giovane centravanti belga|author=Redazione|website=Il Veggente|date=2019-06-13|language=it-IT|access-date=2024-10-03}}</ref> ==Технички карактеристики== Физички силен [[Напад (фудбал)|напаѓач]], иако не е особено висок, кој претпочита да се движи низ целиот напаѓачки фронт;<ref name=":1" /> тој има одлична брзина и добра индивидуална техника.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2000/lois-openda-talento-belga-classe-2000/|title=Loïs Openda: talento belga classe 2000|date=21 септември 2018}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Клуб Бриж=== [[Податотека:FC Salzburg vs. Club Brügge (Euroleague Sechzehntelfinale) 27.jpg|thumb|left|Опенда (десно) со [[ФК Клуб Бриж|Клуб Бриж]] против [[Ред Бул Салцбург|Салцбург]] во [[УЕФА Лига Европа]] во 2019]] Опенда играл како младинец за Патро Оте и [[РФК Лиеж]], пред да се приклучи на младинската академија на [[ФК Стандард Лиеж|Стандард]].<ref name="gelderlander1">{{cite web |last1=Droog |first1=Julian |title=Loïs Openda van Vitesse is 'een geschenk van God' |url=https://www.gelderlander.nl/vitesse/lois-openda-van-vitesse-is-een-geschenk-van-god~a45d4dfd/ |publisher=de Gelderlander |accessdate=29 August 2020 |date=7 August 2020}}</ref> Во 2015 година, Опенда се преселил во академијата на [[ФК Клуб Бриж|Клуб Бриж]], клубот со кој го имал своето деби како професионалец на 10 август 2018 година, за време на натпреварот од [[Белгиска Про лига|Белгиската Про лига]] против [[ФК Кортрејк|Кортрејк]] во кој го заменил [[Јеле Восен]] по 80 минути игра.<ref>{{Cite web|url=https://footballbiography.com/lois-openda-untold-story-liege-football-stardom/|title=The Diverse Background of Lois Openda: Liège's Football Son|author=Hale Hendrix|website=Football Biography|data=2024-06-01|language=en-US|access-date=2024-07-01}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 18 септември 2018 година, тој го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], влегувајќи повторно како замена за Восен во поразот со 1-0 на домашен терен од {{Fb team (N) Borussia Dortmund}}. Својот прв гол за клубот го постигнал на 3 февруари 2019, во натпреварот од првенството против {{Fb team (N) Gent}}, кој завршил без победник 1-1. ===Заемот во Витесе=== На 21 јули 2020 година, Опенда се приклучил на [[Холандија|холандскиот]] клуб [[ФК Витесе|Витесе]] во [[Ередивиси]], на позајмица до крајот на сезоната.<ref name="gelderlander1" /><ref>{{cite web |title=Loïs Openda nieuwe aanvaller Vitesse (video) |url=https://www.vitesse.nl/nl/nieuws/detail/8577/lois-openda-nieuwe-aanvaller-vitesse-video |publisher=[[SBV Vitesse]] |accessdate=29 August 2020 |language=Dutch |date=21 July 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Loïs Openda mag jaartje rijpen bij Vitesse: "Wil veel goals maken" |url=https://sporza.be/nl/2020/07/21/lois-openda-mag-jaartje-rijpen-bij-vitesse-wil-veel-goals-maken~1595360288176/ |website=sporza.be |accessdate=29 August 2020 |language=Dutch |date=21 July 2020}}</ref> Својот прв гол за клубот го постигнал на 3 октомври, во победата од 3–0 над [[Хераклес Алмело]].<ref>{{cite web |title=Vitesse ruim langs Heracles, Openda voor het eerst trefzeker |url=https://eredivisie.nl/en-us/nieuwsbericht/vitesse-ruim-langs-heracles-openda-voor-het-eerst-trefzeker |website=eredivisie.nl |publisher=[[Eredivisie]] |accessdate=6 October 2020 |language=Dutch |date=3 October 2020 |archive-date=2020-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201012150526/https://eredivisie.nl/en-us/nieuwsbericht/vitesse-ruim-langs-heracles-openda-voor-het-eerst-trefzeker |url-status=dead }}</ref> За време на својот престој во Витесе, тој му помогнал на клубот да стигне до финалето на [[Фудбалски куп на Холандија 2020-2021|Купот на Холандија]], каде загубиле со 2–1 од [[ФК Ајакс|Ајакс]], пришто Опенда го постигнал единствениот гол за тимот од [[Арнхем]].<ref>{{cite news |last1=Lammers |first1=Lex |title=Droom Vitesse spat uiteen in een akelig lege Kuip |url=https://www.gelderlander.nl/vitesse/droom-vitesse-spat-uiteen-in-een-akelig-lege-kuip~ad0f08b9/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |work=de Gelderlander |date=18 April 2021 |language=nl}}</ref><ref>{{cite news |title=Ajax breidt trofeeënkast uit met 20e KNVB-beker, ondanks goal van Openda |url=https://sporza.be/nl/2021/04/18/ajax-breidt-trofeeenkast-uit-met-20e-knvb-beker-ondanks-goal-van-openda~1618771414409/ |work=sporza.be |date=18 April 2021 |language=nl}}</ref> По позитивната прва сезона, која ја затворил со 38 настапи и 13 гола комбинирано меѓу првенството и купот на Холандија, во јуни 2021 година, позајмицата на Опенда во клубот била продолжена за уште една сезона.<ref>{{cite web|url=https://www.nu.nl/voetbal/6141262/vitesse-huurt-aanvaller-openda-nog-een-seizoen-van-club-brugge|title=Vitesse huurt aanvaller Openda nog een seizoen van Club Brugge|website=nu.nl|date=23 June 2021|access-date=19 July 2021|language=nl}}</ref> Во втората сезона, Опенда се претставил уште подобро: со 18 постигнати гола,<ref>{{cite web|url=https://flatbackfive.wordpress.com/2023/06/20/scouting-report-lois-openda/|title=Scout Report: Lois Openda|publisher=Flat Back Five|language=en|date=20 јуни 2023|access-date=7 септември 2025}}</ref> тој бил втор најдобар стрелец во првенството зад [[Себастjeн Але]], помагајќи му на Витесе да го освои шесттото место на крајот на сезоната во [[Ередивиси 2021-2022|Ередивиси]]. Тој, исто така, постигнувал голови во меѓународното натпреварување, [[УЕФА Лига на конференции|Лигата на конференциите]], каде Витесе бил елиминиран во осминафиналето од [[ФК Рома|Рома]]. ===Ланс=== [[Податотека:Lens - Reims (12-05-2023) 32 (cropped).jpg|thumb|200px|right|Опенда со [[ФК Ланс|Ланс]] во мај 2023]] На 6 јули 2022 година, Опенда потпишал петгодишен договор со [[Франција|францускиот]] клуб [[ФК Ланс|Ланс]].<ref>{{Cite web |date=6 July 2022 |title=LOÏS OPENDA, UN ÉCLAIR VENU DE BELGIQUE |url=https://www.rclens.fr/fr/news/mercato-contrat-lois-openda-rclens-20220706 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209192851/https://www.rclens.fr/fr/news/mercato-contrat-lois-openda-rclens-20220706 |archive-date=9 December 2023 |access-date=6 July 2022 |website=rclens.fr |publisher=[[RC Lens]] |language=fr}}</ref> Своето деби за клубот го направил на 7 август 2022, играјќи како стартер во победата со 3-2 на домашен терен над {{Fb team (N) Brest}} во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]. Својот прв гол во дресот на Ланс го постигнал на 20 август, во победата со 4-1 на гостувањето кај {{Fb team (N) Monaco}}. На 28 октомври, тој постигнал хет-трик за Ланс во победата од 3–0 над [[ФК Тулуза|Тулуза]].<ref>{{cite web |url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2022/10/28/lens-toulouse-report-fofana-openda-frankowski-haise |title=Openda hits hat-trick as Lens march on |work=Ligue 1 |date=28 October 2022 }}</ref> По осум натпревари во низа без да постигне гол, на 12 март 2023 година, Опенда го постигнал [[Список на рекорди и статистика во Лига 1 (Франција)|најбрзиот хет-трик]] во Лига 1 во рок од само четири минути и 30 секунди (од 31-вата до 35-тата минута), при победата од 4–0 на гости над [[ФК Клермон|Клермон]], соборувајќи го претходниот рекорд на [[Мат Мусилу]].<ref>{{cite web |last=le Coz |first=Yohann |url=https://www.eurosport.fr/football/ligue-1/2022-2023/ligue-1-lois-openda-inscrit-le-triple-le-plus-rapide-de-l-histoire-du-championnat_sto9506158/story.shtml |title=LIGUE 1 - Loïs Openda (RC Lens) inscrit le triplé le plus rapide de l'histoire du championnat face à Clermont |work=Eurosport |language=fr |date=12 March 2023 }}</ref> ===РБ Лајпциг=== [[Податотека:2023-10-04 Fußball, Männer, UEFA Champions League, RB Leipzig - Manchester City FC 1DX 2703 (Loïs Openda).jpg|thumb|200px|left|Опенда играјќи во дресот на [[РБ Лајпциг]]]] Во јули 2023 година, тој бил купен од [[РБ Лајпциг|Ред Бул Лајпциг]] за 42 милиони евра, станувајќи најскапо платениот играч во историјата на германскиот клуб.<ref>{{Cite web |date=2023-07-14 |title=Done deal! RB Leipzig sign Loïs Openda |url=https://rbleipzig.com/en/news/2023-2024/rb-leipzig-sign-lois-openda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230714205218/https://rbleipzig.com/en/news/2023-2024/rb-leipzig-sign-lois-openda/ |archive-date=2023-07-14 |access-date= |publisher=[[RB Leipzig]]}}</ref> На 19 август, тој го постигнал својот прв гол на своето деби во [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]] во поразот од 3–2 од [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]].<ref>{{cite web |date=19 August 2023 |title=Bayer Leverkusen düpiert RB Leipzig im Duell der Mitfavoriten |url=https://www.ran.de/sports/fussball/bundesliga/news/bayer-leverkusen-rb-leipzig-spielbericht1-spieltag-boniface-openda-316236 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004202100/https://www.ran.de/sports/fussball/bundesliga/news/bayer-leverkusen-rb-leipzig-spielbericht1-spieltag-boniface-openda-316236 |archive-date=4 October 2023 |publisher=Ran |language=de}}</ref> На 4 октомври, тој го постигнал својот прв гол во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во поразот од 1–3 на домашен терен од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]].<ref>{{cite web |last=Begley |first=Emlyn |url=https://www.bbc.com/sport/football/66999156 |title=Leipzig 1-3 Manchester City: Substitutes Julian Alvarez and Jeremy Doku help City clinch late win |publisher=BBC Sport |date=4 October 2023 }}</ref> На 28 ноември, Опенда постигнал два гола и на [[Градски стадион во Манчестер|Етихад]] против Манчестер Сити, иако неговиот тим повторно загубил со 3–2.<ref>{{Cite web |date=28 November 2023 |title=RB Leipzig beaten by Manchester City despite Loïs Openda double |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/manchester-city-rb-leipzig-live-champions-league-team-news-match-stats-haaland-25412 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212202140/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/manchester-city-rb-leipzig-live-champions-league-team-news-match-stats-haaland-25412 |archive-date=12 December 2023 |access-date=2023-11-28 |website=Bundesliga |language=en}}</ref> Својата прва сезона во [[Прва Бундеслига 2023-2024|Бундеслигата]], Опенда ја завршил како најдобар стрелец на Лајпциг со 24 постигнати гола, единствено [[Хари Кејн]] и [[Серу Гираси]] постигнале повеќе од него.<ref>{{cite web |last=Sharma |first=Abhinav |url=https://www.goal.com/en/lists/bundesliga-top-scorers-2023-24/blt5cb7bb94f705632b#cs81f35c878297d8df |title=Bundesliga top scorers 2023-24: Harry Kane, Serhou Guirassy & players with the most goals in Germany this season |publisher=Goal.com |date=19 May 2024 }}</ref> Следната сезона, поради кризата во резултатите на клубот во првенството, перформансите на Опенда, исто така опаднале, и тој ја завршил сезоната со 9 гола. Сепак, на 31 август 2024 година, Опенда постигнал два гола против Баер Леверкузен во победата од 3–2 на гостински терен, со што ја прекинал нивната серија без пораз во Бундеслигата која траела 15 месеци.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/article/2024/aug/31/leverkusen-leipzig-bundesliga-match-report |title=Loïs Openda strikes twice as RB Leipzig end Leverkusen’s unbeaten league run |publisher=The Guardian |date=31 August 2024 }}</ref> === Јувентус и Олимпик Лион=== На 1 септември 2025, тој направил трансфер во {{Fb team (N) Juventus}}, преку позајмица со обврска за откуп во вредност од 40 милиони евра.<ref>{{Cite web|url=https://rbleipzig.com/de/news/lois-openda-transfer-leihe-rb-leipzig-juventus-turin |title=Loïs Openda wechselt auf leihbasis zu Juventus Turin|data=1º settembre 2025|language=de|access-date=1 септември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/images/image/private/fl_attachment/dev/vexieqbtenfpbn98enna.pdf|title=Accordo con il RB Leipzig per l'acquisizione del calciatore Openda|date=1 септември 2025|accesso=1 септември 2025}}</ref> На 13 септември, тој го имал своето деби во [[Серија А]] во победничкото [[Дерби на Италија]] против Интер (4-3), влегувајќи како замена за [[Тен Копмејнерс]] во второто полувреме.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/esordio-con-la-juventus-e-in-serie-a-per-l-ultimo-arrivato-di-casa-bianconera-openda-2145541|title=Esordio con la Juventus e in Serie A per l'ultimo arrivato di casa bianconera Openda|access-date=2025-09-14}}</ref> На 25 ноември 2025 година, тој го започнал натпреварот против [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]] во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]] и го постигнал својот прв гол за Јувентус, за привремен резултат 1-1 во натпреварот кој подоцна ''„бјанконерите“'' го добиле со 2-3.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/20-12-2025/juve-roma-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Come corre la Juve di Spalletti: batte la Roma e torna in lotta per la Champions|date=2025-12-20|access-date=2025-12-21}}</ref> На 28 јули 2026, Опенда му се приклучил на [[ФК Олимпик Лион|Олимпик Лион]] на позајмица до крајот на сезоната, платена 3.5 милиони евра.<ref>{{cite web |url=https://www.ol.fr/fr/actualites/lois-openda-prete-jusqu-a-la-fin-de-saison-a-l-olympique-lyonnais |title=Loïs Openda prêté jusqu’à la fin de saison à l’Olympique Lyonnais |publisher=Olympique Lyonnais |language=fr |date=28 July 2026 }}</ref> ==Репрезентативна кариера== Опенда минал низ сите белгиски младински репрезентации. На 6 септември 2019 година, тој го имал своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 година|белгиската репрезентација под 21 година]], играјќи како стартер во поразот со 1-0 од [[Фудбалска репрезентација на Велс под 21 година|Велс]] во натпревар важечки за [[Квалификации за Европското првенство во фудбал за играчи под 21 година 2021|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2021|Европското првенство под 21 година 2021]]. На 15 октомври, тој го постигнал и својот прв гол за репрезентација, во победата од 4-1 на домашен терен против [[Фудбалска репрезентација на Молдавија под 21 година|Молдавија]] во веќе споменатите квалификации. Во квалификациите за [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2023|Европското првенство за играчи под 21 година 2023]], Опенда постигнал гол во секој од шестте натпревари во кој настапил - вклучително и два гола во победата со 3-0 над [[Фудбалска репрезентација на Турција под 21 година|Турција]] - придонесувајќи значително за пласманот на репрезентацијата на првенството. Тој бил повикан и настапил и на завршниот турнир одржан во [[Грузија]] и [[Романија]], каде Белгија го завршила својот пат после групната фаза. [[Податотека:2022 FIFA World Cup Match 12, Belgium v Canada - 06.jpg|thumb|left|Опенда (лево) играјќи за {{NazNB|FUrep|BEL}} против {{NazNB|FUrep|CAN}} на [[Светско првенство во фудбал 2022|СП 2022]]]] На 8 јуни 2022 година, Опенда дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Белгија|сениорската репрезентација на Белгија]] во победата од 6-1 против {{NazNB|FUrep|POL}} во [[УЕФА Лига на нации|Друштвото на народите]], постигнувајќи и еден гол на тој натпревар.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/football/belgium-vs-poland/report/461642|title=Belgium 6-1 Poland: Robert Lewandowski strike in vain as Red Devils run riot in Brussels|language=en|access-date=2022-06-09}}</ref> Кон крајот на истата година, бил повикан од селекторот [[Роберто Мартинес]] во составот на ''„Црвените ѓаволи“'' за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]].<ref>{{cite web |date=10 November 2022 |title=Roberto Martinez selects 26 Devils for the World Cup |url=https://www.rbfa.be/en/news/roberto-martinez-selects-26-devils-world-cup |archive-url=https://web.archive.org/web/20230623000426/https://www.rbfa.be/en/news/roberto-martinez-selects-26-devils-world-cup |archive-date=23 June 2023 |access-date=10 November 2022 |publisher=[[Royal Belgian Football Association]]}}</ref> Својот единствен настап на турнирот го имал во првиот натпревар во групата, победата со 1-0 над {{NazNB|FUrep|CAN}}, влегувајќи како замена на местото на стрелецот на единствениот гол [[Миши Батшуаји]]. Сепак, Белгија не успеала да ја мине групната фаза. Две години подоцна, Опенда бил повикан во репрезентацијата за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]] во [[Германија]] од новиот селектор [[Доменико Тедеско]]. Таму одиграл три натпревари, вклучително и осминафиналето (како стартер), во кое Белгија загубила со 1-0 од {{NazNB|FUrep|FRA}} со што го завршила своето учество. ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|BEL}} {{Cronopar|8-6-2022|Брисел|BEL|6|1|POL|1|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|11-6-2022|Кардиф|WAL|1|1|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|90+3}}}} {{Cronopar|14-6-2022|Варшава|POL|0|1|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|22-9-2022|Брисел|BEL|2|1|WAL|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|18-11-2022|Кувајт|BEL|1|2|EGY|1|Пријателска|13={{subon|46}}|14=Кувајт (град)}} {{Cronopar|23-11-2022|Ал Рајан|BEL|1|0|CAN|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|13={{subon|79}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2022 - група Ф#Белгија - Канада|дет.]]}} {{Cronopar|24-3-2023|Солна|SWE|0|3|BEL|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|90}}}} {{Cronopar|28-3-2023|Келн|GER|2|3|BEL|-|Пријателска|13={{subon|80}}}} {{Cronopar|17-6-2023|Брисел|BEL|1|1|AUT|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|9-9-2023|Мардакан|AZE|0|1|BEL|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Брисел|BEL|5|0|EST|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|61}}}} {{Cronopar|13-10-2023|Виена|AUT|2|3|BEL|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|15-11-2023|Левен|BEL|1|0|SRB|-|Пријателска|13={{suboff|67}}}} {{Cronopar|19-11-2023|Брисел|BEL|5|0|AZE|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|23-3-2024|Даблин|IRL|0|0|BEL|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2024|Лондон|ENG|2|2|BEL|-|Пријателска|13={{subon|82}}}} {{Cronopar|5-6-2024|Брисел|BEL|2|0|MNE|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-6-2024|Франкфурт на Мајна|BEL|0|1|SVK|-|Евро|2024|Прва фаза|13={{subon|84}}|15=[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е#Белгија - Словачка|дет.]]}} {{Cronopar|26-6-2024|Штутгарт|UKR|0|0|BEL|-|Евро|2024|Прва фаза|13={{subon|90}}|15=[[Европско првенство во фудбал 2024 - група Е#Белгија - Романија|дет.]]}} {{Cronopar|1-7-2024|Диселдорф|FRA|1|0|BEL|-|Евро|2024|Осминафинале|13={{suboff|63}}|15=[[Европско првенство во фудбал 2024 - нокаут фаза#Франција - Белгија|дет.]]}} {{Cronopar|6-9-2024|Дебрецин|BEL|3|1|ISR|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|9-9-2024|Лион|FRA|2|0|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{yel|7}} {{suboff|69}}}} {{Cronopar|10-10-2024|Рим|ITA|2|2|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{suboff|87}}}} {{Cronopar|14-10-2024|Брисел|BEL|1|2|FRA|1|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|14-11-2024|Брисел|BEL|0|1|ITA|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|17-11-2024|Будимпешта|ISR|1|0|BEL|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{yel|73}}}} {{Cronopar|6-6-2025|Скопје|MKD|1|1|BEL|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|82}}|15=[[Додаток:Квалификации за СП во фудбал 2026 УЕФА - резултати и состави (група Ј)#Македонија - Белгија|дет.]]}} {{Cronopar|4-9-2025|Вадуц|LIE|0|6|BEL|-|Квал. за СП|2026|13={{suboff|61}}|15=[[Додаток:Квалификации за СП во фудбал 2026 УЕФА - резултати и состави (група Ј)#Лихтенштајн - Белгија|дет.]]}} {{Cronofin|28|3}} == Статистика == === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана на 1 септември 2025.'' {| style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" class="wikitable" ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 2018-2019 | rowspan="2" |{{flagsport|BEL}} [[ФК Клуб Бриж|Клуб Бриж]] |[[Белгиска Про лига 2018-2019|ПЛ]] | 20 | 4 | [[Фудбалски куп на Белгија 2018-2019|КБ]] | 1 | 0 | [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] | 5+2 | 0 | [[Суперкуп на Белгија 2018|СБ]] | 0 | 0 |28 | 4 |- |2019-2020 |[[Белгиска Про лига 2019-2020|ПЛ]] |15 |0 |[[Фудбалски куп на Белгија 2019-2020|КБ]] |3 |0 |[[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|ЛШ]] |7<ref>3 настапи во квалификациските кола</ref> |1<ref name=":0">1 гол во квалификациските кола</ref> | - | - | - |25 |1 |- ! colspan="3" |Вкупно Клуб Бриж !35 !4 ! !4 !0 ! !14 !1 ! !0 !0 !53 !5 |- |[[ФК Витесе сезона 2020-2021|2020-2021]] | rowspan="2" |{{flagsport|NED}} [[ФК Витесе|Витесе]] |[[Ередивиси 2020-2021|Е]] |33 |10 |[[Фудбалски куп на Холандија 2020-2021|КХ]] |5 |3 | - | - | - | - | - | - |38 |13 |- |2021-2022 |[[Ередивиси 2021-2022|Е]] |33+4 |18+1 | [[Фудбалски куп на Холандија 2021-2022|КХ]] | 2 | 1 |[[УЕФА Лига на конференции 2021-2022|ЛК]] |11 |4 | - | - | - |50 |24 |- ! colspan="3" |Вкупно Витесе !70 !29 ! !7 !4 ! !11 !4 ! !- !- !88 !37 |- || [[ФК Ланс сезона 2022-2023|2022-2023]] || {{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Lens}} || [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Л1]] || 38 || 21 || [[Фудбалски куп на Франција 2022-2023|КФ]] || 4 || 0 || - || - || - || - || - || - || 42 || 21 |- || [[РБ Лајпциг сезона 2023-2024|2023-2024]] || rowspan="3" |{{flagsport|GER}} [[РБ Лајпциг]] || [[Прва Бундеслига 2023-2024|БЛ]] || 34 || 24 || [[Фудбалски куп на Германија 2023-2024|КГ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2023-2024|ЛШ]] || 8 || 4 || [[Суперкуп на Германија 2023|СГ]] || 1 || 0 || 45 || 28 |- || [[РБ Лајпциг сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Прва Бундеслига 2024-2025|БЛ]] || 33 || 9 || [[Фудбалски куп на Германија 2024-2025|КГ]] || 4 || 3 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 8 || 1 || - || - || - || 45|| 13 |- || [[РБ Лајпциг сезона 2025-2026|јул.-сеп. 2025]] || [[Прва Бундеслига 2025-2026|БЛ]] || 2 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2025-2026|КГ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 3 || 0 |- ! colspan="3" |Вкупно РБ Лајпциг || 69 || 33 || || 7 || 3 || || 16 || 5 || || 1 || 0 || 93 || 41 |- || [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сеп. 2025-2026]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2025-2026|А]] || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|КИ]] || - || - || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || - || - || - || - || - || 0 || 0 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 212 || 87 || || 22 || 7 || || 41 || 10 || || 1 || 0 || 276 || 104 |} ===Репрезентативна статистика=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan="4"|{{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] |2022||6||2 |- |2023||8||0 |- |2024||12||1 |- |2025||1||0 |- !colspan="2"|Вкупно!!27!!3 |} ===Хет-трикови=== <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување !width="59" |Извештај |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 28/10/2022 || align=left|{{flagsport|FRA}} [[Стад Болар-Делели]], [[Ланс]] || align=left|{{Fb team Lens}} || align=left|{{Fb team Toulouse}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''3''' - 0 || align=left|{{flagsport|FRA}} [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Лига 1 2022-2023]] || [https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3840085 Извештај] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''2''' || 12/03/2023 || align=left|{{flagsport|FRA}} [[Стад Габриел Монпје]], [[Клермон]] || align=left|{{Fb team Lens}} || align=left|{{Fb team Clermont}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''4''' || align=left|{{flagsport|FRA}} [[Лига 1 (Франција) 2022-2023|Лига 1 2022-2023]] || [https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3840223 Извештај] |} </center><br> |} </center> ==Титули== ===Клупски=== ==== Клуб Бриж ==== *'''[[Белгиска Про лига|Белгиско првенство]]''' : 1 : 2019-2020 *'''[[Суперкуп на Белгија]]''' : 1 : 2018 ==== РБ Лајпциг ==== *'''{{Трофеј-Суперкуп на Германија}} [[Суперкуп на Германија]]''' : 1 : 2023 ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рв|Lois Openda}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Белгија |image3= Flag of Belgium.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/lo-s-openda/439051/ Лоис Опенда на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/lois-openda/profil/spieler/368887 Лоис Опенда на transfermakt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/276265/lois-openda Лоис Опенда на espn] *[https://www.whoscored.com/players/363618/show/lo%C3%AFs-openda Лоис Опенда на whoscored] {{Состав на Белгија на СП фудбал 2022}} {{Состав на Белгија на ЕП фудбал 2024}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Опенда, Лоис}} [[Категорија:Белгиски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Клуб Бриж]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Витесе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ланс]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Лион]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Родени во 2000 година]] dafx88t68on33lbsequv4p90tuh2zi2 0 1381265 5603492 5558153 2026-08-03T10:01:14Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: роден → домороден 5603492 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Lates niloticus by DaijuAzuma.jpg | image_caption = ''Lates niloticus'' | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn | author1 = Lalèyè, P.|author2= Azeroual, A.|author3= Entsua-Mensah, M.|author4= Getahun, A.|author5= Moelants, T. |author6= Ntakimazi, G. |name-list-style=amp |year=2020 |title= ''Lates niloticus'' |article-number= e.T181839A84244538 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-2.RLTS.T181839A84244538.en |access-date=8 April 2024}}</ref> | taxon = Lates niloticus | authority = ([[Карл Линеј|Линеј]], во делото [[Систем на природата]], 1758) | synonyms = }}[[Податотека:Nile_perch_total_production_thousand_tonnes_1950-2022.svg|мини|Лов на нилски костреш (''Lates niloticus'') (сина) и производство со аквакултура (зелена) во илјади тони од 1950 до 2022 година, според податоците на [[Организација за храна и земјоделство на ООН|ФАО]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fao.org/fishery/en/collection/global_production?lang=en|title=Fisheries and Aquaculture - Global Production|work=Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO)|accessdate=2024-05-06}}</ref>]] '''Нилскиот костреш''' ('''''Lates niloticus''''') — [[Вид (биологија)|вид]] слатководна риба од семејството Latidae од редот Perciformes. Таа е широко распространета низ поголемиот дел од тропскиот дел на Африка и се сретнува во [[Конго (река)|Конго]], [[Нил]], [[Сенегал (река)|Сенегал]], [[Нигер (река)|Нигер]] и [[Чад (езеро)|езерото Чад]], [[Волта (езеро)|Волта]], [[Турканско Езеро|езерото Туркана]] и други речни сливови. Исто така, се среќава во бракиевите води на езерото Марјут во [[Египет]]. Оваа риба од значително економско и прехранбено значење во Источна Африка.<ref>{{Наведено списание|last=Chrétien|first=Emmanuelle|last2=Chapman|first2=Lauren J.|date=2016|title=Tropical fish in a warming world: thermal tolerance of Nile perchLates niloticus(L.) in Lake Nabugabo, Uganda|journal=Conservation Physiology|volume=4|issue=1|doi=10.1093/conphys/cow062|issn=2051-1434|pmc=5156894|pmid=27990290}}</ref> Првично опишана како ''Labrus niloticus,'' меѓу морските браси, видот е познат и како ''Centropomus niloticus''. Познат е и како Викторијански костреш (кое е грешно трговско име, бидејќи видот не е домороден во [[Викторија (езеро)|езерото Викторија]], но е воведен таму) и многу локални имиња на различни африкански јазици, како што е името луо ''мбута'' или ''мпута''. Во [[Танзанија]] се нарекува ''сангара'', ''санкара'' или ''ченку''. Во франкофонските африкански земји е познат како ''капитаин''. Неговото име на [[Хауса (јазик)|јазикот хауса]] е ''гиван рува'', што значи „воден слон“. == Опис == ''L. niloticus'' има сребрена боја со сина нијанса. Има препознатливи црни очи, со светло-жолт надворешен прстен. Една од најголемите слатководни риби, достигнува максимална должина од речиси 2 метра, со тежина до 200 килограми.<ref>{{Наведено списание|last=Kaufman|first=Les|author-link=Les Kaufman|year=1992|title=Catastrophic Change in Species-Rich Freshwater Ecosystems: The lessons of Lake Victoria|journal=[[BioScience]]|volume=42|issue=11|pages=846–858|doi=10.2307/1312084|jstor=1312084}}</ref> Зрелите риби обично се движат од 1.21 - 1.38 метри, иако често рибите се ловат пред да можат да пораснат толку големи.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/guinnessbookofan00wood|title=The Guinness Book of Animal Facts and Feats|last=Wood|publisher=Sterling Pub Co Inc.|year=1983|isbn=978-0-85112-235-9|url-access=registration}}</ref> [[File:Capitaine_Nile_Perch.jpg|alt=A juvenile Nile perch (''Lates niloticus''), postcard drawing by Mrs. Hopson, 1966, Lake Chad Research Station, Malamfatori, Nigeria|десно|мини]] Возрасните нилски костреши ги зафаќаат сите живеалишта на езерото со доволни концентрации [[Кислород|на кислород]], додека младите се ограничени на плитки или крајбрежни средини. Како жесток [[Грабливост|предатор]] кој доминира во околината, нилскиот костреш се храни со риби (вклучувајќи ги и сопствените видови), [[ракови]], [[мекотели]] и [[инсекти]], додека младите се хранат и со [[зоопланктон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://animaldiversity.org/accounts/Lates_niloticus/|title=Lates niloticus (Victoria perch)|work=[[Animal Diversity Web]]}}</ref> Нилскиот костреш формира јата како механизам за да се заштити од други предатори.<ref>{{Наведено списание|last=Witte|first=Frans|date=2022|title=Lates niloticus (Nile perch)|url=https://www.cabi.org/isc/datasheet/77994|journal=Cabi Compendium|volume=CABI Compendium|doi=10.1079/cabicompendium.77994|access-date=2021-06-02|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nas.er.usgs.gov/queries/FactSheet.aspx?speciesID=412|title=Nile perch (Lates niloticus) - Species Profile|work=nas.er.usgs.gov|accessdate=2021-06-02}}</ref> == Инвазивни видови == Нилските кострешови се воведени во многу други езера во Африка, вклучувајќи го езерото Викторија и вештачкото [[Насерово Езеро|езеро Насер]]. Групата специјалисти за инвазивни видови на [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|Меѓународниот сојуз за заштита на природата]] го смета ''L. niloticus'' за еден од 100-те најштетни инвазивни видови во светот.<ref>{{Cite encyclopedia|last=PRINGLE|first=ROBERT M.|date=2011|title=NILE PERCH|url=https://pringle.princeton.edu/wp-content/uploads/sites/798/2020/10/2011_Pringle-Encyclopedia-Invasive-Spp.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://pringle.princeton.edu/wp-content/uploads/sites/798/2020/10/2011_Pringle-Encyclopedia-Invasive-Spp.pdf|archive-date=2022-10-09|url-status=live|encyclopedia=Encyclopedia of Biological Invasions|pages=1–5}}</ref> Сојузната држава [[Квинсленд]] во Австралија наплаќа високи казни за секој што ќе биде затекнат во поседување на жив нилски костреш, бидејќи тој директно се натпреварува со домашниот барамунди, кој е сличен и расте до 1.5 метри во должина, додека нилскиот костреш расте до 2 метри долго.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nationalgeographic.org/topics/resource-library-invasive-species/|title=Invasive Species|last=Society|first=National Geographic|work=www.nationalgeographic.org|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220130104828/https://www.nationalgeographic.org/topics/resource-library-invasive-species/|archive-date=January 30, 2022|accessdate=2021-06-02}}</ref> Видот е од големо комерцијално значење како риба за исхрана. Нилскиот костреш е популарен и кај спортските [[риболов]]ци, бидејќи напаѓа вештачки мамки за риболов, а се одгледува и во аквакултурата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.columbia.edu/itc/cerc/danoff-burg/invasion_bio/inv_spp_summ/Lates_niloticus.htm|title=Invasion Biology Introduced Species Summary Project - Columbia University|work=www.columbia.edu|accessdate=2021-06-02}}</ref> === Вовед во езерото Викторија === [[Податотека:Lates_niloticus_2.jpg|мини|Нилскиот костреш може да порасне до 2 метри и да тежи до 200 кг.<ref>{{Наведена енциклопедија|access-date=2011-06-27}}</ref>]] Воведувањето на овој вид во езерото Викторија е еден од најцитираните примери за негативните ефекти што туѓите видови можат да ги имаат врз екосистемите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://education.nationalgeographic.org/resource/impact-invasive-species|title=Impact of an Invasive Species|work=education.nationalgeographic.org|language=en|accessdate=2023-06-07}}</ref> Нилскиот костреш бил донесен во езерото Викторија во Источна Африка во 1950-тите,<ref name="Pringle1">{{Наведено списание|last=Pringle|first=Robert M.|year=2005|title=The origins of the Nile Perch in Lake Victoria|journal=BioScience|volume=55|issue=9|pages=780–787|doi=10.1641/0006-3568(2005)055[0780:TOOTNP]2.0.CO;2|doi-access=free}}</ref><ref name="Pringle2">{{Наведено списание|last=Pringle|first=Robert M.|date=2005|title=The Nile Perch in Lake Victoria: local responses and adaptations|journal=Africa: Journal of the International African Institute|volume=75|issue=4|pages=510–538|doi=10.3366/afr.2005.75.4.510|issn=0001-9720|jstor=3556959}}</ref> и оттогаш се лови комерцијално. Во 2003 година, продажбата на нилски костреш во ЕУ достигна 169 милиони евра. Спортскиот риболов во регионот на Уганда и Танзанија обезбеди дополнителен приход од туризмот. Неговото воведување беше еколошки нарушувачко и се припишува на предизвикувањето на истребување или речиси истребување на неколку стотици автохтони видови, при што некои популации флуктуираа со комерцијалниот риболов и вистинските залихи на нилски костреш. Нилскиот костреш првично се хранеше со автохтони циклиди, но со намалената достапност на овој плен, сега консумира главно мали ракчиња и ситни риби. Документарецот номиниран [[Филмска награда на академијата на САД|за Оскар]] ''„Дарвиновата кошмарна“'' од [[Хуберт Зауфер|Хуберт Заупер]] (француско-австриско-белгиска продукција, 2004 година) ја претставува штетата предизвикана од воведувањето на нилскиот костреш, вклучувајќи го и увозот на оружје и муниција во товарни авиони од Европа, кои потоа се користат за извоз на нилски костреш, дополнително влошувајќи го конфликтот и бедата во околните региони.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fao.org/3/T0037E/T0037E09.htm|title=Socio-economic effects of the evolution of Nile perch fisheries in Lake Victoria: a review|work=www.fao.org|accessdate=2021-06-02}}</ref> Без разлика дали се смета за позитивно или негативно,<ref>{{Наведена книга|title=Fisheries Resource Utilization and Policy. Proc. World Fisheries Congress. Theme 2|last=Ben-Yami|first=M.|publisher=Oxford & IBH Publ.Co.|year=1996|isbn=1-886106-28-2|editor-last=Meyer|editor-first=R. M.|location=New Delhi|pages=95–110|chapter=Ecological and socioeconomic aspects of the expansion of Nile Perch in Lake Victoria|display-editors=etal}}</ref> трофичката мрежа на езерото Викторија се смета дека е драстично осиромашена со воведувањето на овој нов предатор од скоро највисоко ниво. Иако екосистемот се мисли дека се движи кон нова рамнотежа, ниту неговата поранешна состојба ниту состојбата на риболовот на езерото Викторија никогаш не можат лесно да се вратат.<ref>{{Наведено списание|last=Pringle|first=M. Robert|date=2005|title=The Origins of the Nile Perch in Lake Victoria|journal=BioScience|volume=55|issue=9|pages=780–787|doi=10.1641/0006-3568(2005)055[0780:TOOTNP]2.0.CO;2|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Kitchell|first=F.James|date=1997|title=The Nile Perch in Lake Victoria: Interactions Between Predation and Fisheries|journal=Ecological Applications|volume=7|issue=2|pages=653–664|doi=10.1890/1051-0761(1997)007[0653:TNPILV]2.0.CO;2|jstor=2269528}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Pringle|first=M.Robert|date=2005|title=The Nile Perch in Lake Victoria: Local Responses and Adaptations|journal=Africa: Journal of the International African Institute|volume=75|issue=4|pages=510–538|doi=10.3366/afr.2005.75.4.510|jstor=3556959}}</ref> == Закани == И покрај тоа што е успешен [[инвазивен вид]], рибата се соочува со закани. Како вид мегафауна, најочигледните закани за видот се прекумерниот риболов и употребата на нелегална опрема за риболов. Намалувањето на бројот на плен е исто така фактор, бидејќи ја намалува големината на рибата и ја прави ранлива на поголеми предатори, како што се крокодилите. == Извоз == Во 2021 година, Здружението на преработувачи и извозници на риба од Уганда го повика парламентот да ја забрани локалната потрошувачка на овој вид со цел да се заштити неговиот извоз.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.ug/fish-exporters-seek-ban-on-local-consumption-of-nile-perch/|title=Fish exporters seek ban on local consumption of Nile Perch|date=2021-10-22|work=The Independent Uganda|language=en-US|accessdate=2023-01-24}}</ref> == Религија == Нилските костреши биле вклучени во обожувањето на [[Неит]].<ref name="Gautier">{{Наведено списание|last=Gautier|first=Achilles|date=2005|title=Animal Mummies and Remains from the Necropolis of Elkab (Upper Egypt)|url=https://revistas.uam.es/archaeofauna/article/view/7441|journal=archaeofauna|volume=14|pages=139-170|access-date=25 December 2023}}</ref> Како резултат на тоа, нилските костреши понекогаш биле мумифицирани.<ref name="Gautier" /> Наслаги од неколку илјади мумифицирани костреши биле ископани во област западно од [[Есна]] каде што имало храм на Неит.<ref name="Baetens" /> Мумифицираните костреши биле пронајдени и во Гуроб во близина на храм на Неит, додека статуетки од костреши се пронајдени во Саис, повторно во контекст на храм заа Неит.<ref name="Baetens">{{Наведено списание|last=Baetens|first=Gert|date=2013|title=The mummified fish of Esna: a case study in animal worship|url=https://lirias.kuleuven.be/retrieve/290822|journal=Goettinger Miszellen: Beitraege zur aegyptologischen Diskussion|pages=17-23|access-date=25 December 2023}}</ref> == Наводи == {{Наводи|30em}} == Литература == * Бевинг, Џ.Ј. 2010. „ [http://muse.jhu.edu/journals/africa_the_journal_of_the_international_african_institute/v080/80.2.beuving.html Играње билијард покрај бреговите на езерото Викторија. Рибари, кариери и акумулација на капитал во бизнисот со костреш на Нил во Уганда] “ Африка: Весник на Меѓународниот африкански институт 80 (2): 224–248. * Бевинг, Џ.Ј. 2013. „Шаковидни богатства во глобалниот извоз: Социогенезата на африканското претприемништво во бизнисот со нилски костреш на езерото Викторија, Уганда“ * Прингл, РМ 2005. „Потеклото на нилскиот костреш во езерото Викторија.“ BioScience 55:780-787. [[Doi (identifier)|doi]] <span>:</span> [https://doi.org/10.1641%2F0006-3568%282005%29055%5B0780%3ATOOTNP%5D2.0.CO%3B2 10.1641/0006-3568(2005)055 &#x5B; 0780:TOOTNP &#x5D; 2.0.CO] [https://doi.org/10.1641%2F0006-3568%282005%29055%5B0780%3ATOOTNP%5D2.0.CO%3B2 ; 2] * Прингл, РМ 2005. „Нилскиот костреш во езерото Викторија: локални одговори и адаптации.“ Африка 75:510-538. [[Doi (identifier)|doi]] <span>:</span> [[doi:10.3366/afr.2005.75.4.510|10.3366/affr.2005.75.4.510]] * Маскиарели, Алекс. „Подемот и падот на нилскиот костреш.“ 15 март 2007 година. [https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/4348289.stm] * Социо-економски ефекти од еволуцијата на риболовот на нилскиот костреш во езерото Викторија: преглед. Џ. Ерик Рејнолдс и Д.Ф. Гребовал, Технички труд 17 на CIFA, ФАО 1988, ( [http://www.fao.org/docrep/005/T0037E/T0037E00.htm онлајн верзија] ) * М.Л. Бјанкини (1995). Воведување на видови во водната средина: промени во биодиверзитетот и економија на експлоатација. Зборник на трудови. Светски конгрес за риби (Атина, 1992), 3: 213–222. == Надворешни врски == * {{FishBase|genus=Lates|species=niloticus|year=2004|month=October}} * Lipton, David. "[https://animaldiversity.org/site/accounts/information/Lates_niloticus.html ''Lates niloticus:'' Information]". ''Animal Diversity Web.'' Ann Arbor: University of Michigan Museum of Zoology, 2003. * Snoeks, Jos. "[http://www.iucngisd.org/gisd/species.php?sc=89 Ecology of ''Lates niloticus'']". ''Global Invasive Species Database.'' Updated 22 September 2004. * [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|IUCN]]. "[https://web.archive.org/web/20041211060628/http://www.iucn.org/info_and_news/press/alien2001.html Alien Species Invade the Planet]". Press release, 11 May 2001. * [https://www.invasivespeciesinfo.gov/profile/nile-perch Species Profile - Nile Perch (''Lates niloticus'')], National Invasive Species Information Center, United States National Agricultural Library. [[Категорија:Нилски слив]] [[Категорија:Нил]] [[Категорија:Риби]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] 1omk5w6a2etoxqnvn6gj00dst17z3qw 0 1385709 5603423 5600221 2026-08-03T07:28:51Z Bjankuloski06 332 5603423 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Mentha arvensis - põldmünt Keila.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref>{{cite iucn |author=Maiz-Tome, L. |year=2016 |title=''Mentha arvensis'' |volume=2016 |article-number=e.T64317970A67730082 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-1.RLTS.T64317970A67730082.en |access-date=5 December 2024}}</ref>|genus=Mentha|species=arvensis|authority=[[Карл Линеј|Линеј]]|synonyms={{ collapsible list |''Calamintha arvensis'' <small>(L.) Garsault</small> |''Mentha agrestis'' <small>Sole</small> |''Mentha agrestis'' <small>Hegetschw.</small> |''Mentha agrestris'' <small>Sole</small> |''Mentha albae-carolinae'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha alberti'' <small>Sennen</small> |''Mentha allionii'' <small>Boreau</small> |''Mentha angustifolia'' <small>Schreb.</small> |''Mentha anomala'' <small>Hérib.</small> |''Mentha approximata'' <small>(Wirtg.) Strail</small> |''Mentha arenaria'' <small>Topitz</small> |''Mentha arguta'' <small>Opiz</small> |''Mentha argutissima'' <small>Borbás & Heinr.Braun</small> |''Mentha argutissima'' var. ''subpilosa'' <small>Topitz</small> |''Mentha arvensis'' var. ''caespitosa'' <small>Boenn.</small> |''Mentha arvensis'' var. ''lanceolata'' <small>Becker</small> |''Mentha arvensis'' var. ''legitima'' <small>Becker</small> |''Mentha arvensis'' var. ''minor'' <small>Becker</small> |''Mentha arvensis'' var. ''parietariifolia'' <small>Becker</small> |''Mentha arvensis'' subsp. ''parietariifolia'' <small>(Becker) Briq.</small> |''Mentha arvensis'' var. ''parviflora'' <small>Boenn.</small> |''Mentha arvensis'' var. ''procumbens'' <small>Becker</small> |''Mentha arvensis'' var. ''radicans'' <small>Boenn.</small> |''Mentha atrovirens'' <small>Host</small> |''Mentha austriaca'' <small>Jacq.</small> |''Mentha badensis'' <small>J.Fellm. ex Ledeb.</small> |''Mentha badensis'' <small>C.C.Gmel.</small> |''Mentha baguetiana'' <small>Strail</small> |''Mentha barbata'' <small>Opiz ex Déségl.</small> |''Mentha bracteolata'' <small>Opiz ex Déségl.</small> |''Mentha campestris'' <small>Schur</small> |''Mentha campicola'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha collina'' <small>Topitz</small> |''Mentha cuneifolia'' <small>(Lej.) Domin</small> |''Mentha deflexa'' <small>Dumort.</small> |''Mentha densiflora'' <small>Opiz</small> |''Mentha densifoliata'' <small>Strail</small> |''Mentha diffusa'' <small>Lej.</small> |''Mentha dissitiflora'' <small>Sennen</small> |''Mentha divaricata'' <small>Host</small> |''Mentha divergens'' <small>Topitz</small> |''Mentha dubia'' <small>Schleich. ex Suter</small> |''Mentha duffourii'' <small>Sennen</small> |''Mentha duftschmidii'' <small>(Topitz) Trautm.</small> |''Mentha duftschmidii'' <small>Topitz</small> |''Mentha ehrhartiana'' <small>Lej. & Courtois</small> |''Mentha exigua'' <small>Lucé</small> |''Mentha flagellifera'' <small>Schur</small> |''Mentha flexuosa'' <small>Strail</small> |''Mentha florida'' <small>Tausch ex Heinr.Braun</small> |''Mentha fochii'' <small>Sennen</small> |''Mentha fontana'' <small>Weihe ex Strail</small> |''Mentha fontana'' var. ''brevibracteata'' <small>Topitz & Heinr.Braun</small> |''Mentha fontana'' var. ''conferta'' <small>Topitz</small> |''Mentha fontqueri'' <small>Sennen</small> |''Mentha fossicola'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha gallica'' <small>(Topitz) Domin</small> |''Mentha gentiliformis'' <small>Strail</small> |''Mentha gentilis'' <small>Georgi</small> |''Mentha gracilescens'' <small>Opiz ex Strail</small> |''Mentha graveolens'' <small>Opiz</small> |''Mentha hillebrandtii'' <small>Ortmann ex Malinv.</small> |''Mentha hostii'' <small>Boreau</small> |''Mentha hostii'' var. ''arvina'' <small>Topitz</small> |''Mentha intermedia'' <small>Nees ex Bluff & Fingerh.</small> |''Mentha joffrei'' <small>Sennen</small> |''Mentha kitaibeliana'' <small>Heinr.Braun ex Haring</small> |''Mentha lamiifolia'' <small>Host</small> |''Mentha lanceolata'' <small>Benth.</small> |''Mentha lapponica'' <small>Wahlenb.</small> |''Mentha lata'' <small>Opiz ex Déségl.</small> |''Mentha latifolia'' <small>Host</small> |''Mentha latissima'' <small>Schur</small> |''Mentha laxa'' <small>Host</small> |''Mentha longibracteata'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha maculata'' <small>Host</small> |''Mentha melissifolia'' <small>Host</small> |''Mentha minor'' <small>Opiz ex Déségl.</small> |''Mentha moenchii'' <small>Pérard</small> |''Mentha mosana'' <small>Lej. & Courtois</small> |''Mentha multiflora'' <small>Host</small> |''Mentha multiflora'' var. ''serpentina'' <small>Topitz</small> |''Mentha mutabilis'' <small>(Topitz) Domin</small> |''Mentha nemorosa'' <small>Host</small> |''Mentha nemorum'' <small>Boreau</small> |''Mentha nobilis'' <small>Weihe ex Fingerh.</small> |''Mentha nummularia'' <small>Schreb.</small> |''Mentha obtusata'' <small>Opiz</small> |''Mentha obtusodentata'' <small>(Topitz) Domin</small> |''Mentha ocymoides'' <small>Host</small> |''Mentha odorata'' <small>Opiz ex Déségl.</small> |''Mentha origanifolia'' <small>Host</small> |''Mentha ovata'' <small>Schur</small> |''Mentha palitzensis'' <small>Topitz</small> |''Mentha paludosa'' <small>Nees ex Bluff & Fingerh.</small> |''Mentha palustris'' <small>Moench</small> |''Mentha parvifolia'' <small>Opiz</small> |''Mentha parvula'' <small>Topitz</small> |''Mentha pascuorum'' <small>(Topitz) Trautm.</small> |''Mentha pastoris'' <small>Sennen</small> |''Mentha piersiana'' <small>Borbás</small> |''Mentha pilosa'' <small>Spreng. ex Wallr.</small> |''Mentha pilosella'' <small>Pérard</small> |''Mentha plagensis'' <small>Topitz</small> |''Mentha plicata'' <small>Opiz</small> |''Mentha polymorpha'' <small>Host</small> |''Mentha praeclara'' <small>Topitz</small> |''Mentha praecox'' <small>Sole</small> |''Mentha praticola'' <small>Opiz</small> |''Mentha procumbens'' <small>Thuill.</small> |''Mentha prostrata'' <small>Host</small> |''Mentha pulchella'' <small>Host</small> |''Mentha pulegiformis'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha pumila'' <small>Host</small> |''Mentha rigida'' <small>Strail</small> |''Mentha rothii'' <small>Nees ex Bluff & Fingerh.</small> |''Mentha rotundata'' <small>Opiz</small> |''Mentha ruderalis'' <small>Topitz</small> |''Mentha salebrosa'' <small>Boreau</small> |''Mentha sativa'' <small>Roxb.</small> |''Mentha schreberi'' <small>Pérard</small> |''Mentha scrophulariifolia'' <small>Lej. & Courtois</small> |''Mentha segetalis'' <small>Opiz</small> |''Mentha silvicola'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha simplex'' <small>Host</small> |''Mentha slichoviensis'' <small>Opiz</small> |''Mentha sparsiflora'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha sparsiflora'' var. ''pascuorum'' <small>Topitz</small> |''Mentha subcollina'' <small>Topitz</small> |''Mentha subcordata'' <small>Colla ex Lamotte</small> |''Mentha subfontanea'' <small>Topitz</small> |''Mentha subinodora'' <small>Schur</small> |''Mentha sylvatica'' <small>Host</small> |''Mentha tenuicaulis'' <small>Strail</small> |''Mentha tenuifolia'' <small>Host</small> |''Mentha thayana'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha uliginosa'' <small>Strail</small> |''Mentha vanhaesendonckii'' <small>Strail</small> |''Mentha varians'' <small>Host</small> |''Mentha verisimilis'' <small>Strail</small> |''Mentha villosa'' <small>Becker</small> |''Mentha viridula'' <small>Host</small> }}|synonyms_ref=<ref>{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30026217-2#synonyms |title=''Mentha arvensis'' L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=1 August 2020 |archive-date=13 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113191320/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30026217-2#synonyms |url-status=live }}</ref>}} '''''Mentha arvensis''''' (познато и како '''пченкарно нане''', '''полево нане''' или '''диво нане''') — вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Усноцветни|усноцветното семејство]]. Има [[Циркумбореален регион|циркумбореална]] распространетост, бидејќи е по потекло од [[Умерена клима|умерените]] региони на [[Европа]] и западна и централна [[Азија]], источно од [[Хималаи]]те и источен [[Сибир]], како и [[Северна Америка]].<ref name="empp"/><ref name="fnwe">{{Наведена мрежна страница|url=http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=3517|title=''Mentha arvensis'' L.|last=Stace|first=C.|date=11 March 2008|publisher=Flora of NW Europe|archive-url=https://web.archive.org/web/20080311045747/http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=3517|archive-date=11 March 2008}}</ref> ''Mentha canadensis'', сродниот вид, е исто така вид ''Mentha arvensis'' според некои автори и тоа како две варијанти, ''M. arvensis'' var. ''glabrata'' Fernald (северноамерикански растенија како што е американското диво нане) и ''M. arvensis'' var. ''piperascens'' Malinv. ex LH Bailey (источноазиски растенија како што е јапонското нане).<ref name="grin1"/><ref name="CRCNames"/> Расте на влажни места, особено покрај потоци.<ref name="CRCNames"/> == Опис == Дивото нане е [[Тревесто растение|тревесто]] [[повеќегодишно растение]] кое генерално е 10-60 центиметри високо, а понекогаш расте и до 100 центиметри. Има ползечки подлог од кој растат исправени или полураширени квадратни стебла. [[Лист]]овите се во спротивни парови, 2–6.5 центиметри долги и 1–2 центиметри широки, влакнести, и со грубо назабен раб. [[Цвет]]овите се бледо виолетови (понекогаш бели или розови), во витки на стеблото во основата на листовите. Секој цвет е 3-4 милиметри долг и има влакнеста чашка со пет лобуси, корола со четири лобуси со горниот лобус поголем од другите и четири прашници. Плодот е двокоморен карпел.<ref name="fnwe"/><ref name="CRCNames"/><ref name="blamey">{{Наведена книга|title=Flora of Britain and Northern Europe|url=https://archive.org/details/illustratedflora0000blam|last=Blamey|first=M.|last2=Grey-Wilson|first2=C.|date=1989|publisher=|isbn=0-340-40170-2|location=|page=}}</ref><ref name="rhs">{{Наведена книга|title=New RHS Dictionary of Gardening|publisher=Macmillan|year=1992|isbn=0-333-47494-5|editor-last=Huxley|editor-first=A.}}</ref> == Подвидови == [[Подвид]]овите вклучуваат:<ref name="empp">{{Наведена мрежна страница|url=http://ww2.bgbm.org/_EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameId=111936&PTRefFk=500000|title=Mentha arvensis|date=2010|work=Euro+Med Plantbase Project|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum Berlin-Dahlem|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718044612/http://ww2.bgbm.org/_EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameId=111936&PTRefFk=500000|archive-date=18 July 2011}}</ref> *''Mentha arvensis'' subsp. ''arvensis''. *''Mentha arvensis'' subsp. ''agrestis'' ([[Вилијам Сол|Сол]]) Брик. *''Mentha arvensis'' subsp. ''austriaca'' ([[Николаус Јозеф фон Жакен|Жакен]]) Брик. *''Mentha arvensis'' subsp. ''lapponica'' ([[Горан Валенберг|Валенберг]]) Њуман *''Mentha arvensis'' subsp. ''palustris'' ([[Конрад Менх|Менх]]) Њуман *''Mentha arvensis'' var. ''piperascenes'' Малинв. поранешно Л. Х. Бејли – јапонско/кинеско/корејско нане *''Mentha arvensis'' subsp. ''parietariifolia'' (Бекер) Брик. *''Mentha arvensis'' subsp. ''haplocalyx'' (Линеј, e.g. var. [[Mentha sachalinensis|sachalinensis]])<ref name="FoC17">{{cite web |title=Mentha sachalinensis in Flora of China |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200019820 |work=[[Flora of China (series)]] Vol 17 |page=237 |quote=Mentha sachalinensis (Briquet ex Miyabe & Miyake) Kudô, J. Coll. Sci. Imp. Univ. Tokyo. 43(10): 47. 1921. 东北薄荷 dong bei bo he. |access-date=2017-06-19 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304103350/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200019820 |url-status=live }}</ref> Сродниот вид ''Mentha canadensis'' е исто така вклучен во ''M. arvensis'' од некои автори, и тоа како две варијанти, ''M. arvensis'' var. ''glabrata'' Fernald (во однос на северноамериканските растенија) и ''M. arvensis'' var. ''piperascens'' Malinv. ex LH Bailey (во однос на источноазиските растенија).<ref name="grin1">{{GRIN|''Mentha canadensis''|313998}}</ref><ref name="CRCNames">{{Наведена книга|title=CRC World dictionary of plant names: Common names, Scientific Names, Eponyms, Synyonyms, and Etymology|last=Quattrocchi|first=Umberto|publisher=CRC Press|year=1947|volume=III M-Q|page=1659}}</ref> == Употреба == Од листовите се прави чај за лекување на настинки или за помагање на варењето на храната.<ref name="CRCNames"/> Тие исто така можат да се јадат.<ref name="CRCNames"/> Хемиските супстанции што можат да се екстрахираат од дивото нане вклучуваат: [[ментол]], ментон, изоментон, [[Ментол|неоментол]], [[лимонен]], метил ацетат, пиперитон, [[Кариофилен|бета-кариофилен]], алфа-пинен, бета-пинен, [[танин]]и и [[флавоноид]]и.<ref name="CRCNames"/><ref name="Boston" /> Екстрактите од нане и хемикалиите поврзани со ментолот се користат во храна, пијалоци, лекови против кашлица, креми и цигари.<ref name="Boston">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bu.edu/bhlp/Clinical/cross-cultural/herbal_index/herbs/Mentha%20Arvensis%20Piperascens.html|title=''Mentha Arvensis Piperascens''|last=Maria Kostka-Rokosz|last2=Yelena Yalli|work=Boston Healing Landscape Project|publisher=Boston University School of Medicine|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319093020/http://www.bu.edu/bhlp/Clinical/cross-cultural/herbal_index/herbs/Mentha%20Arvensis%20Piperascens.html|archive-date=2015-03-19|accessdate=2013-12-12|last3=Lana Dvorkin|last4=Julia Whelan}}</ref> Ментолот е широко користен во стоматолошката нега, како средство за плакнење на уста, кое потенцијално ги инхибира [[стрептококи]]те и лактобацилите.<ref name="CRCNames"/> == Болести == Две главни болести кои можат значително да го оштетат јапонското нане (''M. arvensis'' var. ''piperascens)'' се габата 'рѓа и нападите на мувла.<ref name="sievers">Sievers, A. F., & Lowman, M. S. (1933). ''Commercial possibilities of Japanese mint in the United States as a source of natural menthol'' (No. 378). US Dept. of Agriculture.</ref> Нападите од мувла обично се јавуваат само на западниот брег на САД каде што времето може да биде магливо и влажно, состојба што привлекува мувла. Габата 'рѓа е болест која е честа појава за повеќето растенија мента. Овие болести се означуваат поради неможноста за контрола откако ќе се појават на фарма за нане. Тие обично се сечат веднаш штом ќе се откријат за да се намали веројатноста за контаминација на останатите листови од растението.<ref name="sievers" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Commons}} {{Wikispecies}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4745,4779,4780 Jepson Manual Treatment] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Mentha+arvensis Photo gallery] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лиснат зеленчук]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Нане]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] bys0klzbkzizhiptwi91s1sjhj24ijq 0 1388906 5603459 5536682 2026-08-03T08:48:44Z Andrew012p 85224 /* */ 5603459 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Каиџу бр 8 Kaiju No 8.jpg|250px]] | caption = Корицата на првиот том, каде што е прикажан Кафка Хибино во неговиот [[каиџу]]-облик | ja_kanji = 怪獣8号 | ja_romaji = Каиџу хачиго | genre = {{ubl|[[Авантура (жанр)|авантура]]<ref name="VizOfficial">{{Cite web|title=The Official Website for Kaiju No.8|url=https://www.viz.com/kaiju-no-8|publisher=[[Viz Media]]|access-date=1 септември 2021|archive-date=8 декември 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208003632/https://www.viz.com/kaiju-no-8|url-status=live}}</ref>|[[научна фантастика]]<ref>{{Cite web|last=Egan|first=Toussaint|title=Kaiju No. 8's anime already looks as rad as the manga|url=https://www.polygon.com/nycc/23914930/kaiju-no-8-crunchyroll-exclusive-streaming-announcement|website=Polygon|access-date=3 февруари 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240203010451/https://www.polygon.com/nycc/23914930/kaiju-no-8-crunchyroll-exclusive-streaming-announcement|archive-date=3 февруари 2024|date=13 октомври 2023|url-status=live}}</ref>}} }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Наоја Мацумото]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = {{English manga publisher|NA = [[Viz Media]]}} | imprint = Jump Comics+ | magazine = [[Shonen Jump+]] | magazine_en = | first = 3 јули 2020 | last = 18 јули 2025 | volumes = 16 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = light novel | title = Kaiju No. 8: Exclusive on the Third Division | author = Кеиџи Андо | illustrator = Наоја Мацумото | publisher = Shueisha | publisher_en = {{English manga publisher|NA = Viz Media}} | imprint = [[Jump J-Books]] | published = 4 ноември 2022 }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Kaiju No. 8: B-Side | author = Кеиџи Андо | illustrator = Кентаро Хидано | publisher = Shueisha | publisher_en = {{English manga publisher|NA = Viz Media}} | imprint = Jump Comics+ | magazine = Shonen Jump+ | first = 5 јануари 2024 | last = 12 јули 2024 | volumes = 2 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = {{ubl|[[Шигејуки Мија]]|Томоми Камија ({{Abbr|С1|Сезона 1}})}} | writer = {{ubl|[[Ичиро Окоучи]] ({{Abbr|С1|Сезона 1}})|Јуичиро Кидо ({{Abbr|С2|Сезона 2}})}} | music = [[Јута Бандо]] | studio = [[Production I.G]] | licensee = {{ubl|[[Crunchyroll]]|{{English anime licensee|SEA=[[Medialink]]}}}} | network = [[TX Network|TXN]] ([[TV Tokyo]]) | first = 13 април 2024 | last = 27 септември 2025 | episodes = 23 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Kaiju No. 8 Relax | author = Кизуку Ватанабе | publisher = Shueisha | publisher_en = {{English manga publisher|NA = Viz Media}} | imprint = | magazine = [[Saikyo Jump]] | first = 4 јуни 2024 | last = | volumes = 3 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}'''''Каиџу бр. 8''''' ({{Langx|ja|怪獣8号}}, {{Langx|en|Kaiju No. 8}}) — [[манга]] напишана и илустрирана од [[Наоја Мацумото]]. Се објавувала на цифрената услуга за манга ''[[Shonen Jump+]]'' на издавачката куќа [[Shueisha]] од јули 2020 до јули 2025 г. и била издадена во шеснаесет тома [[танкобон]]. Студиото [[Production I.G]] ја адаптирало мангата во формат на [[аниме]]-серија, чие прикажување се одвивало од април до јуни 2024 г. Втората сезона се прикажувала од јули до септември 2025 г. Во декември 2025 г. била најавена „последната арка“ на аниме-серијата. == Содржина == Во [[Јапонија]], чудовиштата познати како [[каиџу|каиџуа]], редовно го напаѓаат населението, а на Одбранбените сили на Јапонија им е доверено нивното уништување. Кафка Хибино и Мина Аширо се заколнале дека ќе станат членови на Одбранбените сили откако во детството го изгубиле својот роден град по напад на каиџуа. Мина станала познат командант на Третиот одред на Одбранбените сили, но Кафка многупати паѓал на испитите и на крајот станал член на екипата за чистење Monster Sweeper Inc., чија дејност е расчистување на мртвите тела на каиџуа по битките. Откако во телото на Кафка продира мало суштество што зборува, тој добива способност да се преобрази во каиџу, на кое Одбранбените сили му го дале кодното име „Каиџу бр. 8“. Кафка, во облик на каиџу, останува во целосна свест и се здобива со натчовечка сила, а истовремено станува и првото каиџу што успеало да им побегне на Одбранбените сили. == Ликови == '''Кафка Хибино''' ([[Јапонски јазик|јап]]. ''日比野 カフカ'') — тој е офицер во Одбранбените сили и поранешен работник во професионалната компанија за чистење [[Каиџу|каиџуа]] Monster Sweeper Inc. Бил претворен во хуманоидно утврдено каиџу со способности за менување на обликот, откако во неговото тело влегло мало каиџу. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://shonenjumpplus.com/episode/13933686331762212128|Матична страница на ''Shonen Jump+''}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2020 година]] [[Категорија:Манга од 2024 година]] bms0pkb53zi80ds68jeya702f03ymgb 0 1393239 5603424 5598236 2026-08-03T07:29:01Z Bjankuloski06 332 5603424 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person|name=Жан-Батист Бори де Сен-Винсент|image=File:Bory Saint-Vincent 1778-1846.jpg|image_size=280|alt=|birth_date={{Birth date|df=y|1778|07|06}}|death_date={{Death date and age|df=y|1846|12|22|1778|07|06}}|birth_place=[[Ажен]], [[Кралство Франција]]|death_place=[[Париз]], [[Кралство Франција|Кралство Франција]]|rank=[[File:Epaulette colonel armee Napoléonienne.svg|45px]] [[полковник]] (1814)|commands=Научни експедиции: * [[Боденова експедиција во Австралија|Во Африканските океани]] (1800) * [[Морејска експедиција|Експедиција на Мореја (1829)]] * [[Инвазија на Алжир во 1830 година|Експедиција во Алжир (1839)]]|battles=[[Француски револуционерни војни]]<br /> [[Наполеонски војни]]|awards=**[[File:Legion Honneur Chevalier ribbon.svg|50px]] [[Легија на честа|''витез'' на Легијата на честа (1811)]]<br />[[File:Legion Honneur Officier ribbon.svg|50px]] [[Легија на честа|''офицер'' на Легијата на честа (1831)]]**|laterwork=[[природонаучник|Натуралист]]<br />[[географ]]<br />[[ботаника|Ботаничар]]<br />[[вулканолог]]<br />[[Национален музеј за природна историја (Франција)|Допишен член на Националниот музеј за природна историја]]<br />[[Француска академија на науките|Член на Француската академија на науките]]<br />[[пратеник]]: * [[Дом на претставници (Франција)|Дом на Сто дена]] (15 мај – 13 јули 1815) * [[Дом на пратеници (Франција)|Дом на Јулската монархија]] (5 јули – 19 август 1831)**}} '''Жан-Батист Женевјев Марселин Бори де Сен-Винсент''' (роден на {{роден на|6|јули|1778}} година во {{роден во|Ажен}} - починал на {{починал на|22|декември|1846}} година во {{починал во|Париз}}) — француски [[Природонаука|природонаучник]], [[офицер]] и политичар. Тој бил биолог и [[географ]], особено се интересирал за вулканологија, [[систематика]] и [[ботаника]]. {{Ботаничар|Bory}} == Живот == === Младост === Жан-Батист Бори де Сен-Винсент бил роден во градот Ажен на 6 јули 1778 година. Неговите родители биле Жеро Бори де Сен-Винсент и Мадлен де Журну; семејството на неговиот татко исто така било благородништво од ситно потекло кое што играло важни улоги во адвокатурата и во судството, за време и по [[Француска револуција|Француската револуција]].<ref name="Lauzun1908">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/correspondanced00mgoog/page/n19|title=Correspondance de Bory de St Vincent, [& supplément]|last=Jean Baptiste Bory de Saint-Vincent|last2=Philippe Lauzun (annotations)|date=1908|publisher=Maison d'édition etimprimerie moderne|page=4|language=fr|access-date=17 November 2019}}</ref> Тојимал непријателски чувства кон револуцијата уште од детството. Студирал на колеџот во Ажен, а потоа кај неговиот чичко Журну-Обер во [[Бордо]] во 1787 година. Се верувало дека можеби посетувал курсеви по [[медицина]] и [[хирургија]] од 1791 до 1793 година. Исто така за време на [[Владеење на теророт|владеењето на теророт]] во 1793 година, неговото семејство било прогонувано и нашло засолниште во [[Ланд (департман)|Ланд]]. Во 1794 година, како многу напреден натуралист, на 15-годишна возраст, Бори одиграл клучна улога во ослободувањето од затворот на ентомологот [[Пјер Андре Латреј]], чии рани дела ги прочитал, и во спасувањето на Латреј од депортација во казнената колонија Кајен. Латреј исто така подоцна станал еден од водечките [[Ентомологија|ентомологисти]] на своето време а тој и Бори останале доживотни пријатели. Исто така бил студент на геологот и минералог Деодат Грате де Доломије на Париската школа за рударство, Бори ги испратил своите први научни публикации до Академијата во Бордо истата година,<ref name="Lauzun 1908 p. 6">Lauzun 1908 p. 6</ref> и следствено стапил во контакт со многу етаблирани [[Природонаука|природонаучници]]. Кога починал неговиот татко, тој се приклучил на Француските револуционерни армии во 1799 година. Благодарение на препораката на Жан-Жерар Лакуе, исто така од Ажен, наскоро бил назначен за втор поручник. Прво служел во Армијата на Западот, а потоа во Армијата на Рајна под наредбите на генералот Жан Виктор Мари Моро. Потоа исто така бил распореден во [[Бретања]] и се преселил во [[Рен (град)|Рен]]; токму во тоа време ги стекнал своите бонапартистички чувства. === Првите експедиции во океаните на Африка === [[Податотека:Insel_Mascarenha,_Bourbon,_La_Réunion_oder_Bonaparte_nach_Bory_St._Vincent_tab._IX_und_X._LOC_2004628874.jpg|лево|мини|290x290пкс|Карта на [[Реинион|островот Реинион]] нацртана во 1802 година од Бори де Сен-Венсан.]] Во 1799 година, Бори дознал за претстојното заминување на научна експедиција во Австралија организирана од владата и, благодарение на својот чичко и на познатиот натуралист Бернар-Жермен де Ласепед, тој исто така добил позицијата главен [[Ботаника|ботаничар]] на една од трите корвети кои што учествувале. Затоа, откако ја напуштил Западната армија на крајот на август и добил неопределено отсуство од Министерството за војна, Бори се преселил од Париз на 30 септември и се качил во [[Авр]] на 19 октомври 1799 година на корветата која што била командувана од капетанот Никола Боден, ''Натуралист''<ref name=":2">Germain Sarrut and B. Saint-Edme, ''Biographie des hommes du jour: industriels''..., Volume 2, page 79, Henri Krabbe, Paris, 1836. [https://books.google.com/books?id=8s8_AAAAcAAJ (Read online)]</ref> По неколкуте застанувања во [[Мадејра]], [[Канарски Острови|Канарските Острови]] и [[Зелен ’Рт]], а потоа заобиколувајќи го [[’Рт на Добрата Надеж|’Ртот Добра Надеж]], кон средината на патувањето, Бори одеднаш го напуштил бродот на капетанот Боден со кого бил во голем конфликт и сам (и со ограничен број ресурси) истражил неколку острови во африканските мориња. Тој го посетил [[Маврициус]] во март 1800 година за време на застанување. Оттаму, отплови до соседниот остров [[Реинион]],<ref name=":1">Biography of Jean-Baptiste Bory de Saint-Vincent on the website of the [[:fr:Assemblée nationale (France)|French National Assembly]]: http://www2.assemblee-nationale.fr/sycomore/fiche/(num_dept)/16507</ref> каде што во октомври 1801 година се искачил на Питон де ла Фурнез, активниот [[вулкан]] на островот, и исто така го напишал првиот општ научен опис за него. Тој исто така го дал името на својот поранешен професор Доломије, за чија што смрт штотуку дознал, на еден од кратерите што го опишал како мамелон. Тој го дал своето име на кратерот на врвот, кратерот Бори.<ref name=":2" /> На враќање, ги продолжил своите географски, физички и ботанички истражувања на островот [[Света Елена (остров)|Света Елена]].<ref name="Lauzun 1908 p. 6">Lauzun 1908 p. 6</ref> Жан-Батис Бори се вратил во Франција до 11 јули 1802 година и дознал дека неговата мајка починала за време на неговото отсуство. Тој тогаш го објавил својот ''Есеј за архипелагот на Канарските Острови'', кој што му го донел прво изборот за дописник на Националниот музеј за природна историја во август 1803 година, а подоцна и како дописник од прва класа на Институтот на Франција (кој што бил оддел за физички науки) во пролетта 1808 година.<ref name=":1" />Исто така во 1804 година, тој го објавил својот ''труд „Патување на четирите главни острови на Африка“.'' === Воени кампањи === По враќањето, Бори ја продолжил службата во армијата и, унапреден во капетан, бил префрлен во 5-тиот драгунски полк на коњаница, во 3-тиот армиски корпус на маршалот Даву, од кој што станал помошник-капетан на 3 октомври 1804 година. Потоа тој бил распореден во логорот Булоњ за создавање на Големата армија на царот [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] I. [[Податотека:Jean-de-Dieu_Soult,_maréchal_duc_de_Dalmatie_(1769-1851).jpg|мини|Маршал Жан де Дие Сул, заштитник на Бори де Сен Винсент, под чии наредби служел од 1809 година, и кој го назначил [[Полковник|за полковник]] во 1814 година]] Од 1805 до 1814 година, Жан-Батис го следел поголемиот дел од Наполеоновите кампањи кои што биле во рамките на Големата армија. Во 1805 година, тој исто така учествувал во кампањата на Австрија и таму бил како капетан на змејови и тој бил присутен во [[Битка кај Улм|Битката кај Улм]] (15-20 октомври 1805 година) и во [[Битка кај Аустерлиц|Битката кај Аустерлиц]] (2 декември 1805 година). Капетанот Бори потоа поминал две години во [[Прусија]] и [[Полска]] и се борел во Битката кај Јена (14 октомври 1806 година) и во Битката кај Фридланд (14 јуни 1807 година). Тој исто така продолжил да црта воени карти на Франконија и Швабија, а за време на неговите посети кој ги правел на Баварија, Виена и Берлин, каде што ги пронашол своите дела кои што биле преведени на германски јазик, тој ја искористил можноста да се сретнел со неколку научници, вклучувајќи ги ботаничарите [[Николаус Јозеф фон Жакен]] и [[Карл Лудвиг Вилденов]], кои го пречекале со раширени раце и му подариле многу вредни подароци. Во октомври 1808 година, служел во штабот на маршалот Неј,<ref name=":2" /> кој наскоро го напуштил за да му се придружел на маршалот Султ, војвода од Далмација, како аѓутант, во октомври 1809 година.<ref name="Lauzun 1908" /> Откако бил унапреден како [[мајор]], Бори главно се занимавал со воено извидување благодарение на неговите вештини во графичката работа.<ref name=":2" /> Исто така од 1809 до 1813 година, тој учествувал во француската кампања на Шпанија и се истакнал во опсадата на Бадахоз во пролетта 1811 година, во битката кај Кебара и во битката кај Албуера (16 мај 1811 година).<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Откако настаните го поставиле на чело на трупите што го формирале гарнизонот Ажен, тогаш се нашол себеси како командува со војници од неговиот роден град за отприлика две недели.<ref name=":1" /> Во мај 1811 година, станал водач на ескадрила, а потоа бил назначен за витез на Легијата на честа и до крајот на годината го достигнал чинот потполковник. Заедно со Соулт, Бори брзо ја напуштил Шпанија со цел да учествува во германската кампања и да учествува во Битката кај Лицен (2 мај 1813) и во Битката кај Бауцен (20-21 мај 1813). По овие големи победи, Бори се вратил во својата татковина за кампањата на Франција во 1814 година и потоа се борел во Битката кај Ортез (27 февруари 1814 година). Тој потоа учествувал во Битката кај Тулуз (10 април 1814 година), а следниот ден тој организирал трупи од партизани и извидници во својот регион Ажен. По првата абдикација на Наполеон I во април 1814 година и неговото прогонство на островот Елба, за која Бори дознал во Ажен на 13 април 1814 година, тој отишол потоа во Париз. Маршалот Соулт, приклучувајќи се кон новата влада и откако бил назначен за министер за војна, го повикал Бори во својот кабинет и го назначил во чин полковник. На 10 октомври 1814 година, тој му понудил на Жан-Батист служба во министерското Депо де ла Гере (депозит на мапи и архиви). Тој останал таму до неговата проскрипција на 25 јули 1815 година. Бори работел и на научни и литературни дела, а учествувал и во пишувањето на сатиричниот либерален, антимонархистички и пробонапартистки весник.<ref name=":2" /> === Политички егзил === [[Податотека:Dictionnaire_Classique_d'Histoire_Naturelle,_Bory_de_Saint-Vincent,_1822.jpg|лево|мини|''Класичен речник на природната историја во 17 тома'' (1822), под раководство на Бори де Сен-Венсан. Тој го објавил, назад во Париз, по 5 години егзил (1815-1820).]] По враќањето на Наполеон од прогонство, Бори бил избран од страна на колегиумот на департманот [[Лот и Гарона]], на 16 мај 1815 година, и бил на функцијата претставник на Ажен во Комората на стоте дена и исто така седел со либералите. Тој исто така го прогласил уставот, и одржал гласен говор пред трибунот, и исто така жестоко му се спротивставил на министерот за полиција, Жозеф Фуше, војвода од Отранто. Бори бил отсутен во [[Битка кај Ватерло|Ватерло]], неговиот мандат како заменик го ограничувал на законодавното тело, тој исто така бил сведок на абдикацијата на Наполеон I и враќањето на кралот [[Луј XVIII]]. Кој бил ставен од Фуше на списоците на [[проскрипција]] со ''Уредбата'' од 24 јули 1815 година, со која биле осудени 57 лица за служење на Наполеон за време на Стоте дена откако му се заколнале на верност на Луј XVIII, Бори прво се засолнил во долината Монморанси, од каде, скриен, ја објавил својата ''„Оправдување на однесувањето и мислењата на г-дин Бори де Сен-Винсен“.''<ref name=":2" /> Потоа, исто така законот за амнестија од 12 јануари 1816 година бил објавен од кралот, осудувајќи го Бори на прогонство, и тој отишол во Лиеж под лажно име.<ref name=":2" /> Прво бил поканет од кралот на [[Прусија]] (благодарение на пријателството на Бори со натуралистот [[Александар фон Хумболт]]) да остане во [[Берлин]], а потоа во [[Ахен]], бил протеран по осумнаесет месеци.<ref name=":2" /> Тој исто така одбил да се покори на одлуката со која бил назначен за престој во Кенигсберг или Прага,<ref name=":2" /> а кога ботаничарот и пријател (и потпретседател) Франциско Антонио Зеа му понудил генерална функција во новата [[Голема Колумбија|Република Колумбија]] на [[Симон Боливар|Боливар]], тој ја одбил. Конечно успеал да стигне до Холандија, преправен како трговец со ракија и со лажен пасош, а потоа до [[Брисел]], каде што се запознал со [[Емануел Жозеф Сијес|Емануел Жозеф Сиејес]] и каде што живеел до 1820 година.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Заедно со Огист Драпиез и Жан-Батист Ван Монс, тој го основал и исто така станал еден од научните директори на ''Општи анали на физичките науки'', кое било уредувано во Брисел од печатарот Вајсенбрух од 1819 до 1821 година <ref name="Lauzun 1908" /> Статиите, напишани од меѓународни научни светци, биле илустрирани со литографии печатени прво од Дувал де Меркур, а потоа од Марселин Жобар. На 1 јануари 1820 година, на Бори конечно му било дозволено да се врати во Франција. Но тој бил отпуштен од војска и лишен од плата, потоа се вратил во Париз каде што живеел до 1825 година. Бил должен целосно да се посвети на уредничката работа (особено на неговите ''Анали'' од Брисел) и исто така соработувал со разни либерални весници, вклучувајќи го и ''Куриер франсес'', кој му го резервирал составувањето извештаи за седниците на Пратеничкиот дом.<ref name=":2" /> Тој се откажал подоцна, кога, целосно посветувајќи се на науката, во многуте книги што им ги продавал на книжарниците пронашол почесен начин на живот.<ref name=":2" /> Сепак, во 1823 година, се борел во двобој со пиштоли и бил ранет во ногата, а во 1825 година бил затворен во затвор во Сент Пелажи поради големи долгови,<ref name=":1" /> каде што останал до 1827 година. Токму во овој многу продуктивен период во 1822 година, Жан-Батист, заедно со повеќето научници од неговото време, вклучувајќи ги Араго, Бронгниар, Драпиез, Жофрој де Сен-Илер, [[Александар фон Хумболт|фон Хумболт]], де Јусие, де Ласепед '','' [[Пјер Андре Латреј|Латреј]], ''Класичен речник на природна историја во 17 тома (1822-1831)''. === Научна експедиција во Мореја (1829) === Во [[Грција]] од 1821 година имало голема [[Грчка војна за независност|војна за независност]], но победите на грците биле краткотрајни и турско-египетските трупи го вратиле [[Пелопонез]] во 1825 година. [[Шарл X|Кралот Шарл X]], кој бил поддржан од силна струја на филохеленизам, одлучил да интервенира заедно со грчките востаници. По поморската [[битка кај Наварино]] (20 октомври 1827 година), во која турско-египетската флота била уништена од сојузничката [[Франција|француско]] - [[Руска Империја|руско]] - [[Британска Империја|британска]] флота, француска експедициска сила од 15.000 луѓе се истоварила во југозападниот дел на Пелопонез во август 1828 година. Целта на [[Експедицијата де Морето]] била да се ослободи областа од турско-египетските окупаторски сили и да се врати на младата независна грчка држава; ова се постигнало за само еден месец.<ref name=":3">Wladimir Brunet de Presle and Alexandre Blanchet, ''La Grèce depuis la conquête romaine jusqu'à nos jours'', Firmin Didot, Paris, 1860. [https://books.google.com/books?id=ujA4wnTasP0C&dq=Gr%C3%A8ce+depuis+la+conqu%C3%AAte+romaine+jusqu%E2%80%99%C3%A0+nos+jours&pg=PA20 (Read online)]</ref><ref name=":4">Georges Contogeorgis, ''Histoire de la Grèce'', Hatier, coll. Nations d'Europe, Paris, 1992.</ref> Кон крајот на 1828 година, виконтот од Мартињак, министер за внатрешни работи на кралот [[Шарл X]] и вистински главен шеф на владата во тоа време (како и пријател од детството на Бори во Бордо), им задолжил на вкупно шест академици од Институтот на Франција ([[Жорж Кивје]], Етјен Жефроа Сен-Илер, Шарл-Беноа Хаз, Дезир-Раул Рошет, Жан-Николас Ио и Жан-Антоан Летрон) да ги назначиле главните офицери и членовите на секој дел од научниот комитет што бил приклучен кон експедицијата во Мореја, исто како што претходно било направено со Комисијата за науки и уметности во времето на кампањата на [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] [[Француски поход на Египет|во Египет]]. Исто така Жан-Батист бил назначен за директор на комисијата.<ref name="Lauzun 1908" /><ref name=":2" /> Министерот и академиците, исто така, ги одредувале правците и целите.<ref name=":5">Jean-Baptiste Bory de Saint-Vincent, ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8626687z Relation de l'Expédition scientifique de Morée: Section des sciences physiques]'', F.-G. Levrault, Paris, 1836.</ref> Бори напишал: „Господата Де Мартињак и Симеон ме замолија експлицитно да не ги ограничувам моите набљудувања само на муви и билки, туку подоцна да ги проширам на места и на луѓето...“<ref name=":5" /> [[Податотека:Prosper_Baccuet_-_Messène_-_Morea_Expedition_1829.jpg|центар|мини|560x560пкс|Бори де Сен-Венсан и членовите на научната комисија на ''Морејската експедиција'' кои ги проучувале урнатините на стадионот на античка Месена (''детал од литографија'' ''од Проспер Бакует'')]] Бори и неговиот тим од вкупно 19 научници (вклучувајќи ги Едгар Кине, Абел Блуе и Пјер Пејтие) кои во тоа време претставувале различни научни дисциплини, како што се [[Природонаука|природна историја]] и [[Стар век|антиквитети]] ([[археологија]], [[архитектура]] и [[Вајарство|скулптура]]) се истовариле од фрегатата ''[[French frigate Cybèle (1815)|Сибел]]'' кај Наварино на 3 март 1829 година и таму му се придружиле на генералот Никола Жозеф Мезон, кој командувал со француската експедициска сила. Потоа Бори се сретнал со генералот Антоан Симон Дурие, началник на штабот на експедицијата, кој исто така бил од регионот [[Ланд (департман)|Ланди]] и со кого Бори бил поврзан една деценија. Бори останал во Грција 8 месеци, до ноември 1829 година, и ги истражувал [[Пелопонез]], [[Атика]] и [[Киклади|Кикладите.]] Големата научната работа на комисијата била од големо значење и имала за цел да ја зголемува на познавањето на земјата.<ref name=":7">Olga Polychronopoulou, ''Archéologues sur les pas d'Homère. La naissance de la protohistoire égéenne.'', Noêsis, Paris, 1999. ({{ISBN|2-911606-41-8}})</ref><ref name=":8">Yiannis Saïtas et al., ''L'œuvre de l'expédition scientifique de Morée 1829-1838'', Edited by Yiannis Saïtas, Editions Melissa, 2011 (Part I) - 2017 (Part II).</ref> Топографските карти што ги изработиле, кои биле широко признати, биле со невиден висок квалитет, а истражувањата, цртежите, исечоците, плановите и предлозите за теоретска реставрација на спомениците биле нов обид за систематско и исцрпно каталогизирање на античките грчки остатоци. Експедицијата во Мореја и нејзините научни публикации понудиле речиси целосен опис на посетените региони и формирале научен, естетски и човечки инвентар кој долго време останал еден од најдобрите постигнати за Грција.<ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":8" /> Бори ги евидентирал сите резултати од своето истражување и ги објавил подоцна во своето главно дело од 1832 година.<ref name=":5" /> === Академска и политичка кариера === [[Податотека:Jean_Baptiste_Bory_de_St_Vincent._Lithograph_by_E._Lasalle_a_Wellcome_V0000678.jpg|мини|342x342пкс|Портрет на полковникот и академик Бори де Сен-Винсент во 1834 година ( ''од Емил Ласал'' ).]] По враќањето од Грција, Жан-Батист продолжил со својата научна кариера; во 1830 година, тој ја презентирал својата кандидатура во Институтот на Франција за испразнетото место кое што било оставено по смртта на [[Жан Батист Ламарк]], добивајќи ги гласовите на Араго, [[Жорж Кивје|Кивје]], [[Жозеф Фурје|Фурје]] и Тенар, меѓу другите. Тој, исто така, учествувал во основањето на Ентомолошкото друштво на Франција, кое што всушност било најстарото ентомолошко друштво во светот, на 29 февруари 1832 година и бил заедно со неговиот стар пријател [[Пјер Андре Латреј|Пјер-Андре Латреј]]. Во 1830 година, додека Бори бил зафатен со пишување на своето дело за Мореја (кое што било по наредба на министерството), јулските уредби кои што тогаш биле објавени од [[Шарл X|кралот Шарл X]] за да се добиле избори поповолни за ултра-ројалистите, а кои ја суспендирале слободата на печатот, ги оживеале неговите политички чувства. Тој се борел на барикадите на Фабур Сен Жермен и бил прв во хотелот „Вил“. По овие Три славни [дена] (Јулската револуција) и новото назначување на маршал Сул во Министерството за војна на 3 ноември 1830 година, Бори конечно, по 15 години, бил целосно вратен во армијата, на неговиот поранешен чин полковник во Генералштабот и на неговата позиција во воениот депозитар, која тој ја имал во 1815 година.<ref name=":1" /><ref name=":2" />Тој исто така останал таму во текот на Јулската монархија (1830-1848) до 1842 година, четири години пред неговата смрт. На 1 мај 1831 година, Бори бил назначен за офицер на Легијата на честа. Отприлика во исто време, на 5 јули 1831 година, Бори бил избран за заменик на 3от колеџ [[Лот и Гарона]] (Марманд) со цел да го замени својот пријател, виконтот од Мартињак. Исто така во својата исповед на верата, тој ги осудил наследните титули на благородништвото, кои што ги прогласил за спротивни на принципот на еднаквост пред законот, зборувал против некомпатибилноста на мандатот на законодавното тело со јавна функција и исто така се залагал за ревизија на општинските, изборните и законите за национална гарда. Конзервативните тенденции на мнозинството го принудиле, по само два месеци на таа позиција, да поднесол оставка од функцијата на заменик<ref name=":2" /> на 19 август 1831 година. Во октомври бил заменет од господинот де Мартињак. Во 1832 година, Жан-Батист го објавил извештајот за своето истражување во Грција во своето дело, ''Извештај за патувањето на научната комисија од Мореја до Пелопонез, Кикладите и Атика'', за кое што добил голем број признанија, и што му овозможило конечно да биде избран за член на Француската академија на науките на 17 ноември 1834 година. === Научна експедиција на Алжир (1839) === Околу 1835 и 1838 година, Бори бил член на комисијата на Генералштабот и ги објавил своите ''Оправданија'' од 1815 година под наслов ''Мемоари'' во 1838 година. На 24 август 1839 година, за новоосвоениот, но сè уште немирен Алжир, била формирана комисија за научно истражување на Алжир, по моделот на оние што биле поставени во Египет (1798) и во Мореја (1829).<ref name=":6">Marie-Noëlle Bourguet, Bernard Lepetit, Daniel Nordman, Maroula Sinarellis, ''L'Invention scientifique de la Méditerranée. Égypte, Morée, Algérie.'', Éditions de l'EHESS, 1998. ({{ISBN|2-7132-1237-5}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/2-7132-1237-5|<bdi>2-7132-1237-5</bdi>]])</ref> Бори де Сен-Венсан, кој исто така бил еден од нејзините промотори, станал нејзин претседател како полковник и отишол таму, каде што бил придружуван од своите соработници, со цел да ги спровел своите идентификации, истражувања, земање примероци и научни истражувања. Тој пристигнал во првите денови од јануари 1840 година во [[Алжир (град)|Алжир]] и посетил други градови на брегот.<ref name=":6" /> === Последните години === Иако бил болен, Бори сè уште размислувал за патување до островите во Индискиот Океан или во Алжир. Но за жал починал на 22 декември 1846 година, на шеесет и осумгодишна возраст, од срцев удар, во својот стан на 5-ти кат, на улицата Буси број 6 во [[Париз]]. Зад себе оставил само долгови и својот хербариум, кој што бил продаден следната година. Жан-Батист Бил погребан на [[Пер Лашез|гробиштата Пер Лашез]] (49-та дивизија). Тој бил неуморен работник, Бори пишувал за неколку гранки од [[природонаука]], исто така и за студијата за влекачи, риби, микроскопски животни, растенија, [[Криптогам|криптогами]] итн. Тој бил главен уредник на ''Физичка и економска библиотека,'' ''Класичен речник на природонаука во 7 тома'', и за научниот дел во ''Експедиција на Мореа''. Тој учествувал во составувањето за ''Методичка енциклопедија'' на деловите каде што се однесувале на зоофитите и црвите, како и на томовите на физичката географија и атласот што ги придружувале. Исто така напишал добро составени географски резимеа, особено оној што се однесувал на [[Шпанија]], и придонел со многу статии значајни по оригиналноста на нивните идеи за ''Модерна енциклопедија''. Жан-Батист бил поборник на теоријата за трансмутација на видовите, заедно со, меѓу другите, [[Жан Батист Ламарк|Жан-Батист Ламарк]].<ref name="Ferrière 2009">Ferrière, Hervé. 2009. ''Bory de Saint-Vincent: L'évolution d'un voyageur naturaliste''. Syllepse. {{ISBN|978-2849502433}}</ref><ref>Second, James A. (2015). ''Visions of Science: Books and Readers at the Dawn of the Victorian Age''. University Of Chicago Press. p. 60. {{ISBN|978-0226203287}}</ref> Според историчарот Адријан Дезмонд, Бори бил водечки [[Жорж Кивје|антикивјерски]] материјалист кој ги споил најдобрите од Ламарковата филозофија со повисоката анатомија на Џефрој.<ref>Desmond, Adrian. (1992). ''The Politics of Evolution: Morphology, Medicine, and Reform in Radical London''. University of Chicago Press. p. 289. {{ISBN|978-0226143460}}</ref> Неговиот ''Класичен речник на природна историја'' веќе содржел информации за Ламарк и дебатата за видовите, а бил значаен по тоа што [[Чарлс Дарвин]] носел копија од него на ''Бигл''.<ref name=":9">Hervé Ferrière, ''Bory de Saint-Vincent, militaire naturaliste entre Révolution et Restauration''. PhD thesis submitted in 2001 to the doctoral school of Paris 1 University Sorbonne-Pantheon, director Pietro Corsi, 2006</ref><ref name="Ferrière 2009" /><ref>Fascolo, Aldo. (2011). ''The Theory of Evolution and Its Impact''. Springer. p. 27. {{ISBN|978-8847055865}}</ref> Бори бил и страствен бранител на спонтаното генерирање (тема на познатата контроверзност помеѓу [[Луј Пастер]] и Феликс Архимед Пуше ) и страствен полигенист. Тој сметал дека различните човечки „раси“, според чувството на времето, биле вистински видови, секоја со свое потекло и историја.<ref name="Thomson2007">{{Наведено списание|last=A. Thomson|date=21 November 2007|title=Cromohs 2003 - Thomson - Issues at stake in eighteenth-century racial classification|url=http://www.cromohs.unifi.it/8_2003/thomson.html|journal=Chromos|publisher=Firenze University Press|issue=8|archive-url=https://web.archive.org/web/20071121225852/http://www.cromohs.unifi.it/8_2003/thomson.html|archive-date=21 November 2007|access-date=24 November 2019}}</ref> Конечно, тој бил озлогласен противник на [[Ропство|ропството]]; Виктор Шелхер го цитирал меѓу неговите научни сојузници во корист на [[Аболиционизам|укинување на ропството]]. == Топонимија == [[Податотека:PitonFournaise_DessinBory.jpg|мини|301x301пкс|Вулканот Питон де ла Фурнез на островот [[Реинион|Реунион]], нацртан во 1802 година од Бори де Сен-Винсан.]] * Во чест на пионерското истражување на вулканот од страна на Бори, еден од двата кратери на врвот на Питон де ла Фурнез на островот [[Реинион]] бил именуван како [[:fr:Cratère Bory|кратер Бори]] од неговиот придружник де Жуванкур за време на нивното искачување на вулканот во 1801 година. * По него било именувано [[основно училиште]] во [[Сен Дени (Реинион)|Сент Дени (Ла Реунион)]] * По него бил именуван [[Средно образование|колеџ]] во Свети Филип * [[Улица|Улици]] биле именувани по Бори во [[Сен Пјер (Реинион)]] и во неговиот роден град Ажен (Лот и Гарона). == Приватен живот == Во септември 1802 година, во [[Рен (град)|Рен]], каде што бил сместен во гарнизон, Жан-Батист се оженил со Ана-Шарлот Делакроа од ла Тебоде, со која што имал две ќерки: Клотилда, која била родена на 7 февруари 1801 година, и Августин, родена на 25 мај 1803 година, која што ја нарекувал „неговата мала Антигона“ и со која што останал многу близок целиот свој живот. Неговиот брак „се склучил премногу млад за да биде среќен“ не траел долго. Потоа неговата сопруга починала во 1823 година, по нивната разделба. Кога бил препишан со Уредбата од 24 јули 1815 година и потоа бегал во [[Руан]], ја запознал актерката Марија Грос. Која што го следела низ целото негово прогонство помеѓу 1815 и 1820 година; тие почнале да живеат заедно во 1817 година. На 17 мај 1818 година се родила нивната прва ќерка, Касилда. Втората ќерка, Атаналгида, се родила на 22 јули 1823 година, по разделбата на нејзините родители. == Одликувања и почести == [[Податотека:Legion_Honneur_Chevalier_ribbon.svg|60x60пкс]] ''Витез ранг-''мај 1811 година [[Податотека:Legion_Honneur_Officier_ribbon.svg|60x60пкс]] ''Офицерски'' ''чин''-1 мај 1831 година == Публикации == ''Целиот'' список на публикациите на Жан-Батист Бори де Сен-Венсан може да се најде на крајот од воведот од Филип Лозен (стр.52–55) во Бори де Сен-Винсент, ''Кореспонденција'', објавена и нотирана од Филип Лаузун, Maison d'édition et imprimerie moderne, 1908. * 1803 : ''Essais sur Les Isles Fortunées et l'Antique Atlantide ou Précis de l'Histoire générale de l'Archipel des Canaries'', {{Безпрелом|an XI}} (''on the website of the National Library of France'') * 1804 : ''[[:fr:Voyage dans les quatre principales îles des mers d'Afrique|Voyage dans les quatre principales îles des mers d'Afrique]]'', Ténériffe, Maurice, Bourbon et Sainte-Hélène. - trois volumes complétés par un atlas. * 1808 : ''[https://books.google.com/books?id=8BwOAAAAQAAJ Mémoires sur un genre nouveau de la cryptogamie aquatique, nommé Thorea, Mémoire sur le genre Lemanea de la famille des Conferves, Mémoire sur le genre Batrachosperma de la famille des Conferves, Mémoire sur le genre Draparnaldia de la famille des Conferves] Archived 15 August 2023 at the Wayback Machine''. Paris, Belin. (''on Google books'') * 1808 : ''Mémoire sur les forêts souterraines de Wolfesck en haute Autriche'', Berlin, Gesell. Nat. Freunde Mag. II, p.&nbsp;295-302. * 1809 : ''Mémoire sur le genre Lemanea de la famille des Conferves'', Berlin Gesell. Nat. Freunde Mag. III, p.&nbsp;274-281. * 1815 : Chambre des représentants, ''Rapport fait à la Chambre des représentants par M. Bory de Saint-Vincent, au nom des députés à l'armée'', séance du 1er juillet 1815. in-8°, Paris, imprimerie de la Chambre des représentants. * 1815 : ''[https://books.google.com/books?id=BXE-AAAAcAAJ Justification de la conduite et des opinions de M. Bory de Saint-Vincent, membre de la chambre des représentants et proscrit par l'ordonnance du 24 juillet 1815] Archived 15 August 2023 at the Wayback Machine'', Paris, Chez les marchands de nouveautés (ou Paris, chez Eymery, août 1815), 110 p. (''on Google books'') * 1816 : ''Lamuel ou le livre du Seigneur, dédié à M. de Chateaubriand, traduction d'un manuscrit hébreu exhumé de la bibliothèque ci-devant impériale. Histoire authentique de l'Empereur Appolyon et du roi Béhémot par le très Saint-Esprit'', Liège et Paris, P. J. Collardin, Frères Michau, in-18°, 232 p. * 1819-1821 (de juillet 1819 à juin 1821) : [https://books.google.com/books?id=gegrAQAAMAAJ ''Annales générales des sciences physiques, par MM. Bory de Saint-Vincent, Pierre Auguste Joseph Drapiez et Jean-Baptiste Van Mons''] Archived 14 August 2023 at the Wayback Machine, {{Безпрелом|8 vol.}}, Bruxelles, Weissenbruch. (''on Google books'') * 1821 : ''[https://books.google.com/books?id=Qoj1ASnXBnIC Voyage souterrain, ou, Description du plateau de Saint-Pierre de Maestricht et de ses vastes cryptes]'', Ponthieu libraire Palais-Royal, Galerie de bois no. 252, Paris. * 1822-1831 : ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6555485t Dictionnaire classique d'histoire naturelle]'', par Messieurs Audoin, Bourdon, Brongniart, de Candolle, Daudebard de Férussac, Desmoulins, Drapiez, Edwards, Flourens, Geoffroy de Saint-Hilaire, Jussieu, Kunth, de Lafosse, Lamouroux, Latreille, Lucas fils, Presles-Duplessis, Prévost, Richard, Thiébaut de Bernard. Ouvrage dirigé par Bory de Saint-Vincent, Paris, Rey et Gravier, Baudouin frères, 1822-1831, 17 volumes in-8, 160 planches gravées et coloriées. (''on the website of the National Library of France'') * 1823 : ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k109524d Guide du voyageur en Espagne]'', Librairie Louis Jouanet, Paris, 1823. ''(on the website of the National Library of France)'' * 1823 : [https://books.google.com/books?id=c2sEN1tMENYC&pg=PP9 ''Discours préliminaire'' à ''Histoire de la Grèce : description des Îles ioniennes''], éditions Dondey-Dupré Paris, 1823. (''on Google books'') * 1823-1832 : ''Encyclopédie moderne, ou dictionnaire abrégé des hommes et des choses, des sciences, des lettres et des arts, avec l'indication des ouvrages ou les divers sujets sont développés et approfondis par [[:fr:Eustache-Marie Courtin|Eustache-Marie Courtin]]'', Paris, Lejeune. * 1824 : ''Tableau encyclopédique et méthodique des trois règnes de la nature, contenant l'Helminthologie ou les vers infusoires, les vers intestinaux, les vers mollusques, etc''. En quatre volumes : '''vol.1''', 1791, ({{P.|1}} à 189) par Bruguière chez Panckoucke ; '''vol.2''', 1797, ({{P.|190}} à 286) chez Agasse ; '''vol.3''', an VI (1797), ({{P.|287-390}}) par Lamarck chez Agasse ; '''vol.4''', 1816, ({{P.|391}} à 488) par Lamarck ; vingt-troisième partie, mollusques et polypes divers, par MM. Jean-Baptiste Lamarck, Jean-Guillaume Bruguiere, Jean-Baptiste Bory de Saint-Vincent, Isaac Lea, Dall William Healey, Otto Frederick Müller, Paris, chez Mme Veuve Agasse et Paris, Panckoucke, 1791-1824. * 1825 : ''[[iarchive:lhommehomoessai01saingoog/page/n9|L'homme (homo), essai zoologique sur le genre humain]]'', (extrait du DCHN), première édition, Paris, Le Normand Fils, 2 vol., '''vol.1''' 325p., '''vol.2''' 251p., In-8°. (''on Archive.org'') * 1826-1830 : [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k97647t ''Voyage autour du monde, exécuté par ordre du Roi, sur la corvette de Sa Majesté,'' La Coquille'', pendant les années 1822, 1823,1824 et 1825'']... Lesson, René-Primevère, Bory de Saint-Vincent, JBGM, Brongniart, Adolphe, Dumont d'Urville, Duperrey, Louis-Isidore, (Botanique par MM. Dumont d'Urville, Bory de Saint-Vincent et Ad. Brongniart), Paris, Arthus Bertrand. (''on the website of the National Library of France'') * 1826 : ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k96691054 Essai d'une classification des animaux microscopiques],'' imprimerie Mme Veuve Agasse, Paris, 1826. (''on the website of the National Library of France'') * 1826 : [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62258595/f11 ''Résumé géographique de la Péninsule Ibérique''], éditions A. Dupont et Roret, Paris. (''on the website of the National Library of France'') * 1827 : 2nd edition of ''Essai sur l'Homme''. * 1827-1831 : ''Bibliothèque physico-économique, instructive et amusante. Ou Journal des découvertes et perfectionnements de l'industrie nationale et étrangère, de l'économie rurale et domestique, de la physique, la chimie, l'histoire naturelle, la médecine domestique et vétérinaire, enfin des sciences et des arts qui se rattachent aux besoins de la vie'', rédigée par Bory de Saint-Vincent et Julia-Fontenelle, Jean-Sébastien-Eugène, 1827-1831. Tome I (-X), Arthus Bertrand, Paris. 6 vol. * 1830-1844 : ''Expédition d'Égypte. Histoire scientifique et militaire de l'Expédition française en Égypte J.B.G.M. Bory de Saint-Vincent - Paris , précédée d'une introduction présentant le tableau de l'Égypte ancienne et moderne d'Ali-Bey ; et suivie du récit des événements survenus en ce pays depuis le départ des Français et sous le règne de Mohamed-Ali'', d'après les mémoires, matériaux, documents inédits fournis par divers membres de l'expédition, dont Chateaugiron, Desgenettes, Dulertre, Larrey … Rédaction réalisée par Étienne et Isidore Geoffroy Saint-Hilaire, Fortia d'Urban, Bory de Saint-Vincent, etc. 10 volumes in-8°, 2 volumes d'atlas, A.-J. Dénain, Paris. * 1832-1838 : ''Expédition scientifique de Morée, Jean-Baptiste Bory de Saint-Vincent, Émile Le Puillon de Boblaye, Pierre Théodore Virlet d'Aoust, Étienne et Isidore Geoffroy de saint-hilaire, Gabriel Bibron, Gérard Paul Deshayes, Gaspard Auguste Brulle, Félix-Edouard Guerin-Meneville, Adolphe Brongniart, Louis-Anastase Chaubard, Commission scientifique de Morée'' ; 4 vol. in 4° et atlas, Paris, Strasbourg, F.G. Levrault. 1832 : Travaux de la section des Sciences Physiques, tome 1, sous la direction de Bory de Saint-Vincent. 1832 : Cryptogamie, avec atlas de 38 pl., section des sciences Physiques (281-337), tome 3 partie 2. * 1838 : ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k103766h Note sur la commission exploratrice et scientifique d'Algérie présentée à son Excellence le ministre de la guerre]'', (16 octobre 1838.) 20 pp ; Imprimerie Cosson, Paris. (''on the website of the National Library of France'') * 1845 : ''Sur l'anthropologie de l'Afrique française'', lu à l'Académie royale des sciences dans sa séance du 30 juin 1845, Extrait du ''Magasin de zoologie, d'anatomie comparée et de paléontologie'' publié par M. Guérin-Méneville en octobre 1845, Paris, Imprimerie de Fain et Thunot, 19 p., pl.59 à 61. * 1846-1867 : ''Exploration scientifique de l'Algérie (pendant les années 1840, 1841, 1842. Sciences physiques.)'' publiée par ordre du gouvernement. Sciences Naturelles, Botanique par MM. Bory de Saint-Vincent et Durieu de Maisoneuve, Paris, imprimerie impériale, Gide et Baudry, en 3 vol., in-fol., dont un atlas. (1846-1849) '''Vol. I''', Flore d'Algérie. Cryptogamie, par Durieu de Maisoneuve, avec le concours de MM. Montagne, Bory de Saint-Vincent, L.-R., Tulasne, C. Tulasne, Leveille. Paris, imprimerie impériale, dans la collection Exploration scientifique de l'Algérie, publiée par ordre du Gouvernement, 600 p., 39 f. de pl. col. '''Vol. II''' Flore d'Algérie. Phanérogamie. Groupe des glumacées, par E. Cosson et Durieu de Maisonneuve. '''Vol. III''' Atlas. == Библиографија == === Цитирани извори === * Биографија на Жан-Батист Бори де Сен-Венсан на веб-страницата на [[:fr:Assemblée nationale (France)|Француското национално собрание]] : http://www2.assemblee-nationale.fr/sycomore/fiche/(num_dept)/16507 * Germain Sarrut и B. Saint-Edme, ''Biographie des hommes du jour: industriels'' ..., том 2, страница 79, Анри Крабе, Париз, 1836. [https://books.google.com/books?id=8s8_AAAAcAAJ (Lire en ligne)] * Бори де Сен-Винсент, ''Кореспонденција'', објавена и нотирана од Филип Лаузун, Maison d'édition et imprimerie moderne, 1908. [[iarchive:correspondanced00mgoog|(Lire en ligne)]] * Владимир Бруне де Пресл и Александар Бланше, ''La Grèce depuis la conquête romaine jusqu'à nos jours'', Firmin Didot, Париз, 1860 година. [https://books.google.com/books?id=ujA4wnTasP0C&dq=Gr%C3%A8ce+depuis+la+conqu%C3%AAte+romaine+jusqu%E2%80%99%C3%A0+nos+jours&pg=PA20 (Lire en ligne)] * Georges Contogeorgis, ''Histoire de la Grèce'', Hatier, coll. Nations d'Europe, Париз, 1992 година. * Серж Брифо, научна експедиција на Море и медитерански плати. во ''L'invention scientifique de la Méditerranée'', стр.&nbsp;293. * Мари-Ноел Бурге, Бернар Лепетит, Даниел Нордман, Марула Синарелис, ''L'Invention scientifique de la Méditerranée.'' ''Египет, Море, Алжир.'', Éditions de l'EHESS, 1998. <small>({{ISBN|2-7132-1237-5}} )</small> * Олга Полихронопулу, ''Archéologues sur les pas d'Homère.'' ''La naissance de la protohistoire égéenne.'', Noêsis, Париз, 1999. <small>({{ISBN|2-911606-41-8}} )</small> * Јанис Саитас и сор., ''L'œuvre de l'expédition scientifique de Morée 1829-1838'', уредено од Јанис Саитас, Изданија Мелиса, 2011 (I дел) - 2017 (Дел II). * Monique Dondin-Payre, ''La Commission d'exploration scientifique d'Algérie : une héritière méconnue de la Commission d'Égypte'', ''Memoires de l'académie des inscriptions et belles-lettres'', tome XIV, 142 стр., 11 сл., 1994 г. * Ед. Bonnet, ''Deux lettres de Bory de Saint-Vincent роднини aux travaux de la Commission d'Algérie'', Бул. Société de Botanique de France, 1909, 4e, т. IX (56: 1-9.) * Ерве Фериер, ''Бори де Сен-Винсент, милитар натуралист во револуцијата и реставрацијата'' . Докторската теза поднесена во 2001 година на докторската школа на Универзитетот Париз 1 Сорбона-Пантеон, директор Пјетро Корси, 2006 година * Hervé Ferrière, 2009. ''Бори де Сен-Винсан: L'évolution d'un voyageur naturaliste'' . Силепс. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-2849502433|<bdi>978-2849502433</bdi>]] * Џејмс А. Втор, ''Визии за науката: Книги и читатели на зората на викторијанската ера'' . Универзитетски издавачки куќи во Чикаго. стр.&nbsp;60., 2015. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0226203287|<bdi>978-0226203287</bdi>]] * Алдо Фасколо, ''Теоријата на еволуцијата и нејзиното влијание'' . Спрингер. стр.&nbsp;27, 2011. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-8847055865|<bdi>978-8847055865</bdi>]] * Ен Томсон, [http://www.cromohs.unifi.it/8_2003/thomson.html ''Прашања во прашање во расната класификација во осумнаесеттиот век.''] Archived , ''[[Cromohs|Кромохс]]'', 8 (2003): 1-20 === Генерални работи  === * Lucie Allorgue, ''La fabuleuse odyssée des plantes'', Chez Lattès, Paris, 2003. * H. Baillon, ''Dictionnaire de botanique'', Paris, Hachette, 1876, p.&nbsp;456 * P. Biers, ''L'Herbier tricolore de Bory de Saint-Vincent'', ''Bull Muséum Histoire naturelle'', n° 5 * P. Biers, ''Bory de Saint-Vincent, chef directeur de l'Expédition scientifique de Morée'', ''Bulletin Muséum Histoire Naturelle'', n° 32, 1926, {{P.|254-259}} * P. Biers, ''L'herbier cryptogamique de Bory de Saint-Vincent au Muséum'', ''Bulletin Muséum Histoire Naturelle'' No.&nbsp;30, 1924, {{P.|417-422}} * P. Biers, ''Bory de Saint-Vincent à l'Île Bourbon'' , ''Revue de l'Agenais'', 1927, t. 54, pp.&nbsp;179–186 [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k207078r/f180 (Lire en ligne)] * Adrien Blanchet, ''Le Voyage en Grèce de J.B. Bory de Saint-Vincent'', ''bull. de l'association Guillaume Budé'', Paris, 1829, p.&nbsp;26-46 * R. Bouvier, E. Maynial, ''Une aventure dans les mers australes, l'expédition du commandant Baudin, (1800-1803)'', Paris, 1947. * Christophe Brun, 2013, Découper la Terre, inventorier l'Homme : le planisphère de Bory de Saint-Vincent, 1827, ''Monde(s). Histoire, Espaces, Relations'', mai 2013, {{P.|67-89}} et encart couleur ([http://www.monde-s.com/programmation/anciens-numeros/archives-n-3-inventions-des-continents-juillet-2013] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20260511051303/http://www.monde-s.com/programmation/anciens-numeros/archives-n-3-inventions-des-continents-juillet-2013 |date=2026-05-11 }} <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cairn.info/resume.php?ID_ARTICLE=MOND_131_0067|title=Découper la Terre, inventorier l'Homme - Cairn.info|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518105607/http://www.cairn.info/resume.php?ID_ARTICLE=MOND_131_0067|archive-date=18 May 2015}}</ref>), annexes sur le site de la revue [https://web.archive.org/web/20191104165431/http://www.monde-s.com/programmation/anciens-numeros/archives-n-3-inventions-des-continents-juillet-2013/documents-annexes-bory (lire en ligne)]. * Juan C. Castañón y Francisco Quirós, ''La contribución de Bory de Saint-Vincent (1778-1846) al conocimiento geográfico de la Península Ibérica. Redescubrimiento de una obra cartográfica y orográfica olvidada.'' Ería. Revista cuatrimestral de Geografía, n° 64-65, 2004, {{P.|177-205}} * Pietro Corsi, ''Lamarck, genèse et enjeux du transformisme, 1770-1830'', CNRS Éditions, Paris, 2001. * B. Dayrat, ''Les botanistes et la flore de France – trois siècles de découverte'', Paris, Publication du Muséum National d'Histoire Naturelle, 2003. * Amédée Dechambre, ''Dictionnaire encyclopédique des sciences médicales'', (première série), t. X, Ble-Bro, publié sous la direction de M. A. Dechambre, 1869. * Léon Dufour, ''Souvenirs d'un savant français à travers un siècle, (1780-1865.)'' Science et histoire, Paris, J. Rothschild, 1888, p.&nbsp;43-45 * Paul Guérin (dir.), ''Dictionnaire des dictionnaires'', Paris, Librairie des imprimeries réunies, Motteroz, 1880. * [[:fr:Louis-Étienne Héricart de Thury|Louis-Étienne Héricart de Thury]], ''Notice sur le baron Bory de Saint-Vincent'', Bruxelles, in-12. Note que Lacroix dit ne pas avoir retrouvée (Lacroix, p.&nbsp;58.) Cette notice est parue en 1848 dans les ''Notices bio-bibliographiques de l'Académie des Sciences de Belgique'', tome VIII, p.&nbsp;832 * Alfred Lacroix, ''Le naturaliste Bory de Saint-Vincent'', ''Revue scientifique'', 55^e année n° 8, avril, 1917, Éloge du savant prononcé en octobre 1916 à l'Académie des Sciences. * Goulven Laurent, ''Paléontologie et évolution en France : 1800-1860. De Cuvier-Lamarck à Darwin'', Paris, CTHS, 1987, p.&nbsp;377-380. * P. Maryllis, ''Bory de Saint-Vincent, naturaliste et voyageur'', 6 p., La Couronne agenaise, Villeneuve-sur-Lot, 1910 * François Picavet, ''Les Idéologues, essai sur l'histoire des idées et des théories scientifiques, philosophiques, religieuses, etc. en France depuis 1789'', édité en 1891. * André Role, ''Un destin hors série : la vie aventureuse d'un savant : Bory de Saint-Vincent 1778-1846'', 256 {{P.|16}} pls. La Pensée universelle, Paris, 1973. * Thomas Rouillard, ''un herbier de Bory saint-Vincent à Angers'' Bulletin de la Société d'Études Scientifiques de l'Anjou, t.XVIII, 2004 * C. Sauvageau, ''Bory de Saint-Vincent, d'après sa correspondance publiée par M. Lauzun'', ''Journal de Botanique'', 1908, 2^e série, 1 : 198-222. * P. Tcherkezoff, ''Tahiti 1768, Jeunes filles en pleurs''. Au vent des îles Éditions, Tahiti, Pirae, 2004. * Jean Tucoo-Chala, ''Le Voyage en Grèce d'un naturaliste gascon en 1829'', ''Bull. de l'association Guillaume Budé'', en deux parties : dans le bulletin 2 et 3 de l'année, bull.2, p.&nbsp;190-200 et Bull.3 p.&nbsp;300-320, Paris, 1976. * [[:fr:Pierre Vidal-Naquet|Pierre Vidal-Naquet]], ''L'Atlantide, petite histoire d'un mythe platonicien'', Paris, Les Belles Lettres, 2005. == Наводи == {{Наводи|30em}}{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Бори де Сен-Винсент, Жан Баптист}} [[Категорија:Француски ентомолози]] [[Категорија:Погребани на гробиштата „Пер Лашез“]] [[Категорија:Офицери на Легијата на честа]] [[Категорија:Членови на Француската академија на науките]] [[Категорија:Француско благородништво]] [[Категорија:Починати во 1846 година]] [[Категорија:Родени во 1778 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 9ah9uvbgtcct0hhxw5ky07h4ejyo666 4 1394634 5603449 5601026 2026-08-03T07:59:40Z Bjankuloski06 332 5603449 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |} {| style="height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;" | <span style="font-size:25px;"><center>'''МАТИЧЕН ВИКИПЕДИЈАНЕЦ 2026</center>'''</span> <div align="center"> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> <span style="font-size:16px; font-weight;">[[Корисник:Bjankuloski06|'''Bjankuloski06''']]</span> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> </div> '''Овогодинашната тема на програмата „ГЛАМ“ за уредување, соработка и подобрување на содржината на Википедија и нејзините проекти е „Ботаника на Македонија“. Следствено на тоа, приднесите и делувањата на ова поле (оваа програма) е насечно токму кон таа тема. == Резултати == ''' {| class="wikitable" |+ Создадени статии |- ! реден број !! новосоздадена статија |- | 1. || [[Гроздести руеви]] |- | 2. || [[Гроздест руј]] |- | 3. || [[Ф’стак (род)]] |- | 4. || [[Седефчиња]] |- | 5. || [[Седефче (род)]] |- | 6. || [[Целолист]] |- | 7. || [[Русан]] |- | 8. || [[Бел русан]] |- | 9. || [[Клокочки]] |- | 10. || [[Переста клокочка]] |- | 11. || [[Јавори]] |- | 12. || [[Млеч (дрво)]] |- | 14. || [[Клен (дрво)]] |- | 15. || [[Жестил]] |- | 16. || [[Планински јавор]] |- | 17. || [[Балкански јавор]] |- | 18. || [[Кленика]] |- | 19. || [[Горски јавор]] |- | 20. || [[Јаворец (дрво)]] |- | 21. || [[Дивокостенови]] |- | 22. || [[Див костен (род)]] |- | 23. || [[Лен (род)]] |- | 24. || [[Жолт лен]] |- | 25. || [[Повеќегодишен лен]] |- | 25. || [[Австриски лен]] |- | 26. || [[Двогодишен лен]] |- | 27. || [[Галски лен]] |- | 27. || [[Теснолистен лен]] |- | 28. || [[Прочистувачки лен]] |- | 29. || [[Џуџест лен]] |- | 30. || [[Зрнеш]] |- | 31. || [[Бабин заб (род)]] |- | 32. || [[Плускавец (растение)]] |- | 33. || [[Смрдлива коприва]] |- | 34. || [[Ситка]] |- | 35. || [[Копривка]] |- | 36. || [[Јужна копривка]] |- | 37. || [[Жолтоплодна копривка]] |- | 38. || [[Гола копривка]] |- | 39. || [[Дива лобода]] |- | 40. || [[Лобода]] |- | 41. || [[Надводник]] |- | 42. || [[Надводници]] |- | 43. || [[Подворка]] |- | 44. || [[Каменоломка]] |- | 45. || [[Виноцвет]] |- |} == Поврзано == * [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] pkoylhwdjejodfmih91lz1svatvlezn 0 1395209 5603347 5601954 2026-08-02T21:40:08Z Beclievski 9277 /* Држави кои нема да учествуваат на ова издание: */ 5603347 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision1|name=Избор за песна на Евровизија 2027|semi1=мај 2027|semi2=мај 2027|final=мај 2027|host={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]]|entries=18 <small>(заклучно со {{TODAY}})</small>|map=ESC 2027 Map.svg|previous=2026|image=United by Music - Обединети од музика [[Податотека:KonkursPiosenkiEurowizja2027Bulgaria.png|310п]]|director=Мартин Грин|emiter=[[Податотека:Logo of BNT (2018-).svg|30px]] [[Бугарска национална телевизија|БНТ]]|vote=секоја држава доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни. Поените се поделени на два дела: 50% телевоутинг и 50% жири|next=|confirmed=1|past=1|returning={{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]]|debuting={{знамеикона|Канада}} [[Канада]]}} '''Избор за песна на Евровизија 2027 година''' ќе биде 71-во издание на [[Евровизија]]. Ќе биде организиран од [[Европски радиодифузен сојуз|Европската радиодифузна унија]] (EBU) и ќе се одржува во [[Бугарија]], после победата на Дара<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/|title=DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria|date=2026-05-17|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-05-17}}</ref> со песната „Бангаранга“ на [[Евровизија 2026|изданието во 2026 година]]. Се очекува натпреварот да се одржи во [[мај]] [[2027]] година. == Местоположба == (избраниот град домаќин ќе биде означен со зелена точка) {{Location map many|Бугарија|width=200px|float=left|caption=Местоположба на бугарските градови што изразиле интерес (во сива боја) |places= | label1=[[Бургас]]|lat1=42.502965|long1=27.470179|position1=left|mark1=Green pog.svg | label2=[[Софија]]|lat2=42.7|long2=23.33|position2=right|mark2=Green pog.svg | label3=[[Пловдив]]|lat3=42.1354|long3=24.7453|position3=left|mark3=Red pog.svg | label4=[[Варна]]|lat4=43.2166|long4=27.9166|position4=left|mark4=Red pog.svg }} Се очекува настанот да се одржи во [[Софија]], главниот град на Бугарија, но тоа сеуште треба да се потврди. Софија беше домаќин на Детската Евровизија 2015, а прв пат во 2027 и потенцијален домаќин на Евровизија 2027. Градоначалникот на [[Бургас]], Димитар Николов, исто така изразил интерес да биде домаќин на овогодинешното издание на Евровизија. Градоначалникот на Варна, Благомир Коцев исто така изрази интерес за домаќин на Евровизија. ===== Градови што изразиле интерес за домаќинство на натпреварот: ===== {| class="wikitable" !Град !Место на одржување !Капацитет |- style="background:#D0F0C0" !scope="row" style="background:#D0F0C0" |Бургас |Арена Бургас |15.000<ref>{{Наведено списание|date=2026-05-18|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1354800649|journal=Wikipedia|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.bg/stories/eto-koy-artist-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026.html|title=Ето кой артист ще представи България на Евровизия 2026|last=Нонова|first=Магдалена|date=2026-01-31|work=Lifestyle.bg|language=bulgarian|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" |Софија |Арена Софија |17.906<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-sofia-will-bid-to-host-eurovision/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Mayor Confirms Sofia Will Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- ! colspan="3" |Дисквалификувани кандидати |- !Варна |Конгресна сала |6.000<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/18/%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AC-eurovision-2027-varna-expresses-interest-in-hosting/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Varna Expresses Interest in Hosting|last=Vecic|first=Tamara|date=2026-05-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Пловдив |Колодрума |7.500<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-plovdiv-intends-to-bid-to-host/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Plovdiv Intends to Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |} === Трошоци === Бугарската влада најавила дека планира да го финансира Изборот за песна на Евровизија 2027 година од државниот буџет. Формирана е меѓуинституционална работна група предводена од вицепремиерот Иво Христов за поддршка на подготовките за натпреварот. Христов очекува трошоците за организирање на Евровизија 2027 во Бугарија да изнесуваат помеѓу 20 и 30 милиони евра. == Список на учесници == За да се учествува на Евровизискиот натпревар, потребно е национален радиодифузер со [[Европски радиодифузен сојуз|активно членство во ЕБУ]], способен да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо низ целата земја. ЕБУ испраќа покана за учество на натпреварот до сите активни членови. Според состојбата на {{TODAY}}, 18 членки на ЕБУ веќе потврдија дека би учествувале на ова издание на Евровизија, и покрај што официјално не е објавена листата на учесници од страна на ЕБУ. {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Радиодифузер ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Автор(и) ! scope="col" | Наводи |- |{{Esc|Австрија}} |ORF | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/28/austria-begins-search-for-eurovision-2027-representative/|title=🇦🇹 Austria: Begins Search for Eurovision 2027 Representative|last=Shepherd|first=Em|date=2026-07-28|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-29}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | [[Бугарска национална телевизија|БНТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.euromix.co.il/2026/01/31/surprise-bulgaria-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Surprise: Bulgaria Confirms Participation in Eurovision 2027!|last=Gaist|first=Ilay|date=2026-01-31|work=EuroMix|language=en-US|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Велика Британија}} |[[BBC]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/06/18/united-kingdom-eurovision-2027-participation/|title=🇬🇧 United Kingdom: Eurovision 2027 Participation Confirmed|last=Shepherd|first=Em|date=2026-06-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-06-21}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Германија}} | SWR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/04/18/germany-confirms-national-selection-for-eurovision-2027/|title=🇩🇪 Germany: SWR Confirms National Selection for Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-04-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Грција}} |EPT | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://escspot.pl/2026/06/09/grecja-eurowizja-2027-sing-for-greece/|title=EXCLUSIVE: 🇬🇷 Grecja potwierdza udział w 🇧🇬 Eurowizji 2027 i kolejną edycję „Sing for Greece”|last=Ignatiuk|first=Szymon|date=2026-06-09|work=ESCSpot|language=pl-PL|accessdate=2026-06-09}}</ref> |- | scope="row" | {{Esc|Данска}} |DR ! colspan="4" | 13. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/eurovision-2027-what-do-we-know-already/|title=Eurovision 2027: What Do We Know Already?|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-16|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Италија}} |RAI ! colspan="4" |19. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.corriere.it/spettacoli/26_luglio_03/stefano-de-martino-il-mio-sanremo-meno-canzoni-piu-internazionalita-una-serata-per-decidere-chi-andra-all-eurovision-27d83dfa-03f8-4920-9fe1-26d06ad4dxlk.shtml|title=Stefano De Martino: «Il mio Sanremo? Meno canzoni, più internazionalità, una serata per decidere chi andrà all’Eurovision»|date=2026-07-03|work=Corriere della Sera|language=it-IT|accessdate=2026-07-03}}</ref> |- |{{Esc|Израел}} |IPBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/culture/1075098/|title=נציג ישראל לאירוויזיון 2027 ייבחר בתוכנית "הכוכב הבא"|last=הררי|first=דורית אסרף מזרחי, עמית|work=www.kan.org.il|language=he|accessdate=2026-07-13}}</ref> |- |{{Esc|Канада}} |CBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Eurovision_Song_Contest_2027#cite_note-canada-15|title=}}</ref> |- |{{Esc|Кипар}} |CyBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionfun.com/en/2026/06/cyprus-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Cyprus Confirms Participation in Eurovision 2027!}}</ref> |- |{{Esc|Латвија}} |LSM ! colspan="4" |06. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/24/latvia-eurovision-2027-participation/|title=🇱🇻 Latvia: Eurovision 2027 Participation Confirmed|last=Granger|first=Anthony|date=2026-07-24|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-25}}</ref> |- |{{Esc|Луксембург}} |RTL ! colspan="4" | 30. јануари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/205390/luxembourg-intends-to-participate-at-eurovision-2027/|title=Luxembourg intends to participate at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-05-21|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-05-23}}</ref> |- |{{Esc|Македонија}} |[[Македонска радио-телевизија|МРТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/makedonija-se-vraka-na-evrovizija/|title=Македонија се враќа на „Евровизија“|last=Petrovski|first=Aleksandar|date=2026-05-21|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/21/north-macedonia-return-eurovision-confirmed-2027/|title=🇲🇰 North Macedonia: Return to Eurovision Confirmed for 2027|last=Brown|first=Alistair|date=2026-05-21|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-21}}</ref> |- |{{Esc|Норвешка}} |NRK | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/205780/norway-nrk-confirms-participation-at-eurovision-2027/|title=Norway: NRK confirms participation at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-06-18|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-06-21}}</ref> |- |{{Esc|Романија}} |TVR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tvr.ro/ca-al-tvr-a-aprobat-participarea-romaniei-la-eurovision-song-contest-2027_55716.html}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | SMRTV | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/san-marino-eurovision-2027-starts-today/|title=🇸🇲 San Marino: Work on Eurovision 2027 Starts Today|last=De-re|first=Julien|date=2026-05-13|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Финска}} | Yle ! colspan="4" |20. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/uuden-musiikin-kilpailu-2027-on-february-20/|title=🇫🇮 Finland: Uuden Musiikin Kilpailu 2027 on February 20|last=Heap|first=Steven|date=2026-05-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Швајцарија}} | SRG SSR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.srf.ch/sendungen/eurovision-song-contest/eurovision-song-contest-2027-schweizer-esc-saison-startet-song-einreichung-im-august}}</ref> |} ==== Други земји ==== '''{{Esc|Ерменија}}– На 19 октомври 2025 година, Patrick Fiori, кој ја претставуваше Франција во 1993 година, објави дека има намера да ја претставува Ерменија на натпреварот во 2027 година. Ерменскиот радиодифузер AMPTV сè уште нема јавно одговорено на оваа најава. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Србија}}– На 15 септември 2025 година, српскиот радиодифузер RTS ги објави правилата за нивниот национален избор за натпреварот во 2026 година, „Pesma za Evroviziju ’26“ (PzE ’26). Документот вклучуваше правило кое експлицитно наведува дека победникот на PzE ’26 мора да му го предаде трофејот на PzE ’27 на победникот на изданието во 2027 година, со што практично се обезбедува српски претставник за Евровизија 2027. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во словенечкиот радиодифузер RTVSLO, изработи документ со план за враќање на изборот на словенечки претставници преку националниот избор „Evrovizijska Melodija“ од 2025 до 2028 година. И покрај оваа стратегија, RTVSLO одлучи да не учествува во изданието во 2026 година поради учеството на Израел, наведувајќи дека доколку Израел победел во 2026 година, Словенија немало да се врати во 2027 година. '''{{Esc|Украина}}– На 25 февруари 2026 година, шпанскиот радиодифузер RTVE предложи промена на правилата со која се бара формална дискусија во рамките на EBU за можно забранување на учество на земји кои се во активен воен конфликт во 2027 година. Украинскиот радиодифузер Suspilne би можел да биде засегнат од овој предлог, бидејќи земјата е вклучена во руско-украинската војна. '''{{Esc|Унгарија}}– Пред Петер Маѓар да победи на парламентарните избори во Унгарија во 2026 година, тој јавно изјави дека ќе ја врати земјата на Евровизија, предвидувајќи враќање најрано во 2027 година. Официјална одлука сè уште нема; Унгарија последен пат учествуваше во 2019 година. '''{{Esc|Црна Гора}}– Во февруари 2026 година, RTCG објави дека Работилницата за Евровизија 2027, форум за дискутирање и развој на идните планови за натпреварот, ќе се одржи во Тиват, Црна Гора. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува'''.''' ==== Држави кои нема да учествуваат на ова издание: ==== '''{{Esc|Андора}}потврди дека нема да учествува на Евровизија 2027<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/06/andorra-eurovision-2027/|title=🇦🇩 Andorra: RTVA Will Not Participate in Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-07-06|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-13}}</ref> '''{{Esc|Босна и Херцеговина}}– Во мај 2025 година, Лејла А. Бабовиќ, поранешна шефица на делегацијата на Босна и Херцеговина, изјави дека земјата би можела да се врати уште во 2026 година доколку се исплатат долговите на радиодифузерот. Сепак, финансиските проблеми продолжија, при што BHRT должи 100 милиони конвертибилни марки (51,13 милиони евра), откако програмата на BHT1 во февруари 2026 беше ограничена само на информативна програма. На 26 февруари 2026 година, BHRT емитуваше порака со предупредување дека радиодифузерот се наоѓа во „сериозна финансиска и оперативна криза“ и би можел да престане со работа. Во март 2026 година, EBU потврди дека е во „континуирана комуникација“ со раководството на BHRT и босанската влада за да се најде решение, предупредувајќи дека неограниченото продолжување на рокот за отплата на долговите би ја „продолжило неизвесноста и нестабилноста“. Босна и Херцеговина последен пат учествуваше во 2016 година. На 03.07.2026 беше потвдено дека нема да учествува на ова издание на Евровизија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/206051/bosnia-herzegovina-bhrt-will-not-return-to-eurovision-in-2027/|title=Bosnia & Herzegovina: BHRT will not return to Eurovision in 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-07-03|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-07-03}}</ref> '''{{Esc|Монако}}- Моначкиот радиодифузер TVMonaco потврди дека сè уште не е подготвен да се врати на „Евровизија“ и дека ова прашање сè уште не било разгледувано. Телевизијата има финансиски ограничувања, па поради тоа мора да ги има предвид трошоците за учество на овој натпревар. Последен пат земјата учествуваше во 2006 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/06/14/tvmonaco-has-not-yet-considered-eurovision-2027-participation/|title=🇲🇨 Monaco: TVMonaco Has Not Yet Considered Eurovision 2027 Participation|last=Granger|first=Anthony|date=2026-06-14|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-21}}</ref> '''{{Esc|Словачка}}- Словачка објави дека нема да учествуваат на ова издание на Евровизија. ==== Останати држави кои сеуште не се изјасниле: ==== {{colbegin}} {{Multicol}} * '''{{Esc|Албанија}}''' * '''{{Esc|Азербејџан}}''' * '''{{Esc|Белгија}}''' * '''{{Esc|Грузија}}''' * '''{{Esc|Естонија}}''' * '''{{Esc|Литванија}}''' * '''{{Esc|Малта}}''' * '''{{Esc|Молдавија}}'' * '''{{Esc|Полска}}''' * '''{{Esc|Португалија}}''' * '''{{Esc|Словачка}}'' * '''{{Esc|Турција}}'' * '''{{Esc|Франција}}''' * '''{{Esc|Хрватска}}''' * '''{{Esc|Чешка}}''' * '''{{Esc|Шведска}}''' {{Multicol-end}} {{colend}} === '''Придружни членки на ЕБУ''' === {{Esc|Австралија}}– Откако Изборот за песна на Евровизија Азија беше најавен на 31 март 2026 година, SBS не изрази интерес за приклучување на натпреварот. На 11 мај 2026 година, ЕБУ изјави дека „ниту еден радиодифузер што зема учество на Изборот за песна на Евровизија нема да учествува на Изборот за песна на Евровизија Азија“, што значи дека на SBS нема да му биде дозволено да учествува на двете манифестации. Се чека официјална одлука. '''{{Esc|Канада}}– Во ноември 2025 година, Канада изрази интерес за приклучување кон Евровизија, а CBC Television изјави дека ги разгледува можните начини за учество. Откако CBC Television испрати персонал да го следи натпреварот во 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин јавно ја поздрави можноста Канада да се приклучи на шоуто. На 01 јули 2026 се потврди нивното учество. === '''Земји кои не се членки на ЕБУ''' === {{знамеикона|Косово}} [[Република Косово|Косово]]– РТК активно се стреми кон членство во ЕБУ за да овозможи деби на земјата на натпреварот, потег кој е поддржан од косовското Министерство за култура. Официјални претставници на радиодифузерот присуствуваа на генералното собрание на ЕБУ во Прага на 25 и 26 јуни 2026 година. Дополнително, РТК го оживува фестивалот „Akordet e Kosovës“ за да послужи како национален избор и за Евровизија и за Детска Евровизија. === '''Израелско учество''' === Шпанскиот радиодифузер RTVE одлучи да не учествува на натпреварот во 2026 година, протестирајќи заедно со радиодифузерите од Исланд, Ирска, Холандија и Словенија поради продолженото учество на Израел во услови на војната во Газа. На 25 февруари 2026 година, RTVE формално побара дискусии во рамките на EBU во врска со можноста земји кои активно учествуваат во воени конфликти да не можат да се натпреваруваат во 2027 година. На 3 мај, директорот на ESC, Мартин Гриин, изрази надеж за време на интервју за холандската информативна програма „Nieuwsuur“ дека радиодифузерите кои го бојкотираа изданието во 2026 година ќе се вратат во 2027 година. Како одговор, RTVE наведе дека ќе процени „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. Слично на тоа, холандскиот радиодифузер AVROTROS изјави дека чека целосна евалуација на натпреварот во 2026 година пред да коментира за можното учество во 2027 година. На 11 мај, Ynet објави дека биле одржани прелиминарни разговори за можно преместување на Израел во Азиската Евровизија; сепак, Грин категорично го негираше овој глас во интервју за „Het Parool“. За време на програмата пред финалето во 2026 година, портпарол на фламанскиот радиодифузер VRT изјави дека е многу малку веројатно радиодифузерот да учествува во 2027 година во име на Белгија, освен ако EBU не спроведе директно гласање во врска со учеството на Израел. Портпаролот ги опиша шансите VRT да испрати претставник во 2027 година како „мали“, повикувајќи ја EBU да „даде јасна изјава против војната и насилството и во корист на почитувањето на човековите права“. Учеството на Белгија на натпреварот се менува секоја година помеѓу VRT и франкофонскиот радиодифузер RTBF. Израел го потврди своето учество на 12.07.2026. ==== Радиодифузерите на следните земји објавија официјални изјави во врска со Израел и натпреварот во 2027 година: ==== {{Esc|Белгија}}– За време на воведната програма пред финалето во 2026 година, Јасмин Ван дер Борхт, портпаролка на фламанскиот радиодифузер VRT (кој треба да учествува во 2027 година како дел од годишната ротација со франкофонскиот RTBF), изјави дека е малку веројатно радиодифузерот да го стори тоа освен ако ЕБУ (EBU) не одржи директно гласање за учеството на Израел. Ван дер Борхт изјави дека шансите VRT да испрати свој претставник во 2027 година се „мали“ и ја повика ЕБУ да „даде јасна изјава против војната и насилството и за почитување на човековите права“. Официјална одлука треба да биде донесена. {{Esc|Ирска}}– На 19 мај, генералниот директор на RTÉ, Кевин Бакхерст, изјави дека „во моментов нема причина да ја промениме нашата одлука, но ќе ја преиспитаме во наредните месеци“ {{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во RTVSLO, изготви документ во кој една од точките беше план за враќање кон избор на словенечки претставници за Евровизија преку националното финале ''Evrovizijska Melodija'' од 2025 до 2028 година. И покрај ова, RTVSLO одлучи да не учествува во 2026 година поради учеството на Израел. Радиодифузерот исто така изјави дека доколку Израел победи во 2026 година, тие нема да се вратат во 2027 година. {{Esc|Холандија}}– АВРОТРОС (AVROTROS) на 2 јули соопшти дека ќе донесе одлука за своето учество на Изборот за песна на Евровизија 2027 до крајот на август или почетокот на септември, по евалуацијата на натпреварот во 2026 година. На 15 јули, независната пратеничка Мона Кејзер поднесе писмени прашања до министерката за култура Ријане Летшерт во врска со можното отсуство на Холандија од Евровизија и можноста друг јавен радиодифузер да ја преземе улогата. Додека Omroep MAX е подготвен да го преземе учеството доколку чадор-организацијата NPO обезбеди финансиска поддршка, други јавни радиодифузери (BNNVARA, EO и KRO-NCRV) наводно веќе ја исклучиле можноста да учествуваат на Евровизија 2027. {{Esc|Шпанија}}– Како одговор на изјавите на Грин за време на интервјуто за ''Nieuwsuur'', RTVE изјави дека ќе испита „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. == Преглед на натпреварот == === Полуфиналиња === Планирани се две полуфинални вечери, каде што ќе учествуваат следните држави: {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Изведувач !Песна !Јазик !Поени !Место |- |{{Esc|Австрија}} | | | | | |- |{{Esc|Грција}} | | | | | |- | scope="row" | {{Esc|Данска}} | | | | | |- |{{Esc|Израел}} | | | | | |- |{{Esc|Канада}} | | | | | |- |{{Esc|Кипар}} | | | | | |- |{{Esc|Латвија}} | | | | | |- |{{Esc|Луксембург}} | | | | | |- |{{Esc|Македонија}} | | | | | |- |{{Esc|Норвешка}} | | | | | |- |{{Esc|Романија}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Финска}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Швајцарија}} | | | | | |} === Финале === Финалето ќе се одржи во мај 2027 година. Во финалето ќе учествуваат земјата домаќин, членовите на големата 5-ка, сите тие се автоматски квалификувани и 10 пласирани од првото и 10 пласирани од второто полуфинале. {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Поени !Место |- | scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | | | | | |- |{{Esc|Велика Британија}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Германија}} | | | | | |- |{{Esc|Италија}} | | | | | |} == Емитувања == Сите емитувачи кои учествуваат можат да изберат да имаат коментатори на лице место или од далечина кои ќе им обезбедат увид и информации за гласањето на нивната локална публика. Иако се обврзани да го емитуваат финалето и полуфиналето во кое гласа нивната земја, повеќето емитувачи ги покриваат сите три емисии. Некои емитувачи кои не учествуваат, исто така, го емитуваат натпреварот. YouTube каналот на Евровизискиот натпревар обезбедува меѓународни преноси во живо без коментари за сите емисии. == Наводи == {{Наводи}}{{Евровизија}} 5wj18merreivbykcmid52t5ivlatxaq 5603348 5603347 2026-08-02T21:40:31Z Beclievski 9277 /* Останати држави кои сеуште не се изјасниле: */ 5603348 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision1|name=Избор за песна на Евровизија 2027|semi1=мај 2027|semi2=мај 2027|final=мај 2027|host={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]]|entries=18 <small>(заклучно со {{TODAY}})</small>|map=ESC 2027 Map.svg|previous=2026|image=United by Music - Обединети од музика [[Податотека:KonkursPiosenkiEurowizja2027Bulgaria.png|310п]]|director=Мартин Грин|emiter=[[Податотека:Logo of BNT (2018-).svg|30px]] [[Бугарска национална телевизија|БНТ]]|vote=секоја држава доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни. Поените се поделени на два дела: 50% телевоутинг и 50% жири|next=|confirmed=1|past=1|returning={{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]]|debuting={{знамеикона|Канада}} [[Канада]]}} '''Избор за песна на Евровизија 2027 година''' ќе биде 71-во издание на [[Евровизија]]. Ќе биде организиран од [[Европски радиодифузен сојуз|Европската радиодифузна унија]] (EBU) и ќе се одржува во [[Бугарија]], после победата на Дара<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/|title=DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria|date=2026-05-17|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-05-17}}</ref> со песната „Бангаранга“ на [[Евровизија 2026|изданието во 2026 година]]. Се очекува натпреварот да се одржи во [[мај]] [[2027]] година. == Местоположба == (избраниот град домаќин ќе биде означен со зелена точка) {{Location map many|Бугарија|width=200px|float=left|caption=Местоположба на бугарските градови што изразиле интерес (во сива боја) |places= | label1=[[Бургас]]|lat1=42.502965|long1=27.470179|position1=left|mark1=Green pog.svg | label2=[[Софија]]|lat2=42.7|long2=23.33|position2=right|mark2=Green pog.svg | label3=[[Пловдив]]|lat3=42.1354|long3=24.7453|position3=left|mark3=Red pog.svg | label4=[[Варна]]|lat4=43.2166|long4=27.9166|position4=left|mark4=Red pog.svg }} Се очекува настанот да се одржи во [[Софија]], главниот град на Бугарија, но тоа сеуште треба да се потврди. Софија беше домаќин на Детската Евровизија 2015, а прв пат во 2027 и потенцијален домаќин на Евровизија 2027. Градоначалникот на [[Бургас]], Димитар Николов, исто така изразил интерес да биде домаќин на овогодинешното издание на Евровизија. Градоначалникот на Варна, Благомир Коцев исто така изрази интерес за домаќин на Евровизија. ===== Градови што изразиле интерес за домаќинство на натпреварот: ===== {| class="wikitable" !Град !Место на одржување !Капацитет |- style="background:#D0F0C0" !scope="row" style="background:#D0F0C0" |Бургас |Арена Бургас |15.000<ref>{{Наведено списание|date=2026-05-18|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1354800649|journal=Wikipedia|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.bg/stories/eto-koy-artist-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026.html|title=Ето кой артист ще представи България на Евровизия 2026|last=Нонова|first=Магдалена|date=2026-01-31|work=Lifestyle.bg|language=bulgarian|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" |Софија |Арена Софија |17.906<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-sofia-will-bid-to-host-eurovision/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Mayor Confirms Sofia Will Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- ! colspan="3" |Дисквалификувани кандидати |- !Варна |Конгресна сала |6.000<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/18/%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AC-eurovision-2027-varna-expresses-interest-in-hosting/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Varna Expresses Interest in Hosting|last=Vecic|first=Tamara|date=2026-05-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Пловдив |Колодрума |7.500<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-plovdiv-intends-to-bid-to-host/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Plovdiv Intends to Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |} === Трошоци === Бугарската влада најавила дека планира да го финансира Изборот за песна на Евровизија 2027 година од државниот буџет. Формирана е меѓуинституционална работна група предводена од вицепремиерот Иво Христов за поддршка на подготовките за натпреварот. Христов очекува трошоците за организирање на Евровизија 2027 во Бугарија да изнесуваат помеѓу 20 и 30 милиони евра. == Список на учесници == За да се учествува на Евровизискиот натпревар, потребно е национален радиодифузер со [[Европски радиодифузен сојуз|активно членство во ЕБУ]], способен да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо низ целата земја. ЕБУ испраќа покана за учество на натпреварот до сите активни членови. Според состојбата на {{TODAY}}, 18 членки на ЕБУ веќе потврдија дека би учествувале на ова издание на Евровизија, и покрај што официјално не е објавена листата на учесници од страна на ЕБУ. {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Радиодифузер ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Автор(и) ! scope="col" | Наводи |- |{{Esc|Австрија}} |ORF | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/28/austria-begins-search-for-eurovision-2027-representative/|title=🇦🇹 Austria: Begins Search for Eurovision 2027 Representative|last=Shepherd|first=Em|date=2026-07-28|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-29}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | [[Бугарска национална телевизија|БНТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.euromix.co.il/2026/01/31/surprise-bulgaria-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Surprise: Bulgaria Confirms Participation in Eurovision 2027!|last=Gaist|first=Ilay|date=2026-01-31|work=EuroMix|language=en-US|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Велика Британија}} |[[BBC]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/06/18/united-kingdom-eurovision-2027-participation/|title=🇬🇧 United Kingdom: Eurovision 2027 Participation Confirmed|last=Shepherd|first=Em|date=2026-06-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-06-21}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Германија}} | SWR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/04/18/germany-confirms-national-selection-for-eurovision-2027/|title=🇩🇪 Germany: SWR Confirms National Selection for Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-04-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Грција}} |EPT | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://escspot.pl/2026/06/09/grecja-eurowizja-2027-sing-for-greece/|title=EXCLUSIVE: 🇬🇷 Grecja potwierdza udział w 🇧🇬 Eurowizji 2027 i kolejną edycję „Sing for Greece”|last=Ignatiuk|first=Szymon|date=2026-06-09|work=ESCSpot|language=pl-PL|accessdate=2026-06-09}}</ref> |- | scope="row" | {{Esc|Данска}} |DR ! colspan="4" | 13. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/eurovision-2027-what-do-we-know-already/|title=Eurovision 2027: What Do We Know Already?|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-16|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Италија}} |RAI ! colspan="4" |19. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.corriere.it/spettacoli/26_luglio_03/stefano-de-martino-il-mio-sanremo-meno-canzoni-piu-internazionalita-una-serata-per-decidere-chi-andra-all-eurovision-27d83dfa-03f8-4920-9fe1-26d06ad4dxlk.shtml|title=Stefano De Martino: «Il mio Sanremo? Meno canzoni, più internazionalità, una serata per decidere chi andrà all’Eurovision»|date=2026-07-03|work=Corriere della Sera|language=it-IT|accessdate=2026-07-03}}</ref> |- |{{Esc|Израел}} |IPBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/culture/1075098/|title=נציג ישראל לאירוויזיון 2027 ייבחר בתוכנית "הכוכב הבא"|last=הררי|first=דורית אסרף מזרחי, עמית|work=www.kan.org.il|language=he|accessdate=2026-07-13}}</ref> |- |{{Esc|Канада}} |CBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Eurovision_Song_Contest_2027#cite_note-canada-15|title=}}</ref> |- |{{Esc|Кипар}} |CyBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionfun.com/en/2026/06/cyprus-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Cyprus Confirms Participation in Eurovision 2027!}}</ref> |- |{{Esc|Латвија}} |LSM ! colspan="4" |06. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/24/latvia-eurovision-2027-participation/|title=🇱🇻 Latvia: Eurovision 2027 Participation Confirmed|last=Granger|first=Anthony|date=2026-07-24|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-25}}</ref> |- |{{Esc|Луксембург}} |RTL ! colspan="4" | 30. јануари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/205390/luxembourg-intends-to-participate-at-eurovision-2027/|title=Luxembourg intends to participate at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-05-21|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-05-23}}</ref> |- |{{Esc|Македонија}} |[[Македонска радио-телевизија|МРТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/makedonija-se-vraka-na-evrovizija/|title=Македонија се враќа на „Евровизија“|last=Petrovski|first=Aleksandar|date=2026-05-21|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/21/north-macedonia-return-eurovision-confirmed-2027/|title=🇲🇰 North Macedonia: Return to Eurovision Confirmed for 2027|last=Brown|first=Alistair|date=2026-05-21|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-21}}</ref> |- |{{Esc|Норвешка}} |NRK | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/205780/norway-nrk-confirms-participation-at-eurovision-2027/|title=Norway: NRK confirms participation at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-06-18|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-06-21}}</ref> |- |{{Esc|Романија}} |TVR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tvr.ro/ca-al-tvr-a-aprobat-participarea-romaniei-la-eurovision-song-contest-2027_55716.html}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | SMRTV | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/san-marino-eurovision-2027-starts-today/|title=🇸🇲 San Marino: Work on Eurovision 2027 Starts Today|last=De-re|first=Julien|date=2026-05-13|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Финска}} | Yle ! colspan="4" |20. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/uuden-musiikin-kilpailu-2027-on-february-20/|title=🇫🇮 Finland: Uuden Musiikin Kilpailu 2027 on February 20|last=Heap|first=Steven|date=2026-05-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Швајцарија}} | SRG SSR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.srf.ch/sendungen/eurovision-song-contest/eurovision-song-contest-2027-schweizer-esc-saison-startet-song-einreichung-im-august}}</ref> |} ==== Други земји ==== '''{{Esc|Ерменија}}– На 19 октомври 2025 година, Patrick Fiori, кој ја претставуваше Франција во 1993 година, објави дека има намера да ја претставува Ерменија на натпреварот во 2027 година. Ерменскиот радиодифузер AMPTV сè уште нема јавно одговорено на оваа најава. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Србија}}– На 15 септември 2025 година, српскиот радиодифузер RTS ги објави правилата за нивниот национален избор за натпреварот во 2026 година, „Pesma za Evroviziju ’26“ (PzE ’26). Документот вклучуваше правило кое експлицитно наведува дека победникот на PzE ’26 мора да му го предаде трофејот на PzE ’27 на победникот на изданието во 2027 година, со што практично се обезбедува српски претставник за Евровизија 2027. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во словенечкиот радиодифузер RTVSLO, изработи документ со план за враќање на изборот на словенечки претставници преку националниот избор „Evrovizijska Melodija“ од 2025 до 2028 година. И покрај оваа стратегија, RTVSLO одлучи да не учествува во изданието во 2026 година поради учеството на Израел, наведувајќи дека доколку Израел победел во 2026 година, Словенија немало да се врати во 2027 година. '''{{Esc|Украина}}– На 25 февруари 2026 година, шпанскиот радиодифузер RTVE предложи промена на правилата со која се бара формална дискусија во рамките на EBU за можно забранување на учество на земји кои се во активен воен конфликт во 2027 година. Украинскиот радиодифузер Suspilne би можел да биде засегнат од овој предлог, бидејќи земјата е вклучена во руско-украинската војна. '''{{Esc|Унгарија}}– Пред Петер Маѓар да победи на парламентарните избори во Унгарија во 2026 година, тој јавно изјави дека ќе ја врати земјата на Евровизија, предвидувајќи враќање најрано во 2027 година. Официјална одлука сè уште нема; Унгарија последен пат учествуваше во 2019 година. '''{{Esc|Црна Гора}}– Во февруари 2026 година, RTCG објави дека Работилницата за Евровизија 2027, форум за дискутирање и развој на идните планови за натпреварот, ќе се одржи во Тиват, Црна Гора. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува'''.''' ==== Држави кои нема да учествуваат на ова издание: ==== '''{{Esc|Андора}}потврди дека нема да учествува на Евровизија 2027<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/06/andorra-eurovision-2027/|title=🇦🇩 Andorra: RTVA Will Not Participate in Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-07-06|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-13}}</ref> '''{{Esc|Босна и Херцеговина}}– Во мај 2025 година, Лејла А. Бабовиќ, поранешна шефица на делегацијата на Босна и Херцеговина, изјави дека земјата би можела да се врати уште во 2026 година доколку се исплатат долговите на радиодифузерот. Сепак, финансиските проблеми продолжија, при што BHRT должи 100 милиони конвертибилни марки (51,13 милиони евра), откако програмата на BHT1 во февруари 2026 беше ограничена само на информативна програма. На 26 февруари 2026 година, BHRT емитуваше порака со предупредување дека радиодифузерот се наоѓа во „сериозна финансиска и оперативна криза“ и би можел да престане со работа. Во март 2026 година, EBU потврди дека е во „континуирана комуникација“ со раководството на BHRT и босанската влада за да се најде решение, предупредувајќи дека неограниченото продолжување на рокот за отплата на долговите би ја „продолжило неизвесноста и нестабилноста“. Босна и Херцеговина последен пат учествуваше во 2016 година. На 03.07.2026 беше потвдено дека нема да учествува на ова издание на Евровизија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/206051/bosnia-herzegovina-bhrt-will-not-return-to-eurovision-in-2027/|title=Bosnia & Herzegovina: BHRT will not return to Eurovision in 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-07-03|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-07-03}}</ref> '''{{Esc|Монако}}- Моначкиот радиодифузер TVMonaco потврди дека сè уште не е подготвен да се врати на „Евровизија“ и дека ова прашање сè уште не било разгледувано. Телевизијата има финансиски ограничувања, па поради тоа мора да ги има предвид трошоците за учество на овој натпревар. Последен пат земјата учествуваше во 2006 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/06/14/tvmonaco-has-not-yet-considered-eurovision-2027-participation/|title=🇲🇨 Monaco: TVMonaco Has Not Yet Considered Eurovision 2027 Participation|last=Granger|first=Anthony|date=2026-06-14|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-21}}</ref> '''{{Esc|Словачка}}- Словачка објави дека нема да учествуваат на ова издание на Евровизија. ==== Останати држави кои сеуште не се изјасниле: ==== {{colbegin}} {{Multicol}} * '''{{Esc|Албанија}}''' * '''{{Esc|Азербејџан}}''' * '''{{Esc|Белгија}}''' * '''{{Esc|Грузија}}''' * '''{{Esc|Естонија}}''' * '''{{Esc|Литванија}}''' * '''{{Esc|Малта}}''' * '''{{Esc|Молдавија}}'' * '''{{Esc|Полска}}''' * '''{{Esc|Португалија}}''' * '''{{Esc|Турција}}'' * '''{{Esc|Франција}}''' * '''{{Esc|Хрватска}}''' * '''{{Esc|Чешка}}''' * '''{{Esc|Шведска}}''' {{Multicol-end}} {{colend}} === '''Придружни членки на ЕБУ''' === {{Esc|Австралија}}– Откако Изборот за песна на Евровизија Азија беше најавен на 31 март 2026 година, SBS не изрази интерес за приклучување на натпреварот. На 11 мај 2026 година, ЕБУ изјави дека „ниту еден радиодифузер што зема учество на Изборот за песна на Евровизија нема да учествува на Изборот за песна на Евровизија Азија“, што значи дека на SBS нема да му биде дозволено да учествува на двете манифестации. Се чека официјална одлука. '''{{Esc|Канада}}– Во ноември 2025 година, Канада изрази интерес за приклучување кон Евровизија, а CBC Television изјави дека ги разгледува можните начини за учество. Откако CBC Television испрати персонал да го следи натпреварот во 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин јавно ја поздрави можноста Канада да се приклучи на шоуто. На 01 јули 2026 се потврди нивното учество. === '''Земји кои не се членки на ЕБУ''' === {{знамеикона|Косово}} [[Република Косово|Косово]]– РТК активно се стреми кон членство во ЕБУ за да овозможи деби на земјата на натпреварот, потег кој е поддржан од косовското Министерство за култура. Официјални претставници на радиодифузерот присуствуваа на генералното собрание на ЕБУ во Прага на 25 и 26 јуни 2026 година. Дополнително, РТК го оживува фестивалот „Akordet e Kosovës“ за да послужи како национален избор и за Евровизија и за Детска Евровизија. === '''Израелско учество''' === Шпанскиот радиодифузер RTVE одлучи да не учествува на натпреварот во 2026 година, протестирајќи заедно со радиодифузерите од Исланд, Ирска, Холандија и Словенија поради продолженото учество на Израел во услови на војната во Газа. На 25 февруари 2026 година, RTVE формално побара дискусии во рамките на EBU во врска со можноста земји кои активно учествуваат во воени конфликти да не можат да се натпреваруваат во 2027 година. На 3 мај, директорот на ESC, Мартин Гриин, изрази надеж за време на интервју за холандската информативна програма „Nieuwsuur“ дека радиодифузерите кои го бојкотираа изданието во 2026 година ќе се вратат во 2027 година. Како одговор, RTVE наведе дека ќе процени „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. Слично на тоа, холандскиот радиодифузер AVROTROS изјави дека чека целосна евалуација на натпреварот во 2026 година пред да коментира за можното учество во 2027 година. На 11 мај, Ynet објави дека биле одржани прелиминарни разговори за можно преместување на Израел во Азиската Евровизија; сепак, Грин категорично го негираше овој глас во интервју за „Het Parool“. За време на програмата пред финалето во 2026 година, портпарол на фламанскиот радиодифузер VRT изјави дека е многу малку веројатно радиодифузерот да учествува во 2027 година во име на Белгија, освен ако EBU не спроведе директно гласање во врска со учеството на Израел. Портпаролот ги опиша шансите VRT да испрати претставник во 2027 година како „мали“, повикувајќи ја EBU да „даде јасна изјава против војната и насилството и во корист на почитувањето на човековите права“. Учеството на Белгија на натпреварот се менува секоја година помеѓу VRT и франкофонскиот радиодифузер RTBF. Израел го потврди своето учество на 12.07.2026. ==== Радиодифузерите на следните земји објавија официјални изјави во врска со Израел и натпреварот во 2027 година: ==== {{Esc|Белгија}}– За време на воведната програма пред финалето во 2026 година, Јасмин Ван дер Борхт, портпаролка на фламанскиот радиодифузер VRT (кој треба да учествува во 2027 година како дел од годишната ротација со франкофонскиот RTBF), изјави дека е малку веројатно радиодифузерот да го стори тоа освен ако ЕБУ (EBU) не одржи директно гласање за учеството на Израел. Ван дер Борхт изјави дека шансите VRT да испрати свој претставник во 2027 година се „мали“ и ја повика ЕБУ да „даде јасна изјава против војната и насилството и за почитување на човековите права“. Официјална одлука треба да биде донесена. {{Esc|Ирска}}– На 19 мај, генералниот директор на RTÉ, Кевин Бакхерст, изјави дека „во моментов нема причина да ја промениме нашата одлука, но ќе ја преиспитаме во наредните месеци“ {{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во RTVSLO, изготви документ во кој една од точките беше план за враќање кон избор на словенечки претставници за Евровизија преку националното финале ''Evrovizijska Melodija'' од 2025 до 2028 година. И покрај ова, RTVSLO одлучи да не учествува во 2026 година поради учеството на Израел. Радиодифузерот исто така изјави дека доколку Израел победи во 2026 година, тие нема да се вратат во 2027 година. {{Esc|Холандија}}– АВРОТРОС (AVROTROS) на 2 јули соопшти дека ќе донесе одлука за своето учество на Изборот за песна на Евровизија 2027 до крајот на август или почетокот на септември, по евалуацијата на натпреварот во 2026 година. На 15 јули, независната пратеничка Мона Кејзер поднесе писмени прашања до министерката за култура Ријане Летшерт во врска со можното отсуство на Холандија од Евровизија и можноста друг јавен радиодифузер да ја преземе улогата. Додека Omroep MAX е подготвен да го преземе учеството доколку чадор-организацијата NPO обезбеди финансиска поддршка, други јавни радиодифузери (BNNVARA, EO и KRO-NCRV) наводно веќе ја исклучиле можноста да учествуваат на Евровизија 2027. {{Esc|Шпанија}}– Како одговор на изјавите на Грин за време на интервјуто за ''Nieuwsuur'', RTVE изјави дека ќе испита „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. == Преглед на натпреварот == === Полуфиналиња === Планирани се две полуфинални вечери, каде што ќе учествуваат следните држави: {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Изведувач !Песна !Јазик !Поени !Место |- |{{Esc|Австрија}} | | | | | |- |{{Esc|Грција}} | | | | | |- | scope="row" | {{Esc|Данска}} | | | | | |- |{{Esc|Израел}} | | | | | |- |{{Esc|Канада}} | | | | | |- |{{Esc|Кипар}} | | | | | |- |{{Esc|Латвија}} | | | | | |- |{{Esc|Луксембург}} | | | | | |- |{{Esc|Македонија}} | | | | | |- |{{Esc|Норвешка}} | | | | | |- |{{Esc|Романија}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Финска}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Швајцарија}} | | | | | |} === Финале === Финалето ќе се одржи во мај 2027 година. Во финалето ќе учествуваат земјата домаќин, членовите на големата 5-ка, сите тие се автоматски квалификувани и 10 пласирани од првото и 10 пласирани од второто полуфинале. {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Поени !Место |- | scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | | | | | |- |{{Esc|Велика Британија}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Германија}} | | | | | |- |{{Esc|Италија}} | | | | | |} == Емитувања == Сите емитувачи кои учествуваат можат да изберат да имаат коментатори на лице место или од далечина кои ќе им обезбедат увид и информации за гласањето на нивната локална публика. Иако се обврзани да го емитуваат финалето и полуфиналето во кое гласа нивната земја, повеќето емитувачи ги покриваат сите три емисии. Некои емитувачи кои не учествуваат, исто така, го емитуваат натпреварот. YouTube каналот на Евровизискиот натпревар обезбедува меѓународни преноси во живо без коментари за сите емисии. == Наводи == {{Наводи}}{{Евровизија}} amtpkt3hm89eg7uo0nw9k44xkwa6nsz 0 1395313 5603468 5561066 2026-08-03T09:34:26Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603468 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Rossi.jpg|мини|Портрет од Б. С. Митјар, 1820]] '''Карло ди Џовани Роси''' ({{Langx|ru|Карл Иванович Росси|Karl Ivanovich Rossi}}, 29 декември 1775 &#x2013; 18 април 1849)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.saint-petersburg.com/famous-people/carlo-rossi/|title=Carlo Rossi, Italian architect in St. Petersburg, Russia|work=www.saint-petersburg.com|accessdate=2025-10-01}}</ref> бил италијански архитект, чие најзначајно дело било во почетокот на 19 век [[Руска Империја]]. Тој бил автор на многу класични згради и архитектонски ансамбли во [[Санкт Петербург]] и неговата околина. == Биографија == Карло Роси бил роден на 29 декември 1775, во [[Неапол]] (неговиот очув бил познатиот балетски уметник Шарл ле Пик) и бил донесен во Русија во детството кога неговата мајка Гертруд Роси-ле Пик, добро позната балерина, била поканета да настапува во Русија. Од младоста бил поврзан со светот на уметноста. Се школувал во студиото на архитектот Винченцо Брена. Во 1795 година стапил во служба на Адмиралскиот одбор за архитектура како асистент на Брена, заедно со кој, се претпоставува, учествувал во изградбата на замокот Свети Михаил во Санкт Петербург. Од 1802 до 1803 година, Роси студирал во Италија. Во 1806 година ја добил титулата архитект и сопствена канцеларија. Во 1808 година бил испратен во археолошката експедиција на Кремљ во Москва, каде што ја изградил црквата Света Катерина во [[Манастир на Воскресението (Москва)|манастир на Воскресение]] и театарот на плоштадот Арбат, кој изгорел до темел за време на [[Француска инвазија на Русија|инвазијата на Наполеон врз Русија]]. Бил награден со Орден на Свети Владимир од IV степен. Во 1814 година, го добил чинот колегијален советник. Во 1815 година, се вратил во Санкт Петербург. Во 1816 година, бил назначен на позиција во комитетот за конструкции и хидраулични работи. Зградите на Роси се карактеристични за [[Ампир|ампирскиот стил]], кој ја комбинира величината со благородната едноставност. Тие вклучуваат: Јелагинскиот дворец со стаклена градина и павалјоните (1816–1818), Михајловскиот дворец, зградата на Генералштабот, зградите на Сенатот и Синодот (1829–1833), фасадата на [[Руска национална библиотека|Руската национална библиотека]] што гледа кон плоштадот Александринска, павилјоните на Аничковскиот дворец, лакот на зградата на Генералштабот, Александрискиот театар и зградите на Одборот на театри и Министерството за внатрешни работи. Во Павловск, Роси ја изградил дворската библиотека. Една од последните згради на Роси била камбанаријата на Јуревскиот манастир во близина на [[Велики Новгород]].{{Напласти|[[File:Alextheatre.jpg|thumb|250px|Александринскиот театар во Санкт Петербург]] [[File:Triumphal arch, Saint Petersburg, Russia.jpg|thumb|250px|Лак на зградата на Генералштабот на [[Палатскиот плоштад]], од Карло Роси]] [[File:Sankt-Petěrburg 108.jpg|thumb|250px|[[Руска национална библиотека]]]]}}На 6 Април, тој починал од [[колера]] во [[Санкт Петербург]], според достапните податоци - во целосен заборав и во сиромаштија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hoffmansantikhandel.se/artists/carlo-di-giovanni-rossi/|title=Carlo di Giovanni Rossi|work=Hoffmans|language=en-US|accessdate=2025-10-01}}</ref> Неговите деца останале со одговорностите за неговиот погреб и долгови, за кои тие поднеле барање до царот за помош. Царот дал мала сума за погребот, а Роси бил погребан на лутеранските гробишта Волков. За време на советскиот период, бил повторно погребан на гробиштата Лазаревское во манастирот Александар Невски под истиот надгробен споменик. == Дела == * Михајловскиот дворец и соседните згради * Театарот Александрински и соседните згради * Зградите на улицата Роси, вклучувајќи ја и улицата Роси број 2 * Зградата на Генералштабот * Зградите на Сенатот и Синодот * Павилјон во замокот Собиески во Олава * Павилјон „Кафе-хаус“ во Летната градина * Павилјонот Роси и мостот Роси во градината Михајловски * Павилјони во градината на палатата Аничков * Црквата „Света Катерина“ на [[Манастир на Воскресението (Москва)|манастир на Воскресението]] и [[Кули на Московскиот кремљ|кулата Николска]] во Кремљ * Воена галерија на [[Зимски дворец|Зимскиот дворец]] * Палатата Јелагин * Фасадата на [[Руска национална библиотека|Руската национална библиотека]], која е свртена кон плоштадот Александринска. * Катедралата „Свети Петар и Павле“, Талин == Почести и награди == * Орден на Свети Владимир, 3-ти степен * Орден на Света Ана, втора класа со дијаманти == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Роси, Карло (архитект)}} [[Категорија:Култура на Санкт Петербург]] [[Категорија:Починати во 1849 година]] [[Категорија:Родени во 1775 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Италијански архитекти]] b6bf15xz1sfgd18wsp66xrz9uwuii9g 0 1395972 5603444 5566368 2026-08-03T07:48:43Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: роден → домороден 5603444 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Walnuts_-_whole_and_open_with_halved_kernel.jpg|мини|Ореви]] [[Податотека:Inside_of_a_walnut_in_growth.jpg|мини|Внатрешност на орев во раст]] [[Податотека:Three-part_Walnut-8283.jpg|мини|Орев со три сегменти]] [[Податотека:Juglans_regia_Echte_Walnußfrucht_2.JPG|десно|мини|Орев во својата зелена лушпа]] [[Податотека:Adriaen_Coorte_-_Two_Walnuts.jpg|десно|мини|Уметнички приказ на два орева ([[Адриен Корте]], 1702)]] '''Орев'''<ref>{{ДРМЈ|орев}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|орев}}</ref> — [[плод]] од кое било дрво од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Орев|Juglans]]'' ([[Семејство (биологија)|семејство]] [[Ореви|Juglandaceae]]), особено персискиот или англискиот орев, ''Juglans regia''. По целосното зреење, лушпата се отфрла, а зрното се јаде. Јаткастите плодови од источниот црн орев (''[[Juglans nigra]]'') и ''Juglans cinerea'' поретко се консумираат. == Опис == Оревите се тркалезни коскест плодови од [[Орев|дрвото орев]] со една семка. На северната полутопка тие зреат помеѓу септември и ноември. Кафеавата, збрчкана лушпа од орев е затворена во лушпа.<ref name="GKH">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gardeningknowhow.com/edible/nut-trees/walnut/walnut-tree-harvesting.htm|title=Walnut Tree Harvesting: When Are Walnuts Ready To Pick|last=Grant|first=Amy|date=19 April 2021|work=Gardening Know How|accessdate=4 December 2021}}</ref> Лушпите од ореви што се комерцијално достапни обично имаат два сегмента (но може да се образуваат и лушпи од три или четири сегменти). За време на процесот на зреење, лушпата станува кршлива, а лушпата тврда. Лушпата го опфаќа зрното или месото, кое обично е на две половини одделени со мембранозна преграда.<ref name="GKH" /> Јатките - најчесто достапни како скршени ореви - се затворени во кафеава [[Семе|семена обвивка]] што содржи [[антиоксиданс]]и. Антиоксидансите ја штитат јатката богата со масло од атмосферскиот кислород, и со тоа го спречуваат нејзиното расипување.<ref name="wde1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tis-gdv.de/tis_e/ware/nuesse/walnuss/walnuss.htm#toxizitaet|title=Walnut; Agriculture – Transport Information Service|year=2010|publisher=Association for German Insurance|archive-url=https://web.archive.org/web/20150214032218/http://www.tis-gdv.de/tis_e/ware/nuesse/walnuss/walnuss.htm#toxizitaet|archive-date=14 февруари 2015}}</ref> Дрвата ореви доцна добиваат [[Лист|лисја]], обично не ги добиваат сè до повеќе од половина од пролетта. === Хемија === Лушпите од орев содржат разновидни [[Фитохемикалија|фитохемикалии]], како што се [[полифенол]]и, кои ги обојуваат рацете и можат да предизвикаат надразнување на кожата. Седум фенолни соединенија, вклучувајќи [[ферулинска киселина]], [[ванилинска киселина]], [[кумаринска киселина]], [[сирингинска киселина]], [[мирицетин]] и [[југлон]], биле идентификувани во лушпите од орев. Југлонот имал концентрации од 2–4% од тежината на свеж плод.<ref>{{Наведено списание|last=Cosmulescu|first=Sina Niculina|last2=Trandafir|first2=Ion|last3=Achim|first3=Gheorghe|last4=Botu|first4=Mihai|last5=Baciu|first5=Adrian|last6=Gruia|first6=Marius|date=15 June 2010|title=Phenolics of Green Husk in Mature Walnut Fruits|url=http://www.notulaebotanicae.ro/index.php/nbha/article/view/4624|journal=Notulae Botanicae Horti Agrobotanici Cluj-Napoca|volume=38|issue=1|pages=53–56|issn=1842-4309|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729032755/http://www.notulaebotanicae.ro/index.php/nbha/article/view/4624|archive-date=29 July 2017}}</ref> Оревите исто така го содржат [[елагитанин]]от [[педункулагин]].<ref>{{Наведено списание|last=Cerdá|first=Begoña|last2=Tomás-Barberán|first2=Francisco A.|last3=Espín|first3=Juan Carlos|date=2005-01-01|title=Metabolism of Antioxidant and Chemopreventive Ellagitannins from Strawberries, Raspberries, Walnuts, and Oak-Aged Wine in Humans: Identification of Biomarkers and Individual Variability|url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/jf049144d|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|language=en|volume=53|issue=2|pages=227–235|doi=10.1021/jf049144d|issn=0021-8561|pmid=15656654|url-access=subscription}}</ref> Региолон бил изолиран со југлон, бетулинска киселина и ситостерол од кората на стеблото на J. regia.<ref>{{Наведено списание|last=Talapatra|first=Sunil K.|last2=Karmacharya|first2=Bimala|last3=De|first3=Shambhu C.|last4=Talapatra|first4=Bani|date=January 1988|title=(−)-Regiolone, an α-tetralone from Juglans regia: structure, stereochemistry and conformation|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0031942288830474|journal=Phytochemistry|language=en|volume=27|issue=12|pages=3929–3932|bibcode=1988PChem..27.3929T|doi=10.1016/0031-9422(88)83047-4|url-access=subscription}}</ref> == Видови == Трите видови ореви кои најчесто се одгледуваат за нивните семиња се персискиот (или англискиот) орев ([[Juglans regia|''J. regia'']]), кој потекнува од [[Иран]], црниот орев ([[Juglans nigra|''J. nigra'']]) – домороден во источна Северна Америка – и јапонскиот орев, познат и како срцев орев (J. ailantifolia).<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=nyWY_YkV7qAC&pg=PA545|title=Top 100 Food Plants|publisher=NRC Research Press|year=2009|isbn=978-0-660-19858-3|page=545|author=Ernest Small}}</ref> Други видови вклучуваат [[Juglans californica|''J. californica'']], калифорнискиот црн орев (често се користи како подлога за комерцијално размножување на ''J. regia''), ''J. cinerea'' и ''J. major''. Други извори го наведуваат ''J. californica californica'' како домороден во Јужна Калифорнија, а ''Juglans californica hindsii'', или само ''J. hindsii'', како домороден во Северна Калифорнија. Барем еднаш овие видови се дадени како „географски варијанти“ наместо подвид (Botanica). Комерцијално се развиени бројни сорти орев, кои се речиси сите хибриди на персискиот орев.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://aic.ucdavis.edu/profiles/Walnut-2006.pdf|title=Commodity Profile: English Walnuts|year=2006|publisher=AgMRC, University of California|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20120312092338/http://aic.ucdavis.edu/profiles/Walnut-2006.pdf|archive-date=12 March 2012}}</ref> == Одгледување == === Историја === За време на [[Византиски календар|византиската ера]], оревот бил познат и под името „кралски орев“.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/Geoponica02/page/n13/mode/1up|title=Geoponika - Agricultural Pursuits|date=1806|publisher=University of Oxford|volume=2|location=London|language=en|translator-last=Owen|translator-first=Thomas|translator-link=Thomas Owen (priest)}}</ref> Статија за одгледување ореви на [[Пиринејски Полуостров|Иберискиот Полуостров]] е вклучена во ''Книгата за земјоделство'' на [[Ибн ал-Авам]] од 12 век.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/lelivredelagric00algoog/page/n14/mode/2up|title=Le livre de l'agriculture d'Ibn-al-Awam (kitab-al-felahah)|last=Ibn al-ʻAwwām|first=Yaḥyá ibn Muḥammad|publisher=A. Franck|year=1864|location=Paris|pages=271–276 (ch. 7 - Article 24)|language=fr|translator-last=Clement-Mullet|translator-first=Jean Jacques|oclc=780050566|author-link=}}</ref> === Складирање === Оревите, како и другите [[Оревест плод|јаткасти плодови]], мора правилно да се обработуваат и складираат. Лошото складирање ги прави оревите подложни на [[инсекти]] и габични инфекции со [[мувла]]. вторите произведуваат [[афлатоксин]] - моќен [[канцероген]]. Делот што содржи ореви зафатени со мувла треба целосно да се отстрани.<ref name="wde1"/> Идеалната температура за продолжено складирање (за индустриско и домашно складирање) на ореви е -3 до 0 [[Целзиусов степен|степени Целзиусови]] со ниска влажност за индустриско и домашно складирање. Сепак, ваквите технологии за ладење не се достапни во земјите во развој каде што оревите се произведуваат во големи количини; оревите најдобро се чуваат под 25&nbsp;°C со ниска влажност. Температури над 30&nbsp;°C и влажност над 70 проценти може да доведат до брзи и високи загуби од расипување. Над прагот на влажност од 75 проценти, може да се образуваат габични мувли што ослободуваат афлатоксин.<ref name="wde1"/> == Производство == {| class="wikitable floatright" style="width:12em; text-align:center;" |+Производство на ореви<br />{{Мали|2023, милиони тони}}<br /> |{{КИН}} | 1,40 |- |{{САД}} | 0,75 |- |{{ИРН}} | 0,38 |- |{{ТУР}} | 0,36 |- | {{знаме|Мексико}} | 0,17 |- | '''Свет''' | '''4,0''' |- | colspan="2" | {{Мали|Извор: FAOSTAT<br> на [[Обединетите Нации]]}}<ref name="faostat">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL|title=Walnut (in shell) production in 2023, Crops/Regions/World list/Production Quantity (pick lists)|year=2025|publisher=UN Food and Agriculture Organization, Corporate Statistical Database (FAOSTAT)|accessdate=26 септември 2025}}</ref> |} Во 2023 година, светското производство на ореви (во лушпа) изнесувало четири милиони [[Тона|тони]], при што [[Народна Република Кина|Кина]] учествувала со 35% од вкупниот принос (табела). Други значајни производители (по опѓачки редослед) биле [[Соединети Американски Држави|САД]], [[Иран]] и [[Турција]].<ref name="faostat">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL|title=Walnut (in shell) production in 2023, Crops/Regions/World list/Production Quantity (pick lists)|year=2025|publisher=UN Food and Agriculture Organization, Corporate Statistical Database (FAOSTAT)|accessdate=26 септември 2025}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Растителни вапсила]] [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Јадливи оревести плодови и семки]] fb77bxxot45bg71d2hf9sp52988yzy8 0 1397043 5603310 5574495 2026-08-02T18:34:19Z Lili Arsova 86688 #WPWPMK 5603310 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Marguerite Thomas-Clement 1925.jpg|мини|Маргарита Томас-Клемент 1925]] '''Маргарита Томас-Клемент''' (1886–1979) — [[Луксембург|луксембуршка]] активистка за [[Женски права|правата на жените]] и политичарка. Таа била првата жена што служела во парламентот на Луксембург. Таа била во брак со социјалистот Ксавиер Томас, но и самата била членка на социјалистичката партија. Во Луксембург никогаш немало организирано движење [[Право на глас на жените|за право на глас на жените]]: правото на глас на жените било воведено во 1919 година без никаква дебата, како дел од проектот за новиот демократски устав, а организациите за права на жените главно се фокусирале на образовните можности. Сепак, во периодот 1917-1919 година, Маргарита Томас-Клемент била една од ретките што зборувала во прилог на правото на глас на жените во јавните дебати преку статии во печатот. Во 1919 година, на првите избори по воведувањето на правото на глас на жените, таа станала првата жена избрана во парламентот, каде што служела до 1931 година. Таа останала единствената жена пратеничка сè до Астрид Лулинг во 1965 година. За време на нејзиниот мандат, таа се залагала да ги брани правата на работничките и проститутките. == Извори == * Рене Вагенер : „Маргерит Томас-Клемент, Sprecherin der Frauen: Die erste Luxemburger Abgeordnete“. во: « Wenn nun wir Frauen auch das Wort ergreifen... “. Publications nationales, Lëtzebuerg, 1997 г. {{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Томас-Клемент, Маргарита }} [[Категорија:Починати во 1979 година]] [[Категорија:Родени во 1886 година]] [[Категорија:Историја на човековите права]] fwrvrt5wfocn2zzitls7qbpc8m40l5e 4 1398190 5603172 5602841 2026-08-02T12:22:33Z SirGoldenBlade 46796 /* Список на учесници */ 5603172 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во август е планирано да се одржат 5 (пет) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] ==Претстојни викенди== === Четириилјадници === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Четириилјадници“]] Во периодот 1-2 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Четириилјадници“, односно планински врвови над 4000 метри надморска височина. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за овие врвови може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Four-thousanders]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Егиј Бланш де Петере]] (Н)|[[Егиј де Рошфор]] (П)|[[Егиј ди Кроасан]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] | {{подреден список|[[Мандала (врв)]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Поранешни замоци === [[Податотека:Castello araldico.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Поранешни замоци“]] Во периодот 8-9 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Поранешни замоци“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за поранешните замоци може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Former castles]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Магионичари === [[Податотека:Crystal Project wizard.png|десно|250п|Уредувачки ден „Магионичари“]] Во периодот 15-16 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Магионичари“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со магионичарите може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Magicians]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Судири во 21 век === [[Податотека:Battle icon.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Судири во 21 век“]] Во периодот 22-23 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Судири во 21 век“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со судирите во 21 век може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:21st-century conflicts]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови здравец === [[Податотека:Gxermo2.