Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 2042 5606955 5603346 2026-08-10T00:35:55Z Buli 2648 /* Период по Балканските и Светските војни */ 5606955 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |name = Солун |native_name = Θεσσαλονίκη |settlement_type = [[Градови во Грција|Град]] <!-- NOTE: Do not add or change images without consensus. --> <!-- RECT X beginning (left), Y beginning (top), X end (right), Y end (bottom). --> | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/2/1 | total_width = 290 | align = center | caption_align = center | image1 = Tessaloniki BW 2017-10-05 18-22-47.jpg | caption1 = Панорама на кејот и [[Солунски Залив|Солунскиот Залив]] | image2 = Tower of Thessaloniki - panoramio.jpg | caption2 = [[Бела кула (Солун)|Белата кула]] | image3 = Thessaloniki Heptapyrgion northeastern wall from the inner yard.jpg | caption3 = [[Еди-куле (Солун)|Ептапиргион]] | image4 = Galerius Arch (Thessaloniki) (cropped).jpg | caption4 = [[Свод на Галериј (Солун)|Сводот на Галериј]] | image5 = Базилика Святого Димитрия - panoramio.jpg | caption5 = [[Црква „Св. Димитрија“ - Солун|Црквата „Св. Димитрија“]] | image6 = Aristotelous Plateia 2006 (cropped).jpg | caption6 = [[Плоштад Аристотел|Плоштадот Аристотел]] }} |nickname = |image_flag = Flag of Thessaloniki.svg |flag_link = |image_seal = Thessaloniki seal.svg |pushpin_map = Грција |punship_map1 = 2010 Dimi Thessalonikis numbered (urban, metropolitan).png |latd = 40.65 |longd = 22.9 |coordinates_display = inline,title |subdivision_type = Земја |subdivision_name = {{знаме|Грција}} |subdivision_type1 = [[Региони на Грција|Регион]] |subdivision_name1 = [[Егејска Македонија]] |subdivision_type2 = [[Области во Грција|Област]] |subdivision_name2 = [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]] |subdivision_type3 = [[Окрузи во Грција|Округ]] |subdivision_name3 = [[Солун (округ)|Солун]] |government_type = |leader_party = независен |leader_title = [[Градоначалник]] |leader_name = [[Стелиос Ангелудис]] |parts_type = [[Општини во Грција|Општини]] |parts_style = para |p1 = 7 |established_title = Основан |established_date = 315 п.н.е. |established_title2 = Денешен облик |established_date2 = 1912 |population_as_of = 2021 |population_ref=<ref name=ELSTAT>{{нмс|title=General Secretariat of the National Statistical Service of Greece, Concise Statistical Yearbook 2007, Pireas 2008|url=https://books.google.com/books?id=gMcyAgAAQBAJ&pg=PA33&dq=thessaloniki+population+metropolitan&hl=en&sa=X&ved=0CEUQ6AEwBmoVChMIg8aI-5flxwIVQlgsCh0GowGx#v=onepage&q=thessaloniki%20population%20metropolitan&f=false|publisher=WIT Press|accessdate=7 September 2015}}</ref> |area_total_km2 = 19,307 |population_total = 317,778 |total_type=[[Општина]] |population_rank = [[градови во Грција|2.]] |population_urban = 824,676 |area_urban_km2 = 111.703 |population_density_urban_km2 = auto |population_metro = 1,091,424 |area_metro_km2 = 1,455.62 |population_density_metro_km2 = auto |population_demonym = солунци, солуњани |timezone1 = [[источноевропско време|EET]] |utc_offset1 = +2 |timezone1_DST = [[источноевропско летно време|EEST]] |utc_offset1_DST = +3 |elevation_min_m = 0 |elevation_max_m = 250 |postal_code_type = [[Поштенски број|Пошт. бр.]] |postal_code = 53xxx, 54xxx, 55xxx, 56xxx |area_code_type = [[Повикувачки број|Повик. бр.]] |area_code = 231 |registration_plate = [[Регистарски таблички|NAx-xxxx до NXx-xxxx]] |blank_name_sec1 = [[Светец заштитник]] |blank_info_sec1 = [[Свети Димитриј Солунски|Св. Димитрија Солунски]] (26 октомври) |blank_name_sec2 = [[Бруто метрополитенски производ|БМП]] {{nobold|(2009)}}<ref name="Eurostat GDPs">{{нмс|url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=nama_r_e3gdp&lang=en|title=Gross domestic product (GDP) at current market prices at NUTS level 3|year=2010|publisher=[[Eurostat]]|accessdate=2 December 2011}}</ref> |blank_info_sec2 = 19,9&nbsp;[[милијарда|млјд.]] [[евро|евра]] |blank1_name_sec2 = &nbsp;•&nbsp;По жител |blank1_info_sec2 = 17.200 евра |website = [http://www.thessaloniki.gr/ thessaloniki.gr] }} '''Солун''' ({{langx|el|Θεσσαλονίκη}}, ''Тесалоники'') — [[град]] во [[Егејска Македонија]] и [[Градови во Грција|вториот по големина град]] во [[Република Грција]], [[главен град]] на периферијата [[Централна Македонија (Грција)|Централна Македонија]]. Поради тоа се нарекува уште ''симбротевуса'' ([[грчки јазик|грчки]]: ''συμπρωτεύουσα''), што значи „сопрестолнина“, т.е. дека го дели статусот со [[Атина]]. Градот е познат и под други имиња како ''Σαλονίκη'' на [[грчки јазик|грчки]], како ''Selânik'' на [[турски јазик|турски]], како ''Salonica'' на [[латински јазик|латински]], како ''Солун'' на [[Српски јазик|српски]]. Во [[Грција]], овој град претставува еден од најголемото седиште на индустријата, трговијата, културата и туризмот. Населението во градското подрачје изнесува 1.030.338 жители (попис [[2001]]), а со околината 1,285.61, и се наоѓа на 200 километри јужно од главниот град на [[Македонија]], [[Скопје]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.urbanaudit.org/DataAccessed.aspx |title=Urban Audit - Data that can be accessed |publisher=Urbanaudit.org |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> Градот Солун е прогласен за [[Светско наследство]] на [[УНЕСКО]]. == Историја == === Основање на градот === [[File:Thessaloniki-ancient_inscription.png|thumb|Натпис кој гласи „На кралицата [[Тесалоника Македонска|Тесалоника]], (ќерка) на [[Филип II Македонски|Филип]]“, [[Археолошки музеј (Солун)|Археолошки музеј во Солун]]]] За основач на Солун се смета македонскиот крал [[Касандар]] во [[315 п.н.е.]] на или близу местото каде се наоѓал древниот град [[Терма (град)|Терма]] и 26 други помали села. Касандар градот го нарекол според неговата жена [[Тесалоника Македонска|Тесалоника]], полусестра на [[Александар Македонски]]. Според грчките извори, [[Филип II Македонски]] името на својата ќерка го дал по неговата победа над [[Тесалија|Тесалијците]], со значење „победа над Тесалијците“. Градот во тоа време бил автономен дел на [[Македонското Кралство]]. Солун многу брзо се развивал по своето основање и така во текот на [[II век п.н.е.]] веќе ги добил и [[Солунски ѕидини|своите ѕидини]] за одбрана на градот. По распадот на Македонското Кралство во [[168 п.н.е.]] Солун станал важен центар во [[Римската Република]]. Израснал во важен трговски центар на патот [[Вија Егнација]] и сѐ поголемата трговска размена меѓу [[Европа]] и [[Азија]]. Градот бил седиште на една од четирите римски покраини во [[Македонија]]. [[Податотека:Die Denkmal Alexander des Großen in Thessaloniki.JPG||мини|десно|150п|Споменик на [[Александар Македонски]] во Солун.]] Во [[379]] година, кога римската префектура Илирик била поделена помеѓу Источната и Западната римска империја, Солун станал главен град на новата префектура Илирик. === Римски период === По пропаѓањето на македонското кралство во околу [[168 п.н.е.|168 година п.н.е.]] Солун паднал во рацете на [[Римјани]]те и веднаш станал многу важен трговски центар на [[Вија Егнација]]. Најмногу се тргувало помеѓу [[Европа]], [[Африка]] и [[Азија]]. Градот станал еднен од четирите главни римски реони во [[Македонија]]. Во тоа време градот си ја задржил својата власт, но со него владеел римски [[претор (чин)|претор]]. Од тој период датира и солунскиот акропол кој се наоѓа на северното брдо и е изграден во [[55 година п.н.е.]]. Поради големото трговско значење на градот, римјаните морале да изградат пристаниште. ==== Почетоци на христијанството ==== Солун како и цела [[Македонија]] бил еден од раните центри кои го примиле [[Христијанство]]то како своја официјална [[религија]]. На своето второ патување, [[Апостол Павле|апостолот Св. Павле]], кој проповедал во месната [[синагога]], која била главна за [[Евреи]]те од реонот, го поставил почетокот на христијанското братство и [[црква]]. Месните еврејски водачи биле незадоволни од него, поради што и го избркале од Солун во градот [[Бер]]. За заштитник на градот се смета [[Свети Димитрија]] кој градот го добил во [[306]] година. Денешното постоење на градот и неговата важност за светот се препишуваат токму на Свети Димитрија. Тој бил римски [[проконзул]] во времето на царот [[Максимијан]] и бил затворен и мачен во римските затвори, место каде денеска се наоѓа [[Црква Свети Димитрија (Солун)|црквата „Свети Димитрија“]], изградена во [[463]] година од страна на римскиот [[потпрефект]] Лирика. === Византиски период === [[Податотека:St George as patron of two children. Mosaic, church of St Demetrios in Thessaloniki.jpg|мини|десно|150п|Заштитник на градот-Свети Димитрија]] По пропаѓањето на [[Римско Царство|Римското Царство]] и неговата поделба на [[Источно Римско Царство|источно]] и [[Западно Римско Царство|западно]] [[царство]], каде како главни центри на новите империи се издвојувале [[Рим]] и [[Цариград]], градот Солун потпаднал под Источното Римско Царство или уште попознато како [[Византија]]. Солун бил втор по важност град веднаш по [[Цариград]]. Во [[390]] година градот прераснал во место каде избувнал голем револт против владетелот [[Теодосиј I]] и неговите готски платеници. Така римскиот генерал во оваа побуна заедно со уште неколку други високи функционери на империјата биле убиени и погубени, што резултирало до создавање на еден голем за тоа време масакар, каде од 7.000 до 15.000 жители на градот биле ликвидирани на тогашниот [[хиподром]]. По овој настан сѐ до пропаѓањето на [[Византија]], Солун бил изложен на постојани [[земјотрес]]и вклучувајќи го рушењето на голем број згради и објекти како од тој период така и од периодот на [[Римско Царство|Римското Царство]]. Најголем бил оној од 620 година. Кон крајот на [[VI век]] и почетокот на [[VII век]], од зад [[Карпати]]те [[Словени]]те го започнале своето населување на [[Балкан]]от и истиот го опседнале. Скоро целиот [[Балкански Полуостров]] бил населен од страна на [[Словени]]те. Останал само главната метропола на [[Македонија]], Солун. Во историјата е познат походот кон Солун од страна на [[Словени]]текој останал неуспешен. Во Солун исто така се родени и словенските браќа [[Св. Кирил и Методиј|Свети Кирил и Методиј]], кои земајќи го јужниот говор во [[Македонија]] го создале [[Старословенски јазик|старословенскиот јазик]] (глаголицата) и кои на повик од царот [[Ростислав]] отишле во [[Велика Моравија]] каде ја распространиле и ја утврдле православната вера и подоцна на повик од [[папа]]та заминале за [[Рим]], каде барале признавање на нивната азбука. Во [[IX век]], градот бил нападнат од страна на бугарскиот цар [[Симеон I]] каде ја разбил византиската војска и каде подоцна продолжил кон [[Цариград]]. Во [[904]] година градот бил нападнат од страна на Сарацијците од [[Крит]] и по десет дена пљачкања, рушења и убивања заминале од градот со големо богатство и со 22.000 робови, главно млади машки потомци од Солун. По овој грабеж, градот многу брзо се опоравил и заедно со [[Византија]] ги доживеал своите „златни векови“. Бројот на населението на градот нагло се зголемувал. Секоја есен надвор од ѕидините на Солун се одржувал саем во чест на [[Свети Димитрија]], кој траел 6 дена. Во тоа време, овој саем бил еден од најголемите во целиот свет. Господарскиот голем развој на градот исто така продолжил и во [[XII век]] за време на династијата Комнини која ја проширила византиската граница кон север во [[Србија]] и [[Унгарија]]. Во градот, во тоа време се наоѓала и основната коварница на пари, што претставува и уште еден знак дека Солун бил еден од најразвиените градови во светот во тоа време. [[Податотека:Solun Bulgarian Women.jpg|мини|десно|[[Носии од Солунско Поле|Македонски носии од Солунско]]]] [[Податотека: Thessaloniki - byzantine city walls.jpg|мини|десно|[[Солунски ѕидини|Градските ѕидини]] од византиско време]] Веднаш по смртта на царот [[Мануил I Комнин]] во [[1180]] година започнало и пропаѓањето на [[Византија]]. Така, во [[1185]] година, нормадските владетели од [[Сицилија]] најпрвин го нападнале а потоа и окупирале градот, што резултирало до уништување на долговековниот расцвет на градот. Нивното владеење со градот траело околу една година бидејќи биле поразени повторно од страна на [[Византија]] и така тие биле принудени на повторна евакуација. Солун од картата на [[Византија]] бил повторно избришен во [[1204]] година кога [[Цариград]] бил освоен од страна на крстоносците во текот на [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]]. Солун и околината потпаднале во составот на [[Солунско кралство|Солунското кралство]] под контрола на [[Латинско Царство|Латинското Царство]]. Во текот на [[1207]] година, бугарскиот цар [[Калојан]] пристигнал пред вратите на Солун и бил на пат да го преземе градот, пред да биде предаден од страна на сопругата си и убиен од цар Борил. Така во 1224 година градот преминал под власта на Епирското Деспотство. Градот повторно бил вратен на [[Византија]] во [[1246]] година. Во текот на [[XIV век]] за завладување на градот дошло до религиозен судир наречен исихастички спор, помеѓу епископот [[Григориј Палама]] (Γρηγόριος Παλαμάς), кој ги бранел исихастите, и Варлаам кој жестоко ги нападнал, обвинувајќи ги за ерес. Во спорот победил Григориј Палама. Подоцна, кога Отоманското Царство сѐ повеќе зајакнувало и сѐ повеќе се доближувало кон Солун, поради невозможност да го заштити градот византискиот цар [[Андроник III Палеолог]] го предал на [[Венеција]]. Градот останал во венециски раце сѐ до [[1430]] година кога бил преземен од страна на [[Турци]]те. === Отомански период === [[Податотека:Thessaloniki Rotunda from street July 2006.jpg|мини|десно|150п|Ротонда- најстарата зграда во Солун]] Во [[1492]] година, по прогонувањето на сефарадските [[евреи]] од [[Шпанија]], голем дел од нив се населиле во Солун. Градот се претворил во еден од најголемите еврејски центри на [[Балкан]]от и пошироко. На [[29 март]] [[1430]] година, на чело со [[султан]]от [[Мурат II]] по тридневна опсада го зазел Солун. Во текот на [[Отоманско Царство|Отоманското владеење]] на Солун, градот станал мултикултурно општество во кој живееле голем број на [[Турци]], [[Македонци]], [[Бугари]], [[Грчка пропаганда во Македонија|погрчени Македонци]] (заведувани како Грци) и [[Албанци]], како и сефардски [[Евреи]], кои претсавувале 60.000 жители од вкупните 130.000 на градот. Солун во територијата на [[Отоманско Царство|Османлиското Царство]] останал околу пет векови со што станал, како и во византиско време, еден од најважните трговски центри на [[Балкан]]от. Железничка станица во градот била изградена во [[1888]] година. Во Солун исто така е роден и [[Кемал Ататурк]] во [[1881]] година под чија команда подоцна избувнала и [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]], повторно во Солун. [[Солунска афера|Солунската афера]] исто така зела голем замав на [[Балкан]]от. ==== Основање на ВМРО ==== [[Податотека:Bulgarian Men's High School of Thessaloniki in 1891.jpg|лево|мини|[[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]]] Солун бил многу важен центар и за [[Македонци]]те кои живееле таму, кои се образувале и кои дејствувале за создавање на посебна македонска држава на [[Балкан]]от. Така, на [[23 октомври]] [[1893]] година, во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]] била основана [[ВМРО]], чија цел била добивање на автономија за [[Македонија]] и [[Одринска Тракија]] преку револуционерна борба. Во Солун, од тој период се познати и големите терористички напади од страна на [[ВМРО]] и нејзините членови наречени [[Солунски атентати|гемиџии]]. Солун останал во рамките на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] сѐ до [[1912]] година. === Период по Балканските и Светските војни === [[Податотека:Greek soldiers marching in Thessaloniki 1916.jpg|мини|лево|200п|Навлегување во градот на грчката војска во 1916 година]] По [[Балкански војни|Балканските војни]], градот стапил во составот на [[Грција]]. Населението на градот многу тешко можело да се утврди поради секојдневното прогонување на месното население и доаѓање на Грци од разни делови на државата. Во текот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] за градот се водела голема битка, претежно против [[Бугарија]]. Подоцна, во [[1917]] година, голем дел од градот бил зафатен од пожар кој случајно или не го подметнале француските војници. Така, од вкупно 271.157 жители на Солун, 72.000 останале без покрив на главата. Обнова на градот во почетокот била забранета сѐ додека не бил донесен план за модерен развој на градот. Тој план бил направен од страна на францускиот архитект [[Ернест Хебрард]], со кој Солун станал модерен европски град. Поради овој пожар голем број од еврејското население го загубило својот имот. Голем дел од нив се упатиле кон [[Палестина (регион)|Ерец Израел]] и [[Соединети Американски Држави|САД]]. Населението на градот многу брзо пораснало по војната од [[1922]] година помеѓу [[Грција]] и [[Турција]]. [[Грција]] го изгубила малоазиското крајбрежје и градот [[Измир]]. Така, илјади бегалци од тие реони се населиле во Солун. Под власта на [[Нацистичка Германија]] градот паднал на 9 април [[1941]] година и под нивна окупација бил сѐ до 30 октомври [[1944]] година. Градот бил многу оштетен како резултат на сојузничкото бомбардирање каде нацистите биле целосно поразени. === Период по војната === [[Податотека:Aerial view of Kalamaria, Greece.jpg|мини|десно|200п|Поглед на градот]] По војната, Солун многу брзо се обновил и бројот на жителите повторно започнал да се зголемува. Градот својот најголем економски подем го доживеал од [[1950]] до [[1980]], но без урбанистички план, што довело до големи сообраќајни метежи, кои во денешницата се секојдневие на градот. Во [[1978]], градот бил погоден од голем земјотрес со јачина од 6,5 степени. Со овој земјотрес биле разрушени многу објекти и споменици во градот и животот го загубиле 40 луѓе. Во денешно време, како и во минатото, Солун е многу важен центар за [[Југоисточна Европа]] и [[Европска Унија|Европската Унија]]. Во моментот, Солун е еден од најразвиените градови на [[Балкански Полуостров|балканскиот полуостров]]. == Демографија == === Број на население во Солун === {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" width="350px" |----- ! style="background-color:gold; color:black;" | Година ! style="background-color:gold; color:black;" | население |----- | align="left" | [[1981]] || align="center" | 406.413 |----- | align="left" | [[1991]] || align="center" | 383.967 |----- | align="left" | [[2001]] | align="center" | 363.987 |----- |} === Еврејската населба во Солун === [[Податотека:Street in Ladidaka neighbourhood of Thessaloniki July 2006.jpg|мини|десно|200п|Еврејското маало]] {{Главна|Лададика}} Еврејската населба во Солун, наречена [[Лададика]] била една од најголемите населби во градот. [[Евреи]]те во времето на [[Отоманско Царство|Османлиското Царство]] го сочинувале половина од вкупното население на градот. Исто така, оваа населба во тоа време служела како една од најбогатите на [[Балкан]]от, со најразвиена трговија. Но, работите многу се промениле кога градот бил преземан и стапил во составот на [[Грција]] во [[1912]] година. Градот практично згаснувал во сабота, на еврејскиот сабат. Опаѓањето на бројот на [[Евреи]]те во Солун најмногу се променил по [[1917]] година кога во градот владеел можеби најголемиот пожар што дотогаш се паметил во Солун. Освен поради пожарот, бројот започнал да се намалува и поради [[хеленизација]]та на градот од страна на грчката држава, која намерно го отежнувала процесот на повторно враќање на [[Евреи]]те како и на многу [[Македонци]] во нивните сопствени домови, иако нивните домови биле компензирани. Така, голем број од Евреите во Солун се исселиле и никогаш повеќе не се вратиле во градот. Најмногу се населиле во [[Турција]], [[САД]], [[Александрија]] и по цела [[Европа]]. Солунските [[Евреи]] (скоро 96% од нив{{факт}}) во текот на нацистичката окупација за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] биле однесени низ логорите низ Европа, со што била скоро целосно уништена еврејската заедница во градот. Денеска, во градот живеат само околу 1.000 Евреи бидејќи повеќето од нив се населени во [[Израел]] и [[Соединетите Американски Држави|САД]]. {| class="wikitable sortable" border="1" !Година !Вкупно население !Евреи !Удел |- |[[1842]] |70.000 | 36.000 | 51% |- |[[1870]] | 90.000 | 50.000 |56% |- |[[1882]]/84 | 85.000 | 48.000 |56% |- |[[1902]] |126.000 |62.000 |49% |- |[[1913]] |157.889 |61.439 |39% |- |[[1943]] | &nbsp; | 53.000 | &nbsp; |- |[[2000]] |363.987 |1.000 |0% |} === Етнички состав на населението === {| class="wikitable sortable" border="1" !Година !Население !Евреи !Турци !Грци <small>(со многу погрчени Македонци)</small> !Македонци<ref>Васил К’нчов, во согласност со тогашната бугарска политика, Македонците ги попишувал како „Бугари“. Во својата книга „Македонија. Етнографија и Статистика“ и самиот вели дека народот во Македонија се именува како Македонци, а така ги нарекувале и останатите народи. Види, Канчов, 1990.</ref> !Роми !други |- |[[1882]]<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.docdroid.net/loTBWJ3/podzemnarepublikavanchogjorgjiev-pdf#page=80|title=Подземна Република|last=[[Ванчо Ѓорѓиев|Ѓорѓиев, Ванчо]]|publisher=[[Тримакс]]|year=2010|isbn=978‐608‐204‐042‐4|pages=80|access-date=2023-11-25|archive-date=2023-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231125143505/https://www.docdroid.net/loTBWJ3/podzemnarepublikavanchogjorgjiev-pdf#page=80|url-status=dead}}</ref> |''104.000'' |45.000 |15.000 |20.000 |20.000 |2.000 |2.000 |- |[[1890]]<ref>В. Кѫнчовъ, ''Македония. Етнография и статистика'', София, 1990, Бълг. Книжовно Д-во (II. Статистика, 1. Солунска Каза)</ref> |''118.000 |55.000 |26.000 |16.000 |10.000 |2.500 |8.500'' |- |[[1911]]<ref name=":0" /> |''128.000'' |64.000 |25.000 |22.000 |10.500 |2.700 |3.700 |- |[[1913]]<ref name="20thcen">{{Наведена книга|title="Ιστορια του Ελληνικου Εθνους",History of Greek Nation Том ΙΔ,|author=Συλλογικο εργο|first=|publisher="ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ"|year=1973|isbn=|location=ATHENS|page=g. 340|pages=|language=el, en|accessdate=2007-10-19}}</ref> |''157.889 |61.439 |45.889 |39.956 |6.263 |2.721 |1.621'' |} == Клима == Во градот преовладува [[средоземна клима]] која опфаќа многу топли [[лето|лета]] и средни влажни студени [[зима|зими]]. {| class="wikitable" | style="background: #99CCCC; color: #000080" height="17" | [[Месец]] | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Јан | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Фев | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Мар | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Апр | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Мај | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Јун | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Јул | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Авг | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Сеп | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Окт | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Ное | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Дек |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Максимална температура [°C] | style="background: #FFFF99; color:#000080;" | 9 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 10 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 13 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 18 | style="background: #FFCC00; color:#000080;" | 23 | style="background: #FF9900; color:#000080;" | 28 | style="background: #FF9900; color:#000080;" | 31 | style="background: #FF9900; color:#000080;" | 30 | style="background: #FFCC00; color:#000080;" | 26 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 21 | style="background: #FFFF66; color:#000080;" | 14 | style="background: #FFFF66; color:#000080;" | 10 |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" | Минимална температура [°C] | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 1 | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 2 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 5 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 7 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 12 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 16 | style="background: #FFFF66; color: black;" | 18 | style="background: #FFFF66; color: black;" | 18 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 15 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 11 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 6 | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 2 |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Врнежи на дожд (mm) | style="background: #0033FF; color: black;" | 40 | style="background: #66CCFF; color: black;" | 38 | style="background: #0033FF; color: black;" | 43 | style="background: #66CCFF; color: black;" | 35 | style="background: #0033FF; color: black;" | 43 | style="background: #66CCFF; color: black;" | 30 | style="background: #66FFFF; color: black;" | 22 | style="background: #66FFFF; color: black;" | 20 | style="background: #66FFFF; color: black;" | 27 | style="background: #0033FF; color: black;" | 45 | style="background: #0033FF; color: black;" | 58 | style="background: #0033FF; color: black;" | 50 |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Рекордни температури [°C] | style="background: #FFFF99;" | 20 || style="background: #FFFF99;" | 22 | style="background: #FFCC66;" | 25 | style="background: #FFCC00;" | 31 || style="background: #FF9900;" | 36 | style="background: #FF9900;" | 39 | style="background: #FF9900;" | 42 || style="background: #FF9900;" | 39 | style="background: #FF9900;" | 36 | style="background: #FFCC00;" | 32 || style="background: #FFCC66;" | 27 | style="background: #FFCC66;" | 26 |} == Стопанство == [[Стопанство]]то и економскиот развој на Солун бележи многу голем подем, особено во последните 20 години. Најразвиен е индустрискиот и трговскиот сектор. Во индустрискиот сектор најмногу се произведува: рафинирано [[масло]], хемикалии, [[текстил]], [[брашно]], [[цемент]], фармациско производство и [[алкохол]]. Бројот на [[невработеност]]а во градот е многу мала. Според податоците од [[2002]] година, бројот на [[невработеност]]аво Солун изнесувал 10%, но според некои статистичари овој процент е и помал. == Архитектура == Архитектурното лице на Солун секогаш било сфаќано како голем предизвик на архитектите. Освен за неговото трговско значење, Солун низ вековите бил град каде се одржувале многу битки, град кој бил под власта на многу народи, град низ кој поминувале културните обичаи и ритуали на многу европски народи. Главниот стар град во Солун во кој биле опфатени архитектурни дела од времето на [[Римско Царство|Римското Царство]], [[Византија]] и [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] се променил главно во [[1870]] година кога крајбрежието било срушено и повеќето од древните ѕидови во градот биле исто така срушено вклучувајќи ја и онаа на [[Бела кула (Солун)|Белата кула]]. Во последните 47 години, Солун го опседнал со голем економски раст, населението на градот се зголемило за 70% достигајќи 135.000 во [[1917]] година. Планот за новиот Солун бил направен од страна на [[Ернест Хебрард]], француски архитект, кој заедно со неговата екипа се трудел планот на градот да го направи во духот на [[Византија]]. Исто така, најмногу се оддало внимание на важните византиски [[црква|цркви]] и отоманските [[џамија|џамии]], додека рушевините во горниот дел на градот биле објавени за културно наследство. Овој план исто така го вклучил и местото на идниот [[универзитет]] во Солун кој постоел некогаш на истото место. Така, властите во градот ги обновиле делови од најраните византиски ѕидини и објекти, кое доведело до расширување на туризмот и во поглед на архитектурните особености на градот. Сите тие нови атракции главно се расположени и се наоѓаат на крајбрежјето. Но, со промена на идеологијата за проектирање во [[Западна Европа]], дошло до потреба големите згради и објекти кои се наоѓаат во централното подрачје на градот да бидат конструирани. == Сообраќај == [[Податотека:SELANIK.THESSALONIKI 1 - panoramio.jpg|мини|десно|Меѓународен аеродром Македонија]] === Автопатишта === Првиот [[автопат]] покрај Солун бил направен во [[1970]] година. Во моментот Солун е достапен преку автопатот [[GR-1/E75]] од [[Атина]], [[Егнатија|GR-2]], (''Егнатија'') и [[GR-12/E85]] од [[Сер]] и [[Софија]]. === Железничка станица === Во Солун постои една од најголемите железнички станици на [[Балкан]]от, со директни врски до [[Скопје]], [[Софија]], [[Белград]], [[Москва]], [[Виена]], [[Будимпешта]], [[Букурешт]] и [[Истанбул]], како и освен до [[Атина]], и до други поголеми центри во државата. Скоро во [[Грција]] беше пуштена и патничка линија помеѓу Солун и [[Литохоро]], [[Пиерија]], со кое времето на патување се намали за 45-50 минути. === Аеродром === {{Главна|Аеродром Македонија}} На 20 километри од градот се наоѓа ''меѓународниот аеродром Македонија'' ([[грчки јазик|грчки]]: ''Διεθνής αερολιμένας Μακεδονία''). Има секојдневни летови во и вон државата. == Знаменитости == [[Податотека:Thessaloniki historical center mk.svg|мини|десно|350п|Карта на старините во Солун]] * [[Бела кула (Солун)|Белата кула]] во Солун ([[грчки јазик|грчки]]: ''Λευκός Πύργος'', [[турски јазик|турски]]: ''Beaskule''), која претставува симбол на градот. Оваа кула е градена во времето на [[византиско Царство|византиското Царство]] и денеска е претворена во музеј на градот; * [[Свод и гробница на галеријата|Сводот и гробницата на галеријата]], исто така е позната и како ''Камара'' * [[Базилика Свети Димитар|Базиликата Свети Димитар]], која претставува еден од најголемите храмови на христијаните од овој крај * [[Плоштад Аристотел (Солун)|Плоштадот Аристотел]] ([[грчки јазик|грчки]]: ''Πλατεία Αριστοτέλους'') * [[Храм Света Софија(Солун)|Храмот Света Софија]] * [[Римска палата|Римската палата]] == Музеи == [[Податотека:Archaeological Museum, Thessaloniki, Greece (7457978664).jpg|мини|десно|250п|Влезот на [[Археолошки музеј (Солун)|Археолошкиот музеј]] во Солун]] * [[Еврејски музеј (Солун)|Еврејски музеј]] * Македонски музеј на современата уметност * Државен музеј на современата уметност * Македонски фолклорен музеј * [[Музеј на византиската култура]] * [[Археолошки музеј (Солун)|Археолошки музеј]] * Кинематографски музе * [[Музеј на македонската борба (Солун)|Музеј на македонската борба]] * Спортски музеј * Технички музеј * Музеј на фотографијата == Манифестации == Солун е домаќин на многубројни фестивали и манифестации, вклучувајќи: * [https://www.thessalonikitourism.gr/index.php/en/component/k2/item/453-thessaloniki-international-trade-fair Солунскиот меѓународен трговски саем], со традиција од осумнаесет години * [http://www.filmfestival.gr/ Солунскиот меѓународен филмски фестивал] * [http://www.filmfestival.gr/docfestival/index.htm Солунскиот фестивал за документарни филмови] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070806104925/http://www.filmfestival.gr/docfestival/index.htm |date=2007-08-06 }}, со традиција од [[1999]] година * [http://www.photosynkyria.gr/ Солунскиот меѓународен фестивал на фотографијата] * ''Video Dance Festival'' * ''DMC DJ Championship'' * Празник ''Свети Димитрија'', заштитник на градот * Карневал ''Цикнопемпти'', карневалски ден проследен со маскенбал и музика низ целиот град == Медиуми == === Весници === {| width="100%" |- valign="top" | width="50%" | ==== Дневници ==== * Македонија ([[грчки јазик|грчки]]: ''Μακεδονία'') * Ангелиофорос ([[грчки јазик|грчки]]: ''Αγγελιοφόρος'') ==== Телевизии ==== * [[ΕΡΤ3]] - Канал на [[Грчка радиотелевизија|грчката радиотелевизија]] ([[грчки јазик|грчки]]: ''Ελληνική Ραδιοφωνική Τηλεώραση'') * [[Македонија ТВ]] ([[грчки јазик|грчки]]: ''Μακεδονία TV'') * TV100 * Аполон TV ([[грчки јазик|грчки]]: ''Απόλλων TV'') * Best TV * ТВ Валкања ([[грчки јазик|грчки]]: ''TV Βαλκάνια'') * Europe One * Омега ТВ ([[грчки јазик|грчки]]: ''Ωμέγα TV'') * Орион ТВ ([[грчки јазик|грчки]]: ''Όριον TV'') * Панорама ТВ ([[грчки јазик|грчки]]: ''Πανόραμα TV'') * Гноми ТВ ([[грчки јазик|грчки]]: ''Γνώμη TV'') * ТВ Тесалоники ([[грчки јазик|грчки]]: ''TV Θεσσαλονίκη'') * Вергина TV ([[грчки јазик|грчки]]: ''Βεργίνα TV'') * 4E | width="50%" | ==== Радио ==== * [http://www.984.gr Panorama FM - 98.4 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181215172521/http://www.984.gr/ |date=2018-12-15 }} * [http://www.starfm.gr Star FM - 97.1 FM] * [http://www.laikos.fm Laikos FM - 87.6 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190818051714/http://laikos.fm/ |date=2019-08-18 }} * [http://www.88miso.gr Mylos FM - 88.5 FM] * [http://www.radiodj89.gr Thessaloniki Radio Deejay - 89.0 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180307080501/http://radiodj89.gr/ |date=2018-03-07 }} * [http://www.zooradio.gr Zoo Radio - 90.8 FM] * [http://www.ellinikosfm.gr Ellinikos FM - 92.8 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210619155722/http://www.ellinikosfm.gr/ |date=2021-06-19 }} * [http://www.heartfm.gr Heart FM - 93.1 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190916131950/http://heartfm.gr/ |date=2019-09-16 }} * [http://www.radiothessaloniki.gr Radio Thessaloniki - 94.5 FM] * [http://www.eroticosfm.gr Eroticos FM - 94.8 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060224074951/http://www.eroticosfm.gr/ |date=2006-02-24 }} * [http://www.cosmoradio.gr Cosmoradio - 95.1 FM] * [http://www.metropolisfm.gr Athlitiko Metropolis - 95.5 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140210230846/http://www.metropolisfm.gr/ |date=2014-02-10 }} * [http://www.ert3.gr ERT 3 95.8 FM - public - 95.8 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130530084015/http://www.ert3.gr/ |date=2013-05-30 }} * [http://www.ert3.gr ERT 3 102 FM - public - 102.0 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130530084015/http://www.ert3.gr/ |date=2013-05-30 }} * [http://www.extrasports.gr Extra Sport - 103.0 FM] * [http://www.bananafm.gr Banana FM - 104.0 FM] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110502083204/http://bananafm.gr/ |date=2011-05-02 }} * [http://www.rockradio.gr Rock Radio 104.7 - 104.7 FM] * [http://www.1055rock.gr 1055 Rock - 105.5 FM] * [http://www.cityinternational.gr City International -106.1 FM ] * [http://www.safari.gr Safari FM - 107.1 FM] * [http://www.republicradio.gr Republic Radio - 100.3 FM]{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} === Спортски клубови === [[Податотека:Toumba-Stadium7.jpg|thumb|десно|300px|Навивачите на ПАОК]] [[Податотека:Aris-Basket2.jpg|thumb|right|300px|Спортската сала на Арис во кошарка]] * [[Ираклис ФК]] - прва лига (2005-2006: 4 место) * [[ПАОК ФК]] - прва лига (2004-2005: 5. место) * [[Арис ФК]] - прва лига (2004-2005: 14. место) * [[Аполон Каламарјас]] - прва лига (2004-2005: 12. место) * Агротикос Астерас - трета лига * Епаноми - трета лига * Павлос Мелас ФК - трета лига ==Солун како тема во уметноста== * „Одново во Солун“ — песна на македонскиот поет [[Анте Поповски]].<ref>Анте Поповски, ''Дрво што крвави''. Скопје: Детска радост, Наша книга, Македонска книга, Култура, Мисла, 1991, стр. 16.</ref> * „Солун покрај Беаз-Куле“ — песна на македонскиот поет [[Анте Поповски]].<ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 140.</ref> == Збратимени градови == * {{знамеикона|USA}} [[Хартфорд (Конектикат)|Хартфорд]], [[Конектикат]], [[САД]], од [[5 мај]] [[1962]] * {{знамеикона|Bulgaria}} [[Пловдив]], [[Бугарија]], од [[27 февруари]] [[1984]] * {{знамеикона|Australia}} [[Мелбурн]], [[Викторија (Австралија)|Викторија]], [[Австралија]], од [[19 март]] [[1984]] * {{знамеикона|Cyprus}} [[Лимасол]], [[Кипар]], од [[30 јуни]] [[1984]] * {{знамеикона|Germany}} [[Лајпциг]], [[Саксонија]], [[Германија]], од [[10 октомври]] [[1984]] * {{знамеикона|Italy}} [[Болоња]], [[Емилија-Ромања]], [[Италија]], од [[20 октомври]] [[1984]] * {{знамеикона|Slovakia}} [[Братислава]], [[Словачка]], од [[23 април]] [[1986]] * {{знамеикона|Germany}} [[Келн]], [[Северна Рајна-Вестфалија]], [[Германија]], од [[3 мај]] [[1988]] * {{знамеикона|Romania}} [[Констанца]], [[Романија]], од [[5 јули]] [[1988]] * {{знамеикона|USA}} [[Сан Франциско]], [[Калифорнија]], [[САД]], од [[6 август]] [[1990]] * {{знамеикона|France}} [[Ница]], [[Провенс-Алпс-Кот д Азур]], [[Франција]], од [[20 март]] [[1992]] * {{знамеикона|Egypt}} [[Александрија]], [[Египет]], од [[12 јули]] [[1993]] * {{знамеикона|Israel}} [[Тел Авив]], [[Израел]], од [[24 ноември]] [[1994]] == Личности == '''Личности родени во Солун:''' * [[image:Byzantine imperial flag, 14th century, square.svg|23px]] [[Св. Кирил и Методиј|Свети Кирил и Методиј]], творци на [[глаголица]]та * {{знамеикона|Turkey}} [[Кемал Ататурк]], основач на модерна Турција * {{знамеикона|Greece}} [[Стратос Дионисиу]], пејач * {{знамеикона|Greece}} Костас Воуцас, грчки глумец * {{знамеикона|Turkey}} Кахит Арф, турски математичар * {{знамеикона|Macedonia}} [[Симеон Кавракиров]] — македонски револуционер, припадник на [[ВМРО (Обединета)]] * {{знамеикона|Macedonia}} [[Ѓорѓи Костовски|Ѓорѓи Захариев Костовски]] ― [[Македонци|македонски]] партизан и учесник во [[НОВ]] * {{знамеикона|Macedonia}} [[Марика Гоцева|Марика Доскова Василева Гоцева]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * {{знамеикона|Macedonia}} [[Нада Богданова-Икономова|Нада Богданова - Икономова]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * {{знамеикона|Macedonia}}{{Знамеикона|Israel}} [[Исак Сион]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * {{знамеикона|Macedonia}} [[Димо Тодоровски]], македонски вајар * {{знамеикона|Macedonia}} [[Симеон Кавракиров]], македонски револуционер * {{знамеикона|Macedonia}} [[Кирил Пенушлиски]], македонски фолклорист * {{знамеикона|Macedonia}} [[Симеон Гугуловски]], македонски пејач '''Личности починати во Солун:''' * [[Мара Капиданчева]] (1923-1944) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], борец на [[ЕЛАС]], стрелана од монархофашистите.<ref name=":02" /> == Поврзано== * [[Егејска Македонија]] * [[Историја на Македонија]] * [[Историја на Грција]] * [[Големиот пожар во Солун од 1917]] * [[Гемиџии]] == Наводи == {{Reflist}} == Извори == * Апостолос Папајанопулос,''Споменици на Солун'', Rekos Ltd, непозната дата. * Апостолос П. Вакалопулос, ''Историја на Солун'', Институт за балкански студии, 1972. * ''Солун: Туристички водич и карта на улици'', A. Кесопулос, 1988. * Марк Мазовер, ''Салоника, град на духови: христијани, муслимани и евреи, 1430-1950'', 2004, ISBN 0-375-41298-0. * ''Градски водич низ Солун'', Издавачка куќа Axon, 2002. * Џејмс К. Скедрос, ''Свети Димитриј од Солун: Граѓански патрон и свет штитеник, IV-VII век'' (Теолошки студии на Харвард), Trinity Press International (1999). * Вилма Хастаоглу-Мартинидис, ''Реструктуирање на градот: Меѓународни натпревари за урбан дизајн на Солун'', Андреас Пападакис, 1999. == Надворешни врски == {{рв|Thessaloniki}} * [http://www.thessaloniki.gr/ Портал на Солун] * [http://www.cityportal.gr Градски водич низ Солун] {{Централна Македонија (Грција)}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Солун| ]] [[Категорија:Градови во Егејска Македонија]] [[Категорија:Градови во Грција]] [[Категорија:Општини во Егејска Македонија]] [[Категорија:Солун (округ)]] [[Категорија:Градови во Кралството Македонија]] [[Категорија:Престолнини на Кралството Македонија]] [[Категорија:Светско наследство во Грција]] [[Категорија:Населени места основани во 4 век п.н.е.]] [[Категорија:Утврдени населби]] ssd7yssofq3le5sm9d20kx4olb6xzjc 0 4772 5607000 5597704 2026-08-10T06:16:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607000 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писател |name = Џ. Р. Р. Толкин<br>''J. R. R. Tolkien'' |image = J. R. R. Tolkien, ca. 1925.jpg |caption = Толкин во 1940-тите |birth_name = Џон Роналд Руел Толкин |birth_date = {{Birth date|df=yes|1892|1|3}} |birth_place = [[Блумфонтејн]], [[Слободна држава Орање]] (денес ЈАР) |death_date = {{Death date and age|df=yes|1973|9|2|1892|1|3}} |death_place = [[Борнмут]], Англија, ОК |occupation = автор, академик, филолог, поет |nationality = Британец |alma_mater = [[Колеџ Ексетер (Оксфорд)|Колеџ Ексетер]] |genre = [[фантастика]], [[епска фантастика]], [[превод]], [[книжевна критика]] |notableworks = {{Plainlist}} * ''[[Хобитот]]'' * ''[[Господарот на прстените]]'' * ''[[Силмарилион]]'' {{Endplainlist}} |spouse = {{marriage|[[Едит Толкин|Едит Брат]]|1916|1971|end=смрт}} |children = {{Plainlist}} * Џон Френсис Толкин (1917 — 2003) * Мајкл Хилари Толкин (1920 — 1984) * Кристофер Џон Толкин (р. 1924) * Присилија Ен Толкин (р. 1929) {{Endplainlist}} }} '''Џон Роналд Руел Толкин''' ({{langx|en|John Ronald Reuel Tolkien}}; {{рн|3|јануари|1892}} — {{пн|2|септември|1973}}) — [[Англичани|англиски]] [[Проза|писател]], [[Филологија|филолог]], [[поезија|поет]], [[Универзитет|универзитетски професор]] и [[Книжевна критика|книжевен критичар]]. Толкин е познат во светската книжевна јавност по неговите [[еп]]ски дела „[[Хобитот]]“, „[[Господарот на прстените]]“ и „[[Силмарилион]]“. Толкин предавал [[староанглиски јазик]] на [[колеџ Сент Џон (Оксфорд)|колеџот Сент Џон]] во [[Оксфордски универзитет|Оксфорд]] и на [[колеџ Пембрук (Оксфорд)|колеџот Пембрук]] во Оксфорд од 1925 до 1945 година. Тој исто така предавал [[англиски јазик]] и [[книжевност]] на [[колеџ Мертон|колеџот Мертон]] во Оксфорд од 1945 до 1959 година.<ref>''Biography'', pp.&nbsp;111, 200, 266.</ref> Толкин своевремено бил близок пријател со [[К. С. Луис]], со кој заедно членувале во книжевното друштво познато како [[Инклингс]]. На 28 март 1972 година Толкин бил одликуван со [[Ред на Британската Империја|Редот на Британската Империја]] од страна на кралицата [[Елизабета II]]. По смртта на Толкин, неговиот син [[Кристофер Толкин]] објавил серијал дела кои се всушност необјавени ракописи на самиот Толкин, меѓу кои и познатото дело „Силмарилион“. Овие, заедно со „Хобитот“ и „Господарот на прстените“, создаваат поврзано тело на раскази, поеми, измислени историски настани, измислени јазици и книжевни критики и есеи за измислениот свет наречен „[[Арда]]“ и „[[Средна земја]]“<ref group="lower-alpha">Раскази и настани кои се делумно засновани на [[нордиска митологија|нордиската митологија]].</ref>. Помеѓу 1951 и 1955, Толкин го вовел поимот „Толкинов легендариум“, сеопфатен поим за најголемиот дел од овие дела.<ref>''Letters'', nos. 131, 153, 154, 163.</ref> Иако голем број писатели објавиле дека од сферата на фантастиката пред времето на Толкин,<ref name="de Camp">{{Наведена книга |last=de Camp |first=L. Sprague |title=Literary Swordsmen and Sorcerers: The Makers of Heroic Fantasy |url=https://archive.org/details/literaryswordsme0000deca |year=1976 |publisher=Arkham House |isbn=0-87054-076-9 }}</ref> големиот успех на „Хобитот“ и „Господарот на прстените“ довеле до широко распространување и популарност на епската фантастика како жанр. Така, ова довело до општото јавно мислење и поистоветување на Толкин како „татко на современата книжевна фантастика“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.veritas.org/media/talks/585 |title=J. R. R. Tolkien: Father of Modern Fantasy Literature |accessdate=2 March 2009 |last=Mitchell |first=Christopher |publisher=Veritas Forum |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090620040316/http://www.veritas.org/media/talks/585 |archivedate=20 June 2009 |df= }}</ref><ref name="Oxford Companion">The ''Oxford companion to English Literature'' calls him "''the greatest influence within the fantasy genre''. (Sixth edition, 2000, page 352. Ed. Margaret Drabble.)</ref>— или поточно епската фантастика.<ref name="encyc">{{Наведена книга |editor1-last=Clute |editor1-first=John |editor2-last=Grant |editor2-first=John |year=1999 |title=The Encyclopedia of Fantasy |url=https://archive.org/details/encyclopediaoffa0000unse_i5q1 |publisher=St. Martin's Press |isbn=0-312-19869-8 }}</ref> Во 2008 година, весникот „''[[The Times]]''“ го рангирал Толкин на шестото место на списокот на „50 најголеми британски автори од 1945 година“.<ref name="The Times April 2008">{{наведени вести|date=5 January 2008 |url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article3127837.ece |title=The 50 greatest British writers since 1945 |work=[[The Times]] |accessdate=17 April 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110425050801/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article3127837.ece |archivedate=25 April 2011 }}</ref> Од друга страна пак, „''[[Форбс]]''“ го рангирал на 5. место од најпрофитабилни „починати познати личности“ во 2009.<ref name="Forbes 2009">{{наведени вести|url=https://www.forbes.com/2009/10/27/top-earning-dead-celebrities-list-dead-celebs-09-entertainment_land.html?boxes=listschannelinsidelists |title=Top-Earning Dead Celebrities |work=Forbes |first=Matthew |last=Miller |date=27 October 2009 |archiveurl=https://archive.today/20121205021043/http://www.forbes.com/2009/10/27/top-earning-dead-celebrities-list-dead-celebs-09-entertainment_land.html?boxes=listschannelinsidelists |archivedate=5 December 2012 }}</ref> {{TOC limit|limit=3}} == Животопис == === Потекло === [[File:Mabel Suffield Christmas Card.jpg|thumb|200px|right|Божиќна картичка со слика во боја од Толкинови во Блумфонтејн. Честитката е испратена до семејство во Бирмингем, Англија во 1892.]] Предците на таткото на Толкин се по потекло од средната англиска класа, занаетчии, кои произведувале и продавале часовници, рачни часовници и пијана во [[Лондон]] и [[Бирмингем]]. Семејството емигрирало од [[Германија]] во 18 век.<ref>''Letters'', no. 165.</ref> Според семејната традиција, Толкинови пристигнале во Англија во 1756 година, како бегалци по инвазијата на [[Изборно Кнежевство Саксонија|Изборното Кнежевство Саксонија ]] за време на [[Седумгодишна војна|Седумгодишната војна]].<ref>''Biography'', pages 18–19.</ref> Неколку семејства со презиме „Толкин“ живеат во северозападна Германија, претежно во [[Долна Саксонија]] и [[Хамбург]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.verwandt.de/karten/absolut/tolkien.html |title=Absolute Verteilung des Namens 'Tolkien' |language=de |work=verwandt.de |publisher=MyHeritage UK Ltd. |accessdate=9 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510202325/http://www.verwandt.de/karten/absolut/tolkien.html |archivedate=10 May 2013 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.verwandt.de/karten/absolut/tolkiehn.html |title=Absolute Verteilung des Namens 'Tolkiehn' |language=de |work=verwandt.de |publisher=My Heritage UK Ltd. |accessdate=9 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510194451/http://www.verwandt.de/karten/absolut/tolkiehn.html |archivedate=10 May 2013 }}</ref> Толкин верувал дека неговото презиме потекнува од германскиот збор ''tollkühn'', што значи „избезумен“.<ref>{{наведен нестручен часопис|url=http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-45548112.html |title=Ash nazg gimbatul |language=de |magazine=Der Spiegel |issue=35/1969 |date=25 August 1969 |quote=Professor Tolkien, der seinen Namen vom deutschen Wort 'tollkühn' ableitet,... . |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427035821/http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-45548112.html |archivedate=27 April 2011 }}</ref> Како и да е, потеклото на името не е потврдено.<ref>{{Наведена книга |title=J. R. R. Tolkien |first=Fabian |last=Geier |language=de |page=9 |year=2009 |publisher=Rowohlt Verlag|Rowohlt Taschenbuch Verlag |isbn=978-3-49950-664-2}}</ref> Германски писател претпоставил дека ова презиме потекнува од германското село ''Толкинен'' во близина на ''Растенбург'', а денес тоа село се наоѓа во [[Полска]] и се вика [[Толкини]]. Името на селото потекнува од [[старопруски јазик|старопрускиот јазик]].<ref>{{Наведена книга |first=Georg |last=Gerullis |title=Die altpreußischen Ortsnamen, gesammelt und sprachlich behandelt |language=de |publisher=Vereinigung wissenschaftlicher Verleger |location=Berlin and Leipzig |year=1922 |page=184}}</ref><ref>{{Наведена книга |first=Max |last=Mechow |title=Deutsche Familiennamen prussischer Herkunft |language=de |publisher=Tolkemita |location=Dieburg |year=1994 |page=99}}</ref> === Детство === [[File:20_Northmoor_Road,_Oxford.JPG|thumb|right|200px|Куќата во Оксфорд каде живеел Толкин.]] Џон Роналд Руел Толкин е роден на 3 јануари 1892 година во [[Блумфонтејн]] во [[Слободна држава Орање|Слободната држава Орање]], денес [[Фри Стејт|покраина Фри Стејт]] во [[Јужноафриканска Република|Јужноафриканската Република]]. Таткото на Толкин бил [[Артур Толкин|Артур Руел Толкин]] (1857–1896), англиски банкарски управител, а неговата мајка била [[Мабел Толкин|Мабел Сафилд Толкин]] (1870–1904). Тие ја напуштиле Англија кога Артур бил унапреден како управител на канцеларијата на Британската банка во Блумфонтејн. Толкин имал еден помлад брат, Хилари Артур Руел Толкин, кој е роден на 17 февруари 1894 година.<ref>''Biography'', p.&nbsp;14.</ref> Како дете, Толкин бил каснат од голем пајак, една врста [[тарантула]], во неговата градина, настан за кој многумина веруваат дека влијаел врз неговите раскази, иако тој признал дека не се сеќава на таквиот настан и немал некоја омраза кон пајаците. За време на еден друг настан, млад семеен слуга, за кој Толкин сметал дека е убаво дете, го зел бебето и го однел да посетат африкански трла, наречени [[крал (ограда)|крал]], и го вратил детето следното утро.<ref>''Biography'', p.&nbsp;13. Both the spider incident and the visit to a kraal are covered here.</ref> Кога имал три години, тој заминал за Англија со неговата мајка и брат. Ова патување биле планирано како подолг престој меѓу поширокото семејство. Неговиот татко починал од [[ревматска треска]] пред да одат на патувањето.<ref>''Biography'', p.&nbsp;24.</ref> Овој немил настан го оставило семејството без приходи, па така мајката на Толкин со децата се преселила кај нејзините родители во [[Кингс Хит]],<ref>''Biography'', Ch I, "Bloemfontein". At 9 Ashfield Road, King's Heath.</ref> [[Бирмингем]]. Многу набрзо, во 1896, тие се преселиле во [[Сархол]] (денес [[Хол Грин]]), тогашно село во Вустершир, а денес предградие на Бирмингем.<ref>''Biography'', p.&nbsp;27.</ref> Тој обожувал да ја истражува околината, особено [[воденица во Сархол|воденицата во Сархол]] и [[мочуриште во Морсли|мочуриштето во Морсли]], како и ридовите Клент, Лики и Малверн. Овие места подоцна инспирирале сцени од неговите романи, заедно со околните населени места, како што се [[Бромсгроув]], [[Алкестер]] и [[Алвчрч]].<ref>''Biography'', p.&nbsp;113.</ref> Мабел Толкин ги учела своите деца дома. Роналд, како што бил познат во семејството, бил добар ученик.<ref>''Biography'', p.&nbsp;29.</ref> Таа го учела [[ботаника]] и така кај него се родила желбата да биде опколен со растенија. Младиот Толкин сакал да црта пејзажи и дрвја, но неговите омилени часови биле [[јазици]]те. Неговата мајка го учела основен [[латински јазик|латински]] уште од мали нозе.<ref name=DoughanBio>{{Наведена мрежна страница|last=Doughan |first=David |year=2002 |url=http://www.tolkiensociety.org/tolkien/biography.html |title=JRR Tolkien Biography |work=Life of Tolkien |accessdate=12 March 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060303050751/http://www.tolkiensociety.org/tolkien/biography.html |archivedate=3 March 2006 }}</ref> Толкин можел да чита на четиригодишна возраст, а течно да пишува многу набрзо. Неговата мајка му дозволила да чита голем број книги. Тој не ги сакал „[[Островот на богатството]]“ и „Пен Пајпер“ и сметал дека „[[Алиса во земјата на чудата]]“ била „забавна но вознемирувачка“. Тој сакал приказни за [[Американски староседелци|американските староседелци]] и делата на [[Џорџ Мекдоланд]].<ref>''Biography'', p.&nbsp;22.</ref> Дополнително на тоа, „Книгите со сказни“ на [[Ендру Ланг]] биле особено важни за него и нивното влијание врз неговите подоцнежни дела е очигледно.<ref>''Biography'', p.&nbsp;30.</ref> Мабел Толкин била примена во [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]] во 1900 година, иако имало силни негодувања од нејзиното [[баптизам|баптистичо]] семејство,<ref name=Biography31>''Biography'', p.&nbsp;31.</ref> и со тоа престанале да ја финансираат. Во 1904 година, кога Толкин имал 12 години, неговата мајка починала поради [[акутен дијабетес]] во [[Реднал]]. Таа имала околу 34 години кога починала. Девет години по нејзината смрт, Толкин напишал „мојата мила мајка беше навистина маченик, и не на секој [[Бог]] му дарува полесен пат до неговите дарови, како што е со Хилари и со мене, давајќи ни мајка која се уби од работа и проблеми за да нѐ обезбеди да ја зачуваме вербата“.<ref name=Biography31/> Пред нејзината смрт, Мабел го потпишала старателството врз нејзините синови на еден близок пријател, кој прифатил да ги израсне децата како добри католици. Во писмо до неговиот син Мајкл од 1965 година, Толкин се потсетил на влијанието на овој човек кој пак Толкин секогаш го именувал како „татко Франсис“, и објаснил за добрината и вербата која Франсис ја влеал кај Толкин.<ref>''Letters'', no.&nbsp;267.</ref> По смртта на неговата мајка, Толкин пораснал во околината на Еџбастон во Бирмингем и учел во училиштето Кинг Едвард, а подоцна во [[Сент Филип (училиште)|Сент Филип]]. Во 1903 година, тој се стекнал со стипендија и се вратил во [[Кинг Едвард (училиште)|училиштето Кинг Едвард]]. Додека бил ученик таму, тој бил еден од кадетите на училиштето кои помогнале да се означи рутата за парадата за коронацијата на кралот [[Џорџ V]].<ref name=Letters306>''Letters'', no. 306.</ref> === Младост === [[File:KES Free Grammar School Charles Barry.jpg|thumb|right|200п|Училиштето Кинг Едвард, каде Толкин се образувал.]] Првиот контакт или обид за [[вештачки јазик]] бил за време на неговите тинејџерски години кога заедно со неговите братучеди Мери и Марџори создале „животински јазик“. Во тоа време Толкин изучувал латински и старосаксонски. Нивниот интерес кон „животинскиот“ набрзо исчезнал, но Толкин и Мери создале нов посложен вештачки јазик т.н. ''невбош''. Следниот вештачки јазик кој бил започнат од Толкин бил „нефаријански“ и овој е лично негова творба.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://folk.uib.no/hnohf/vice.htm |title=Tolkien's Not-So-Secret Vice |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121122010424/http://folk.uib.no/hnohf/vice.htm |archivedate=22 November 2012 }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://lordfingulfin.webs.com/earlierlanguages.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131224110153/http://lordfingulfin.webs.com/earlierlanguages.htm|title=Tolkien's Languages|archivedate=24 December 2013}}</ref> Во периодот околу 1909 година Толкин научил [[есперанто]]. На 10 јуни 1909 година тој ја напишал „Книгата на Фоксрук“, тетратка од шеснаесет страници, каде се појавуваат „најраните примери за измислена азбука“.<ref>{{Наведена книга|first=Perry C. |last=Bramlett |url=https://books.google.com/books?id=8ef3-s6fixIC&pg=PA136 |title=I Am in Fact a Hobbit: An Introduction to the Life and Works of J. R. R. Tolkien |publisher=Mercer University Press |year=2002 |page=136 |isbn=0-86554-894-3 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170215191402/https://books.google.com/books?id=8ef3-s6fixIC&pg=PA136 |archivedate=15 February 2017 }} See also: [http://tolkiengateway.net/wiki/Book_of_the_Foxrook Book of the Foxrook] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202055817/http://tolkiengateway.net/wiki/Book_of_the_Foxrook |date=2 February 2017 }}</ref> Мали пасуси во книгата се напишани на есперанто.<ref>{{Наведена книга |chapter-url=https://books.google.com/books?id=B0loOBA3ejIC&pg=PA172 |chapter =Esperanto |first=Arden R. |last=Smith |editor-first=Michael D. C. |editor-last=Drout |title=J. R. R. Tolkien Encyclopedia: Scholarship and Critical Assessment |publisher=Routledge |year=2006 |page=172 |postscript=,}} and [http://parmadili.skf.org.pl/elendili/esperanto.jpg Book of the Foxrook] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202162102/http://parmadili.skf.org.pl/elendili/esperanto.jpg |date=2 February 2017 }}; transcription on [http://www.elendilion.pl/2007/06/18/tolkien-i-esperanto/ Tolkien i Esperanto] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161019054129/http://www.elendilion.pl/2007/06/18/tolkien-i-esperanto/ |date=19 October 2016 }}; the text begins with "PRIVATA KODO SKAŬTA" (Private Scout Code)</ref> Во 1911 година Толкин заминал на летен одмор во [[Швајцарија]]. Ова патување убаво го опишува во едно писмо од 1968 година,<ref name=Letters306/> забележувајќи дека патувањата на Билбо Бегинс преку Маглените Планини е директно засновано на патувањето на Толкин со група пријатели од [[Интерлакен]] до [[Лаутербрунен]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.valais-wallis-digital.ch/de/a/#!/explore/cards/173 |title=1911 – J.R.R. Tolkien besichtigt das Oberwallis |language=de |work=Valais Wallis Digital |accessdate=27 February 2016}} Citing ''Letters'', no. 306.</ref> Истата таа година Толкин започнал школување на колеџот Ексетер во Оксфорд. Првично студирал класика, но го сменил неговиот предмет во 1913 година во англиски јазик и книжевност. Тој завршил во 1915 година со одлични резултати.<ref name = "RoyalMail">{{Наведена книга |first=Wayne G.|last=Hammond |first2=Christina |last2= Scull|title= The Lord of the Rings JRR Tolkien Author and Illustrator|date= 26 February 2004|publisher= Royal Mail Group plc (commemorative postage stamp pack)}}</ref> === Брак === [[File:2_Darnley_Road,_the_former_home_of_J.R.R._Tolkien_in_West_Park,_Leeds.jpg|thumb|right|200px|Куќата во Лидс каде живеел Толкин.]] Толкин ја запознал неговата идна сопруга на негова 16-годишна возраст. Едит Мери Брет била постара три години. Тие се запознале кога Толкин и неговиот брат Хилари се преселиле во соседството на Едит. Кога Толкин наполнил 21 година, тој и напишал на Едит дека отсекогаш ја сакал и ја побарал за сопруга. Сепак, во тој момент Едит му изјавила на Толкин дека веќе таа прифатила да се омажи за одреден ''Џорџ Филд'', брат не еден нејзин соученик. Едит, истовремено, изјавила дека таа прифатила бидејќи мислела дека е шанса „која е понудена на маса“ бидејќи претходно се двоумела дали Толкин воопшто ја сака. На 8 јануари 1913 година, Толкин патувал со воз до [[Челтенхем]] и на платформата ја сретнал Едит. Двајцата се шетале низ околината и на крај на денот Едит ја донела својата последна одлука и се одлучила да се мажи за Толкин. Многу набрзо ја одбила понудата на Филд .<ref>''Biography'', pp.&nbsp;67–69.</ref> По прифаќањето за брак со Толкин, Едит објавила дека го напушта [[Баптизам|Баптизмот]] и се посветува на [[Католицизам|католицизмот]], најмногу поради инсистирањето на Толкин. Ова го растревожило целото нејзино семејство.<ref>''Biography'', p.&nbsp;73.</ref> Едит и Џон официјално се свршиле во јануари 1913 година во Бирмингем и се венчале во римокатоличката црква Сент Мери во Ворик на 22 март 1916 година.<ref>''Biography'', p.&nbsp;86.</ref> === Воен период === ==== Прва светска војна ==== [[File:Lancashire Fusiliers trench Beaumont Hamel 1916.jpg|thumb|right|200px|Борци на 1. баталјон на Ланкаширското мускетарство.]] Во август 1914 година, Обединетото Кралство влегло во [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. Првично тој не сакал и не избрал да волонтира во [[Британска армија|Британската армија]], што било шок за неговото семејство. За ова во едно свое писмо испратено до Мајкл, Толкин напишал дека „во тоа време момци се приклучуваа, или беа примани јавно. Тоа е лошо место за младо момче кое има преголема фантазија и мала физичка храброст“.<ref name="Letters, No. 43">''Letters'', No. 43.</ref> Сепак Толкин „не го издржал јавниот притисок“<ref name="Letters, No. 43"/> и се приклучил на програмата, кога бил на списокот на волонтери но не се приклучил додека не го стекнал степенот. По завршувањето на студиите во 1915 година, тој бил назначен како привремен втор поручник во [[Ланкаширско мускетарство|Ланкаширското мускетарство]] на 15 јули 1915 година.<ref>''Biography'', pp.&nbsp;77–85.</ref>[https://www.thegazette.co.uk/London/issue/29232/page/6968 The London Gazette. 16 July 1915. p. 6968.]</ref> Тој се обучувал со 13 баталјон цели 11 месеци.<ref>''Tolkien and the Great War'', p.&nbsp;94.</ref> По нивната свадба, Толкин и сопругата се преселиле во куќа во близина на кампот. На 2 јуни 1916 година, Толкин примил телеграма со која тој се повикува да дојде во [[Фолкстон]] и да се префрли на должност во [[Франција]]. Тој со тешко срце ја прифатил оваа покана.<ref>Quoted in John Garth, ''Tolkien and the Great War'', p.&nbsp;138.</ref> На 5 јуни 1916 година, Толкин заедно со останатите волонтери и борци се качиле на брод и се упатиле кон [[Кале (град)|Кале]], [[Франција]]. Како и останатите војници кои доаѓале за првпат, Толкин бил испратен до базата во [[Етапл]] на [[Британски истражувачки сили|Британските истражувачки сили]]. На 7 јуни му било известено дека бил назначен како сигнален службеник на 11 баталјон на Ланкаширското мускетарство. Баталјонот бил дел од [[74. бригада на Британската армија|74. бригада]] на [[25. дивизија на Британската армија]]. Додека чекал да биде одведен до единицата, Толкин, од досада, ја напишал поемата „Осамениот остров“. Поемата била вдахновена од неговите чувства додека патувал до Кале. Покрај тоа, тој создал мал систем на точки, кои означувале негови местоположби и така Едит можела да увиди каде тој се наоѓал. Писмата биле проверувани од армиските челници и поради тоа овие детали биле тајни.<ref>Garth, John. ''Tolkien and the Great War'', Boston, Houghton Mifflin 2003, pp.&nbsp;144–145.</ref> На 27 јуни 1916 година го напуштил Етапл и се приклучил на баталјонот во [[Рибемпре]] во близина на [[Амјен]]<ref>Garth (2003), pages 147–148.</ref> Толкин учествувал во [[Битката кај Сом]] во јули 1916 година. Овие дејства во кои учествувал Толкин биле многу стресни за неговата жена. На 27 октомври 1916 година, Толкин заедно со неговиот баталјон учествувале во Битката за заземање на ровот Реџина. Тогаш тој се разболел од [[треска (состојба)|треска]] и на 8 ноември 1916 година бил испратен во Англија.<ref>''Biography'', p.&nbsp;93.</ref> Голем број од неговите школски другари починале во војната, меѓу кои Роб Гилсон - школски другар. Неговиот баталјон скоро и да бил сосема уништен за време на битките. По враќањето во Англија, Толкин бил ослабен и до завршувањето на војната тој го поминал времето низ болници и гарнизони, и тој бил медицински неспособен за воена служба.<ref>Garth (2003), pp.&nbsp;207 ''et seq.''</ref><ref>Tolkien's Webley .455 service revolver was put on display in 2006 as part of a Battle of the Somme exhibition in the Imperial War Museum, London. (See {{Наведена мрежна страница |url=http://archive.iwm.org.uk/server/show/nav.2211 |title=Personal Stories: John Ronald Reuel Tolkien |work=Battle of the Somme |publisher=Imperial War Museum |accessdate=16 July 2012 |archive-date=2015-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150222094641/http://archive.iwm.org.uk/server/show/nav.2211 |url-status=dead }} and {{Наведена мрежна страница |url=http://archive.iwm.org.uk/server/show/nav.2211 |title=FIR 11492: Webley .455 Mark 6 (VI military) |work=Imperial War Museum Collection Search |publisher=Imperial War Museum |accessdate=16 July 2012 |archive-date=2015-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150222094641/http://archive.iwm.org.uk/server/show/nav.2211 |url-status=dead }}) Several of his service records, mostly dealing with his health problems, can be seen at the National Archives. ({{Наведена мрежна страница |url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/firstworldwar/people/tolkien.htm |title=Officer's service record: J R R Tolkien |work=First World War |publisher=National Archives |accessdate=28 April 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090308111409/http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/firstworldwar/people/tolkien.htm |archivedate=8 March 2009 }})</ref> Додека Толкин се закрепнувал во [[Литл Хејвуд]], [[Стафордшир]], тој започнал да работи врз неговите дела „[[Книга на изгубените приказни]]“, започнувајќи со „[[Падот на Гондолин]]“. „Изгубените приказни“ е обид на Толкин да создаде митологија за Англија, проект кој го напуштил без да го заврши.<ref>''Biography'', p.&nbsp;[https://books.google.com/books?id=zWzAAgAAQBAJ&pg=PT98 98] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161116212207/https://books.google.com/books?id=zWzAAgAAQBAJ&pg=PT98 |date=16 November 2016 }}</ref> Во 1917 и 1918 година полека почнал да закрепнува и имал доволно сила да отслужи во домашните кампови. Токму во овој период Едит го родила нивниот прв син, Џон Франсис Руел Толкин. На 6 јануари 1918 година Толкин бил унапреден како привремен [[поручник]].<ref name="thegazette.co.uk">[https://www.thegazette.co.uk/London/issue/32110/supplement/10711 The London Gazette (Supplement). 2 November 1920. p. 10711.]</ref> ==== Меѓувоен период ==== Толкин бил демобилизиран и ја напуштил армијата на 3 ноември 1920 година и го зачувал чинот поручник.<ref name="thegazette.co.uk"/> Неговата прва граѓанска работа по војната бил [[Оксфордки речник на англискиот јазик|Оксфордкиот англиски речник]], каде работел претежно врз историјата и етимологијата на [[германски јазици|германските]] зборови кои започнуваат на буквата „w“.<ref>{{Наведена книга|last= Gilliver| first=Peter|title=The Ring of Words: Tolkien and the OED|url= https://archive.org/details/ringofwordstolki00gill|publisher=OUP| year=2006|first2=Jeremy |last2=Marshall |first3=Edmund |last3=Weiner}}</ref> Во 1920 година тој почнал да работи во [[Универзитет во Лидс|Универзитетот во Лидс]] и тогаш станал најмладиот универзитетски професор во таа институција.