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови здравец“]] Во периодот 29-30 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови здравец“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите здравец може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на видови здравец#А|Видови здравец]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|7]] ofeya2wjjlr094cgg2m1djkhtxh37ma 5603338 5603172 2026-08-02T19:57:11Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5603338 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во август е планирано да се одржат 5 (пет) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] ==Претстојни викенди== === Четириилјадници === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Четириилјадници“]] Во периодот 1-2 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Четириилјадници“, односно планински врвови над 4000 метри надморска височина. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за овие врвови може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Four-thousanders]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Егиј Бланш де Петере]] (Н)|[[Егиј де Рошфор]] (П)|[[Егиј ди Кроасан]] (Н)|[[Егиј ди Диабл]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] | {{подреден список|[[Мандала (врв)]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Поранешни замоци === [[Податотека:Castello araldico.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Поранешни замоци“]] Во периодот 8-9 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Поранешни замоци“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за поранешните замоци може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Former castles]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Магионичари === [[Податотека:Crystal Project wizard.png|десно|250п|Уредувачки ден „Магионичари“]] Во периодот 15-16 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Магионичари“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со магионичарите може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Magicians]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Судири во 21 век === [[Податотека:Battle icon.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Судири во 21 век“]] Во периодот 22-23 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Судири во 21 век“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со судирите во 21 век може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:21st-century conflicts]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови здравец === [[Податотека:Gxermo2.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови здравец“]] Во периодот 29-30 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови здравец“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите здравец може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на видови здравец#А|Видови здравец]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|7]] 6hngngwz73u5zg1hwcsjn9yjj5r8iua 0 1400315 5603322 5602684 2026-08-02T19:03:49Z Andrew012p 85224 /* Ликови */ 5603322 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Great Teacher Onizuka.jpg|230px]] | caption = Корицата на првиот том, вклучувајќи го Еикичи Онизука | genre = акција<br>[[комедија]]<br>јанки }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Тору Фуџисава]] | publisher = [[Kodansha]] | publisher_en = {{English manga publisher|NA={{ubl|[[Tokyopop]] (поранешен)|[[Kodansha USA]] (тековен, дигитален)}}}} | imprint = Shonen Magazine Comics | magazine = [[Weekly Shonen Magazine]] | first = 8 јануари 1997 | last = 13 февруари 2002 | volumes = 25 | volume_list = }} {{collapsed infobox section begin}} {{Infobox animanga/Video | type = drama | director = {{ubl|Хироши Акабане|Сатору Накаџима}} | producer = | writer = Казухико Јукава | music = | studio = {{Unbulleted list|[[Fuji Television]]|Avec Company}} | network = [[Fuji Network System|FNS]] (Fuji TV) | first = 7 јули 1998 | last = 22 септември 1998 | episodes = 12 + 1 специјална | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = [[Норијуки Абе]] | producer = | writer = Масаши Сого | music = Јусуке Хонма | studio = Pierrot | licensee = {{English anime licensee | AUS = [[Madman Entertainment]] | NA = [[Discotek Media]]}} | network = FNS (Fuji TV) | network_en = {{English anime network|NA = |SHONext<br/>[[Comcast|Anime Selects on Demand]]|SEA=Animax Asia}} | first = 30 јуни 1999 | last = 17 септември 2000 | episodes = 43 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = live film | director = Масајуки Сузуки | producer = | writer = | music = | studio = | released = декември 1999 | runtime = 140 минути }} {{Infobox animanga/Video | type = drama | director = Имаи Казухиса | producer = {{Unbulleted list|Касаи Хидејуки|Јамамото Јошихико}} | writer = Масаки Фукузава | music = Ханеока Кеи | studio = {{Unbulleted list|[[Kansai Television|Kansai Telecasting Corporation]]|Media Mix Japan}} | network = FNS (KTV) | first = 3 јули 2012 | last = 11 септември 2012 | episodes = 11 + 3 специјални | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = drama | title = GTO in Taiwan | director = Имаи Казухиса | writer = Џунпеи Јамаока | music = Ханеока Кеи | studio = Kansai Telecasting Corporation | network = {{Unbulleted list|[[GTV Variety Show]] (Тајван)|FNS (KTV)|(Јапонија)}} | first = 22 март 2014 | last = 12 април 2014 | episodes = 4 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = drama | director = Кен Иџука | writer = | studio = Kansai Telecasting Corporation | network = FNS (KTV) | first = 8 јули 2014 | last = 16 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = GTU: Ikari no Death Yamada | author = Тору Фуџисава | publisher = Hero's Inc. | publisher_en = | imprint = | magazine = Comiplex | first = 18 октомври 2024 | last = 16 јануари 2026 | volumes = 2 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Other | title = Поврзано | content = * ''[[Shonan Junai Gumi]]'' (претходи) * ''[[Bad Company (manga)|Bad Company]]'' (претходи) * ''[[GTO: 14 Days in Shonan]]'' (продолжение) * ''[[GTO: Paradise Lost]]'' (продолжение) }} {{Collapsed infobox section end}} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{нихонго-н|'''''Great Teacher Onizuka'''''|グレート・ティーチャー・オニズカ|Гурето тича Онизука|Одличниот професор Онизука}} — [[манга]] и [[аниме]]-серија, што раскажуваат за тоа како поранешниот член на уличната банда „Онибаку“, моторџијата Онизука, решил да стане најдобриот професор.<ref>{{cite web|url=https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/M535879|title=|publisher=[[Agency for Cultural Affairs]]|language=ja|script-title=ja: 週刊少年マガジン 2002年 表示号数9|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108182017/https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/M535879|archive-date=8 јануари 2021|website=Media Arts Database|access-date=22 јануари 2020|url-status=live}}</ref> == Содржина == Онизука Еикичи, познатиот водач на бандата „Онибаку“, заедно со својот поранешен соученик Рјуџи пристигнува во [[Токио]] во потрага по подобар живот. Спокојниот и разумен Рјуџи отвора сопствен автосервис, а Онизука решава да се вработи како професор во училиште. Препрека на патот кон среќниот живот на предавач станува необразованоста на Еикичи и неговото рамнодушно однесување кон сопствениот предмет. Нормално е дека во државно училиште нема што да бара — нема никакви шанси да го положи испитот за стручна оспособеност — па затоа единствениот пат до улогата на професор за Онизука води преку приватните училишта. По долги маки и несреќи, тој конечно успева да се вработи во академијата „Света Шума“, каде што веднаш се впушта во судир со заменик-директорот и станува класен раководител на најпроблематичниот клас во училиштето. Учениците веднаш му објавуваат војна на новиот предавач, но искреноста и едноставноста на Онизука му овозможуваат малку по малку да ја освои почитта и на учениците и на нивните родители, како и на наставничкиот колектив. Сите обиди да го истераат Онизука од училиштето поради неговата професионална неспособност завршуваат неуспешно поради непосредноста, едноставноста и педагошкиот талент на младиот професор. Тој го надоместува недостатокот на сериозност со искрен ентузијазам и упорност. == Ликови == === Главни ликови === {{Нихонго-н|'''Еикичи Онизука'''|鬼塚 英吉|}} — 22 години; неженет; е поранешен капетан на универзитетската екипа во [[карате]], славен моторџија (поточно [[босозоку]]), кој води разуздан живот. Онизука е многу лош професор — тој спие над учебниците, им мрмори материјал на учениците од книгата и воопшто не ги познава сопствените предмети — [[историја]] и [[социологија]] — но е одличен класен раководител. Не поставува граници помеѓу професорот и ученикот и никогаш не му одбива никому помош. И покрај неговата привидна несериозност, тој секогаш длабоко навлегува во проблемите на своите штитеници и секогаш наоѓа несекојдневно, но ефикасно решение. Онизука нема да застане пред ништо за да му помогне на ученикот и да докаже дека тој е вистински професор. Најмногу од сѐ на светот ги цени чесноста и пријателите. : {{Сеију|Такаги Ватару|Ватару Такаги}} {{Нихонго-н|'''Азуса Фујуцуки'''|冬月 あずさ|}} — млада предавачка во академијата „Света Шума“. Весела, шармантна девојка, која многу одговорно се однесува кон наставната работа и многу се загрижува поради какви било конфликти со своите ученици. Предмет на жешка страст на Онизука, е во топли пријателски односи со него и секогаш му помага при проблеми со работата и учењето. Според мангата, многу му симпатизира на Онизука, секојпат кога зборува со некого за него, соговорникот обично забележува дека Фујуцуки зборува со одвај прикриен восхит. Многу сака да личи на Онизука во поглед на односот кон учениците. Еднаш дури се обидела да го подражава во воспитната работа со ученичките од нејзиниот клас (што го направила по совет на Онизука, и ѝ испаднало доста добро). Кога дознала дека Еикичи има смртоносно опасна патологија на мозокот, конечно си признала сама на себе дека е вљубена во него и била подготвена на сѐ за да се согласи на операција (од која тој категорично одбивал). : {{Сеију|Фумико Орикаса|Фумико Орикаса}} {{Нихонго-н|'''Хироши Учијамада'''|内山田 ひろし|}} — навредлив и тврдоглав заменик-директор на академијата „Света Шума“. Луто го мрази Онизука затоа што недоволно сериозно се однесува кон образовно-воспитната работа и поради неговите лекомислени испади. Раздразливоста на Учијамада е предизвикана од тешки семејни проблеми — тој одамна го загубил статусот на глава на семејството, не го почитува ќерката и не го сака сопругата. За чест на заменик-директорот треба да се додаде дека покрај сите свои негативни страни, тој навистина ги сака децата и ја цени својата работа. Според мангата, заменик-директорот ја става својата работа над сѐ, дури е подготвен да го жртвува животот на ученик за да остане на својата должност. Но откако му рекол на Онизука дека може да се жртвува еден ученик заради преостанатите четиристотини, последниов му одржал лекција на заменик-директорот и со своите докази го натерал да го преиспита светогледот на Учијамада и да се сети зошто тој сакал да стане професор. После тоа, заменик-директорот дури се исполнил со почит кон Онизука и одредено време се обидувал да ги затвора очите пред неговите испади. : {{Сеију|Јуити Нагасима|Јуити Нагасима}} {{Нихонго-н|'''Рјоко Сакураи'''|桜井 良子|}} — директорка на академијата „Света Шума“, постара жена што сака да работи како бифеџика во своето училиште. Прониклив психолог и преубава специјалистка. Го брани Онизука со сите сили, бидејќи е уверена дека на училиштето му треба таков човек. : {{Сеију|Јошико Окамото|Јошико Окамото}} {{Нихонго-н|'''Рјуџи Данма'''|弾間 龍二|}} — поранешен соученик и соборец од бандата на Онизука, сега сопственик на сопствен автосервис. Контакти со Еикичи одржува претежно преку заеднички пијанки, на кои Онизука се опива како свиња, а Рјуџи го транспортира во училиштето на раменици. Кога долгот на Еикичи кон Рјуџи пораснал над шестоцифрени броеви, Рјуџи се заветил дека нема да му помага на пријателот со пари, па сега може да му помогне на Онизука само со совет и морална поддршка. Впрочем, имајќи предвид дека Данма е многу понапреден во размислувањето од неговиот пријател распуштеник, и таквата помош значи многу. : {{Сеију|Ишин Чиба|Ишин Чиба}} {{Нихонго-н|'''Тошијуки Саеџима'''|冴島 俊行|}} — еден од старите пријатели на Еикичи Онизука и Рјуџи Данма, поранешен водач на разбојничка банда, денес полициски службеник. Алчен и похотлив, исто како и Еикичи, не го сака многу и не го смета за пријател, но сепак одвреме-навреме си помагаат еден на друг. : {{Сеију|Каџуки Јао|Каџуки Јао}} == Список на епизоди == {| class="wikitable collapsible collapsed" style="width:100%" ! style="width:100%" colspan=4 | Список на епизоди |- style="border-bottom;" ! width="30" | Бр. !! Наслов !! width="140" | Датум на премиера |- | 01 || '''„Почетокот на легендата“''' (''The Legend Begins'') || 30.06.1999 |- | 02 || '''„Учијамада“''' (''Enter Uchiyamada!'') || 07.07.1999 |- | 03 || '''„Ноќен скок од кров“''' (''Late Night Roof Diving'') || 21.07.1999 |- | 04 || '''„Тајниот живот на Онизука“''' (''The Secret Life of Onizuka'') || 11.08.1999 |- | 05 || '''„Око за око, задник за задник“''' (''An Eye for an Eye, a Butt for a Butt'') || 18.08.1999 |- | 06 || '''„Заговор“''' (''Conspiracies All Around'') || 25.08.1999 |- | 07 || '''„Запознавање со мајката“''' (''The Mother of all Crushes'') || 01.09.1999 |- | 08 || '''„Скокање со јаже од мост“''' (''Bungee Jumping Made Easy'') || 08.09.1999 |- | 09 || '''„Онизука и воените вештини“''' (''Onizuka and the Art of War'') || 22.09.1999 |- | 10 || '''„Поранешна дружба“''' (''Outside Looking In'') || 22.09.1999 |- | 11 || '''„Како да станеш ѕвезда“''' (''To Be Idolized by a Nation'') || 17.10.1999 |- | 12 || '''„Формула на измама“''' (''The Formula for Treachery'') || 31.10.1999 |- | 13 || '''„Ни треба најдобриот“''' (''Only the Best Will Do'') || 21.11.1999 |- | 14 || '''„Од трн, та на глог“''' (''Between a Rock and a Hard Place'') || 05.12.1999 |- | 15 || '''„Голема жртва“''' (''The Great Sacrifice'') || 12.12.1999 |- | 16 || '''„Ум и убавина — опасна комбинација“''' (''Beauty + Brains = A Dangerous Mix'') || 19.12.1999 |- | 17 || '''„Посебен однос кон Онизука“''' (''Falling for The Great Onizuka'') || 16.01.2000 |- | 18 || '''„Како да ручаш без да платиш“''' (''How to Dine and Dash'') || 23.01.2000 |- | 19 || '''„Приватна истрага“''' (''Private Investigations'') || 30.01.2000 |- | 20 || '''„Љубовни писма“''' (''Love Letters'') || 06.02.2000 |- | 21 || '''„Секојдневна криза“''' (''Revolution Everywhere'') || 13.02.2000 |- | 22 || '''„Експлозивна работа“''' (''The Art of Demolition'') || 20.02.2000 |- | 23 || '''„Суеверија“''' (''Superstition'') || 27.02.2000 |- | 24 || '''„Незгодна положба“''' (''Compromising Positions'') || 05.03.2000 |- | 25 || '''„Да одиграме доктор на нашиот начин“''' (''Playing Doctor – GTO Style'') || 12.03.2000 |- | 26 || '''„Достоен соперник на Онизука“''' (''Onizuka Meets His Match'') || 19.03.2000 |- | 27 || '''„Одличниот професор Онизука — ѕвезден агент“''' (''GTO – Agent to the Stars'') || 02.04.2000 |- | 28 || '''„Од судбината не се бега“''' (''Whatever Can Go Wrong, Will Go Wrong'') || 16.04.2000 |- | 29 || '''„Голема кражба“''' (''Studies in High Finance'') || 23.04.2000 |- | 30 || '''„Власта на парите“''' (''Money Talks, GTO Walks'') || 30.04.2000 |- | 31 || '''„Дестинација — Окинава“''' (''Destination: Okinawa'') || 07.05.2000 |- | 32 || '''„Теорија на веројатност“''' (''The Law of Probability'') || 14.05.2000 |- | 33 || '''„Најди и спаси“''' (''Search and Rescue'') || 28.05.2000 |- | 34 || '''„Добар полицаец, лош полицаец“''' (''Good Cop/Bad Cop'') || 04.06.2000 |- | 35 || '''„Свадбено ѕвоно“''' (''Wedding Bell Blues'') || 11.06.2000 |- | 36 || '''„Самоуспивање“''' (''Self-Improvement'') || 18.06.2000 |- | 37 || '''„Правила на цимерот“''' (''Living Together'') || 16.07.2000 |- | 38 || '''„Културни добра на Окинава“''' (''Great Treasure Okinawa'') || 30.07.2000 |- | 39 || '''„Сами во темницата“''' (''Alone in the Dark'') || 13.08.2000 |- | 40 || '''„Гласот на срцето“''' (''Matters of the Heart'') || 20.08.2000 |- | 41 || '''„Признанија“''' (''Confessions'') || 27.08.2000 |- | 42 || '''„Крвави рани“''' (''Old Wounds Revisited'') || 10.09.2000 |- | 43 || '''„Последната битка на Онизука“''' (''Onizuka's Final Battle'') || 17.09.2000 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title|qid=Q120653555}} * {{Anime News Network|манга|1557}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 1997 година]] [[Категорија:Манга од 2024 година]] [[Категорија:Филмови од 1999 година]] [[Категорија:Јапонски филмови]] 33f2ka5k1lirsqh14tfbbs8k9qcputg 5603387 5603322 2026-08-02T23:07:47Z Andrew012p 85224 /* Содржина */ 5603387 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Great Teacher Onizuka.jpg|230px]] | caption = Корицата на првиот том, вклучувајќи го Еикичи Онизука | genre = акција<br>[[комедија]]<br>јанки }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Тору Фуџисава]] | publisher = [[Kodansha]] | publisher_en = {{English manga publisher|NA={{ubl|[[Tokyopop]] (поранешен)|[[Kodansha USA]] (тековен, дигитален)}}}} | imprint = Shonen Magazine Comics | magazine = [[Weekly Shonen Magazine]] | first = 8 јануари 1997 | last = 13 февруари 2002 | volumes = 25 | volume_list = }} {{collapsed infobox section begin}} {{Infobox animanga/Video | type = drama | director = {{ubl|Хироши Акабане|Сатору Накаџима}} | producer = | writer = Казухико Јукава | music = | studio = {{Unbulleted list|[[Fuji Television]]|Avec Company}} | network = [[Fuji Network System|FNS]] (Fuji TV) | first = 7 јули 1998 | last = 22 септември 1998 | episodes = 12 + 1 специјална | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = [[Норијуки Абе]] | producer = | writer = Масаши Сого | music = Јусуке Хонма | studio = Pierrot | licensee = {{English anime licensee | AUS = [[Madman Entertainment]] | NA = [[Discotek Media]]}} | network = FNS (Fuji TV) | network_en = {{English anime network|NA = |SHONext<br/>[[Comcast|Anime Selects on Demand]]|SEA=Animax Asia}} | first = 30 јуни 1999 | last = 17 септември 2000 | episodes = 43 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = live film | director = Масајуки Сузуки | producer = | writer = | music = | studio = | released = декември 1999 | runtime = 140 минути }} {{Infobox animanga/Video | type = drama | director = Имаи Казухиса | producer = {{Unbulleted list|Касаи Хидејуки|Јамамото Јошихико}} | writer = Масаки Фукузава | music = Ханеока Кеи | studio = {{Unbulleted list|[[Kansai Television|Kansai Telecasting Corporation]]|Media Mix Japan}} | network = FNS (KTV) | first = 3 јули 2012 | last = 11 септември 2012 | episodes = 11 + 3 специјални | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = drama | title = GTO in Taiwan | director = Имаи Казухиса | writer = Џунпеи Јамаока | music = Ханеока Кеи | studio = Kansai Telecasting Corporation | network = {{Unbulleted list|[[GTV Variety Show]] (Тајван)|FNS (KTV)|(Јапонија)}} | first = 22 март 2014 | last = 12 април 2014 | episodes = 4 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = drama | director = Кен Иџука | writer = | studio = Kansai Telecasting Corporation | network = FNS (KTV) | first = 8 јули 2014 | last = 16 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = GTU: Ikari no Death Yamada | author = Тору Фуџисава | publisher = Hero's Inc. | publisher_en = | imprint = | magazine = Comiplex | first = 18 октомври 2024 | last = 16 јануари 2026 | volumes = 2 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Other | title = Поврзано | content = * ''[[Shonan Junai Gumi]]'' (претходи) * ''[[Bad Company (manga)|Bad Company]]'' (претходи) * ''[[GTO: 14 Days in Shonan]]'' (продолжение) * ''[[GTO: Paradise Lost]]'' (продолжение) }} {{Collapsed infobox section end}} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{нихонго-н|'''''Great Teacher Onizuka'''''|グレート・ティーチャー・オニズカ|Гурето тича Онизука|Одличниот професор Онизука}} — [[манга]] и [[аниме]]-серија, што раскажуваат за тоа како поранешниот член на уличната банда „Онибаку“, моторџијата Онизука, решил да стане најдобриот професор.<ref>{{cite web|url=https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/M535879|title=|publisher=[[Agency for Cultural Affairs]]|language=ja|script-title=ja: 週刊少年マガジン 2002年 表示号数9|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108182017/https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/M535879|archive-date=8 јануари 2021|website=Media Arts Database|access-date=22 јануари 2020|url-status=live}}</ref> == Содржина == Еикичи Онизука, познатиот водач на бандата „Онибаку“, заедно со својот поранешен соученик Рјуџи пристигнува во [[Токио]] во потрага по подобар живот. Спокојниот и разумен Рјуџи отвора сопствен автосервис, а Онизука решава да се вработи како професор во училиште. Препрека на патот кон среќниот живот на предавач станува необразованоста на Еикичи и неговото рамнодушно однесување кон сопствениот предмет. Нормално е дека во државно училиште нема што да бара — нема никакви шанси да го положи испитот за стручна оспособеност — па затоа единствениот пат до улогата на професор за Онизука води преку приватните училишта. По долги маки и несреќи, тој конечно успева да се вработи во академијата „Света Шума“, каде што веднаш се впушта во судир со заменик-директорот и станува класен раководител на најпроблематичниот клас во училиштето. Учениците веднаш му објавуваат војна на новиот предавач, но искреноста и едноставноста на Онизука му овозможуваат малку по малку да ја освои почитта и на учениците и на нивните родители, како и на наставничкиот колектив. Сите обиди да го истераат Онизука од училиштето поради неговата професионална неспособност завршуваат неуспешно поради непосредноста, едноставноста и педагошкиот талент на младиот професор. Тој го надоместува недостатокот на сериозност со искрен ентузијазам и упорност. == Ликови == === Главни ликови === {{Нихонго-н|'''Еикичи Онизука'''|鬼塚 英吉|}} — 22 години; неженет; е поранешен капетан на универзитетската екипа во [[карате]], славен моторџија (поточно [[босозоку]]), кој води разуздан живот. Онизука е многу лош професор — тој спие над учебниците, им мрмори материјал на учениците од книгата и воопшто не ги познава сопствените предмети — [[историја]] и [[социологија]] — но е одличен класен раководител. Не поставува граници помеѓу професорот и ученикот и никогаш не му одбива никому помош. И покрај неговата привидна несериозност, тој секогаш длабоко навлегува во проблемите на своите штитеници и секогаш наоѓа несекојдневно, но ефикасно решение. Онизука нема да застане пред ништо за да му помогне на ученикот и да докаже дека тој е вистински професор. Најмногу од сѐ на светот ги цени чесноста и пријателите. : {{Сеију|Такаги Ватару|Ватару Такаги}} {{Нихонго-н|'''Азуса Фујуцуки'''|冬月 あずさ|}} — млада предавачка во академијата „Света Шума“. Весела, шармантна девојка, која многу одговорно се однесува кон наставната работа и многу се загрижува поради какви било конфликти со своите ученици. Предмет на жешка страст на Онизука, е во топли пријателски односи со него и секогаш му помага при проблеми со работата и учењето. Според мангата, многу му симпатизира на Онизука, секојпат кога зборува со некого за него, соговорникот обично забележува дека Фујуцуки зборува со одвај прикриен восхит. Многу сака да личи на Онизука во поглед на односот кон учениците. Еднаш дури се обидела да го подражава во воспитната работа со ученичките од нејзиниот клас (што го направила по совет на Онизука, и ѝ испаднало доста добро). Кога дознала дека Еикичи има смртоносно опасна патологија на мозокот, конечно си признала сама на себе дека е вљубена во него и била подготвена на сѐ за да се согласи на операција (од која тој категорично одбивал). : {{Сеију|Фумико Орикаса|Фумико Орикаса}} {{Нихонго-н|'''Хироши Учијамада'''|内山田 ひろし|}} — навредлив и тврдоглав заменик-директор на академијата „Света Шума“. Луто го мрази Онизука затоа што недоволно сериозно се однесува кон образовно-воспитната работа и поради неговите лекомислени испади. Раздразливоста на Учијамада е предизвикана од тешки семејни проблеми — тој одамна го загубил статусот на глава на семејството, не го почитува ќерката и не го сака сопругата. За чест на заменик-директорот треба да се додаде дека покрај сите свои негативни страни, тој навистина ги сака децата и ја цени својата работа. Според мангата, заменик-директорот ја става својата работа над сѐ, дури е подготвен да го жртвува животот на ученик за да остане на својата должност. Но откако му рекол на Онизука дека може да се жртвува еден ученик заради преостанатите четиристотини, последниов му одржал лекција на заменик-директорот и со своите докази го натерал да го преиспита светогледот на Учијамада и да се сети зошто тој сакал да стане професор. После тоа, заменик-директорот дури се исполнил со почит кон Онизука и одредено време се обидувал да ги затвора очите пред неговите испади. : {{Сеију|Јуити Нагасима|Јуити Нагасима}} {{Нихонго-н|'''Рјоко Сакураи'''|桜井 良子|}} — директорка на академијата „Света Шума“, постара жена што сака да работи како бифеџика во своето училиште. Прониклив психолог и преубава специјалистка. Го брани Онизука со сите сили, бидејќи е уверена дека на училиштето му треба таков човек. : {{Сеију|Јошико Окамото|Јошико Окамото}} {{Нихонго-н|'''Рјуџи Данма'''|弾間 龍二|}} — поранешен соученик и соборец од бандата на Онизука, сега сопственик на сопствен автосервис. Контакти со Еикичи одржува претежно преку заеднички пијанки, на кои Онизука се опива како свиња, а Рјуџи го транспортира во училиштето на раменици. Кога долгот на Еикичи кон Рјуџи пораснал над шестоцифрени броеви, Рјуџи се заветил дека нема да му помага на пријателот со пари, па сега може да му помогне на Онизука само со совет и морална поддршка. Впрочем, имајќи предвид дека Данма е многу понапреден во размислувањето од неговиот пријател распуштеник, и таквата помош значи многу. : {{Сеију|Ишин Чиба|Ишин Чиба}} {{Нихонго-н|'''Тошијуки Саеџима'''|冴島 俊行|}} — еден од старите пријатели на Еикичи Онизука и Рјуџи Данма, поранешен водач на разбојничка банда, денес полициски службеник. Алчен и похотлив, исто како и Еикичи, не го сака многу и не го смета за пријател, но сепак одвреме-навреме си помагаат еден на друг. : {{Сеију|Каџуки Јао|Каџуки Јао}} == Список на епизоди == {| class="wikitable collapsible collapsed" style="width:100%" ! style="width:100%" colspan=4 | Список на епизоди |- style="border-bottom;" ! width="30" | Бр. !! Наслов !! width="140" | Датум на премиера |- | 01 || '''„Почетокот на легендата“''' (''The Legend Begins'') || 30.06.1999 |- | 02 || '''„Учијамада“''' (''Enter Uchiyamada!'') || 07.07.1999 |- | 03 || '''„Ноќен скок од кров“''' (''Late Night Roof Diving'') || 21.07.1999 |- | 04 || '''„Тајниот живот на Онизука“''' (''The Secret Life of Onizuka'') || 11.08.1999 |- | 05 || '''„Око за око, задник за задник“''' (''An Eye for an Eye, a Butt for a Butt'') || 18.08.1999 |- | 06 || '''„Заговор“''' (''Conspiracies All Around'') || 25.08.1999 |- | 07 || '''„Запознавање со мајката“''' (''The Mother of all Crushes'') || 01.09.1999 |- | 08 || '''„Скокање со јаже од мост“''' (''Bungee Jumping Made Easy'') || 08.09.1999 |- | 09 || '''„Онизука и воените вештини“''' (''Onizuka and the Art of War'') || 22.09.1999 |- | 10 || '''„Поранешна дружба“''' (''Outside Looking In'') || 22.09.1999 |- | 11 || '''„Како да станеш ѕвезда“''' (''To Be Idolized by a Nation'') || 17.10.1999 |- | 12 || '''„Формула на измама“''' (''The Formula for Treachery'') || 31.10.1999 |- | 13 || '''„Ни треба најдобриот“''' (''Only the Best Will Do'') || 21.11.1999 |- | 14 || '''„Од трн, та на глог“''' (''Between a Rock and a Hard Place'') || 05.12.1999 |- | 15 || '''„Голема жртва“''' (''The Great Sacrifice'') || 12.12.1999 |- | 16 || '''„Ум и убавина — опасна комбинација“''' (''Beauty + Brains = A Dangerous Mix'') || 19.12.1999 |- | 17 || '''„Посебен однос кон Онизука“''' (''Falling for The Great Onizuka'') || 16.01.2000 |- | 18 || '''„Како да ручаш без да платиш“''' (''How to Dine and Dash'') || 23.01.2000 |- | 19 || '''„Приватна истрага“''' (''Private Investigations'') || 30.01.2000 |- | 20 || '''„Љубовни писма“''' (''Love Letters'') || 06.02.2000 |- | 21 || '''„Секојдневна криза“''' (''Revolution Everywhere'') || 13.02.2000 |- | 22 || '''„Експлозивна работа“''' (''The Art of Demolition'') || 20.02.2000 |- | 23 || '''„Суеверија“''' (''Superstition'') || 27.02.2000 |- | 24 || '''„Незгодна положба“''' (''Compromising Positions'') || 05.03.2000 |- | 25 || '''„Да одиграме доктор на нашиот начин“''' (''Playing Doctor – GTO Style'') || 12.03.2000 |- | 26 || '''„Достоен соперник на Онизука“''' (''Onizuka Meets His Match'') || 19.03.2000 |- | 27 || '''„Одличниот професор Онизука — ѕвезден агент“''' (''GTO – Agent to the Stars'') || 02.04.2000 |- | 28 || '''„Од судбината не се бега“''' (''Whatever Can Go Wrong, Will Go Wrong'') || 16.04.2000 |- | 29 || '''„Голема кражба“''' (''Studies in High Finance'') || 23.04.2000 |- | 30 || '''„Власта на парите“''' (''Money Talks, GTO Walks'') || 30.04.2000 |- | 31 || '''„Дестинација — Окинава“''' (''Destination: Okinawa'') || 07.05.2000 |- | 32 || '''„Теорија на веројатност“''' (''The Law of Probability'') || 14.05.2000 |- | 33 || '''„Најди и спаси“''' (''Search and Rescue'') || 28.05.2000 |- | 34 || '''„Добар полицаец, лош полицаец“''' (''Good Cop/Bad Cop'') || 04.06.2000 |- | 35 || '''„Свадбено ѕвоно“''' (''Wedding Bell Blues'') || 11.06.2000 |- | 36 || '''„Самоуспивање“''' (''Self-Improvement'') || 18.06.2000 |- | 37 || '''„Правила на цимерот“''' (''Living Together'') || 16.07.2000 |- | 38 || '''„Културни добра на Окинава“''' (''Great Treasure Okinawa'') || 30.07.2000 |- | 39 || '''„Сами во темницата“''' (''Alone in the Dark'') || 13.08.2000 |- | 40 || '''„Гласот на срцето“''' (''Matters of the Heart'') || 20.08.2000 |- | 41 || '''„Признанија“''' (''Confessions'') || 27.08.2000 |- | 42 || '''„Крвави рани“''' (''Old Wounds Revisited'') || 10.09.2000 |- | 43 || '''„Последната битка на Онизука“''' (''Onizuka's Final Battle'') || 17.09.2000 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title|qid=Q120653555}} * {{Anime News Network|манга|1557}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 1997 година]] [[Категорија:Манга од 2024 година]] [[Категорија:Филмови од 1999 година]] [[Категорија:Јапонски филмови]] rucieptxlqbq7xp6sjqo6sdj8brp1fb 5603457 5603387 2026-08-03T08:42:23Z Andrew012p 85224 /* Содржина */ 5603457 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Great Teacher Onizuka.jpg|230px]] | caption = Корицата на првиот том, вклучувајќи го Еикичи Онизука | genre = акција<br>[[комедија]]<br>јанки }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Тору Фуџисава]] | publisher = [[Kodansha]] | publisher_en = {{English manga publisher|NA={{ubl|[[Tokyopop]] (поранешен)|[[Kodansha USA]] (тековен, дигитален)}}}} | imprint = Shonen Magazine Comics | magazine = [[Weekly Shonen Magazine]] | first = 8 јануари 1997 | last = 13 февруари 2002 | volumes = 25 | volume_list = }} {{collapsed infobox section begin}} {{Infobox animanga/Video | type = drama | director = {{ubl|Хироши Акабане|Сатору Накаџима}} | producer = | writer = Казухико Јукава | music = | studio = {{Unbulleted list|[[Fuji Television]]|Avec Company}} | network = [[Fuji Network System|FNS]] (Fuji TV) | first = 7 јули 1998 | last = 22 септември 1998 | episodes = 12 + 1 специјална | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = [[Норијуки Абе]] | producer = | writer = Масаши Сого | music = Јусуке Хонма | studio = Pierrot | licensee = {{English anime licensee | AUS = [[Madman Entertainment]] | NA = [[Discotek Media]]}} | network = FNS (Fuji TV) | network_en = {{English anime network|NA = |SHONext<br/>[[Comcast|Anime Selects on Demand]]|SEA=Animax Asia}} | first = 30 јуни 1999 | last = 17 септември 2000 | episodes = 43 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = live film | director = Масајуки Сузуки | producer = | writer = | music = | studio = | released = декември 1999 | runtime = 140 минути }} {{Infobox animanga/Video | type = drama | director = Имаи Казухиса | producer = {{Unbulleted list|Касаи Хидејуки|Јамамото Јошихико}} | writer = Масаки Фукузава | music = Ханеока Кеи | studio = {{Unbulleted list|[[Kansai Television|Kansai Telecasting Corporation]]|Media Mix Japan}} | network = FNS (KTV) | first = 3 јули 2012 | last = 11 септември 2012 | episodes = 11 + 3 специјални | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = drama | title = GTO in Taiwan | director = Имаи Казухиса | writer = Џунпеи Јамаока | music = Ханеока Кеи | studio = Kansai Telecasting Corporation | network = {{Unbulleted list|[[GTV Variety Show]] (Тајван)|FNS (KTV)|(Јапонија)}} | first = 22 март 2014 | last = 12 април 2014 | episodes = 4 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = drama | director = Кен Иџука | writer = | studio = Kansai Telecasting Corporation | network = FNS (KTV) | first = 8 јули 2014 | last = 16 септември 2014 | episodes = 11 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = GTU: Ikari no Death Yamada | author = Тору Фуџисава | publisher = Hero's Inc. | publisher_en = | imprint = | magazine = Comiplex | first = 18 октомври 2024 | last = 16 јануари 2026 | volumes = 2 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Other | title = Поврзано | content = * ''[[Shonan Junai Gumi]]'' (претходи) * ''[[Bad Company (manga)|Bad Company]]'' (претходи) * ''[[GTO: 14 Days in Shonan]]'' (продолжение) * ''[[GTO: Paradise Lost]]'' (продолжение) }} {{Collapsed infobox section end}} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{нихонго-н|'''''Great Teacher Onizuka'''''|グレート・ティーチャー・オニズカ|Гурето тича Онизука|Одличниот професор Онизука}} — [[манга]] и [[аниме]]-серија, што раскажуваат за тоа како поранешниот член на уличната банда „Онибаку“, моторџијата Онизука, решил да стане најдобриот професор.<ref>{{cite web|url=https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/M535879|title=|publisher=[[Agency for Cultural Affairs]]|language=ja|script-title=ja: 週刊少年マガジン 2002年 表示号数9|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108182017/https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/M535879|archive-date=8 јануари 2021|website=Media Arts Database|access-date=22 јануари 2020|url-status=live}}</ref> == Содржина == Еикичи Онизука, познатиот водач на бандата „Онибаку“, заедно со својот поранешен соученик Рјуџи пристигнува во [[Токио]] во потрага по подобар живот. Спокојниот и разумен Рјуџи отвора сопствен автосервис, а Онизука решава да се вработи како [[Наставник|професор]] во училиште. Препрека на патот кон среќниот живот на предавач станува необразованоста на Еикичи и неговото рамнодушно однесување кон сопствениот предмет. Нормално е дека во државно училиште нема што да бара — нема никакви шанси да го положи испитот за стручна оспособеност — па затоа единствениот пат до улогата на професор за Онизука води преку приватните училишта. По долги маки и несреќи, тој конечно успева да се вработи во академијата „Света Шума“, каде што веднаш се впушта во судир со заменик-директорот и станува класен раководител на најпроблематичниот клас во училиштето. Учениците веднаш му објавуваат војна на новиот предавач, но искреноста и едноставноста на Онизука му овозможуваат малку по малку да ја освои почитта и на учениците и на нивните родители, како и на наставничкиот колектив. Сите обиди да го истераат Онизука од училиштето поради неговата професионална неспособност завршуваат неуспешно поради непосредноста, едноставноста и педагошкиот талент на младиот професор. Тој го надоместува недостатокот на сериозност со искрен ентузијазам и упорност. == Ликови == === Главни ликови === {{Нихонго-н|'''Еикичи Онизука'''|鬼塚 英吉|}} — 22 години; неженет; е поранешен капетан на универзитетската екипа во [[карате]], славен моторџија (поточно [[босозоку]]), кој води разуздан живот. Онизука е многу лош професор — тој спие над учебниците, им мрмори материјал на учениците од книгата и воопшто не ги познава сопствените предмети — [[историја]] и [[социологија]] — но е одличен класен раководител. Не поставува граници помеѓу професорот и ученикот и никогаш не му одбива никому помош. И покрај неговата привидна несериозност, тој секогаш длабоко навлегува во проблемите на своите штитеници и секогаш наоѓа несекојдневно, но ефикасно решение. Онизука нема да застане пред ништо за да му помогне на ученикот и да докаже дека тој е вистински професор. Најмногу од сѐ на светот ги цени чесноста и пријателите. : {{Сеију|Такаги Ватару|Ватару Такаги}} {{Нихонго-н|'''Азуса Фујуцуки'''|冬月 あずさ|}} — млада предавачка во академијата „Света Шума“. Весела, шармантна девојка, која многу одговорно се однесува кон наставната работа и многу се загрижува поради какви било конфликти со своите ученици. Предмет на жешка страст на Онизука, е во топли пријателски односи со него и секогаш му помага при проблеми со работата и учењето. Според мангата, многу му симпатизира на Онизука, секојпат кога зборува со некого за него, соговорникот обично забележува дека Фујуцуки зборува со одвај прикриен восхит. Многу сака да личи на Онизука во поглед на односот кон учениците. Еднаш дури се обидела да го подражава во воспитната работа со ученичките од нејзиниот клас (што го направила по совет на Онизука, и ѝ испаднало доста добро). Кога дознала дека Еикичи има смртоносно опасна патологија на мозокот, конечно си признала сама на себе дека е вљубена во него и била подготвена на сѐ за да се согласи на операција (од која тој категорично одбивал). : {{Сеију|Фумико Орикаса|Фумико Орикаса}} {{Нихонго-н|'''Хироши Учијамада'''|内山田 ひろし|}} — навредлив и тврдоглав заменик-директор на академијата „Света Шума“. Луто го мрази Онизука затоа што недоволно сериозно се однесува кон образовно-воспитната работа и поради неговите лекомислени испади. Раздразливоста на Учијамада е предизвикана од тешки семејни проблеми — тој одамна го загубил статусот на глава на семејството, не го почитува ќерката и не го сака сопругата. За чест на заменик-директорот треба да се додаде дека покрај сите свои негативни страни, тој навистина ги сака децата и ја цени својата работа. Според мангата, заменик-директорот ја става својата работа над сѐ, дури е подготвен да го жртвува животот на ученик за да остане на својата должност. Но откако му рекол на Онизука дека може да се жртвува еден ученик заради преостанатите четиристотини, последниов му одржал лекција на заменик-директорот и со своите докази го натерал да го преиспита светогледот на Учијамада и да се сети зошто тој сакал да стане професор. После тоа, заменик-директорот дури се исполнил со почит кон Онизука и одредено време се обидувал да ги затвора очите пред неговите испади. : {{Сеију|Јуити Нагасима|Јуити Нагасима}} {{Нихонго-н|'''Рјоко Сакураи'''|桜井 良子|}} — директорка на академијата „Света Шума“, постара жена што сака да работи како бифеџика во своето училиште. Прониклив психолог и преубава специјалистка. Го брани Онизука со сите сили, бидејќи е уверена дека на училиштето му треба таков човек. : {{Сеију|Јошико Окамото|Јошико Окамото}} {{Нихонго-н|'''Рјуџи Данма'''|弾間 龍二|}} — поранешен соученик и соборец од бандата на Онизука, сега сопственик на сопствен автосервис. Контакти со Еикичи одржува претежно преку заеднички пијанки, на кои Онизука се опива како свиња, а Рјуџи го транспортира во училиштето на раменици. Кога долгот на Еикичи кон Рјуџи пораснал над шестоцифрени броеви, Рјуџи се заветил дека нема да му помага на пријателот со пари, па сега може да му помогне на Онизука само со совет и морална поддршка. Впрочем, имајќи предвид дека Данма е многу понапреден во размислувањето од неговиот пријател распуштеник, и таквата помош значи многу. : {{Сеију|Ишин Чиба|Ишин Чиба}} {{Нихонго-н|'''Тошијуки Саеџима'''|冴島 俊行|}} — еден од старите пријатели на Еикичи Онизука и Рјуџи Данма, поранешен водач на разбојничка банда, денес полициски службеник. Алчен и похотлив, исто како и Еикичи, не го сака многу и не го смета за пријател, но сепак одвреме-навреме си помагаат еден на друг. : {{Сеију|Каџуки Јао|Каџуки Јао}} == Список на епизоди == {| class="wikitable collapsible collapsed" style="width:100%" ! style="width:100%" colspan=4 | Список на епизоди |- style="border-bottom;" ! width="30" | Бр. !! Наслов !! width="140" | Датум на премиера |- | 01 || '''„Почетокот на легендата“''' (''The Legend Begins'') || 30.06.1999 |- | 02 || '''„Учијамада“''' (''Enter Uchiyamada!'') || 07.07.1999 |- | 03 || '''„Ноќен скок од кров“''' (''Late Night Roof Diving'') || 21.07.1999 |- | 04 || '''„Тајниот живот на Онизука“''' (''The Secret Life of Onizuka'') || 11.08.1999 |- | 05 || '''„Око за око, задник за задник“''' (''An Eye for an Eye, a Butt for a Butt'') || 18.08.1999 |- | 06 || '''„Заговор“''' (''Conspiracies All Around'') || 25.08.1999 |- | 07 || '''„Запознавање со мајката“''' (''The Mother of all Crushes'') || 01.09.1999 |- | 08 || '''„Скокање со јаже од мост“''' (''Bungee Jumping Made Easy'') || 08.09.1999 |- | 09 || '''„Онизука и воените вештини“''' (''Onizuka and the Art of War'') || 22.09.1999 |- | 10 || '''„Поранешна дружба“''' (''Outside Looking In'') || 22.09.1999 |- | 11 || '''„Како да станеш ѕвезда“''' (''To Be Idolized by a Nation'') || 17.10.1999 |- | 12 || '''„Формула на измама“''' (''The Formula for Treachery'') || 31.10.1999 |- | 13 || '''„Ни треба најдобриот“''' (''Only the Best Will Do'') || 21.11.1999 |- | 14 || '''„Од трн, та на глог“''' (''Between a Rock and a Hard Place'') || 05.12.1999 |- | 15 || '''„Голема жртва“''' (''The Great Sacrifice'') || 12.12.1999 |- | 16 || '''„Ум и убавина — опасна комбинација“''' (''Beauty + Brains = A Dangerous Mix'') || 19.12.1999 |- | 17 || '''„Посебен однос кон Онизука“''' (''Falling for The Great Onizuka'') || 16.01.2000 |- | 18 || '''„Како да ручаш без да платиш“''' (''How to Dine and Dash'') || 23.01.2000 |- | 19 || '''„Приватна истрага“''' (''Private Investigations'') || 30.01.2000 |- | 20 || '''„Љубовни писма“''' (''Love Letters'') || 06.02.2000 |- | 21 || '''„Секојдневна криза“''' (''Revolution Everywhere'') || 13.02.2000 |- | 22 || '''„Експлозивна работа“''' (''The Art of Demolition'') || 20.02.2000 |- | 23 || '''„Суеверија“''' (''Superstition'') || 27.02.2000 |- | 24 || '''„Незгодна положба“''' (''Compromising Positions'') || 05.03.2000 |- | 25 || '''„Да одиграме доктор на нашиот начин“''' (''Playing Doctor – GTO Style'') || 12.03.2000 |- | 26 || '''„Достоен соперник на Онизука“''' (''Onizuka Meets His Match'') || 19.03.2000 |- | 27 || '''„Одличниот професор Онизука — ѕвезден агент“''' (''GTO – Agent to the Stars'') || 02.04.2000 |- | 28 || '''„Од судбината не се бега“''' (''Whatever Can Go Wrong, Will Go Wrong'') || 16.04.2000 |- | 29 || '''„Голема кражба“''' (''Studies in High Finance'') || 23.04.2000 |- | 30 || '''„Власта на парите“''' (''Money Talks, GTO Walks'') || 30.04.2000 |- | 31 || '''„Дестинација — Окинава“''' (''Destination: Okinawa'') || 07.05.2000 |- | 32 || '''„Теорија на веројатност“''' (''The Law of Probability'') || 14.05.2000 |- | 33 || '''„Најди и спаси“''' (''Search and Rescue'') || 28.05.2000 |- | 34 || '''„Добар полицаец, лош полицаец“''' (''Good Cop/Bad Cop'') || 04.06.2000 |- | 35 || '''„Свадбено ѕвоно“''' (''Wedding Bell Blues'') || 11.06.2000 |- | 36 || '''„Самоуспивање“''' (''Self-Improvement'') || 18.06.2000 |- | 37 || '''„Правила на цимерот“''' (''Living Together'') || 16.07.2000 |- | 38 || '''„Културни добра на Окинава“''' (''Great Treasure Okinawa'') || 30.07.2000 |- | 39 || '''„Сами во темницата“''' (''Alone in the Dark'') || 13.08.2000 |- | 40 || '''„Гласот на срцето“''' (''Matters of the Heart'') || 20.08.2000 |- | 41 || '''„Признанија“''' (''Confessions'') || 27.08.2000 |- | 42 || '''„Крвави рани“''' (''Old Wounds Revisited'') || 10.09.2000 |- | 43 || '''„Последната битка на Онизука“''' (''Onizuka's Final Battle'') || 17.09.2000 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title|qid=Q120653555}} * {{Anime News Network|манга|1557}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 1997 година]] [[Категорија:Манга од 2024 година]] [[Категорија:Филмови од 1999 година]] [[Категорија:Јапонски филмови]] 6z8w18tpewm0xbzzn2ppzpbwvyg2shz 1 1400341 5603244 5602247 2026-08-02T16:40:06Z Simin 54149 /* Шовинизам */ 5603244 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{ВПМ}} == Шовинизам == [[Корисник:Simin|Simin]], со цел да се спречи уредничка војна отворам дискусија за темата. Според тебе тие наводи не совпаѓаат со текстот. Првиот навод пишува како тој го определува [[македонскиот јазик]] како новосоздадено. Тоа е стар псевдоисториски и шовинистички став, воведен за време на диктатурата на [[Тодор Живков]]. Додека вториот навод чисто ја прикажува неговата омраза спрема [[Македонци]], поточно [[Македонците во Бугарија]] кои моментално се репресирани. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:04, 30 јули 2026 (CEST) :Дозволете ми да се надоврзам – Gurther сака во статијава да пишува дека Канзуров имал "шовинистички ставови околу македонско-бугарскиот однос". Зошто? Затоа што секој што смета дека македонскиот јазик е нов, бил шовинист. Лично толкување. И како тоа што некој смета нешто за одреден јазик го прави шовинист "во односите" со друг народ? :За омразата - се отстранува потполно валиден текст што верно го одразува изворот. Во него прецизно се наведува кој смета дека Канзуров ги мрази Македонците и кои Македонци.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 18:08, 30 јули 2026 (CEST) ::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], тоа не е лично ниту ново толкување. Под Тодор Живков, идеата дека Македонците и нивниот јазик е новосоздаден бил вметнат во доктрината. Тие кои се приврзани или платени од државата обично ги прикажуваат овие гледишта. За вториот извор, Simin во лош стил го претставил, особено со фраза како „граѓани со македонска самосвесна определба во Бугарија“. Таков стил на пишување е ксенофобиски и граничи на јазик употребен при фашистичката окупација. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 18:52, 30 јули 2026 (CEST) :::[[Корисник:Gurther|Gurther]], се расправаме за две работи: # ".... настапува со омраза кон Македонците, кон Македонија и кон македонските историчари." Го тврдите ова, но давате извор само за тврдењата на ОМО Илинден за омраза "кон граѓаните со македонска самосвест и самоопределеба во Бугарија." Немате друго. ("Лошиот стил" не е не е мој, туку на изворот. Во изворов имаме: "...говор на омраза, заплашување и закани кон граѓаните со македонска самосвест и самоопределеба во Бугарија. " Изворов не го [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B2&diff=prev&oldid=5600948] поставив] јас, туку корисник Gurther.) # Сметате дека имал "шовинистички ставови околу македонско-бугарскиот однос", но не наведувате извор. Кој ги дефинира овие мислења како шовинистички и како се вклопува во критериумите на Википедија за сигурен извор? Корисник Gurther?--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 18:39, 2 август 2026 (CEST) ojnpehbpk8indyw1e3rwfnj5efd7krk 5603246 5603244 2026-08-02T16:54:54Z Gurther 105215 /* Шовинизам */ Одговор 5603246 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{ВПМ}} == Шовинизам == [[Корисник:Simin|Simin]], со цел да се спречи уредничка војна отворам дискусија за темата. Според тебе тие наводи не совпаѓаат со текстот. Првиот навод пишува како тој го определува [[македонскиот јазик]] како новосоздадено. Тоа е стар псевдоисториски и шовинистички став, воведен за време на диктатурата на [[Тодор Живков]]. Додека вториот навод чисто ја прикажува неговата омраза спрема [[Македонци]], поточно [[Македонците во Бугарија]] кои моментално се репресирани. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:04, 30 јули 2026 (CEST) :Дозволете ми да се надоврзам – Gurther сака во статијава да пишува дека Канзуров имал "шовинистички ставови околу македонско-бугарскиот однос". Зошто? Затоа што секој што смета дека македонскиот јазик е нов, бил шовинист. Лично толкување. И како тоа што некој смета нешто за одреден јазик го прави шовинист "во односите" со друг народ? :За омразата - се отстранува потполно валиден текст што верно го одразува изворот. Во него прецизно се наведува кој смета дека Канзуров ги мрази Македонците и кои Македонци.--[[User:Akeckarov|Akeckarov]] <small>([[User talk:Akeckarov|разговор]])</small> 18:08, 30 јули 2026 (CEST) ::[[Корисник:Akeckarov|Akeckarov]], тоа не е лично ниту ново толкување. Под Тодор Живков, идеата дека Македонците и нивниот јазик е новосоздаден бил вметнат во доктрината. Тие кои се приврзани или платени од државата обично ги прикажуваат овие гледишта. За вториот извор, Simin во лош стил го претставил, особено со фраза како „граѓани со македонска самосвесна определба во Бугарија“. Таков стил на пишување е ксенофобиски и граничи на јазик употребен при фашистичката окупација. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 18:52, 30 јули 2026 (CEST) :::[[Корисник:Gurther|Gurther]], се расправаме за две работи: # ".... настапува со омраза кон Македонците, кон Македонија и кон македонските историчари." Го тврдите ова, но давате извор само за тврдењата на ОМО Илинден за омраза "кон граѓаните со македонска самосвест и самоопределеба во Бугарија." Немате друго. ("Лошиот стил" не е не е мој, туку на изворот. Во изворов имаме: "...говор на омраза, заплашување и закани кон граѓаните со македонска самосвест и самоопределеба во Бугарија. " Изворов не го [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B2&diff=prev&oldid=5600948] поставив] јас, туку корисник Gurther.) # Сметате дека имал "шовинистички ставови околу македонско-бугарскиот однос", но не наведувате извор. Кој ги дефинира овие мислења како шовинистички и како се вклопува во критериумите на Википедија за сигурен извор? Корисник Gurther?--[[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 18:39, 2 август 2026 (CEST) #:[[Корисник:Simin|Simin]], во првиот извор прикажана е омразата спрема Македонскиот народ. Поточно Македонците во Пиринска Македонија. Покрај пропагандата во Бугарија, тие се дел од македонскиот народ. Тоа што ОМО Илинден го пријавило не значи дека е борба меѓу нивен збор против негов. Во вториот навод чисто пишува како Канзуров го гледа македонскиот јазик како новосоздадено. Таков став бил воведен во бугарската доктрина при владата на Живков. Движењето за македонски јазик постоело од времето на Пејчиновиќ. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 18:54, 2 август 2026 (CEST) fts9qwy0b2lj3rypz96x18jh222n2es 0 1400413 5603176 5602818 2026-08-02T12:56:04Z Andrew012p 85224 /* */ 5603176 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Blackpink | image = 20240809 Blackpink Pink Carpet 09.png | landscape = yes | alt = Blackpink во август 2024 година | caption = Blackpink во 2024 г.<br />Л–Д: Лиса, Џису, Џени, Розе | origin = [[Сеул]], Јужна Кореја | genre = {{hlist|[[к-поп]]|[[електронска музика]]|[[хип-хоп]]|трап}} | works = | years_active = {{start date|2016}}— | label = {{hlist|[[YG Entertainment|YG]]|[[YGEX]]|[[Interscope Records|Interscope]]|[[Universal Music Japan|Universal]]|[[Polydor Records|Polydor]]<ref>{{Cite web|title=Polydor Records Artists|work=Polydor Official Website |url=https://www.polydor.co.uk/artists/|access-date=January 22, 2026|archive-date=April 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230417093732/https://www.polydor.co.uk/artists/|url-status=dead}}</ref>}} | website = {{URL|blackpinkofficial.com}} | current_members = * [[Џису]] * Џени * Розе * [[Лиса (раперка)|Лиса]] }} '''Blackpink''' ({{Langx|ko|블랙핑크}}, {{Langx|ja|ブラックピンク}}) — јужнокорејска женска група основана во 2016 г. од страна на [[YG Entertainment]]. Колективот се состои од четири членки: [[Џису]], Џени, Розе и [[Лиса (раперка)|Лиса]]. Дебитирале на 8 август 2016 г. со сингл-албумот ''[[Square One]]''. Blackpink станале првата женска група на [[YG Entertainment]] по дебито на [[2NE1]] во 2009 г. Нивните први пет сингла биле продадени во САД во тираж од 113.000 дигитални примероци, а сите нивни албуми се искачиле на врвот на топ-листата за дигитални албуми на ''Billboard''; Blackpink ја зазеле највисоката позиција за женска корејска група на топ-листата ''Social 50'';<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7898029/blackpink-one-year-anniversary-chart-statistics-bubbling-under|title=Happy Anniversary, Blackpink: A Breakdown of Their Major Chart Accomplishments After 1 Year|work=Billboard|date=2017-08-11|access-date=2017-11-03|archive-date=2017-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812025955/http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7898029/blackpink-one-year-anniversary-chart-statistics-bubbling-under|url-status=live}}</ref> тие станале првите корејски изведувачи што влегле во топ-25 летни песни на [[YouTube]] со сингловите како ''As If It’s Your Last''. Заклучно со 2022 г., Blackpink важат за најуспешната [[к-поп]] женска група, чии албуми оствариле највисоки позиции на [[Billboard Hot 100|Billboard Hot 100]] и [[Billboard 200|Billboard 200]]. Тие се и првата женска к-поп група со четири сингла на првото место на светската топ-листа за продажба на дигитални песни на ''Billboard''. Во времето на објавувањето, ''Ddu-Du Ddu-Du'' било најгледаното корејско музичко видео во првите 24 часа на YouTube, а во јануари 2024 г. станало најгледаното музичко видео од некоја к-поп група на веб-страницата. Оваа позиција ја задржало до денес, заостанувајќи меѓу корејските изведувачи само зад хитот на раперот [[Psy]], ''Gangnam Style''. На трето место се наоѓа уште еден хит на групата, ''Kill This Love'', чиј спот бил најгледано видео во 24 часа воопшто (рекорд што подоцна го собориле [[BTS]] со хитот ''Boy with Luv'', потоа првото место повторно го зазеле BLACKPINK со песната ''How You Like That'', за подоцна повторно да бидат надминати од BTS — најпрвин со песната ''Dynamite'', а потоа и со ''Permission to Dance''). == Членови == {| class="wikitable" |- ! colspan=2 align="center" | Сценско име ! colspan=2 align="center" | Вистинско име ! rowspan=2 align="center" | Датум на раѓање ! rowspan=2 align="center" | Улога во групата |- ! align="center" | Мак. ! align="center" | Англ. ! align="center" | На македонски ! align="center" | [[Хангул]] / [[Тајландско писмо|Тајландски]] |- |align="center" | Џису || align="center" | Jisoo |align="center" | Ким Џису || align="center" | 김지수 |align="center" | 3 јануари 1995 |align="center" | водечки вокал, визуел |- |align="center" | Џени || align="center" | Jennie |align="center" | Ким Џени || align="center" | 김제니 |align="center" | 16 јануари 1996 |align="center" | главна раперка, водечки вокал |- |align="center" | Розе || align="center" | Rosé | align="center"| Парк Чејонг<ref>Има и англиско име — Розана Парк</ref>|| align="center" | 박채영 |align="center" | 11 февруари 1997 |align="center" | главен вокал, водечка танчарка |- |align="center" | [[Лиса (раперка)|Лиса]]|| align="center" | Lisa |align="center" | Лалиса Манобан<ref>При раѓање — Пранприја Манобан</ref>|| align="center" | ลลิสา มโนบาล | align="center"| 27 март 1997 |align="center" | главна танчарка, водечка раперка, макне |} == Дискографија == {{col-begin}} {{col-2}} ==== Корејски албуми ==== === Студиски албуми === * ''The Album'' (2020) * ''[[Born Pink]]'' (2022) === Миниалбуми === * ''[[Square Up]]'' (2018) * ''[[Kill This Love]]'' (2019) * ''Deadline'' (2026) {{col-2}} ==== Јапонски албуми ==== === Студиски албуми === * ''[[Blackpink In Your Area]]'' (2018) === Миниалбуми === * ''Blackpink'' (2017) {{col-end}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Blackpink}} * {{матична|http://www.blackpinkofficial.com/}} (корејски и англиски) [[Категорија:Музички групи основани во 2016 година]] [[Категорија:Јужнокорејски женски групи]] nj3al46roijprgklxgcl4znukfceb86 5603177 5603176 2026-08-02T12:56:21Z Andrew012p 85224 /* Членови */ 5603177 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Blackpink | image = 20240809 Blackpink Pink Carpet 09.png | landscape = yes | alt = Blackpink во август 2024 година | caption = Blackpink во 2024 г.