<ref name="Grotta2001 page 64 ff">{{Наведена книга|first=Daniel |last=Grotta |title=J.R.R. Tolkien Architect of Middle Earth |url=https://books.google.com/books?id=9LHQvq6P5qIC&pg=PA64 |accessdate=22 August 2010 |date=28 March 2001 |publisher=Running Press |isbn=978-0-7624-0956-3 |pages=64– |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511071523/http://books.google.com/books?id=9LHQvq6P5qIC&pg=PA64 |archivedate=11 May 2011 }}</ref> Додека работел во Лидс, тој го создал „Зборовниот фонд на средноанглискиот“. Во меѓувреме додека бил во Лидс тој го превел „[[Сер Гавејн и зелениот витез]]“ заедно со [[Е. В. Гордон]]. Тој исто така ги превел „Сер Гавејн“, „[[Бисер (поема)|Бисер]]“ и [[Сер Орфео]]“. Во 1925 година, тој се вратил во Оксфорд како професор по англосаксонски. Интересно е да се наведе дека во 1919 година работел и како приватен тутор (наставник) на поголем број дипломци, најмногу поради фактот што женските колеџи во тоа време имале голема потреба од добри наставници.<ref>https://books.google.co.uk/books?id=6Q_GAAAAQBAJ&pg=PA134&lpg=PA134&dq=jrr+tolkien+lady+margaret+hall&source=bl&ots=miY3YU94JS&sig=txgrLdGNNwwoYeesiddtjCzvUQU&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=lady%20margaret%20hall&f=false</ref> Додека работел во Оксфорд, во [[Колеџ Пемброук|Колеџот Пемброук]], тој го напишал делото „[[Хобитот]]“, и првите два дела на „Господарот на прстените“. Во 1932 издал и филолошки есеј именуван како „[[Ноденс]]“. Во 1920-тите години, Толкин започнал со превод на современ англиски на староанглиското дело „[[Беовулф]]“. Тој го завршил преводот во 1926 година и никогаш не го објавил. Преводот бил уреден и објавен во 2014 година од неговиот син Кристофер Толкин, после 40 години од смртта на Толкин или после 90 години од самиот превод.<ref>{{наведен нестручен часопис|last=Acocella |first=Joan |date=2 June 2014 |title=Slaying Monsters: Tolkien's 'Beowulf' |url=http://www.newyorker.com/arts/critics/books/2014/06/02/140602crbo_books_acocella?currentPage=all |magazine=The New Yorker |accessdate=2 June 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140530222018/http://www.newyorker.com/arts/critics/books/2014/06/02/140602crbo_books_acocella?currentPage=all |archivedate=30 May 2014 }}</ref> ==== Втора светска војна ==== За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Толкин бил назначен како [[криптоаналитичар]] или „откривач на кодови“.<ref name="spy1">''Letters'', no. 35 (see also editorial note).</ref><ref name="spy3">{{Наведена книга|first1=Wayne G.|last1=Hammond|first2=Christina|last2=Scull|title=The J. R. R. Tolkien Companion and Guide|volume=2|year=2006|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-618-39113-4|pages=224, 226, 232}}</ref> Во јануари 1939 година тој бил запрашан дали би бил подготвен да работи во [[криптографија|криптографското]] одделение на [[Министерство за надворешни работи на Обединетото Кралство|Министерството за надворешни работи на Обединетото Кралство]] во случај на национална итна состојба.<ref name="spy1" /><ref name="spy3" /> Тој се согласил со ова официјално барање и започнал со работа на 27 март и зел учество во припремен курс (обука) организиран од страна на британската влада.<ref name="spy1" /><ref name="spy3" /> Во 1945 година Толкин се преселил во Колеџот Мертон во Оксфорд и предавал англиски јазик и книжевност.<ref name="Grotta2001 page 110 ff">{{Наведена книга|first=Daniel |last=Grotta |title=J.R.R. Tolkien Architect of Middle Earth |url=https://books.google.com/books?id=9LHQvq6P5qIC&pg=PA110 |accessdate=22 August 2010 |date=28 March 2001 |publisher=Running Press |isbn=978-0-7624-0956-3 |pages=110– |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140111194008/http://books.google.com/books?id=9LHQvq6P5qIC&pg=PA110 |archivedate=11 January 2014 }}</ref> Тој работел на ова работно место сè до неговото пензионирање во 1959 година. Долги години бил и надворешен испитувач на [[Универзитетски колеџ во Даблин|Универзитетскиот колеџ во Даблин]]. Во 1954 година се стекнал со почесен степен од [[Национален универзитет на Ирска|Националниот универзитет на Ирска]]. Во 1966 година биле објавени неговите преводи на [[Книга според Јона|Книгата според Јона]] за [[Ерусалимска Библија|Ерусалимската Библија]].<ref>Rogerson, John. ''The Oxford Illustrated History of the Bible'', 2001.</ref> === Пензионирање === [[File:Oxford_Tolkien.JPG|thumb|right|200px|Статуа на Толкин во капелата во Колеџот Ексетер, Оксфорд.]] За време на неговиот пензионерски живот, од 1959 година па сѐ до неговата смрт, Толкин се стекнал со зголемена јавна заинтересираност кон неговите дела и се стекнал со книжевна слава. Во 1961 година, [[К. С. Луис]] го номинирал него за [[Нобелова награда за литература|Нобелова награда за книжевност]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show.php?id=16784 |title=Nomination Database |publisher=Nobel Foundation |accessdate=20 April 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170421094448/http://www.nobelprize.org/nomination/archive/show.php?id=16784 |archivedate=21 April 2017 }}</ref> Продажбата на книгите биле доста профитабилни па така зажалил што не се пензионирал порано.<ref name=DoughanBio/> Првично, тој пипувал ентузијастични одговори кон неговите читатели и нивните прашања, но подоцна бил незадоволен од забрзаната слава на неговите дела со контракултурното движење кое настанало во 1960-тите години.<ref>{{наведени вести|last=Meras |first=Phyllis |date=15 January 1967 |url=https://www.nytimes.com/books/01/02/11/specials/tolkien-gandalf.html |title=Go, Go, Gandalf |work=The New York Times |accessdate=12 March 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090411062436/http://www.nytimes.com/books/01/02/11/specials/tolkien-gandalf.html |archivedate=11 April 2009 }}</ref> Во едно писмо од 1972 година, тој напоменал дека станал култна фигура, но исто така изјавил дека „''дури и носот на најскромниот идол... не може да остане нескокоткан од милиот мирис на темјанот!''“<ref>''Letters'', no. 336.</ref> Вниманието на неговите обожаватели станало толку големо што Толкин морал да го отстрани неговиот личен телефонски број од јавните именици,<ref>''Letters'', no. 332.</ref> па дури тој и Едит морале да се преселат во [[Борнмут]], место кое тогаш било крајбрежен ресорт ценет од британската средна класа. Неговиот статус како најпродаван автор му дал лесен пристап до елитната класа во Британија, но сепак му недостигало друштвото од старото Инглингс. Сепак Едит била презадоволна од новиот статус. === Длабока старост === [[File:Tolkien's grave, Wolvercote Cemetery.jpg|thumb|200п|Гробот на Џ. Р. Р. Толкин и неговата сопруга Едит Толкин, Оксфорд.]] Едит Толкин умрела на 29 ноември 1971 година, на 82 години. Според Сајмон Толкин, {{цитатник|Мојата баба умре две години пред мојот дедо и тој дојде да живее во Оксфорд. Колеџот Мертон му даде соби веднаш до Хај Стрит. Јас одев таму почесто и ќе ме одведеше на ручек во хотелот Истгејт. Тие ручеци беа прекрасни за едно 12-годишно момче кое го поминува времето со својот дедо, но понекогаш наликуваа тажно. Имаше една посета кога тој ми кажа колку многу му недостига баба. Мора да било многу чудно за него да биде сам после бракот од повеќе од 50 години..<ref name="SimonTolkien">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.simontolkien.com/mygrandfather.html |first=Simon |last=Tolkien |title=My Grandfather JRR Tolkien |year=2003 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927051931/http://www.simontolkien.com/mygrandfather.html |archivedate=27 September 2011 }}</ref>}} Толкин бил одликуван од страна на кралицата Елизабета II со орден на Редот на Британската Империја во 1972 година<ref>[https://www.thegazette.co.uk/London/issue/45554/supplement/9 London Gazette], 1 January 1972, page=</ref> и се стекнал со инсигнијата на Редот на Бакингемската палата на 28 март 1972 година.<ref>''Letters'', no. 334 (editorial note).</ref> Истата година Универзитетот во Оксфорд го назначил Толкин како почесен „доктор по науки“.<ref name = "RoyalMail" /><ref>{{Наведена мрежна страница|title=J.R.R. Tolkien|work=Literary Heritage, West Midlands|author=Shropshire County Council|year=2002|url=http://www3.shropshire-cc.gov.uk/tolkien.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120728154119/http://www3.shropshire-cc.gov.uk/tolkien.htm|archivedate=28 July 2012}}</ref> На надгробната плоча на својата жена напишал [[Лутиен]] (''Lúthien''). Кога Толкин умрел 21 месец подоцна, односно на 2 септември 1973 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=TyKDAwAAQBAJ&pg=PT35&lpg=PT35&dq=jrr+tolkien+bleeding+ulcer&source=bl&ots=0IItkINEtK&sig=F6BeTkEauQPZNUWu_krBfw8bDx4&hl=sv&sa=X&ved=0ahUKEwj6kbv2geLVAhWDJJoKHcGkByYQ6AEIRTAE#v=onepage&q=jrr+tolkien+bleeding+ulcer&f=false|title=J. R. R. Tolkien's Sanctifying Myth: Understanding Middle-earth|first=Bradley J.|last=Birzer|date=13 May 2014|publisher=Open Road Media|accessdate=20 November 2017|via=Google Books}}</ref> на 81 година,<ref name="NYTimes obit">{{наведени вести|title=J. R. R. Tolkien Dead at 81; Wrote 'The Lord of the Rings' |url=https://www.nytimes.com/books/01/02/11/specials/tolkien-obit.html |work=The New York Times |date=3 September 1973 |quote=J. R. R. Tolkien, linguist, scholar and author of 'The Lord of the Rings', died today in Bournemouth. He was 81 years old. ... |accessdate=28 April 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090411062439/http://www.nytimes.com/books/01/02/11/specials/tolkien-obit.html |archivedate=11 April 2009 }}</ref> тој бил закопан во истиот гроб како и неговата жена, а до неговото име сакал да стои и името [[Берен]] (''Beren''): {{пст}} {{Quote box|width=20%|align=center|quote=<center>Edith Mary Tolkien<br />'''Lúthien'''<br />1889–1971<br />John Ronald<br />Reuel Tolkien<br />'''Beren '''<br />1892–1973</center>|source=Wolvercote Cemetery, Oxford|qalign=center}} {{Quote box|width=20%|align=center|quote=<center>Едит Мери Толкин<br />'''Лутиен'''<br />1889–1971<br />Џон Роналд<br />Руел Толкин<br />'''Берен '''<br />1892–1973</center>|source=Гробишта Волверкоут, Оксфорд|qalign=center}} {{пстк}} Имињата на надгробните плочи се од неговиот легендариум, па така значењата се следниве: Лутиен била најубавата девојка од [[Децата на Илуватар]]. Таа сакала да се откаже од својата бесмртност за да биде со својата љубов, смртникот Берен. Откако Берен бил заробен од Моргот, Лутиен одјавала да го спаси него. Откако Берен бил убиен од демонскиот волк Карбарот, Лутиен, отишла до советот на Валарите и побарала да се оживее Берен. == Семејство == Едит и Џон Толкин имале четири деца: * Џон Франсис Руел Толкин (17 ноември 1917 - 22 јануари 2003), * Мајкл Хилари Руел Толкин (22 октомври 1920 - 27 февруари 1984) * Кристофер Џон Руел Толкин (21 ноември 1924) * Присилија Мери Ен Руел Толкин (18 јуни 1929) Толкин бил многу посветен на неговите деца. Така на пример, од деталите од семејниот живот забележано е дека секогаш им праќал илустрирани писма од [[Дедо Мраз]] кога биле мали. Секоја година додавал ликови на писмата.<ref>J. R. R. Tolkien, The Father Christmas Letters (1976)</ref> == Погледи и ставови == === Религија === Толкин бил голем верник и посветен [[католик]]. Тој влијаел, покрај неговата сопруга, врз [[К. С. Луис]], при што Луис се приклучила кон Римокатоличката црква, а претходно бил [[атеизам|атеист]].<ref name="CSL">{{Наведена книга|last=Carpenter|first=Humphrey|year=1978|title=The Inklings|publisher=Allen & Unwin|isbn=0-00-774869-8}} Lewis was brought up in the Church of Ireland.</ref> Според неговиот внук [[Сајмон Толкин]], Толкин во последните години од неговиот живот изразил разочарување поради литургиските реформи и промени кои настанале по [[Втор ватикански совет|Вториот ватикански совет]].<ref name="SimonTolkien"/> === Политика === Толкин бил голем антикомунист и се залагал за национализмот. Тој првично го поддржувал националистичкиот водач [[Франциско Франко]] за време [[Шпанска граѓанска војна|Шпанската граѓанска војна]], особено откако слушнал дека комунистичките организации во [[Шпанија]] палеле цркви и убивале свештеници и калуѓерки.<ref name="Letters83">''Letters'', no. 83.</ref> Толкин исто така бил современик на [[Јосиф Сталин]]. За време на Втората светска војна Толкин го опишал Сталин како „крвожеден стар убиец“. Толкин бил голем критичар на Сојузничките сили за употреба на тактики за тотална војна против цивили од [[Нацистичка Германија]] и [[Империјална Јапонија]]. Исто така реагирал со бес против големата антигерманска пропаганда за време на војната. Толкин бил шокиран од употребата на [[атомска бомба]] за нападите на [[Хирошима]] и [[Нагасаки]].<ref name="atom">''Letters'', no. 102.</ref> == Филологија == [[File:One Ring inscription.svg|200px|thumb|Натписот на Прстенот, испишан со писмото на Темниот говор. Текстот гласи: ''Ash nazg durbatulûk, ash nazg gimbatul, Ash nazg thrakatulûk agh burzum-ishi krimpatul.'' или на македонски '''„Еден прстен да владее со нив, еден прстен да ги најде, Еден прстен да ги доведе сите и во темнината да ги врзе.“''']] === Толкин како филолог === Академската кариера и неговото книжевно делување се неделиви од неговата љубов кон [[јазик|јазиците]] и [[филологија]]та. Тој специјализиран [[англиски јазик|англиска филологија]] додека студирал и во 1915 година дипломирал со [[старонордиски јазик]] како специјален предмет. Тој работел за [[Оксфордски речник на англискиот јазик|Оксфордскиот речник на англискиот јазик]] од 1918 година и нему му се препишуваат работите кои се изведени врз зборовите кои започнуваат на буквата „w.“.<ref>Winchester, Simon (2003). ''The Meaning of Everything: The Story of the Oxford English Dictionary''. Oxford University Press. {{ISBN|0-19-860702-4}}; and Gilliver, Peter, Jeremy Marshall and Edmund Weiner (2006). ''The Ring of Words: Tolkien and the Oxford English Dictionary''. Oxford University Press. {{ISBN|0-19-861069-6}}.</ref> Во 1920 година тој станал професор по англиски јазик на [[Универзитет во Лидс|Универзитетот во Лидс]], каде поради него се зголемил бројот на студенти кои ја изучуваат [[лингвистика]]та. Тој предавал исто така и [[староанглиски јазик|староанглиски]] (јазик, историја и дела), како и текстови од [[средноанглиски јазик|средноанглискиот]] период. Дополнително на тоа, предавал и текстови и творештво од [[готски јазик|готски]], [[германски јазици|германски]], [[староисландски јазик|староисландски]] и [[средновелшки јазик]].<ref>''Letters'', no. 7, to the Electors of the Rawlinson and Bosworth Professorship of Anglo-Saxon, University of Oxford, 27 June 1925.</ref> Тој имал и основно познавање на [[фински јазик|фински]].<ref>Grotta, Daniel (2001). ''J.R.R. Tolkien: Architect of Middle Earth''. Philadelphia, Running Press. {{ISBN|0-7624-0956-8}}.</ref> === Создадени јазици === {{Главна|Јазици создадени од Џ. Р. Р. Толкин}} Паралелно со неговата професионална јазична кариера, Толкин бил фасциниран и бил привлечен кон создавањето [[вештачки јазик|вештачки јазици]] и писма. Ова создавање на вештачки јазици дури и го засенил неговиот професионален живот и бил нашироко познат по создавањето вештачки свои оригинални јазици. Најразвиен вештачки јазик кој го создал се [[квења]] (или елвски) и [[синдарински јазик]]. Овие јазици се во основата на неговиот легендариум. Јазикот и граматиката според Толкин се прашање на [[естетика]] и [[еуфонија]], па така квења првично бил создаден имајќи предвид фоноестетски елементи. Фонолошки бил заснован на латинскиот, со голем број елементи од фински, велшки, англиски и грчки.<ref name="letter144">''Letters'', no. 144.</ref> Покрај овие два, во книгите има и повеќе јазици, меѓу кои јазикот на Џуџињата и [[Темен говор|Темниот говор]]. Толкин сметал дека јазиците се неделив дел од [[митологија]]та. Покрај тоа, тој учествувал и во меѓународните вештачки јазици, па така, во 1930 зел учество во конгресот за [[есперанто]]. == Творештво == Од големиот број дела и раскази напишани од Толкин, Силмарилион, Хобитот и Господарот на прстените се издвојуваат. Овие дела му донеле светска слава и голем број приврзаници. ;„Господарот на прстените“ {{Главна|Господарот на прстените (книга)}} „Господарот на прстените“ е најважното дело во Толкиновиот ''Легендариум'', но и едно од најпознатите дела на светската литература од XX век. Своевидно продолжение на неговото претходно дело ''[[Хобитот]]'', ''Господарот на прстените'' претставува раскажана сага во која се забележани настаните и пресвртите во еден свет, во еден, за него, мрачен период. Пишувана долга низа години (1937-1949), а конципирана веројатно и многу порано, оваа книга е издадена во три тома во периодот 1954-1955. ;„Хобитот“ {{Главна|Хобитот}} „Хобитот, или Таму и пак назад“, подобро познат по насловот „Хобитот“ е [[Научно фантастичен|фантастична новела]] и [[Книжевност за деца|детска книга]]. Книгата била издаден на 21 септември 1937 година и притоа добила позитивни критики. Весникот ''[[New York Herald Tribune]]'' ја прогласил за најдобра детска новела. Книгата останува популарна и модел за класика во детската литература. ;„Силмарилион“ {{Главна|Силмарилион}} „Силмарилион“ е збирка дела што по смртта ја приредил и објавил неговиот син [[Кристофер Толкин]] во 1977 година, со помош на [[Гај Гавриел Кеј]]<ref name="Silf">{{harvnb|Silmarillion|1977|loc=Foreword|Ref=Silmarillion}}</ref>, кој е познат како писател на [[фантастична проза]]. „Силмарилион“, преку појаснувања и доближувања на дејствијата и ликовите од другите дела на Толкин, ја појаснува идејата за обемна, но поради смртта на авторот недовршена приказна за дејствијата на универзумот кој се погрижил за постанокот на [[Средната Земја]]. Таа посебна, фантастична земја е всушност дом на приказните за чудесните битија: хобити, џуџиња (каради), виленици, волшебници, за првите луѓе, но и за зли битија кои посакуваат да ја преземат власта и да ја уништат секоја убавина во тој свет, во настани опишани во романите „[[Хобит (роман)|Хобит]]“ и „[[Господарот на прстените]]“.<ref name=beleriand>{{Наведена книга|title="The Lays of Beleriand"|year=1994|url=https://archive.org/details/laysofbeleriandt00jrrt|last=Tolkien|first=J.R.R.|publisher=Ballantine|editor=Christopher Tolkien|isbn=978-0-345-38818-6|pages=[https://archive.org/details/laysofbeleriandt00jrrt/page/433 433]-4}}</ref> === Фикција === * 1937 „[[Хобитот]]“ (''The Hobbit'') — роман * 1945 „[[Ниглов лист]]“ (''[[Leaf by Niggle]]'') — краток расказ * 1945 „[[Балада на Аотру и Итрун]]“ (''The Lay of Aotrou and Itroun'') — поема * 1949 „[[Фармер Џајлс од Хем]]“ (''Farmer Giles of Ham'') — басна * 1953 „[[Доаѓањето на Беортнот, син Беортхелмов]]“ (''The Homecoming of Beorhtnoth Beorhthelm's Son'') — драма * „[[Господарот на прстените]]“ (''The Lord of the Rings'') ** 1954 „[[Дружината на Прстенот]]“ (''The Fellowship of the Ring'') — прв дел од „Господарот на прстените“ ** 1954 „[[Двете кули]]“ (''The Two Towers'') — втор дел од „Господарот на прстените“ ** 1955 „[[Враќањето на кралот]]“ (''The Return of the King'') — трет и последен дел од „Господарот на прстените“ * 1962 „[[Авантурите на Том Бомбадил]]“ (''The Adventures of Tom Bombadil) —'' збирка поеми * 1964 „[[Дрво и лист]]“ (''Tree and Leaf'') — во книга издадени „[[Ниглов лист]]“ и „[[За басните]]“ * 1966 „[[Толкинов читач]]“ (''The Tolkien Reader'') — збирка на претходно издадени дела * 1967 „[[Патот продолжува и продолжува]]“ (''The Road Goes Ever On'') со [[Доналд Сван]] * 1967 „[[Ковачот од Голем Вотон]]“ (''Smith of Wootton Major'') — краток расказ === Поезија === {{пст}} * „Битката на Источното Поле“ (''The Battle of the Eastern Field''), 1911 * „Од многуврбниот раб на исконската Темза (''From the many-willow'd margin of the immemorial Thames''), 1913 * „Патувањето на Еарендел, Приквечерната ѕвезда (''The Voyage of Eärendel the Evening Star''), 1914 * „Наредбата на трубадурот“ (''The Bidding of the Minstrel''), 1914 * „Тинфангов трепет“ (''Tinfang Warble''), 1914 * „Гоблинови стапала“ (''Goblin Feet''), 1915 * „Ти и јас/ и колибата на изгубената игра“ (''You and Me / and the Cottage of Lost Play''), 1915 * „Кор“ (''Kôr''), 1915 * „Кортирион помеѓу Дрвјата“ (''Kortirion among the Trees''), 1915 * „Преку старите ридови и многу далеку“ (''Over Old Hills and Far Away''), 1915 * „Песна за Арјадор“ (''A Song of Aryador''), 1915 * „Бреговите на Елфланд“ (''The Shores of Elfland''), 1915 * „Хабанан под ѕвездите“ (''Habbanan beneath the Stars''), 1916 * „Ожалостен град“ (''The Sorrowful City''), 1916 * „Песна на Ериол“ (''The Song of Eriol''), 1917 * „Роговите на Улмо“ (''The Horns of Ulmo''), 1917 * „Среќни морепловци“ (''The Happy Mariners''), објавена во 1920, создадена во 1915 * „Децата на Хурин“ (''The Children of Húrin''), започната во 1920, завршена во 1925 * „Тагувањето на Клерк“ (''The Clerke's Compleinte''), 1922 * „Иумона Голд Галдре Бевунден (''Iúmonna Gold Galdre Bewunden''), 1923 * „Еадиган Саелидан“ (''The Eadigan Saelidan'') 1923 * „Зошто Човекот од Месечината дојде прерано“ (''Why the Man in the Moon Came Down Too Soon''), 1923 * „Енигмата Саксоник“ (''Enigmata Saxonic - a Nuper Inventa Duo''), 1923 * „Мачката и виолината: приспивна песна отсторена и нејзината скандалозна тајна откриена“ (''The Cat and the Fiddle: A Nursery-Rhyme Undone and its Scandalous Secret Unlocked''), 1923 * „Вечер во Тавробел“ (''An Evening in Tavrobel''), 1924 * „Осамениот остров“ (''The Lonely Isle''), 1924 * „Принцезата Ну“ (''The Princess Ni''), 1924 * „Светлото како лист на липа“ (''Light as Leaf on Lindentree''), 1925 * „Бегањето на Нолдоли од Валинор“ (''The Flight of the Noldoli from Valinor''), 1925 * „Баладата на Лејтијан“ (''The Lay of Leithian'' ), 1925–1931 * „Баладата на Еарендел“ (''The Lay of Eärendel''), 1920-тите * „Безимена земја“ (''The Nameless Land''), 1926 * „Авантурите на неприродната историја и средновековни прашања, да се биде Чудак од Фисиологус (''Adventures in Unnatural History and Mediaeval Metres, being the Freaks of Fisiologus''), 1927: :* „Фаститокалон“ (''Fastitocalon'') :*„Иумбо“ (''Iumbo'') * „Митопеја“ (''Mythopoeia''), околу 1931 * „Напредок во Бубл Таун“ (''Progress in Bimble Town''), 1931 * „Талкање“ (''Errantry''), 1933 * „Фириел“ (''Firiel''), 1934 * „Луни“ (''Looney'') 1934 * „Песни за Филолозите“ (''Songs for the Philologists''), 1936 * „Посетата на змејот“ (''The Dragon's Visit''), 1937 * „Тропање на врата (''Knocking at the Door''), 1937 * „Имрам“ (''Imram''), 1946 * Елвски преводи на католички молитвеници во 1950-тите *„Беше еднаш“ (''Once upon a time''), 1965 * „Последната песна на Билбо“ (''Bilbo's Last Song''), 1966 * „За В. Х. А. (''For W. H. A.''), 1967 * „Кралот Шеаве“ (''King Sheave''), 1987 * „Наркелион (''Narqelion''), 1988 {{пстк}} === Академски дела === {{пст}} * 1922 „Зборовен фонд на средноанглискиот“ <ref>''[https://archive.org/details/middleenglishvoc00tolkuoft A Middle English Vocabulary]'', ''Oxford, Clarendon Press, 168 pp''.</ref> * 1925 „Сер Гавејн и зелениот витез“ <ref>''Sir Gawain and the Green Knight'', ''co-edited with E.V. Gordon, Oxford University Press, 211 pp.; Revised edition 1967, Oxford, Clarendon Press, 232 pp.''</ref> * 1925 „Некои придонеси кон средноанглиската лексикографија“<ref>''Some Contributions to Middle-English Lexicography'', published in ''The Review of English Studies'', volume 1, no.&nbsp;2, pp.&nbsp;210–215.</ref> * 1925 „Запрежните коњи на Ѓаволот“ <ref>''The Devil's Coach Horses'', published in ''The Review of English Studies'', volume 1, no.&nbsp;3, pp.&nbsp;331–336.</ref> * 1929 „Правилото на анахоретот и Светата невиност“ <ref>''Ancrene Wisse and Hali Meiðhad'', published in ''Essays and Studies by members of the English Association'', Oxford, volume 14, pp.&nbsp;104–126.</ref> * 1932 „Името „Ноденс““ <ref>''The Name 'Nodens''', concerning the name Nodens, published in ''Report on the Excavation of the Prehistoric, Roman, and Post-Roman Site in Lydney Park, Gloucestershire'', Oxford, University Press for The Society of Antiquaries.</ref> * 1932–34 „Сигелвара Ленд“<ref>''Sigelwara Land'' parts I and II, in ''Medium Aevum'', Oxford, volume 1, no.&nbsp;3 (December 1932), pp.&nbsp;183–196 and volume 3, no.&nbsp;2 (June 1934), pp.&nbsp;95–111.</ref> * 1934 „Чосер како филолог: Приказната на Рив“ <ref>''Chaucer as a Philologist: The Reeve's Tale'', in ''Transactions of the Philological Society'', London, pp.&nbsp;1–70 (rediscovery of dialect humour, introducing the Hengwrt manuscript into textual criticism of Сhaucer's ''The Canterbury Tales'')</ref> * 1937 „Беовулф: чудовишта и критики“ <ref>''Beowulf: the monsters and the critics'', London, Humphrey Milford, 56 pp. (publication of his 1936 lecture on Beowulf criticism)</ref> * 1939 „Чосер како филолог: Приказната на Рив“ <ref>''Chaucer as a Philologist: The Reeve's Tale'', Oxford, 14 pp.</ref> * 1939 „За басните“ <ref>''On Fairy-Stories'' (1939 Andrew Lang lecture) - concerning Tolkien's philosophy on fantasy, this lecture was a shortened version of an essay later published in full in 1947.</ref> * 1944 „Сер Орфео“ <ref>''Sir Orfeo'', Oxford, The Academic Copying Office, 18 pp. (an edition of the mediaeval poem)</ref> * 1947 „За басните“ - есеј <ref>''On Fairy-Stories'' (essay - published in ''Essays presented to Charles Williams'', Oxford University Press) - first full publication of an essay concerning Tolkien's philosophy on fantasy, and which had been presented in shortened form as the 1939 Andrew Lang lecture.</ref> * 1953 „Смртта на Офермод и Беортнот“ - два есеја<ref>''Ofermod'' and ''Beorhtnoth's Death'', two essays published with the poem ''The Homecoming of Beorhtnoth, Beorhthelm's Son'' in ''Essays and Studies by members of the English Association'', volume 6.</ref> * 1953 „Средноанглискиот ''лосенгер'': скица на етимолошко и семантичко истражување“<ref>''Middle English "Losenger": Sketch of an etymological and semantic enquiry'', published in ''Essais de philologie moderne: Communications présentées au Congrès International de Philologie Moderne (1951)'', Les Belles Lettres.</ref> * 1958 „Староанглискиот Аполониј Тирски“<ref>''The Old English Apollonius of Tyre'', Oxford University Press - editorial prefatory note</ref> * 1962 „Правилото на анхоритот: англискиот текст на Правилото“ <ref>''Ancrene Wisse: The English Text of the Ancrene Riwle'', Early English Text Society, Oxford University Press.</ref> * 1963 „Англиски и велшки“, Универзитет во Кардиф <ref>''English and Welsh'', in ''Angles and Britons: O'Donnell Lectures'', University of Cardiff Press.</ref> * 1964 Вовед кон „Дрво и лист“, со детали за создавањето и историјата на поемите. * 1966 Придонеси за „Ерусалимската Библија“ - како преведувач * 1966 Предговор за второто издание на „Господарот на прстените“ * 1966 „Толкин за Толкин“ - автобиографија <ref>''Tolkien on Tolkien'' (autobiographical)</ref> {{пстк}} === Аудиозаписи === * 1967 „Поеми и песни од Средната земја“ (''Poems and Songs of Middle-earth'') * 1975 „Џ. Р. Р. Толкин ги чита и пее неговите „Хобитот“ и „Господарот на прстените“ (''J. R. R. Tolkien Reads and Sings his The Hobbit & The Lord of the Rings'') === Посмртни изданија === Голем број од делата на Толкин биле издадени посмртно, најмногу од неговиот син Кристофер Толкин: {{пст}} * 1975 „Водич кон имињата во „Господарот на прстените““ (''Guide to the Names in The Lord of the Rings'') — издадено од Џеред Лобдел <ref>''Guide to the Names in The Lord of the Rings'' (edited version) — published in ''A Tolkien Compass'' by Jared Lobdell. Written by Tolkien for use by translators of ''The Lord of the Rings'', a full version, re-titled "Nomenclature of The Lord of the Rings," was published in 2005 in ''The Lord of the Rings: A Reader's Companion'' by Wayne G. Hammond and Christina Scull {{ISBN|0-618-64267-6}}.</ref> * 1975 Преводи на „Сер Гвејн и зелениот витез“, „Бисер“ и „Сер Орфео“ * 1976 „Писмата од Дедо Мраз“ (''The Father Christmas Letters'') * 1977 „[[Силмарилион]]“ (''The Silmarillion'') * 1979 „Слики од Џ. Р. Р: Толкин“ — издадено од Џорџ Ален и Анвин * 1980 „Незавршени раскази за Нуменор и Средната Земја“ (''Unfinished Tales of Númenor and Middle-earth'') * 1980 „Поеми и раскази“ (''Poems and Stories'') * 1981 „Писма од Џ. Р. Р. Толкин“ (''The Letters of J. R. R. Tolkien'') — издадено до Кристофер Толкин и Хамфри Карпентер * 1981 „Стариот англиски егзодус“ (''The Old English "Exodus") - издадено од Џоен Тарвил-Питер * 1982 „Фин и Хенгест: дел од епизода“ (''Finn and Hengest: The Fragment and the Episode'') * 1982 „Господин Блис“ (''Mr. Bliss'') * 1983 „Чудовишта и критики“ (''The Monsters and the Critics'') — збирка есеи * 1983 — 1996 „Историја на Средната Земја“ (''The History of Middle-earth'') * 1995 „Џ. Р. Р. Толкин: уметник и илустратор“ (''J. R. R. Tolkien: Artist and Illustrator'') — компилација на негови цртежи * 1998 „Роверандом“ (''Roverandom'') * 2002 „Разно од Толкин“ (''A Tolkien Miscellany'') — збирка на претходно објавени материјали * 2002 „Беовулф и критики“ (''Beowulf and the Critics'') * 2005 Целосна верзија на „Водичот за имињата во „Господарот на прстените““ * 2007 „Децата на Хурин“ (''The Children of Húrin'') * 2007 „Историја на Хобитот“ (''The History of The Hobbit'') * 2008 „Приказни од Опасното Кралство“ (''Tales from the Perilous Realm'') * 2013 „Падот на Артур“ (''The Fall of Arthur'') — поема за Кралот Артур<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.harpercollins.co.uk/Titles/79908/|title=The Fall of Arthur – J. R. R. Tolkien|publisher=Harper Collins|accessdate=21 April 2013|archive-date=2013-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20130610052349/http://www.harpercollins.co.uk/Titles/79908|url-status=dead}}</ref> * 2014 „Беовулф: превод и белешки“ (''Beowulf: A Translation and Commentary'') — издадено од К. Толкин<ref>[https://www.theguardian.com/books/2014/mar/19/jrr-tolkien-beowulf-translation-published JRR Tolkien translation of Beowulf to be published after 90-year wait]</ref> * 2015 „Приказната од Кулерво“ (''The Story of Kullervo'')<ref>[http://www.dnaindia.com/lifestyle/report-jrr-tolkien-s-100-year-old-unpublished-fantasy-tale-to-finally-see-light-of-day-2093320 JRR Tolkien's 100-year-old unpublished fantasy tale to finally see light of day]</ref> * 2016 „Таен порок“ (''A Secret Vice'') * 2016 „Баладата на Аотру и Итрун“ (''The Lay of Aotrou and Itroun'') * 2017 „Берен и Лутиен“ (''Beren and Lúthien'') <ref>{{наведени вести |last=Maloney |first=Jennifer |date=19 October 2016 |title=J.R.R. Tolkien’s Story, ‘Beren and Lúthien,’ Will Be Published a Century After It Was Written |url=https://blogs.wsj.com/speakeasy/2016/10/19/j-r-r-tolkiens-beren-and-luthien-set-for-publication/ |newspaper=The Wall Street Journal |access-date=22 October 2016 }}</ref> {{пстк}} == Оставина == === Ракописи === Пред неговата смрт, Толкин преговарал за продажба на ракописите, скиците и другите материјали кои биле поврзано со тогаш неговите објавени дела, меѓу кои „Хобитот“, „Господарот на прстените“ и „Фармерот Џајлс од Хем“. Тој преговарал со Одделот за специјална збирка и универзитетска архива на [[Универзитет Маркет|Универзитетот Маркет]] во [[Милвоки]], [[Висконсин]], [[САД]].<ref>{{Наведена мрежна страница |date=4 March 2003 |url=http://www.marquette.edu/library/collections/archives/tolkien.html |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20091102210223/http://www.marquette.edu/library/collections/archives/tolkien.html |url-status=dead |archive-date=2 November 2009 |title=J.R.R. Tolkien Collection |work=Department of Special Collections and University Archives, Marquette University |accessdate=28 April 2009 |df=dmy-all }}</ref> По неговата смрт сите документи поврзани со Силмиларион биле дадени на [[Бодлијанова библиотека|Бодлијановата библиотека]] при Универзитетот во Оксфорд.<ref>{{наведени вести|last=McDowell |first=Edwin |date=4 September 1983 |url=https://www.nytimes.com/books/01/02/11/specials/tolkien-revisited.html |title=Middle-earth Revisited |work=The New York Times |accessdate=12 March 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090411062452/http://www.nytimes.com/books/01/02/11/specials/tolkien-revisited.html |archivedate=11 April 2009 }}</ref> === Автограми === Интересен момент од меморабилијата на Толкин се неговите [[автограм]]и. За разлика од останатите автори, писатели и поети, Толкин многу ретко ги потпишувал своите дела. Имајќи ја предвид неговата голема популарност, своерачно потпишаните писма или први изданија на негови трудови и дела достигнале голема вредност меѓу аукционерите. Поради ова неговиот автограм е многу ценет, а како резултат на тоа се појавуваат и фалсификувани копии. Така, се верува дека првото укоричено издание на „Хобитот“ со своерачен потпис на Толкин наводно било проценето на 85.000 американски долари.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=eHAyr784pREC&pg=PA163 |title=The Essential J.R.R. Tolkien Sourcebook: A Fan's Guide to Middle-Earth and Beyond |first=George W. |last=Beahm |pages=163–64 |publisher=New Page Books |year=2003 |isbn=978-1-5641-4702-8 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161116211019/https://books.google.com/books?id=eHAyr784pREC&pg=PA163 |archivedate=16 November 2016 }}</ref> === Спомен-плочи === {{multiple image |align=right |direction=vertical |image1=Tolkien's Sarehole Mill blue plaque-persp.jpg |caption1=Спомен плоча во Воденицата Сархол |image2=Tolkien's Plough and Harrow blue plaque.jpg |caption2=Плоча во Бирмингем }} Во Англија денес постојат седум сини спомен-плочи во чест на Толкин и местата каде престојувал или творел: една е во [[Оксфорд]], една во [[Борнмут]], четири во [[Бирмингем]] и една во [[Лидс]]. Една од плочите во Бирмингем е посветена на Воденицата Сархол и нејзината инспирација и влијание врз Толкин и неговите дела. Плочата во Лидс е посветена на Толкин и неговата кариера како професор. Плочата во Оксфорд е посветена на местото каде Толкин ги напишал „Хобитот“ и двата дела од „Господарот на прстените“. {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! адреса !! комеморација !! датум на поставување !! поставена од |- | [[Воденица Сархол]], [[Хол Грин]], Бирмингем | "Инспириран" 1896–1900 (т.е. живеел во близина) | 15 август 2002 | [[Граѓанско здружение на Бирмингем]] и [[Општество Толкин]]<ref>{{Наведена мрежна страница|author = Birmingham Civic Society |url=http://www.birminghamnet.co.uk/galleries/features/blueplaque/sarehole.html| title= Sarehole Mill|work = Blue Plaques Photograph Gallery|accessdate =21 March 2007|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070524114518/http://www.birminghamnet.co.uk/galleries/features/blueplaque/sarehole.html |archivedate = 24 May 2007|url-status=dead}}</ref> |- | 1 Дачес Плејс, [[Лејдивуд]], Бирмингем | Живеел тука 1902–1910 | непознато | Граѓанско здружение на Бирмингем<ref>{{Наведена мрежна страница|author = Birmingham Civic Society |url=http://www.birminghamnet.co.uk/galleries/features/blueplaque/tolkien2.html| title= Duchess Place|work = Blue Plaques Photograph Gallery|accessdate =21 March 2007|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070524114159/http://www.birminghamnet.co.uk/galleries/features/blueplaque/tolkien2.html |archivedate = 24 May 2007|url-status=dead}}</ref> |- | 4 Хајфилд Роуд, [[Еџбастон]], Бирмингем | живеел тука 1910–1911 | непознато | C|Граѓанско здружение на Бирмингем и Општетсво Толкин<ref>{{Наведена мрежна страница|author = Birmingham Civic Society |url=http://www.birminghamnet.co.uk/galleries/features/blueplaque/tolkien3.html| title= 4 Highfield Road|work = Blue Plaques Photograph Gallery|accessdate =21 March 2007|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070524113934/http://www.birminghamnet.co.uk/galleries/features/blueplaque/tolkien3.html |archivedate = 24 May 2007|url-status=dead}}</ref> |- | Плаф енд Хароу, [[Хегли Роуд]], Бирмингем | престојувал тука во јуни 1916 | јуни 1997 | Општество Толкин<ref>{{Наведена мрежна страница|author = Birmingham Civic Society |url=http://www.birminghamnet.co.uk/galleries/features/blueplaque/tolkien.html| title= Plough and Harrow|work = Blue Plaques Photograph Gallery|accessdate =21 March 2007|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070524113840/http://www.birminghamnet.co.uk/galleries/features/blueplaque/tolkien.html |archivedate = 24 May 2007|url-status=dead}}</ref> |- | 2 Дарнли Роуд, [[Вест Парк (Лидс)|Вест Парк, Лидс]] | прво академско назначување, Лидс | 1 октомври 2012 | Општетсво Толкин и Граѓанска фондација Лидс |- | 20 Нортмур Роуд, [[Северен Оксфорд]] | живеел тука 1930–1947 | 3 декември 2002 | [[Сини спомен-плочи Оксфордшир]]<ref>{{Наведена мрежна страница|work=Plaques Awarded |publisher=Oxfordshire Blue Plaques Board |url=http://www.oxfordshireblueplaques.org.uk/plaques/tolkien.html |title=J. R. R. Tolkien Philologist and Author |accessdate=9 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101105095031/http://www.oxfordshireblueplaques.org.uk/plaques/tolkien.html |archivedate=5 November 2010 }}</ref> |- | Хотел Мирамар, Истолен Оверклиф, [[Борнмут]] | престојува тука испрекинато од 1950-тите до 1972 | 10 јуни 1992 од [[Присилија Толкин]] | Округ Борнмут<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bournemouth.gov.uk/PlanningBuildings/ConservationDesignTrees/cdtfiles/BluePlaquebookletandmap.pdf |title=Bournemouth's Blue Plaques |publisher=Bournemouth Borough Council |page=15 |accessdate=24 August 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141210173239/http://www.bournemouth.gov.uk/PlanningBuildings/ConservationDesignTrees/cdtfiles/BluePlaquebookletandmap.pdf |archivedate=10 December 2014 }}</ref> |} Покрај горе напоменатите плочи, постојат уште две: * спомен-плоча во Харогејт, каде Толкин се закрепнувал во треска во 1917.<ref>{{наведена енциклопедија | last = Garth | first = John | editor-link= Michael D. C. Drout|editor-first=Michael D. C. |editor-last=Drout | title = World War I | encyclopedia = J.R.R. Tolkien Encyclopedia: Scholarship and Critical Assessment | page = 713 | publisher = Routledge | location = Oxon | year = 2006 | url = http://www.routledge-ny.com/ref/tolkien/wwi.html | isbn = 0-415-96942-5 | accessdate =10 March 2009 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070517091020/http://www.routledge-ny.com/ref/tolkien/wwi.html |archivedate = 17 May 2007|url-status=dead}}</ref> * спомен-плоча на Сендфилд Роуд во Хедингтон, Оксфорд, каде Толкин живеел од 1953 до 1968.<ref>{{Наведена мрежна страница|first=Stephanie |last=Jenkins |url=http://www.oxfordhistory.org.uk/streets/inscriptions/headington/tolkien.html |title=Inscriptions: J. R. R. Tolkien |publisher=Headington.org |accessdate=18 February 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140301063512/http://www.oxfordhistory.org.uk/streets/inscriptions/headington/tolkien.html |archivedate=1 March 2014 }}</ref> ==Белешки== {{Reflist | group = lower-alpha}} ==Наводи== {{Наводи|2}} ==Литература== {{Refbegin}} {{пст}} * {{Наведена книга|title = J. R. R. Tolkien: A Biography|last = Carpenter|first = Humphrey|publisher = Ballantine Books|year = 1977|isbn = 0-04-928037-6|location = New York}} * {{Наведена книга|title = The Letters of J. R. R. Tolkien|publisher = George Allen & Unwin|year = 1981|isbn = 0-04-826005-3|location = London|editor1-last = Carpenter|editor1-first = Humphrey|editor2-last = Tolkien|editor2-first = Christopher}} * {{Наведена книга | editor1-last = Anderson | editor1-first = Douglas A | editor2-first = Michael DC | editor2-last = Drout | editor3-first = Verlyn | editor3-last = Flieger | year = 2004 | title = Tolkien Studies, An Annual Scholarly Review | volume = I | publisher = West Virginia University Press | isbn = 0-937058-87-4}} * {{Наведена книга | title = The Inklings: C.&nbsp;S.&nbsp;Lewis, J.R.R. Tolkien, Charles Williams and Their Friends | url = https://archive.org/details/inklingscslewisj00carp | first = Humphrey | last = Carpenter | year = 1979 | isbn = 0-395-27628-4 | publisher = Houghton Mifflin | location = Boston}} * {{Наведена книга | year = 2003 | title = Tolkien the Medievalist | url = https://archive.org/details/isbn_9780415289443 | editor-last = Chance | editor-first = Jane | location = London, New York | publisher = Routledge | isbn = 0-415-28944-0}} * {{Наведена книга | year = 2004 | title = Tolkien and the Invention of Myth, a Reader | editor-last = Chance | editor-first = Jane | location = Louisville | publisher = University Press of Kentucky | isbn = 0-8131-2301-1 | editor-mask = {{long dash}}}} * Croft, Janet B (2004). ''War and the Works of J.R.R. Tolkien.'' Westport: Praegar Publishers. {{ISBN|0-3133-2592-8}}. * {{Наведена книга | title = Defending Middle-earth: Tolkien, Myth and Modernity | url = https://archive.org/details/defendingmiddlee0000curr_v1g5 | first = Patrick | last = Curry | year = 2004 | isbn = 0-618-47885-X | publisher = Houghton Mifflin | location = Boston}} * {{Наведена книга | year = 2006 | title = J. R. R. Tolkien Encyclopedia: Scholarship and Critical Assessment | editor-last = Drout | editor-first = Michael D. C. | location = New York City | publisher = Routledge | isbn = 0-415-96942-5}} * {{Наведена книга | title = The Inklings Handbook: The Lives, Thought and Writings of C.&nbsp;S. Lewis, J. R. R. Tolkien, Charles Williams, Owen Barfield, and Their Friends | first1 = Colin | last1 = Duriez | year = 2001 | isbn = 1-902694-13-9 | publisher = Azure | location = London | first2 = David | last2 = Porter}} * {{Наведена книга | title = Tolkien and C.&nbsp;S. Lewis: The Gift of Friendship | first = Colin | last = Duriez | year = 2003 | isbn = 1-58768-026-2 | publisher = HiddenSpring | location = Mahwah, NJ}} * {{Наведена книга | title = Splintered Light: Logos and Language in Tolkien's World | first = Verlyn | last = Flieger | year = 2002 | isbn = 0-87338-744-9 | publisher = Kent State University Press}} * {{Наведена книга | year = 2000 | title = Tolkien's Legendarium: Essays on The History of Middle-earth | editor1-last = Flieger | editor1-first = Verlyn | editor2-first = Carl F | editor2-last= Hostetter | location = Westport, Connecticut | publisher = Greenwood Press | isbn = 0-313-30530-7 | id = DDC 823.912 LC PR6039}} * {{Наведена книга | title = The Atlas of Middle-earth | url = https://archive.org/details/atlasofmiddleear0000fons | last = Fonstad | first = Karen Wynn | year = 1991 | location = Boston | publisher = Houghton Mifflin | isbn = 0-618-12699-6}} * {{Наведена книга | title = The Complete Guide to Middle-earth | url = https://archive.org/details/completeguidetom0000fost_m0q4 | last = Foster | first = Robert | year = 2001 | publisher = Del Rey | isbn = 0-345-44976-2}} * {{Наведена книга | last1 = Fredrick | first1 = Candice | first2 = Sam | last2 = McBride | year = 2001 | title = Woman among the Inklings: Gender, C.S. Lewis, J.R.R. Tolkien, and Charles Williams | url = https://archive.org/details/womenamonginklin0000fred | publisher = Greenwood Press | isbn = 0-313-31245-1}} * {{Наведена книга | title = Tolkien and the Great War | last = Garth | first = John | year = 2003 | publisher = Harper-Collins | isbn = 0-00-711953-4}} * {{Наведена книга | last1 = Gilliver | first1 = Peter | last2 = Marshall | first2 = Jeremy | last3 = Weiner | first3 = Edmund | year = 2006 | title = The Ring of Words | url = https://archive.org/details/ringofwordstolki00gill | publisher = Oxford University Press | isbn= 0-19-861069-6}}<!-- NB: citation template handles multiple authors better than Наведена книга template NB: per [[WP:CITE]], don't mix citation and cite family templates--> * {{Наведена книга| last =Glyer | first = Diana Pavlac |title=The Company They Keep: C. S. Lewis and J. R. R. Tolkien as Writers in Community|publisher= Kent State University Press|location= Kent, Ohio|year= 2007|isbn= 978-0-87338-890-0}} * {{Наведена книга | title = J.R.R. Tolkien: Architect of Middle Earth (A Biography) | first = Daniel | last = Grotta-Kurska | year = 1976 | location = Philadelphia | publisher = Running Press | isbn = 0-7624-0956-8}} * {{Наведена книга | title = Meditations on Middle-earth: New Writing on the Worlds of J. R. R. Tolkien | url = https://archive.org/details/meditationsonmid00habe | first = Karen | last = Haber | year = 2001 | publisher = St. Martin's Press | isbn = 0-312-27536-6}} * {{Наведена книга | year = 2003 | title = Tolkien and Politics | editor-last = Harrington | editor-first = Patrick | location = London, England | publisher = Third Way Publications | isbn=978-0-9544788-2-7}} *{{Наведено списание |last=Larsen |first=Kristine |title=SAURON, Mount Doom, and Elvish Moths: The Influence of Tolkien on Modern Science |journal=Tolkien Studies |date=2007 |volume=4 |issue=1 |pages=223–234 |doi=10.1353/tks.2007.0024 }} * {{Наведена книга | year = 2005 | title = The Keys of Middle-earth: Discovering Medieval Literature through the Fiction of J. R. R. Tolkien | url = https://archive.org/details/keysofmiddleeart0000lees | publisher = Palgrave Macmillan | isbn = 1-4039-4671-X | first1 = Stuart D | last1 = Lee | first2 = Elizabeth | last2 = Solopova}} * {{Наведена книга | first = Joseph | last = Pearce | year = 1998 | title = Tolkien: Man and Myth | url = https://archive.org/details/tolkienmanmyth0000pear | location = London | publisher = HarperCollinsPublishers | isbn = 0-00-274018-4}} * {{Наведена книга | first = Michael | last = Perry | year = 2006 | title = Untangling Tolkien: A Chronology and Commentary for The Lord of the Rings | url = https://archive.org/details/untanglingtolkie0000perr | location = Seattle | publisher = Inkling Books | isbn = 1-58742-019-8}} * {{Наведена книга | last = Shippey | first = Tom | year = 2000 | title = J. R. R. Tolkien&nbsp;– Author of the Century | location = Boston, New York | publisher = Houghton Mifflin Company | isbn =0-618-12764-X}} * {{Наведена книга | first = Tom | last = Shippey |author-mask = {{long dash}} | year = 2003 | title = The Road to Middle-earth | url = https://archive.org/details/roadtomiddleeart00ship_0 | location = Boston, New York | publisher = Houghton Mifflin Company | isbn =0-618-25760-8}} * {{Наведена книга | first = William | last = Ready | year = 1968 | title = Understanding Tolkien and the Lord of the Rings | location = New York | publisher = Paperback Library}} * {{Наведена книга | first = Robert | last = Rorabeck | year = 2008 | title = Tolkien's Heroic Quest | publisher = Crescent Moon | isbn = 1-86171-239-1}} * {{Наведена книга | first =Barbara | last = Strachey | year = 1981 | title = Journeys of Frodo: an Atlas of The Lord of the Rings | location = London, Boston | publisher = Allen & Unwin | isbn = 0-04-912016-6}} * {{Наведена книга | first = John & Priscilla | last = Tolkien | year = 1992 | title = The Tolkien Family Album | location = London | publisher = HarperCollins | isbn = 0-261-10239-7}} * {{Наведена книга | first = J.E.A. | last = Tyler | year = 1976 | title = The Tolkien Companion | url = https://archive.org/details/tolkiencompanion0000tyle_p4v5 | location = New York | publisher = Gramercy | isbn = 0-517-14648-7}} * {{Наведена книга | first = Michael | last = White | year = 2003 | title = Tolkien: A Biography | url = https://archive.org/details/tolkienbiography0000mich | publisher = New American Library | isbn = 0-451-21242-8}} * {{Наведена книга | first1 = Philip | last1 = Zaleski | first2 = Carol | last2 = Zaleski | year = 2016 | title = The Fellowship: The Literary Lives of the Inklings: J.R.R. Tolkien, C. S. Lewis, Owen Barfield, Charles Williams | url = https://archive.org/details/fellowshiplitera0000zale | publisher = Farrar, Straus and Giroux | isbn = 9780374536251}} {{пстк}} {{refend}} ==Поврзано== {{Portal|Литература}} * „[[Господарот на прстените]]“ * „[[Хобитот]]“ *„ [[Силмарилион]]“ == Надворешни врски == {{рв|J. R. R. Tolkien}} * [http://www.tolkien.co.uk/ Мрежно место за Толкин] {{en}} * [http://www.tolkienestate.com/home/ The Tolkien Estate] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150316141435/http://www.tolkienestate.com/home/ |date=2015-03-16 }} {{en}} * [http://www.tolkiensociety.org/author/biography/ Биографија на Толкин] {{en}} * {{Gutenberg author | id=Tolkien,+John+Ronald+Reuel|name=Џ. Р. Р. Толкин}} {{en}} * {{Internet Archive author |sname=J. R. R. Tolkien}} {{en}} * {{Librivox author |id=1536}} {{en}} * [http://inklings-studies.org/ Журнал на Инклингс] {{en}} * [http://www.bbc.co.uk/archive/writers/12237.shtml Филм на BBC за Толкин] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20140714122905/http://www.wheaton.edu/wadecenter/Authors/JRR-Tolkien/JRRT-Resources Дополнителни ресурси за Толкин] {{en}} * [http://sounds.bl.uk/Arts-literature-and-performance/Early-spoken-word-recordings/024M-1CS0011556XX-0200V0 Аудио записи на Толкин] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230206092019/https://sounds.bl.uk/Arts-literature-and-performance/Early-spoken-word-recordings/024m-1cs0011556xx-0200v0 |date=2023-02-06 }} од 1929 за јазици. {{en}} {{избрана статија}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Толкин, Џон Роналд Руел}} [[Категорија:Џ. Р. Р. Толкин| ]] [[Категорија:Англиски писатели]] [[Категорија:Британски филолози]] [[Категорија:Творци на вештачки јазици]] [[Категорија:Изумители на писма]] [[Категорија:Апсолвенти на Оксфордскиот универзитет]] [[Категорија:Заповедници на Редот на Британската Империја]] [[Категорија:Членови на Кралското книжевно друштво]] 9w01exbwu40leiwfir5ebtboau8ap0r 0 5234 5607072 5560888 2026-08-10T11:31:17Z Bjankuloski06 332 5607072 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Крива Паланка | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = Град | image_skyline = Kriva-Palanka-and-Kriva-Reka.jpg | image_alt = | image_caption = Крива Паланка со [[Крива Река]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = Местоположба на Крива Паланка во [[Македонија]] | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 42 |latm = 12 |latNS = N | longd = 22 |longm = 20 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Североисточен Регион|Североисточен]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Крива Паланка|Крива Паланка]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = <!-- established --> | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 13,481 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = паланчанец/паланчанин, паланчанка, паланчани<ref>{{ОДРМЈ|Крива Паланка}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = +389 031 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = KP | blank1_name = | blank1_info = | iso_code = | website = [http://www.krivapalanka.gov.mk/ krivapalanka.gov.mk] | footnotes = }} '''Крива Паланка''' — [[град]] во североисточниот дел на [[Република Македонија]], сместен во областа [[Славиште]], под падините на [[Осоговски Планини|Осоговските Планини]] на двата брега на [[Крива Река]]. Претставува седиште на [[Општина Крива Паланка|истоимената општина]], а во непосредна близина на градот се наоѓа граничниот премин Деве Баир кон [[Република Бугарија]]. Крива Паланка од [[Куманово]] е оддалечена 62 км, а од [[Скопје]] 100 км во источен правец.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.krivapalanka.gov.mk/za-kriva-palanka|title=За Крива Паланка|work=Општина Крива Паланка|language=mk-MK|accessdate=2020-05-02}}</ref> == Потекло на поимот == Името на градот Крива Паланка доаѓа од така обликуваната долина на [[Крива Река]]. Поранешното име на градот било ''Егри Дере'', што на [[турски јазик]] значи „крива река“. Подоцна, зборот „Паланка“ го заменил турскиот збор „дере“. == Историја == Градот е еден од помладите градови на територијата на [[Република Македонија]]. Градот бил формиран од [[Турци]]те, поточно од [[Бајрам-паша]] и градот имал важност како воен и одбранбен центар. Тој центар имал за цел да го зајакне тој регион на Македонија. Основањето на градот е забележано во турските документи од 1043 година по муслимански календар или по стандардното христијанско броење во [[1633]] година. Тој документ, поточно плоча, се чувала на влезот во тврдината и била испишана со арапска азбука. Подоцна плочата се пренела во џамијата што се наоѓала во центарот на градот. Денес плочата се чува во [[ЛУ Градски музеј - Крива Паланка|Градскиот музеј на Крива Паланка]]. Турскиот патописец [[Евлија Челебија]] во своите белешки за Крива Паланка од 1661-1662 година меѓу другото запишал: „Одбранбениот објект-тврдината, во обем има 800 чекори. Има една порта која се отвора кон југоисток. Во неа има складишта за муниција, житни амбари, десет шахи-топови, 200 војници, градски заповедник (диздар). Градската капија и ѕидовите-бедеми биле многу високи. Во самата тврдина имало 50 куќи, една џамија и купола за воена музика. Надвор од неа имало подигнато град (паланка) со околу 800 куќи, една [[џамија]], голем [[ан]], како и [[карвансарај]] и мал [[амам]]...За патниците кои минувале низ ова место храна имало во изобилство...Во касабата (гратчето) имало доволно дуќани, особено занаетчиски, во кои се изработувале метални предмети (клинци и сл.). Постоеле и мајстори-железари. Постоеле и работилници за [[железна руда]]...“<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.44</ref> Добрата положба на оваа мала населба ѝ овозможила да прерасне во поголемо населено место. Според пописите од 19 век, градот се сметал како населено место со [[Македонци|христијанско македонско]] и со [[Турци|турско муслиманско]] население. Во градот се оформува значаен христијански слој, којшто во XIX век ја понел на своите плеќи преродбата и развојот на градот, во еден христијански и православен манир. Во ова време се оформува градскиот слој на богати македонски трговци и занаетчии коишто тргуваат надвор од Отоманското Царство и со себе во градот ги носат новите текови и новите идеи на XIX век.<ref name="krivapalanka.info">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.krivapalanka.info/2008-10-18-13-59-23/football/187-istorija |title=архивски примерок |accessdate=2008-12-29 |archive-date=2020-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201225205751/http://www.krivapalanka.info/2008-10-18-13-59-23/football/187-istorija |url-status=dead }}</ref> [[Податотека:Kriva Palanka, old.jpg|мини|лево|Крива Паланка во почетокот на XX век]] [[Податотека:Izvestaj za nokna straza vo Kriva Palanka, 1916.pdf|мини|десно|Извештај за ноќната стража во Крива Паланка, од 3 октомври 1915 година, датумот кога Крива Паланка потпаднала под Царство Бугарија, до 6 јануари 1916 година.]] Во овој период во Крива Паланка, делува и еден од првите македонски преродбеници [[Јоаким Крчовски]], којшто со помош на локалните трговци, во периодот 1814-1819, во Будим ги печати своите познати пет книги, на жив народен говор. Крчовски не само што ја развил потребата од описменување, туку извршил и пресудно влијание за основање на црковно–ќелијно училиште во 1817 г. коешто било сместено во Енгеровата куќа, во чија близина подоцна со големо залагање на градските првенци и самиот ктитор Давид Јереј, во 1833 г. ќе биде изградена градската црква Свети Димитрија. Како резултат на црковно–просветната дејност, во Крива Паланка, уште во 1833 година дејствува црковно-епитропска општина, која во 1861 се трансформира во црковно–училишна општина, а веќе истата година ќе се самоуправува без официјално да се откаже од јурисдикцијата на скопскиот патријаршиски митрополит. === Првата и Втората светска војна === [[File:Споменик на паднатите борци од НОБ од Крива Паланка.JPG|thumb|left|Споменик на паднатите борци од НОБ]] По Првата светска војна, по 1918 година, Крива Паланка за првпат добива статус на [[општина]] во рамките на Вардарската Бановина на кралството СХС, го добива првиот домороден претседател (градоначалник), и го добива ликот којшто во голем дел го задржала и до ден-денес. Во тие години, Крива Паланка добива неколку значајни објекти: зградата на општината, Офицерскиот дом, училиштето Партизан, Старата болница, и ја добива првата регулација на коритото на Крива Река на потегот од Осичко маало до Нумулија. Исто така била започната изградбата на првата електрична централа во североисточна Македонија, на [[Дурачка Река]], но истата подоцна била прекината<ref name="krivapalanka.info"/>. == Географија и клима == Градот се наоѓа во крајниот североисточен дел на [[Македонија|Република Македонија]], во областа [[Славиште]], под падините на [[Осоговски Планини|Осоговските Планини]]. Претставува единствената градска населба во [[Славиште]], при што игра улога како локално средиште и административен центар на педесетина населени места во овој регион. Крива Паланка има умерено-континентална клима со умерено ладна зима, умерено топло лето, свежа пролет и релативно топла есен, што се должи на географската расположеност и на извесни влијанија кои навлегуваат од [[Егејско Море|Егејското Море]] преку [[Крива Река]]. Високите делови на Осоговијата се под влијание на степската клима. Просечната годишна температура изнесува 10,2^оС. Во текот на годината најтопол месец е јули со просечна температура од 20,0^оС. Најстуден месец е јануари со просечна температура од -0,3^оС. Просечното годишно температурно колебање изнесува 20,3^оС. Во споредба со областите што ја опкружуваат, Кривопаланечката област добива значителни врнежи. Ова се должи на апсолутно големата висина која претставува природен кондензатор за водената пареа, што ја носат западните и јужните ветрови. Просечниот датум на првиот снежен покривач во оваа област е 30 ноември. Појасот над 1700 метри надморска височина има доста ниски средни годишни температури, затоа врвовите [[Руен]] и [[Царев Врв]] се под снежна покривка од октомври па до почетокот на јуни. На Руен снежната покривка се задржува и во јули<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.krivapalanka.gov.mk/mak/index.asp?id=148 |title=архивски примерок |accessdate=2008-12-29 |archive-date=2008-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081221113120/http://www.krivapalanka.gov.mk/mak/index.asp?id=148 |url-status=dead }}</ref>. == Население == Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Крива Паланка живееле 4.340 жители, од кои 2.500 [[Турци]], 1.500 [[Македонци]], 320 [[Роми]] и 20 [[Власи]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_31.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 224.]</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, градот имал 1.650 [[Македонци]], 200 [[Турци]] и 100 други жители.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во првиот организиран попис на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] од 1948 година, во Кривопаланечкиот срез имало 28.828 жители, од кои 1.967 во градот Крива Паланка, а 26.861 во селата во [[Славиште]]. Од етнички аспект, населението го сочинувале 27.300 (94,6 %) [[Македонци]], 1.199 (4,15 %) [[Срби]], 194 [[Роми]] и 135 останати.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |title=архивска копија |accessdate=2018-05-12 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |url-status=dead }}</ref> Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 14.558 жители и спаѓал во групата на средни градови.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Етнички гледано, населението е составено од:<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=25 мај 2016}}</ref> {{bar box |float=right |title=Националности<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Македонци|red|94.51}} {{Столбен постоток|Роми|cyan|4.59}} {{Столбен постоток|Срби|blue|0.60}} {{Столбен постоток|други|grey|0.27}} {{Столбен постоток|Турци|orange|0.01}} {{Столбен постоток|Власи|green|0.01}} {{Столбен постоток|Бошњаци|green|0.01}} }} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|македонски|red|94.63}} {{Столбен постоток|ромски|cyan|4.55}} {{Столбен постоток|српски|blue|0.52}} {{Столбен постоток|други|grey|0.25}} {{Столбен постоток|турски|orange|0.05}} {{Столбен постоток|бошњачки|green|0.01}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|јазик!!width="100px"| вкупен број!!width="100px" |% од вкупното население |- | '''[[македонски]]''' | '''13.776''' | 94,63 |- | [[турски]] | 7 | 0,05 |- | [[ромски]] | 662 | 4,55 |- | [[српски]] | 76 | 0,52 |- | [[бошњачки]] | 1 | 0,01 |- |други | 36 | 0,25 |} ;Вероисповед Во Крива Паланка се застапени следните религиски групи<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Православие|red|94.69}} {{Столбен постоток|Ислам|green|3.63}} {{Столбен постоток|други|grey|1.59}} {{Столбен постоток|Католицизам|orange|0.10}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|религија!!width="100px"| вкупен број!!width="100px" |% од вкупното население |- | '''[[МПЦ|Православни]]''' | '''13.785''' | 94,69 |- | [[ИВЗ|Муслимани]] | 528 | 3,63 |- | [[Грко-католичка црква во Македонија|Католици]] | 14 | 0,10 |- | други | 231 | 1,59 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Крива Паланка: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|1.967 | 1953|2.539 | 1961|2.844 | 1971|4.955 | 1981|8.860 | 1991|11.271 | 1994|11.166 | 2002|14.558 | 2021|13.481 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948 | — | — | — | — | — | — | — | — | — | '''1.967''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 2.009 | 3 | 81 | 336 | 0 | 70 | — | 40 | — | '''2.539''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 2.360 | 1 | 12 | — | — | 60 | — | 411 | — | '''2.844''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 4.301 | 6 | 16 | 369 | — | 118 | — | 145 | — | '''4.955''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 8.243 | 0 | 9 | 297 | 0 | 120 | — | 191 | — | '''8.860''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 10.517 | 0 | 1 | 479 | 1 | 122 | — | 151 | — | '''11.271''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 10.538 | 0 | 0 | 506 | 2 | 65 | — | 55 | — | '''11.166''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 13.758 | 0 | 2 | 668 | 2 | 88 | 1 | 39 | — | '''14.558''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 12.405 | 4 | 6 | 447 | 4 | 61 | 1 | 74 | 479 | '''13.481''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> Градот има поволна демографска слика со пораст на населението. Забележлив е високиот наталитет кај [[Македонци]]те, со оглед на тоа дека во градот и неколку околни села живеат повеќе семејства од [[Македонци|македонска]] националност со 4, 5, 8 и 10 деца. == Религија == [[Податотека:Saint Joakim Osogovski Monastery.JPG|мини|250п|десно|[[Осоговски манастир|Осоговскиот манастир]]]] Мнозинството од населението во Крива Паланка е од православна вероисповед. Православието е длабоко навлезено во животот и традицијата на паланчани, а за тоа сведочат големиот број на цркви и манастири што се наоѓаат во градот, но и во непосредната околина. Крива Паланка во Македонија и пошироко е позната по еден од најубавите манастирски комплекси - манастирот Свети Јоаким Осоговски. * [[Осоговски манастир]] * [[Црква „Св. Димитриј“ - Крива Паланка]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mpc.org.mk/svetaktuelno.asp?id=2445|title=Архиерејска божествена литургија во Крива Паланка |date=9 ноември 2007|publisher=МПЦ - ОА|accessdate=2010-09-08}}</ref> == Стопанство == [[Податотека:St-Dimitar-of-Kriva-Palanka.jpg|мини|десно|Црквата „Св. Димитриј“]] Од стопанството во Крива Паланка најразвиена е трговијата поради близината со бугарската граница. Други развиени гранка се земјоделието (најмногу се одгледува компир, а во помала мерка и пченка, пченица, јачмен, ’рж, овес, и др.) и рударството (познати се рудниците [[Тораница]] (за олово и цинк) и „Бентомак“). Во центарот на Крива Паланка постојат повеќе стари занаетчиски дуќани, како часовничари, казанџии, опинчари и други занаети кои сѐ уште активно работат. Во центарот на градот работи и стоковна куќа, а на ридовите во близина на градот работат и повеќе пилани и сечи за [[Дрво_(материјал)#Огревно_дрво|огревно дрво]] и дрво за мебел. Во градот работат повеќе градинки, три основни училишта и гимназија. Поради својата местоположба на европскиот коридор Г-8, од поодамна во план е продолжување на железничката пруга до Крива Паланка и бугарската граница која во моментов е изградена до селото [[Бељаковце]]. Во скора иднина ќе започне и реализацијата на проектот за гасификација на градот, за кој се обезбедени 7 милиони евра странска помош. == Туризам == [[Податотека:Kriva Palanka 014.JPG|250п|мини|десно|Градскиот музеј на Крива Паланка]] Во последните години, локалните власти во Крива Паланка сѐ повеќе вложуваат во туризмот како едно од важните гранки на стопанството во Македонија. Со својата природна убавина и богатата културно-историска традиција, Крива Паланка сѐ повеќе се промовира како кај домашните, така и кај странските туристи. Во својата програма, Крива Паланка ги понудува посетите на манастирите и историските места во градот и во својата околина, потоа организира посети и сместувања во еден од најубавите македонски манастири - манастирот [[Свети Јоаким Осоговски]]. Исто така, наоѓалиштата Градец, Трново и Станци се отворени за туристите во секое време. * '''Градец''', '''Испосница на Свети Јоаким Осоговски'''. Селото Градец е во близина на Крива Паланка, поточно се наоѓа на 7 километри оддалеченост од градот. Според легендата, на ова место се подвигувал нашиот светец Јоаким Осоговски, пред да се премести во месноста Бабин Дол, каде што денеска се наоѓа неговиот манастир. Во близина на испосницата се наоѓа археолошкото наоѓалиште Градиште, со остатоци од доцната антика и средниот век. Исто така во селото се наоѓа црквата Св. Никола од 19 век, а во нејзина близина се наоѓа старото училиште, коешто е приспособено за сместување на туристи<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://krivapalanka-tourism.org.mk/Gradec-mk.html |title=архивски примерок |accessdate=2008-12-29 |archive-date=2009-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090705042816/http://www.krivapalanka-tourism.org.mk/Gradec-mk.html |url-status=dead }}</ref>. * '''Трново'''. Селото Трново се наоѓа на 15 км североисточно од Крива Паланка. Во селото се наоѓа старата црква Св. Никола од 16 век, во чија близина се наоѓа парохискиот дом, којшто нуди услови за сместување гости. Во рамките на целиот комплекс се наоѓаат уште два објекти, старото училиште и задружниот дом, коишто со мали адаптации, можат да бидат ставени во функција на туризмот. Исто така, и тука гостите можат да дегустираат традиционални јадења, приготвени