<br />Л–Д: Лиса, Џису, Џени, Розе | origin = [[Сеул]], Јужна Кореја | genre = {{hlist|[[к-поп]]|[[електронска музика]]|[[хип-хоп]]|трап}} | works = | years_active = {{start date|2016}}— | label = {{hlist|[[YG Entertainment|YG]]|[[YGEX]]|[[Interscope Records|Interscope]]|[[Universal Music Japan|Universal]]|[[Polydor Records|Polydor]]<ref>{{Cite web|title=Polydor Records Artists|work=Polydor Official Website |url=https://www.polydor.co.uk/artists/|access-date=January 22, 2026|archive-date=April 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230417093732/https://www.polydor.co.uk/artists/|url-status=dead}}</ref>}} | website = {{URL|blackpinkofficial.com}} | current_members = * [[Џису]] * Џени * Розе * [[Лиса (раперка)|Лиса]] }} '''Blackpink''' ({{Langx|ko|블랙핑크}}, {{Langx|ja|ブラックピンク}}) — јужнокорејска женска група основана во 2016 г. од страна на [[YG Entertainment]]. Колективот се состои од четири членки: [[Џису]], Џени, Розе и [[Лиса (раперка)|Лиса]]. Дебитирале на 8 август 2016 г. со сингл-албумот ''[[Square One]]''. Blackpink станале првата женска група на [[YG Entertainment]] по дебито на [[2NE1]] во 2009 г. Нивните први пет сингла биле продадени во САД во тираж од 113.000 дигитални примероци, а сите нивни албуми се искачиле на врвот на топ-листата за дигитални албуми на ''Billboard''; Blackpink ја зазеле највисоката позиција за женска корејска група на топ-листата ''Social 50'';<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7898029/blackpink-one-year-anniversary-chart-statistics-bubbling-under|title=Happy Anniversary, Blackpink: A Breakdown of Their Major Chart Accomplishments After 1 Year|work=Billboard|date=2017-08-11|access-date=2017-11-03|archive-date=2017-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812025955/http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7898029/blackpink-one-year-anniversary-chart-statistics-bubbling-under|url-status=live}}</ref> тие станале првите корејски изведувачи што влегле во топ-25 летни песни на [[YouTube]] со сингловите како ''As If It’s Your Last''. Заклучно со 2022 г., Blackpink важат за најуспешната [[к-поп]] женска група, чии албуми оствариле највисоки позиции на [[Billboard Hot 100|Billboard Hot 100]] и [[Billboard 200|Billboard 200]]. Тие се и првата женска к-поп група со четири сингла на првото место на светската топ-листа за продажба на дигитални песни на ''Billboard''. Во времето на објавувањето, ''Ddu-Du Ddu-Du'' било најгледаното корејско музичко видео во првите 24 часа на YouTube, а во јануари 2024 г. станало најгледаното музичко видео од некоја к-поп група на веб-страницата. Оваа позиција ја задржало до денес, заостанувајќи меѓу корејските изведувачи само зад хитот на раперот [[Psy]], ''Gangnam Style''. На трето место се наоѓа уште еден хит на групата, ''Kill This Love'', чиј спот бил најгледано видео во 24 часа воопшто (рекорд што подоцна го собориле [[BTS]] со хитот ''Boy with Luv'', потоа првото место повторно го зазеле BLACKPINK со песната ''How You Like That'', за подоцна повторно да бидат надминати од BTS — најпрвин со песната ''Dynamite'', а потоа и со ''Permission to Dance''). == Членови == {| class="wikitable" |- ! colspan=2 align="center" | Сценско име ! colspan=2 align="center" | Вистинско име ! rowspan=2 align="center" | Датум на раѓање ! rowspan=2 align="center" | Улога во групата |- ! align="center" | Мак. ! align="center" | Англ. ! align="center" | На македонски ! align="center" | [[Хангул]] / [[Тајландско писмо|Тајландски]] |- |align="center" | [[Џису]]|| align="center" | Jisoo |align="center" | Ким Џису || align="center" | 김지수 |align="center" | 3 јануари 1995 |align="center" | водечки вокал, визуел |- |align="center" | Џени || align="center" | Jennie |align="center" | Ким Џени || align="center" | 김제니 |align="center" | 16 јануари 1996 |align="center" | главна раперка, водечки вокал |- |align="center" | Розе || align="center" | Rosé | align="center"| Парк Чејонг<ref>Има и англиско име — Розана Парк</ref>|| align="center" | 박채영 |align="center" | 11 февруари 1997 |align="center" | главен вокал, водечка танчарка |- |align="center" | [[Лиса (раперка)|Лиса]]|| align="center" | Lisa |align="center" | Лалиса Манобан<ref>При раѓање — Пранприја Манобан</ref>|| align="center" | ลลิสา มโนบาล | align="center"| 27 март 1997 |align="center" | главна танчарка, водечка раперка, макне |} == Дискографија == {{col-begin}} {{col-2}} ==== Корејски албуми ==== === Студиски албуми === * ''The Album'' (2020) * ''[[Born Pink]]'' (2022) === Миниалбуми === * ''[[Square Up]]'' (2018) * ''[[Kill This Love]]'' (2019) * ''Deadline'' (2026) {{col-2}} ==== Јапонски албуми ==== === Студиски албуми === * ''[[Blackpink In Your Area]]'' (2018) === Миниалбуми === * ''Blackpink'' (2017) {{col-end}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Blackpink}} * {{матична|http://www.blackpinkofficial.com/}} (корејски и англиски) [[Категорија:Музички групи основани во 2016 година]] [[Категорија:Јужнокорејски женски групи]] hmq0yfoshxxrzrir2mao84vo27gkaau 0 1400449 5603167 2026-08-02T12:14:52Z SirGoldenBlade 46796 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1360114759|Puncak Mandala]]“ 5603167 wikitext text/x-wiki '''Мандала''' или '''врвот Мандала''' (до 1963 година '''Јулијана врв''' или '''врвот Јулијана''') е планина лоцирана во Хајленд Папуа, Индонезија. На 4760 метри надморска височина, тоа е највисоката точка на планинскиот венец Џајавијаја (Портокалова). Веднаш по [[Пунчак Џаја]] на планината Карстенс (надморска височина од 4884 m) 350&nbsp;км западно, Мандала е втората највисока самостојна планина во [[Нова Гвинеја]] и [[Индонезија]]. == Искачувања == Поради својата оддалеченост и тежината на пристапната рута, Мандала (како и многу од врвовите на Нова Гвинеја) многу ретко се предмет на искачување. Алпинистите од холандската експедиција од 1959 година до Ѕвездените Планини успешно се искачиле на врвот на 9 септември.<ref name="Jansen Hendriks">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.npogeschiedenis.nl/andere-tijden/afleveringen/2003-2004/Sterrengebergte.html|title=Sterrengebergte|last=Jansen Hendriks|first=Gerda|publisher=[[Nederlandse Publieke Omroep (organization)|NPO]]|language=Dutch|accessdate=30 August 2016}}</ref> Австрискиот алпинист Кристијан Штангл се искачил на Мандала на 28 февруари 2012 година за време на неговиот обид да биде првиот човек што ќе ги искачи Седумте Втори и Седумте Трети Врвови. == Наводи == {{Наводи}} == Дополнително читање == * [http://www.gunungbagging.com/puncak-mandala/ „Puncak Mandala“] на GunungBagging.com {{Седум втори врвови}} [[Категорија:Седум втори врвови]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Планини во Нова Гвинеја]] frfky1a1d6g4w74eytk2blhwzdczyyv 5603169 5603167 2026-08-02T12:16:11Z SirGoldenBlade 46796 5603169 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = Мандала | other_name = | image = Puncak Mandala from North West by Christian Stangl flickr.jpg | image_caption = Мандала од северозапад | elevation_m = 4760 | elevation_ref = <ref name="peaklist">[http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/indonesia.html "Mountains of the Indonesian Archipelago"] Peaklist.org. Retrieved 7 November 2011.</ref> | prominence_m = 2760 | prominence_ref = <ref name="peaklist"/> | map = Indonesia Western New Guinea#Indonesia Highland Papua | map_caption = | label_position = лево | listing = [[Seven Second Summits]]<br />[[Ultra prominent peak|Ultra]] | location = [[Highland Papua]] Province, [[Indonesia]] | range = [[Jayawijaya Mountains|Jayawijaya (Orange) Range]] | coordinates = {{coord|4|42|31|S|140|17|21|E|type:mountain_region:ID_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = | coordinates_ref = | first_ascent = 9 September 1959<br>by Herman Verstappen, Arthur Escher, Max Tissing, Jan de Wijn & Piet ter Laag<ref>[http://www.geschiedenis24.nl/andere-tijden/afleveringen/2003-2004/Sterrengebergte.html Video report of first ascent] (in Dutch)</ref> | easiest_route = }} '''Мандала''' или '''врвот Мандала''' (до 1963 година '''Јулијана врв''' или '''врвот Јулијана''') е планина лоцирана во Хајленд Папуа, Индонезија. На 4760 метри надморска височина, тоа е највисоката точка на планинскиот венец Џајавијаја (Портокалова). Веднаш по [[Пунчак Џаја]] на планината Карстенс (надморска височина од 4884 m) 350&nbsp;км западно, Мандала е втората највисока самостојна планина во [[Нова Гвинеја]] и [[Индонезија]]. == Искачувања == Поради својата оддалеченост и тежината на пристапната рута, Мандала (како и многу од врвовите на Нова Гвинеја) многу ретко се предмет на искачување. Алпинистите од холандската експедиција од 1959 година до Ѕвездените Планини успешно се искачиле на врвот на 9 септември.<ref name="Jansen Hendriks">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.npogeschiedenis.nl/andere-tijden/afleveringen/2003-2004/Sterrengebergte.html|title=Sterrengebergte|last=Jansen Hendriks|first=Gerda|publisher=[[Nederlandse Publieke Omroep (organization)|NPO]]|language=Dutch|accessdate=30 August 2016}}</ref> Австрискиот алпинист Кристијан Штангл се искачил на Мандала на 28 февруари 2012 година за време на неговиот обид да биде првиот човек што ќе ги искачи Седумте Втори и Седумте Трети Врвови. == Наводи == {{Наводи}} == Дополнително читање == * [http://www.gunungbagging.com/puncak-mandala/ „Puncak Mandala“] на GunungBagging.com {{Седум втори врвови}} [[Категорија:Седум втори врвови]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Планини во Нова Гвинеја]] gv1lzihbrvib49y699b27zfkmkpfjzq 5603171 5603169 2026-08-02T12:21:27Z SirGoldenBlade 46796 5603171 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина | name = Мандала | other_name = | photo = Puncak Mandala from North West by Christian Stangl flickr.jpg | photo_caption = Мандала од северозапад | elevation_m = 4760 | elevation_ref = | prominence_m = 2760 | prominence_ref = <ref name="peaklist"/> | map = Хајленд Папуа, Индонезија | map_caption = | label_position = лево | listing = [[Седум втори врвови]] | location = Хајленд Папуа, Индонезија | range = | coordinates = {{coord|4|42|31|S|140|17|21|E|type:mountain_region:ID_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = | coordinates_ref = | first_ascent = 9 септември 1959 | easiest_route = }} '''Мандала''' или '''Пунчак Мандала''' (до 1963 година '''врвот Јулијана''') е планина лоцирана во Хајленд Папуа, Индонезија. На 4760 метри надморска височина, тоа е највисоката точка на планинскиот венец Џајавијаја (Портокалова).<ref name="peaklist">[http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/indonesia.html "Mountains of the Indonesian Archipelago"] Peaklist.org. Retrieved 7 November 2011.</ref> Веднаш по [[Пунчак Џаја]] на планината Карстенс (надморска височина од 4884 m) 350&nbsp;км западно, Мандала е втората највисока самостојна планина во [[Нова Гвинеја]] и [[Индонезија]]. == Искачувања == Поради својата оддалеченост и тежината на пристапната рута, Мандала (како и многу од врвовите на Нова Гвинеја) многу ретко се предмет на искачување. Алпинистите од холандската експедиција од 1959 година до Ѕвездените Планини успешно се искачиле на врвот на 9 септември.<ref name="Jansen Hendriks">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.npogeschiedenis.nl/andere-tijden/afleveringen/2003-2004/Sterrengebergte.html|title=Sterrengebergte|last=Jansen Hendriks|first=Gerda|publisher=[[Nederlandse Publieke Omroep (organization)|NPO]]|language=Dutch|accessdate=30 August 2016}}</ref> Австрискиот алпинист Кристијан Штангл се искачил на Мандала на 28 февруари 2012 година за време на неговиот обид да биде првиот човек што ќе ги искачи Седумте Втори и Седумте Трети Врвови. == Наводи == {{Наводи}} == Дополнително читање == * [http://www.gunungbagging.com/puncak-mandala/ „Puncak Mandala“] на GunungBagging.com {{Седум втори врвови}} [[Категорија:Седум втори врвови]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Планини во Нова Гвинеја]] qsfv2z3v1o6f1k54e8ihr4rt7t07j3c 1 1400450 5603168 2026-08-02T12:15:07Z SirGoldenBlade 46796 Создадена страница со: {{СЗР}} 5603168 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1400451 5603170 2026-08-02T12:16:45Z SirGoldenBlade 46796 Пренасочување кон [[Мандала (врв)]] 5603170 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Мандала (врв)]] 69xruursy8xusnj9i857ryfgwyewbko 10 1400452 5603184 2026-08-02T13:19:25Z Gurther 105215 /* */ 5603184 wikitext text/x-wiki {{Наведено списание|last=Мисирков|first=Крсте|author-link=Крсте Петков Мисирков|date=1 септември 1905|title=Список села од iужна Мак'едонiа|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%E2%80%9E%D0%92%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%E2%80%9C.pdf|journal=[[Вардар (списание)|Вардар]]|volume=1|pages=17-20}} preog8ebrjpv4xihx8z3u55n2v1ez45 5603186 5603184 2026-08-02T13:21:45Z Gurther 105215 /* */ 5603186 wikitext text/x-wiki {{Наведено списание|last=Мисирков|first=Крсте|author-link=Крсте Петков Мисирков|date=1 септември 1905|title=Список села од iужна Мак'едонiа|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%E2%80%9E%D0%92%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%E2%80%9C.pdf|journal=[[Вардар (списание)|Вардар]]|volume=1|pages=17-20}} <noinclude> [[Категорија:Крсте Петков Мисирков]] </noinclude> peq6whtxlqlzfqf7s3yti0g9nmlbd6s 5603187 5603186 2026-08-02T13:24:18Z Gurther 105215 /* */ 5603187 wikitext text/x-wiki {{Наведено списание|last=Мисирков|first=Крсте|author-link=Крсте Петков Мисирков|date=1 септември 1905|title=Список села од iужна Мак'едонiа|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%E2%80%9E%D0%92%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%E2%80%9C.pdf|journal=[[Вардар (списание)|Вардар]]|volume=1|pages=17-20}} <noinclude> [[Категорија:Мисиркови]] </noinclude> 87zchywcinctakcbv0x7x8fi45ou5rc 14 1400453 5603193 2026-08-02T13:36:48Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: [[Категорија:Слава Свети Петар|Македонија]] [[Категорија:Слави во Македонија по светци|Петар]] 5603193 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Слава Свети Петар|Македонија]] [[Категорија:Слави во Македонија по светци|Петар]] 256uctbs6adijfjk00ueouqvknktpdt 14 1400454 5603199 2026-08-02T13:48:04Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: [[Категорија:Слава Света Петка|Македонија]] [[Категорија:Слави во Македонија по светци|Петка]] 5603199 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Слава Света Петка|Македонија]] [[Категорија:Слави во Македонија по светци|Петка]] 5xfpto0qu187mzeuzix5qb4ww32caia 0 1400455 5603317 2026-08-02T18:59:27Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Податотека:Chin-sou-dan 002.jpg|thumb|upright=1.3|Група босозоку во 2013 г.]] {{нихонго-н|'''Босозоку'''|暴走族||5=група за несовесно возење}} — јапонска младинска [[поткултура]] поврзана со прилагодени мотоцикли. Првата појава на овие типови моторџиски банди била во 1950-тит... 5603317 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Chin-sou-dan 002.jpg|thumb|upright=1.3|Група босозоку во 2013 г.]] {{нихонго-н|'''Босозоку'''|暴走族||5=група за несовесно возење}} — јапонска младинска [[поткултура]] поврзана со прилагодени мотоцикли. Првата појава на овие типови моторџиски банди била во 1950-тите. Популарноста го достигнала својот врв со приближно 42.510 члена во 1982 г. Нивниот број драстично опаднал во 2000-тите, со помалку од 7.297 члена во 2012 г.<ref>{{cite web|last1=Osaki|first1=Tomohiro|title=Documentary chronicles disappearing world of 'bosozoku'|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2013/04/18/national/documentary-chronicles-disappearing-world-of-bosozoku/|website=[[The Japan Times]]|date=18 April 2013}}</ref> Подоцна, во 2020 г., собир на босозоку што некогаш привлекувал илјадници члена имал само 53 члена, при што [[Полиција|полицијата]] изјавила дека поминувало многу време откако последенпат морале да приведат толку многу луѓе.<ref>{{cite web|title=Police crackdowns fast making hot-rodder spectacles a fading memory | url=https://japantoday.com/category/features/kuchikomi/police-crackdowns-fast-making-hot-rodder-spectacles-a-fading-memory |website=Japan Today |date=19 October 2021}}</ref> Стилот на босозоку традиционално вклучува комбинезони слични на оние на физичките работници или кожни воени јакни со широки панталони и високи чизми. Оваа униформа станала позната како {{нихонго-н|токо-фуку|特攻服||5=облека за специјален напад}} и често е украсена со слогани испишани со [[канџи]]. Типични додатоци на оваа униформа се [[хачимаки]], хируршки маски и закрпи на кои е прикажано [[Знаме на изгрејсонцето|Знамето на изгрејсонцето]]. Членовите на босозоку се познати по тоа што земаат јапонски патни мотоцикли и им додаваат модификации како што се преголеми оклопи, подигнати управувачи свртени навнатре, големи потпирачи за седишта, раскошни бои и видоизменети ауспуси. Стиловите на босозоку црпат вдахновение од чоперите, поткултурата гризер и теди-бојс.<ref name=Jalopnik>{{cite web|last1=Callahan|first1=Kat|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without a Cause|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129|website=Jalopnik|date=4 October 2014 }}</ref> == Историја == [[File:Kaminari-zoku.jpg|thumb|right|Пред босозоку биле каминаризоку, додека младите воени ветерани се приспособувале на животот во Јапонија по Втората светска војна.]] Босозоку првично започнале како групи воени ветерани што се враќале од [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Непослушната поткултура настанала во 1950-тите кога млади пилоти се вратиле од Втората светска војна.<ref>{{cite web |last1=Davis |first1=Antonix |title=Bosozoku |url=https://haenfler.sites.grinnell.edu/subcultures-and-scenes/bosozoku/ |website=haenfler |access-date=18 October 2022}}</ref> Многу ветерани се соочиле со тешкотии при повторното приспособување кон општеството по војната, а некои се свртеле кон правење сопствени автомобили и активности слични на [[Банда|банди]] по градските улици за да добијат доза адреналин. Овие рани босозоку црпеле вдахновение од американската поткултура гризер и увезените западни филмови; босозоку станале познати по нивните многубројни сличности со старата американска моторџиска култура.<ref name=":0">{{Cite news|last=Callahan|first=Kat|date=October 4, 2014|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without A Cause|work=Jalopnik|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129#:~:text=The%20Bosozoku%20Are%20Japan's%20Disappearing%20Rebels%20Without%20A%20Cause,-Kat%20Callahan&text=For%20those%20who%20have%20never,subculture%20is%20hard%20to%20believe.&text=Or%20rather%20exit%2C%20as%20bosozoku%20are%20in%20steep%20decline.}}</ref> Многу помлади поединци започнале да го сметаат овој начин на живот за многу привлечен, особено маргинализираните лица што барале промена. На крајот, овие младежи го презеле идентитетот, станувајќи основа за модерниот босозоку.<ref name=":1">{{Cite news|last=Osaki|first=Tomohiro|date=Dec 14, 2016|title=Japan's 'bosozoku' bikers a vanishing rebel breed|work=The Japan Times|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2016/12/13/national/social-issues/japans-bosozoku-bikers-a-vanishing-rebel-breed/}}</ref> Седумдесеттите години од минатиот век биле периодот кога поимот босозоку првпат навистина почнал да се појавува. Овој период се одликувал со вистински немири меѓу полицијата и многу од овие младински групи. Поимот босозоку всушност не бил создаден од овие моторџиски банди, туку подоцна бил широко прифатен и користен од овие различни групи.<ref name=":0" /> Во 1980-тите и 1990-тите, босозоку често организирале масовни возења, во кои до 100 моторџии крстосувале заедно полабаво и масовно по автопат или главен пат. Моторџиите минувале низ патарините без да застанат и ги игнорирале полициските обиди да ги задржат. Новогодишната ноќ била популарна пригода за овие масовни возења. Моторџиите понекогаш ги удирале автомобилите и им се заканувале или ги тепале сите возачи или минувачи што ќе им се нашле на патот или ќе го искажеле своето неодобрување за однесувањето на моторџиите. Учеството во бандите го достигнало својот врв од 42.510 члена во 1982 г. Ова го направило босозоку доминантен облик на малолетничка деликвенција во рамките на [[Јапонија]].<ref name=":1" /> Бројките постепено почнале да опаѓаат по врвот во 1980-тите. Се известува дека до 1990-тите низ земјата имало околу 28.000 босозоку.<ref name=":2">{{Cite book|last=Kaplan|first=David E|title=Yakuza : Japan's Criminal Underworld|publisher=University of California Press|year=2019|isbn=978-0520953819|pages=124–126}}</ref> Во 2004 г., јапонската влада усвоила ревидиран закон за сообраќај на патиштата што ѝ дала поголема моќ на полицијата да апси моторџии што возат несовесно во групи. Со зголемените апсења и кривични гонења, учеството на босозоку брзо опаднало. Од 2010 г., полицијата известила дека новиот тренд меѓу босозоку бил да возат заедно во многу помали групи и да возат скутери наместо тешко видоизменети мотоцикли. Префектурата Аичи имала најголем број возачи, а по неа следувале Токио, Осака, Ибараки и Фукуока.<ref>{{Cite web|date=2010-07-17|title=Aichi biker gangs up but downsized|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2010/07/17/national/aichi-biker-gangs-up-but-downsized/|access-date=2020-11-14|website=The Japan Times|language=en-US}}</ref> До 2015 г., низ цела Јапонија имало само 6.771 пријавен активен босозоку.<ref name=":1" /> Во 2013 г., Националната полициска агенција ги прекласифицирала моторџиските банди босозоку како организации „псевдо[[јакуза]]“.<ref>{{Cite web|date=2017-06-29|title=Tokyo cops accuse Chinese Dragon member in gashing of man with broken bottle|url=https://www.tokyoreporter.com/japan-news/breaking/tokyo-cops-accuse-chinese-dragon-executive-in-gashing-of-man-with-broken-bottle/|access-date=2020-11-14|website=TokyoReporter|language=en-US}}</ref> == Особености == [[File:鬼羅連合白龍九十九里総本部.jpg|thumb|right|Босозоку на ноќно возење]] Босозоку обично се на возраст меѓу 16 и 20 години.<ref name=":0" /> Тие се познати по својот стил што во голема мера ја подражава културата на гризерите во Соединетите Држави. Ова вклучува фризура во стилот пампадур, униформи токо-фуку, кои често биле видоизменети и извезени комбинезони вдахнати од оние што ги носеле физичките работници за време на епохата на Втората светска војна, широки панталони и воени чизми.<ref name=":3">{{Cite web|last=John|date=2012-03-26|title=The Rise and Fall of Bosozoku|url=https://www.tofugu.com/japan/bosozoku/|access-date=2020-11-14|website=Tofugu|language=en}}</ref> Униформите токо-фуку често биле извезени со разни слогани и големи, сложени дизајни. Тие се сметале за симбол на статус за многумина, симболизирајќи ја и нивната гордост кон самите себе и нивната сила.<ref>{{Cite web|title=Worn to be wild: Tokkōfuku combat uniforms|url=https://features.japantimes.co.jp/tokkofuku/|access-date=2020-11-14|website=Deep reads from The Japan Times|language=en-US}}</ref> Тие често се носеле отворени на предната страна, со завиткани завои околу половината. Покрај тоа, често биле придружувани од заоблени очила за сонце и тасуки.<ref name=":3" /> Зборот босозоку се применува и за моторџиската [[поткултура]] со интерес за приспособување на мотоцикли, честопати незаконски, и правење врева преку отстранување на ауспусите на нивните возила за да произведат повеќе бучава. Овие групи на босозоку понекогаш возат без кациги за мотоцикли (што во Јапонија е незаконски), а исто така се впуштаат во опасно или несовесно возење, како што е лавиринтско движење низ сообраќајот и минување на црвени светла. Друга активност е возењето со прекумерна брзина по градските улици, обично не за трки на улица туку повеќе за возбуда. Со многу вклучени мотори, првиот е управуван од водачот, кој е одговорен за настанот и не смее да биде престигнат. Јапонската полиција ги нарекува мару-со (полициски код マル走 или 丸走) и повремено испраќа полициски возила да ги следат групите мотори со цел да спречат можни инциденти, кои можат да вклучуваат: многу бавно возење низ [[Предградие|предградијата]] со брзина од 10 до 15 км/ч, создавајќи главно нарушување додека мавтаат со царски јапонски знамиња и започнувања тепачки што можат да вклучуваат [[оружје]] (како што се дрвени мечеви, метални цевки, [[Бејзбол|бејзболски]] палки и молотови коктели).<ref name="Bosozoku and Yankee"/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Bōsōzoku}} * Metropolis magazine, [https://web.archive.org/web/20091228030702/http://archive.metropolis.co.jp/tokyo/668/feature.asp Last of the Speed Tribes] (general article about bōsōzoku culture and its decline) * Vice, [https://www.vice.com/en/article/japans-aging-bosozoku-biker-gang-859/ Life Inside Japan's Aging Biker Gangs] (documentary about current and former bōsōzoku) * Mookychick, [http://www.mookychick.co.uk/indie-fashion/japanese/bosozoku-japanese-biker-gangs-and-bosozoku-style.php Bosozoku japanese biker gangs and bosozoku style] (key elements of bōsōzoku fashion) * [http://www.bosozokustyle.com Bosozoku Style] (blog showcasing bōsōzoku style cars) [[Категорија:Јапонски поими]] [[Категорија:Супкултури]] d5n0avt2fo5sfnjf659dv5z26b8pyr3 5603319 5603317 2026-08-02T19:00:36Z Andrew012p 85224 5603319 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Chin-sou-dan 002.jpg|thumb|upright=1.3|Група босозоку во 2013 г.]] {{нихонго-н|'''Босозоку'''|暴走族||5=група за несовесно возење}} — јапонска младинска [[поткултура]] поврзана со прилагодени мотоцикли. Првата појава на овие типови моторџиски банди била во 1950-тите. Популарноста го достигнала својот врв со приближно 42.510 члена во 1982 г. Нивниот број драстично опаднал во 2000-тите, со помалку од 7.297 члена во 2012 г.<ref>{{cite web|last1=Osaki|first1=Tomohiro|title=Documentary chronicles disappearing world of 'bosozoku'|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2013/04/18/national/documentary-chronicles-disappearing-world-of-bosozoku/|website=[[The Japan Times]]|date=18 April 2013}}</ref> Подоцна, во 2020 г., собир на босозоку што некогаш привлекувал илјадници члена имал само 53 члена, при што [[Полиција|полицијата]] изјавила дека поминувало многу време откако последенпат морале да приведат толку многу луѓе.<ref>{{cite web|title=Police crackdowns fast making hot-rodder spectacles a fading memory | url=https://japantoday.com/category/features/kuchikomi/police-crackdowns-fast-making-hot-rodder-spectacles-a-fading-memory |website=Japan Today |date=19 October 2021}}</ref> Стилот на босозоку традиционално вклучува комбинезони слични на оние на физичките работници или кожни воени јакни со широки панталони и високи чизми. Оваа униформа станала позната како {{нихонго-н|токо-фуку|特攻服||5=облека за специјален напад}} и често е украсена со слогани испишани со [[канџи]]. Типични додатоци на оваа униформа се [[хачимаки]], хируршки маски и закрпи на кои е прикажано [[Знаме на изгрејсонцето|Знамето на изгрејсонцето]]. Членовите на босозоку се познати по тоа што земаат јапонски патни мотоцикли и им додаваат модификации како што се преголеми оклопи, подигнати управувачи свртени навнатре, големи потпирачи за седишта, раскошни бои и видоизменети ауспуси. Стиловите на босозоку црпат вдахновение од чоперите, поткултурата гризер и теди-бојс.<ref name=Jalopnik>{{cite web|last1=Callahan|first1=Kat|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without a Cause|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129|website=Jalopnik|date=4 October 2014 }}</ref> == Историја == [[File:Kaminari-zoku.jpg|thumb|right|Пред босозоку биле каминаризоку, додека младите воени ветерани се приспособувале на животот во Јапонија по Втората светска војна.]] Босозоку првично започнале како групи воени ветерани што се враќале од [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Непослушната поткултура настанала во 1950-тите кога млади пилоти се вратиле од Втората светска војна.<ref>{{cite web |last1=Davis |first1=Antonix |title=Bosozoku |url=https://haenfler.sites.grinnell.edu/subcultures-and-scenes/bosozoku/ |website=haenfler |access-date=18 October 2022}}</ref> Многу ветерани се соочиле со тешкотии при повторното приспособување кон општеството по војната, а некои се свртеле кон правење сопствени автомобили и активности слични на [[Банда|банди]] по градските улици за да добијат доза адреналин. Овие рани босозоку црпеле вдахновение од американската поткултура гризер и увезените западни филмови; босозоку станале познати по нивните многубројни сличности со старата американска моторџиска култура.<ref name=":0">{{Cite news|last=Callahan|first=Kat|date=October 4, 2014|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without A Cause|work=Jalopnik|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129#:~:text=The%20Bosozoku%20Are%20Japan's%20Disappearing%20Rebels%20Without%20A%20Cause,-Kat%20Callahan&text=For%20those%20who%20have%20never,subculture%20is%20hard%20to%20believe.&text=Or%20rather%20exit%2C%20as%20bosozoku%20are%20in%20steep%20decline.}}</ref> Многу помлади поединци започнале да го сметаат овој начин на живот за многу привлечен, особено маргинализираните лица што барале промена. На крајот, овие младежи го презеле идентитетот, станувајќи основа за модерниот босозоку.<ref name=":1">{{Cite news|last=Osaki|first=Tomohiro|date=Dec 14, 2016|title=Japan's 'bosozoku' bikers a vanishing rebel breed|work=The Japan Times|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2016/12/13/national/social-issues/japans-bosozoku-bikers-a-vanishing-rebel-breed/}}</ref> Седумдесеттите години од минатиот век биле периодот кога поимот босозоку првпат навистина почнал да се појавува. Овој период се одликувал со вистински немири меѓу полицијата и многу од овие младински групи. Поимот босозоку всушност не бил создаден од овие моторџиски банди, туку подоцна бил широко прифатен и користен од овие различни групи.<ref name=":0" /> Во 1980-тите и 1990-тите, босозоку често организирале масовни возења, во кои до 100 моторџии крстосувале заедно полабаво и масовно по автопат или главен пат. Моторџиите минувале низ патарините без да застанат и ги игнорирале полициските обиди да ги задржат. Новогодишната ноќ била популарна пригода за овие масовни возења. Моторџиите понекогаш ги удирале автомобилите и им се заканувале или ги тепале сите возачи или минувачи што ќе им се нашле на патот или ќе го искажеле своето неодобрување за однесувањето на моторџиите. Учеството во бандите го достигнало својот врв од 42.510 члена во 1982 г. Ова го направило босозоку доминантен облик на малолетничка деликвенција во рамките на [[Јапонија]].<ref name=":1" /> Бројките постепено почнале да опаѓаат по врвот во 1980-тите. Се известува дека до 1990-тите низ земјата имало околу 28.000 босозоку.<ref name=":2">{{Cite book|last=Kaplan|first=David E|title=Yakuza : Japan's Criminal Underworld|publisher=University of California Press|year=2019|isbn=978-0520953819|pages=124–126}}</ref> Во 2004 г., јапонската влада усвоила ревидиран закон за сообраќај на патиштата што ѝ дала поголема моќ на полицијата да апси моторџии што возат несовесно во групи. Со зголемените апсења и кривични гонења, учеството на босозоку брзо опаднало. Од 2010 г., полицијата известила дека новиот тренд меѓу босозоку бил да возат заедно во многу помали групи и да возат скутери наместо тешко видоизменети мотоцикли. Префектурата Аичи имала најголем број возачи, а по неа следувале Токио, Осака, Ибараки и Фукуока.<ref>{{Cite web|date=2010-07-17|title=Aichi biker gangs up but downsized|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2010/07/17/national/aichi-biker-gangs-up-but-downsized/|access-date=2020-11-14|website=The Japan Times|language=en-US}}</ref> До 2015 г., низ цела Јапонија имало само 6.771 пријавен активен босозоку.<ref name=":1" /> Во 2013 г., Националната полициска агенција ги прекласифицирала моторџиските банди босозоку како организации „псевдо[[јакуза]]“.<ref>{{Cite web|date=2017-06-29|title=Tokyo cops accuse Chinese Dragon member in gashing of man with broken bottle|url=https://www.tokyoreporter.com/japan-news/breaking/tokyo-cops-accuse-chinese-dragon-executive-in-gashing-of-man-with-broken-bottle/|access-date=2020-11-14|website=TokyoReporter|language=en-US}}</ref> == Особености == [[File:鬼羅連合白龍九十九里総本部.jpg|thumb|right|Босозоку на ноќно возење]] Босозоку обично се на возраст меѓу 16 и 20 години.<ref name=":0" /> Тие се познати по својот стил што во голема мера ја подражава културата на гризерите во Соединетите Држави. Ова вклучува фризура во стилот пампадур, униформи токо-фуку, кои често биле видоизменети и извезени комбинезони вдахнати од оние што ги носеле физичките работници за време на епохата на Втората светска војна, широки панталони и воени чизми.<ref name=":3">{{Cite web|last=John|date=2012-03-26|title=The Rise and Fall of Bosozoku|url=https://www.tofugu.com/japan/bosozoku/|access-date=2020-11-14|website=Tofugu|language=en}}</ref> Униформите токо-фуку често биле извезени со разни слогани и големи, сложени дизајни. Тие се сметале за симбол на статус за многумина, симболизирајќи ја и нивната гордост кон самите себе и нивната сила.<ref>{{Cite web|title=Worn to be wild: Tokkōfuku combat uniforms|url=https://features.japantimes.co.jp/tokkofuku/|access-date=2020-11-14|website=Deep reads from The Japan Times|language=en-US}}</ref> Тие често се носеле отворени на предната страна, со завиткани завои околу половината. Покрај тоа, често биле придружувани од заоблени очила за сонце и тасуки.<ref name=":3" /> Зборот босозоку се применува и за моторџиската [[поткултура]] со интерес за приспособување на мотоцикли, честопати незаконски, и правење врева преку отстранување на ауспусите на нивните возила за да произведат повеќе бучава. Овие групи на босозоку понекогаш возат без кациги за мотоцикли (што во Јапонија е незаконски), а исто така се впуштаат во опасно или несовесно возење, како што е лавиринтско движење низ сообраќајот и минување на црвени светла. Друга активност е возењето со прекумерна брзина по градските улици, обично не за трки на улица туку повеќе за возбуда. Со многу вклучени мотори, првиот е управуван од водачот, кој е одговорен за настанот и не смее да биде престигнат. Јапонската полиција ги нарекува мару-со (полициски код マル走 или 丸走) и повремено испраќа полициски возила да ги следат групите мотори со цел да спречат можни инциденти, кои можат да вклучуваат: многу бавно возење низ [[Предградие|предградијата]] со брзина од 10 до 15 км/ч, создавајќи главно нарушување додека мавтаат со царски јапонски знамиња и започнувања тепачки што можат да вклучуваат [[оружје]] (како што се дрвени мечеви, метални цевки, [[Бејзбол|бејзболски]] палки и молотови коктели).<ref>Sato, Ikuya (1986). ''<nowiki/>'Bosozoki' and Yankee: Anomy and Parody in the Affluent Society'' (PhD). The University of Chicago. OCLC&#x20;14085189. ProQuest&#x20;303443061.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Bōsōzoku}} * Metropolis magazine, [https://web.archive.org/web/20091228030702/http://archive.metropolis.co.jp/tokyo/668/feature.asp Last of the Speed Tribes] (general article about bōsōzoku culture and its decline) * Vice, [https://www.vice.com/en/article/japans-aging-bosozoku-biker-gang-859/ Life Inside Japan's Aging Biker Gangs] (documentary about current and former bōsōzoku) * Mookychick, [http://www.mookychick.co.uk/indie-fashion/japanese/bosozoku-japanese-biker-gangs-and-bosozoku-style.php Bosozoku japanese biker gangs and bosozoku style] (key elements of bōsōzoku fashion) * [http://www.bosozokustyle.com Bosozoku Style] (blog showcasing bōsōzoku style cars) [[Категорија:Јапонски поими]] [[Категорија:Супкултури]] 9xb5ygh26uda5wqxwn8fco5p5nbu0eg 5603320 5603319 2026-08-02T19:01:25Z Andrew012p 85224 5603320 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Chin-sou-dan 002.jpg|thumb|upright=1.3|Група босозоку во 2013 г.]] {{нихонго-н|'''Босозоку'''|暴走族||5=група за несовесно возење}} — јапонска младинска [[поткултура]] поврзана со прилагодени мотоцикли. Првата појава на овие типови моторџиски банди била во 1950-тите. Популарноста го достигнала својот врв со приближно 42.510 члена во 1982 г. Нивниот број драстично опаднал во 2000-тите, со помалку од 7.297 члена во 2012 г.<ref>{{cite web|last1=Osaki|first1=Tomohiro|title=Documentary chronicles disappearing world of 'bosozoku'|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2013/04/18/national/documentary-chronicles-disappearing-world-of-bosozoku/|website=[[The Japan Times]]|date=18 April 2013}}</ref> Подоцна, во 2020 г., собир на босозоку што некогаш привлекувал илјадници члена имал само 53 члена, при што [[Полиција|полицијата]] изјавила дека поминувало многу време откако последенпат морале да приведат толку многу луѓе.<ref>{{cite web|title=Police crackdowns fast making hot-rodder spectacles a fading memory | url=https://japantoday.com/category/features/kuchikomi/police-crackdowns-fast-making-hot-rodder-spectacles-a-fading-memory |website=Japan Today |date=19 October 2021}}</ref> Стилот на босозоку традиционално вклучува комбинезони слични на оние на физичките работници или кожни воени јакни со широки панталони и високи чизми. Оваа униформа станала позната како {{нихонго-н|токо-фуку|特攻服||5=облека за специјален напад}} и често е украсена со слогани испишани со [[канџи]]. Типични додатоци на оваа униформа се [[хачимаки]], хируршки маски и закрпи на кои е прикажано Знамето на изгрејсонцето. Членовите на босозоку се познати по тоа што земаат јапонски патни мотоцикли и им додаваат модификации како што се преголеми оклопи, подигнати управувачи свртени навнатре, големи потпирачи за седишта, раскошни бои и видоизменети ауспуси. Стиловите на босозоку црпат вдахновение од чоперите, поткултурата гризер и теди-бојс.<ref name=Jalopnik>{{cite web|last1=Callahan|first1=Kat|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without a Cause|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129|website=Jalopnik|date=4 October 2014 }}</ref> == Историја == [[File:Kaminari-zoku.jpg|thumb|right|Пред босозоку биле каминаризоку, додека младите воени ветерани се приспособувале на животот во Јапонија по Втората светска војна.]] Босозоку првично започнале како групи воени ветерани што се враќале од [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Непослушната поткултура настанала во 1950-тите кога млади пилоти се вратиле од Втората светска војна.<ref>{{cite web |last1=Davis |first1=Antonix |title=Bosozoku |url=https://haenfler.sites.grinnell.edu/subcultures-and-scenes/bosozoku/ |website=haenfler |access-date=18 October 2022}}</ref> Многу ветерани се соочиле со тешкотии при повторното приспособување кон општеството по војната, а некои се свртеле кон правење сопствени автомобили и активности слични на [[Банда|банди]] по градските улици за да добијат доза адреналин. Овие рани босозоку црпеле вдахновение од американската поткултура гризер и увезените западни филмови; босозоку станале познати по нивните многубројни сличности со старата американска моторџиска култура.<ref name=":0">{{Cite news|last=Callahan|first=Kat|date=October 4, 2014|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without A Cause|work=Jalopnik|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129#:~:text=The%20Bosozoku%20Are%20Japan's%20Disappearing%20Rebels%20Without%20A%20Cause,-Kat%20Callahan&text=For%20those%20who%20have%20never,subculture%20is%20hard%20to%20believe.&text=Or%20rather%20exit%2C%20as%20bosozoku%20are%20in%20steep%20decline.}}</ref> Многу помлади поединци започнале да го сметаат овој начин на живот за многу привлечен, особено маргинализираните лица што барале промена. На крајот, овие младежи го презеле идентитетот, станувајќи основа за модерниот босозоку.<ref name=":1">{{Cite news|last=Osaki|first=Tomohiro|date=Dec 14, 2016|title=Japan's 'bosozoku' bikers a vanishing rebel breed|work=The Japan Times|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2016/12/13/national/social-issues/japans-bosozoku-bikers-a-vanishing-rebel-breed/}}</ref> Седумдесеттите години од минатиот век биле периодот кога поимот босозоку првпат навистина почнал да се појавува. Овој период се одликувал со вистински немири меѓу полицијата и многу од овие младински групи. Поимот босозоку всушност не бил создаден од овие моторџиски банди, туку подоцна бил широко прифатен и користен од овие различни групи.<ref name=":0" /> Во 1980-тите и 1990-тите, босозоку често организирале масовни возења, во кои до 100 моторџии крстосувале заедно полабаво и масовно по автопат или главен пат. Моторџиите минувале низ патарините без да застанат и ги игнорирале полициските обиди да ги задржат. Новогодишната ноќ била популарна пригода за овие масовни возења. Моторџиите понекогаш ги удирале автомобилите и им се заканувале или ги тепале сите возачи или минувачи што ќе им се нашле на патот или ќе го искажеле своето неодобрување за однесувањето на моторџиите. Учеството во бандите го достигнало својот врв од 42.510 члена во 1982 г. Ова го направило босозоку доминантен облик на малолетничка деликвенција во рамките на [[Јапонија]].<ref name=":1" /> Бројките постепено почнале да опаѓаат по врвот во 1980-тите. Се известува дека до 1990-тите низ земјата имало околу 28.000 босозоку.<ref name=":2">{{Cite book|last=Kaplan|first=David E|title=Yakuza : Japan's Criminal Underworld|publisher=University of California Press|year=2019|isbn=978-0520953819|pages=124–126}}</ref> Во 2004 г., јапонската влада усвоила ревидиран закон за сообраќај на патиштата што ѝ дала поголема моќ на полицијата да апси моторџии што возат несовесно во групи. Со зголемените апсења и кривични гонења, учеството на босозоку брзо опаднало. Од 2010 г., полицијата известила дека новиот тренд меѓу босозоку бил да возат заедно во многу помали групи и да возат скутери наместо тешко видоизменети мотоцикли. Префектурата Аичи имала најголем број возачи, а по неа следувале Токио, Осака, Ибараки и Фукуока.<ref>{{Cite web|date=2010-07-17|title=Aichi biker gangs up but downsized|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2010/07/17/national/aichi-biker-gangs-up-but-downsized/|access-date=2020-11-14|website=The Japan Times|language=en-US}}</ref> До 2015 г., низ цела Јапонија имало само 6.771 пријавен активен босозоку.<ref name=":1" /> Во 2013 г., Националната полициска агенција ги прекласифицирала моторџиските банди босозоку како организации „псевдо[[јакуза]]“.<ref>{{Cite web|date=2017-06-29|title=Tokyo cops accuse Chinese Dragon member in gashing of man with broken bottle|url=https://www.tokyoreporter.com/japan-news/breaking/tokyo-cops-accuse-chinese-dragon-executive-in-gashing-of-man-with-broken-bottle/|access-date=2020-11-14|website=TokyoReporter|language=en-US}}</ref> == Особености == [[File:鬼羅連合白龍九十九里総本部.jpg|thumb|right|Босозоку на ноќно возење]] Босозоку обично се на возраст меѓу 16 и 20 години.<ref name=":0" /> Тие се познати по својот стил што во голема мера ја подражава културата на гризерите во Соединетите Држави. Ова вклучува фризура во стилот пампадур, униформи токо-фуку, кои често биле видоизменети и извезени комбинезони вдахнати од оние што ги носеле физичките работници за време на епохата на Втората светска војна, широки панталони и воени чизми.<ref name=":3">{{Cite web|last=John|date=2012-03-26|title=The Rise and Fall of Bosozoku|url=https://www.tofugu.com/japan/bosozoku/|access-date=2020-11-14|website=Tofugu|language=en}}</ref> Униформите токо-фуку често биле извезени со разни слогани и големи, сложени дизајни. Тие се сметале за симбол на статус за многумина, симболизирајќи ја и нивната гордост кон самите себе и нивната сила.<ref>{{Cite web|title=Worn to be wild: Tokkōfuku combat uniforms|url=https://features.japantimes.co.jp/tokkofuku/|access-date=2020-11-14|website=Deep reads from The Japan Times|language=en-US}}</ref> Тие често се носеле отворени на предната страна, со завиткани завои околу половината. Покрај тоа, често биле придружувани од заоблени очила за сонце и тасуки.<ref name=":3" /> Зборот босозоку се применува и за моторџиската [[поткултура]] со интерес за приспособување на мотоцикли, честопати незаконски, и правење врева преку отстранување на ауспусите на нивните возила за да произведат повеќе бучава. Овие групи на босозоку понекогаш возат без кациги за мотоцикли (што во Јапонија е незаконски), а исто така се впуштаат во опасно или несовесно возење, како што е лавиринтско движење низ сообраќајот и минување на црвени светла. Друга активност е возењето со прекумерна брзина по градските улици, обично не за трки на улица туку повеќе за возбуда. Со многу вклучени мотори, првиот е управуван од водачот, кој е одговорен за настанот и не смее да биде престигнат. Јапонската полиција ги нарекува мару-со (полициски код マル走 или 丸走) и повремено испраќа полициски возила да ги следат групите мотори со цел да спречат можни инциденти, кои можат да вклучуваат: многу бавно возење низ [[Предградие|предградијата]] со брзина од 10 до 15 км/ч, создавајќи главно нарушување додека мавтаат со царски јапонски знамиња и започнувања тепачки што можат да вклучуваат [[оружје]] (како што се дрвени мечеви, метални цевки, [[Бејзбол|бејзболски]] палки и молотови коктели).<ref>Sato, Ikuya (1986). ''<nowiki/>'Bosozoki' and Yankee: Anomy and Parody in the Affluent Society'' (PhD). The University of Chicago. OCLC&#x20;14085189. ProQuest&#x20;303443061.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Bōsōzoku}} * Metropolis magazine, [https://web.archive.org/web/20091228030702/http://archive.metropolis.co.jp/tokyo/668/feature.asp Last of the Speed Tribes] (general article about bōsōzoku culture and its decline) * Vice, [https://www.vice.com/en/article/japans-aging-bosozoku-biker-gang-859/ Life Inside Japan's Aging Biker Gangs] (documentary about current and former bōsōzoku) * Mookychick, [http://www.mookychick.co.uk/indie-fashion/japanese/bosozoku-japanese-biker-gangs-and-bosozoku-style.php Bosozoku japanese biker gangs and bosozoku style] (key elements of bōsōzoku fashion) * [http://www.bosozokustyle.com Bosozoku Style] (blog showcasing bōsōzoku style cars) [[Категорија:Јапонски поими]] [[Категорија:Супкултури]] 90seqwsrhsk8h4vqgiq2vmc1fqut3k9 5603323 5603320 2026-08-02T19:04:12Z Andrew012p 85224 5603323 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Chin-sou-dan 002.jpg|thumb|upright=1.3|Група босозоку во 2013 г.]] {{нихонго-н|'''Босозоку'''|暴走族||5=група за несовесно возење}} — јапонска младинска [[поткултура]] поврзана со прилагодени мотоцикли. Првата појава на овие типови моторџиски [[Банда|банди]] била во 1950-тите. Популарноста го достигнала својот врв со приближно 42.510 члена во 1982 г. Нивниот број драстично опаднал во 2000-тите, со помалку од 7.297 члена во 2012 г.<ref>{{cite web|last1=Osaki|first1=Tomohiro|title=Documentary chronicles disappearing world of 'bosozoku'|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2013/04/18/national/documentary-chronicles-disappearing-world-of-bosozoku/|website=[[The Japan Times]]|date=18 April 2013}}</ref> Подоцна, во 2020 г., собир на босозоку што некогаш привлекувал илјадници члена имал само 53 члена, при што [[Полиција|полицијата]] изјавила дека поминувало многу време откако последенпат морале да приведат толку многу луѓе.<ref>{{cite web|title=Police crackdowns fast making hot-rodder spectacles a fading memory | url=https://japantoday.com/category/features/kuchikomi/police-crackdowns-fast-making-hot-rodder-spectacles-a-fading-memory |website=Japan Today |date=19 October 2021}}</ref> Стилот на босозоку традиционално вклучува комбинезони слични на оние на физичките работници или кожни воени јакни со широки панталони и високи чизми. Оваа униформа станала позната како {{нихонго-н|токо-фуку|特攻服||5=облека за специјален напад}} и често е украсена со слогани испишани со [[канџи]]. Типични додатоци на оваа униформа се [[хачимаки]], хируршки маски и закрпи на кои е прикажано Знамето на изгрејсонцето. Членовите на босозоку се познати по тоа што земаат јапонски патни мотоцикли и им додаваат модификации како што се преголеми оклопи, подигнати управувачи свртени навнатре, големи потпирачи за седишта, раскошни бои и видоизменети ауспуси. Стиловите на босозоку црпат вдахновение од чоперите, поткултурата гризер и теди-бојс.<ref name=Jalopnik>{{cite web|last1=Callahan|first1=Kat|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without a Cause|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129|website=Jalopnik|date=4 October 2014 }}</ref> == Историја == [[File:Kaminari-zoku.jpg|thumb|right|Пред босозоку биле каминаризоку, додека младите воени ветерани се приспособувале на животот во Јапонија по Втората светска војна.]] Босозоку првично започнале како групи воени ветерани што се враќале од [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Непослушната поткултура настанала во 1950-тите кога млади пилоти се вратиле од Втората светска војна.<ref>{{cite web |last1=Davis |first1=Antonix |title=Bosozoku |url=https://haenfler.sites.grinnell.edu/subcultures-and-scenes/bosozoku/ |website=haenfler |access-date=18 October 2022}}</ref> Многу ветерани се соочиле со тешкотии при повторното приспособување кон општеството по војната, а некои се свртеле кон правење сопствени автомобили и активности слични на [[Банда|банди]] по градските улици за да добијат доза адреналин. Овие рани босозоку црпеле вдахновение од американската поткултура гризер и увезените западни филмови; босозоку станале познати по нивните многубројни сличности со старата американска моторџиска култура.<ref name=":0">{{Cite news|last=Callahan|first=Kat|date=October 4, 2014|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without A Cause|work=Jalopnik|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129#:~:text=The%20Bosozoku%20Are%20Japan's%20Disappearing%20Rebels%20Without%20A%20Cause,-Kat%20Callahan&text=For%20those%20who%20have%20never,subculture%20is%20hard%20to%20believe.&text=Or%20rather%20exit%2C%20as%20bosozoku%20are%20in%20steep%20decline.}}</ref> Многу помлади поединци започнале да го сметаат овој начин на живот за многу привлечен, особено маргинализираните лица што барале промена. На крајот, овие младежи го презеле идентитетот, станувајќи основа за модерниот босозоку.<ref name=":1">{{Cite news|last=Osaki|first=Tomohiro|date=Dec 14, 2016|title=Japan's 'bosozoku' bikers a vanishing rebel breed|work=The Japan Times|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2016/12/13/national/social-issues/japans-bosozoku-bikers-a-vanishing-rebel-breed/}}</ref> Седумдесеттите години од минатиот век биле периодот кога поимот босозоку првпат навистина почнал да се појавува. Овој период се одликувал со вистински немири меѓу полицијата и многу од овие младински групи. Поимот босозоку всушност не бил создаден од овие моторџиски банди, туку подоцна бил широко прифатен и користен од овие различни групи.<ref name=":0" /> Во 1980-тите и 1990-тите, босозоку често организирале масовни возења, во кои до 100 моторџии крстосувале заедно полабаво и масовно по автопат или главен пат. Моторџиите минувале низ патарините без да застанат и ги игнорирале полициските обиди да ги задржат. Новогодишната ноќ била популарна пригода за овие масовни возења. Моторџиите понекогаш ги удирале автомобилите и им се заканувале или ги тепале сите возачи или минувачи што ќе им се нашле на патот или ќе го искажеле своето неодобрување за однесувањето на моторџиите. Учеството во бандите го достигнало својот врв од 42.510 члена во 1982 г. Ова го направило босозоку доминантен облик на малолетничка деликвенција во рамките на [[Јапонија]].<ref name=":1" /> Бројките постепено почнале да опаѓаат по врвот во 1980-тите. Се известува дека до 1990-тите низ земјата имало околу 28.000 босозоку.<ref name=":2">{{Cite book|last=Kaplan|first=David E|title=Yakuza : Japan's Criminal Underworld|publisher=University of California Press|year=2019|isbn=978-0520953819|pages=124–126}}</ref> Во 2004 г., јапонската влада усвоила ревидиран закон за сообраќај на патиштата што ѝ дала поголема моќ на полицијата да апси моторџии што возат несовесно во групи. Со зголемените апсења и кривични гонења, учеството на босозоку брзо опаднало. Од 2010 г., полицијата известила дека новиот тренд меѓу босозоку бил да возат заедно во многу помали групи и да возат скутери наместо тешко видоизменети мотоцикли. Префектурата Аичи имала најголем број возачи, а по неа следувале Токио, Осака, Ибараки и Фукуока.<ref>{{Cite web|date=2010-07-17|title=Aichi biker gangs up but downsized|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2010/07/17/national/aichi-biker-gangs-up-but-downsized/|access-date=2020-11-14|website=The Japan Times|language=en-US}}</ref> До 2015 г., низ цела Јапонија имало само 6.771 пријавен активен босозоку.<ref name=":1" /> Во 2013 г., Националната полициска агенција ги прекласифицирала моторџиските банди босозоку како организации „псевдо[[јакуза]]“.<ref>{{Cite web|date=2017-06-29|title=Tokyo cops accuse Chinese Dragon member in gashing of man with broken bottle|url=https://www.tokyoreporter.com/japan-news/breaking/tokyo-cops-accuse-chinese-dragon-executive-in-gashing-of-man-with-broken-bottle/|access-date=2020-11-14|website=TokyoReporter|language=en-US}}</ref> == Особености == [[File:鬼羅連合白龍九十九里総本部.jpg|thumb|right|Босозоку на ноќно возење]] Босозоку обично се на возраст меѓу 16 и 20 години.<ref name=":0" /> Тие се познати по својот стил што во голема мера ја подражава културата на гризерите во Соединетите Држави. Ова вклучува фризура во стилот пампадур, униформи токо-фуку, кои често биле видоизменети и извезени комбинезони вдахнати од оние што ги носеле физичките работници за време на епохата на Втората светска војна, широки панталони и воени чизми.<ref name=":3">{{Cite web|last=John|date=2012-03-26|title=The Rise and Fall of Bosozoku|url=https://www.tofugu.com/japan/bosozoku/|access-date=2020-11-14|website=Tofugu|language=en}}</ref> Униформите токо-фуку често биле извезени со разни слогани и големи, сложени дизајни. Тие се сметале за симбол на статус за многумина, симболизирајќи ја и нивната гордост кон самите себе и нивната сила.<ref>{{Cite web|title=Worn to be wild: Tokkōfuku combat uniforms|url=https://features.japantimes.co.jp/tokkofuku/|access-date=2020-11-14|website=Deep reads from The Japan Times|language=en-US}}</ref> Тие често се носеле отворени на предната страна, со завиткани завои околу половината. Покрај тоа, често биле придружувани од заоблени очила за сонце и тасуки.<ref name=":3" /> Зборот босозоку се применува и за моторџиската [[поткултура]] со интерес за приспособување на мотоцикли, честопати незаконски, и правење врева преку отстранување на ауспусите на нивните возила за да произведат повеќе бучава. Овие групи на босозоку понекогаш возат без кациги за мотоцикли (што во Јапонија е незаконски), а исто така се впуштаат во опасно или несовесно возење, како што е лавиринтско движење низ сообраќајот и минување на црвени светла. Друга активност е возењето со прекумерна брзина по градските улици, обично не за трки на улица туку повеќе за возбуда. Со многу вклучени мотори, првиот е управуван од водачот, кој е одговорен за настанот и не смее да биде престигнат. Јапонската полиција ги нарекува мару-со (полициски код マル走 или 丸走) и повремено испраќа полициски возила да ги следат групите мотори со цел да спречат можни инциденти, кои можат да вклучуваат: многу бавно возење низ [[Предградие|предградијата]] со брзина од 10 до 15 км/ч, создавајќи главно нарушување додека мавтаат со царски јапонски знамиња и започнувања тепачки што можат да вклучуваат [[оружје]] (како што се дрвени мечеви, метални цевки, [[Бејзбол|бејзболски]] палки и молотови коктели).<ref>Sato, Ikuya (1986). ''<nowiki/>'Bosozoki' and Yankee: Anomy and Parody in the Affluent Society'' (PhD). The University of Chicago. OCLC&#x20;14085189. ProQuest&#x20;303443061.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Bōsōzoku}} * Metropolis magazine, [https://web.archive.org/web/20091228030702/http://archive.metropolis.co.jp/tokyo/668/feature.asp Last of the Speed Tribes] (general article about bōsōzoku culture and its decline) * Vice, [https://www.vice.com/en/article/japans-aging-bosozoku-biker-gang-859/ Life Inside Japan's Aging Biker Gangs] (documentary about current and former bōsōzoku) * Mookychick, [http://www.mookychick.co.uk/indie-fashion/japanese/bosozoku-japanese-biker-gangs-and-bosozoku-style.php Bosozoku japanese biker gangs and bosozoku style] (key elements of bōsōzoku fashion) * [http://www.bosozokustyle.com Bosozoku Style] (blog showcasing bōsōzoku style cars) [[Категорија:Јапонски поими]] [[Категорија:Супкултури]] 7pzszcbizgnxkuanqqdfzz11an7tuqn 5603383 5603323 2026-08-02T22:57:12Z Andrew012p 85224 /* */ 5603383 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Chin-sou-dan 002.jpg|thumb|upright=1.3|Група босозоку во 2013 г.]] {{нихонго-н|'''Босозоку'''|暴走族||5=група за несовесно возење}} — јапонска младинска [[поткултура]] поврзана со прилагодени мотоцикли. Првата појава на овие типови моторџиски [[Банда|банди]] била во 1950-тите. Популарноста го достигнала својот врв со приближно 42.510 члена во 1982 г. Нивниот број драстично опаднал во 2000-тите, со помалку од 7.297 члена во 2012 г.<ref>{{cite web|last1=Osaki|first1=Tomohiro|title=Documentary chronicles disappearing world of 'bosozoku'|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2013/04/18/national/documentary-chronicles-disappearing-world-of-bosozoku/|website=[[The Japan Times]]|date=18 April 2013}}</ref> Подоцна, во 2020 г., собир на босозоку што некогаш привлекувал илјадници члена имал само 53 члена, при што [[Полиција|полицијата]] изјавила дека поминувало многу време откако последенпат морале да приведат толку многу луѓе.<ref>{{cite web|title=Police crackdowns fast making hot-rodder spectacles a fading memory | url=https://japantoday.com/category/features/kuchikomi/police-crackdowns-fast-making-hot-rodder-spectacles-a-fading-memory |website=Japan Today |date=19 October 2021}}</ref> Стилот на босозоку традиционално вклучува комбинезони слични на оние на физичките работници или кожни воени јакни со широки панталони и високи чизми. Оваа униформа станала позната како {{нихонго-н|токо-фуку|特攻服||5=облека за специјален напад}} и често е украсена со слогани испишани со [[канџи]]. Типични додатоци на оваа униформа се [[хачимаки]], хируршки маски и закрпи на кои е прикажано Знамето на изгрејсонцето. Членовите на босозоку се познати по тоа што земаат јапонски патни мотоцикли и им додаваат модификации како што се преголеми оклопи, подигнати управувачи свртени навнатре, големи потпирачи за седишта, раскошни бои и видоизменети ауспуси. Стиловите на босозоку црпат вдахновение од чоперите, поткултурата гризер и теди-бој.<ref name=Jalopnik>{{cite web|last1=Callahan|first1=Kat|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without a Cause|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129|website=Jalopnik|date=4 October 2014 }}</ref> == Историја == [[File:Kaminari-zoku.jpg|thumb|right|Пред босозоку биле каминаризоку, додека младите воени ветерани се приспособувале на животот во Јапонија по Втората светска војна.]] Босозоку првично започнале како групи воени ветерани што се враќале од [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Непослушната поткултура настанала во 1950-тите кога млади пилоти се вратиле од Втората светска војна.<ref>{{cite web |last1=Davis |first1=Antonix |title=Bosozoku |url=https://haenfler.sites.grinnell.edu/subcultures-and-scenes/bosozoku/ |website=haenfler |access-date=18 October 2022}}</ref> Многу ветерани се соочиле со тешкотии при повторното приспособување кон општеството по војната, а некои се свртеле кон правење сопствени автомобили и активности слични на [[Банда|банди]] по градските улици за да добијат доза адреналин. Овие рани босозоку црпеле вдахновение од американската поткултура гризер и увезените западни филмови; босозоку станале познати по нивните многубројни сличности со старата американска моторџиска култура.<ref name=":0">{{Cite news|last=Callahan|first=Kat|date=October 4, 2014|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without A Cause|work=Jalopnik|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129#:~:text=The%20Bosozoku%20Are%20Japan's%20Disappearing%20Rebels%20Without%20A%20Cause,-Kat%20Callahan&text=For%20those%20who%20have%20never,subculture%20is%20hard%20to%20believe.&text=Or%20rather%20exit%2C%20as%20bosozoku%20are%20in%20steep%20decline.}}</ref> Многу помлади поединци започнале да го сметаат овој начин на живот за многу привлечен, особено маргинализираните лица што барале промена. На крајот, овие младежи го презеле идентитетот, станувајќи основа за модерниот босозоку.