на традиционален начин<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://krivapalanka-tourism.org.mk/Trnovo-mk.html |title=архивски примерок |accessdate=2008-12-29 |archive-date=2009-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090705042924/http://www.krivapalanka-tourism.org.mk/Trnovo-mk.html |url-status=dead }}</ref>. * '''Станци, Дренак и Дурачка Река'''. Се наоѓаат на 6 км југоисточно од Крива Паланка. Двете села, претставуваат пријатни места со прекрасни етно-амбиенти, со куќи изградени во стилот на традиционалната архитектура. Во селата сѐ уште се функционални [[валавица|валавиците]] и водениците, постарите жители сè уште носат традиционална народна носија и живеат на традиционален начин. Туристите можат да дегустираат храна (баница под вршник, качамак, кисело млеко) приготвена на традиционален начин, а можат да престојуваат во куќите на гостопримливите селани<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://krivapalanka-tourism.org.mk/Stanci-mk.html |title=архивски примерок |accessdate=2008-12-29 |archive-date=2009-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090705053026/http://www.krivapalanka-tourism.org.mk/Stanci-mk.html |url-status=dead }}</ref>. == Култура == [[Податотека:Kriva Palanka 03.JPG|мини|десно|Крива Река и градот]] [[Податотека:Фолкорен Фестивал Свети Јоаким Осоговски КРИВА ПАЛАНКА.jpg|мини|десно|Народна изведба на фолклорниот фестивал „Свети Јоаким Осоговски“ во Крива Паланка]] Во Крива Паланка секоја година се одржуваат повеќе културни настани меѓу кои најзначајни се: Ликовната колонија „Свети Јоаким Осоговски“, Летната школа за архитектура и фолклорниот фестивал „Свети Јоаким Осоговски“. === Ликовна колонија „Свети Јоаким Осоговски“ === Ликовната колонија „Свети Јоаким Осоговски“ за првпат се одржала на 5 септември 1987 година. Колонијата се одржува секоја година од 5 до 20 септември и е со поддршка на Неговото Високо Преосвештенство, митрополитот полошко-кумановски, Господин Кирил. Во 1993 година колонијата се здобила со меѓународен карактер и во него земаат учество повеќе уметници од различни земји<ref name="krivapalanka.gov.mk">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.krivapalanka.gov.mk/mak/index.asp?id=160 |title=архивски примерок |accessdate=2008-12-29 |archive-date=2008-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081221112759/http://www.krivapalanka.gov.mk/mak/index.asp?id=160 |url-status=dead }}</ref>. === Фолклорен фестивал „Свети Јоаким Осоговски“ === Фолклорниот фестивал „[[Свети Јоаким Осоговски]]“ е фестивал со меѓународен карактер и се одржува на 28 и 29 август во Крива Паланка. Досега, се одржале две изданија на фестивалот и во него зеле учество повеќе фолклорни друштва од [[Македонија]], [[Бугарија]], [[Србија]] и [[Црна Гора]]<ref name="krivapalanka.gov.mk"/>. == Архитектура == == Сообраќај == == Спорт и рекреација == Во Крива Паланка се одржуваат неколку спортски настани, меѓу кои најпознати се спортските настани за планинарење и искачување на околните врвови. Најпознати спортски настани во Крива Паланка се: * ''Тромеѓа'' – традиционална средба на тромеѓата на граничната линија помеѓу Македонија, Србија и Бугарија, во атарот на с. [[Голеш]], која што се одржува на 12 јули ([[Петровден]]). Средбата е во организација на планинарските друштва од трите општини Крива Паланка, [[Босилеград]] и [[Ќустендил]] што гравитираат на граничната линија, и е со учество на организации, установи и локални власти од трите страни<ref name="krivapalanka-tourism.org.mk">{{Наведена мрежна страница |url=http://krivapalanka-tourism.org.mk/Sport-mk.html |title=архивски примерок |accessdate=2008-12-29 |archive-date=2009-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090705042856/http://www.krivapalanka-tourism.org.mk/Sport-mk.html |url-status=dead }}</ref>. * ''Трансверзала Царев Врв''. ПСД РУЕН, традиционално секоја година, во втората половина на јуни, веќе 25 години по ред, ја организира транверзалата [[Царев Врв]], или искачувањето на Царев Врв (2085 м). Трансверзалата започнува од Крива Паланка, преку манастирот Св. Јоаким Осоговски оди кон месноста Љуљки, па Света Вода, Тошино боиште, ПТЦ Калин Камен, врвот Калин Камен, Алтан Чешма и до врвот Царев Врв<ref name="krivapalanka-tourism.org.mk"/>. * ''4M – Меѓународна планинарска трансверзала''. ПСД Руен, веќе неколку години по ред, во почетокот на месец мај, е организатор на меѓународната планинарска трансверзала 4М. Планинарската патека претставува дел од меѓународното поврзување со планинарски (tracking) патеки (според легендата од 11 век) на четворицата духовни браќа, пустиножителите Св. Јоаким, Св. Јован, Св. Прохор и Св. Гаврил. Патеката започнува од манастирот Лесново (Пробиштип), а завршува во Осоговскиот манастир (Крива Паланка)<ref name="krivapalanka-tourism.org.mk"/>. * ''РУЕН'' – Традиционално искачување на највисокиот врв на Осоговските Планини, Руен(2252 м). Искачувањето се организира во првата половина на месец септември, а организатор е ПСД Руен. Искачувањето на Руен се одвива со вадења на дозвола, поради тоа што врвот на сместен на граничната линија помеѓу Македонија и Бугарија<ref name="krivapalanka-tourism.org.mk"/>. * ''Меѓународен турнир во пинг–понг''. Турнирот се одржува на 8 октомври по повод ослободувањето на Крива Паланка. На турнирот учествуваат најдобрите играчи до 18 години од балканските земји. Ова е една од најголемите спортски манифестации во регионот која според својот квалитет и масовност секоја година добива сè поголема афирмација. И оваа година од 3-5 октомври ќе се одржи V-от по ред меѓународен турнир „Крива Паланка 2008" на кој ќе земат учество преку 150 играчи од Балканот во машка и женска конкуренција<ref name="krivapalanka-tourism.org.mk"/>.[[Податотека:Kriva_Palanka.JPG|мини|Панорама на градот]] == Знаменитости == == Ноќен живот == Ноќниот живот во Крива Паланка се сведува на неколкуте дискотеки/кафичи што се наоѓаат во центарот на градот. == Личности == * [[Фироклис Антонов]] ([[1880]] - [[31 октомври]] [[1942]], [[Софија]], [[Бугарија]]) — македонски револуционер и член на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. * [[Борис Арсов]] ([[1906]] - [[1954]], [[Скопје]]) - член на [[АСНОМ]] и универзитетски професор * [[Милица Стојанова]] ([[6 јуни]] [[1932]]) — македонска театарска, филмска и телевизиска глумица * [[Кирил Ценевски]] ([[28 јануари]] [[1943]]) - [[филм]]ски [[Режија|режисер]] и [[Сценарио|сценарист]] * [[Ненад Новковски]] ([[14 мај]] [[1958]]) — македонски професор и политичар. * [[Јане Јакимовски]] ([[1966]] - † [[21 март]] [[2001]], [[Скопје]]) — [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]] * [[Мери Младеновска-Ѓорѓиевска|Мери Младеновска - Ѓорѓиевска]] ([[30 април]] [[1969]]) — македонски правник, адвокат и политичар * [[Момир Стојановски]] ([[1970]] - † [[22 јануари]] [[2001]], [[Теарце]], [[Тетовско]]) — [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]] * [[Горан Стојановски]] ([[1973]] - † [[Брест (Скопско)|Брест]], [[Скопска Црна Гора]], [[8 март]] 2001) — [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]] * [[Фросина Ременски|Фросина Ташевска Ременски]] ([[22 февруари]] [[1977]]) — македонски [[политичар]] и поранешен [[министер за труд и социјална политика на Македонија]] * [[Љупчо Николовски]] ([[20 август]] [[1983]]) — македонски политичар и [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|министер за земјоделство]] во [[Влада на Македонија од 2017|владата од 2017]] == Збратимени градови == Градот Крива Паланка е збратимен со градовите:<ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://www.krivapalanka.gov.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=330&Itemid=5&lang=mk| title = Збратимени градови| publisher = Општина Крива Паланка }}</ref> *{{знамеикона|BUL}} [[Дупница]], Бугарија *{{знамеикона|SER}} [[Вршац]], Србија *{{знамеикона|POL}} [[Млава]], Полска *{{знамеикона|BUL}} [[Банско (град)|Банско]], Бугарија == Поврзано == * [[Манастир Свети Јоаким Осоговски]] * [[Општина Крива Паланка]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Kriva Palanka}} * [http://www.krivapalanka.gov.mk/ Официјално мрежно место на Општина Крива Паланка] * [http://krivapalanka-tourism.org.mk/index-mk.html Туристички портал за Крива Паланка] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100115224124/http://krivapalanka-tourism.org.mk/index-mk.html |date=2010-01-15 }} {{Населби во Крива Паланка}} {{Општина Крива Паланка}} {{Градови во Македонија}} [[Категорија:Крива Паланка| ]] rsll8i0gf4dua4rvkyq3ik4wr72aafa 0 5351 5607044 5603909 2026-08-10T10:30:01Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607044 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Држава |conventional_long_name = Исламски емират Авганистан |native_name = د افغانستان اسلامي امارت {{small|([[паштунски]])}}<br>Də Afġānistān Islāmī Imārat<br>امارت اسلامی افغانستان {{small|([[дари]])}}<br>Imārat-i Islāmī-yi Afghānistān |common_name = Авганистан |image_flag = Flag of the Taliban.svg |image_coat = Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg |national_motto = {{native name|ar|لَا إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ مُحَمَّدًا رَسُولُ ٱللَّهِ}}<br>{{small|"[[Шехадет|Нема друг бог освен Алах и Мухамед е Божјиот пратеник]]"}} |englishmotto = |national_anthem = دا د باتورانو کور {{small|([[паштунски]])}}<br>{{small|"Ова е домот на храбрите"}} |image_map = Afghanistan (orthographic projection).svg |map_caption = Местоположбата на '''Авганистан''' (темнозелена) |capital = [[Кабул]] |latd=34 |latm=31 |latNS=N |longd=69 |longm=08 |longEW=E |largest_city = Кабул |official_languages = {{hlist|[[дари]]|[[паштунски јазик|паштунски]]}}<ref name="CIA">{{Наведена мрежна страница|url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html#People|title= Afghanistan|date= 13 декември 2007|work= [[The World Factbook]]|publisher= [[Central Intelligence Agency]]|accessdate= 2008-12-12|archive-date= 2017-09-20|archive-url= https://web.archive.org/web/20170920072213/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html#People|url-status= dead}}</ref> |demonym = авганистанец |government_type = [[Унитарна држава|унитарен]] [[Теократија|теократски]] исламски [[емират]] |leader_title1 = [[Водач на Исламскиот емират Авганистан|Водач]] |leader_name1 = [[Хибатула Ахунџада]] |leader_title2 = [[Премиер на Авганистан|Премиер]] |leader_name2 = [[Хасан Ахунд]] |leader_title3 = Главен судија |leader_name3 = [[Абдул Хаким Ишакзаи]] |legislature = Водечки совет |sovereignty_type = [[Историја на Авганистан|Основање]] |established_event1 = [[Дуранска Империја|Прва авганистанска држава]]<ref>''"Afghanistan"'', [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html#Intro CIA – The World Factbook 2007] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170920072213/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html#Intro |date=2017-09-20 }}</ref> |established_date1 = октомври 1747 |established_event2 = [[Договор од Равалпинди|Независност]] од Обединетото Кралство |established_date2 = 19 август 1919 |established_event3 = Кралство |established_date3 = 9 јуни 1926 |established_event4 = Република |established_date4 = 17 јули 1973 |established_event5 = Демократска Република |established_date5 = 27—28 април 1978 |established_event6 = Исламска држава |established_date6 = 28 април 1992 |established_event7 = Исламски емират |established_date7 = 7 септември 1996 |established_event8 = Исламска Република |established_date8 = 26 јануари 2004 |established_event9 = Обнова на исламскиот емират |established_date9 = 15 август 2021 |area_rank = 40. |area_km2 = 652867 |area_sq_mi = 252073 |percent_water = 0 |population_estimate = 40,218,234 |population_estimate_rank = 37. |population_estimate_year = 2021 |population_census = 31,889,923 |population_census_year = 2007 |population_density_km2 = 48.08 |population_density_sq_mi = 124.5 |population_density_rank = 174. |GDP_PPP = $72.911 милијарди<ref name="autogenerated1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=62&pr.y=10|title=Report for Selected Countries and Subjects<!-- Bot generated title -->}}</ref> |GDP_PPP_rank = 96. |GDP_PPP_year = 2018 |GDP_PPP_per_capita = $2,024<ref name="autogenerated1" /> |GDP_PPP_per_capita_rank = 169. |GDP_nominal = $21.657 милијарди<ref name="autogenerated1" /> |GDP_nominal_rank = 111. |GDP_nominal_year = 2018 |GDP_nominal_per_capita = $493<ref name="autogenerated1" /> |GDP_nominal_per_capita_rank = 177. |Gini = |Gini_ref = |Gini_rank = |Gini_year = |HDI_year = 2019 |HDI = 0.511 |HDI_change = increase |HDI_rank = 169. |HDI_ref = <ref name="HDI">{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf |title=2015 Human Development Report |date=14 December 2015 |accessdate=14 December 2015 |publisher=United Nations Development Programme | page=18}}</ref> |currency = [[Авганистански авгани|Авгани]] |currency_code = AFN |time_zone = SH |utc_offset = +4:30 |date_format = |drives_on = десно |cctld = [[.af]] |iso3166code = AF |calling_code = +93 }} '''Авганистан''', официјално '''Исламски емират Авганистан''' — земја [[Континентална држава|без излез на море]] која се наоѓа на раскрсницата меѓу [[Средна Азија|Средна]] и [[Јужна Азија]]. Се граничи со [[Пакистан]] на исток и југ, со [[Иран]] на запад, со [[Туркменистан]] и [[Узбекистан]] на север и со [[Таџикистан]] и [[Кина]] на североисток. Зафаќа површина од 652.864 км². Авганистан е претежно планинска земја, со рамнини на север и југозапад, кои се разделени со планинскиот венец [[Хиндукуш]]. [[Кабул]] е најголемиот град во земјата и е нејзин главен град. Населението на Авганистан брои 40,2 милиони (2021), и е составено од различни [[Етничка група|етнички групи]], главно [[Паштуни]] и [[Таџици]], како и Хазари, [[Узбеци]] и други. Луѓето живееле во денешен Авганистан пред најмалку 50.000 години. Населениот живот се појавил во регионот пред 9.000 години, постепено еволуирајќи во [[Индска цивилизација|индската цивилизација]].<ref name="Combined-2">''h offere''</ref> Индоариските народи мигрирале низ Бактрија, областа Маргијана во Гандара, проследени со подемот на јазката култура во [[Железно време|железното време]] (околу 1500–1100 година п.н.е.),<ref>''a ga''</ref> која е тесно поврзана со културата прикажана во [[Авеста]], антички религиозни текстови на [[Зороастризам|зороастризмот]].<ref>''ant''</ref> Регионот, тогаш познат како '''Аријана''', паднал во рацете на [[Ахеменидско Царство|Ахеменидското Царство]] во [[6 век п.н.е.]], кога биле освоени областите источно до реката [[Инд]]. [[Александар III Македонски|Александар Македонски]] го нападнал регионот во [[4 век п.н.е.]], се оженил со [[Роксана]] во [[Бактрија]] пред неговиот поход во долината Кабул, каде се соочил со отпор од племињата ''Асвака''. [[Грчко-бактриско кралство|Грчко-бактриското кралство]] станало источен крај на [[Хеленистички период|хеленистичкиот свет]]. Откако регионот бил освоен од [[Мауриско Царство|Мауриското Царство]], биле распространети [[Будизам|будизмот]] и [[Хиндуизам|хиндуизмот]], кои останале во регионот со векови. [[Кушанско Царство|Кушанскиот]] цар [[Канишка]], кој владеел од неговите престолнини Капичи и Пурушапура, одиграл важна улога во ширењето на будизмот од [[Махајана]] во [[Кина]] и [[Средна Азија]]. Разни други будистички и хиндуистички династии исто така владееле со регионот. [[Муслимани]]те го донеле [[ислам во Авганистан|исламот]] во средината на [[7 век]], додека целосната [[исламизација]] била постигната помеѓу 9 и 12 век под [[Сафариди]]те, [[Саманиди]]те, [[Газнавиди]]те и [[Гуриди]]те. Делови од регионот подоцна биле под власта на царствата на Калџите, [[Тимуриди]]те, Лодите, Суртите, [[Могулско Царство|Могулите]] и [[Сафавиди]]те.<ref>''sist''</ref> Политичката историја на Авганистан започнала со [[династија Хотак|династијата Хотак]], чиј основач [[Мирвајс Хотак]] го прогласил јужен Авганистан за независен во [[1709]] година. Во [[1747]] година, [[Ахмад-шах Дурани]] го основал [[Дуранско Царство|Дуранското Царство]] со главен град [[Кандахар]]. Во [[1776]] година, главниот град на Дурани бил преместен во [[Кабул]], додека [[Пешавар]] станал зимска престолнина;<ref name="cap1">''ce b''</ref> последниот бил изгубен од Сиките во [[1823]] година .Кон крајот на [[19 век]], Авганистан станала тампон-држава во „[[Големата игра]]“ помеѓу [[Британска Индија]] и [[Руското Царство]].<ref>''ine''</ref><ref>''ectu''</ref> Во [[Прва англо-авганистанска војна|Првата англо-авганистанска војна]], [[Британска источноиндиска команија|Британската источноиндиска команија]] за кратко ја презела контролата над Авганистан, но по [[Трета англо-авганистанска војна|Третата англо-авганистанска војна]] во [[1919]] година земјата била ослободена од странско влијание, и на крајот станала [[монархија]] под раководство на [[Аманула-кан]], до скоро 50 години подоцна кога [[Захир-шах]] бил соборен и била воспоставена [[република]]. Во [[1978]] година, по вториот удар, Авганистан прво станал [[Социјализам|социјалистичка држава]], а потоа и советски протекторат, евоцирајќи ја [[Советска војна во Авганистан|Советско-авганистанската војна]] во осумдесеттите години против бунтовниците [[муџахедини]]. До [[1996]] година, поголемиот дел од земјата бил окупиран од исламските фундаменталисти, познати како [[Талибанци]], кои владееле како тоталитарен режим повеќе од пет години. Тие биле отстранети од власта по [[Авганистанска војна|американската инвазија во 2001 година]], но сепак контролирале значителен дел од земјата. Тековната [[Авганистанска војна|војна]] меѓу владата и талибанците придонела за продолжување на проблематичното досие во Авганистан за [[Човекови права во Авганистан|човекови права]], вклучувајќи компликации на [[Права на жените|правата на жените]], со бројни злоупотреби извршени од двете страни, како што е убиство на цивили. По [[Талибанска офанзива (2021)|талибанската офанзива во 2021 година]], кога [[талибанци]]те ја презедоа власта во земјата, Авганистан е управувана од [[Унитарна држава|унитарна]] [[Автократија|автократска]] исламска привремена влада. Авганистан има високо ниво на [[тероризам]], [[сиромаштија]], неисхранетост кај децата и [[корупција]]. Таа е членка на [[Обединетите нации]], [[Организација за исламска соработка|Организацијата за исламска соработка]], [[Јужноазиска асоцијација за регионална соработка|Јужноазиската асоцијација за регионална соработка]], [[Г-77|Групата 77]], [[Организација за економска соработка и развој|Организацијата за економска соработка]] и [[Движење на неврзаните|Движењето на неврзаните]]. [[Економија на Авганистан|Економијата на Авганистан]] е 96-та по големина во светот, со бруто домашен производ (БДП) од 72,9 американски долари&nbsp;милијарди со [[Паритет на куповна моќ|паритет]] на [[Паритет на куповна моќ|куповната моќ]]. Земјата се рангира на многу полошо место во однос на БДП по глава на жител (ПКМ), рангирајќи се на 169-то место од 186 земји заклучно со 2018 година. == Етимологија == Коренското име „''Авган''“, според некои научници, потекнува од името на ''Aśvaka'', антички жители на областа [[Хиндукуш]]<ref>''"Името Авганистан е очигледно изведено од Асвакан, Асакенои на Аријан... "'' (Megasthenes and Arrian, p 180. See also: Alexander's Invasion of India, p 38; J.W. McCrindle).</ref><ref>''"Дури и името Авганистан е Ариевско потекло од Асвакајана, важен клан на Асвака или коњаници кои сигурно ја добиле оваа титула од нивното ракување со прославени раси на коњи"'' (See: Imprints of Indian Thought and Culture abroad, p 124, Vivekananda Kendra Prakashan).</ref><ref>cf: ''"Нивното име (авганистански) значи „кавалер“ што потекнува од коњот „Асва“ или „Асвака“ и покажува дека нивната земја мора да била забележана во античко време, бидејќи е во денешно време, за нејзината супериорна раса на коњи. Асвака BILO важно племе населено северно до реката Кабул, кое голем но неефикасен отпор против Александар"''(Ref: Scottish Geographical Magazine, 1999, p 275, Royal Scottish Geographical Society).</ref><ref>''"Авганистанците се Асакани од [[Грците]]; овој збор е [[санскрит]] [[Ашвака]] што значи „коњаници"'' (Ref: Sva, 1915, p 113, Christopher Molesworth Birdwood).</ref><ref>Cf: ''"Името го претставува Асвака во смисла на „кавалер“ и ова се појавува едвај изменето во Асакани или Асакени од историчарите на експедицијата на [[Александар Велики|Александар]]" '' (Hobson-Jobson: A Glossary of Colloquial [[Anglo-Indian]] words and phrases, and of kindred terms, etymological..by Henry Yule, AD Burnell).</ref> Името „''Авганистан''“ (''Afghānistān'')<ref>{{Наведена книга|title=Source Book for Linguistics|last=William Cowan, Jaromira Rakušan.|publisher=John Benjamins Publishing|year=1998}} Кован, Вилијам и Јашомира Ракушан. Књига извора за лингвистику. 3. едиција. Џон Бенџаминс, 1998.</ref> значи „''Земјата на Авганистан''“, {{Sfn|Бантинг|2003}} што потекнува од етнонимот Авганистанец. Историски гледано, ова име се однесувало на [[Паштуни]]те, кои претставуваат најголема етничка група во Авганистан. Ова име се појавува и како „''Абган''“ во [[3 век]] од нашата ера во времето на [[Сасанидско Царство|Сасанидите]],<ref name="Britannica-Abgan">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan/129450/History?anchor=ref261360|title=Историја Авганистана|publisher=Енциклопедија Британика|accessdate=22 ноември 2010}}</ref> и „''Авагана''“ во [[6 век]] од нашата ера од страна на индискиот астроном Варахамихир. Луѓето наречени со ова име се споменуваат неколку пати во географска книга од [[10 век]].<ref name="Vogelsang">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=9kfJ6MlMsJQC&lpg=PP1&pg=PA18#v=onepage&q&f=false|title=Авганистанци|last=Вогелсганг|first=Виљем|publisher=Вајли-Блаквел|year=2002|isbn=978-0-631-19841-3|pages=382}}</ref> [[Податотека:Afghan_royal_soldiers_of_the_Durrani_Empire.jpg|мини|397x397пкс| Името „Авганистан“ напишано на оваа литографија од 1847 година. година, Џејмс Ратреј.]] Во [[11 век]], [[ел-Бируни]] зборувал за нив како различни племиња кои живеат на западната планинска граница на реката [[Инд]], што би требало да значи - ''на работ на Сулејман планина''.<ref name="EofI">{{наведена енциклопедија|last=Моргенстијерн|first=Џ.|title=Авган|encyclopedia=Енциклопедија ислама|edition=CD-ROM v. 1.0|publisher=Кониклијке Брил НВ|year=1999}}</ref> [[Ибн Батута]], познат марокански научник кој ја посетил оваа област во [[1333]] година напишал: {{quote|Патувавме за Кабул, некогаш голем град, а сега село населено со персиско племе, наречено Авганистанци. Тие имаат планини и клисури, поседи со голема сила и претежно се разбојници на патишта. Нивната главна планина е планината Сулејман.}} Истакнат персиски научник од [[16 век]] дава многу објаснувања за Авганистанците. На пример, тој пишува: {{quote|Мажите од Кабул и Хилџиите, исто така, отидоа дома; и кога и да беа испрашувани за муслиманите на планините Кохистан за ситуацијата таму, тие ќе речеа: „не го нарекувајте Кохистан, туку Авганистан; таму нема никој освен Авганистанци.“ Затоа, јасно е дека ова е причината зошто овие луѓе ја нарекуваат својата земја Авганистан на нивниот јазик и самите се нарекуваат Авганистанци.}} Широко е прифатено дека поимите „''Паштун''“ и „''Авганистанец''“ се [[синоним]]ни.<ref name="Afghan">{{наведена енциклопедија}}</ref> Во списите на поетот од [[17 век]], Кушал Кан Катака, вели: {{quote|Извлечете ги мечевите и исечете ги чисто, секој што вели дека Паштун и Авганистанец не се исти! Арапите го знаат тоа, а исто така и Римјаните: Авганистанците се Паштуни, Паштуните се Авганистанци!<ref>{{наведена книга|author=Ḫwušḥāl Ḫān.; Cuthbert E Biddulph|title=Afghan Poetry of the Seventeenth Century is a selection of Khatak's poems|year=1890|place=London|publisher=Kegan Paul Trench, Trübner}} Дел од песната „Страста на Авганистан“ од Кушала Превод на англиски: К. Бидулф во книгата „Авганистанска поезија на 17 век: Избори на песни од Кушал Кан Катака'', Лондон, 1890.</ref>}} Последниот дел од името, „-''стан''“ е персиски додаток што значи место. Името „Авганистан“ е опишано од могулскиот цар од [[16 век]], Бабур, во своите мемоари (Бабурни), како и персискиот научник Фиришта и наследниците на Бабур, а се однесувале на традиционалните етнички паштунски територии помеѓу планините [[Хиндукуш]] и реката [[Инд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://persian.packhum.org/persian//pf?file=03501051&ct=92|title=Догађаји године 910.|last=Бабур|year=1525|work=Бабурови мемоари|publisher=Пакард Хуманитарни институт|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114042010/http://persian.packhum.org/persian//pf?file=03501051&ct=92#|archive-date=14 ноември 2012|accessdate=22 август 2010}}</ref> На почетокот на [[19 век]], авганистанските политичари одлучиле да го прифатат името „Авганистан“ за целата област, откако англискиот превод на терминот се појавил во разни договори со каџариска [[Персија]] и [[Британска Индија]].<ref>{{Наведено списание|last=Ellsworth Huntington|year=1907|title=The Anglo-Russian Agreement as to Tibet, Afghanistan, and Persia|journal=Bulletin of the American Geographical Society|volume=39|pages=653-658}} E. Хантингтон, ''"Англо-руски договор за Тибет, Авганистан и Персија"'', Билтен на Американската географска асоцијација, том 39, бр. 11 (1907).</ref> Во 1857 година, во рецензијата за книгата на Ј. В. Кеј „Авганистанската војна“, [[Фридрих Енгелс]] го опишува Авганистан како: {{quote|една огромна земја во Азија ... помеѓу Персија и Индија, а во другата насока помеѓу Хиндукуш и [[Индиски Океан|Индискиот Океан]]. Некогаш ги имал персиските провинции [[Голем Корасан|Хорасан]] и [[Кохистан]], како и [[Херат]], [[Балучистан]], [[Кашмир]], [[Синд]] и добар дел од [[Пенџаб]] а ... Нејзините најважни градови се [[Кабул]], главниот град, [[Газни]], [[Пешавар]] и [[Кандахар]].}} Кралството Авганистан некогаш било наречено Дуранско Кралство (кралство Кабул), како што споменал британскиот државник и историчар Монтстуарт Елфинстон.<ref>{{Наведена книга|title=An account of the kingdom of Caubul, and its Dependencies in Persia, Tartary, and India|url=https://archive.org/details/bub_gb_FOc-AAAAYAAJ|last=Mountstuart Elphinstone|publisher=Longman, Hurst, Rees, Orme, and Brown|year=1815}} Монстјуарт Елфинстон., ''"Кралството Кабул и неговите вазали во Персија и Индија"'', 1815; издавач: Лонгман, Хурст, Рис, Орме и Браун.</ref> Меѓународниот суверенитет бил официјално признат во Авганистан по потпишувањето на англо-авганистанскиот договор од [[1919]] година. години.<ref>{{Наведена книга|title=Afghanistan: The War of Independence, 1919|last=Ali, Mohammed.|year=1960|location=Kabul}} M. Али, ''"Авганистан: Војна за независност, 1919"'', 1960.</ref> [[Податотека:AsokaKandahar.jpg|лево|мини|210x210пкс|Двојазичен (грчки и арамејски) указ на царот Ашока од 3 век н.е. откриен во јужниот дел на Кандахар.]] [[Податотека:BamyanBuddha_Smaller_1.jpg|лево|мини|298x298пкс| Еден од двајцата Буди од Бамијан; Будизмот бил широко распространет во регионот пред исламските освојувања.]] Археолошките истражувања на праисториските места спроведени од страна на Луис Дупри и други укажуваат на тоа дека луѓето живееле на територијата на денешен Авганистан пред најмалку 50.000 години и дека тогашните земјоделски заедници се едни од најстарите во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://encarta.msn.com/text_761569370___42/Afghanistan.html|title=Авганистан – Џон Форд Шродер, Универзитет Небраске|publisher=Webcitation.org|accessdate=19 мај 2012|archive-date=2009-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20091031052339/http://encarta.msn.com/text_761569370___42/Afghanistan.html|url-status=dead}}</ref><ref>Ненси Хеч Дупри (1973): Историјски водич кроз Авганистан, глава 3.</ref> Бидејќи е местото на најраните историски настани, многумина веруваат дека Авганистан може да се спореди со [[Древен Египет|Египет]] според историската вредност на неговите археолошки места.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1881896-1,00.html|title=Авганистан: Право благо за археологе|date=26 февруари 2009|work=Time Magazine|access-date=13 јули 2011|archive-date=2013-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20130726153721/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1881896-1,00.html|url-status=dead}}</ref> Оваа земја се наоѓа на единствена локација каде што разни цивилизации стапиле во контакт едни со други и каде имало чести борби. Со векови земјата била дом на разни народи, вклучително и на античките ирански народи, кои играле доминантна улога во создавањето на индоиранските јазици во регионот. == Историја == Во неколку наврати, овој регион бил дел од големите царства, меѓу кои најпознати се [[Ахеменидско Царство|Ахаменидкото]], [[Селевкидско Царство|Селевкидското]] и [[Мауриско Царство|Мауриското Царство]], потоа [[Сасанидско Царство|Сасанидското Царство]] и Исламскиот Калифат. Многу царства застанале на нозе во областа на денешен Авганистан, како што се [[Грчко-бактриско кралство|Грчко-бактриското кралство]], [[Кушанско Царство|Кушанското Царство]], кабулските шахови, Белите Хуни, [[Сафариди]]те, [[Саманиди]]те, [[Газнавиди]]те, [[Гориди]]те, [[Хилџии]]те, [[Картиди]]те, [[Тимуриди]]те, [[Могулско Царство|Могулите]], потоа [[Хотаки]]те и [[Дурани]]те, кои подоца ја основале современата држава Авганистан. === Преисламски период=== Археолошките истражувања спроведени во текот на [[XX век]] сугерираат дека географската област на Авганистан е тесно поврзана со културата и трговијата со соседите на исток, запад и север. Артефакти типични за [[Старо камено време|палеолитот]], [[Средно камено време|мезолитот]], [[Младо камено време|неолитот]], [[Бронзено време|бронзеното]] и [[Железно време|железното време]] се пронајдени во Авганистан.<ref>Library of Congress Country Studies on Afghanistan, https://web.archive.org/web/20130726032715/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0002) Pre-Islamic Period, Крег Бакстер (1997).</ref> Се верува дека урбаната цивилизација се појавила уште во 3000 година. п.н.е. а раната форма на градот Мунигака (во близина на Кандахар, на југот на земјата) може да била испакната цивилизациска колонија од долината Инд. [[Податотека:Afghan_history_from_2008-2011.jpg|мини|200x200пкс| Учество во НАТО.]] По [[20 век п.н.е.|2000. п. н е.]], последователни бранови на полуномадски народи од [[Средна Азија]] се преселиле во јужен Авганистан, вклучително и голем број индоевропски говорници. Овие племиња подоцна мигрирале на југ, во [[Индија]], западно од денешен [[Иран]] и во [[Европа]] мигрирале преку областа северно од [[Касписко Езеро|Каспиското Море]]. {{Sfn|Bryant|2001}} Овој регион бил целосно наречен [[Аријана]].<ref>{{Наведена книга|title=Afghanistan ( Ancient Aryana) Brief Review Of The Political And Cultural History And The Modern Development Of The Country|last=A. Rahman|publisher=Afghan Information Bureau|year=1950|editor-last=Foreword Pazhwak}} Авганистан: древна Аријана (1950), Information Bureau. pp. 3.</ref><ref>М. Вицел, "''Vīdẽvdaδ листу је веома вероватно склопио неко ко је Авганистан и земљу која га окружује домовином свих индоиранаца, то јест, свих источних Иранаца, са Аријаном као њиховим центром.''" pp. 48, ''"Домовина Аријанаца"'', Фестшрифт Ј. Нартен = Münchener Studien zur Sprachwissenschaft, Beihefte NF 19, Dettelbach: J.H. Röll 2000, 283–338. објављено и на интернету, на Harvard University, ([http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/AryanHome.pdf LINK])</ref> Старата религија на [[Зороастризам|зороастризмот]] се верува дека потекнува од денешен Авганистан меѓу 1800 и [[800 п.н.е.|800 година]] п.н.е. и исто така се верува дека нејзиниот основач [[Заратустра]] живеел и умрел во Балх.<ref name="LOC">Library of Congress Country Studies on Afghanistan, [https://web.archive.org/web/20230625001008/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd%2Fcstdy%3A%40field%28DOCID%20af0003%29 Владавина Ахаменида, око 550-331. п.н.е.]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ancienthistory.about.com/library/bl/bl_afghanachaemenid.htm|title=„Авганистан: владавина Ахеменидске династије“, Ancient Classical History|date=13 април 2012|publisher=Ancienthistory.about.com|accessdate=19 мај 2012|archive-date=2013-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234134/http://ancienthistory.about.com/library/bl/bl_afghanachaemenid.htm|url-status=dead}}</ref> Античките источноирански јазици најверојатно се зборувале во Авганистан во времето на зороастризмот. До средината на 6 век п.н.е., Ахеменидските Персијци ги собориле Медијците и ги додале териториите Арахозија, Арија и Бактрија кон територијата на Авганистан. На натписот на споменикот на кралот [[Дариј I|Дариј I се]] спомнува долината Кабул на списокот со 29 земји што ги освоил. [[Александар III Македонски|Александар Велики]] и неговата војска пристигнала во Авганистан во [[330 п.н.е.|330 година.]] п.н.е., откако го победила [[Дариј III]] една година порано во [[Битка кај Гавгамела|Битката кај]] Гавгамела.<ref name="LOC"/> По краткото окупирање на Александар, владетелите на [[Селевкидско Царство|Селевкидското Царство]] [[Селевкидско Царство|ја]] контролирале областа до [[305 п.