<ref name=":1">{{Cite news|last=Osaki|first=Tomohiro|date=Dec 14, 2016|title=Japan's 'bosozoku' bikers a vanishing rebel breed|work=The Japan Times|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2016/12/13/national/social-issues/japans-bosozoku-bikers-a-vanishing-rebel-breed/}}</ref> Седумдесеттите години од минатиот век биле периодот кога поимот босозоку првпат навистина почнал да се појавува. Овој период се одликувал со вистински немири меѓу полицијата и многу од овие младински групи. Поимот босозоку всушност не бил создаден од овие моторџиски банди, туку подоцна бил широко прифатен и користен од овие различни групи.<ref name=":0" /> Во 1980-тите и 1990-тите, босозоку често организирале масовни возења, во кои до 100 моторџии крстосувале заедно полабаво и масовно по автопат или главен пат. Моторџиите минувале низ патарините без да застанат и ги игнорирале полициските обиди да ги задржат. Новогодишната ноќ била популарна пригода за овие масовни возења. Моторџиите понекогаш ги удирале автомобилите и им се заканувале или ги тепале сите возачи или минувачи што ќе им се нашле на патот или ќе го искажеле своето неодобрување за однесувањето на моторџиите. Учеството во бандите го достигнало својот врв од 42.510 члена во 1982 г. Ова го направило босозоку доминантен облик на малолетничка деликвенција во рамките на [[Јапонија]].<ref name=":1" /> Бројките постепено почнале да опаѓаат по врвот во 1980-тите. Се известува дека до 1990-тите низ земјата имало околу 28.000 босозоку.<ref name=":2">{{Cite book|last=Kaplan|first=David E|title=Yakuza : Japan's Criminal Underworld|publisher=University of California Press|year=2019|isbn=978-0520953819|pages=124–126}}</ref> Во 2004 г., јапонската влада усвоила ревидиран закон за сообраќај на патиштата што ѝ дала поголема моќ на полицијата да апси моторџии што возат несовесно во групи. Со зголемените апсења и кривични гонења, учеството на босозоку брзо опаднало. Од 2010 г., полицијата известила дека новиот тренд меѓу босозоку бил да возат заедно во многу помали групи и да возат скутери наместо тешко видоизменети мотоцикли. Префектурата Аичи имала најголем број возачи, а по неа следувале Токио, Осака, Ибараки и Фукуока.<ref>{{Cite web|date=2010-07-17|title=Aichi biker gangs up but downsized|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2010/07/17/national/aichi-biker-gangs-up-but-downsized/|access-date=2020-11-14|website=The Japan Times|language=en-US}}</ref> До 2015 г., низ цела Јапонија имало само 6.771 пријавен активен босозоку.<ref name=":1" /> Во 2013 г., Националната полициска агенција ги прекласифицирала моторџиските банди босозоку како организации „псевдо[[јакуза]]“.<ref>{{Cite web|date=2017-06-29|title=Tokyo cops accuse Chinese Dragon member in gashing of man with broken bottle|url=https://www.tokyoreporter.com/japan-news/breaking/tokyo-cops-accuse-chinese-dragon-executive-in-gashing-of-man-with-broken-bottle/|access-date=2020-11-14|website=TokyoReporter|language=en-US}}</ref> == Особености == [[File:鬼羅連合白龍九十九里総本部.jpg|thumb|right|Босозоку на ноќно возење]] Босозоку обично се на возраст меѓу 16 и 20 години.<ref name=":0" /> Тие се познати по својот стил што во голема мера ја подражава културата на гризерите во Соединетите Држави. Ова вклучува фризура во стилот пампадур, униформи токо-фуку, кои често биле видоизменети и извезени комбинезони вдахнати од оние што ги носеле физичките работници за време на епохата на Втората светска војна, широки панталони и воени чизми.<ref name=":3">{{Cite web|last=John|date=2012-03-26|title=The Rise and Fall of Bosozoku|url=https://www.tofugu.com/japan/bosozoku/|access-date=2020-11-14|website=Tofugu|language=en}}</ref> Униформите токо-фуку често биле извезени со разни слогани и големи, сложени дизајни. Тие се сметале за симбол на статус за многумина, симболизирајќи ја и нивната гордост кон самите себе и нивната сила.<ref>{{Cite web|title=Worn to be wild: Tokkōfuku combat uniforms|url=https://features.japantimes.co.jp/tokkofuku/|access-date=2020-11-14|website=Deep reads from The Japan Times|language=en-US}}</ref> Тие често се носеле отворени на предната страна, со завиткани завои околу половината. Покрај тоа, често биле придружувани од заоблени очила за сонце и тасуки.<ref name=":3" /> Зборот босозоку се применува и за моторџиската [[поткултура]] со интерес за приспособување на мотоцикли, честопати незаконски, и правење врева преку отстранување на ауспусите на нивните возила за да произведат повеќе бучава. Овие групи на босозоку понекогаш возат без кациги за мотоцикли (што во Јапонија е незаконски), а исто така се впуштаат во опасно или несовесно возење, како што е лавиринтско движење низ сообраќајот и минување на црвени светла. Друга активност е возењето со прекумерна брзина по градските улици, обично не за трки на улица туку повеќе за возбуда. Со многу вклучени мотори, првиот е управуван од водачот, кој е одговорен за настанот и не смее да биде престигнат. Јапонската полиција ги нарекува мару-со (полициски код マル走 или 丸走) и повремено испраќа полициски возила да ги следат групите мотори со цел да спречат можни инциденти, кои можат да вклучуваат: многу бавно возење низ [[Предградие|предградијата]] со брзина од 10 до 15 км/ч, создавајќи главно нарушување додека мавтаат со царски јапонски знамиња и започнувања тепачки што можат да вклучуваат [[оружје]] (како што се дрвени мечеви, метални цевки, [[Бејзбол|бејзболски]] палки и молотови коктели).<ref>Sato, Ikuya (1986). ''<nowiki/>'Bosozoki' and Yankee: Anomy and Parody in the Affluent Society'' (PhD). The University of Chicago. OCLC&#x20;14085189. ProQuest&#x20;303443061.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Bōsōzoku}} * Metropolis magazine, [https://web.archive.org/web/20091228030702/http://archive.metropolis.co.jp/tokyo/668/feature.asp Last of the Speed Tribes] (general article about bōsōzoku culture and its decline) * Vice, [https://www.vice.com/en/article/japans-aging-bosozoku-biker-gang-859/ Life Inside Japan's Aging Biker Gangs] (documentary about current and former bōsōzoku) * Mookychick, [http://www.mookychick.co.uk/indie-fashion/japanese/bosozoku-japanese-biker-gangs-and-bosozoku-style.php Bosozoku japanese biker gangs and bosozoku style] (key elements of bōsōzoku fashion) * [http://www.bosozokustyle.com Bosozoku Style] (blog showcasing bōsōzoku style cars) [[Категорија:Јапонски поими]] [[Категорија:Супкултури]] lh41u7dtaasv5wzgd3e7hva7p6wrboi 5603384 5603383 2026-08-02T22:59:10Z Andrew012p 85224 /* Историја */ 5603384 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Chin-sou-dan 002.jpg|thumb|upright=1.3|Група босозоку во 2013 г.]] {{нихонго-н|'''Босозоку'''|暴走族||5=група за несовесно возење}} — јапонска младинска [[поткултура]] поврзана со прилагодени мотоцикли. Првата појава на овие типови моторџиски [[Банда|банди]] била во 1950-тите. Популарноста го достигнала својот врв со приближно 42.510 члена во 1982 г. Нивниот број драстично опаднал во 2000-тите, со помалку од 7.297 члена во 2012 г.<ref>{{cite web|last1=Osaki|first1=Tomohiro|title=Documentary chronicles disappearing world of 'bosozoku'|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2013/04/18/national/documentary-chronicles-disappearing-world-of-bosozoku/|website=[[The Japan Times]]|date=18 April 2013}}</ref> Подоцна, во 2020 г., собир на босозоку што некогаш привлекувал илјадници члена имал само 53 члена, при што [[Полиција|полицијата]] изјавила дека поминувало многу време откако последенпат морале да приведат толку многу луѓе.<ref>{{cite web|title=Police crackdowns fast making hot-rodder spectacles a fading memory | url=https://japantoday.com/category/features/kuchikomi/police-crackdowns-fast-making-hot-rodder-spectacles-a-fading-memory |website=Japan Today |date=19 October 2021}}</ref> Стилот на босозоку традиционално вклучува комбинезони слични на оние на физичките работници или кожни воени јакни со широки панталони и високи чизми. Оваа униформа станала позната како {{нихонго-н|токо-фуку|特攻服||5=облека за специјален напад}} и често е украсена со слогани испишани со [[канџи]]. Типични додатоци на оваа униформа се [[хачимаки]], хируршки маски и закрпи на кои е прикажано Знамето на изгрејсонцето. Членовите на босозоку се познати по тоа што земаат јапонски патни мотоцикли и им додаваат модификации како што се преголеми оклопи, подигнати управувачи свртени навнатре, големи потпирачи за седишта, раскошни бои и видоизменети ауспуси. Стиловите на босозоку црпат вдахновение од чоперите, поткултурата гризер и теди-бој.<ref name=Jalopnik>{{cite web|last1=Callahan|first1=Kat|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without a Cause|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129|website=Jalopnik|date=4 October 2014 }}</ref> == Историја == [[File:Kaminari-zoku.jpg|thumb|right|Пред босозоку биле каминаризоку, додека младите воени ветерани се приспособувале на животот во Јапонија по Втората светска војна.]] Босозоку првично започнале како групи воени ветерани што се враќале од [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Непослушната поткултура настанала во 1950-тите кога млади пилоти се вратиле од Втората светска војна.<ref>{{cite web |last1=Davis |first1=Antonix |title=Bosozoku |url=https://haenfler.sites.grinnell.edu/subcultures-and-scenes/bosozoku/ |website=haenfler |access-date=18 October 2022}}</ref> Многу ветерани се соочиле со тешкотии при повторното приспособување кон општеството по војната, а некои се свртеле кон правење сопствени автомобили и активности слични на [[Банда|банди]] по градските улици за да добијат доза адреналин. Овие рани босозоку црпеле вдахновение од американската поткултура гризер и увезените западни филмови; босозоку станале познати по нивните многубројни сличности со старата американска моторџиска култура.<ref name=":0">{{Cite news|last=Callahan|first=Kat|date=October 4, 2014|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without A Cause|work=Jalopnik|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129#:~:text=The%20Bosozoku%20Are%20Japan's%20Disappearing%20Rebels%20Without%20A%20Cause,-Kat%20Callahan&text=For%20those%20who%20have%20never,subculture%20is%20hard%20to%20believe.&text=Or%20rather%20exit%2C%20as%20bosozoku%20are%20in%20steep%20decline.}}</ref> Многу помлади поединци започнале да го сметаат овој начин на живот за многу привлечен, особено маргинализираните лица што барале промена. На крајот, овие младежи го презеле идентитетот, станувајќи основа за современиот босозоку.<ref name=":1">{{Cite news|last=Osaki|first=Tomohiro|date=Dec 14, 2016|title=Japan's 'bosozoku' bikers a vanishing rebel breed|work=The Japan Times|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2016/12/13/national/social-issues/japans-bosozoku-bikers-a-vanishing-rebel-breed/}}</ref> Седумдесеттите години од минатиот век биле периодот кога поимот босозоку првпат навистина почнал да се појавува. Овој период се одликувал со вистински немири меѓу полицијата и многу од овие младински групи. Поимот босозоку всушност не бил создаден од овие моторџиски банди, туку подоцна бил широко прифатен и користен од овие различни групи.<ref name=":0" /> Во 1980-тите и 1990-тите, босозоку често организирале масовни возења, во кои до 100 моторџии крстосувале заедно полабаво и масовно по автопат или главен пат. Моторџиите минувале низ патарините без да застанат и ги игнорирале полициските обиди да ги задржат. Новогодишната ноќ била популарна пригода за овие масовни возења. Моторџиите понекогаш ги удирале автомобилите и им се заканувале или ги тепале сите возачи или минувачи што ќе им се нашле на патот или ќе го искажеле своето неодобрување за однесувањето на моторџиите. Учеството во бандите го достигнало својот врв од 42.510 члена во 1982 г. Ова го направило босозоку доминантен облик на малолетничка деликвенција во рамките на [[Јапонија]].<ref name=":1" /> Бројките постепено почнале да опаѓаат по врвот во 1980-тите. Се известува дека до 1990-тите низ земјата имало околу 28.000 босозоку.<ref name=":2">{{Cite book|last=Kaplan|first=David E|title=Yakuza : Japan's Criminal Underworld|publisher=University of California Press|year=2019|isbn=978-0520953819|pages=124–126}}</ref> Во 2004 г., јапонската влада усвоила ревидиран закон за сообраќај на патиштата што ѝ дала поголема моќ на полицијата да апси моторџии што возат несовесно во групи. Со зголемените апсења и кривични гонења, учеството на босозоку брзо опаднало. Од 2010 г., полицијата известила дека новиот тренд меѓу босозоку бил да возат заедно во многу помали групи и да возат скутери наместо тешко видоизменети мотоцикли. Префектурата Аичи имала најголем број возачи, а по неа следувале Токио, Осака, Ибараки и Фукуока.<ref>{{Cite web|date=2010-07-17|title=Aichi biker gangs up but downsized|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2010/07/17/national/aichi-biker-gangs-up-but-downsized/|access-date=2020-11-14|website=The Japan Times|language=en-US}}</ref> До 2015 г., низ цела Јапонија имало само 6.771 пријавен активен босозоку.<ref name=":1" /> Во 2013 г., Националната полициска агенција ги прекласифицирала моторџиските банди босозоку како организации „псевдо[[јакуза]]“.<ref>{{Cite web|date=2017-06-29|title=Tokyo cops accuse Chinese Dragon member in gashing of man with broken bottle|url=https://www.tokyoreporter.com/japan-news/breaking/tokyo-cops-accuse-chinese-dragon-executive-in-gashing-of-man-with-broken-bottle/|access-date=2020-11-14|website=TokyoReporter|language=en-US}}</ref> == Особености == [[File:鬼羅連合白龍九十九里総本部.jpg|thumb|right|Босозоку на ноќно возење]] Босозоку обично се на возраст меѓу 16 и 20 години.<ref name=":0" /> Тие се познати по својот стил што во голема мера ја подражава културата на гризерите во Соединетите Држави. Ова вклучува фризура во стилот пампадур, униформи токо-фуку, кои често биле видоизменети и извезени комбинезони вдахнати од оние што ги носеле физичките работници за време на епохата на Втората светска војна, широки панталони и воени чизми.<ref name=":3">{{Cite web|last=John|date=2012-03-26|title=The Rise and Fall of Bosozoku|url=https://www.tofugu.com/japan/bosozoku/|access-date=2020-11-14|website=Tofugu|language=en}}</ref> Униформите токо-фуку често биле извезени со разни слогани и големи, сложени дизајни. Тие се сметале за симбол на статус за многумина, симболизирајќи ја и нивната гордост кон самите себе и нивната сила.<ref>{{Cite web|title=Worn to be wild: Tokkōfuku combat uniforms|url=https://features.japantimes.co.jp/tokkofuku/|access-date=2020-11-14|website=Deep reads from The Japan Times|language=en-US}}</ref> Тие често се носеле отворени на предната страна, со завиткани завои околу половината. Покрај тоа, често биле придружувани од заоблени очила за сонце и тасуки.<ref name=":3" /> Зборот босозоку се применува и за моторџиската [[поткултура]] со интерес за приспособување на мотоцикли, честопати незаконски, и правење врева преку отстранување на ауспусите на нивните возила за да произведат повеќе бучава. Овие групи на босозоку понекогаш возат без кациги за мотоцикли (што во Јапонија е незаконски), а исто така се впуштаат во опасно или несовесно возење, како што е лавиринтско движење низ сообраќајот и минување на црвени светла. Друга активност е возењето со прекумерна брзина по градските улици, обично не за трки на улица туку повеќе за возбуда. Со многу вклучени мотори, првиот е управуван од водачот, кој е одговорен за настанот и не смее да биде престигнат. Јапонската полиција ги нарекува мару-со (полициски код マル走 или 丸走) и повремено испраќа полициски возила да ги следат групите мотори со цел да спречат можни инциденти, кои можат да вклучуваат: многу бавно возење низ [[Предградие|предградијата]] со брзина од 10 до 15 км/ч, создавајќи главно нарушување додека мавтаат со царски јапонски знамиња и започнувања тепачки што можат да вклучуваат [[оружје]] (како што се дрвени мечеви, метални цевки, [[Бејзбол|бејзболски]] палки и молотови коктели).<ref>Sato, Ikuya (1986). ''<nowiki/>'Bosozoki' and Yankee: Anomy and Parody in the Affluent Society'' (PhD). The University of Chicago. OCLC&#x20;14085189. ProQuest&#x20;303443061.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Bōsōzoku}} * Metropolis magazine, [https://web.archive.org/web/20091228030702/http://archive.metropolis.co.jp/tokyo/668/feature.asp Last of the Speed Tribes] (general article about bōsōzoku culture and its decline) * Vice, [https://www.vice.com/en/article/japans-aging-bosozoku-biker-gang-859/ Life Inside Japan's Aging Biker Gangs] (documentary about current and former bōsōzoku) * Mookychick, [http://www.mookychick.co.uk/indie-fashion/japanese/bosozoku-japanese-biker-gangs-and-bosozoku-style.php Bosozoku japanese biker gangs and bosozoku style] (key elements of bōsōzoku fashion) * [http://www.bosozokustyle.com Bosozoku Style] (blog showcasing bōsōzoku style cars) [[Категорија:Јапонски поими]] [[Категорија:Супкултури]] 3yqrdtvnc3w9f7h2ggtu7h2cfuf6h3a 5603385 5603384 2026-08-02T23:00:48Z Andrew012p 85224 /* Историја */ 5603385 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Chin-sou-dan 002.jpg|thumb|upright=1.3|Група босозоку во 2013 г.]] {{нихонго-н|'''Босозоку'''|暴走族||5=група за несовесно возење}} — јапонска младинска [[поткултура]] поврзана со прилагодени мотоцикли. Првата појава на овие типови моторџиски [[Банда|банди]] била во 1950-тите. Популарноста го достигнала својот врв со приближно 42.510 члена во 1982 г. Нивниот број драстично опаднал во 2000-тите, со помалку од 7.297 члена во 2012 г.<ref>{{cite web|last1=Osaki|first1=Tomohiro|title=Documentary chronicles disappearing world of 'bosozoku'|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2013/04/18/national/documentary-chronicles-disappearing-world-of-bosozoku/|website=[[The Japan Times]]|date=18 April 2013}}</ref> Подоцна, во 2020 г., собир на босозоку што некогаш привлекувал илјадници члена имал само 53 члена, при што [[Полиција|полицијата]] изјавила дека поминувало многу време откако последенпат морале да приведат толку многу луѓе.<ref>{{cite web|title=Police crackdowns fast making hot-rodder spectacles a fading memory | url=https://japantoday.com/category/features/kuchikomi/police-crackdowns-fast-making-hot-rodder-spectacles-a-fading-memory |website=Japan Today |date=19 October 2021}}</ref> Стилот на босозоку традиционално вклучува комбинезони слични на оние на физичките работници или кожни воени јакни со широки панталони и високи чизми. Оваа униформа станала позната како {{нихонго-н|токо-фуку|特攻服||5=облека за специјален напад}} и често е украсена со слогани испишани со [[канџи]]. Типични додатоци на оваа униформа се [[хачимаки]], хируршки маски и закрпи на кои е прикажано Знамето на изгрејсонцето. Членовите на босозоку се познати по тоа што земаат јапонски патни мотоцикли и им додаваат модификации како што се преголеми оклопи, подигнати управувачи свртени навнатре, големи потпирачи за седишта, раскошни бои и видоизменети ауспуси. Стиловите на босозоку црпат вдахновение од чоперите, поткултурата гризер и теди-бој.<ref name=Jalopnik>{{cite web|last1=Callahan|first1=Kat|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without a Cause|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129|website=Jalopnik|date=4 October 2014 }}</ref> == Историја == [[File:Kaminari-zoku.jpg|thumb|right|Пред босозоку биле каминаризоку, додека младите воени ветерани се приспособувале на животот во Јапонија по Втората светска војна.]] Босозоку првично започнале како групи воени ветерани што се враќале од [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Непослушната поткултура настанала во 1950-тите кога млади пилоти се вратиле од Втората светска војна.<ref>{{cite web |last1=Davis |first1=Antonix |title=Bosozoku |url=https://haenfler.sites.grinnell.edu/subcultures-and-scenes/bosozoku/ |website=haenfler |access-date=18 October 2022}}</ref> Многу ветерани се соочиле со тешкотии при повторното приспособување кон општеството по војната, а некои се свртеле кон правење сопствени автомобили и активности слични на [[Банда|банди]] по градските улици за да добијат доза адреналин. Овие рани босозоку црпеле вдахновение од американската поткултура гризер и увезените западни филмови; босозоку станале познати по нивните многубројни сличности со старата американска моторџиска култура.<ref name=":0">{{Cite news|last=Callahan|first=Kat|date=October 4, 2014|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without A Cause|work=Jalopnik|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129#:~:text=The%20Bosozoku%20Are%20Japan's%20Disappearing%20Rebels%20Without%20A%20Cause,-Kat%20Callahan&text=For%20those%20who%20have%20never,subculture%20is%20hard%20to%20believe.&text=Or%20rather%20exit%2C%20as%20bosozoku%20are%20in%20steep%20decline.}}</ref> Многу помлади поединци започнале да го сметаат овој начин на живот за многу привлечен, особено маргинализираните лица што барале промена. На крајот, овие младежи го презеле идентитетот, станувајќи основа за современиот босозоку.<ref name=":1">{{Cite news|last=Osaki|first=Tomohiro|date=Dec 14, 2016|title=Japan's 'bosozoku' bikers a vanishing rebel breed|work=The Japan Times|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2016/12/13/national/social-issues/japans-bosozoku-bikers-a-vanishing-rebel-breed/}}</ref> Седумдесеттите години од минатиот век биле периодот кога поимот босозоку првпат навистина почнал да се појавува. Овој период се одликувал со вистински немири меѓу полицијата и многу од овие младински групи. Поимот босозоку всушност не бил создаден од овие моторџиски банди, туку подоцна бил широко прифатен и користен од овие различни групи.<ref name=":0" /> Во 1980-тите и 1990-тите, босозоку често организирале масовни возења, во кои до 100 моторџии крстосувале заедно полабаво и масовно по автопат или главен пат. Моторџиите минувале низ патарините без да застанат и ги игнорирале полициските обиди да ги задржат. Новогодишната ноќ била популарна пригода за овие масовни возења. Моторџиите понекогаш ги удирале автомобилите и им се заканувале или ги тепале сите возачи или минувачи што ќе им се нашле на патот или ќе го искажеле своето неодобрување за однесувањето на моторџиите. Учеството во бандите го достигнало својот врв од 42.510 члена во 1982 г. Ова го направило босозоку доминантен облик на малолетничко хулиганство во рамките на [[Јапонија]].<ref name=":1" /> Бројките постепено почнале да опаѓаат по врвот во 1980-тите. Се известува дека до 1990-тите низ земјата имало околу 28.000 босозоку.<ref name=":2">{{Cite book|last=Kaplan|first=David E|title=Yakuza : Japan's Criminal Underworld|publisher=University of California Press|year=2019|isbn=978-0520953819|pages=124–126}}</ref> Во 2004 г., јапонската влада усвоила ревидиран закон за сообраќај на патиштата што ѝ дала поголема моќ на полицијата да апси моторџии што возат несовесно во групи. Со зголемените апсења и кривични гонења, учеството на босозоку брзо опаднало. Од 2010 г., полицијата известила дека новиот тренд меѓу босозоку бил да возат заедно во многу помали групи и да возат скутери наместо тешко видоизменети мотоцикли. Префектурата Аичи имала најголем број возачи, а по неа следувале Токио, Осака, Ибараки и Фукуока.<ref>{{Cite web|date=2010-07-17|title=Aichi biker gangs up but downsized|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2010/07/17/national/aichi-biker-gangs-up-but-downsized/|access-date=2020-11-14|website=The Japan Times|language=en-US}}</ref> До 2015 г., низ цела Јапонија имало само 6.771 пријавен активен босозоку.<ref name=":1" /> Во 2013 г., Националната полициска агенција ги прекласифицирала моторџиските банди босозоку како организации „псевдо[[јакуза]]“.<ref>{{Cite web|date=2017-06-29|title=Tokyo cops accuse Chinese Dragon member in gashing of man with broken bottle|url=https://www.tokyoreporter.com/japan-news/breaking/tokyo-cops-accuse-chinese-dragon-executive-in-gashing-of-man-with-broken-bottle/|access-date=2020-11-14|website=TokyoReporter|language=en-US}}</ref> == Особености == [[File:鬼羅連合白龍九十九里総本部.jpg|thumb|right|Босозоку на ноќно возење]] Босозоку обично се на возраст меѓу 16 и 20 години.<ref name=":0" /> Тие се познати по својот стил што во голема мера ја подражава културата на гризерите во Соединетите Држави. Ова вклучува фризура во стилот пампадур, униформи токо-фуку, кои често биле видоизменети и извезени комбинезони вдахнати од оние што ги носеле физичките работници за време на епохата на Втората светска војна, широки панталони и воени чизми.<ref name=":3">{{Cite web|last=John|date=2012-03-26|title=The Rise and Fall of Bosozoku|url=https://www.tofugu.com/japan/bosozoku/|access-date=2020-11-14|website=Tofugu|language=en}}</ref> Униформите токо-фуку често биле извезени со разни слогани и големи, сложени дизајни. Тие се сметале за симбол на статус за многумина, симболизирајќи ја и нивната гордост кон самите себе и нивната сила.<ref>{{Cite web|title=Worn to be wild: Tokkōfuku combat uniforms|url=https://features.japantimes.co.jp/tokkofuku/|access-date=2020-11-14|website=Deep reads from The Japan Times|language=en-US}}</ref> Тие често се носеле отворени на предната страна, со завиткани завои околу половината. Покрај тоа, често биле придружувани од заоблени очила за сонце и тасуки.<ref name=":3" /> Зборот босозоку се применува и за моторџиската [[поткултура]] со интерес за приспособување на мотоцикли, честопати незаконски, и правење врева преку отстранување на ауспусите на нивните возила за да произведат повеќе бучава. Овие групи на босозоку понекогаш возат без кациги за мотоцикли (што во Јапонија е незаконски), а исто така се впуштаат во опасно или несовесно возење, како што е лавиринтско движење низ сообраќајот и минување на црвени светла. Друга активност е возењето со прекумерна брзина по градските улици, обично не за трки на улица туку повеќе за возбуда. Со многу вклучени мотори, првиот е управуван од водачот, кој е одговорен за настанот и не смее да биде престигнат. Јапонската полиција ги нарекува мару-со (полициски код マル走 или 丸走) и повремено испраќа полициски возила да ги следат групите мотори со цел да спречат можни инциденти, кои можат да вклучуваат: многу бавно возење низ [[Предградие|предградијата]] со брзина од 10 до 15 км/ч, создавајќи главно нарушување додека мавтаат со царски јапонски знамиња и започнувања тепачки што можат да вклучуваат [[оружје]] (како што се дрвени мечеви, метални цевки, [[Бејзбол|бејзболски]] палки и молотови коктели).<ref>Sato, Ikuya (1986). ''<nowiki/>'Bosozoki' and Yankee: Anomy and Parody in the Affluent Society'' (PhD). The University of Chicago. OCLC&#x20;14085189. ProQuest&#x20;303443061.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Bōsōzoku}} * Metropolis magazine, [https://web.archive.org/web/20091228030702/http://archive.metropolis.co.jp/tokyo/668/feature.asp Last of the Speed Tribes] (general article about bōsōzoku culture and its decline) * Vice, [https://www.vice.com/en/article/japans-aging-bosozoku-biker-gang-859/ Life Inside Japan's Aging Biker Gangs] (documentary about current and former bōsōzoku) * Mookychick, [http://www.mookychick.co.uk/indie-fashion/japanese/bosozoku-japanese-biker-gangs-and-bosozoku-style.php Bosozoku japanese biker gangs and bosozoku style] (key elements of bōsōzoku fashion) * [http://www.bosozokustyle.com Bosozoku Style] (blog showcasing bōsōzoku style cars) [[Категорија:Јапонски поими]] [[Категорија:Супкултури]] i1p5f6s0tmazp7kzy014r3t2m03f3fa 5603386 5603385 2026-08-02T23:06:05Z Andrew012p 85224 /* Историја */ 5603386 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Chin-sou-dan 002.jpg|thumb|upright=1.3|Група босозоку во 2013 г.]] {{нихонго-н|'''Босозоку'''|暴走族||5=група за несовесно возење}} — јапонска младинска [[поткултура]] поврзана со прилагодени мотоцикли. Првата појава на овие типови моторџиски [[Банда|банди]] била во 1950-тите. Популарноста го достигнала својот врв со приближно 42.510 члена во 1982 г. Нивниот број драстично опаднал во 2000-тите, со помалку од 7.297 члена во 2012 г.<ref>{{cite web|last1=Osaki|first1=Tomohiro|title=Documentary chronicles disappearing world of 'bosozoku'|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2013/04/18/national/documentary-chronicles-disappearing-world-of-bosozoku/|website=[[The Japan Times]]|date=18 April 2013}}</ref> Подоцна, во 2020 г., собир на босозоку што некогаш привлекувал илјадници члена имал само 53 члена, при што [[Полиција|полицијата]] изјавила дека поминувало многу време откако последенпат морале да приведат толку многу луѓе.<ref>{{cite web|title=Police crackdowns fast making hot-rodder spectacles a fading memory | url=https://japantoday.com/category/features/kuchikomi/police-crackdowns-fast-making-hot-rodder-spectacles-a-fading-memory |website=Japan Today |date=19 October 2021}}</ref> Стилот на босозоку традиционално вклучува комбинезони слични на оние на физичките работници или кожни воени јакни со широки панталони и високи чизми. Оваа униформа станала позната како {{нихонго-н|токо-фуку|特攻服||5=облека за специјален напад}} и често е украсена со слогани испишани со [[канџи]]. Типични додатоци на оваа униформа се [[хачимаки]], хируршки маски и закрпи на кои е прикажано Знамето на изгрејсонцето. Членовите на босозоку се познати по тоа што земаат јапонски патни мотоцикли и им додаваат модификации како што се преголеми оклопи, подигнати управувачи свртени навнатре, големи потпирачи за седишта, раскошни бои и видоизменети ауспуси. Стиловите на босозоку црпат вдахновение од чоперите, поткултурата гризер и теди-бој.<ref name=Jalopnik>{{cite web|last1=Callahan|first1=Kat|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without a Cause|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129|website=Jalopnik|date=4 October 2014 }}</ref> == Историја == [[File:Kaminari-zoku.jpg|thumb|right|Пред босозоку биле каминаризоку, додека младите воени ветерани се приспособувале на животот во Јапонија по Втората светска војна.]] Босозоку првично започнале како групи воени ветерани што се враќале од [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Непослушната поткултура настанала во 1950-тите кога млади пилоти се вратиле од Втората светска војна.<ref>{{cite web |last1=Davis |first1=Antonix |title=Bosozoku |url=https://haenfler.sites.grinnell.edu/subcultures-and-scenes/bosozoku/ |website=haenfler |access-date=18 October 2022}}</ref> Многу ветерани се соочиле со тешкотии при повторното приспособување кон општеството по војната, а некои се свртеле кон правење сопствени автомобили и активности слични на [[Банда|банди]] по градските улици за да добијат доза адреналин. Овие рани босозоку црпеле вдахновение од американската поткултура гризер и увезените западни филмови; босозоку станале познати по нивните многубројни сличности со старата американска моторџиска култура.<ref name=":0">{{Cite news|last=Callahan|first=Kat|date=October 4, 2014|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without A Cause|work=Jalopnik|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129#:~:text=The%20Bosozoku%20Are%20Japan's%20Disappearing%20Rebels%20Without%20A%20Cause,-Kat%20Callahan&text=For%20those%20who%20have%20never,subculture%20is%20hard%20to%20believe.&text=Or%20rather%20exit%2C%20as%20bosozoku%20are%20in%20steep%20decline.}}</ref> Многу помлади поединци започнале да го сметаат овој начин на живот за многу привлечен, особено маргинализираните лица што барале промена. На крајот, овие младежи го презеле идентитетот, станувајќи основа за современиот босозоку.<ref name=":1">{{Cite news|last=Osaki|first=Tomohiro|date=Dec 14, 2016|title=Japan's 'bosozoku' bikers a vanishing rebel breed|work=The Japan Times|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2016/12/13/national/social-issues/japans-bosozoku-bikers-a-vanishing-rebel-breed/}}</ref> Седумдесеттите години од минатиот век биле периодот кога поимот босозоку првпат навистина почнал да се појавува. Овој период се одликувал со вистински немири меѓу полицијата и многу од овие младински групи. Поимот босозоку всушност не бил создаден од овие моторџиски банди, туку подоцна бил широко прифатен и користен од овие различни групи.<ref name=":0" /> Во 1980-тите и 1990-тите, босозоку често организирале масовни возења, во кои до 100 моторџии крстосувале заедно полабаво и масовно по автопат или главен пат. Моторџиите минувале низ патарините без да застанат и ги игнорирале полициските обиди да ги задржат. Новогодишната ноќ била популарна пригода за овие масовни возења. Моторџиите понекогаш ги удирале автомобилите и им се заканувале или ги тепале сите возачи или минувачи што ќе им се нашле на патот или ќе го искажеле своето неодобрување за однесувањето на моторџиите. Учеството во бандите го достигнало својот врв од 42.510 члена во 1982 г. Ова го направило босозоку доминантен облик на малолетничко престапништво во рамките на [[Јапонија]].<ref name=":1" /> Бројките постепено почнале да опаѓаат по врвот во 1980-тите. Се известува дека до 1990-тите низ земјата имало околу 28.000 босозоку.<ref name=":2">{{Cite book|last=Kaplan|first=David E|title=Yakuza : Japan's Criminal Underworld|publisher=University of California Press|year=2019|isbn=978-0520953819|pages=124–126}}</ref> Во 2004 г., јапонската влада усвоила ревидиран закон за сообраќај на патиштата што ѝ дала поголема моќ на полицијата да апси моторџии што возат несовесно во групи. Со зголемените апсења и кривични гонења, учеството на босозоку брзо опаднало. Од 2010 г., полицијата известила дека новиот тренд меѓу босозоку бил да возат заедно во многу помали групи и да возат скутери наместо тешко видоизменети мотоцикли. Префектурата Аичи имала најголем број возачи, а по неа следувале Токио, Осака, Ибараки и Фукуока.<ref>{{Cite web|date=2010-07-17|title=Aichi biker gangs up but downsized|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2010/07/17/national/aichi-biker-gangs-up-but-downsized/|access-date=2020-11-14|website=The Japan Times|language=en-US}}</ref> До 2015 г., низ цела Јапонија имало само 6.771 пријавен активен босозоку.<ref name=":1" /> Во 2013 г., Националната полициска агенција ги прекласифицирала моторџиските банди босозоку како организации „псевдо[[јакуза]]“.<ref>{{Cite web|date=2017-06-29|title=Tokyo cops accuse Chinese Dragon member in gashing of man with broken bottle|url=https://www.tokyoreporter.com/japan-news/breaking/tokyo-cops-accuse-chinese-dragon-executive-in-gashing-of-man-with-broken-bottle/|access-date=2020-11-14|website=TokyoReporter|language=en-US}}</ref> == Особености == [[File:鬼羅連合白龍九十九里総本部.jpg|thumb|right|Босозоку на ноќно возење]] Босозоку обично се на возраст меѓу 16 и 20 години.<ref name=":0" /> Тие се познати по својот стил што во голема мера ја подражава културата на гризерите во Соединетите Држави. Ова вклучува фризура во стилот пампадур, униформи токо-фуку, кои често биле видоизменети и извезени комбинезони вдахнати од оние што ги носеле физичките работници за време на епохата на Втората светска војна, широки панталони и воени чизми.<ref name=":3">{{Cite web|last=John|date=2012-03-26|title=The Rise and Fall of Bosozoku|url=https://www.tofugu.com/japan/bosozoku/|access-date=2020-11-14|website=Tofugu|language=en}}</ref> Униформите токо-фуку често биле извезени со разни слогани и големи, сложени дизајни. Тие се сметале за симбол на статус за многумина, симболизирајќи ја и нивната гордост кон самите себе и нивната сила.<ref>{{Cite web|title=Worn to be wild: Tokkōfuku combat uniforms|url=https://features.japantimes.co.jp/tokkofuku/|access-date=2020-11-14|website=Deep reads from The Japan Times|language=en-US}}</ref> Тие често се носеле отворени на предната страна, со завиткани завои околу половината. Покрај тоа, често биле придружувани од заоблени очила за сонце и тасуки.<ref name=":3" /> Зборот босозоку се применува и за моторџиската [[поткултура]] со интерес за приспособување на мотоцикли, честопати незаконски, и правење врева преку отстранување на ауспусите на нивните возила за да произведат повеќе бучава. Овие групи на босозоку понекогаш возат без кациги за мотоцикли (што во Јапонија е незаконски), а исто така се впуштаат во опасно или несовесно возење, како што е лавиринтско движење низ сообраќајот и минување на црвени светла. Друга активност е возењето со прекумерна брзина по градските улици, обично не за трки на улица туку повеќе за возбуда. Со многу вклучени мотори, првиот е управуван од водачот, кој е одговорен за настанот и не смее да биде престигнат. Јапонската полиција ги нарекува мару-со (полициски код マル走 или 丸走) и повремено испраќа полициски возила да ги следат групите мотори со цел да спречат можни инциденти, кои можат да вклучуваат: многу бавно возење низ [[Предградие|предградијата]] со брзина од 10 до 15 км/ч, создавајќи главно нарушување додека мавтаат со царски јапонски знамиња и започнувања тепачки што можат да вклучуваат [[оружје]] (како што се дрвени мечеви, метални цевки, [[Бејзбол|бејзболски]] палки и молотови коктели).<ref>Sato, Ikuya (1986). ''<nowiki/>'Bosozoki' and Yankee: Anomy and Parody in the Affluent Society'' (PhD). The University of Chicago. OCLC&#x20;14085189. ProQuest&#x20;303443061.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Bōsōzoku}} * Metropolis magazine, [https://web.archive.org/web/20091228030702/http://archive.metropolis.co.jp/tokyo/668/feature.asp Last of the Speed Tribes] (general article about bōsōzoku culture and its decline) * Vice, [https://www.vice.com/en/article/japans-aging-bosozoku-biker-gang-859/ Life Inside Japan's Aging Biker Gangs] (documentary about current and former bōsōzoku) * Mookychick, [http://www.mookychick.co.uk/indie-fashion/japanese/bosozoku-japanese-biker-gangs-and-bosozoku-style.php Bosozoku japanese biker gangs and bosozoku style] (key elements of bōsōzoku fashion) * [http://www.bosozokustyle.com Bosozoku Style] (blog showcasing bōsōzoku style cars) [[Категорија:Јапонски поими]] [[Категорија:Супкултури]] 940wyiv5u3nbvke0usxs3c1v263cdcc 5603464 5603386 2026-08-03T08:54:29Z Andrew012p 85224 /* */ 5603464 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Chin-sou-dan 002.jpg|thumb|upright=1.3|Група босозоку во 2013 г.]] {{нихонго-н|'''Босозоку'''|暴走族||5=група за несовесно возење}} — јапонска младинска [[поткултура]] поврзана со видоизменети мотоцикли. Првата појава на овие типови моторџиски [[Банда|банди]] била во 1950-тите. Популарноста го достигнала својот врв со приближно 42.510 члена во 1982 г. Нивниот број драстично опаднал во 2000-тите, со помалку од 7.297 члена во 2012 г.<ref>{{cite web|last1=Osaki|first1=Tomohiro|title=Documentary chronicles disappearing world of 'bosozoku'|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2013/04/18/national/documentary-chronicles-disappearing-world-of-bosozoku/|website=[[The Japan Times]]|date=18 April 2013}}</ref> Подоцна, во 2020 г., собир на босозоку што некогаш привлекувал илјадници члена имал само 53 члена, при што [[Полиција|полицијата]] изјавила дека поминувало многу време откако последенпат морале да приведат толку многу луѓе.<ref>{{cite web|title=Police crackdowns fast making hot-rodder spectacles a fading memory | url=https://japantoday.com/category/features/kuchikomi/police-crackdowns-fast-making-hot-rodder-spectacles-a-fading-memory |website=Japan Today |date=19 October 2021}}</ref> Стилот на босозоку традиционално вклучува комбинезони слични на оние на физичките работници или кожни воени јакни со широки панталони и високи чизми. Оваа униформа станала позната како {{нихонго-н|токо-фуку|特攻服||5=облека за специјален напад}} и често е украсена со слогани испишани со [[канџи]]. Типични додатоци на оваа униформа се [[хачимаки]], хируршки маски и закрпи на кои е прикажано Знамето на изгрејсонцето. Членовите на босозоку се познати по тоа што земаат јапонски патни мотоцикли и им додаваат модификации како што се преголеми оклопи, подигнати управувачи свртени навнатре, големи потпирачи за седишта, раскошни бои и видоизменети ауспуси. Стиловите на босозоку црпат вдахновение од чоперите, поткултурата гризер и теди-бој.<ref name=Jalopnik>{{cite web|last1=Callahan|first1=Kat|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without a Cause|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129|website=Jalopnik|date=4 October 2014 }}</ref> == Историја == [[File:Kaminari-zoku.jpg|thumb|right|Пред босозоку биле каминаризоку, додека младите воени ветерани се приспособувале на животот во Јапонија по Втората светска војна.]] Босозоку првично започнале како групи воени ветерани што се враќале од [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Непослушната поткултура настанала во 1950-тите кога млади пилоти се вратиле од Втората светска војна.<ref>{{cite web |last1=Davis |first1=Antonix |title=Bosozoku |url=https://haenfler.sites.grinnell.edu/subcultures-and-scenes/bosozoku/ |website=haenfler |access-date=18 October 2022}}</ref> Многу ветерани се соочиле со тешкотии при повторното приспособување кон општеството по војната, а некои се свртеле кон правење сопствени автомобили и активности слични на [[Банда|банди]] по градските улици за да добијат доза адреналин. Овие рани босозоку црпеле вдахновение од американската поткултура гризер и увезените западни филмови; босозоку станале познати по нивните многубројни сличности со старата американска моторџиска култура.<ref name=":0">{{Cite news|last=Callahan|first=Kat|date=October 4, 2014|title=The Bosozoku Are Japan's Disappearing Rebels Without A Cause|work=Jalopnik|url=https://jalopnik.com/the-bosozoku-are-japans-disappearing-rebels-without-a-c-1642416129#:~:text=The%20Bosozoku%20Are%20Japan's%20Disappearing%20Rebels%20Without%20A%20Cause,-Kat%20Callahan&text=For%20those%20who%20have%20never,subculture%20is%20hard%20to%20believe.&text=Or%20rather%20exit%2C%20as%20bosozoku%20are%20in%20steep%20decline.}}</ref> Многу помлади поединци започнале да го сметаат овој начин на живот за многу привлечен, особено маргинализираните лица што барале промена. На крајот, овие младежи го презеле идентитетот, станувајќи основа за современиот босозоку.<ref name=":1">{{Cite news|last=Osaki|first=Tomohiro|date=Dec 14, 2016|title=Japan's 'bosozoku' bikers a vanishing rebel breed|work=The Japan Times|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2016/12/13/national/social-issues/japans-bosozoku-bikers-a-vanishing-rebel-breed/}}</ref> Седумдесеттите години од минатиот век биле периодот кога поимот босозоку првпат навистина почнал да се појавува. Овој период се одликувал со вистински немири меѓу полицијата и многу од овие младински групи. Поимот босозоку всушност не бил создаден од овие моторџиски банди, туку подоцна бил широко прифатен и користен од овие различни групи.<ref name=":0" /> Во 1980-тите и 1990-тите, босозоку често организирале масовни возења, во кои до 100 моторџии крстосувале заедно полабаво и масовно по автопат или главен пат. Моторџиите минувале низ патарините без да застанат и ги игнорирале полициските обиди да ги задржат. Новогодишната ноќ била популарна пригода за овие масовни возења. Моторџиите понекогаш ги удирале автомобилите и им се заканувале или ги тепале сите возачи или минувачи што ќе им се нашле на патот или ќе го искажеле своето неодобрување за однесувањето на моторџиите. Учеството во бандите го достигнало својот врв од 42.510 члена во 1982 г. Ова го направило босозоку доминантен облик на малолетничко престапништво во рамките на [[Јапонија]].<ref name=":1" /> Бројките постепено почнале да опаѓаат по врвот во 1980-тите. Се известува дека до 1990-тите низ земјата имало околу 28.000 босозоку.<ref name=":2">{{Cite book|last=Kaplan|first=David E|title=Yakuza : Japan's Criminal Underworld|publisher=University of California Press|year=2019|isbn=978-0520953819|pages=124–126}}</ref> Во 2004 г., јапонската влада усвоила ревидиран закон за сообраќај на патиштата што ѝ дала поголема моќ на полицијата да апси моторџии што возат несовесно во групи. Со зголемените апсења и кривични гонења, учеството на босозоку брзо опаднало. Од 2010 г., полицијата известила дека новиот тренд меѓу босозоку бил да возат заедно во многу помали групи и да возат скутери наместо тешко видоизменети мотоцикли. Префектурата Аичи имала најголем број возачи, а по неа следувале Токио, Осака, Ибараки и Фукуока.<ref>{{Cite web|date=2010-07-17|title=Aichi biker gangs up but downsized|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2010/07/17/national/aichi-biker-gangs-up-but-downsized/|access-date=2020-11-14|website=The Japan Times|language=en-US}}</ref> До 2015 г., низ цела Јапонија имало само 6.771 пријавен активен босозоку.<ref name=":1" /> Во 2013 г., Националната полициска агенција ги прекласифицирала моторџиските банди босозоку како организации „псевдо[[јакуза]]“.<ref>{{Cite web|date=2017-06-29|title=Tokyo cops accuse Chinese Dragon member in gashing of man with broken bottle|url=https://www.tokyoreporter.com/japan-news/breaking/tokyo-cops-accuse-chinese-dragon-executive-in-gashing-of-man-with-broken-bottle/|access-date=2020-11-14|website=TokyoReporter|language=en-US}}</ref> == Особености == [[File:鬼羅連合白龍九十九里総本部.jpg|thumb|right|Босозоку на ноќно возење]] Босозоку обично се на возраст меѓу 16 и 20 години.<ref name=":0" /> Тие се познати по својот стил што во голема мера ја подражава културата на гризерите во Соединетите Држави. Ова вклучува фризура во стилот пампадур, униформи токо-фуку, кои често биле видоизменети и извезени комбинезони вдахнати од оние што ги носеле физичките работници за време на епохата на Втората светска војна, широки панталони и воени чизми.<ref name=":3">{{Cite web|last=John|date=2012-03-26|title=The Rise and Fall of Bosozoku|url=https://www.tofugu.com/japan/bosozoku/|access-date=2020-11-14|website=Tofugu|language=en}}</ref> Униформите токо-фуку често биле извезени со разни слогани и големи, сложени дизајни. Тие се сметале за симбол на статус за многумина, симболизирајќи ја и нивната гордост кон самите себе и нивната сила.<ref>{{Cite web|title=Worn to be wild: Tokkōfuku combat uniforms|url=https://features.japantimes.co.jp/tokkofuku/|access-date=2020-11-14|website=Deep reads from The Japan Times|language=en-US}}</ref> Тие често се носеле отворени на предната страна, со завиткани завои околу половината. Покрај тоа, често биле придружувани од заоблени очила за сонце и тасуки.<ref name=":3" /> Зборот босозоку се применува и за моторџиската [[поткултура]] со интерес за приспособување на мотоцикли, честопати незаконски, и правење врева преку отстранување на ауспусите на нивните возила за да произведат повеќе бучава. Овие групи на босозоку понекогаш возат без кациги за мотоцикли (што во Јапонија е незаконски), а исто така се впуштаат во опасно или несовесно возење, како што е лавиринтско движење низ сообраќајот и минување на црвени светла. Друга активност е возењето со прекумерна брзина по градските улици, обично не за трки на улица туку повеќе за возбуда. Со многу вклучени мотори, првиот е управуван од водачот, кој е одговорен за настанот и не смее да биде престигнат. Јапонската полиција ги нарекува мару-со (полициски код マル走 или 丸走) и повремено испраќа полициски возила да ги следат групите мотори со цел да спречат можни инциденти, кои можат да вклучуваат: многу бавно возење низ [[Предградие|предградијата]] со брзина од 10 до 15 км/ч, создавајќи главно нарушување додека мавтаат со царски јапонски знамиња и започнувања тепачки што можат да вклучуваат [[оружје]] (како што се дрвени мечеви, метални цевки, [[Бејзбол|бејзболски]] палки и молотови коктели).<ref>Sato, Ikuya (1986). ''<nowiki/>'Bosozoki' and Yankee: Anomy and Parody in the Affluent Society'' (PhD). The University of Chicago. OCLC&#x20;14085189. ProQuest&#x20;303443061.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Bōsōzoku}} * Metropolis magazine, [https://web.archive.org/web/20091228030702/http://archive.metropolis.co.jp/tokyo/668/feature.asp Last of the Speed Tribes] (general article about bōsōzoku culture and its decline) * Vice, [https://www.vice.com/en/article/japans-aging-bosozoku-biker-gang-859/ Life Inside Japan's Aging Biker Gangs] (documentary about current and former bōsōzoku) * Mookychick, [http://www.mookychick.co.uk/indie-fashion/japanese/bosozoku-japanese-biker-gangs-and-bosozoku-style.php Bosozoku japanese biker gangs and bosozoku style] (key elements of bōsōzoku fashion) * [http://www.bosozokustyle.com Bosozoku Style] (blog showcasing bōsōzoku style cars) [[Категорија:Јапонски поими]] [[Категорија:Супкултури]] hrt3y3mtgzo2ukghv847lq54grjbqlw 1 1400456 5603318 2026-08-02T18:59:38Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5603318 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1400457 5603329 2026-08-02T19:50:38Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1340228497|Aiguilles du Diable]]“ 5603329 wikitext text/x-wiki '''Егиј ди Диабл''' ('''Aiguilles du Diable''' буквално „Ѓаволски Игли“, {{Langx|de|Teufelsspitzen}}) - група од пет карпести врвови (игли), сите високи над 4.000 метри, на југоисточниот гребен (исто така наречена ''Тојфелсграт'' или Ѓаволски Гребен) на [[Монблан ди Такил]]. Врвовите се наоѓаат во францускиот дел од [[Масив Монблан|масивот Монблан]] во [[Департмани во Франција|департманот]] [[Горна Савоја]]. Највисоката игла е Лизоле (''L'Isolée)'' (4.114&nbsp;м), проследено со ''Поант Кармен'' (4.109&nbsp;м), ''Поант Медијан'' (4.097&nbsp;м), ''Поант Шобер'' (4.074&nbsp;м) и ''Корн ди Диабл'' (4.064&nbsp;м). Првата игла што била искачена била Поант Кармен во 1923 година, која ја освоиле Брего, Шевалие и Де Лепине. Во 1925 година, другите врвови (игли) биле искачени по првпат: првично Лизоле од Антоан Бланше и [[Арман Шарле]], потоа Корн ди Диабл и Поант Шобер од Арман Шарле и Жан Шобер. Последен бил искачен Поант Медијан од Антоан Бланше, Жан Шобер, Арман Шарле и Девуасу. Првиот пат кога сите врвови-игли биле искачени во една експедиција било во 1928 година од страна на Американците, Миријам О'Брајан и Роберт Андерхил, под водство на Арман Шарле. Денес, преминувањето на Егиј ди Диабл обично се прави како тура за искачување по карпи, која во лето избегнува речиси секаков контакт со снег. Вкупната тежина е оценета како „тешка“ на скалата SAC, а оценката за искачување V+ на скалата UIAA. == Наводи == [[Категорија:Четириилјадници на Алпите]] [[Категорија:Планини на Алпите]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] px2074u8yz1oacpezkykqydec0txiv3 5603336 5603329 2026-08-02T19:56:10Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5603336 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name =Егиј ди Диабл | photo =[[Податотека:Aiguilles du Diable.jpg|300px]] | image_caption = | elevation_m = 4114 | elevation_ref = | prominence_m = | prominence_ref = | range = [[Масив Монблан]] | location =[[Горна Савоја]], [[Франција]] | map = France | range_coordinates = | map_caption = France | label_position = left | coordinates = {{coord|45|51|17|N|06|53|25|E|type:mountain_region:FR_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref = <!-- frwiki --> | type = | first_ascent = 8 јули 1925, од [[Арман Шарле]] и Антоан Бланше.<ref name="Aiguilles du Diable">{{cite web |author=ALPIN-Tourenbuch |url=http://www.alpin.de/tourenbuch/news/7e356c60-e29e-4628-8506-88ca2d6b5a00 |title=Hochtour: Mont Blanc Du Tacul |access-date=27 May 2009}}</ref> | easiest_route = }} '''Егиј ди Диабл''' ({{langx|fr|Aiguilles du Diable}} - буквално „Ѓаволски Игли“, {{Langx|de|Teufelsspitzen}}) — група од пет карпести врвови-игли, сите високи над 4.000 метри, на југоисточниот гребен (исто така наречена ''Тојфелсграт'' или Ѓаволски Гребен) на [[Монблан ди Такил]]. Врвовите се наоѓаат во францускиот дел од [[Масив Монблан|масивот Монблан]] во [[Департмани во Франција|департманот]] [[Горна Савоја]]. Највисоката игла е Лизоле (''L'Isolée)'' (4.114&nbsp;м), проследено со ''Поант Кармен'' (4.109&nbsp;м), ''Поант Медијан'' (4.097&nbsp;м), ''Поант Шобер'' (4.074&nbsp;м) и ''Корн ди Диабл'' (4.064&nbsp;м). Првата игла што била искачена била Поант Кармен во 1923 година, која ја освоиле Брего, Шевалие и Де Лепине. Во 1925 година, другите врвови (игли) биле искачени по првпат: првично Лизоле од Антоан Бланше и [[Арман Шарле]], потоа Корн ди Диабл и Поант Шобер од Арман Шарле и Жан Шобер. Последен бил искачен Поант Медијан од Антоан Бланше, Жан Шобер, Арман Шарле и Девуасу. Првиот пат кога сите врвови-игли биле искачени во една експедиција било во 1928 година од страна на Американците, Миријам О'Брајан и Роберт Андерхил, под водство на Арман Шарле. Денес, преминувањето на Егиј ди Диабл обично се прави како тура за искачување по карпи, која во лето нема речиси никаков контакт со снег. Вкупната тежина е оценета како „тешка“ на скалата SAC, а оценката за искачување V+ на скалата UIAA. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Четириилјадници на Алпите]] [[Категорија:Планини на Алпите]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] baewltbjlhwwj2hi03oy3l5u9930o56 0 1400459 5603334 2026-08-02T19:54:21Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Збрчкана пеперомија]] 5603334 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Збрчкана пеперомија]] c6gwzmyqwoupeg4c349dh3k7w5jbu5x 1 1400460 5603337 2026-08-02T19:56:22Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5603337 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1400461 5603343 2026-08-02T21:01:56Z SrpskiAnonimac 64566 Пренасочување кон [[Ќебап]] 5603343 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Ќебап]] f5z866o8rxtz6kr2cwdxc8wlitf9y3h 0 1400462 5603373 2026-08-02T22:20:51Z Buli 2648 Создадена страница со: Османлиско-вахабитската војна (1811–1818) била еден од најзначајните конфликти во почетокот на XIX век, бидејќи ја покажала слабоста на Османлиската Империја во нејзините арапски провинции и довела до уништување на првата саудиска држава. Причини за... 5603373 wikitext text/x-wiki Османлиско-вахабитската војна (1811–1818) била еден од најзначајните конфликти во почетокот на XIX век, бидејќи ја покажала слабоста на Османлиската Империја во нејзините арапски провинции и довела до уништување на првата саудиска држава. Причини за војната Во XVIII век на Арапскиот Полуостров се појавило религиозно движење предводено од исламскиот проповедник Мухамед ибн Абд ал-Вахаб. Тој проповедал враќање кон она што го сметал за „чист“ ислам и се спротивставувал на практики како посетување светилишта и почитување на гробови на светци. Во 1744 година тој склучил сојуз со локалниот владетел Мухамед ибн Сауд. Овој сојуз создал политичко-религиозна сила позната како Емират Дирија. Со текот на времето, вахабитите ја прошириле својата власт над голем дел од централна Арабија (Наџд), а потоа започнале напади кон територии под османлиска власт, особено кон Хиџаз — регионот каде се наоѓаат светите исламски градови Мека и Медина. Освојувањето на Мека и Медина На почетокот на XIX век вахабитските сили предводени од Сауд ибн Абдулазиз ибн Мухамед започнале големи походи. Во 1803 година тие ја освоиле Мека, а во 1804 година и Медина. Ова било огромен удар за Османлиската Империја, бидејќи султанот во Истанбул бил сметан за заштитник на светите места. Вахабитите ги отстраниле османлиските претставници од Хиџаз и ги контролирале патиштата за аџилак. Тие исто така уништиле некои гробници и светилишта кои ги сметале за спротивни на нивното толкување на исламот. Реакцијата на Османлиската Империја Османлискиот султан Махмуд II во тоа време се соочувал со многу проблеми: внатрешни бунтови, слабеење на централната власт и војни со европските сили. Бидејќи Османлиите немале доволно силни директни сили во Арабија, султанот му наредил на својот моќен вазал од Египет, Мухамед Али-паша, да ја поведе војната против вахабитите. Египетскиот поход Во 1811 година, Мухамед Али-паша го испратил својот син Тусун-паша со египетска војска кон Арабија. Првично, вахабитите имале успех. Во 1811–1813 година тие нанеле неколку порази на египетските сили поради нивното познавање на пустинскиот терен. Но, Египќаните постепено ја зајакнале својата позиција. Во 1813 година, Тусун-паша повторно ги освоил Мека и Медина. Последната фаза и падот на Дирија Во 1816 година, Мухамед Али-паша испратил нова, подобро опремена армија под водство на својот син Ибрахим-паша. Ибрахим-паша водел сурова кампања во Наџд. По низа битки, египетските сили стигнале до престолнината на вахабитите — Дирија. Опсадата на Дирија траела од мај до септември 1818 година. Градот бил освоен и уништен. Последниот владетел на првата саудиска држава, Абдулах ибн Сауд, бил заробен и испратен во Истанбул, каде бил погубен. pfrubdas57bjg79l8rt5l3ohnml3vfe 5603375 5603373 2026-08-02T22:21:51Z Buli 2648 5603375 wikitext text/x-wiki '''Османлиско-вахабитската војна''' (1811–1818) била еден од најзначајните конфликти во почетокот на XIX век, бидејќи ја покажала слабоста на Османлиската Империја во нејзините арапски провинции и довела до уништување на првата саудиска држава. == Причини за војната == Во XVIII век на Арапскиот Полуостров се појавило религиозно движење предводено од исламскиот проповедник Мухамед ибн Абд ал-Вахаб. Тој проповедал враќање кон она што го сметал за „чист“ ислам и се спротивставувал на практики како посетување светилишта и почитување на гробови на светци. Во 1744 година тој склучил сојуз со локалниот владетел Мухамед ибн Сауд. Овој сојуз создал политичко-религиозна сила позната како Емират Дирија. Со текот на времето, вахабитите ја прошириле својата власт над голем дел од централна Арабија (Наџд), а потоа започнале напади кон територии под османлиска власт, особено кон Хиџаз — регионот каде се наоѓаат светите исламски градови Мека и Медина. == Освојувањето на Мека и Медина == На почетокот на XIX век вахабитските сили предводени од Сауд ибн Абдулазиз ибн Мухамед започнале големи походи. Во 1803 година тие ја освоиле Мека, а во 1804 година и Медина. Ова било огромен удар за Османлиската Империја, бидејќи султанот во Истанбул бил сметан за заштитник на светите места. Вахабитите ги отстраниле османлиските претставници од Хиџаз и ги контролирале патиштата за аџилак. Тие исто така уништиле некои гробници и светилишта кои ги сметале за спротивни на нивното толкување на исламот. == Реакцијата на Османлиската Империја == Османлискиот султан Махмуд II во тоа време се соочувал со многу проблеми: внатрешни бунтови, слабеење на централната власт и војни со европските сили. Бидејќи Османлиите немале доволно силни директни сили во Арабија, султанот му наредил на својот моќен вазал од Египет, Мухамед Али-паша, да ја поведе војната против вахабитите. === Египетскиот поход === Во 1811 година, Мухамед Али-паша го испратил својот син Тусун-паша со египетска војска кон Арабија. Првично, вахабитите имале успех. Во 1811–1813 година тие нанеле неколку порази на египетските сили поради нивното познавање на пустинскиот терен. Но, Египќаните постепено ја зајакнале својата позиција. Во 1813 година, Тусун-паша повторно ги освоил Мека и Медина. === Последната фаза и падот на Дирија === Во 1816 година, Мухамед Али-паша испратил нова, подобро опремена армија под водство на својот син Ибрахим-паша. Ибрахим-паша водел сурова кампања во Наџд. По низа битки, египетските сили стигнале до престолнината на вахабитите — Дирија. Опсадата на Дирија траела од мај до септември 1818 година. Градот бил освоен и уништен. Последниот владетел на првата саудиска држава, Абдулах ибн Сауд, бил заробен и испратен во Истанбул, каде бил погубен. eo6x6tbanhgux47bj5sviqqoi4y3rxv 5603376 5603375 2026-08-02T22:24:11Z Buli 2648 /* Освојувањето на Мека и Медина */ 5603376 wikitext text/x-wiki '''Османлиско-вахабитската војна''' (1811–1818) била еден од најзначајните конфликти во почетокот на XIX век, бидејќи ја покажала слабоста на Османлиската Империја во нејзините арапски провинции и довела до уништување на првата саудиска држава. == Причини за војната == Во XVIII век на Арапскиот Полуостров се појавило религиозно движење предводено од исламскиот проповедник Мухамед ибн Абд ал-Вахаб. Тој проповедал враќање кон она што го сметал за „чист“ ислам и се спротивставувал на практики како посетување светилишта и почитување на гробови на светци. Во 1744 година тој склучил сојуз со локалниот владетел Мухамед ибн Сауд. Овој сојуз создал политичко-религиозна сила позната како Емират Дирија. Со текот на времето, вахабитите ја прошириле својата власт над голем дел од централна Арабија (Наџд), а потоа започнале напади кон територии под османлиска власт, особено кон [[Хиџаз]] — регионот каде се наоѓаат светите исламски градови Мека и Медина. == Освојувањето на Мека и Медина == На почетокот на XIX век вахабитските сили предводени од Сауд ибн Абдулазиз ибн Мухамед започнале големи походи. Во 1803 година тие ја освоиле [[Мека]], а во 1804 година и [[Медина]]. Ова било огромен удар за Османлиската Империја, бидејќи султанот во Истанбул бил сметан за заштитник на светите места. Вахабитите ги отстраниле османлиските претставници од Хиџаз и ги контролирале патиштата за аџилак. Тие исто така уништиле некои гробници и светилишта кои ги сметале за спротивни на нивното толкување на исламот. == Реакцијата на Османлиската Империја == Османлискиот султан [[Махмуд II]] во тоа време се соочувал со многу проблеми: внатрешни бунтови, слабеење на централната власт и војни со европските сили. Бидејќи Османлиите немале доволно силни директни сили во Арабија, султанот му наредил на својот моќен вазал од Египет, [[Мухамед Али-паша]], да ја поведе војната против вахабитите. === Египетскиот поход === Во 1811 година, Мухамед Али-паша го испратил својот син Тусун-паша со египетска војска кон Арабија. Првично, вахабитите имале успех. Во 1811–1813 година тие нанеле неколку порази на египетските сили поради нивното познавање на пустинскиот терен. Но, Египќаните постепено ја зајакнале својата позиција. Во 1813 година, Тусун-паша повторно ги освоил Мека и Медина. === Последната фаза и падот на Дирија === Во 1816 година, Мухамед Али-паша испратил нова, подобро опремена армија под водство на својот син Ибрахим-паша. Ибрахим-паша водел сурова кампања во Наџд. По низа битки, египетските сили стигнале до престолнината на вахабитите — Дирија. Опсадата на Дирија траела од мај до септември 1818 година. Градот бил освоен и уништен. Последниот владетел на првата саудиска држава, Абдулах ибн Сауд, бил заробен и испратен во Истанбул, каде бил погубен. t9qsj4g0a8g24cu2ccl0i4jg3hxmgeq 5603377 5603376 2026-08-02T22:25:03Z Buli 2648 /* Последната фаза и падот на Дирија */ 5603377 wikitext text/x-wiki '''Османлиско-вахабитската војна''' (1811–1818) била еден од најзначајните конфликти во почетокот на XIX век, бидејќи ја покажала слабоста на Османлиската Империја во нејзините арапски провинции и довела до уништување на првата саудиска држава. == Причини за војната == Во XVIII век на Арапскиот Полуостров се појавило религиозно движење предводено од исламскиот проповедник Мухамед ибн Абд ал-Вахаб. Тој проповедал враќање кон она што го сметал за „чист“ ислам и се спротивставувал на практики како посетување светилишта и почитување на гробови на светци. Во 1744 година тој склучил сојуз со локалниот владетел Мухамед ибн Сауд. Овој сојуз создал политичко-религиозна сила позната како Емират Дирија. Со текот на времето, вахабитите ја прошириле својата власт над голем дел од централна Арабија (Наџд), а потоа започнале напади кон територии под османлиска власт, особено кон [[Хиџаз]] — регионот каде се наоѓаат светите исламски градови Мека и Медина. == Освојувањето на Мека и Медина == На почетокот на XIX век вахабитските сили предводени од Сауд ибн Абдулазиз ибн Мухамед започнале големи походи. Во 1803 година тие ја освоиле [[Мека]], а во 1804 година и [[Медина]]. Ова било огромен удар за Османлиската Империја, бидејќи султанот во Истанбул бил сметан за заштитник на светите места. Вахабитите ги отстраниле османлиските претставници од Хиџаз и ги контролирале патиштата за аџилак. Тие исто така уништиле некои гробници и светилишта кои ги сметале за спротивни на нивното толкување на исламот. == Реакцијата на Османлиската Империја == Османлискиот султан [[Махмуд II]] во тоа време се соочувал со многу проблеми: внатрешни бунтови, слабеење на централната власт и војни со европските сили. Бидејќи Османлиите немале доволно силни директни сили во Арабија, султанот му наредил на својот моќен вазал од Египет, [[Мухамед Али-паша]], да ја поведе војната против вахабитите. === Египетскиот поход === Во 1811 година, Мухамед Али-паша го испратил својот син Тусун-паша со египетска војска кон Арабија. Првично, вахабитите имале успех. Во 1811–1813 година тие нанеле неколку порази на египетските сили поради нивното познавање на пустинскиот терен. Но, Египќаните постепено ја зајакнале својата позиција. Во 1813 година, Тусун-паша повторно ги освоил Мека и Медина. === Последната фаза и падот на Дирија === Во 1816 година, Мухамед Али-паша испратил нова, подобро опремена армија под водство на својот син Ибрахим-паша. Ибрахим-паша водел сурова кампања во Наџд. По низа битки, египетските сили стигнале до престолнината на вахабитите — Дирија. Опсадата на Дирија траела од мај до септември 1818 година. Градот бил освоен и уништен. Последниот владетел на првата саудиска држава, Абдулах ибн Сауд, бил заробен и испратен во Истанбул, каде бил погубен. [[Категорија:Војни на Отоманското Царство]] j1rwoad6esfjn2hhn9a0bgm0lcyaqbq 0 1400463 5603404 2026-08-03T05:49:14Z P.Nedelkovski 47736 Пренасочување кон [[Ковчег]] 5603404 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Ковчег]] q9dbqt1a06wdxyv92yj35oqmw2ck1vm 5603405 5603404 2026-08-03T05:49:23Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Турцизми]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5603405 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Ковчег]] [[Категорија:Турцизми]] ofs7jtza1h9htef0oirsvy8uanry5tl 0 1400464 5603406 2026-08-03T06:06:49Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/991219454|Linum arboreum]]“ 5603406 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Linum arboreum RF.jpg|image_caption=|genus=Linum|species=arboreum|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]<ref>[[Sp. Pl.]]: 279 (1753)</ref>|synonyms_ref=<ref name="544335-1" />|synonyms={{collapsible list| *''Linum globulariifolium'' <small>[[Poir.]]</small> *''Linum simsii'' <small>[[Planch.]]</small> *''Xantholinum arboreum'' <small>(L.) [[Ludwig Reichenbach|Rchb.]]</small> }}}} '''''Дрвенест лен''''' или '''''дрвовиден лен (Linum arboreum)''''' - вид ''[[Лен (род)|лен]]'' кој потекнува од [[Грција]], вклучувајќи ги [[Крит]] и [[Егејски Острови|Егејските Острови]], како и од [[Турција]].<ref name="544335-1">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:544335-1|title=''Linum arboreum'' L.|last=<!--Not stated-->|date=2017|work=Plants of the World Online|publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=9 October 2020}}</ref> Ја добил наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво како украсно растение.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/10307/i-Linum-arboreum-i/Details|title=''Linum arboreum'' evergreen flax|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=9 October 2020}}</ref> == Наводи == {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лен (род)]] lz8xqpi67drn4fw9eofn5j5lv2domep 5603407 5603406 2026-08-03T06:11:42Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5603407 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Linum arboreum RF.jpg |image_caption= |genus=Linum |species=arboreum |authority=[[Карл Линеј|L.]]<ref>[[Sp. Pl.]]: 279 (1753)</ref>|synonyms_ref=<ref name="544335-1" />|synonyms={{collapsible list| *''Linum globulariifolium'' <small>[[Poir.]]</small> *''Linum simsii'' <small>[[Planch.]]</small> *''Xantholinum arboreum'' <small>(L.) [[Лудвиг Рајхенбах|Rchb.]]</small> }}}} '''Дрвенест лен''' или '''дрвовиден лен''' ({{langx|la|Linum arboreum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] ''[[Лен (род)|лен]]'' кој потекнува од [[Грција]], вклучувајќи ги [[Крит]] и [[Егејски Острови|Егејските Острови]], како и од [[Турција]].<ref name="544335-1">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:544335-1|title=''Linum arboreum'' L.|last=<!--Not stated-->|date=2017|work=Plants of the World Online|publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=9 October 2020}}</ref> Ја добил наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво како украсно растение.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/10307/i-Linum-arboreum-i/Details|title=''Linum arboreum'' evergreen flax|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=9 October 2020}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Linum arboreum}} {{Викивидови-ред|Linum arboreum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лен (род)]] 10vho17mteu7q20x6pwpgide1z9b8u2 1 1400465 5603408 2026-08-03T06:12:02Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5603408 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1400468 5603426 2026-08-03T07:29:58Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Николаус Јозеф фон Жакен]] 5603426 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Николаус Јозеф фон Жакен]] hok14a9ol8pkojg86ank8wx8vgs1unh 10 1400469 5603429 2026-08-03T07:31:38Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Предлошка:Автотаксономија/Бегонија]] 5603429 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Предлошка:Автотаксономија/Бегонија]] 0t5a6j44mik2mu560jpcexfckno92fw 10 1400470 5603430 2026-08-03T07:31:51Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Бегонија |parent=Бегонии }} 5603430 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Бегонија |parent=Бегонии }} 8x2i3mz95f1jath0gomu3iv5ftbudnx 10 1400471 5603432 2026-08-03T07:33:52Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=Бегонии |parent=Тиквовидни |refs={{наведено списание|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.12385/e... 5603432 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=Бегонии |parent=Тиквовидни |refs={{наведено списание|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.12385/epdf|format=PDF|issn=00244074|doi=10.1111/boj.12385}} }} 6zmgd3ke50p84iilbpzim77zfddxqzx 10 1400472 5603433 2026-08-03T07:34:09Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Предлошка:Автотаксономија/Бегонии]] 5603433 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Предлошка:Автотаксономија/Бегонии]] auhheg8527xsa736fg7si1n04fp8coe 14 1400474 5603434 2026-08-03T07:35:26Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{Катпов}} {{рв|Begonia}} [[Категорија:Бегонии]] 5603434 wikitext text/x-wiki {{Катпов}} {{рв|Begonia}} [[Категорија:Бегонии]] 6zyyvvxe8lh56e14dkcy1456fj9oe7z 14 1400475 5603435 2026-08-03T07:36:01Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{Катпов}} {{рв|Begoniaceae}} [[Категорија:Тиквовидни]] 5603435 wikitext text/x-wiki {{Катпов}} {{рв|Begoniaceae}} [[Категорија:Тиквовидни]] e0ohh8yf4co7blpc8u1a3a6inqhxngn 0 1400476 5603439 2026-08-03T07:45:18Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Begonia bowerae]] на [[Трепкаста бегонија]] 5603439 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Трепкаста бегонија]] sxkzhawg5hswcw2cucql16rbjjj4vud 14 1400477 5603440 2026-08-03T07:45:59Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{Растенија опишани во|1950}} 5603440 wikitext text/x-wiki {{Растенија опишани во|1950}} 09tir2g02lpux3elj82y7hvnydl57sm 14 1400478 5603442 2026-08-03T07:47:21Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{рв|Endemic plants of Mexico}} [[Категорија:Флора на Мексико|*]] [[Категорија:Ендемска флора по земја|Мексико]] 5603442 wikitext text/x-wiki {{рв|Endemic plants of Mexico}} [[Категорија:Флора на Мексико|*]] [[Категорија:Ендемска флора по земја|Мексико]] 44hlk5flwb3xtalocgkmdx18xcqlo5p 0 1400479 5603447 2026-08-03T07:58:32Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{Automatic taxobox |image=Koeh-228.jpg |image_caption=Воден виноцвет (''Oenanthe aquatica'') |display_parents=2 |taxon=Oenanthe (plant) |authority=[[Карл Линеј|L.]] |synonyms_ref={{r|powo}} |synonyms={{расклопен список|{{список на видови |Dasyloma |DC. |Globocarpus |Caruel |Karsthia |Raf. |Oenosciadium |Pomel |Phellandrium |L. |Stephanorossia |Chiov. |Volkensiella |H.Wolff |Cyssopetalum |Turcz. }}}... 5603447 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image=Koeh-228.jpg |image_caption=Воден виноцвет (''Oenanthe aquatica'') |display_parents=2 |taxon=Oenanthe (plant) |authority=[[Карл Линеј|L.]] |synonyms_ref={{r|powo}} |synonyms={{расклопен список|{{список на видови |Dasyloma |DC. |Globocarpus |Caruel |Karsthia |Raf. |Oenosciadium |Pomel |Phellandrium |L. |Stephanorossia |Chiov. |Volkensiella |H.Wolff |Cyssopetalum |Turcz. }}}} }} '''Виноцвет''' ({{науч|Oenanthe}}) — [[род (биологија)|род]] растенија од семејството на [[штитоцветни]]те (''Apiaceae''). Most of the [[species]] grow in damp ground, such as in marshes or in water. Неколку видови се крајно [[отров]]ни бидејќи содржат енантотоксин. Највеќе се издвојува шафрановиот виноцвет (''O.&nbsp;crocata''), кој живее на влажен мочурлив терен и личи на [[целер]] со корења како грст големи бели [[морков]]и. Листовите се безбедни за [[добиток]]от, но стеблата и (особено) корењата се многу поотровни. Еден корен е доволен да убие [[крава]], а познати се и смртни случаи меѓу луѓето. Се смета за најотровното растение во Британија,<ref name="ceh information sheet 31">{{нмс |url=http://www.ceh.ac.uk/sci_programmes/documents/31Oenanthecrocata.pdf |title=Information Sheet: 31 Hemlock Water Dropwort ''(Oenanthe crocata)'' |publisher=Centre for Ecology and Hydrology |year=2005 |access-date=28 септември 2011 |quote=Oenanthe crocata [...] is the most toxic plant in Britain to both humans and animals. |archive-date=24 февруари 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224082705/http://www.ceh.ac.uk/sci_programmes/documents/31oenanthecrocata.pdf |url-status=dead }}</ref> and is considered particularly dangerous because of its similarity to several edible plants.<ref>{{Citation|title=Hedgerow|last=Wright|first=John|isbn=978-1-4088-0185-7|year=2010|publisher=Bloomsbury|page=171}}</ref> Јаванскиот виноцвет (''O.&nbsp;javanica''), наречен и кинески целер или јапонски магдонос се јаде, и се одгледува во неколку земји во [[источна Азија]], како и во [[Италија]] и [[Индија]]. Се бере напролет и се користи како зеленчук. ==Таксономија и именување== Поимот „Oenanthe“ се употребува уште од стариот век, и тоа за разни растенија; едно од нив го опишал [[Диоскорид]]<ref name=Dioscorides>{{нмс |vauthors = Dioscorides P |author-link=Диоскорид |title=De Materia Medica |url=https://archive.org/details/dioscorides-de-materia-medica-2000-english}}</ref> како растение со „бели цветови... и многу округли глави.“ Средновековните тревари погрешно го протолкувале како [[обичен тажник|тажник]] или штитник.<ref name=Pavord>{{наведена книга |last=Pavord |first=Anna |title=The Naming of Names |date=2005 |publisher=Bloomsbury |location=London |isbn=0-7475-7952-0}}</ref> Веќе во XVIII век насекаде почнало да означува виноцвет. [[Карл Линеј]] formalised it as a generic name in ''Species Plantarum'' in 1753.<ref>{{нмс |title=Oenanthe (Apiaceae) - Wikispecies |url=https://species.wikimedia.org/wiki/Oenanthe_(Apiaceae) |access-date=30 јули 2023 |website=species.wikimedia.org |language=en}}</ref> Иако научното име (а со тоа и македонското) е добиено од [[старогрчки јазик|старогрчките]] {{јаз|grc|οίνος}}, „вино“ и {{јаз|grc|άνθος}}, „цвет“, нивните цветови немаат врска со вино, освен тоа што некои подоцна претпоставувале дека тоа се однесува на нивниот мирис.<ref name=Leighton>{{наведена книга |last1=Leighton |first1=W.A. |title=A Flora of Shropshire |date=1841 |publisher=John van Voorst |location=London}}</ref> or intoxication caused by these plants<ref name=app>{{наведено списание|last1=Appendino|first1=Giovanni|last2=Pollastro|first2=Federica|last3=Verotta|first3=Luisella|last4=Ballero|first4=Mauro|last5=Romano|first5=Adriana|last6=Wyrembek|first6=Paulina|last7=Szczuraszek|first7=Katarzyna|last8=Mozrzymas|first8=Jerzy W.|last9=Taglialatela-Scafati|first9=Orazio|date=22 мај 2009|title=Polyacetylenes from Sardinian Oenanthe fistulosa: A Molecular Clue to risus sardonicus|journal=Journal of Natural Products|volume=72|issue=5|pages=962–965|doi=10.1021/np8007717|issn=0163-3864|pmc=2685611|pmid=19245244}}</ref> are probably mistaken. ===Видови=== По сознанија од 2020 г. базата [[Plants of the World Online]] прифаќа 33 видови на виноцвет.{{r|powo}} Во [[Македонија]] се застапени 5 видови,<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1578-1583}}</ref> тука обележани со {{вомак}}. {{Columns-list|colwidth=30em| *''[[Oenanthe abchasica]]'' {{мали|Schischk.}} *''[[Oenanthe aquatica]]'' {{мали|(L.) Poir.}} — воден виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe banatica]]'' {{мали|Heuff.}} *''[[Oenanthe benghalensis]]'' {{мали|(DC.) Miq.}} *''[[Oenanthe crocata]]'' {{мали|L.}} *''[[Oenanthe cyclocarpa]]'' {{мали|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Oenanthe fedtschenkoana]]'' {{мали|Koso-Pol.}} *''[[Oenanthe fistulosa]]'' {{мали|L.}} — шупливолистен виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe fluviatilis]]'' {{мали|(Bab.) Coleman}} *''[[Oenanthe foucaudii]]'' {{мали|Tess.}} *''[[Oenanthe globulosa]]'' {{мали|L.}} *''[[Oenanthe hookeri]]'' {{мали|C.B.Clarke}} *''[[Oenanthe incrassans]]'' {{мали|Bory & Chaub.}} *''[[Oenanthe incrassata]]'' {{мали|Bory & Chaub.}} *''[[Oenanthe javanica]]'' {{мали|(Blume) DC.}} *''[[Oenanthe lachenalii]]'' {{мали|C.C.Gmel.}} *''[[Oenanthe linearis]]'' {{мали|Wall. ex DC.}} *''[[Oenanthe lisae]]'' {{мали|Moris}} *''[[Oenanthe mildbraedii]]'' {{мали|H.Wolff}} *''[[Oenanthe millefolia]]'' {{мали|Janka}} *''[[Oenanthe montis-khortiati]]'' {{мали|Soldano}} *''[[Oenanthe palustris]]'' {{мали|(Chiov.) C.Norman}} *''[[Oenanthe peucedanifolia]]'' {{мали|Pollich}} — диворазијанолистен виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe pimpinelloides]]'' {{мали|L.}} — бедренков виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe pringlei]]'' {{мали|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Oenanthe procumbens]]'' {{мали|(H.Wolff) C.Norman}} *''[[Oenanthe prolifera]]'' {{мали|L.}} *''[[Oenanthe sarmentosa]]'' {{мали|C.Presl ex DC.}} *''[[Oenanthe silaifolia]]'' {{мали|M.Bieb.}} — барски виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe sophiae]]'' {{мали|Schischk.}} *''[[Oenanthe thomsonii]]'' {{мали|C.B.Clarke}} *''[[Oenanthe tricholoba]]'' {{мали|Greuter}} *''[[Oenanthe virgata]]'' {{мали|Poir.}} }} ==Фосилни наоди== [[Фосил]]ни плодови на воден виноцвет се забележани од горниот [[миоцен]] во [[Бугарија]], [[плиоцен]]от во [[Тирингија]] (Германија) и плиоценот и [[плеистоцен]]от во [[Полска]].<ref>The Pliocene flora of Kholmech, south-eastern Belarus and its correlation with other Pliocene floras of Europe by Felix Yu. VELICHKEVICH and Ewa ZASTAWNIAK - Acta Palaeobotanica 43(2): 137–259, 2003</ref> == Наводи == {{наводи|refs= <ref name=powo>{{нмс |title=''Oenanthe'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:40295-1 |website=Plants of the World Online |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=21 август 2020}}</ref> }} == Надворешни врски == * {{ наведено списание |author1=Downs, C. |author2=Phillips, J. |author3=Ranger, A. |author4=Farrell, L. |title=A hemlock water dropwort curry: a case of multiple poisoning |journal=Emergency Medicine Journal |year=2002 |volume=19 |issue=5 |pages=472–473 |pmc=1725941 |pmid=12205016 |doi=10.1136/emj.19.5.472 }} * {{EOL}} * {{Inaturalist-таксон|60128}} {{Таксонска лента|from=Q2737226}} [[Категорија:Виноцвет| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] 4g2sqk12szx1nobkmqxcpx9qet78g7b 5603451 5603447 2026-08-03T08:03:07Z Bjankuloski06 332 5603451 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image=Koeh-228.jpg |image_caption=Воден виноцвет (''Oenanthe aquatica'') |display_parents=2 |taxon=Oenanthe (plant) |authority=[[Карл Линеј|L.]] |synonyms_ref={{r|powo}} |synonyms={{расклопен список|{{список на видови |Dasyloma |DC. |Globocarpus |Caruel |Karsthia |Raf. |Oenosciadium |Pomel |Phellandrium |L. |Stephanorossia |Chiov. |Volkensiella |H.Wolff |Cyssopetalum |Turcz. }}}} }} '''Виноцвет''' ({{науч|Oenanthe}}) — [[род (биологија)|род]] растенија од семејството на [[штитоцветни]]те (''Apiaceae''). Највеќето [[вид (биологија)|видови]] растат на влажен терен како мочуришта или во вода. Неколку видови се крајно [[отров]]ни бидејќи содржат енантотоксин. Највеќе се издвојува шафрановиот виноцвет (''O.&nbsp;crocata''), кој живее на влажен мочурлив терен и личи на [[целер]] со корења како грст големи бели [[морков]]и. Листовите се безбедни за [[добиток]]от, но стеблата и (особено) корењата се многу поотровни. Еден корен е доволен да убие [[крава]], а познати се и смртни случаи меѓу луѓето. Се смета за најотровното растение во Британија,<ref name="ceh information sheet 31">{{нмс |url=http://www.ceh.ac.uk/sci_programmes/documents/31Oenanthecrocata.pdf |title=Information Sheet: 31 Hemlock Water Dropwort ''(Oenanthe crocata)'' |publisher=Centre for Ecology and Hydrology |year=2005 |access-date=28 септември 2011 |quote=Oenanthe crocata [...] is the most toxic plant in Britain to both humans and animals. |archive-date=24 февруари 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224082705/http://www.ceh.ac.uk/sci_programmes/documents/31oenanthecrocata.pdf |url-status=dead }}</ref> and is considered particularly dangerous because of its similarity to several edible plants.<ref>{{Citation|title=Hedgerow|last=Wright|first=John|isbn=978-1-4088-0185-7|year=2010|publisher=Bloomsbury|page=171}}</ref> Јаванскиот виноцвет (''O.&nbsp;javanica''), наречен и кинески целер или јапонски магдонос се јаде, и се одгледува во неколку земји во [[источна Азија]], како и во [[Италија]] и [[Индија]]. Се бере напролет и се користи како зеленчук. ==Таксономија и именување== Поимот „Oenanthe“ се употребува уште од стариот век, и тоа за разни растенија; едно од нив го опишал [[Диоскорид]]<ref name=Dioscorides>{{нмс |vauthors = Dioscorides P |author-link=Диоскорид |title=De Materia Medica |url=https://archive.org/details/dioscorides-de-materia-medica-2000-english}}</ref> како растение со „бели цветови... и многу округли глави.“ Средновековните тревари погрешно го протолкувале како [[обичен тажник|тажник]] или штитник.<ref name=Pavord>{{наведена книга |last=Pavord |first=Anna |title=The Naming of Names |date=2005 |publisher=Bloomsbury |location=London |isbn=0-7475-7952-0}}</ref> Веќе во XVIII век насекаде почнало да означува виноцвет. [[Карл Линеј]] formalised it as a generic name in ''Species Plantarum'' in 1753.<ref>{{нмс |title=Oenanthe (Apiaceae) - Wikispecies |url=https://species.wikimedia.org/wiki/Oenanthe_(Apiaceae) |access-date=30 јули 2023 |website=species.wikimedia.org |language=en}}</ref> Иако научното име (а со тоа и македонското) е добиено од [[старогрчки јазик|старогрчките]] {{јаз|grc|οίνος}}, „вино“ и {{јаз|grc|άνθος}}, „цвет“, нивните цветови немаат врска со вино, освен тоа што некои подоцна претпоставувале дека тоа се однесува на нивниот мирис.<ref name=Leighton>{{наведена книга |last1=Leighton |first1=W.A. |title=A Flora of Shropshire |date=1841 |publisher=John van Voorst |location=London}}</ref> or intoxication caused by these plants<ref name=app>{{наведено списание|last1=Appendino|first1=Giovanni|last2=Pollastro|first2=Federica|last3=Verotta|first3=Luisella|last4=Ballero|first4=Mauro|last5=Romano|first5=Adriana|last6=Wyrembek|first6=Paulina|last7=Szczuraszek|first7=Katarzyna|last8=Mozrzymas|first8=Jerzy W.|last9=Taglialatela-Scafati|first9=Orazio|date=22 мај 2009|title=Polyacetylenes from Sardinian Oenanthe fistulosa: A Molecular Clue to risus sardonicus|journal=Journal of Natural Products|volume=72|issue=5|pages=962–965|doi=10.1021/np8007717|issn=0163-3864|pmc=2685611|pmid=19245244}}</ref> are probably mistaken. ===Видови=== По сознанија од 2020 г. базата [[Plants of the World Online]] прифаќа 33 видови на виноцвет.{{r|powo}} Во [[Македонија]] се застапени 5 видови,<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1578-1583}}</ref> тука обележани со {{вомак}}. {{Columns-list|colwidth=30em| *''[[Oenanthe abchasica]]'' {{мали|Schischk.}} *''[[Oenanthe aquatica]]'' {{мали|(L.) Poir.}} — воден виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe banatica]]'' {{мали|Heuff.}} *''[[Oenanthe benghalensis]]'' {{мали|(DC.) Miq.}} *''[[Oenanthe crocata]]'' {{мали|L.}} *''[[Oenanthe cyclocarpa]]'' {{мали|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Oenanthe fedtschenkoana]]'' {{мали|Koso-Pol.}} *''[[Oenanthe fistulosa]]'' {{мали|L.}} — шупливолистен виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe fluviatilis]]'' {{мали|(Bab.) Coleman}} *''[[Oenanthe foucaudii]]'' {{мали|Tess.}} *''[[Oenanthe globulosa]]'' {{мали|L.}} *''[[Oenanthe hookeri]]'' {{мали|C.B.Clarke}} *''[[Oenanthe incrassans]]'' {{мали|Bory & Chaub.}} *''[[Oenanthe incrassata]]'' {{мали|Bory & Chaub.}} *''[[Oenanthe javanica]]'' {{мали|(Blume) DC.}} *''[[Oenanthe lachenalii]]'' {{мали|C.C.Gmel.}} *''[[Oenanthe linearis]]'' {{мали|Wall. ex DC.}} *''[[Oenanthe lisae]]'' {{мали|Moris}} *''[[Oenanthe mildbraedii]]'' {{мали|H.Wolff}} *''[[Oenanthe millefolia]]'' {{мали|Janka}} *''[[Oenanthe montis-khortiati]]'' {{мали|Soldano}} *''[[Oenanthe palustris]]'' {{мали|(Chiov.) C.Norman}} *''[[Oenanthe peucedanifolia]]'' {{мали|Pollich}} — диворазијанолистен виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe pimpinelloides]]'' {{мали|L.}} — бедренков виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe pringlei]]'' {{мали|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Oenanthe procumbens]]'' {{мали|(H.Wolff) C.Norman}} *''[[Oenanthe prolifera]]'' {{мали|L.}} *''[[Oenanthe sarmentosa]]'' {{мали|C.Presl ex DC.}} *''[[Oenanthe silaifolia]]'' {{мали|M.Bieb.}} — барски виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe sophiae]]'' {{мали|Schischk.}} *''[[Oenanthe thomsonii]]'' {{мали|C.B.Clarke}} *''[[Oenanthe tricholoba]]'' {{мали|Greuter}} *''[[Oenanthe virgata]]'' {{мали|Poir.}} }} ==Фосилни наоди== [[Фосил]]ни плодови на воден виноцвет се забележани од горниот [[миоцен]] во [[Бугарија]], [[плиоцен]]от во [[Тирингија]] (Германија) и плиоценот и [[плеистоцен]]от во [[Полска]].<ref>The Pliocene flora of Kholmech, south-eastern Belarus and its correlation with other Pliocene floras of Europe by Felix Yu. VELICHKEVICH and Ewa ZASTAWNIAK - Acta Palaeobotanica 43(2): 137–259, 2003</ref> == Наводи == {{наводи|refs= <ref name=powo>{{нмс |title=''Oenanthe'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:40295-1 |website=Plants of the World Online |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=21 август 2020}}</ref> }} == Надворешни врски == * {{ наведено списание |author1=Downs, C. |author2=Phillips, J. |author3=Ranger, A. |author4=Farrell, L. |title=A hemlock water dropwort curry: a case of multiple poisoning |journal=Emergency Medicine Journal |year=2002 |volume=19 |issue=5 |pages=472–473 |pmc=1725941 |pmid=12205016 |doi=10.1136/emj.19.5.472 }} * {{EOL}} * {{Inaturalist-таксон|60128}} {{Таксонска лента|from=Q2737226}} [[Категорија:Виноцвет| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] 7m35ak6pnjac7u5rc5m1czslycv82jr 5603452 5603451 2026-08-03T08:03:37Z Bjankuloski06 332 /* Таксономија и именување */ 5603452 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image=Koeh-228.jpg |image_caption=Воден виноцвет (''Oenanthe aquatica'') |display_parents=2 |taxon=Oenanthe (plant) |authority=[[Карл Линеј|L.]] |synonyms_ref={{r|powo}} |synonyms={{расклопен список|{{список на видови |Dasyloma |DC. |Globocarpus |Caruel |Karsthia |Raf. |Oenosciadium |Pomel |Phellandrium |L. |Stephanorossia |Chiov. |Volkensiella |H.Wolff |Cyssopetalum |Turcz. }}}} }} '''Виноцвет''' ({{науч|Oenanthe}}) — [[род (биологија)|род]] растенија од семејството на [[штитоцветни]]те (''Apiaceae''). Највеќето [[вид (биологија)|видови]] растат на влажен терен како мочуришта или во вода. Неколку видови се крајно [[отров]]ни бидејќи содржат енантотоксин. Највеќе се издвојува шафрановиот виноцвет (''O.&nbsp;crocata''), кој живее на влажен мочурлив терен и личи на [[целер]] со корења како грст големи бели [[морков]]и. Листовите се безбедни за [[добиток]]от, но стеблата и (особено) корењата се многу поотровни. Еден корен е доволен да убие [[крава]], а познати се и смртни случаи меѓу луѓето. Се смета за најотровното растение во Британија,<ref name="ceh information sheet 31">{{нмс |url=http://www.ceh.ac.uk/sci_programmes/documents/31Oenanthecrocata.pdf |title=Information Sheet: 31 Hemlock Water Dropwort ''(Oenanthe crocata)'' |publisher=Centre for Ecology and Hydrology |year=2005 |access-date=28 септември 2011 |quote=Oenanthe crocata [...] is the most toxic plant in Britain to both humans and animals. |archive-date=24 февруари 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224082705/http://www.ceh.ac.uk/sci_programmes/documents/31oenanthecrocata.pdf |url-status=dead }}</ref> and is considered particularly dangerous because of its similarity to several edible plants.<ref>{{Citation|title=Hedgerow|last=Wright|first=John|isbn=978-1-4088-0185-7|year=2010|publisher=Bloomsbury|page=171}}</ref> Јаванскиот виноцвет (''O.&nbsp;javanica''), наречен и кинески целер или јапонски магдонос се јаде, и се одгледува во неколку земји во [[источна Азија]], како и во [[Италија]] и [[Индија]]. Се бере напролет и се користи како зеленчук. ==Таксономија и именување== Поимот „Oenanthe“ се употребува уште од стариот век, и тоа за разни растенија; едно од нив го опишал [[Диоскорид]]<ref name=Dioscorides>{{нмс |vauthors = Dioscorides P |author-link=Диоскорид |title=De Materia Medica |url=https://archive.org/details/dioscorides-de-materia-medica-2000-english}}</ref> како растение со „бели цветови... и многу округли глави.“ Средновековните тревари погрешно го протолкувале како [[обичен тажник|тажник]] или штитник.<ref name=Pavord>{{наведена книга |last=Pavord |first=Anna |title=The Naming of Names |date=2005 |publisher=Bloomsbury |location=London |isbn=0-7475-7952-0}}</ref> Веќе во XVIII век насекаде почнало да означува виноцвет. [[Карл Линеј]] во 1753 г. го формализирал како видово име во ''Species Plantarum''.<ref>{{нмс |title=Oenanthe (Apiaceae) - Wikispecies |url=https://species.wikimedia.org/wiki/Oenanthe_(Apiaceae) |access-date=30 јули 2023 |website=species.wikimedia.org |language=en}}</ref> Иако научното име (а со тоа и македонското) е добиено од [[старогрчки јазик|старогрчките]] {{јаз|grc|οίνος}}, „вино“ и {{јаз|grc|άνθος}}, „цвет“, нивните цветови немаат врска со вино, освен тоа што некои подоцна претпоставувале дека тоа се однесува на нивниот мирис.<ref name=Leighton>{{наведена книга |last1=Leighton |first1=W.A. |title=A Flora of Shropshire |date=1841 |publisher=John van Voorst |location=London}}</ref> or intoxication caused by these plants<ref name=app>{{наведено списание|last1=Appendino|first1=Giovanni|last2=Pollastro|first2=Federica|last3=Verotta|first3=Luisella|last4=Ballero|first4=Mauro|last5=Romano|first5=Adriana|last6=Wyrembek|first6=Paulina|last7=Szczuraszek|first7=Katarzyna|last8=Mozrzymas|first8=Jerzy W.|last9=Taglialatela-Scafati|first9=Orazio|date=22 мај 2009|title=Polyacetylenes from Sardinian Oenanthe fistulosa: A Molecular Clue to risus sardonicus|journal=Journal of Natural Products|volume=72|issue=5|pages=962–965|doi=10.1021/np8007717|issn=0163-3864|pmc=2685611|pmid=19245244}}</ref> are probably mistaken. ===Видови=== По сознанија од 2020 г. базата [[Plants of the World Online]] прифаќа 33 видови на виноцвет.{{r|powo}} Во [[Македонија]] се застапени 5 видови,<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1578-1583}}</ref> тука обележани со {{вомак}}. {{Columns-list|colwidth=30em| *''[[Oenanthe abchasica]]'' {{мали|Schischk.}} *''[[Oenanthe aquatica]]'' {{мали|(L.) Poir.}} — воден виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe banatica]]'' {{мали|Heuff.}} *''[[Oenanthe benghalensis]]'' {{мали|(DC.) Miq.}} *''[[Oenanthe crocata]]'' {{мали|L.}} *''[[Oenanthe cyclocarpa]]'' {{мали|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Oenanthe fedtschenkoana]]'' {{мали|Koso-Pol.}} *''[[Oenanthe fistulosa]]'' {{мали|L.}} — шупливолистен виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe fluviatilis]]'' {{мали|(Bab.) Coleman}} *''[[Oenanthe foucaudii]]'' {{мали|Tess.}} *''[[Oenanthe globulosa]]'' {{мали|L.}} *''[[Oenanthe hookeri]]'' {{мали|C.B.Clarke}} *''[[Oenanthe incrassans]]'' {{мали|Bory & Chaub.}} *''[[Oenanthe incrassata]]'' {{мали|Bory & Chaub.}} *''[[Oenanthe javanica]]'' {{мали|(Blume) DC.}} *''[[Oenanthe lachenalii]]'' {{мали|C.C.Gmel.}} *''[[Oenanthe linearis]]'' {{мали|Wall. ex DC.}} *''[[Oenanthe lisae]]'' {{мали|Moris}} *''[[Oenanthe mildbraedii]]'' {{мали|H.Wolff}} *''[[Oenanthe millefolia]]'' {{мали|Janka}} *''[[Oenanthe montis-khortiati]]'' {{мали|Soldano}} *''[[Oenanthe palustris]]'' {{мали|(Chiov.) C.Norman}} *''[[Oenanthe peucedanifolia]]'' {{мали|Pollich}} — диворазијанолистен виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe pimpinelloides]]'' {{мали|L.}} — бедренков виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe pringlei]]'' {{мали|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Oenanthe procumbens]]'' {{мали|(H.Wolff) C.Norman}} *''[[Oenanthe prolifera]]'' {{мали|L.}} *''[[Oenanthe sarmentosa]]'' {{мали|C.Presl ex DC.}} *''[[Oenanthe silaifolia]]'' {{мали|M.Bieb.}} — барски виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe sophiae]]'' {{мали|Schischk.}} *''[[Oenanthe thomsonii]]'' {{мали|C.B.Clarke}} *''[[Oenanthe tricholoba]]'' {{мали|Greuter}} *''[[Oenanthe virgata]]'' {{мали|Poir.}} }} ==Фосилни наоди== [[Фосил]]ни плодови на воден виноцвет се забележани од горниот [[миоцен]] во [[Бугарија]], [[плиоцен]]от во [[Тирингија]] (Германија) и плиоценот и [[плеистоцен]]от во [[Полска]].<ref>The Pliocene flora of Kholmech, south-eastern Belarus and its correlation with other Pliocene floras of Europe by Felix Yu. VELICHKEVICH and Ewa ZASTAWNIAK - Acta Palaeobotanica 43(2): 137–259, 2003</ref> == Наводи == {{наводи|refs= <ref name=powo>{{нмс |title=''Oenanthe'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:40295-1 |website=Plants of the World Online |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=21 август 2020}}</ref> }} == Надворешни врски == * {{ наведено списание |author1=Downs, C. |author2=Phillips, J. |author3=Ranger, A. |author4=Farrell, L. |title=A hemlock water dropwort curry: a case of multiple poisoning |journal=Emergency Medicine Journal |year=2002 |volume=19 |issue=5 |pages=472–473 |pmc=1725941 |pmid=12205016 |doi=10.1136/emj.19.5.472 }} * {{EOL}} * {{Inaturalist-таксон|60128}} {{Таксонска лента|from=Q2737226}} [[Категорија:Виноцвет| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] 5nnclzg5bg5f7lfm9eo9hkfrc5oc57k 5603453 5603452 2026-08-03T08:04:01Z Bjankuloski06 332 /* Таксономија и именување */ 5603453 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image=Koeh-228.jpg |image_caption=Воден виноцвет (''Oenanthe aquatica'') |display_parents=2 |taxon=Oenanthe (plant) |authority=[[Карл Линеј|L.]] |synonyms_ref={{r|powo}} |synonyms={{расклопен список|{{список на видови |Dasyloma |DC. |Globocarpus |Caruel |Karsthia |Raf. |Oenosciadium |Pomel |Phellandrium |L. |Stephanorossia |Chiov. |Volkensiella |H.Wolff |Cyssopetalum |Turcz. }}}} }} '''Виноцвет''' ({{науч|Oenanthe}}) — [[род (биологија)|род]] растенија од семејството на [[штитоцветни]]те (''Apiaceae''). Највеќето [[вид (биологија)|видови]] растат на влажен терен како мочуришта или во вода. Неколку видови се крајно [[отров]]ни бидејќи содржат енантотоксин. Највеќе се издвојува шафрановиот виноцвет (''O.&nbsp;crocata''), кој живее на влажен мочурлив терен и личи на [[целер]] со корења како грст големи бели [[морков]]и. Листовите се безбедни за [[добиток]]от, но стеблата и (особено) корењата се многу поотровни. Еден корен е доволен да убие [[крава]], а познати се и смртни случаи меѓу луѓето. Се смета за најотровното растение во Британија,<ref name="ceh information sheet 31">{{нмс |url=http://www.ceh.ac.uk/sci_programmes/documents/31Oenanthecrocata.pdf |title=Information Sheet: 31 Hemlock Water Dropwort ''(Oenanthe crocata)'' |publisher=Centre for Ecology and Hydrology |year=2005 |access-date=28 септември 2011 |quote=Oenanthe crocata [...] is the most toxic plant in Britain to both humans and animals. |archive-date=24 февруари 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224082705/http://www.ceh.ac.uk/sci_programmes/documents/31oenanthecrocata.pdf |url-status=dead }}</ref> and is considered particularly dangerous because of its similarity to several edible plants.<ref>{{Citation|title=Hedgerow|last=Wright|first=John|isbn=978-1-4088-0185-7|year=2010|publisher=Bloomsbury|page=171}}</ref> Јаванскиот виноцвет (''O.&nbsp;javanica''), наречен и кинески целер или јапонски магдонос се јаде, и се одгледува во неколку земји во [[источна Азија]], како и во [[Италија]] и [[Индија]]. Се бере напролет и се користи како зеленчук. ==Таксономија и именување== Поимот „Oenanthe“ се употребува уште од стариот век, и тоа за разни растенија; едно од нив го опишал [[Диоскорид]]<ref name=Dioscorides>{{нмс |vauthors = Dioscorides P |author-link=Диоскорид |title=De Materia Medica |url=https://archive.org/details/dioscorides-de-materia-medica-2000-english}}</ref> како растение со „бели цветови... и многу округли глави.“ Средновековните тревари погрешно го протолкувале како [[обичен тажник|тажник]] или штитник.<ref name=Pavord>{{наведена книга |last=Pavord |first=Anna |title=The Naming of Names |date=2005 |publisher=Bloomsbury |location=London |isbn=0-7475-7952-0}}</ref> Веќе во XVIII век насекаде почнало да означува виноцвет. [[Карл Линеј]] во 1753 г. го формализирал како видово име во делото „Видови растенија“ (''Species Plantarum'').<ref>{{нмс |title=Oenanthe (Apiaceae) - Wikispecies |url=https://species.wikimedia.org/wiki/Oenanthe_(Apiaceae) |access-date=30 јули 2023 |website=species.wikimedia.org |language=en}}</ref> Иако научното име (а со тоа и македонското) е добиено од [[старогрчки јазик|старогрчките]] {{јаз|grc|οίνος}}, „вино“ и {{јаз|grc|άνθος}}, „цвет“, нивните цветови немаат врска со вино, освен тоа што некои подоцна претпоставувале дека тоа се однесува на нивниот мирис.<ref name=Leighton>{{наведена книга |last1=Leighton |first1=W.A. |title=A Flora of Shropshire |date=1841 |publisher=John van Voorst |location=London}}</ref> or intoxication caused by these plants<ref name=app>{{наведено списание|last1=Appendino|first1=Giovanni|last2=Pollastro|first2=Federica|last3=Verotta|first3=Luisella|last4=Ballero|first4=Mauro|last5=Romano|first5=Adriana|last6=Wyrembek|first6=Paulina|last7=Szczuraszek|first7=Katarzyna|last8=Mozrzymas|first8=Jerzy W.|last9=Taglialatela-Scafati|first9=Orazio|date=22 мај 2009|title=Polyacetylenes from Sardinian Oenanthe fistulosa: A Molecular Clue to risus sardonicus|journal=Journal of Natural Products|volume=72|issue=5|pages=962–965|doi=10.1021/np8007717|issn=0163-3864|pmc=2685611|pmid=19245244}}</ref> are probably mistaken. ===Видови=== По сознанија од 2020 г. базата [[Plants of the World Online]] прифаќа 33 видови на виноцвет.{{r|powo}} Во [[Македонија]] се застапени 5 видови,<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1578-1583}}</ref> тука обележани со {{вомак}}. {{Columns-list|colwidth=30em| *''[[Oenanthe abchasica]]'' {{мали|Schischk.}} *''[[Oenanthe aquatica]]'' {{мали|(L.) Poir.}} — воден виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe banatica]]'' {{мали|Heuff.}} *''[[Oenanthe benghalensis]]'' {{мали|(DC.) Miq.}} *''[[Oenanthe crocata]]'' {{мали|L.}} *''[[Oenanthe cyclocarpa]]'' {{мали|Pimenov & Kljuykov}} *''[[Oenanthe fedtschenkoana]]'' {{мали|Koso-Pol.}} *''[[Oenanthe fistulosa]]'' {{мали|L.}} — шупливолистен виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe fluviatilis]]'' {{мали|(Bab.) Coleman}} *''[[Oenanthe foucaudii]]'' {{мали|Tess.}} *''[[Oenanthe globulosa]]'' {{мали|L.}} *''[[Oenanthe hookeri]]'' {{мали|C.B.Clarke}} *''[[Oenanthe incrassans]]'' {{мали|Bory & Chaub.}} *''[[Oenanthe incrassata]]'' {{мали|Bory & Chaub.}} *''[[Oenanthe javanica]]'' {{мали|(Blume) DC.}} *''[[Oenanthe lachenalii]]'' {{мали|C.C.Gmel.}} *''[[Oenanthe linearis]]'' {{мали|Wall. ex DC.}} *''[[Oenanthe lisae]]'' {{мали|Moris}} *''[[Oenanthe mildbraedii]]'' {{мали|H.Wolff}} *''[[Oenanthe millefolia]]'' {{мали|Janka}} *''[[Oenanthe montis-khortiati]]'' {{мали|Soldano}} *''[[Oenanthe palustris]]'' {{мали|(Chiov.) C.Norman}} *''[[Oenanthe peucedanifolia]]'' {{мали|Pollich}} — диворазијанолистен виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe pimpinelloides]]'' {{мали|L.}} — бедренков виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe pringlei]]'' {{мали|J.M.Coult. & Rose}} *''[[Oenanthe procumbens]]'' {{мали|(H.Wolff) C.Norman}} *''[[Oenanthe prolifera]]'' {{мали|L.}} *''[[Oenanthe sarmentosa]]'' {{мали|C.Presl ex DC.}} *''[[Oenanthe silaifolia]]'' {{мали|M.Bieb.}} — барски виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe sophiae]]'' {{мали|Schischk.}} *''[[Oenanthe thomsonii]]'' {{мали|C.B.Clarke}} *''[[Oenanthe tricholoba]]'' {{мали|Greuter}} *''[[Oenanthe virgata]]'' {{мали|Poir.}} }} ==Фосилни наоди== [[Фосил]]ни плодови на воден виноцвет се забележани од горниот [[миоцен]] во [[Бугарија]], [[плиоцен]]от во [[Тирингија]] (Германија) и плиоценот и [[плеистоцен]]от во [[Полска]].<ref>The Pliocene flora of Kholmech, south-eastern Belarus and its correlation with other Pliocene floras of Europe by Felix Yu. VELICHKEVICH and Ewa ZASTAWNIAK - Acta Palaeobotanica 43(2): 137–259, 2003</ref> == Наводи == {{наводи|refs= <ref name=powo>{{нмс |title=''Oenanthe'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:40295-1 |website=Plants of the World Online |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=21 август 2020}}</ref> }} == Надворешни врски == * {{ наведено списание |author1=Downs, C. |author2=Phillips, J. |author3=Ranger, A. |author4=Farrell, L. |title=A hemlock water dropwort curry: a case of multiple poisoning |journal=Emergency Medicine Journal |year=2002 |volume=19 |issue=5 |pages=472–473 |pmc=1725941 |pmid=12205016 |doi=10.1136/emj.19.5.472 }} * {{EOL}} * {{Inaturalist-таксон|60128}} {{Таксонска лента|from=Q2737226}} [[Категорија:Виноцвет| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] o3bixd89mhaezsr9lt777k72mk4mm6y 5603463 5603453 2026-08-03T08:51:58Z Bjankuloski06 332 /* Видови */ 5603463 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image=Koeh-228.jpg |image_caption=Воден виноцвет (''Oenanthe aquatica'') |display_parents=2 |taxon=Oenanthe (plant) |authority=[[Карл Линеј|L.]] |synonyms_ref={{r|powo}} |synonyms={{расклопен список|{{список на видови |Dasyloma |DC. |Globocarpus |Caruel |Karsthia |Raf. |Oenosciadium |Pomel |Phellandrium |L. |Stephanorossia |Chiov. |Volkensiella |H.Wolff |Cyssopetalum |Turcz. }}}} }} '''Виноцвет''' ({{науч|Oenanthe}}) — [[род (биологија)|род]] растенија од семејството на [[штитоцветни]]те (''Apiaceae''). Највеќето [[вид (биологија)|видови]] растат на влажен терен како мочуришта или во вода. Неколку видови се крајно [[отров]]ни бидејќи содржат енантотоксин. Највеќе се издвојува шафрановиот виноцвет (''O.&nbsp;crocata''), кој живее на влажен мочурлив терен и личи на [[целер]] со корења како грст големи бели [[морков]]и. Листовите се безбедни за [[добиток]]от, но стеблата и (особено) корењата се многу поотровни. Еден корен е доволен да убие [[крава]], а познати се и смртни случаи меѓу луѓето. Се смета за најотровното растение во Британија,<ref name="ceh information sheet 31">{{нмс |url=http://www.ceh.ac.uk/sci_programmes/documents/31Oenanthecrocata.pdf |title=Information Sheet: 31 Hemlock Water Dropwort ''(Oenanthe crocata)'' |publisher=Centre for Ecology and Hydrology |year=2005 |access-date=28 септември 2011 |quote=Oenanthe crocata [...] is the most toxic plant in Britain to both humans and animals. |archive-date=24 февруари 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224082705/http://www.ceh.ac.uk/sci_programmes/documents/31oenanthecrocata.pdf |url-status=dead }}</ref> and is considered particularly dangerous because of its similarity to several edible plants.<ref>{{Citation|title=Hedgerow|last=Wright|first=John|isbn=978-1-4088-0185-7|year=2010|publisher=Bloomsbury|page=171}}</ref> Јаванскиот виноцвет (''O.&nbsp;javanica''), наречен и кинески целер или јапонски магдонос се јаде, и се одгледува во неколку земји во [[источна Азија]], како и во [[Италија]] и [[Индија]]. Се бере напролет и се користи како зеленчук. ==Таксономија и именување== Поимот „Oenanthe“ се употребува уште од стариот век, и тоа за разни растенија; едно од нив го опишал [[Диоскорид]]<ref name=Dioscorides>{{нмс |vauthors = Dioscorides P |author-link=Диоскорид |title=De Materia Medica |url=https://archive.org/details/dioscorides-de-materia-medica-2000-english}}</ref> како растение со „бели цветови... и многу округли глави.“ Средновековните тревари погрешно го протолкувале како [[обичен тажник|тажник]] или штитник.<ref name=Pavord>{{наведена книга |last=Pavord |first=Anna |title=The Naming of Names |date=2005 |publisher=Bloomsbury |location=London |isbn=0-7475-7952-0}}</ref> Веќе во XVIII век насекаде почнало да означува виноцвет. [[Карл Линеј]] во 1753 г. го формализирал како видово име во делото „Видови растенија“ (''Species Plantarum'').<ref>{{нмс |title=Oenanthe (Apiaceae) - Wikispecies |url=https://species.wikimedia.org/wiki/Oenanthe_(Apiaceae) |access-date=30 јули 2023 |website=species.wikimedia.org |language=en}}</ref> Иако научното име (а со тоа и македонското) е добиено од [[старогрчки јазик|старогрчките]] {{јаз|grc|οίνος}}, „вино“ и {{јаз|grc|άνθος}}, „цвет“, нивните цветови немаат врска со вино, освен тоа што некои подоцна претпоставувале дека тоа се однесува на нивниот мирис.<ref name=Leighton>{{наведена книга |last1=Leighton |first1=W.A. |title=A Flora of Shropshire |date=1841 |publisher=John van Voorst |location=London}}</ref> or intoxication caused by these plants<ref name=app>{{наведено списание|last1=Appendino|first1=Giovanni|last2=Pollastro|first2=Federica|last3=Verotta|first3=Luisella|last4=Ballero|first4=Mauro|last5=Romano|first5=Adriana|last6=Wyrembek|first6=Paulina|last7=Szczuraszek|first7=Katarzyna|last8=Mozrzymas|first8=Jerzy W.|last9=Taglialatela-Scafati|first9=Orazio|date=22 мај 2009|title=Polyacetylenes from Sardinian Oenanthe fistulosa: A Molecular Clue to risus sardonicus|journal=Journal of Natural Products|volume=72|issue=5|pages=962–965|doi=10.1021/np8007717|issn=0163-3864|pmc=2685611|pmid=19245244}}</ref> are probably mistaken. ===Видови=== По сознанија од 2020 г. базата [[Plants of the World Online]] прифаќа 33 видови на виноцвет.{{r|powo}} Во [[Македонија]] се застапени 5 видови,<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1578-1583}}</ref> тука обележани со {{вомак}}. {{Columns-list|colwidth=30em| *''[[Oenanthe abchasica]]'' {{мали|Schischk.}} — апхаски виноцвет *''[[Oenanthe aquatica]]'' {{мали|(L.) Poir.}} — воден виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe banatica]]'' {{мали|Heuff.}} — банатски виноцвет *''[[Oenanthe benghalensis]]'' {{мали|(DC.) Miq.}} — бенгалски виноцвет *''[[Oenanthe crocata]]'' {{мали|L.}} — шафранов виноцвет *''[[Oenanthe cyclocarpa]]'' {{мали|Pimenov & Kljuykov}} — округлоплоден виноцвет *''[[Oenanthe fedtschenkoana]]'' {{мали|Koso-Pol.}} — Федченков виноцвет *''[[Oenanthe fistulosa]]'' {{мали|L.}} — шупливолистен виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe fluviatilis]]'' {{мали|(Bab.) Coleman}} — речен виноцвет *''[[Oenanthe foucaudii]]'' {{мали|Tess.}} — Фукоов виноцвет *''[[Oenanthe globulosa]]'' {{мали|L.}} — топчест виноцвет *''[[Oenanthe hookeri]]'' {{мали|C.B.Clarke}} — Хукеров виноцвет *''[[Oenanthe incrassans]]'' {{мали|Bory & Chaub.}} — задебелувачки виноцвет *''[[Oenanthe incrassata]]'' {{мали|Bory & Chaub.}} — задебелен виноцвет *''[[Oenanthe javanica]]'' {{мали|(Blume) DC.}} — јавански виноцвет *''[[Oenanthe lachenalii]]'' {{мали|C.C.Gmel.}} — обрабен виноцвет *''[[Oenanthe linearis]]'' {{мали|Wall. ex DC.}} *''[[Oenanthe lisae]]'' {{мали|Moris}} — линиски виноцвет *''[[Oenanthe mildbraedii]]'' {{мали|H.Wolff}} — Милдбредов виноцвет *''[[Oenanthe millefolia]]'' {{мали|Janka}} — многулистен виноцвет *''[[Oenanthe montis-khortiati]]'' {{мали|Soldano}} — хортачки виноцвет *''[[Oenanthe palustris]]'' {{мали|(Chiov.) C.Norman}} — блатен виноцвет *''[[Oenanthe peucedanifolia]]'' {{мали|Pollich}} — диворазијанолистен виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe pimpinelloides]]'' {{мали|L.}} — бедренков виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe pringlei]]'' {{мали|J.M.Coult. & Rose}} — Принглов виноцвет *''[[Oenanthe procumbens]]'' {{мали|(H.Wolff) C.Norman}} — полегнат виноцвет *''[[Oenanthe prolifera]]'' {{мали|L.}} — изданочен виноцвет *''[[Oenanthe sarmentosa]]'' {{мали|C.Presl ex DC.}} — ластарест виноцвет *''[[Oenanthe silaifolia]]'' {{мали|M.Bieb.}} — барски виноцвет {{вомак}} *''[[Oenanthe sophiae]]'' {{мали|Schischk.}} — Софиин виноцвет *''[[Oenanthe thomsonii]]'' {{мали|C.B.Clarke}} — Томсонов виноцвет *''[[Oenanthe tricholoba]]'' {{мали|Greuter}} — влакнесторезнест виноцвет *''[[Oenanthe virgata]]'' {{мали|Poir.}} — гранчест виноцвет }} ==Фосилни наоди== [[Фосил]]ни плодови на воден виноцвет се забележани од горниот [[миоцен]] во [[Бугарија]], [[плиоцен]]от во [[Тирингија]] (Германија) и плиоценот и [[плеистоцен]]от во [[Полска]].<ref>The Pliocene flora of Kholmech, south-eastern Belarus and its correlation with other Pliocene floras of Europe by Felix Yu. VELICHKEVICH and Ewa ZASTAWNIAK - Acta Palaeobotanica 43(2): 137–259, 2003</ref> == Наводи == {{наводи|refs= <ref name=powo>{{нмс |title=''Oenanthe'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:40295-1 |website=Plants of the World Online |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=21 август 2020}}</ref> }} == Надворешни врски == * {{ наведено списание |author1=Downs, C. |author2=Phillips, J. |author3=Ranger, A. |author4=Farrell, L. |title=A hemlock water dropwort curry: a case of multiple poisoning |journal=Emergency Medicine Journal |year=2002 |volume=19 |issue=5 |pages=472–473 |pmc=1725941 |pmid=12205016 |doi=10.1136/emj.19.5.472 }} * {{EOL}} * {{Inaturalist-таксон|60128}} {{Таксонска лента|from=Q2737226}} [[Категорија:Виноцвет| ]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] ohpzqt1hjd5vd5yjiba7iv26s3276xd 0 1400480 5603448 2026-08-03T07:59:22Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Виноцвет]] 5603448 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Виноцвет]] ob0iqr0n60so4x8x9ehef4o68po3qw5 14 1400481 5603450 2026-08-03T08:00:20Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{Катпов}} {{рв|Oenanthe}} [[Категорија:Целери]] 5603450 wikitext text/x-wiki {{Катпов}} {{рв|Oenanthe}} [[Категорија:Целери]] tfkn723zg836zs6x9ojbotovwf4bgxk 0 1400482 5603470 2026-08-03T09:41:58Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Speciesbox | image = Likweli.PNG | image_caption = | genus = Colobus | species = congoensis | authority = Hart et al., 2026 | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="Hart-2026"/> | range_map = | range_map_caption = }} '''''Colobus congoensis'''''{{ref|la}} — вид мајмуни од родот [[колобуси]] од семејството старосветски мајмуни од редот Примати|п... 5603470 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Likweli.PNG | image_caption = | genus = Colobus | species = congoensis | authority = Hart et al., 2026 | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="Hart-2026"/> | range_map = | range_map_caption = }} '''''Colobus congoensis'''''{{ref|la}} — вид мајмуни од родот [[колобуси]] од семејството старосветски мајмуни од редот [[Примати|примати]].<ref name="Lhee-2026">{{Cite web |last=Lhee |first=Yejin |date=2026-07-15 |title=Mysterious orange-lipped monkey discovered deep in the Congo rainforest is a new species |url=https://www.science.org/content/article/mysterious-orange-lipped-monkey-discovered-deep-congo-rainforest-new-species |website=Science}}</ref> Тој е ендемичен за мала област на низинска тропска шума помеѓу реките [[Ломами]] и Лило во источно-централниот дел на [[Демократска Република Конго|Демократска Република Конго]] ([[Екваторијална Африка]]), чиј поголем дел се наоѓа во рамките на националниот парк Ломами.<ref name="Hart-2026">Hart, J. et al. (2026).</ref> Официјално е опишан во 2026 г. Ова е седми признат вид колобус и петти нов вид африкански мајмун опишан во последните 75 години.<ref name="Hart-2026" /><ref name="Yale">Yale University (2026).</ref> Мајмунот е релативно мал (за колобус) и претежно црн. Се одликува со розова или портокалово-кремаста дамка од гола кожа околу устата и ноздрите, сместена на темното лице што вклучува сивкаста маска околу очите, како и впечатлива бела дамка околу анусот.<ref name="Hart-2026" /> Генетските, анатомските и акустичните податоци укажуваат на тоа дека негов најблизок сродник е [[црн колобус|црниот колобус]] (''Colobus satanas'') од Западно-централна Африка, кој живее на оддалеченост поголема од 1200 километри. Се проценува дека еволутивните линии на овие видови се разделиле пред околу 5 милиони години, што претставува најдлабоко познато разделување на сестрински видови во рамките на родот колобуси.<ref name="Hart-2026" /><ref name="ScienceAlert">ScienceAlert (2026).</ref> Првооткривачите на видот препорачале тој да се класифицира како [[Загрозени видови|загрозен вид]] во [[Црвена книга|Црвената книга]] на [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|Меѓународниот сојуз за заштита на природата]].<ref name="Hart-2026" /> == Историја на откритието == Првите докази за новиот вид се појавиле во 2008 г. за време на истражувањето на басенот на реката [[Ломами]] од страна на членовите на фондацијата Лукуру, во област што подоцна станала национален парк Ломами ([[Екваторијална Африка]]). Ешли Воспер и Бернар Икембело фотографирале непознат мајмун во високиот шумски масив на источниот брег на реката Ломами во секторот Курбиро, наречен така по шесте големи свиоци на реката Ломами. Иако на фотографијата се гледал само дел од животното, теренската група силно се сомневала дека ова не е ниту еден од видовите мајмуни што веќе им биле познати во овој регион. По првичното набљудување, не биле примени нови извештаи сѐ до ноември 2018 г., кога Жан-Пјер Капале предводел патрола во секторот Курбиро и фотографирал црн мајмун со светли ознаки околу устата и бело перијанално дамче. Овие одлики не биле карактеристични за ниту еден од познатите видови примати во оваа област. Во текот на следните 10 месеци, Капале и неговата екипа, користејќи патролирање и насочени пребарувања во придружба на месни теренски помошници, го откриле и го фотографирале мајмунот уште седумпати на различни места. Споредбата на фотографиите направени во 2008 г. покажала дека мајмунот откриен од Капале припаѓал на истиот вид како и претходно непознатиот мајмун забележан пред десет години.<ref name="Hart-2026">Hart, J. et al. (2026).</ref> Новооткриениот вид колобус е малку познат на месните заедници, дури и во рамките на неговиот ареал. Ова е во спротивност со опсежните знаења за другите примати во овие заедници. Жителите од само осум од 52 испитани локалности што граничат со ареали на новиот вид известиле за познавање на овој примат и успеале точно да го опишат. Во едно интервју, ловец што еднаш случајно го усмртил овој мајмун, го опишал, но не можел да му даде месно име. Друг ловец го опишал силниот мирис на овој вид. Видот бил опишан како тивок и повлечен, со локализирана распространетост. Неколку информанти изјавиле дека неговите повици, кои според извештаите најчесто се слушале во зори, потсетувале на режењето на анголскиот колобус (''C. angolensis'').<ref name="Hart-2026" /> == Таксономија == ''Colobus congoensis'' бил опишан во јули 2026 г. во списанието ''[[PLOS One]]'' од група истражувачи под водство на Џон А. Харт, Јуниор Д. Амбоко и Кејт М. Детвајлер, која работела со истражувачи од институции како што се Фондацијата за истражување на дивиот свет Лукуру, Франкфуртското зоолошко друштво, [[Флоридски атлантски универзитет|Флоридскиот атлантски универзитет]] и [[Јејлски универзитет|Јејлскиот универзитет]].<ref name="Hart-2026" /><ref name="FAU">FAU (2026).</ref> Тој е класифициран во семејството старосветски мајмуни (''Cercopithecidae''), потсемејството [[сакати мајмуни]] (''Colobinae'') и родот [[Колобусы|колобуси]] (''Colobus''), кој претходно вклучувал шест вида.<ref name="Hart-2026" /> Голотипот претставува кожа и скелет од возрасен мажјак (примерокот YPM MAM 17307 се чува во Музеј на природна историја Пибоди при Универзитетот Јејл, [[Њу Хејвен (Конектикат)|Њу Хејвен]], [[Соединети Американски Држави|САД]]), со две возрасни женки означени како паратипи; примероците се добиени од мртви единки одземени од ловци за време на патролирањето во паркот. Типското наоѓалиште се наоѓа на источниот брег на реката [[Ломами]] во секторот Биондо во националниот парк Ломами, во провинцијата Чопо.