н.е.|305 година]]<nowiki/>п.н.е., кога му предале голем дел на индиското [[Мауриско Царство]], како дел од договорот за сојуз. {{Quote|Александар ги зеде од Аријците и ги основа своите населби, но [[Селевк I Никатор]] ги предаде на Маурија како услов за брак и добивање на 500 слонови.<ref>{{cite web|url=http://www.aisk.org/aisk/NHDAHGTK05.php | title = Историјски водич о Кабулу – Име |author=Ненси Хеч Дупри / Ахмед Али Кухзад | publisher = American International School of Kabul |year=1972 | accessdate=18 септември 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100830031416/http://www.aisk.org/aisk/NHDAHGTK05.php | archivedate=30 август 2010 |url-status=dead }}</ref>|[[Страбон]]|64 п.н.е.– 24}} [[Мауриско Царство|Мауриското Царство]]<nowiki/>го донело [[Будизам|будизмот]] од [[Индија]] и ги контролирало областите јужно од [[Хиндукуш]] до околу [[185 п.н.е.|185 година]] п.н.е. кога тие биле соборени. Нивниот пад започнал 60 години по владеењето на Ашока, што довело до хеленистички освојувања на регионот од страна на [[Грчко-бактриско кралство|Грчко-бактриското кралство]]. Голем дел од овие региони се одделилеод Грчко-бактриското кралство и станале дел од [[Грчко-индиско кралство|Грчко-индиското кралство]]. Индо-Грците биле поразени и протерани од Индо-Скитите кон крајот на 2 век п.н.е. Во текот на [[1 век п.н.е.]], [[Партско Царство|Партското Царство]] ја освоило оваа област, но потоа паднало под вазалство на [[Индо-Партско Царство|Индо-Партското Царство]]. Од средината до крајот на 1 век н.е., [[Кушанско Царство|Кушанското Царство]], сместено во современ Авганистан, станало заштитник на будистичката култура. Кушитите биле поразени од [[Сасанидско Царство|Сасанидите]] во 3 век на новата ера. Иако различни владетели кои се нарекувале [[Кушити]] (попознати како Индо-Сасаниди) владееле со овој регион, се смета дека тие биле подредени на Сасанидите. Кушитите биле наследени од кидаридските Хуни кои пак биле наследени од краткотрајниот, но моќен Хефталит. Хефталитите го поразиле [[Хозрој Ануширван]] во 557 г. Сепак, во 6 век, наследниците на Кушитите и на Хефталитите формирале мала династија во Кабул, наречена „''Шахови на Кабул''“. === Исламизација и инвазија на Монголците=== [[Податотека:Herat_Masjidi_Jami_courtyard.jpg|лево|мини|200x200пкс|Изградена за време на Гуридите, Хератската џамија е една од најстарите џамии во Авганистан.]] [[Податотека:Persia_1814.jpg|десно|мини|270x270пкс|Поделбата на Персија и Авганистан за време на Големата игра]] Во периодот помеѓу 4 и 19 век, северозападниот дел на современ Авганистан се сметал за целина што го носел регионалното име [[Хорасан]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/316850/Khorasan|title=Хорасан|date=|publisher=Encyclopædia Britannica Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20101003132000/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/316850/Khorasan|archive-date=3 октомври 2010 <!--DASHBot-->|accessdate=21 октомври 2010}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=cJQ3AAAAIAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|title=Енциклопедија ислама|publisher=Brill|year=2009|pages=55|chapter=Хорасан|quote=Во пред-исламското и раното исламско време, терминот „Хорасан“ честопати имал многу широка ознака, опфаќајќи делови кои денес припаѓаат на Средна Азија и Авганистан.}}</ref> Две од четирите престолнини на Хорасан: Херат и Балк денеска се наоѓаат Авганистан, додека Кандахар, Забул, Газна и Авганистан ја формирале границата меѓу Хорасан и [[Хиндустан]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zKqn_CWTxYEC&lpg=PP1&pg=PA180#v=onepage&q&f=false|title=Патувања во Азија и Африка, 1325–1354|last=Ибн Батутуа|publisher=Routledge|year=2004|isbn=978-0-415-34473-9|edition=reprint, illustrated|pages=416}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201016&ct=199|title=200: Превод Увода Фириштове историје // Историја Индије|last=Фиришта, Мухамед Касим Хинду Шах|year=1560|work=Сер Х. М. Елиот|publisher=Packard Humanities Institute|location=London|pages=8|archive-url=https://web.archive.org/web/20130726121158/http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201016&ct=199|archive-date=26 јули 2013|accessdate=22 август 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://persian.packhum.org/persian//pf?file=03501051&ct=91|title=Догађаји 910. године (p.4)|last=Захир Уд-Дин Мухамед Бабур|year=1525|work=Бабурнама|publisher=Packard Humanities Institute|archive-url=https://www.webcitation.org/6AVK0359k?url=http://persian.packhum.org/persian//pf?file=03501051&ct=91|archive-date=7 септември 2012|accessdate=22 август 2010}}</ref> [[Податотека:The_Surrender_of_Kandahar.jpg|лево|мини|276x276пкс| Минијатура од Падшахнама која го прикажува предавањето на гарнизонот Кандахар од династијата Сафавиди во 1638 година на Могулите, кои подоцна ги зазеле Сафавидите во 1649 година.]] Арапските муслимани го донеле исламот до Херат и Заран во 642 година и започнале со негово ширење на исток; некои жители што стапиле во контакт со исламот го прифатиле, додека други се побуниле.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201012&ct=98|title=А.—Индиски краљеви Кабула|year=1867–1877|work=Сер Х. М. Елиот|publisher=Packard Humanities Institute|location=London|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408220905/http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201012&ct=98#|archive-date=8 април 2014|accessdate=18 септември 2010}}</ref> Луѓето во Авганистан верувале во повеќе богови и биле припадници на повеќе религии како [[зороастризам]], [[будизам]], [[хиндуизам]], [[христијанство]], [[јудаизам]] итн..<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://persian.packhum.org/persian/pf?file=16301012&ct=16|title=Географски део NUZHAT-AL-QULU-а|last=Казвински|first=Хамдулах Муставфи|year=1340|work=Превео Ги леСтранж|publisher=[[Packard Humanities Institute]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130726144951/http://persian.packhum.org/persian/pf?file=16301012&ct=16#|archive-date=26 јули 2013|accessdate=19 август 2011}}</ref> Зунбили и шаховите од Кабул биле поразени во [[870]] година од сафаридските муслимани. Подоцна, Саманидите го прошириле своето исламско влијание јужно кон [[Хиндукуш]]. Се вели дека муслиманите и немуслиманите продолжиле да живеат рамо до рамо во [[Кабул]] пред Газнавидите да дојдат на власт. {{quote|Кабул има замок познат по својата сила, достапен само на еден начин. Во него има муслимани, но е град во кој живеат и атеисти од Индија.<ref>{{cite web|url=http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201012&ct=100| title = А.—Индиски краљеви Кабула (с.3)| work = Сер Х. М. Елиот| publisher = [[Packard Humanities Institute]]| location = London| year=1867–1877| accessdate=18 септември 2010| archive-url = https://web.archive.org/web/20130726133107/http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201012&ct=100| archive-date=26 јули 2013|url-status=dead}}</ref>|Естахри|921 година}} Авганистан станал еден од главните центри на муслиманскиот свет во времето на „''исламската златно доба''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iranchamber.com/history/ghaznavids/ghaznavids.php|title=Династија Газнавида, Историја Ирана, Iran Chamber Society|publisher=Iranchamber.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20101124185258/http://iranchamber.com/history/ghaznavids/ghaznavids.php|archive-date=24 ноември 2010 <!--DASHBot-->|accessdate=14 ноември 2010}}</ref> До [[11 век]], султанот Махмуд конечно ги исламизирал сите преостанати немуслимански области, освен Кафиристан. Газнавидите биле наследени од династијата [[Гуриди]], која само го проширила и зацврстила веќе постоечкото царство. Во 1219 година, [[Џингис Хан]] и неговата монголска војска ја освоиле оваа област. Неговите сили наводно ги срушиле хорасанските градови Херат и Балк, како и Бамијан. [[Податотека:SHAHR-I-ZOHAK_-_AFGHANISTAN.jpg|десно|мини|200x200пкс| Шахре Зохак (Црвениот град), кој бил уништен од Џингис Кан во 1222 година.]] Уништувањето предизвикано од [[Монголци]]те ги испразнило поголемите градови и принудило многу мештани да се вратат во руралното аграрно општество.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usatoday.com/news/world/2009-02-17-afghanistan-forces_N.htm|title=Обамин рат: Распоређивање 17.000 подиже улог у Авганистану|last=Пејџ|first=Сузан|authorlink=Сузан Пејџ|date=18 февруари 2009|publisher=Usatoday.com|accessdate=19 мај 2012}}</ref> Монголското владеење продолжило со [[Илканат]]от на северозапад, додека династијата Кхили од племето во Авганистан владеело јужно од [[Хиндукуш]], сè до инвазијата на [[Тамерлан|Тимур]] во [[1370]] година кога ја основал династијата на [[Тимуриди]]те.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/eb/article-9072546/Timurid-Dynasty|title=Династија Тимурида|publisher=Britannica.com|accessdate=19 мај 2012}}</ref> За време на владеењето на Газнавидите, Гуридте и Тимуридите, Авганистан произведе многу убави исламски архитектонски споменици, како и бројни научни и книжевни дела. [[Бабур]], кој е потомок и на Тимур и на [[Џингис Кан]], дошол од Фергана и го презедел [[Кабул]] од династијата Архун и оттаму започнал да ја презема контролата врз централните и источните региони на Авганистан. Тој останал во Кабул до 1526 година, кога неговата војска го нападнала [[Султанат Делхи|Султанатот Делхи]], за да ја замени династијата Лоди со [[Могулско Царство|Могулското Царство]]. Од 16-ти до почетокот на 18-ти. век, Авганистан бил дел од три регионални кралства: Бухарско ханство на север, шиитската династија на Сафавидите на запад, а преостанатата голема територија припаѓала на [[Могулско Царство|Могулското Царство]]. === Династија Хотаки и Дуранското Царство === [[Мирвајс Хотак]], сметан за авганистанскиот [[Џорџ Вашингтон]],<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=fbXmk-EauHIC&lpg=PP1&pg=PA8#v=onepage&q&f=false|title=Авганистан|last=Отфиноски|first=Стивен|publisher=Infobase Publishing|year=2004|isbn=978-0-8160-5056-7|location=|pages=8,130}}</ref> бил успешен во бунтот што го покренал против персиските Сафавиди во 1709 година. Тој го соборил и погубил Џурџис Кан, со што се обезбедила независност на Авганистан. До 1713 година, Мирвајс победил две големи персиски војски, едната предводена од Кушрав Кан, братучед на Џурџис Кан, а другата од Рустан-кан. Армиите биле испратени од Султан Хусеин, Шахот од [[Исфахан]], да ја повратат контролата над [[Кандахар]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://persian.packhum.org/persian/main?url=pf%3Ffile%3D90001014%26ct%3D29|title=Литературна историја на Персија, издание 4: Модерно време (1500—1924), Поглавје IV. Скица за историјата на Персија во последните два века(1722—1922)|last=Браун|first=Едвард Г.|publisher=Packard Humanities Institute|archive-url=https://web.archive.org/web/20130726142425/http://persian.packhum.org/persian/main?url=pf%3Ffile%3D90001014%26ct%3D29#|archive-date=26 јули 2013|accessdate=9 септември 2010}}</ref> Мирвајс Хотак починал од природна смрт во [[1715]] година, а го наследил неговиот брат Абдул Азиз Хотаки, кој бил убиен од Мирвајс, син на Махмуд Хотаки, и со тоа ја предал државата. Во [[1722]] година, Махмуд ја предводел авганистанската армија кон [[Исфахан]], главниот град на [[Персија]]. Тој го уништил градот по Битката кај Гулнабад и се прогласил за цар на Персија. Персијците не биле лојални на авганистанските владетели и по масакрот врз илјадници научници, верски благородници и членови на семејството Сафавиди, династијата Хотаки била протерана од [[Персија]] по Битката кај Дамган во 1729 година. години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/place/Afghanistan/The-first-Muslim-dynasties#ref306636|title=Хотакији|work=Encyclopædia Britannica Online|accessdate=9 септември 2010}}</ref> [[Податотека:Portrait_miniature_of_Ahmad_Shah_Durrani.jpg|лево|мини|270x270пкс|Ахмед-шах Дурани]] Во 1738 година, Надер-шах, заедно со неговите афшаридски сили, го освоиле Кандахар од Хусеин Хотаки, кога бил ослободен шеснаесетгодишниот Ахмад-шах Дурани и станал командант на четири илјади Авганистанци на Надер-шах.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan/21396/The-Durrani-dynasty?anchor=ref306642|title=Династија Дурани|work=Encyclopædia Britannica Online|accessdate=1 септември 2010}}</ref> Неговите сили марширале од Кандахар кон [[Индија]] со цел да го покорат; минувајќи низ Газни, [[Кабул]], Пешавар и [[Лахор]]е, а потоа по Битката кај Карнал успеале да го освојат, ограбувајќи го [[Делхи]]. Надер-шах и неговата војска го напуштиле Делхи, но со себе зеле големо богатство, кое се состоело од дијаманти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iranchamber.com/history/afsharids/afsharids.php|title=Историја Ирана: Династија Афшарида (Надер Шах)|publisher=Iranchamber.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20101124183727/http://iranchamber.com/history/afsharids/afsharids.php|archive-date=24 ноември 2010 <!--DASHBot-->|accessdate=14 ноември 2010}}</ref> По смртта на Надер во 1747 година, Авганистанците го избрале Ахмед-шах Дурани за свој шеф на државата. Се смета за основач на современ Авганистан,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2028.html?countryName=Afghanistan&countryCode=af&regionCode=sas&#af|title=Позадина: Авганистан|work=Чињенице о свету|publisher=CIA|archive-url=https://web.archive.org/web/20100614120822/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2028.html?countryName=Afghanistan&countryCode=af&regionCode=sas&#af#af|archive-date=14 јуни 2010|accessdate=24 јуни 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0010)|title=Ахмед Шах и Дурани царство|year=1997|publisher=Library of Congress Country Studies on Afghanistan|archive-url=https://archive.today/20120722064857/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0010)|archive-date=22 јули 2012|accessdate=25 август 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/10162/Ahmad-Shah-Durrani|title=Ахмед Шах Дурани|work=Encyclopædia Britannica Online|accessdate=9 септември 2010}}</ref> Дурани и неговата авганистанска армија го освоиле целиот денешен Авганистан, [[Пакистан]], Хорасан и Кохистан во [[Иран]], како и Делхи во [[Индија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/afghanistan/index.htm|title=Авганистан|last=Енгелс|first=Фридрих|authorlink=Фридрих Енгелс|year=1857|work=Енди Бланден|publisher=The New American Cyclopaedia, Vol. I|accessdate=25 август 2010}}</ref> Тој го победил индиското Царство Марата а една од неговите најголеми победи била Битката кај Панипат во 1761 година. години. Во октомври 1772 година, Ахмед-шах Дурани починал од природна смрт и бил погребан во „[[Џамија на наметката на пророкот Мухамед|Светилиштето на наметката]]“ во [[Кандахар]]. Него го наследил неговиот син Тимур-шах Дурани, кој во 1776 година го преселил главниот град од Кандахар во Кабул. Откако Тимур починал во 1793 година. година, власта преминала во рацете на неговиот син Заман-шах Дурани, потоа во рацете на Махмуд-шах Дурани, потоа Шуја-шах Дурани и други. Во текот на [[19 век]], Авганистан добил закани од Персијците на запад и од Сиките на исток. Западните провинции Хорасан и Кохистан биле освоени од Персијците во 1800 година. Фатех Кан, водачот на династијата Баракзај, ги поставил своите браќа (21 од нив) на сите моќни позиции низ неговото царство. По неговата смрт, тие се побуниле и ги поделиле провинциите меѓу себе. За време на овој бурен период, Авганистан имал бројни краткотрајни владетели, сè до Дост Мухамед Кан, кој се прогласил за принц во 1826 година. {{Sfn|Tanner|2009}} Пенџаб бил освоен од Рањит Синк, кој ги нападнал Хајбер Пахтунву, а потоа во 1834 година го освоил Пешавар. Во 1837 година, Акбар-кан го преминал превојот Хајбер со авганистанската армија за да ги победи Сиките во Битката кај Џамруд, по смртта на Хари Синк Налву пред да се повлече во Кабул. {{Sfn|Nalwa|2009}}<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=jS9lTERuciUC&pg=PT116|title=Soldier and Traveller. Memoirs of Alexander Gardner, Colonel of Artillery in the service of Maharaja Ranjit Singh. With an introduction by the Right Hon. Sir R. Temple.|publisher=Elibron Classics|isbn=978-0-543-01103-9|pages=116}}</ref> Дотогаш, Британците веќе започнале да напредуваат од исток и започнала [[Прва англо-авганистанска војна|Првата англо-авганистанска војна]], еден од првите големи судири за време на Големата игра.{{Sfn|Chahryar|2003}} === Талибански Емират и Обединет фронт === [[Податотека:Taliban_beating_woman_in_public_RAWA.jpg|мини|200x200пкс| Талибанската верска полиција решава проблем со Авганистанка која ја соблекла бурката во јавноста.]] По поразот на британско-индиските сили во 1842 година и победата на Авганистанците, [[Британци]]те воспоставиле дипломатски односи со авганистанската влада, но се повлекле од земјата. Тие се вратиле за време на Втората англо-авганистанска војна, што му помогнало на Абдур Рахман-кан да го победи Ајуб-кан. [[Велика Британија]] започнала да врши силно воено-политичко влијание по ова, па дури и ја контролирала надворешната политика на државата. Во 1893 г. Мортимер Дуранд го убедил Амир Абдур Рахман Кан да потпише договор (спорен според некои) во кој териториите на етничките Паштуни и Балуџи биле поделени со „линијата Дуранд“. Ова била класична политика „раздели и владеј“ на Британците, што довела до затегнати односи, особено подоцна со воспоставувањето на новата држава [[Пакистан]]. По [[Трета англо-авганистанска војна|Третата англо-авганистанска војна]] и потпишувањето на мирот во 1919 година, кралот [[Аманулах-кан]] го прогласил Авганистан за суверена и потполно слободна држава. Тој ја завршил традиционалната изолација на неговата земја со воспоставување дипломатски односи со меѓународната заедница и по двегодишно патување во [[Европа]] и [[Турција]] во периодот [[1927|1927-28 година]], тој спровел неколку реформи за модернизација на нацијата. Главниот иницијатор на овие реформи бил Махмуд Тарзи, ревносен поддржувач на образованието на жените. Тој се борел за членот 68 од авганистанскиот устав во [[1928]] година, со што основното образование станало задолжително. Ропството било укинато во 1923 година. Всушност биле воспоставени некои реформи, како што е укинување на традиционалната бурка за жените и отворање на образовни институции, што брзо отуѓило многу племенски и верски водачи. Соочен со силно вооружено противење, [[Аманулах-кан]] бил принуден да абдицира во јануари 1929 година, откако Кабул паднал во рацете на бунтовничките сили предводени од [[Хабибулах Калакани]]. Принцот [[Мухамед Надир-шах]], братучед на Амахолах, го победил и убил Калакани во ноември 1929 година и бил прогласен за крал. Тој ги напуштил забрзаните реформи на модернизацијата на Аманулах-кан и се обидел да ги спроведе постепено, но бил убиен во 1933 година. година од Абдул Халик, ученик. [[Мухамед Захир-шах]], деветнаесетгодишен син на Надир, го наследил престолот и владеел од 1933 до 1973 година. До 1946 година Захир-шах владеел со помош на неговиот чичко, кој ја извршувал премиерската позиција и ја продолжил политиката на Надир-шах. Вториот чичко на Захир-шах , Махмуд, станал премиер во 1946 година и започнал експеримент што овозможил поголема политичка слобода, но ја сменил политиката кога работите тргнале подалеку од планираното. Тој бил заменет во 1953 година од [[Мухамед Дауд-кан]], братучед и зет на кралот. Дауд сакал поблиски односи со [[Советскиот Сојуз]] и подалечна врска со Пакистан. Авганистан останал неутрален и не учествувал во [[Втората светска војна]], ниту бил во сојуз со кој било блок за време на [[Студената војна]]. Сепак, тој имал корист од подоцнежното соперништво меѓу [[Советскиот Сојуз]]и [[САД]], бидејќи обете земји се обидиле да го утврдат своето влијание во Авганистан со градење автопати, аеродроми и друга важна инфраструктура во оваа земја. Во 1973 година, додека кралот Захир-шах бил во официјална посета во странство, Дауд-кан извршил државен удар и станал првиот претседател на Авганистан. === Странско мешање и војна === Во април 1978 година, Комунистичката [[Народна демократска партија на Авганистан]] (НДПА) ја презела власта во Авганистан преку [[Априлска револуција|Априлската револуција]]. За неколку месеци, противниците на комунистичката влада започнале востание во источен Авганистан, кое брзо прераснало во граѓанска војна меѓу герилците-муџахедини и владините сили низ целата земја. [[Пакистан]]ската влада обезбедила обука на овие бунтовниците во тајни центри, додека [[Советскиот Сојуз]]испратил илјадници воени советници за поддршка на владата на НДПА.{{Sfn|Hussain|2005}} Во меѓувреме, растечката нетрпеливост меѓу двете фракции на НДПА - доминантниот Халк и поумерениот Парчам - резултирале во разрешување на членовите на кабинетот на Парчам и апсење на нивните офицери под изговор на закана за востание во Парчам. Во септември [[1979]] година, претседателот [[Нур Мухамед Тараки]] бил убиен за време на бунт во НДПА, предводен од [[Хафизулах Амин]], кој тогаш го презел претседателството. Бидејќи не им влевал доверба на Советите, Амин бил убиен од советските специјалци во декември 1979 година. Владата организирана од Советскиот Сојуз, под раководство на Барбак Кармал, иако ги вклучувал и двете фракции, ја пополнил празнината. Советските трупи биле распоредени во голем број за да го стабилизираат Авганистан под водство на Кармал, иако не се очекувало да ги водат сите битки водени во тоа време во Авганистан. Сепак, како резултат, Советите сега биле директно вклучени во она што станло познато како Авганистанска граѓанска војна. {{Sfn|Kalinovsky|2011}} НДПА го забранила лихварството, и дала изјави за правата на жените со кои се прогласува родова еднаквост,<ref name="automatski generisano4">{{Наведена мрежна страница|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf|title=Авганистан|publisher=Library of Congress Country Studies|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408085103/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf|archive-date=8 април 2014|accessdate=14 ноември 2010}}</ref> и ги вклучила жените во политичкиот живот. [[Соединети Американски Држави|САД]] и [[Саудиска Арабија|Саудиска Арабија ги]] поддржувале антикомунистичките сили (муџахедини). Од средината на 1979 година, двете земји потрошиле вкупно околу 40 милијарди долари на војната во Авганистан. Пари, оружје и опрема биле испраќани и до соседен Пакистан, каде имало бегалци кои се враќале во Авганистан во 90-тите години и го организирале [[Талибанци|талибанското движење]]. [[Централна разузнавачка агенција|ЦИА]] опремила и обучила околу 100.000 муџахедини од околу 40 земји.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=vYUzL1qhltA|title=Хладни рат (Део 1/5) = Soldiers of God: Cold War (Part 1/5)|year=1998|publisher=CNN|archive-url=https://web.archive.org/web/20130729082646/https://www.youtube.com/watch?v=vYUzL1qhltA|archive-date=2013-07-29|accessdate=11 октомври 2011.}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unicef.org/graca/mines.htm|title=Мине: Смртоносно наслеђе|publisher=[[UNICEF]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130805102916/http://www.unicef.org/graca/mines.htm|archive-date=5 август 2013}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.defenseindustrydaily.com/Landmines-in-Afghanistan-A-Decades-Old-Danger-06143/|title=Мини во Авганистан: Децениска опасност|date=1. февруари 2010|publisher=Defenseindustrydaily.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140111130437/http://www.defenseindustrydaily.com/Landmines-in-Afghanistan-A-Decades-Old-Danger-06143/|archive-date=2014-01-11|accessdate=6 мај 2012}}</ref> Оваа војна создала повеќе од шест милиони бегалци кои го напуштиле Авганистан и во повеќето случаи заминале во Пакистан или [[Иран]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://2009-2017.state.gov/j/prm/releases/onepagers/202635.htm|title=Програма за прием на бегалци за Блискиот Исток и Јужна Азија|publisher=Биро за население, бегалци и миграција|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028213336/https://2009-2017.state.gov/j/prm/releases/onepagers/202635.htm|accessdate=29. декември 2013.|archive-date=2020-10-28|url-status=bot: unknown}}</ref> Соочени со зголемен меѓународен притисок и голем број жртви, Советите се повлекле од Авганистан во 1989 година, иако тие продолжиле да го поддржуваат авганистанскиот претседател [[Мохамед Наџибула]] до [[1992]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.infoplease.com/ce6/world/A0856490.html|title=Авганистан: Историја – Колумбија енциклопедија|date=11 септември 2001|publisher=Infoplease.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120810051626/http://www.infoplease.com/ce6/world/A0856490.html|archive-date=2012-08-10|accessdate=19 мај 2012}}</ref> === Современа историја (2001 - денес) === [[File:Hamid Karzai 2006-09-26.jpg|thumb|upright=0.9|[[Хамид Карзаи]], претседател на Авганистан од 2001 до 2014]] Од 1989 до 1992 година, владата на Наџибула се обидела да го реши проблемот со граѓанската војна без помош на советските трупи на нејзините територии, но со нивна економска и воена помош. Наџибула се обидел да изгради поддршка за неговата влада, и тој се обидел да ја претстави својата влада како исламска, а во уставот од 1990 година, Авганистан официјално станала исламска држава, и сите врски со [[Комунизам|комунизмот]] биле отстранети. Сепак, Наџибула не успеал да добие голема поддршка и со [[Распад на Советскиот Сојуз|распадот на [[Советскиот Сојуз]]во]] 1991 година, останал без странска помош. Ова, заедно со внатрешниот колапс на неговата влада, довело до негово соборување во април 1992 година. После падот на владата на Наџибулах во 1992 година, посткомунистичката исламска држава Авганистан била основана со Договорот од Пешавар, договор за мир и поделба на моќта според кој сите авганистански партии биле обединети во април 1992 година. освен пакистанската исламска партија на Гулбудин Хекматјар. Хекматјар започнал со бомбардирање на Кабул, што означило почеток на нова фаза на војната. [[Саудиска Арабија]] и [[Иран]] поддржувале различни авганистански милиции, {{Sfn|Saikal|Farhadi|Nourzhanov|2006}} <ref name="automatski generisano5">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hrw.org/en/reports/2005/07/06/blood-stained-hands|title=Окрвављене руке, Злочини почињени у Кабулу и авганистански легат некажњавања|publisher=Human Rights Watch|archive-url=https://web.archive.org/web/20091212081418/http://www.hrw.org/en/reports/2005/07/06/blood-stained-hands|archive-date=2009-12-12}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=How We Missed the Story: Osama Bin Laden, the Taliban and the Hijacking of Afghanistan, Endowment of the United States Institute of Peace|last=GUTMAN, Roy|year=2008|edition=1|location=Washington D.C.}} Гатман, Рој (2008): Како см пропустили причу: Осама Бин Ладен, талибани и отимање Авганистана, Задужбина американског Института за мир, 1. изд., Washington D.C.</ref> и брзо се развила нестабилност,<ref>"Извори о 11 септември, Том VII: Фајл о талибанима". gwu.edu. 2003. Посетено на 2013-10-31. Посетено на: 16 декември 2013.</ref> и судирот меѓу двете милиции наскоро прераснал во вистинска војна. Поради ненадејниот почеток на војната, работата на владините оддели, полициските единици или системот на правда и одговорност, новоформираната Исламска Република Авганистан немала време да се формира. Поединци од разни вооружени сили извршиле злосторства, додека во Кабул владеело беззаконие и хаос.<ref name="automatski generisano5"/><ref name="automatski generisano6">"Фрлање сенка: Воени злосторства и злосторства против човештвото: 1978–2001". Afghanistan Justice Project. 2005. 2013-10-04. Посетено на: 16. декември 2013.</ref> Поради овој хаос, некои водачи имале само номинална моќ над своите команданти.<ref name="automatski generisano3">"II. ПОЗАДИНА". Human Rights Watch. Пристапено 2008-11-02. Пристапено: 16. декември 2013.</ref> Немало заштита на цивилите од убиства, силувања или изнудувања. Се верува дека околу 25.000 луѓе загинале за време на најинтензивниот период на бомбардирање од страна на Исламската партија на Хекматјар и единицата на Џунбиши Мили на [[Абдул Рашид Достум]], кој склучил сојуз со Хекматјар во 1994 година. Скоро половина милион луѓе го напуштиле Авганистан. Во [[1994]] година се појавиле [[талибанци]]те, досега непозната фракција на муџахедини, кои се идентификувале како религиозни студенти. Тие наскоро започнале со експанзија од соседен [[Пакистан]] во правец на [[Кабул]] и започнале нова граѓанска војна во Авганистан. Талибанците направиле брз чекор во борбата насочена кон воспоставување на крут [[Шеријат|исламски закон]] во земјата. Искористувајќи го конфликтот меѓу неколку фракции на муџахедините, поранешните антисоветски сили, талибанците во септември [[1996|1996 година]] го освоиле Кабул. Силите лојални на Рабани, Масуд и Достам се повлекле на север и формирале т.н. Северна алијанса, антиталибански сојуз на етнички [[Узбеци]], Таџици и [[Хазари]]. Со продолжувањето на офанзивата на Талибанците, овој сојуз станал доста мал, на северниот дел на Авганистан кон крајот на 90-тите. [[Податотека:1996afghan_(1).png|мини|200x200пкс| Карта на Авганистан кон крајот на 1996 година: Масуд (црвено), Достум (зелена), Талибанци (жолто).]] Талибанскиот режим, веднаш по освојувањето на Кабул, наметнал исламски фундаменталистички поредок врз граѓаните под негово владеење. Исламските закони најмногу ги погодиле жените, кои биле принудени да носат бурки и им било забрането да одат на училиште. Смртната казна не била невообичаена. Во 1998 година, по терористичките напади врз американските амбасади во Африка, САД со крстосувачки ракети нападнале неколку [[Ал-Каеда|кампови за]] обука на терористите на [[Ал-Каеда|Ал Каеда]] во Авганистан. Имено, талибанскиот режим обезбедил засолниште на таа организација чии членови се ветерани во војната против Советите, како и на нејзиниот водач [[Осама бин Ладен]] . Сепак, раните победи на Талибанците биле проследени со низа порази, што ги натерало аналитичарите да мислат дека на Талибанците им се гледа крајот на нивното владеење.<ref>"II. ПОЗАДИНА". Human Rights Watch. Пристапено 2008-11-02. Посетено на: 16- декември 2013.</ref> Талибанците започнале да го гранатираат Кабул на почетокот на 1995 година но биле поразени од владините сили на Исламската држава предводени од [[Ахмад Шах Масуд]].<ref>Amnesty International. "Документ - Авганистан: повеќе информации за безбедносните стравови и нови проблеми: Намерни и произволни убиства: Цивили во Кабул." 16 новември 1995 Пристапено: Amnesty.org Проверено: 26 јули 2013</ref><ref>"Гладување до смрт – Авганистан". YouTube. 2 август 2007 Пристапено 2014-04-25. Пристапено : 10 јуни 2013</ref> На [[26 септември]] [[1996]] година, додека Талибанците, со воена поддршка на [[Пакистан]] и саудиска финансиска помош, се подготвувале за уште една голема офанзива, Масуд наредил целосно повлекување од Кабул.<ref>Кол, Тајни војни (Њујорк: Penguin, 2005), 14.</ref> Талибанците го освоиле [[Кабул]] на [[27 септември]] [[1996]] година и го основале исламскиот емират во Авганистан. Тие ги наметнале своите политички и судски толкувања на деловите во Авганистан кои биле под нивна контрола, издавајќи едикти што конкретно се однесувале на жените.<ref name="automatski generisano1">"Талибанска војна против жените. Здравствената и кризата со човековите права во Авганистан. „Лекари за човекови права. 1998. 14 јуни 2007.</ref> Според организацијата ''Доктори за човекови права'', „''ниту еден друг режим во светот не принуди толку методично и насилно на половина од своето население во виртуелен домашен притвор, забранувајќи им да излегуваат под закана за физичко казнување''“. По падот на Кабул под власта на Талибанците на 27 септември 1996 година, Ахмед Шах Масуд и Абдул Рашид Достум, поранешни соперници, го формирале Северниот сојуз.<ref>"Масудов последњи покушај – Авганистан". YouTube. 8 август 2007 Посетено на 25 февруари 2014 Посетено на: 10 јуни 2013</ref> Северниот сојуз главно се состоел од таџикистанските сили на Масуд, [[Узбеци|Узбеците од]] Достум, [[Хазари]]те и Паштуните под раководство на луѓе како Хаџи Мухамед Мохакик, Абдул Хак и Абдул Кадир. Талибанците воено ги победиле силите на Достум со освојувањето на Мазари Шариф во 1998 година и тој бил принуден да биде во [[егзил]]. Талибанците извршиле систематски масакри врз цивили во северен и западен Авганистан.<ref>Newsday (октомври 2001). "Талибански масакри наведени за ОН". Chicago Tribune. Пристапено 13 октомври 2013.</ref><ref>Newsday (2001). "Доверлив извештај на ООН дава детали за масовните убиства на селани цивили". newsday.org. Пристапено 12 јуни 2008 Пристапено: 12 октомври 2001.</ref> Претседателот [[Первез Мушараф]], тогашен началник на штабот, бил одговорен за испраќање на десетици илјади Пакистанци да се борат рамо до рамо со талибанците и [[Осама бин Ладен|Бин Ладен]] против силите на Масуд.<ref name="automatski generisano2">{{Harvnb|Grad|2009}}</ref><ref>"Во рамките на талибанските редови ". Национална географија. 2007 година. Пристапено 29 јули 2013</ref><ref>"Ахмед Шах Масуд". History Commons. 2010. Посетено на 25 јануари 2014. Пристапено: 16. декември 2013.</ref> {{Sfn|Maley|2009}} Само во 2001 година, во Авганистан имало 28 000 Пакистанци.<ref name="autogenerated2001">Рашид, Ахмед (11 септември 2001). "Авганистанскиот бунтовнички водач можеби е убиен во експлозијата. “Телеграф (Лондон)“. Преземено на 8 ноември 2013 година.</ref> Од 1996 до 2001 година, терористичката мрежа на [[Ал-Каеда|Ал Каеда]] на [[Осама бин Ладен]] и [[Ајман Ал Завахири|Ајман ал Завахри]] била организирана од талибанците во Авганистан а Бин Ладен испратил илјадници арапски регрути во војната против Обединетиот фронт.<ref>"Бригада 055". CNN. Посетено на 29 јули 2013</ref> Ахмед Шах Масуд останал единствениот лидер на Обединетиот фронт во Авганистан. Во областите под негова контрола, Масуд воспоставил демократски институции и потпишал декларација за правата на жените. {{Sfn|Grad|2009}} Борбите исто така довеле до околу еден милион луѓе да ги напуштат областите под контрола на талибанците.<ref>"Међу талибанима". Национална Географија. 2007. Посетено на 29 јули 2013</ref><ref>"Масуд у Европском парламенту, 2001". EU media. 2001. Посетено на 28 јули 2013 Посетено на: 16 декември 2013.</ref> На 9 септември 2001 година, Ахмед Шах Масуд бил убиен од двајца Арапи, бомбаш-самоубиец на Ал Каеда во Авганистан, а два дена подоцна, [[Терористички напади од 11 септември 2001 година|на 11 септември 2001 година]], [[Ал-Каеда|Ал Каеда]] извршила низа координирани терористички напади против [[Соединети Американски Држави|САД.]] [[Светскиот трговски центар]] во [[Менхетн|Менхетен]], [[Њујорк (град)|Њујорк]] бил нападнат. Американската влада ги обвинила [[Ал-Каеда|Ал Каеда]] и [[Осама бин Ладен]] за нападите и побарала талибанците да го предадат нивниот водач.<ref>Рори Макарти у исламабаду (17 октомври 2001). "Нова понуда за Бин Ладена". Лондон: Guardian. Посетено на 28 јуни 2013 Посетено на: 17 јули 2012</ref> Талибанците одбиле да ги исполнат желбите на САД и во октомври 2001 година, Операцијата „Трајна слобода“ започнала како нова фаза на војната во Авганистан. За време на првичната инвазија, американските и британските сили го бомбардирале Авганистан и соработувале со силите на Обединетиот фронт со цел да ја преземат власта од талибанците и да се елиминира [[Ал Каеда]].<ref>Тајлер, Патрик (8 октомври 2001). "Изазвана нација: Напад; Америка и Енглеска нападају Авганистан, циљајући на базе и терористичке кампове; Буш упозорава 'Талибани ће платити'". New York Times. Посетено на 11 април 2014 Посетено на: 28 февруари 2010</ref> Во декември 2001 година, по соборувањето на талибанците, била формирана нова авганистанска влада под раководство на Хамид Карзаи и биле формирани [[ИСАФ|меѓународни сили за помош]] [[Совет за безбедност на ООН|на безбедноста од Советот]] за [[Совет за безбедност на ООН|безбедност на Обединетите нации]] за поддршка на администрацијата на Карзаи и обезбедување основна безбедност.<ref>Одлука Савета безбедности Организације уједињених нација бр. 1386. S/RES/1386(2001) 31 мај 2001 Посетено на: 21 септември 2007 – (UNSCR 1386)</ref><ref>"Мисија Сједињених Држава у Авганистану". Nato.usmission.gov. Посетено на: 14 новември 2010.</ref> Исто така, Талибанците започнале да се прегрупираат во Пакистан, бидејќи сè повеќе коалициски сили влегувале во Авганистан и започнале да ја обновуваат земјата разорена од војна.<ref>Фослер, Џули. "USAID Авганистан". Afghanistan.usaid.gov. Прегледани оригинал: 17 октомври 2010. Посетено на: 14 новември 2010.</ref><ref>"Учешће Канаде у Авганистану: Позадина". Afghanistan.gc.ca. 9 јули 2010 Прегледани оригинал: 19 новември 2011. Посетено на: 14 новември 2010.</ref> Набргу по нивниот пад од власта, талибанците започнале бунт за да ја вратат контролата над Авганистан. Во текот на следната деценија, Меѓународните сили за безбедност и авганистанските трупи спровеле многу офанзиви против талибанците, но не успеале да ги поразат целосно. Авганистан останал една од најсиромашните земји во светот, поради недостаток на странски инвестиции, корумпирана влада и талибанскиот бунт.<ref>"Пакистан оптужен за помоћ талибанима". ABC News. 31 јули 2008 Прегледани оригинал: 21 декември 2013. Присупљено: 28 септември 2010</ref><ref>Крили, Роб; Спилијус, Алекс (26 јули 2010). "Викиликс: Пакистан оптужен за помоћ талибанима током напада на Авганистн". The Telegraph (Лондон). Прегледани оригинал: 29 јануари 2014 Посетено на: 28 септември 2010</ref> Во меѓувреме, авганистанската влада успеала да изгради одредени демократски структури и на [[7 декември]] [[2004]] година, земјата го сменила името во „Исламска Република Авганистан“. Биле направени обиди, честопати со поддршка на странски дарители, да се подобри економијата, здравството, образованието, транспортот и земјоделството. Меѓународните сили за помош при безбедност започнале со обука на авганистанските вооружени сили и полицијата. Во текот на следната деценија, повеќе од пет милиони авганистански бегалци биле вратени во земјата, вклучувајќи и многумина кои биле присилно депортирани од Западот.<ref>"Немачка започиње депортацију авганистанских избеглица". wsws.org. 25 јуни 2005 Прегледан оригинал: 2 октомври 2012 Посетено на: 2 октомври 2011.</ref><ref>"Живећи у страху од депортације". DW-World.De. 22 јануари 2006. Прегледани оригинал: 29 јануари 2012 Посетено на: 2 октомври 2011.</ref> До 2009 година, талибанската тајна влада била формирана во многу делови на земјата.<ref>Вајте, Гриф (8 декември 2009). "Званичници које надгледају талибани нуде конкретну алтернативу". The Washington Post. Посетено на: 30 март 2010</ref> Претседателот на САД [[Барак Обама]] објавил дека САД ќе распоредат уште 30 000 американски војници во земјата во 2010 година за период од две години. Во 2010 година, Карзаи се обидел да одржи мировни разговори со талибанците и другите групи, но овие групи одбиле да присуствуваат, а бомбардирањата, убиствата и заседите се интензивирале.<ref>Трофимов, Јарослав (11 септември 2010). "Карзај дели Авганистан у покушају да се дочепа Таалибана". The Wall Street Journal. Прегледани оригинал: 12 септември 2010. Посетено на: 11 септември 2010.</ref> По смртта на Осама Бин Ладен во мај 2011 година, во Пакистан биле убиени многу истакнати фигури од Авганистан,<ref>"Председник Карзај се обраћа Нацији на тему покушаја мира у Авганистану". Амбасада Аганистана у Вашингтону. Посетено на 12 октомври 2011. Посетено на: 10 октомври 2011.</ref> и зачестиле на границата со Авганистан-Пакистан и многу големи напади од пакистанската мрежа Хакани започнале да се случуваат низ целиот Авганистан. САД ја предупредиле пакистанската влада за можна воена акција доколку владата одбие да ги нападне овие сили сместени во племенските области под федерална администрација <ref>"Панета: САД ће гонити милитанте у Пакистану". USA Today. септември 2011. Посетено на: 21 септември 2011.</ref> бидејќи САД ги обвиниле бунтовниците во пакистанската влада за засилени напади.<ref>"САД криви пакистанску агенцију у Кабулу за напад". Ројтерс. 22 септември 2011. Посетено на 25 септември 2011. Посетено на: 22 септември 2011.</ref> Пакистанската армија започнала да ги интензивира своите напади врз овие групи како дел од војната во северозападен Пакистан. Во пресрет на повлекувањето на трупите на [[НАТО]] во 2014 г. и подоцнежен обид на талибанците да се вратат на власт, групите против талибанскиот обединет фронт (Јужен сојуз) започнале да се прегрупираат под покровителство на авганистанската национална коалиција и авганистанскиот национален фронт.<ref>"У миру има више проблема од Талибана". Asia Times. 12 јануари 2012 Прегледани оригинал: 7 октомври 2013.</ref><ref>"Рохрабахен води у Авганистану стратешку сесију двостраначке делегације са вођана Националног фронта у Берлину". 9 јануари 2012 Прегледани оригинал: 31 декември 2013.</ref> ==Географија на Авганистан == {{Главна|Географија на Авганистан}} Авганистан е планинска земја [[Континентална држава|без излез]] на [[Континентална држава|море]], сместена во [[Средна Азија|Средна]]<ref name="South Asia">* {{cite web |url=http://pubs.usgs.gov/of/1997/ofr-97-470/OF97-470C/asiaGmap.html |title=U.S. maps |publisher=Pubs.usgs.gov |accessdate=19 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131225134851/http://pubs.usgs.gov/of/1997/ofr-97-470/OF97-470C/asiaGmap.html |archivedate=25 December 2013 }} * {{cite web |url=http://www.worldbank.org/en/region/sar |title=South Asia: Data, Projects, and Research |accessdate=2 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150301035209/http://www.worldbank.org/en/region/sar |archive-date=1 March 2015 |url-status=live }} * {{cite web |url=http://pubs.usgs.gov/of/1997/ofr-97-470/OF97-470C/asiaGmap.html |title=MAPS SHOWING GEOLOGY, OIL AND GAS FIELDS AND GEOLOGICAL PROVINCES OF SOUTH ASIA (Includes Afghanistan) |accessdate=2 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225134851/http://pubs.usgs.gov/of/1997/ofr-97-470/OF97-470C/asiaGmap.html |archive-date=25 December 2013 |url-status=live }} * {{cite web |url=http://jsis.washington.edu/advise/catalog/soasia-b.html |title=University of Washington Jackson School of International Studies: The South Asia Center |accessdate=2 March 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402100846/http://jsis.washington.edu/advise/catalog/soasia-b.html |archivedate=2 April 2015 }} * {{cite web |url=http://www.maxwell.syr.edu/moynihan/programs/sac/ |title=Syracruse University: The South Asia Center |date=26 March 2013 |accessdate=2 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326065054/http://www.maxwell.syr.edu/moynihan/programs/sac/ |archive-date=26 March 2015 |url-status=live }} * {{cite web |url=http://www.ii.umich.edu/csas |title=Center for South Asian studies |accessdate=2 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211204817/http://www.ii.umich.edu/csas/ |archive-date=11 December 2007 |url-status=live }}</ref><ref name="UNdata">{{cite web |url=http://millenniumindicators.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#asia |title=Composition of macro geographical (continental) regions, geographical sub-regions, and selected economic and other groupings |publisher=[[UNdata]] | date=26 April 2011 |accessdate=13 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713041240/http://millenniumindicators.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm |archivedate=13 July 2011 |url-status=live}}</ref> и [[Јужна Азија|Јужна]] [[Азија]]<ref name="South Asia"/><ref name="UNdata"/>, исто така понекогаш вклучена како дел од [[Среден Исток|Блискиот Исток]]. Центарот на Авганистан се смета за „''раскрсница на Азија''“<ref>{{наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=GB-JV2eOr2UC&pg=PA257|title=Early Buddhist Transmission and Trade Networks: Mobility and Exchange Within and Beyond the Northwestern Borderlands of South Asia|first=Jason|last=Neelis|date=19 November 2010|publisher=BRILL|isbn=978-9004181595}}</ref>, и земјата имала прекар „''Срцето на Азија''“<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cemml.colostate.edu/cultural/09476/afgh01.html |title=архивски примерок |accessdate=2020-11-28 |archive-date=2020-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200830013605/https://www.cemml.colostate.edu/cultural/09476/afgh01.html |url-status=dead }}</ref>. Реномираниот поет Мухамед Алама Икбал за земјата напишал: {{quote|Азија е место на вода и земја, чие срце е авганистанската нација. Од нејзиниот раздор, раздорот во Азија; и според него, договор на Азија.}} Со над {{convert|652230|km2|abbr=on}},<ref>{{cite web|title=Land area (sq. km) |url=http://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.TOTL.K2 |work=World Development Indicators |publisher=World Bank |accessdate=13 October 2011 |year=2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029185313/http://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.TOTL.K2 |archivedate=29 October 2013 }}</ref> Авганистан е 41-та по големина земја во светот<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html#af |title=CIA Factbook&nbsp;– Area: 41 |publisher=CIA | date=26 November 1991 |accessdate=4 February 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140131115000/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |archivedate=31 January 2014 }}</ref>, нешто поголема од [[Франција]] и помала од [[Мјанмар]], и е со големина на [[Тексас]] во [[САД]]. Поголемиот дел од северната граница и мал дел од границата со [[Пакистан]] се обележани со реки; останатите гранични линии се политички отколку природни. Северната граница се протега 1,689 километри југозападно, од планините [[Памир]] на североисток до регион на ридови и пустини на запад, на границата со [[Иран]]. Границата со Иран се протега генерално на југ од реката Хари преку мочуришните и пустинските региони пред да стигне до северозападниот дел на [[Пакистан]]. Неговиот јужен дел ја преминува реката Хелменд. Авганистан е опколен со шест земји. Неговата најдолга граница е линијата Дуранд, претставувајќи ја целата јужна и источна граница со [[Пакистан]]. Најкратката, која се граничи со кинеската провинција [[Сингјанг]], е само 76 километри на крајот од коридорот Вахан, тесна земја со 241 километри должина се протега на исток помеѓу [[Таџикистан]] и Пакистан. Најтесната точка е само 11 километри широка. Границата со Пакистан се протега кон исток од Иран преку ридовите Чагаи и јужниот крај на пустината Регистан, а потоа кон север преку планините. Потоа следи неправилен североисточен тек пред да се достигне линијата Дуранд, основана во 1893 година. Оваа линија продолжува низ планинските региони до областа на превојот Хајбер. Надвор од оваа точка се издига до сртот на [[Хиндукуш]], кој го следи источно кон планините [[Памир]]. Линијата Дуранд ги дели паштунските племиња во регионот помеѓу Авганистан и Пакистан. Неговото создавање предизвикало многу незадоволство кај Авганистанците и предизвикало политички тензии меѓу двете земји. === Клима === [[Податотека:Afghanistan_map_of_Köppen_climate_classification.svg|мини| [[Кепенова класификација на климата]]]] Врнежите од дожд во Авганистан се многу малку и главно ги погодуваат северните висорамнини, пристигнувајќи во март и април. Врнежите во посушните низини се ретки и можат да бидат многу непредвидливи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc226769/m2/1/high_res_d/Afghanistan.hires.report.pdf|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20161006040624/http://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc226769/m2/1/high_res_d/Afghanistan.hires.report.pdf|archive-date=2016-10-06|accessdate=2017-12-19}}</ref> Означени одлики се големите разлики на летната и зимската температура и на дневната и ноќната температура, како и степенот до кој може да се постигне промена на климата со мало менување на местото. Климата во Авганистан е сува. Сонцето сјае три четвртини од годината, а ноќите се појасни од деновите. Преземајќи ги висорамнините на земјата како целина, нема голема разлика помеѓу просечната температура на Авганистан и онаа на долната [[Хималаи|Хималаја]]. Сепак, извонредна одлика на авганистанската клима е нејзиниот екстремен температурен опсег во ограничени периоди. Најмалиот дневен опсег на северот е кога времето е студено; најголемо е кога е жешко. За седум месеци од годината (од мај до ноември) овој опсег надминува {{Convert|17|°C|°F|0}} дневно. Се појавуваат бранови на интензивен студ, кои траат неколку дена и можеби ќе мора да се издржат температури од {{Convert|-24|°C|°F|0}}, се зголемува до максимум {{Convert|-8|°C|°F|0}}. Познато е дека во Газни, снегот се задржува далеку над пролетната рамноденица; температурите паѓаат дури {{Convert|-25|°C|°F|0}}. Усната традиција кажува дека имало големо уништување на целото население во Газни од снежни бури. Од друга страна, летната температура е претерано висока, особено во оксиските региони, каде на сенка е максимум {{Convert|45|-|50|C|F|0}}. Летната жештина е силна во сливот на Систан, Џалалабад и Туркестан. Ветрот [[Самум|симум се]] случува во провинцијата Кандахар во текот на летото. Топлата сезона е поинтензивна од честите бури од прашина и силни ветрови; додека голите карпести гребени што поминуваат низ земјата, апсорбираат топлина дење и ја зрачат ноќе, ги прават летните ноќи најугнетни. Во Кабул топлината повремено се променува од студени ветрови од [[Хиндукуш]], а ноќите се обично свежи. Во [[Кандахар]] снегот ретко паѓа на рамнините или пониските ридови; кога ќе се стопи, се топи одеднаш. [[Податотека:Black_Hawk_flying_over_a_valley_in_Bamyan.jpg|лево|мини| Покриени снежни планини Кох-и-Баба во провинцијата Бамјан во Авганистан]] [[Податотека:Mountains_in_Afghanistan.JPG|мини| Покриени снежни планини [[Хиндукуш]] во Авганистан]] Летните дождови што го придружуваат југозападниот [[монсун]] во [[Индија]], настануваат по јужните падини на Хималаите и патуваат по долината Кабул до Лагман, иако тие појасно се чувствуваат во Баџур и Панџкора, под [[Хиндукуш]] и во источните гранки на Сафед Кох. Дождот паѓа и во оваа сезона на чело на долината Курам. Јужно од ова планините Сулиман може да се земат како западна граница на дејството на монсунот. Не се чувствува во остатокот од Авганистан, во кој, како и во остатокот од [[Западна Азија]], зимските дождови се најзначајни. Пролетниот дожд, иако помалку обилен, за земјоделството е поважен од зимскиот, освен ако тој не падне во форма на снег. Во отсуство на влијанија на монсуните, постојат индикации за постабилно време отколку во [[Индија]]. Северно-западните снежни бури кои се јавуваат во зима и пролет се најзабележителна одлика, а нивното влијание јасно се чувствува на индиската граница. Планинскиот венец [[Хиндукуш]] достигнува висина од 7,492 метри кај [[Ношак]], највисокиот врв во Авганистан. Од опсезите што се протегаат југозападно од Хиндукуш, врвот Фолади (''Шах Фолади'') од планинскиот масив Баба (''Кох-и-Баба'' ) достигнува најголема висина: 5,142 метри. Опсегот Сафед Кох, кој ја вклучува областа Тора Бора, доминира во пограничната област југоисточно од [[Кабул]]. Коридорот Вахан на североисток лежи источно од провинцијата Паншир, помеѓу Хиндукуш и [[Памир|планините Памир]], што води до преминот Вахџир во [[Сингјанг]] во [[Народна Република Кина|Кина]]. Во Кабул, и преку целиот северен дел на земјата до спуштањето во Гандамак, зимата е ригорозна, особено на високото плато на Арахосија. Иако Херат е приближно 240 метри понизок од Кандахар, летната клима е поумерена заедно со годишната клима. Од мај до септември, ветерот дува од северозападен правец со голема сила, а тоа се протега низ целата земја до Кандахар. Зимата е блага; снегот се топи додека паѓа, па дури и на планините не лежи долго. [[Податотека:Aerial_photograph_of_Kandahar_Province_in_2011.jpg|мини|Реката Аргхандаб и реката Тарнак течат паралелно во провинцијата Кандахар]] Авганистан обично не се соочува со многу недостиг на вода затоа што добива снег во текот на зимата и откако ќе се стопи водата се влева во бројни [[Река|реки]], [[Езеро|езера]] и потоци, но повеќето од нејзините национални води се влеваат во соседните земји. Губи околу две третини од својата вода во соседните [[Пакистан]], [[Иран]], [[Таџикистан]], [[Узбекистан]] и [[Туркменистан]]. Системот за одводнување на нацијата е во суштина без излез на море. Повеќето реки и потоци завршуваат во плитки пустински езера или оази внатре или надвор од границите на земјата. Скоро половина од вкупната површина на нацијата е исцедена од водотеците јужно од линијата на гребенот Хиндукуш - Сафид, а половина од оваа област е исцедена од Хелменд и неговите притоки. [[Аму Дарја]] на северната граница, другата голема река на земјата, ја има следната најголема дренажна област. 2,661 километри долгата [[Аму Дарја]] потекнува од ледниците на [[Памир|планините Памир]] на североисток. Околу 965 км од нејзиниот горен тек претставува граница на Авганистан со [[Туркменистан]], [[Узбекистан]] и [[Таџикистан]]. Течејќи со брзи поројни текови во горниот тек, Аму Дарја станува помирна под устата на Кокча, 96 километри западно од Фајзабад. Реката Кундуз е уште една голема притока. За време на периодот на поплавување, горниот тек на Аму Дарја, отечен од снег и топење на мраз, носи многу [[чакал]] и големи камења. Реката Хелменд е главната река на југозапад, која го пресекува целиот регион. Почнувајќи околу 80 километри западно од [[Кабул]] во планинскиот венец Баба, Хелменд е приближно 1,400 километри долга, што ја прави најдолгата река која се наоѓа целосно во Авганистан. Со своите многу притоки, најважна е реката Аргхандаб. Реката Кабул, која е долга 515 километри, е витален извор на вода на планините Баба и за самиот Кабул низ кои тече. Кабул и неговите притоки се едни од ретките во Авганистан кои на крајот стигнуваат до морето, бидејќи се влева на исток во реката [[Инд]] во Пакистан. На запад, песочните пустини долж најголемиот дел од иранската граница немаат водотеци. Сепак, на северозапад, реките Хари и Моргаб се влеваат во [[Каракум|пустината Каракум]] во Туркменистан. ===Биоразновидност=== [[Податотека:Almond_trees_in_Zabul_Province_of_Afghanistan.jpg|мини| [[Бадем|Бадеми,]] по долината во близина на окружниот центар Дејхопан во провинцијата Забул]] Карактеристичната распределба на растителноста на планините во Авганистан е достојна за внимание. Големата маса е ограничена на главните опсези и нивните непосредни делови, додека на подалечните и крајните пролонгирања таа е скоро целосно отсутна; всушност, ова се голи карпи и камен. На самиот алпски опсег Сафед Кох и неговите непосредни гранки, на висина од 1,800-3,000 метри има обилен раст на големи шумски дрвја, меѓу кои [[четинари]]<nowiki/>те се најблагородни и најистакнати, како што се ''Cedrus deodara'', ''[[Ела|Abies excelsa]]'', ''Pinus longifolia'', ''Pinus pinaster'', бор (иако овој вид е најверојатно воведен, бидејќи оригинално потекнува од [[Шпанија]] и [[Португалија]] ) и аришот. Тука е и тисот, [[леска]], [[смрека]], орев, [[Праска|дива праска]] и [[бадем]]. Под сенката на овие растат неколку сорти [[роза]], [[анамска рака]], [[рибизла]], [[глог]], рододендрон и раскошна билка, меѓу кои семејството на ранукулус е важно заради честотата и бројот на родовите. Лимонот и дивата винова лоза исто така се среќаваат, но се почести на северните планини. Оревот и дабот (зимзелен, лиснат и кермес) се спуштаат на секундарните височини, каде што се мешаат со алдер, смрека итн. [[Податотека:Stream_in_Nuristan_province.jpg|лево|мини| Провинција Нуристан]] [[Податотека:Hillside_view_in_Khawajah_Bahawuddin,_Takhar_Province,_Afghanistan.jpg|мини|Провинција Тахар во северен Авганистан]] Долу до 1,000 метри има [[Маслинка|диви маслинки]], видови розови рози, диви плими, багреми и мимози, берберис; и во источниот дел од синџирот, ''Nannerops ritchiana'' (кој се применува на различни корисни цели), ''Bignonia'', ''Salvadora persica'', итн. Најниските крајни гребени, особено кон запад, се голи во аспект. Нивната скудна растителност е скоро растителна; грмушките се само повремени, а дрвјата се скоро непостоечки. [[Папрат]]ите и [[мов]]ниците се скоро ограничени на повисоките опсези. Во ниските расфрлани делови на Кандахар, можно е да се најде мешункасти трнливи растенија . Во последните неколку децении, 90% од шумите во Авганистан се уништени, а голем дел од дрвата е извезен во соседен Пакистан. Како резултат на тоа, голем процент од земјата на Авганистан може да биде предмет на ерозија на почвата и опустинување. Позитивно, администрацијата на Карзаи и меѓународните организации помагаат во спротивставувањето на овој проблем со засадување на милиони садници.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://afghanistan.usaid.gov/en/USAID/Article/611/Citizens_Plant_12_Million_Trees_in_Eastern_Afghanistan|title=Citizens Plant 1.2 Million Trees in Eastern Afghanistan|date=April 15, 2009|publisher=USAID Afghanistan|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307045142/http://afghanistan.usaid.gov/en/USAID/Article/611/Citizens_Plant_12_Million_Trees_in_Eastern_Afghanistan|archive-date=March 7, 2013|accessdate=March 31, 2012}}</ref> ==Демографија== {{Главна|Демографија на Авганистан}} {{Historical populations|1950|7,752,117|1960|8,883,947|1970|10,893,772|1980|13,411,060|1990| 11,869,873|2000|21,606,992|2010|29,185,511|2020|38,928,341|title=1950–2020|align=right|shading=off|percentages=pagr|footnote=Извор: ООН{{UN_Population|ref}}}} Населението во Авганистан е околу 38.928.346 според податоци од [[2020]] година<ref name="Factbook">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldometers.info/world-population/afghanistan-population/|title=Afghanistan|work=Worldmeters|publisher=www.worldmeters.info|accessdate=2019-05-30}}</ref>, што вклучува околу 3 милиони авганистански граѓани кои живеат како [[Бегалец|бегалци]] во [[Пакистан]] и во [[Иран]].<ref name="PAN-pop">{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2011/11/20/afghanistans-population-reaches-26m|title=Afghanistan's population reaches 26m|date=November 20, 2011|access-date=December 5, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20130101074433/http://www.pajhwok.com/en/2011/11/20/afghanistans-population-reaches-26m|archive-date=January 1, 2013|publisher=Pajhwok Afghan News|editor-last=Mohammad Jawad Sharifzada}}</ref> Нацијата е составена од мултиетничко и [[Повеќејазичност|повеќејазично]] општество, што ја рефлектира нејзината местоположба покрај историските патишта за трговија помеѓу [[Средна Азија]], [[Јужна Азија]] и [[Југозападна Азија|Западна Азија]] [[Авганистанска централна организација за статистика|Авганистанската Централна организација за статистика]] (АЦО) во [[2011]] година изјавила дека вкупниот број на Авганистанци кои живеат во Авганистан е околу 26 милиони и до 2017 година достигнала 29,2 милиони. Од нив, 15 милиони се машки, а 14,2 милиони се жени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pajhwok.com/en/node/483787|title=Afghan Population 29.2 Million - Pajhwok Afghan News|work=www.pajhwok.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011103545/https://www.pajhwok.com/en/node/483787|archive-date=2017-10-11}}</ref> Околу 22% од населението е градско подрачје, а останатите 78% живеат во рурални области.<ref name="PAN-pop"/> Се претпоставува дека приближно 600.000 до 2 милиони Авганистанци би можело да бидат убиени за време на различните војни од [[1979]] до [[2001]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://necrometrics.com/20c1m.htm#Afghanistan|title=Afghanistan (1979–2001)|archive-url=https://web.archive.org/web/20110305175626/http://necrometrics.com/20c1m.htm#Afghanistan|archive-date=2011-03-05|accessdate=2010-10-12}}</ref> Овие бројки се многу сомнителни и никогаш не е направен обид да се проверат.<ref name="U.S. Library of Congress">{{Наведена мрежна страница|url=http://countrystudies.us/afghanistan/36.htm|title=Population|year=2008|publisher=U.S. Library of Congress|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20110719220830/http://countrystudies.us/afghanistan/36.htm|archive-date=2011-07-19|accessdate=2010-10-12}}</ref> Се очекува населението на земјата да достигне 82 милиони до 2050 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.prb.org/Countries/Afghanistan.aspx|title=Afghanistan – Population Reference Bureau|publisher=[[Population Reference Bureau]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202224051/http://www.prb.org/Countries/Afghanistan.aspx|archive-date=2013-12-02|accessdate=2009-12-29}}</ref> Урбаните области доживеале брз раст на населението во последната деценија, што се должи на враќањето на над 5 милиони иселеници. Единствениот град во Авганистан со над милион жители е неговиот главен град [[Кабул]]. Другите најголеми градови во земјата се прикажани на табелата подолу. ===Етнички групи=== {{Главна|Етнички групи во Авганистан}} {{bar box |title =Етнички групи во Авганистан<br />(2008)<ref name="LoC-pdf"/> | titlebar=#ddd | float=right |bars = {{Столбен постоток|[[Паштуни]]|green|42}} {{Столбен постоток|[[Таџици]]|red|27}} {{Столбен постоток|[[Хазари]]|blue|9}} {{Столбен постоток|[[Узбеци|Uzbek]]|red|9}} {{Столбен постоток|[[Ајмаци]]|blue|4}} {{Столбен постоток|[[Туркмени]]|red|3}} {{Столбен постоток|[[Белуџи]]|blue|2}} {{Столбен постоток|Останати |red|4}} }} Во членот четири од [[Устав на Авганистан|Уставот на Авганистан]] се споменуваат вкупно 14 етнички групи. Населението во Авганистан е поделено на неколку етнолингвистички групи. Етникумите се претставени на графиконот десно. Дадените проценти се само проценки, бидејќи не се достапни точни и тековни статистички податоци за етничката припадност. Општо земено, четирите најголеми етнички групи се [[Паштуни]]те, [[Таџици]]те, [[Хазари]]те и [[Узбеци]]те. Други 10 други етнички групи се признати и секоја е претставена во авганистанската химна<ref>{{Cite news|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2017/08/31/the-roots-of-afghanistans-tribal-tensions|title=The roots of Afghanistan's tribal tensions|newspaper=The Economist}}</ref>. ===Јазици=== {{Главна|Јазици во Авганистан}} {{bar box | titlebar=#ddd |float = right |title = [[Етнички групи во Авганистан|Етнички групи]]<ref name="Factbook"/> |bars = {{Столбен постоток|[[Дари]]|green|85}} {{Столбен постоток|[[Паштунски јазик|Паштунци]]|red|30}} {{Столбен постоток|[[Узбечки јазик|Узбечки]] и [[Туркменски јазик|Туркменски]]|blue|6}} {{Столбен постоток|3 [[Јазици во Авганистан|други]]|pink|1}} }} [[Дари]], кој е признат како авганистанско-пперсиски, служи како [[лингва франка]] во поголемиот дел од Авганистан. Тој е јазик на кој се прибегнува кога луѓето од различни етнички групи треба да вршат деловни активности или на друг начин да комуницираат, а го зборуваат мајчин јазик од таџикистанците, хазарите и аимаците; вкупно 85% од населението може да зборува дарискп-персиски.<ref>{{Наведено списание|last=Reinman|first=Suzanne L.|date=2010-09-21|title=The World Factbook|journal=Reference Reviews|volume=24|issue=7|pages=7–8|doi=10.1108/09504121011077057|issn=0950-4125}}</ref> Паштунскиот јазик е широко користен во југоисточните и источните области на земјата каде етничките Паштуни се мнозинство, вклучително и со мнозинството Пакистански Паштуни и Авганистанци во Пакистан. Државната химна на Авганистан се чита на паштунски. [[Узбечки]] и [[туркменски]] се зборува во одредени делови на северните провинции, главно меѓу узбекистанските и туркменските племиња. Помал број Авганистанци течно зборуваат и [[урду]], [[Арапски јазик|арапски]] и други јазици. [[Англиски јазик|Англискиот јазик]] се учи во училиштата и постепено станува популарен меѓу помладата генерација. ===Религија=== {{Главна|Религија во Авганистан}} {{Столбна кутија|title=Религија во Авганистан (2012)|titlebar=#ddd|left1=Религија|right1=Процент|float=right|bars={{Столбен постоток|[[Сунизам]]|DarkGreen|84.7}} {{Столбен постоток|[[Шиизам]]|Green|15}} {{Столбен постоток|Останати|Blue|0.3}}}} Скоро целото авганистанско население е муслиманско, со помалку од 1% немуслиманско население. И покрај обидите за секуларизација на авганистанското општество, исламските практики преовладуваат во сите аспекти на животот. Исто така, исламската религиозна традиција и шифри, заедно со традиционалните практики, ги обезбедуваат главните средства за контрола на личното однесување и решавање на правни спорови. Исламот во Авганистан започнал да се практикува по [[исламско освојување на Авганистан|арапското исламско освојување на Авганистан]] од 7 до 10 век, а последните задржувања во преобразба биле направени кон крајот на [[19 век]]. [[Ислам]]от е официјална [[државна религија]] во Авганистан, приближно 99,7% од авганистанското население се [[муслимани]]. Околу 90% практикуваат [[сунитски ислам]], кој припаѓа на [[Ханифиски мезхеб|Ханафиската]] школа, додека се верува дека околу 7% се [[Шиизам|шиити]].<ref name="Factbook"/><ref name="Pew">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity|title=Chapter 1: Religious Affiliation|date=August 9, 2012|work=The World’s Muslims: Unity and Diversity|publisher=[[Pew Research Center]]'s Religion & Public Life Project|accessdate=4 September 2013}}</ref> Повеќето шиити припаѓаат на гранката „[[Дванаестници]]“ и само помал број го следат [[Исмаилизам|Исмаилизмот]]. Според Пју, 3% се не-деноминативни муслимани. Исламот се користел како главна основа за изразување противење на модернизацијата на Авганистан од страна на кралот Аманулах во дваесеттите години на минатиот век. Го користеле и муџахедините за време на Советско-авганистанската војна во 1980 - тите и денес од талибанците. {{Најголеми градови во Авганистан}} == Управување == [[Податотека:200229-D-AP390-1529_(49603221753).jpg|десно|мини| Арг (претседателска палата) во Кабул]] Авганистан е исламска република која се состои од три гранки, извршна, законодавна и судска. Нацијата е предводена од претседателот Ашраф Гани со Амрулах Салех и Сарвар Даниш како потпретседатели. Националното собрание е законодавен дом, [[Дводомен парламент|дводомно]] тело со две тела, Дом на народот и Дом на старешините. Врховниот суд е предводен од главниот судија Саид Јусуф Халем, поранешен заменик министер за правда.