<ref name="Hart-2026" /> === Етимологија === Видовиот епитет ''congoensis'' укажува на тоа дека ареалот на видот е ограничен на [[Демократска Република Конго|Демократска Република Конго]]; авторите го опишале како прв примат именуван по оваа земја.<ref name="Hart-2026">Hart, J. et al. (2026).</ref><ref name="ScienceAlert">ScienceAlert (2026).</ref> Препорачаното народно име, '''ликвели''' (''likweli''), е месно име што го користи народот Баланга, кој живее западно од реката Ломами. Заедниците Митуку на источната граница на неговиот ареал наместо тоа го нарекуваат „касаба нкони“ (''kasaba nkoni''), што значи „некој што ја тресе гранката“.<ref name="Hart-2026" /><ref name="ScienceAlert" /> === Филогенија === Анализата на [[Митохондријална ДНК|митохондријалната ДНК]] покажала дека ''C. congoensis'' е сестрински вид на [[црн колобус|црниот колобус]] (''C. satanas''), при што двата вида заедно образуваат сестринска линија во однос на сите други видови колобуси. Споредбата на анатомијата на черепот и забите, како и на режечките вокализации, исто така укажува на блиско сродство со ''C. satanas''.<ref name="Hart-2026" /> Користејќи ги проценките калибрирани врз основа на фосилни податоци, дивергенцијата помеѓу двата вида била датирана на приближно 5,0 милиони години пред денес, што претставува најдлабока дивергенција на сестрински видови некогаш откриена меѓу мајмуните колобуси.<ref name="Hart-2026" /><ref name="Yale">Yale University (2026).</ref> <gallery mode="packed" heights="200" caption="Блиски видови колобуси"> Colobus angolensis.jpg|[[Анголски колобус]] Colobus satanas I.jpg|[[Црн колобус]] </gallery> == Опис == ''Colobus congoensis'' е мал долгоопашест колобус (тежина околу 7 кг). Бојата на крзно кај мажјаците и женките практично не се разликува. Крзното на телото, екстремитетите и опашката е црно, при што најдолгите влакна се сместени на горниот дел од рамената и грбот, што кај некои единки може да му даде сјај на крзното и да создаде ефект на наметка.<ref name="Hart-2026" /><ref>{{Cite news |last=Woodford |first=James |date=2026-07-15 |title=Congolese monkey with mask-like face and strong BO is new to science {{!}} New Scientist |url=https://www.newscientist.com/article/2579257-congolian-monkey-with-mask-like-face-and-strong-bo-is-new-to-science/ |access-date=2026-07-16 |work=New Scientist |lang=en-GB}}</ref> Најупадливата одлика е забележливата дамка од гола, розово-портокалово-кремаста кожа што ја опкружува устата и усниот жлеб и се протега до долниот дел на ноздрите, што остро се издвојува од остатокот од црната муцка; темносивата кожа на јаболчниците и слепоочниците ѝ дава на муцката изглед на маска.<ref name="Hart-2026" /> Ушите се големи, црни и свиткани по рабовите. Кај двата пола околу аналниот отвор има добро изразена бела дамка од кожа. Кај женките оваа дамка е поголема и без влакна, додека кај мажјаците таа ретко е покриена со тенки бели влакна.<ref name="Hart-2026" /><ref name="DiscoverWildlife">Discover Wildlife (2026).</ref> Овој вид е помал по телесна тежина и големина на черепот отколку сите други претставници на родот.<ref name="Hart-2026" /><ref name="Yahoo">Yahoo (2026).</ref> Се разликува од блискородствениот црн колобус, чие лице е целосно црно, по светлата дамка на лицето, обемната бела перијанална дамка, помалите размери, пократкото крзно на грбот и отсуството на сноп од долги влакна во основата на опашката.<ref name="Hart-2026" /><ref>{{Cite web |last=Edwards |first=Stephanie |date=2026-07-16 |title=A New Orange-Faced Monkey Was Discovered Deep in the Congo — and It May Already Be Endangered |url=https://www.discovermagazine.com/a-new-orange-faced-monkey-was-discovered-deep-in-the-congo-and-it-may-already-be-endangered-49390 |website=Discover Magazine}}</ref> Влакната на телото се релативно пократки (~9–12,5 см во должина кај мажјаците; ~6–8 см кај женките во средината на грбот). Опашката е главно црна. Кај постарите единки може да се забележат седи влакна по крајот на грбот и самата опашка, како што се гледа кај примерокот YPM MAM 17308, каде што и забите се силно изабени, што укажува на длабока старост на единката. Главата кај двата пола е врамена со долги црни влакна (~4–6 см) на челото и страните на лицето. Темното мазно лице кај мажјаците и женките е обележано со забележлив дел од гола кожа со розова или портокалово-кремаста боја, која ја опкружува устата и се протега од горната уста и усниот жлеб до долните делови на носните крилја. Размерите на оваа светла дамка се променливи: кај некои единки таа покрива голем дел од долниот дел на лицето под ноздрите, додека кај други се ограничува на околуусната област и усниот жлеб. Голата кожа над изразените јаболчни лакови и слепоочната област е темносива, контрастирајќи со црната кожа на очните капаци и околу очите, што му дава на лицето изглед на маска.<ref name="Hart-2026" /> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Цицачи на Африка]] 5v3m9wmr5s90x7hi88hu7rtwofsti4v 5603472 5603470 2026-08-03T09:44:44Z Andrew012p 85224 5603472 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} {{Speciesbox | image = Likweli.PNG | image_caption = | genus = Colobus | species = congoensis | authority = Hart et al., 2026 | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="Hart-2026"/> | range_map = | range_map_caption = }} '''''Colobus congoensis''''' — вид мајмуни од родот [[колобуси]] од семејството старосветски мајмуни од редот [[Примати|примати]].<ref name="Lhee-2026">{{Cite web |last=Lhee |first=Yejin |date=2026-07-15 |title=Mysterious orange-lipped monkey discovered deep in the Congo rainforest is a new species |url=https://www.science.org/content/article/mysterious-orange-lipped-monkey-discovered-deep-congo-rainforest-new-species |website=Science}}</ref> Тој е ендемичен за мала област на низинска тропска шума помеѓу реките [[Ломами]] и Лило во источно-централниот дел на [[Демократска Република Конго|Демократска Република Конго]] ([[Екваторијална Африка]]), чиј поголем дел се наоѓа во рамките на националниот парк Ломами.<ref name="Hart-2026">Hart, J. et al. (2026).</ref> Официјално е опишан во 2026 г. Ова е седми признат вид колобус и петти нов вид африкански мајмун опишан во последните 75 години.<ref name="Hart-2026" /><ref name="Yale">Yale University (2026).</ref> Мајмунот е релативно мал (за колобус) и претежно црн. Се одликува со розова или портокалово-кремаста дамка од гола кожа околу устата и ноздрите, сместена на темното лице што вклучува сивкаста маска околу очите, како и впечатлива бела дамка околу анусот.<ref name="Hart-2026" /> Генетските, анатомските и акустичните податоци укажуваат на тоа дека негов најблизок сродник е [[црн колобус|црниот колобус]] (''Colobus satanas'') од Западно-централна Африка, кој живее на оддалеченост поголема од 1200 километри. Се проценува дека еволутивните линии на овие видови се разделиле пред околу 5 милиони години, што претставува најдлабоко познато разделување на сестрински видови во рамките на родот колобуси.<ref name="Hart-2026" /><ref name="ScienceAlert">ScienceAlert (2026).</ref> Првооткривачите на видот препорачале тој да се класифицира како [[Загрозени видови|загрозен вид]] во [[Црвена книга|Црвената книга]] на [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|Меѓународниот сојуз за заштита на природата]].<ref name="Hart-2026" /> == Историја на откритието == Првите докази за новиот вид се појавиле во 2008 г. за време на истражувањето на басенот на реката [[Ломами]] од страна на членовите на фондацијата Лукуру, во област што подоцна станала национален парк Ломами ([[Екваторијална Африка]]). Ешли Воспер и Бернар Икембело фотографирале непознат мајмун во високиот шумски масив на источниот брег на реката Ломами во секторот Курбиро, наречен така по шесте големи свиоци на реката Ломами. Иако на фотографијата се гледал само дел од животното, теренската група силно се сомневала дека ова не е ниту еден од видовите мајмуни што веќе им биле познати во овој регион. По првичното набљудување, не биле примени нови извештаи сѐ до ноември 2018 г., кога Жан-Пјер Капале предводел патрола во секторот Курбиро и фотографирал црн мајмун со светли ознаки околу устата и бело перијанално дамче. Овие одлики не биле карактеристични за ниту еден од познатите видови примати во оваа област. Во текот на следните 10 месеци, Капале и неговата екипа, користејќи патролирање и насочени пребарувања во придружба на месни теренски помошници, го откриле и го фотографирале мајмунот уште седумпати на различни места. Споредбата на фотографиите направени во 2008 г. покажала дека мајмунот откриен од Капале припаѓал на истиот вид како и претходно непознатиот мајмун забележан пред десет години.<ref name="Hart-2026">Hart, J. et al. (2026).</ref> Новооткриениот вид колобус е малку познат на месните заедници, дури и во рамките на неговиот ареал. Ова е во спротивност со опсежните знаења за другите примати во овие заедници. Жителите од само осум од 52 испитани локалности што граничат со ареали на новиот вид известиле за познавање на овој примат и успеале точно да го опишат. Во едно интервју, ловец што еднаш случајно го усмртил овој мајмун, го опишал, но не можел да му даде месно име. Друг ловец го опишал силниот мирис на овој вид. Видот бил опишан како тивок и повлечен, со локализирана распространетост. Неколку информанти изјавиле дека неговите повици, кои според извештаите најчесто се слушале во зори, потсетувале на режењето на анголскиот колобус (''C. angolensis'').<ref name="Hart-2026" /> == Таксономија == ''Colobus congoensis'' бил опишан во јули 2026 г. во списанието ''[[PLOS One]]'' од група истражувачи под водство на Џон А. Харт, Јуниор Д. Амбоко и Кејт М. Детвајлер, која работела со истражувачи од институции како што се Фондацијата за истражување на дивиот свет Лукуру, Франкфуртското зоолошко друштво, [[Флоридски атлантски универзитет|Флоридскиот атлантски универзитет]] и [[Јејлски универзитет|Јејлскиот универзитет]].<ref name="Hart-2026" /><ref name="FAU">FAU (2026).</ref> Тој е класифициран во семејството старосветски мајмуни (''Cercopithecidae''), потсемејството [[сакати мајмуни]] (''Colobinae'') и родот [[Колобусы|колобуси]] (''Colobus''), кој претходно вклучувал шест вида.<ref name="Hart-2026" /> Голотипот претставува кожа и скелет од возрасен мажјак (примерокот YPM MAM 17307 се чува во Музеј на природна историја Пибоди при Универзитетот Јејл, [[Њу Хејвен (Конектикат)|Њу Хејвен]], [[Соединети Американски Држави|САД]]), со две возрасни женки означени како паратипи; примероците се добиени од мртви единки одземени од ловци за време на патролирањето во паркот. Типското наоѓалиште се наоѓа на источниот брег на реката [[Ломами]] во секторот Биондо во националниот парк Ломами, во провинцијата Чопо.<ref name="Hart-2026" /> === Етимологија === Видовиот епитет ''congoensis'' укажува на тоа дека ареалот на видот е ограничен на [[Демократска Република Конго|Демократска Република Конго]]; авторите го опишале како прв примат именуван по оваа земја.<ref name="Hart-2026">Hart, J. et al. (2026).</ref><ref name="ScienceAlert">ScienceAlert (2026).</ref> Препорачаното народно име, '''ликвели''' (''likweli''), е месно име што го користи народот Баланга, кој живее западно од реката Ломами. Заедниците Митуку на источната граница на неговиот ареал наместо тоа го нарекуваат „касаба нкони“ (''kasaba nkoni''), што значи „некој што ја тресе гранката“.<ref name="Hart-2026" /><ref name="ScienceAlert" /> === Филогенија === Анализата на [[Митохондријална ДНК|митохондријалната ДНК]] покажала дека ''C. congoensis'' е сестрински вид на [[црн колобус|црниот колобус]] (''C. satanas''), при што двата вида заедно образуваат сестринска линија во однос на сите други видови колобуси. Споредбата на анатомијата на черепот и забите, како и на режечките вокализации, исто така укажува на блиско сродство со ''C. satanas''.<ref name="Hart-2026" /> Користејќи ги проценките калибрирани врз основа на фосилни податоци, дивергенцијата помеѓу двата вида била датирана на приближно 5,0 милиони години пред денес, што претставува најдлабока дивергенција на сестрински видови некогаш откриена меѓу мајмуните колобуси.<ref name="Hart-2026" /><ref name="Yale">Yale University (2026).</ref> <gallery mode="packed" heights="200" caption="Блиски видови колобуси"> Colobus angolensis.jpg|[[Анголски колобус]] Colobus satanas I.jpg|[[Црн колобус]] </gallery> == Опис == ''Colobus congoensis'' е мал долгоопашест колобус (тежина околу 7 кг). Бојата на крзно кај мажјаците и женките практично не се разликува. Крзното на телото, екстремитетите и опашката е црно, при што најдолгите влакна се сместени на горниот дел од рамената и грбот, што кај некои единки може да му даде сјај на крзното и да создаде ефект на наметка.<ref name="Hart-2026" /><ref>{{Cite news |last=Woodford |first=James |date=2026-07-15 |title=Congolese monkey with mask-like face and strong BO is new to science {{!}} New Scientist |url=https://www.newscientist.com/article/2579257-congolian-monkey-with-mask-like-face-and-strong-bo-is-new-to-science/ |access-date=2026-07-16 |work=New Scientist |lang=en-GB}}</ref> Најупадливата одлика е забележливата дамка од гола, розово-портокалово-кремаста кожа што ја опкружува устата и усниот жлеб и се протега до долниот дел на ноздрите, што остро се издвојува од остатокот од црната муцка; темносивата кожа на јаболчниците и слепоочниците ѝ дава на муцката изглед на маска.<ref name="Hart-2026" /> Ушите се големи, црни и свиткани по рабовите. Кај двата пола околу аналниот отвор има добро изразена бела дамка од кожа. Кај женките оваа дамка е поголема и без влакна, додека кај мажјаците таа ретко е покриена со тенки бели влакна.<ref name="Hart-2026" /><ref name="DiscoverWildlife">Discover Wildlife (2026).</ref> Овој вид е помал по телесна тежина и големина на черепот отколку сите други претставници на родот.<ref name="Hart-2026" /><ref name="Yahoo">Yahoo (2026).</ref> Се разликува од блискородствениот црн колобус, чие лице е целосно црно, по светлата дамка на лицето, обемната бела перијанална дамка, помалите размери, пократкото крзно на грбот и отсуството на сноп од долги влакна во основата на опашката.<ref name="Hart-2026" /><ref>{{Cite web |last=Edwards |first=Stephanie |date=2026-07-16 |title=A New Orange-Faced Monkey Was Discovered Deep in the Congo — and It May Already Be Endangered |url=https://www.discovermagazine.com/a-new-orange-faced-monkey-was-discovered-deep-in-the-congo-and-it-may-already-be-endangered-49390 |website=Discover Magazine}}</ref> Влакната на телото се релативно пократки (~9–12,5 см во должина кај мажјаците; ~6–8 см кај женките во средината на грбот). Опашката е главно црна. Кај постарите единки може да се забележат седи влакна по крајот на грбот и самата опашка, како што се гледа кај примерокот YPM MAM 17308, каде што и забите се силно изабени, што укажува на длабока старост на единката. Главата кај двата пола е врамена со долги црни влакна (~4–6 см) на челото и страните на лицето. Темното мазно лице кај мажјаците и женките е обележано со забележлив дел од гола кожа со розова или портокалово-кремаста боја, која ја опкружува устата и се протега од горната уста и усниот жлеб до долните делови на носните крилја. Размерите на оваа светла дамка се променливи: кај некои единки таа покрива голем дел од долниот дел на лицето под ноздрите, додека кај други се ограничува на околуусната област и усниот жлеб. Голата кожа над изразените јаболчни лакови и слепоочната област е темносива, контрастирајќи со црната кожа на очните капаци и околу очите, што му дава на лицето изглед на маска.<ref name="Hart-2026" /> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Цицачи на Африка]] h06psx1hgnghgupx9w1amp66iyu2hoq 5603473 5603472 2026-08-03T09:45:21Z Andrew012p 85224 /* Таксономија */ 5603473 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} {{Speciesbox | image = Likweli.PNG | image_caption = | genus = Colobus | species = congoensis | authority = Hart et al., 2026 | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="Hart-2026"/> | range_map = | range_map_caption = }} '''''Colobus congoensis''''' — вид мајмуни од родот [[колобуси]] од семејството старосветски мајмуни од редот [[Примати|примати]].<ref name="Lhee-2026">{{Cite web |last=Lhee |first=Yejin |date=2026-07-15 |title=Mysterious orange-lipped monkey discovered deep in the Congo rainforest is a new species |url=https://www.science.org/content/article/mysterious-orange-lipped-monkey-discovered-deep-congo-rainforest-new-species |website=Science}}</ref> Тој е ендемичен за мала област на низинска тропска шума помеѓу реките [[Ломами]] и Лило во источно-централниот дел на [[Демократска Република Конго|Демократска Република Конго]] ([[Екваторијална Африка]]), чиј поголем дел се наоѓа во рамките на националниот парк Ломами.<ref name="Hart-2026">Hart, J. et al. (2026).</ref> Официјално е опишан во 2026 г. Ова е седми признат вид колобус и петти нов вид африкански мајмун опишан во последните 75 години.<ref name="Hart-2026" /><ref name="Yale">Yale University (2026).</ref> Мајмунот е релативно мал (за колобус) и претежно црн. Се одликува со розова или портокалово-кремаста дамка од гола кожа околу устата и ноздрите, сместена на темното лице што вклучува сивкаста маска околу очите, како и впечатлива бела дамка околу анусот.<ref name="Hart-2026" /> Генетските, анатомските и акустичните податоци укажуваат на тоа дека негов најблизок сродник е [[црн колобус|црниот колобус]] (''Colobus satanas'') од Западно-централна Африка, кој живее на оддалеченост поголема од 1200 километри. Се проценува дека еволутивните линии на овие видови се разделиле пред околу 5 милиони години, што претставува најдлабоко познато разделување на сестрински видови во рамките на родот колобуси.<ref name="Hart-2026" /><ref name="ScienceAlert">ScienceAlert (2026).</ref> Првооткривачите на видот препорачале тој да се класифицира како [[Загрозени видови|загрозен вид]] во [[Црвена книга|Црвената книга]] на [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|Меѓународниот сојуз за заштита на природата]].<ref name="Hart-2026" /> == Историја на откритието == Првите докази за новиот вид се појавиле во 2008 г. за време на истражувањето на басенот на реката [[Ломами]] од страна на членовите на фондацијата Лукуру, во област што подоцна станала национален парк Ломами ([[Екваторијална Африка]]). Ешли Воспер и Бернар Икембело фотографирале непознат мајмун во високиот шумски масив на источниот брег на реката Ломами во секторот Курбиро, наречен така по шесте големи свиоци на реката Ломами. Иако на фотографијата се гледал само дел од животното, теренската група силно се сомневала дека ова не е ниту еден од видовите мајмуни што веќе им биле познати во овој регион. По првичното набљудување, не биле примени нови извештаи сѐ до ноември 2018 г., кога Жан-Пјер Капале предводел патрола во секторот Курбиро и фотографирал црн мајмун со светли ознаки околу устата и бело перијанално дамче. Овие одлики не биле карактеристични за ниту еден од познатите видови примати во оваа област. Во текот на следните 10 месеци, Капале и неговата екипа, користејќи патролирање и насочени пребарувања во придружба на месни теренски помошници, го откриле и го фотографирале мајмунот уште седумпати на различни места. Споредбата на фотографиите направени во 2008 г. покажала дека мајмунот откриен од Капале припаѓал на истиот вид како и претходно непознатиот мајмун забележан пред десет години.<ref name="Hart-2026">Hart, J. et al. (2026).</ref> Новооткриениот вид колобус е малку познат на месните заедници, дури и во рамките на неговиот ареал. Ова е во спротивност со опсежните знаења за другите примати во овие заедници. Жителите од само осум од 52 испитани локалности што граничат со ареали на новиот вид известиле за познавање на овој примат и успеале точно да го опишат. Во едно интервју, ловец што еднаш случајно го усмртил овој мајмун, го опишал, но не можел да му даде месно име. Друг ловец го опишал силниот мирис на овој вид. Видот бил опишан како тивок и повлечен, со локализирана распространетост. Неколку информанти изјавиле дека неговите повици, кои според извештаите најчесто се слушале во зори, потсетувале на режењето на анголскиот колобус (''C. angolensis'').<ref name="Hart-2026" /> == Таксономија == ''Colobus congoensis'' бил опишан во јули 2026 г. во списанието ''[[PLOS One]]'' од група истражувачи под водство на Џон А. Харт, Јуниор Д. Амбоко и Кејт М. Детвајлер, која работела со истражувачи од институции како што се Фондацијата за истражување на дивиот свет Лукуру, Франкфуртското зоолошко друштво, [[Флоридски атлантски универзитет|Флоридскиот атлантски универзитет]] и [[Јејлски универзитет|Јејлскиот универзитет]].<ref name="Hart-2026" /><ref name="FAU">FAU (2026).</ref> Тој е класифициран во семејството старосветски мајмуни (''Cercopithecidae''), потсемејството [[сакати мајмуни]] (''Colobinae'') и родот [[Колобусы|колобуси]] (''Colobus''), кој претходно вклучувал шест вида.<ref name="Hart-2026" /> Холотипот претставува кожа и скелет од возрасен мажјак (примерокот YPM MAM 17307 се чува во Музеј на природна историја Пибоди при Универзитетот Јејл, [[Њу Хејвен (Конектикат)|Њу Хејвен]], [[Соединети Американски Држави|САД]]), со две возрасни женки означени како паратипи; примероците се добиени од мртви единки одземени од ловци за време на патролирањето во паркот. Типското наоѓалиште се наоѓа на источниот брег на реката [[Ломами]] во секторот Биондо во националниот парк Ломами, во провинцијата Чопо.<ref name="Hart-2026" /> === Етимологија === Видовиот епитет ''congoensis'' укажува на тоа дека ареалот на видот е ограничен на [[Демократска Република Конго|Демократска Република Конго]]; авторите го опишале како прв примат именуван по оваа земја.<ref name="Hart-2026">Hart, J. et al. (2026).</ref><ref name="ScienceAlert">ScienceAlert (2026).</ref> Препорачаното народно име, '''ликвели''' (''likweli''), е месно име што го користи народот Баланга, кој живее западно од реката Ломами. Заедниците Митуку на источната граница на неговиот ареал наместо тоа го нарекуваат „касаба нкони“ (''kasaba nkoni''), што значи „некој што ја тресе гранката“.<ref name="Hart-2026" /><ref name="ScienceAlert" /> === Филогенија === Анализата на [[Митохондријална ДНК|митохондријалната ДНК]] покажала дека ''C. congoensis'' е сестрински вид на [[црн колобус|црниот колобус]] (''C. satanas''), при што двата вида заедно образуваат сестринска линија во однос на сите други видови колобуси. Споредбата на анатомијата на черепот и забите, како и на режечките вокализации, исто така укажува на блиско сродство со ''C. satanas''.<ref name="Hart-2026" /> Користејќи ги проценките калибрирани врз основа на фосилни податоци, дивергенцијата помеѓу двата вида била датирана на приближно 5,0 милиони години пред денес, што претставува најдлабока дивергенција на сестрински видови некогаш откриена меѓу мајмуните колобуси.<ref name="Hart-2026" /><ref name="Yale">Yale University (2026).</ref> <gallery mode="packed" heights="200" caption="Блиски видови колобуси"> Colobus angolensis.jpg|[[Анголски колобус]] Colobus satanas I.jpg|[[Црн колобус]] </gallery> == Опис == ''Colobus congoensis'' е мал долгоопашест колобус (тежина околу 7 кг). Бојата на крзно кај мажјаците и женките практично не се разликува. Крзното на телото, екстремитетите и опашката е црно, при што најдолгите влакна се сместени на горниот дел од рамената и грбот, што кај некои единки може да му даде сјај на крзното и да создаде ефект на наметка.<ref name="Hart-2026" /><ref>{{Cite news |last=Woodford |first=James |date=2026-07-15 |title=Congolese monkey with mask-like face and strong BO is new to science {{!}} New Scientist |url=https://www.newscientist.com/article/2579257-congolian-monkey-with-mask-like-face-and-strong-bo-is-new-to-science/ |access-date=2026-07-16 |work=New Scientist |lang=en-GB}}</ref> Најупадливата одлика е забележливата дамка од гола, розово-портокалово-кремаста кожа што ја опкружува устата и усниот жлеб и се протега до долниот дел на ноздрите, што остро се издвојува од остатокот од црната муцка; темносивата кожа на јаболчниците и слепоочниците ѝ дава на муцката изглед на маска.<ref name="Hart-2026" /> Ушите се големи, црни и свиткани по рабовите. Кај двата пола околу аналниот отвор има добро изразена бела дамка од кожа. Кај женките оваа дамка е поголема и без влакна, додека кај мажјаците таа ретко е покриена со тенки бели влакна.<ref name="Hart-2026" /><ref name="DiscoverWildlife">Discover Wildlife (2026).</ref> Овој вид е помал по телесна тежина и големина на черепот отколку сите други претставници на родот.<ref name="Hart-2026" /><ref name="Yahoo">Yahoo (2026).</ref> Се разликува од блискородствениот црн колобус, чие лице е целосно црно, по светлата дамка на лицето, обемната бела перијанална дамка, помалите размери, пократкото крзно на грбот и отсуството на сноп од долги влакна во основата на опашката.<ref name="Hart-2026" /><ref>{{Cite web |last=Edwards |first=Stephanie |date=2026-07-16 |title=A New Orange-Faced Monkey Was Discovered Deep in the Congo — and It May Already Be Endangered |url=https://www.discovermagazine.com/a-new-orange-faced-monkey-was-discovered-deep-in-the-congo-and-it-may-already-be-endangered-49390 |website=Discover Magazine}}</ref> Влакната на телото се релативно пократки (~9–12,5 см во должина кај мажјаците; ~6–8 см кај женките во средината на грбот). Опашката е главно црна. Кај постарите единки може да се забележат седи влакна по крајот на грбот и самата опашка, како што се гледа кај примерокот YPM MAM 17308, каде што и забите се силно изабени, што укажува на длабока старост на единката. Главата кај двата пола е врамена со долги црни влакна (~4–6 см) на челото и страните на лицето. Темното мазно лице кај мажјаците и женките е обележано со забележлив дел од гола кожа со розова или портокалово-кремаста боја, која ја опкружува устата и се протега од горната уста и усниот жлеб до долните делови на носните крилја. Размерите на оваа светла дамка се променливи: кај некои единки таа покрива голем дел од долниот дел на лицето под ноздрите, додека кај други се ограничува на околуусната област и усниот жлеб. Голата кожа над изразените јаболчни лакови и слепоочната област е темносива, контрастирајќи со црната кожа на очните капаци и околу очите, што му дава на лицето изглед на маска.<ref name="Hart-2026" /> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Цицачи на Африка]] ftpyg2qrrabqy46srxgjrrydp3c2abn 5603475 5603473 2026-08-03T09:46:31Z Andrew012p 85224 5603475 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} {{Speciesbox | image = Likweli.PNG | image_caption = | genus = Colobus | species = congoensis | authority = Hart et al., 2026 | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="Hart-2026"/> | range_map = | range_map_caption = }} '''''Colobus congoensis''''' — вид мајмуни од родот [[колобуси]] од семејството старосветски мајмуни од редот [[Примати|примати]].<ref name="Lhee-2026">{{Cite web |last=Lhee |first=Yejin |date=2026-07-15 |title=Mysterious orange-lipped monkey discovered deep in the Congo rainforest is a new species |url=https://www.science.org/content/article/mysterious-orange-lipped-monkey-discovered-deep-congo-rainforest-new-species |website=Science}}</ref> Тој е ендемичен за мала област на низинска тропска шума помеѓу реките [[Ломами]] и Лило во источно-централниот дел на [[Демократска Република Конго|Демократска Република Конго]] ([[Екваторијална Африка]]), чиј поголем дел се наоѓа во рамките на националниот парк Ломами.<ref name="Hart-2026">Hart, J. et al. (2026).</ref> Официјално е опишан во 2026 г. Ова е седми признат вид колобус и петти нов вид африкански мајмун опишан во последните 75 години.<ref name="Hart-2026" /><ref name="Yale">Yale University (2026).</ref> Мајмунот е релативно мал (за колобус) и претежно црн. Се одликува со розова или портокалово-кремаста дамка од гола кожа околу устата и ноздрите, сместена на темното лице што вклучува сивкаста маска околу очите, како и впечатлива бела дамка околу анусот.<ref name="Hart-2026" /> Генетските, анатомските и акустичните податоци укажуваат на тоа дека негов најблизок сродник е [[црн колобус|црниот колобус]] (''Colobus satanas'') од Западно-централна Африка, кој живее на оддалеченост поголема од 1200 километри. Се проценува дека еволутивните линии на овие видови се разделиле пред околу 5 милиони години, што претставува најдлабоко познато разделување на сестрински видови во рамките на родот колобуси.<ref name="Hart-2026" /><ref name="ScienceAlert">ScienceAlert (2026).</ref> Првооткривачите на видот препорачале тој да се класифицира како [[Загрозени видови|загрозен вид]] во [[Црвена книга|Црвената книга]] на [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|Меѓународниот сојуз за заштита на природата]].<ref name="Hart-2026" /> == Историја на откритието == Првите докази за новиот вид се појавиле во 2008 г. за време на истражувањето на басенот на реката [[Ломами]] од страна на членовите на фондацијата Лукуру, во област што подоцна станала национален парк Ломами ([[Екваторијална Африка]]). Ешли Воспер и Бернар Икембело фотографирале непознат мајмун во високиот шумски масив на источниот брег на реката Ломами во секторот Курбиро, наречен така по шесте големи свиоци на реката Ломами. Иако на фотографијата се гледал само дел од животното, теренската група силно се сомневала дека ова не е ниту еден од видовите мајмуни што веќе им биле познати во овој регион. По првичното набљудување, не биле примени нови извештаи сѐ до ноември 2018 г., кога Жан-Пјер Капале предводел патрола во секторот Курбиро и фотографирал црн мајмун со светли ознаки околу устата и бело перијанално дамче. Овие одлики не биле карактеристични за ниту еден од познатите видови примати во оваа област. Во текот на следните 10 месеци, Капале и неговата екипа, користејќи патролирање и насочени пребарувања во придружба на месни теренски помошници, го откриле и го фотографирале мајмунот уште седумпати на различни места. Споредбата на фотографиите направени во 2008 г. покажала дека мајмунот откриен од Капале припаѓал на истиот вид како и претходно непознатиот мајмун забележан пред десет години.<ref name="Hart-2026">Hart, J. et al. (2026).</ref> Новооткриениот вид колобус е малку познат на месните заедници, дури и во рамките на неговиот ареал. Ова е во спротивност со опсежните знаења за другите примати во овие заедници. Жителите од само осум од 52 испитани локалности што граничат со ареали на новиот вид известиле за познавање на овој примат и успеале точно да го опишат. Во едно интервју, ловец што еднаш случајно го усмртил овој мајмун, го опишал, но не можел да му даде месно име. Друг ловец го опишал силниот мирис на овој вид. Видот бил опишан како тивок и повлечен, со локализирана распространетост. Неколку информанти изјавиле дека неговите повици, кои според извештаите најчесто се слушале во зори, потсетувале на режењето на анголскиот колобус (''C. angolensis'').<ref name="Hart-2026" /> == Таксономија == ''Colobus congoensis'' бил опишан во јули 2026 г. во списанието ''[[PLOS One]]'' од група истражувачи под водство на Џон А. Харт, Јуниор Д. Амбоко и Кејт М. Детвајлер, која работела со истражувачи од институции како што се Фондацијата за истражување на дивиот свет Лукуру, Франкфуртското зоолошко друштво, [[Флоридски атлантски универзитет|Флоридскиот атлантски универзитет]] и [[Јејлски универзитет|Јејлскиот универзитет]].<ref name="Hart-2026" /><ref name="FAU">FAU (2026).</ref> Тој е класифициран во семејството старосветски мајмуни (''Cercopithecidae''), потсемејството [[сакати мајмуни]] (''Colobinae'') и родот [[Колобусы|колобуси]] (''Colobus''), кој претходно вклучувал шест вида.<ref name="Hart-2026" /> Холотипот претставува кожа и скелет од возрасен мажјак (примерокот YPM MAM 17307 се чува во Музеј на природна историја Пибоди при Универзитетот Јејл, [[Њу Хејвен (Конектикат)|Њу Хејвен]], [[Соединети Американски Држави|САД]]), со две возрасни женки означени како паратипи; примероците се добиени од мртви единки одземени од ловци за време на патролирањето во паркот. Типското наоѓалиште се наоѓа на источниот брег на реката [[Ломами]] во секторот Биондо во националниот парк Ломами, во провинцијата Чопо.<ref name="Hart-2026" /> === Етимологија === Видовиот епитет ''congoensis'' укажува на тоа дека ареалот на видот е ограничен на [[Демократска Република Конго|Демократска Република Конго]]; авторите го опишале како прв примат именуван по оваа земја.<ref name="Hart-2026">Hart, J. et al. (2026).</ref><ref name="ScienceAlert">ScienceAlert (2026).</ref> Препорачаното [[народно име]], '''ликвели''' (''likweli''), е месно име што го користи народот Баланга, кој живее западно од реката Ломами. Заедниците Митуку на источната граница на неговиот ареал наместо тоа го нарекуваат „касаба нкони“ (''kasaba nkoni''), што значи „некој што ја тресе гранката“.<ref name="Hart-2026" /><ref name="ScienceAlert" /> === Филогенија === Анализата на [[Митохондријална ДНК|митохондријалната ДНК]] покажала дека ''C. congoensis'' е сестрински вид на [[црн колобус|црниот колобус]] (''C. satanas''), при што двата вида заедно образуваат сестринска линија во однос на сите други видови колобуси. Споредбата на анатомијата на черепот и забите, како и на режечките вокализации, исто така укажува на блиско сродство со ''C. satanas''.<ref name="Hart-2026" /> Користејќи ги проценките калибрирани врз основа на фосилни податоци, дивергенцијата помеѓу двата вида била датирана на приближно 5,0 милиони години пред денес, што претставува најдлабока дивергенција на сестрински видови некогаш откриена меѓу мајмуните колобуси.<ref name="Hart-2026" /><ref name="Yale">Yale University (2026).</ref> <gallery mode="packed" heights="200" caption="Блиски видови колобуси"> Colobus angolensis.jpg|[[Анголски колобус]] Colobus satanas I.jpg|[[Црн колобус]] </gallery> == Опис == ''Colobus congoensis'' е мал долгоопашест колобус (тежина околу 7 кг). Бојата на крзно кај мажјаците и женките практично не се разликува. Крзното на телото, екстремитетите и опашката е црно, при што најдолгите влакна се сместени на горниот дел од рамената и грбот, што кај некои единки може да му даде сјај на крзното и да создаде ефект на наметка.<ref name="Hart-2026" /><ref>{{Cite news |last=Woodford |first=James |date=2026-07-15 |title=Congolese monkey with mask-like face and strong BO is new to science {{!}} New Scientist |url=https://www.newscientist.com/article/2579257-congolian-monkey-with-mask-like-face-and-strong-bo-is-new-to-science/ |access-date=2026-07-16 |work=New Scientist |lang=en-GB}}</ref> Најупадливата одлика е забележливата дамка од гола, розово-портокалово-кремаста кожа што ја опкружува устата и усниот жлеб и се протега до долниот дел на ноздрите, што остро се издвојува од остатокот од црната муцка; темносивата кожа на јаболчниците и слепоочниците ѝ дава на муцката изглед на маска.<ref name="Hart-2026" /> Ушите се големи, црни и свиткани по рабовите. Кај двата пола околу аналниот отвор има добро изразена бела дамка од кожа. Кај женките оваа дамка е поголема и без влакна, додека кај мажјаците таа ретко е покриена со тенки бели влакна.<ref name="Hart-2026" /><ref name="DiscoverWildlife">Discover Wildlife (2026).</ref> Овој вид е помал по телесна тежина и големина на черепот отколку сите други претставници на родот.<ref name="Hart-2026" /><ref name="Yahoo">Yahoo (2026).</ref> Се разликува од блискородствениот црн колобус, чие лице е целосно црно, по светлата дамка на лицето, обемната бела перијанална дамка, помалите размери, пократкото крзно на грбот и отсуството на сноп од долги влакна во основата на опашката.<ref name="Hart-2026" /><ref>{{Cite web |last=Edwards |first=Stephanie |date=2026-07-16 |title=A New Orange-Faced Monkey Was Discovered Deep in the Congo — and It May Already Be Endangered |url=https://www.discovermagazine.com/a-new-orange-faced-monkey-was-discovered-deep-in-the-congo-and-it-may-already-be-endangered-49390 |website=Discover Magazine}}</ref> Влакната на телото се релативно пократки (~9–12,5 см во должина кај мажјаците; ~6–8 см кај женките во средината на грбот). Опашката е главно црна. Кај постарите единки може да се забележат седи влакна по крајот на грбот и самата опашка, како што се гледа кај примерокот YPM MAM 17308, каде што и забите се силно изабени, што укажува на длабока старост на единката. Главата кај двата пола е врамена со долги црни влакна (~4–6 см) на челото и страните на лицето. Темното мазно лице кај мажјаците и женките е обележано со забележлив дел од гола кожа со розова или портокалово-кремаста боја, која ја опкружува устата и се протега од горната уста и усниот жлеб до долните делови на носните крилја. Размерите на оваа светла дамка се променливи: кај некои единки таа покрива голем дел од долниот дел на лицето под ноздрите, додека кај други се ограничува на околуусната област и усниот жлеб. Голата кожа над изразените јаболчни лакови и слепоочната област е темносива, контрастирајќи со црната кожа на очните капаци и околу очите, што му дава на лицето изглед на маска.<ref name="Hart-2026" /> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Цицачи на Африка]] emsnc1lrq7cq8ct32xr9bpptda8j1jh 5603476 5603475 2026-08-03T09:47:59Z Andrew012p 85224 5603476 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} {{Speciesbox | image = Likweli.PNG | image_caption = | genus = Colobus | species = congoensis | authority = Hart et al., 2026 | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="Hart-2026"/> | range_map = | range_map_caption = }} '''''Colobus congoensis''''' — вид мајмуни од родот [[колобуси]] од семејството старосветски мајмуни од редот [[Примати|примати]].<ref name="Lhee-2026">{{Cite web |last=Lhee |first=Yejin |date=2026-07-15 |title=Mysterious orange-lipped monkey discovered deep in the Congo rainforest is a new species |url=https://www.science.org/content/article/mysterious-orange-lipped-monkey-discovered-deep-congo-rainforest-new-species |website=Science}}</ref> Тој е ендемичен за мала област на низинска тропска шума помеѓу реките [[Ломами]] и Лило во источно-централниот дел на [[Демократска Република Конго|Демократска Република Конго]] ([[Екваторијална Африка]]), чиј поголем дел се наоѓа во рамките на националниот парк Ломами.<ref name="Hart-2026">Hart, J. et al. (2026).</ref> Официјално е опишан во 2026 г. Ова е седми признат вид колобус и петти нов вид африкански мајмун опишан во последните 75 години.<ref name="Hart-2026" /><ref name="Yale">Yale University (2026).</ref> Мајмунот е релативно мал (за колобус) и претежно црн. Се одликува со розова или портокалово-кремаста дамка од гола кожа околу устата и ноздрите, сместена на темното лице што вклучува сивкаста маска околу очите, како и впечатлива бела дамка околу анусот.<ref name="Hart-2026" /> Генетските, анатомските и акустичните податоци укажуваат на тоа дека негов најблизок сродник е [[црн колобус|црниот колобус]] (''Colobus satanas'') од Западно-централна Африка, кој живее на оддалеченост поголема од 1200 километри. Се проценува дека еволутивните линии на овие видови се разделиле пред околу 5 милиони години, што претставува најдлабоко познато разделување на сестрински видови во рамките на родот колобуси.<ref name="Hart-2026" /><ref name="ScienceAlert">ScienceAlert (2026).</ref> Првооткривачите на видот препорачале тој да се класифицира како [[Загрозени видови|загрозен вид]] во [[Црвен список на МСЗП|Црвениот список]] на [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|Меѓународниот сојуз за заштита на природата]].<ref name="Hart-2026" /> == Историја на откритието == Првите докази за новиот вид се појавиле во 2008 г. за време на истражувањето на басенот на реката [[Ломами]] од страна на членовите на фондацијата Лукуру, во област што подоцна станала национален парк Ломами ([[Екваторијална Африка]]). Ешли Воспер и Бернар Икембело фотографирале непознат мајмун во високиот шумски масив на источниот брег на реката Ломами во секторот Курбиро, наречен така по шесте големи свиоци на реката Ломами. Иако на фотографијата се гледал само дел од животното, теренската група силно се сомневала дека ова не е ниту еден од видовите мајмуни што веќе им биле познати во овој регион. По првичното набљудување, не биле примени нови извештаи сѐ до ноември 2018 г., кога Жан-Пјер Капале предводел патрола во секторот Курбиро и фотографирал црн мајмун со светли ознаки околу устата и бело перијанално дамче. Овие одлики не биле карактеристични за ниту еден од познатите видови примати во оваа област. Во текот на следните 10 месеци, Капале и неговата екипа, користејќи патролирање и насочени пребарувања во придружба на месни теренски помошници, го откриле и го фотографирале мајмунот уште седумпати на различни места. Споредбата на фотографиите направени во 2008 г. покажала дека мајмунот откриен од Капале припаѓал на истиот вид како и претходно непознатиот мајмун забележан пред десет години.<ref name="Hart-2026">Hart, J. et al. (2026).</ref> Новооткриениот вид колобус е малку познат на месните заедници, дури и во рамките на неговиот ареал. Ова е во спротивност со опсежните знаења за другите примати во овие заедници. Жителите од само осум од 52 испитани локалности што граничат со ареали на новиот вид известиле за познавање на овој примат и успеале точно да го опишат. Во едно интервју, ловец што еднаш случајно го усмртил овој мајмун, го опишал, но не можел да му даде месно име. Друг ловец го опишал силниот мирис на овој вид. Видот бил опишан како тивок и повлечен, со локализирана распространетост. Неколку информанти изјавиле дека неговите повици, кои според извештаите најчесто се слушале во зори, потсетувале на режењето на анголскиот колобус (''C. angolensis'').<ref name="Hart-2026" /> == Таксономија == ''Colobus congoensis'' бил опишан во јули 2026 г. во списанието ''[[PLOS One]]'' од група истражувачи под водство на Џон А. Харт, Јуниор Д. Амбоко и Кејт М. Детвајлер, која работела со истражувачи од институции како што се Фондацијата за истражување на дивиот свет Лукуру, Франкфуртското зоолошко друштво, [[Флоридски атлантски универзитет|Флоридскиот атлантски универзитет]] и [[Јејлски универзитет|Јејлскиот универзитет]].<ref name="Hart-2026" /><ref name="FAU">FAU (2026).</ref> Тој е класифициран во семејството старосветски мајмуни (''Cercopithecidae''), потсемејството [[сакати мајмуни]] (''Colobinae'') и родот [[Колобусы|колобуси]] (''Colobus''), кој претходно вклучувал шест вида.<ref name="Hart-2026" /> Холотипот претставува кожа и скелет од возрасен мажјак (примерокот YPM MAM 17307 се чува во Музеј на природна историја Пибоди при Универзитетот Јејл, [[Њу Хејвен (Конектикат)|Њу Хејвен]], [[Соединети Американски Држави|САД]]), со две возрасни женки означени како паратипи; примероците се добиени од мртви единки одземени од ловци за време на патролирањето во паркот. Типското наоѓалиште се наоѓа на источниот брег на реката [[Ломами]] во секторот Биондо во националниот парк Ломами, во провинцијата Чопо.<ref name="Hart-2026" /> === Етимологија === Видовиот епитет ''congoensis'' укажува на тоа дека ареалот на видот е ограничен на [[Демократска Република Конго|Демократска Република Конго]]; авторите го опишале како прв примат именуван по оваа земја.<ref name="Hart-2026">Hart, J. et al. (2026).</ref><ref name="ScienceAlert">ScienceAlert (2026).</ref> Препорачаното [[народно име]], '''ликвели''' (''likweli''), е месно име што го користи народот Баланга, кој живее западно од реката Ломами. Заедниците Митуку на источната граница на неговиот ареал наместо тоа го нарекуваат „касаба нкони“ (''kasaba nkoni''), што значи „некој што ја тресе гранката“.<ref name="Hart-2026" /><ref name="ScienceAlert" /> === Филогенија === Анализата на [[Митохондријална ДНК|митохондријалната ДНК]] покажала дека ''C. congoensis'' е сестрински вид на [[црн колобус|црниот колобус]] (''C. satanas''), при што двата вида заедно образуваат сестринска линија во однос на сите други видови колобуси. Споредбата на анатомијата на черепот и забите, како и на режечките вокализации, исто така укажува на блиско сродство со ''C. satanas''.<ref name="Hart-2026" /> Користејќи ги проценките калибрирани врз основа на фосилни податоци, дивергенцијата помеѓу двата вида била датирана на приближно 5,0 милиони години пред денес, што претставува најдлабока дивергенција на сестрински видови некогаш откриена меѓу мајмуните колобуси.<ref name="Hart-2026" /><ref name="Yale">Yale University (2026).</ref> <gallery mode="packed" heights="200" caption="Блиски видови колобуси"> Colobus angolensis.jpg|[[Анголски колобус]] Colobus satanas I.jpg|[[Црн колобус]] </gallery> == Опис == ''Colobus congoensis'' е мал долгоопашест колобус (тежина околу 7 кг). Бојата на крзно кај мажјаците и женките практично не се разликува. Крзното на телото, екстремитетите и опашката е црно, при што најдолгите влакна се сместени на горниот дел од рамената и грбот, што кај некои единки може да му даде сјај на крзното и да создаде ефект на наметка.<ref name="Hart-2026" /><ref>{{Cite news |last=Woodford |first=James |date=2026-07-15 |title=Congolese monkey with mask-like face and strong BO is new to science {{!}} New Scientist |url=https://www.newscientist.com/article/2579257-congolian-monkey-with-mask-like-face-and-strong-bo-is-new-to-science/ |access-date=2026-07-16 |work=New Scientist |lang=en-GB}}</ref> Најупадливата одлика е забележливата дамка од гола, розово-портокалово-кремаста кожа што ја опкружува устата и усниот жлеб и се протега до долниот дел на ноздрите, што остро се издвојува од остатокот од црната муцка; темносивата кожа на јаболчниците и слепоочниците ѝ дава на муцката изглед на маска.<ref name="Hart-2026" /> Ушите се големи, црни и свиткани по рабовите. Кај двата пола околу аналниот отвор има добро изразена бела дамка од кожа. Кај женките оваа дамка е поголема и без влакна, додека кај мажјаците таа ретко е покриена со тенки бели влакна.<ref name="Hart-2026" /><ref name="DiscoverWildlife">Discover Wildlife (2026).</ref> Овој вид е помал по телесна тежина и големина на черепот отколку сите други претставници на родот.<ref name="Hart-2026" /><ref name="Yahoo">Yahoo (2026).</ref> Се разликува од блискородствениот црн колобус, чие лице е целосно црно, по светлата дамка на лицето, обемната бела перијанална дамка, помалите размери, пократкото крзно на грбот и отсуството на сноп од долги влакна во основата на опашката.<ref name="Hart-2026" /><ref>{{Cite web |last=Edwards |first=Stephanie |date=2026-07-16 |title=A New Orange-Faced Monkey Was Discovered Deep in the Congo — and It May Already Be Endangered |url=https://www.discovermagazine.com/a-new-orange-faced-monkey-was-discovered-deep-in-the-congo-and-it-may-already-be-endangered-49390 |website=Discover Magazine}}</ref> Влакната на телото се релативно пократки (~9–12,5 см во должина кај мажјаците; ~6–8 см кај женките во средината на грбот). Опашката е главно црна. Кај постарите единки може да се забележат седи влакна по крајот на грбот и самата опашка, како што се гледа кај примерокот YPM MAM 17308, каде што и забите се силно изабени, што укажува на длабока старост на единката. Главата кај двата пола е врамена со долги црни влакна (~4–6 см) на челото и страните на лицето. Темното мазно лице кај мажјаците и женките е обележано со забележлив дел од гола кожа со розова или портокалово-кремаста боја, која ја опкружува устата и се протега од горната уста и усниот жлеб до долните делови на носните крилја. Размерите на оваа светла дамка се променливи: кај некои единки таа покрива голем дел од долниот дел на лицето под ноздрите, додека кај други се ограничува на околуусната област и усниот жлеб. Голата кожа над изразените јаболчни лакови и слепоочната област е темносива, контрастирајќи со црната кожа на очните капаци и околу очите, што му дава на лицето изглед на маска.<ref name="Hart-2026" /> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Цицачи на Африка]] 14cic46ejqzjxj9c8leqaup4kchbp8c 1 1400483 5603471 2026-08-03T09:42:10Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5603471 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1400484 5603491 2026-08-03T10:00:11Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{Speciesbox |name = Волнест чистец |image = 0 Stachys byzantina - Yvoire (2).JPG |image_caption = |genus = Stachys |species = byzantina |authority = [[Карл Кох|K.Koch]] |synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Eriostomum lanatum'' <small>Hoffmanns. & Link</small> *''Stachys lanata'' <small>Jacq.</small> nom. illeg. *''Stachys olympica'' <small>Poir.</small> *''Stachys taurica'' <small>Zefir... 5603491 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Волнест чистец |image = 0 Stachys byzantina - Yvoire (2).JPG |image_caption = |genus = Stachys |species = byzantina |authority = [[Карл Кох|K.Koch]] |synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Eriostomum lanatum'' <small>Hoffmanns. & Link</small> *''Stachys lanata'' <small>Jacq.</small> nom. illeg. *''Stachys olympica'' <small>Poir.</small> *''Stachys taurica'' <small>Zefir.</small> }} |synonyms_ref = <ref>{{citation |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-194896 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=19 ноември 2015}}</ref> }} '''Волнест чистец''' ({{науч|Stachys byzantina}}, [[синоним (таксономија)|syn.]] ''S. lanata'') — вид на цветно растение од семејството [[усноцветни]]те (''Lamiaceae''), со потекло од [[Ерменија]], [[Иран]] и [[Турција]]. Се одгледува во поголемиот дел од умерениот свет како украсно растение и е одомаќинето на некои локации како бегалец од градините. Растенијата многу често се наоѓаат под синонимот Stachys lanata или Stachys olympica. Растението сцета кон крајот на пролетта и почетокот на летото; растенијата произведуваат високи стебла слични на шилци со неколку намалени листови. Цветовите се мали и светло виолетови. Растенијата имаат тенденција да бидат зимзелени, но можат да „умираат“ во текот на студените зими и да регенерираат нов раст од круните. == Опис == Ова е тревно повеќегодишно растение, обично густо покриено со сиви или сребрено-бели, свилено-ленени влакна. Листовите се со заоблен облик, со бела мека обвивка за коса која личи на крзно. Цветните стебла се исправени, често разгранети и имаат тенденција да бидат 4-аголни, високи 40–80&nbsp;см. Листовите се дебели и малку збрчкани, густо покриени од двете страни со сиво-сребрена боја, свилено-ланат влакна; долните страни имаат повеќе сребрено-бела боја од горните површини. Листовите се распоредени спротивно на стеблата и долги 5 до 10&nbsp;см. Лисните ливчиња се полуамплексични (основите се обвиткуваат до половина околу стеблото) при што базалните листови имаат триаголно-елипсовидна сечила, долги 10&nbsp;см и широки 2,5&nbsp;см (иако има варијации во култивираните форми). Маргините на листовите се сраснати, но покриени со густи влакна, врвовите на листовите се ослабуваат, постепено се стеснуваат до заоблена точка. === Цвеќиња === Цветните шила се 10–22&nbsp;см долги, создавајќи [[wiktionary:verticillaster|вертициластери]] кои секој од нив има многу цвеќиња и се преполни заедно во поголемиот дел од должината на стеблото како шилести. Листовите произведени на цветните стебла се значително намалени во големина и се послаби, долните малку подолги од меѓушколастичните, а горните пократки од вертициластерите. Лисните брактеоли се со линеарна до линеарно-ланцетна форма и 6&nbsp;мм долга. Цветовите немаат пестици (седи), а [[Чашкино ливче|чашката]] е во форма на тубуларна форма, малку закривена и 1,2&nbsp;см долга. Чашката е гола, освен внатрешната површина на забите, има 10 вени со помошните вени незабележливи. 2-3&nbsp;Забите на чашката долги mm имаат овален триаголен облик и се подеднакви или задните заби поголеми, со крути врвови. Королите имаат некои потемни виолетови затемнети вени внатре; тие се 1,2&nbsp;см долги со свилено-ланат влакна, но основи кои се голи. Корола цевките се околу 6&nbsp;mm долга со овална форма на горната усна со цели рабови; долните усни се подпатентни со среден лобус во широка овален облик, странични лобуси издолжени. Филаментите на [[Прашник|стаменот]] се густо вили од основата до средината. Стиловите се наметнати многу минато од королата. Има незрели ореви без влакна, кафеава боја и долгнавеста форма.<ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200020441 Stachys lanata in Flora of China @ efloras.org]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.missouriplants.com/Blueopp/Stachys_byzantina_page.html|title=Missouriplants.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100604062646/http://www.missouriplants.com/Blueopp/Stachys_byzantina_page.html|archive-date=2010-06-04|accessdate=2007-08-16}}</ref> == Одгледување == Волнестиот чистец е растение кое најчесто се одгледува за детски градини, бидејќи е лесно да се одгледува, а густите лисја кои личат на филц се забавни за допир. Се користи и како растение за рабови. Во Бразил се користи како билка за јадење, наречена ''пеиксинхо-да-хорта,'' подготвена изматена и пржена попрскана со сок од лимон и се вели дека има вкус како риба. Понекогаш се користел како лековито растение . Постојат голем број на сорти, вклучувајќи бели цветни форми, растенија со пократка навика и растенија кои не цветаат толку многу: * „Големи уши“ - листовите се многу големи, до 25&nbsp;см долга. * „Вата“ - стерилна сорта која не дава цветни стебла. Се размножува бесполово. * „Јагликова чапка“ - остава жолти во пролет; цвеќиња розови * „Шила Меквин“ - стерилна; нискорастечки; остава големи. * „Свилено руно“ - расте 25&nbsp;см висок со цветови од јоргован-слива, дава помали бело-волнени зеленило. Семето се размножува. * „Сребрен тепих“ - стерилен; остава сива боја. Се размножува бесполово. * „Пруеаста фантомка“ - шарени лисја. Волнестиот чистец е доста популарен за мноштво инсекти и [[колибри]]ја, но особено за пчелите. Еден посебен вид пчели, познат како Wool Carder Bee, ги собира нејасните листови од волнест чистец за да ги користи за правење гнезда во расипаното дрво. Документирано е и дека бумбарите сакаат да се собираат во утринските часови за да соберат вода во форма на кондензација што се собира на бришењето на листовите од волнестиот чистец.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.honeybeesuite.com/a-non-threatening-water-source-for-bees/|title=A non-threatening water source for bees|date=2017-06-17|work=Honey Bee Suite|language=en-US|accessdate=2020-01-24}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/gardening-blog/2016/jul/29/plant-lambs-ears-and-keep-wool-carder-bees-happy|title=Plant lambs' ears and keep wool carder bees happy|last=Bradbury|first=Kate|date=2016-07-29|work=The Guardian|access-date=2020-01-24|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == Антибактериска активност == Екстрактот од ''Stachys byzantina'' покажа антимикробна активност против ''[[Staphylococcus aureus]]'' кој е отпорен на ванкомицин .<ref>Jamshidi M., Gharaei Fathabad E., Eslamifar M.,"Antibacterial activity of some medicinal plants against antibiotics."</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Lamb's ear.jpg|Foliage Податотека:Lamb's Ear Stachys byzantina Leaves 3264px.JPG|Young green leaves Податотека:Lamb's Ear Stachys byzantina Leaf 2448px.jpg|Closeup of a young green fuzzy leaf Податотека:Lamb's-ears Betony Stachys byzantina Plant 2800px.jpg| Податотека:StachysByzantina.jpg| Податотека:Lampaankorva.jpg| Податотека:Gardenology.org-IMG 2743 rbgs11jan.jpg|Flower closeup </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента|from=Q2034131}} [[Категорија:Чистец]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Веганска кујна]] [[Категорија:Градинарски растенија]] 9nws9aozoy71gru8th0omeusb56919j 14 1400485 5603501 2026-08-03T10:07:32Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{Катпов}} {{рв|Bupleurum}} [[Категорија:Целери]] 5603501 wikitext text/x-wiki {{Катпов}} {{рв|Bupleurum}} [[Категорија:Целери]] 9livtipnbt3k462oduapczju0dbewzz 0 1400486 5603504 2026-08-03T10:07:58Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Bupleurum]] на [[Зајачко уво]] 5603504 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Зајачко уво]] 8u5m0f9du9w0i7g97o3ba1214tzxd47 1 1400487 5603506 2026-08-03T10:07:58Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Bupleurum]] на [[Разговор:Зајачко уво]] 5603506 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Зајачко уво]] nrkuhkwzntufnu8vlwn7b2owq5mdlv6 10 1400488 5603518 2026-08-03T10:20:54Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Зајачко уво |parent=Целери |refs={{наведено списание|url=https://www.researchgate.net/publication/233583699|last1=Downie|first1=Stephen R.|last2=Spalik|first2=Krzysztof|last3=Katz-Downie|first3=Deborah S.|last4=Reduron|first4=Jean-Pierre|title=Major clades within Apiaceae subfamily Apioideae as inferred by phylogenetic analysis of nrDNA ITS sequences|journal... 5603518 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Зајачко уво |parent=Целери |refs={{наведено списание|url=https://www.researchgate.net/publication/233583699|last1=Downie|first1=Stephen R.|last2=Spalik|first2=Krzysztof|last3=Katz-Downie|first3=Deborah S.|last4=Reduron|first4=Jean-Pierre|title=Major clades within Apiaceae subfamily Apioideae as inferred by phylogenetic analysis of nrDNA ITS sequences|journal=Plant Diversity and Evolution|volume=128|issue=1|year=2010|pages=111–136|issn=1869-6155|doi=10.1127/1869-6155/2010/0128-0005}} }} 91zikxrfezt3l3urqi1dsxadm57ltla 5603519 5603518 2026-08-03T10:21:04Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Предлошка:Автотаксономија/Bupleurum]] на [[Предлошка:Автотаксономија/Зајачко уво]] 5603518 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Зајачко уво |parent=Целери |refs={{наведено списание|url=https://www.researchgate.net/publication/233583699|last1=Downie|first1=Stephen R.|last2=Spalik|first2=Krzysztof|last3=Katz-Downie|first3=Deborah S.|last4=Reduron|first4=Jean-Pierre|title=Major clades within Apiaceae subfamily Apioideae as inferred by phylogenetic analysis of nrDNA ITS sequences|journal=Plant Diversity and Evolution|volume=128|issue=1|year=2010|pages=111–136|issn=1869-6155|doi=10.1127/1869-6155/2010/0128-0005}} }} 91zikxrfezt3l3urqi1dsxadm57ltla 10 1400489 5603520 2026-08-03T10:21:05Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Предлошка:Автотаксономија/Bupleurum]] на [[Предлошка:Автотаксономија/Зајачко уво]] 5603520 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Предлошка:Автотаксономија/Зајачко уво]] 0rxfgk7zhbdmo2tv1e4sekql6gbodsb