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://supremecourt.gov.af/en/page/614/the-supreme-court-chief-justice-biography|title=The Supreme Court Chief Justice Biography|work=supremecourt.gov.af|archive-url=https://web.archive.org/web/20151003084704/http://supremecourt.gov.af/en/page/614/the-supreme-court-chief-justice-biography|archive-date=3 October 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=3158&task=view&total=3197&start=1041&Itemid=2|title=Database|work=afghan-bios.info|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002084116/http://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=3158&task=view&total=3197&start=1041&Itemid=2|archive-date=2 October 2015|accessdate=1 October 2015}}</ref> Според Транспаренси Интернешнл, Авганистан останува на врвот на списокот на најкорумпирани земји.<ref name="TI">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.transparency.org/news/feature/corruption_perceptions_index_2016|title=Corruption Perceptions Index 2016 Results|publisher=[[Transparency International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125040730/http://www.transparency.org/news/feature/corruption_perceptions_index_2016|archive-date=25 January 2017|accessdate=30 November 2017}}</ref> Извештајот од јануари 2010 година објавен од Канцеларијата на Обединетите нации за дрога и криминал открил дека митото имало износ еднаков на 23% од БДП на нацијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2010/January/corruption-widespread-in-afghanistan-unodc-survey-says.html|title=Corruption widespread in Afghanistan, UNODC survey says|date=19 January 2010|publisher=UNODC.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20140416023007/http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2010/January/corruption-widespread-in-afghanistan-unodc-survey-says.html|archive-date=16 April 2014|accessdate=14 November 2010}}</ref> На 17 мај 2020 година, претседателот Ашраф Гани постигнал договор за поделба на моќта со неговиот соперник од претседателските избори, Абдула Абдула, одлучувајќи кој ќе управува со почитуваните клучни министерства. Договорот ставил крај на повеќемесечниот политички ќор-сокак во земјата. Било договорено дека додека Гани ќе го води Авганистан како претседател, Абдулах ќе го надгледува мировниот процес со [[талибанци]]те.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/en/afghanistan-president-ashraf-ghani-and-rival-abdullah-abdullah-reach-power-sharing-deal/a-53470402|title=Afghanistan president Ashraf Ghani and rival Abdullah Abdullah reach power-sharing deal|work=Deutsche Welle|accessdate=17 May 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-politics/afghan-president-and-rival-strike-power-sharing-deal-after-feuding-for-months-idUSKBN22T08J?feedType=RSS&feedName=worldNews&utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+Reuters%2FworldNews+%28Reuters+World+News%29&&rpc=401|title=Afghan president and rival strike power-sharing deal after feuding for months|work=Reuters|accessdate=17 May 2020}}.</ref> === Избори и партии === [[Податотека:President_Donald_J._Trump_and_President_Ashraf_Ghani_of_Afghanistan_at_the_United_Nations_General_Assembly_(36747065014).jpg|лево|мини| Американскиот претседател [[Доналд Трамп]] со претседателот на Авганистан Ашраф Гани во 2017 година.]] Еден инструмент на авганистанското управување е ''лоја џирга'' (големо собрание), паштунски консултативен состанок кој главно се организира за избор на нов шеф на државата, усвојување нов устав или решавање на национално или регионално прашање како што е војната.<ref name="news.bbc.co.uk">{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1782079.stm|title=Q&A: What is a loya jirga?|date=1 July 2002|work=BBC News|access-date=2 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523165931/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1782079.stm|archive-date=23 May 2019}}</ref> Овие состаноци се одржуваат најмалку од 1747 година, {{Sfn|Barfield|2012}} а последниот се одржал во 2013 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://edition.cnn.com/2013/11/24/world/asia/us-afghanistan-security-agreement/|title=Loya jirga approves U.S.-Afghan security deal; asks Karzai to sign|date=17 November 2013|publisher=CNN|archive-url=https://web.archive.org/web/20190602150201/https://edition.cnn.com/2013/11/24/world/asia/us-afghanistan-security-agreement/|archive-date=2 June 2019|accessdate=2 June 2019}}</ref> Според уставот од 2004 година, и претседателските и парламентарните избори треба да се одржуваат на секои пет години. Сепак, поради спорните претседателски избори во 2014 година, закажаните парламентарни избори во 2015 година биле одложени до 2018 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-45919057|title=Afghans defy deadly poll violence|date=21 October 2018|work=BBC News|access-date=16 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116111300/https://www.bbc.com/news/world-asia-45919057|archive-date=16 November 2018}}</ref> Претседателските избори користат систем на два круга; доколку ниту еден кандидат не добие мнозинство гласови во првиот круг, ќе се одржи втор круг со двајцата најдобри кандидати. Парламентарните избори имаат само еден круг и се засноваат на единствениот непренослив систем на глас, кој им овозможува на некои кандидати да бидат избрани со само еден процент од гласовите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.afghan2010.com/news/afghanistans-lottery-effect|title=Afghanistan's "Lottery Effect"|work=Afghan 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20150110162654/http://www.afghan2010.com/news/afghanistans-lottery-effect|archive-date=10 January 2015|accessdate=10 January 2015}}</ref> Претседателските избори во Авганистан во 2004 година биле релативно мирни, на кои [[Хамид Карзаи]] победил во првиот круг со 55,4% од гласовите. Сепак, претседателските избори во 2009 година се одликувале со недостаток на безбедност, слаба излезеност на гласачите и широко распространета изборна измама, завршувајќи со реизбор на Карзаи.<ref name="Karzai Gets New Term as Afghan Runoff is Scrapped">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2009/11/03/world/asia/03afghan.html|title=Karzai Gets New Term as Afghan Runoff is Scrapped|last=Cooper|first=Helene|date=2 November 2009|work=The New York Times|access-date=4 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511225923/http://www.nytimes.com/2009/11/03/world/asia/03afghan.html|archive-date=11 May 2011}}</ref> Претседателските избори во 2014 година завршиле со победа на Ашраф Гани со 56,44% од гласовите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://iec.org.af/results/en/runoff|title=2014 Afghanistan Election Results|publisher=Independent Election Commission of Afghanistan|archive-url=https://web.archive.org/web/20180606124832/http://iec.org.af/results/en/runoff|archive-date=6 June 2018|accessdate=4 July 2019}}</ref> [[Податотека:Afghan_parliament_building_2015.jpg|мини|Националното собрание на Авганистан во Кабул, изградено во 2015 година]] Политичките партии играле маргинална улога во авганистанската политика по 2001 година, делумно поради спротивставувањето на Карзаи кон нив. {{Sfn|Barfield|2012}} На парламентарните избори во 2005 година, на гласачките ливчиња не била прикажана партиската припадност на кандидатите, па резултатите биле диктирани од личниот престиж на кандидатите. {{Sfn|Barfield|2012}} Меѓу избраните службеници имало голема мешавина од поранешни муџахедини, исламски фундаменталисти, воени лидери, племенски националисти, поранешни комунисти, реформисти, урбани професионалци, [[Ројализам|ројалисти]] и неколку поранешни соработници на Талибанците.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rawa.org/temp/runews/rawagallery.php?mghash=dc96d38caecd6694eb17fc894bb73212&mggal=2|title=RAWA Photo Gallery: They are Responsible for Afghanistan's Tragedy|publisher=RAWA|archive-url=https://web.archive.org/web/20101019075455/http://www.rawa.org/temp/runews/rawagallery.php?mghash=dc96d38caecd6694eb17fc894bb73212&mggal=2|archive-date=19 October 2010|accessdate=11 October 2010}}</ref><ref>https://www.boell.de/sites/default/files/Afghanistan_s_Parliament_in_the_Making-Endf.pdf</ref> Во истиот период, Авганистан станала 30-та највисока нација според женската застапеност во Националното собрание.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ipu.org/wmn-e/classif.htm|title=Women in Parliaments: World Classification|date=30 November 2009|publisher=Ipu.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328105108/http://www.ipu.org/wmn-e/classif.htm|archive-date=28 March 2014|accessdate=29 December 2009}}</ref> Партиите станале повлијателни по 2009 година, кога со новиот закон биле утврдени построги барања за регистрација на партиите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ukinafghanistan.fco.gov.uk/en/about-us/working-with-afghanistan/Politics/Political-Parties-in-Afghanistan/|title=Political Parties in Afghanistan|publisher=British Embassy Kabul|archive-url=https://web.archive.org/web/20110703133046/http://ukinafghanistan.fco.gov.uk/en/about-us/working-with-afghanistan/Politics/Political-Parties-in-Afghanistan/|archive-date=3 July 2011|accessdate=6 July 2019}}</ref> Речиси сто нови партии биле регистрирани откако законот стапил на сила,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://centralasiaonline.com/en_GB/articles/caii/features/pakistan/main/2012/09/11/feature-01|title=Afghanistan sees new political parties form|last=Zia Ur Rehman|publisher=Central Asia Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222160719/http://centralasiaonline.com/en_GB/articles/caii/features/pakistan/main/2012/09/11/feature-01|archive-date=22 February 2014}}</ref> и партиската активност се зголемила на изборите во 2014 година, но влијанието на партијата останало ограничено.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://permanent.access.gpo.gov/gpo57865/SR362-Political-Parties-in-Afghanistan.pdf|title=Political Parties in Afghanistan|last=Anna Larson|publisher=United States Institute of Peace|pages=1–3|archive-url=https://web.archive.org/web/20190808032821/https://permanent.access.gpo.gov/gpo57865/SR362-Political-Parties-in-Afghanistan.pdf|archive-date=8 August 2019|accessdate=6 July 2019}}</ref> === Административни поделби === [[Податотека:Afghanistan_provinces_numbered.png|мини| Авганистан е поделен на [[Покраини во Авганистан|34 провинции]], кои понатаму се поделени на голем број области]] Авганистан е административно поделен на 34 провинции (''[[Вилает|вилајати]]'').<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ariananews.co/en/afghanistan-provinces/|title=Afghanistan Provinces|publisher=Ariana News|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704210454/https://ariananews.co/en/afghanistan-provinces/|archive-date=4 July 2019|accessdate=4 July 2019}}</ref> Секоја провинција има гувернер и главен град. Земјата понатаму е поделена на скоро 400 провинциски области, од кои секоја вообичаено опфаќа град или неколку села. Секој округ е претставен од гувернер на област. Провинциските гувернери се назначени од претседателот на Авганистан, а окружните гувернери се избрани од провинциските гувернери.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2012/12/09/world/asia/for-afghan-officials-prospect-of-death-comes-with-territory.html|title=For Afghan Officials, Prospect of Death Comes With Territory|last=Ahmed|first=Azam|date=8 December 2012|work=The New York Times|access-date=7 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019103603/http://www.nytimes.com/2012/12/09/world/asia/for-afghan-officials-prospect-of-death-comes-with-territory.html|archive-date=19 October 2017|issn=0362-4331}}</ref> Провинциските гувернери се претставници на централната влада во Кабул и се одговорни за сите административни и формални прашања во рамките на нивните покраини. Постојат и покраински совети кои се избираат преку непосредни и општи избори за четири години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iec.org.af/eng/content.php?id=5&cnid=24|title=Explaining Elections, Independent Election Commission of Afghanistan|date=9 October 2004|publisher=Iec.org.af|archive-url=https://web.archive.org/web/20100827204439/http://www.iec.org.af/eng/content.php?id=5&cnid=24|archive-date=27 August 2010|accessdate=4 February 2012}}</ref> Функциите на покраинските совети се да учествуваат во планирањето на покраинскиот развој и да учествуваат во мониторингот и проценката на другите институции за управување со провинцијата. Според член 140 од уставот и претседателскиот декрет за изборниот закон, градоначалниците на градовите треба да бидат избрани преку слободни и директни избори за четиригодишен мандат. Сепак, во пракса, градоначалниците се назначени од владата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://webarchive.urban.org/UploadedPDF/412448-An-Assessment-of-Afghanistans-Municipal-Governance-Framework.pdf|title=An Assessment of Afghanistan's Municipal Governance Framework|last=Jamie Boex|last2=Grace Buencamino|publisher=Urban Institute Center on International Development and Governance|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704193403/http://webarchive.urban.org/UploadedPDF/412448-An-Assessment-of-Afghanistans-Municipal-Governance-Framework.pdf|archive-date=4 July 2019|accessdate=4 July 2019|last3=Deborah Kimble}}</ref> Следува список на сите 34 покраини по азбучен ред: {| class="wikitable sortable" width=78% style="font-size:90%;" align=center |+ align=center style="background:#BFD7FF"| '''Покраини во Авганистан''' |- bgcolor="#efefef" !align="center"|Покраина !align="center"|Бр. на карта !align="center"|[[ISO 3166-2:AF]]<ref>[[ISO 3166-2:AF]] (кодови на покраините според [[ISO]] [[ISO 3166-2|3166-2]])</ref> !align="center"|Админ. центар !align="center"|Население <ref>http://www.mrrd.gov.af/nabdp/Provincial%20Development%20Plan.htm</ref> !align="center"|Површина (км²) !align="center"|Јазици !align="center"|Окрузи |- | [[Баглан (покраина)|Баглан]] || align="center"| 19 || align="center"| AF-BGL || [[Пули Хумри]] || align=right| 741.690 || align=right| 21.118 || [[Паштунски јазик|паштунски]], [[дари]], [[узбечки јазик|узбечки]], [[туркменски јазик|туркменски]] || 16 окрузи |- | [[Бадахшан (покраина)|Бадахшан]] || align="center"| 30 || align="center"| AF-BDS || [[Фајзабад]] || align=right| 819.396 || align=right| 44.059 || [[Паштунски јазик|паштунски]], [[дари]], памирски јазици || 29 окрузи |- | [[Бадгис]] || align="center"| 4 || align="center"| AF-BDG || [[Калај Нау]] || align=right| 499.393 || align=right| 20.591 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари || 7 окрузи |- | [[Балх (покраина)|Балх]] || align="center"| 13 || align="center"| AF-BAL || [[Мазари Шариф]] || align=right| 1.123.948 || align=right| 17.249 || дари, паштунски || 15 окрузи |- | [[Бамјан (покраина)|Бамјан]] || align="center"| 15 || align="center"| AF-BAM || [[Бамјан]] || align=right| 343.892 || align=right| 14.175 || дари, [[Паштунски јазик|паштунски]] || 7 окрузи |- | [[Вардак]] || align="center"| 21 || align="center"| AF-WAR || [[Мајданшар]] || align=right| 529.343 || align=right| 9.934 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари || 9 окрузи |- | [[Газни (покраина)|Газни]] || align="center"| 16 || align="center"| AF-GHA || [[Газни]] || align=right| 1.080.843 || align=right| 22.915 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари || 19 окрузи |- | [[Гор (покраина)|Гор]] || align="center"| 6 || align="center"| AF-GHO || [[Чагчаран]] || align=right| 635.302 || align=right| 36.479 || дари, [[Паштунски јазик|паштунски]] || 10 окрузи |- | [[Дајкунди]] || align="center"| 10 || align="center"| AF-DAY || [[Нили (град)|Нили]] || align=right| 477.544 || align=right| 18.088 || дари и паштунски || 8 окрузи |- | [[Забул]] || align="center"| 17 || align="center"| AF-ZAB || [[Калат (Авганистан)|Калат]] || align=right| 244.899 || align=right| 17.343 || [[Паштунски јазик|паштунски]] || 9 окрузи |- | [[Кабул (покраина)|Кабул]] || align="center"| 22 || align="center"| AF-KAB || [[Кабул]] || align=right| 3.314.000 || align=right| 4.462 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари, туркменски и узбечки || 18 окрузи |- | [[Кандахар (покраина)|Кандахар]] || align="center"| 12 || align="center"| AF-KAN || [[Кандахар]] || align=right| 2.913.000 || align=right| 54.022 || [[Паштунски јазик|паштунски]] || 16 окрузи |- | [[Каписа]] || align="center"| 29 || align="center"| AF-KAP || [[Махмудраки]] || align=right| 358.268 || align=right| 1.842 || дари, [[Паштунски јазик|паштунски]], [[пашајски јазик|пашајски]] || 7 окрузи |- | [[Кунар]] || align="center"| 34 || align="center"| AF-KNR || [[Асадабад]] || align=right| 413.008 || align=right| 4.942 || [[Паштунски јазик|паштунски]] || 15 окрузи |- | [[Кундуз (покраина)|Кундуз]] || align="center"| 18 || align="center"| AF-KDZ || [[Кундуз]] || align=right| 820.000 || align=right| 8.040 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари, узбечки и туркменски || 7 окрузи |- | [[Лагман (покраина)|Лагман]] || align="center"| 32 || align="center"| AF-LAG || [[Михтарлам]] || align=right| 382.280 || align=right| 3.843 || [[Паштунски јазик|паштунски]], пашајски, нуристански и дари || 5 окрузи |- | [[Логар (покраина)|Логар]] || align="center"| 23 || align="center"| AF-LOW || [[Пулалам]] || align=right| 322.704 || align=right| 3.880 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари || 7 окрузи |- | [[Нангархар]] || align="center"| 33 || align="center"| AF-NAN || [[Џалалабад]] || align=right| 1.342.514 || align=right| 7.727 || паштунски, дари || 23 окрузи |- | [[Нимруз]] || align="center"| 3 || align="center"| AF-NIM || [[Заранџ]] || align=right| 117.991 || align=right| 41.005 || [[балучки јазик|балучки]], [[Паштунски јазик|паштунски]] и дари || 5 окрузи |- | [[Нуристан]] || align="center"| 31 || align="center"| AF-NUR || [[Парун]] || align=right| 130.964 || align=right| 9.225 || [[нуристански јазици|нуристански]], [[Паштунски јазик|паштунски]] || 7 окрузи |- | [[Орузган]] || align="center"| 11 || align="center"| AF-ORU || [[Таринкот]] || align=right| 320.589 || align=right| 12.696 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари || 6 окрузи |- | [[Пактија]] || align="center"| 24 || align="center"| AF-PIA || [[Гардез]] || align=right| 415.000 || align=right| 6.432 || паштунски, дари || 11 окрузи |- | [[Пактика]] || align="center"| 25 || align="center"| AF-PKA || [[Шарана]] || align=right| 809.772 || align=right| 19.482 || [[Паштунски јазик|паштунски]] || 15 окрузи |- | [[Панџшир (покраина)|Панџшир]] || align="center"| 28 || align="center"| AF-PAN || [[Базарак]] || align=right| 128.620 || align=right| 3.610 || дари, [[Паштунски јазик|паштунски]] || 5 окрузи |- | [[Парван]] || align="center"| 20 || align="center"| AF-PAR || [[Чарикар]] || align=right| 491.870 || align=right| 5.974 || дари, [[Паштунски јазик|паштунски]] || 9 окрузи |- | [[Саманган]] || align="center"| 14 || align="center"| AF-SAM || [[Саманган]] || align=right| 378.000 || align=right| 11.262 || дари, узбечки || 5 окрузи |- | [[Сарипол (покраина)|Сарипол]] || align="center"| 9 || align="center"| AF-SAR || [[Сарипол]] || align=right| 505.400 || align=right| 16.360 || дари, [[Паштунски јазик|паштунски]] и узбечки || 7 окрузи |- | [[Тахар]] || align="center"| 27 || align="center"| AF-TAK || [[Талокан]] || align=right| 830.319 || align=right| 12.333 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари, узбечки || 12 окрузи |- | [[Фарах (покраина)|Фарах]] || align="center"| 2 || align="center"| AF-FRA || [[Фарах]] || align=right| 493.007 || align=right| 48.471 || паштунски, дари, [[балучки јазик|балучки]]|| 11 окрузи |- | [[Фарјаб]] || align="center"| 5 || align="center"| AF-FYB || [[Мајмана]] || align=right| 833.724 || align=right| 20.293 || узбечки, дари, [[Паштунски јазик|паштунски]] и туркменски || 14 окрузи |- | [[Хелменд (покраина)|Хелменд]] || align="center"| 7 || align="center"| AF-HEL || [[Лашкаргах]] || align=right| 1.441.769 || align=right| 58.584 || [[Паштунски јазик|паштунски]], дари || 13 окрузи |- | [[Херат (покраина)|Херат]] || align="center"| 1 || align="center"| AF-HER || [[Херат]] || align=right| 1.762.157 || align=right| 54.778 || дари, [[Паштунски јазик|паштунски]], туркменски|| 15 окрузи |- | [[Хост (покраина)|Хост]] || align="center"| 26 || align="center"| AF-KHO || [[Хост]] || align=right| 638.849 || align=right| 4.152 || [[Паштунски јазик|паштунски]] || 13 окрузи |- | [[Џаузџан]] || align="center"| 8 || align="center"| AF-JOW || [[Шеберган]] || align=right| 426.987 || align=right| 11.798 || узбечки, туркменски, [[Паштунски јазик|паштунски]] и дари ||9 окрузи |} === Надворешни односи === Авганистан станала членка на Обединетите нации во 1946 година. {{Sfn|Dupree|1997}} Земјата има добри односи со голем број на [[НАТО]]-членки и сојузнички нации, особено со САД, Канада, Велика Британија, Германија, Австралија и Турција. Во 2012 година, САД и Авганистан го потпишале својот договор за стратешко партнерство во кој Авганистан станал главен сојузник надвор од НАТО.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18750732|title=Hillary Clinton says Afghanistan 'major non-Nato ally'|date=7 July 2012|work=[[BBC News]]|access-date=4 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190705181134/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18750732|archive-date=5 July 2019}}</ref> Авганистан историски има силни односи со Германија, една од првите земји што ја признала независноста на Авганистан во 1919 година; [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]], кој обезбедил голема помош и воена обука за силите на Авганистан и вклучувале потпишување на Договор за пријателство во 1921 и 1978 година; и Индија, со која бил потпишан договор за пријателство во 1950 година.<ref>https://www.mea.gov.in/bilateral-documents.htm?dtl/6584/Treaty+of+Friendship.</ref> Односите со Пакистан честопати биле напнати од различни причини, како што е прашањето за границата со Дуранд и наводната вмешаност на Пакистан во авганистански востанички групи. Земјата исто така, има дипломатски односи со соседна Кина, Иран, Таџикистан, Туркменистан и Узбекистан, вклучително и со регионални држави како Бангладеш, Јапонија, Казахстан, Непал, Русија, Јужна Кореја и ОАЕ. Авганистанското Министерство за надворешни работи продолжува да ги развива дипломатските односи со другите земји од целиот свет. Мисијата за помош на Обединетите нации во Авганистан (УНАМА) е основана во 2002 година за да и помогне на земјата да се опорави од децениската војна.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2002/SC7345.doc.htm|title=Security Council endorses establishment of UN Assistance Mission in Afghanistan for initial 12-month period|date=28 March 2002|access-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20060721212704/https://www.un.org/News/Press/docs/2002/SC7345.doc.htm|archive-date=21 July 2006|publisher=United Nations}}</ref> Денес, неколку земји-членки на НАТО распоредуваат околу 17.000 војници во Авганистан, како дел од Мисијата за решителна поддршка.<ref name="NATO">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nato.int/nato_static_fl2014/assets/pdf/pdf_2019_06/20190625_2019-06-RSM-Placemat.pdf|title=Resolute Support Mission: Key Facts and Figures|date=June 2019|publisher=NATO|archive-url=https://web.archive.org/web/20190807214427/https://www.nato.int/nato_static_fl2014/assets/pdf/pdf_2019_06/20190625_2019-06-RSM-Placemat.pdf|archive-date=7 August 2019|accessdate=28 July 2019}}</ref> Неговата главна цел е да ги обучи авганистанските сили за национална безбедност . === Воени сили === [[Податотека:First_set_of_Afghan_UH-60A_Black_Hawks.jpg|мини| [[Сикорски УХ-60 Црн јастреб|Црните јастреби]] на авганистанското воено воздухопловство на аеродромот Кандахар. Како голем сојузник што не е член на НАТО, авганистанските вооружени сили добиваат најголем дел од својата опрема и обука од САД .]] Авганистанските вооружени сили се под Министерството за одбрана, во кое се вклучени Авганистанските воздушни сили (АВС) и Авганистанската национална армија (АНА). Во авганистанскиот универзитет за одбрана се сместени разни образовни установи за вооружените сили на Авганистан, вклучувајќи ја и Националната воена академија на Авганистан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.army.mil/article/156986/USACE_TAA_employee_named_top_engineer|title=USACE TAA employee named top engineer|last=Glasch|first=Mike|work=Army.mil|publisher=US Army|archive-url=https://web.archive.org/web/20161122222319/https://www.army.mil/article/156986/USACE_TAA_employee_named_top_engineer|archive-date=22 November 2016|accessdate=22 November 2016}}</ref> === Спроведување на законот === [[Податотека:ANP_trucks_in_Kunar.jpg|мини|Авганистанската национална полиција (АНП) во провинцијата Кунар]] Спроведувањето на законот во Авганистан е одговорност на Авганистанската национална полиција (АНП), која е дел од Министерството за внатрешни работи. АНП се состои од два примарни гранка, авганистанската униформирана полиција и авганистанската гранична полиција. Мисијата на униформираната полиција е да обезбеди безбедност во Авганистан, да спречи криминал и да го заштити имотот. Граничната полиција е одговорна за обезбедување и одржување на границите на нацијата со соседните држави, како и со сите меѓународни аеродроми во земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.longwarjournal.org/multimedia/ANSF%20OOBpage%206-ANP.pdf|title=Afghan National Security Forces Order of Battle|last=CJ Radin|date=November 2008|work=The Long War Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206143412/http://www.longwarjournal.org/multimedia/ANSF%20OOBpage%206-ANP.pdf|archive-date=6 February 2012|accessdate=25 May 2019}}</ref> Авганистанската [[Разузнавачка служба|разузнавачка агенција]], Националниот директорат за безбедност (НДБ), помага на АНП во безбедносните прашања.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-14379194|title=Afghanistan's dysfunctional security agencies|date=14 August 2011|publisher=BBC|archive-url=https://web.archive.org/web/20190925154935/https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-14379194|archive-date=25 September 2019|accessdate=25 May 2019}}</ref> Сите делови на Авганистан се сметаат за опасни поради милитантни активности и инциденти поврзани со тероризам. Киднапирање за откуп и грабежи се вообичаени во поголемите градови. Секоја година стотици авганистански полицајци се убиваат при извршување на службената должност.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-47005558|title=Staggering Afghan death toll revealed|date=25 January 2019|access-date=25 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190125190922/https://www.bbc.com/news/world-asia-47005558|archive-date=25 January 2019}}</ref> Авганистан е исто така водечки светски производител на опиум.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unodc.org/documents/wdr/WDR_2010/World_Drug_Report_2010_lo-res.pdf|title=UNODC 2010 world drug report, page 43|archive-url=https://web.archive.org/web/20111219180453/http://www.unodc.org/documents/wdr/WDR_2010/World_Drug_Report_2010_lo-res.pdf|archive-date=19 December 2011|accessdate=30 November 2011}}</ref> [[Афион|Афионот во]] Авганистан произведува повеќе од 90% недозволен хероин на глобално ниво и повеќе од 95% од европската понуда.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=5N95OLwIcUYC|title=Shooting Up: Counterinsurgency and the War on Drugs|last=Vanda Felbab-Brown|date=1 December 2009|publisher=[[Brookings Institution Press]]|isbn=978-0-8157-0450-8|page=113|author-link=Vanda Felbab-Brown|access-date=26 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419135433/https://books.google.com/books?id=5N95OLwIcUYC|archive-date=19 April 2019}}</ref> Авганистанското Министерство за борба против наркотици е одговорно за следење и искоренување на нелегалниот бизнис со дрога. === Човекови права === [[Слобода на говорот|Слободата на изразување]] и печатот е дозволена и промовирана во сегашниот устав од 2004 година, сè додека не го загрозува националниот или верскиот интегритет или не клевети поединци. Во 2019 година, <nowiki><i>Репортери без граници</i></nowiki> го навеле медиумското опкружување во Авганистан како 121 од 179 на својот [[Индекс на слободата на печатот|Индекс за слобода на печатот]], и 1-в како најслободен.<ref>{{Наведени вести|url=https://rsf.org/en/afghanistan|title=Afghanistan|access-date=16 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416161829/https://rsf.org/en/afghanistan|archive-date=16 April 2019|publisher=[[Reporters Without Borders]]}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.tolonews.com/index.php/afghanistan/afghanistan-descends-3-points-press-freedom-index|title=Afghanistan Descends 3 Points on Press Freedom Index|date=19 April 2019|access-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419131844/https://www.tolonews.com/index.php/afghanistan/afghanistan-descends-3-points-press-freedom-index|archive-date=19 April 2019|publisher=TOLOnews}}</ref> Сепак, многу прашања во врска со човековите права постојат спротивно на законот, честопати сторени од локални племиња, законодавци и тврдокорни свештеници. Новинарите во Авганистан се соочуваат со закана и од безбедносните сили и од бунтовниците.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/media/greenslade/2015/jan/21/afghani-journalists-face-increasing-attacks-and-threats-report|title=Afghan journalists 'face increasing attacks and threats' – report|work=The Guardian|access-date=21 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150325205330/http://www.theguardian.com/media/greenslade/2015/jan/21/afghani-journalists-face-increasing-attacks-and-threats-report|archive-date=25 March 2015}}</ref> Комитетот за безбедност на авганистанските новинари во 2017 година тврдел дека авганистанската влада учествува со 46% од нападите врз авганистански новинари, додека бунтовниците се одговорни за остатокот од нападите.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.rferl.org/a/afghanistan-violence-journalists-2017-deaths/28637286.html|title=Violence Against Journalists Surges in Afghanistan in 2017|access-date=25 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170725152649/https://www.rferl.org/a/afghanistan-violence-journalists-2017-deaths/28637286.html|archive-date=25 July 2017|publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty}}</ref> Според Глобални Права, скоро 90% од жените во Авганистан доживеале физичко малтретирање, сексуално злоставување, психичко малтретирање или присилен брак. Извршители на овие злосторства се семејствата на жртвата.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aljazeera.com/programmes/101east/2015/06/afghanistan-country-women-150630115111987.html|title=Afghanistan: No Country for Women {{!}} International Women's Day {{!}} Al Jazeera|publisher=Al Jazeera|archive-url=https://web.archive.org/web/20190105052634/https://www.aljazeera.com/programmes/101east/2015/06/afghanistan-country-women-150630115111987.html|archive-date=5 January 2019|accessdate=5 January 2019}}</ref> Предлогот за закон против насилството врз жените од 2009 година може да се донесе само преку претседателски указ. Во 2012 година, Авганистан забележал 240 случаи на убиство на честта, но се верува дека вкупниот број е многу поголем. Од пријавените убиства за чест, 21% биле извршени од сопрузите на жртвите, 7% од нивните браќа, 4% од татковците, а остатокот од други роднини.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.khaama.com/240-cases-of-honor-killing-recorded-in-afghanistan-aihrc-2177|title=240 cases of honor killing recorded in Afghanistan|date=9 June 2013|publisher=khaama.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131206114349/http://www.khaama.com/240-cases-of-honor-killing-recorded-in-afghanistan-aihrc-2177|archive-date=6 December 2013|accessdate=23 December 2013}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://latinbusinesstoday.com/2013/06/aihrc-400-rape-honor-killings-registered-in-afghanistan-in-2-years/|title=AIHRC: 400 rape, honor killings registered in Afghanistan in 2 years|date=10 June 2013|publisher=latinbusinesstoday.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150214224858/http://latinbusinesstoday.com/2013/06/aihrc-400-rape-honor-killings-registered-in-afghanistan-in-2-years/|archive-date=14 February 2015|accessdate=23 December 2013}}</ref> Хомосексуалноста е [[табу]] тема во авганистанското општество;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-36884732|title=The LGBT community living under threat of death|last=Ahmadzai|first=Aria|date=7 October 2016}}</ref> според Кривичниот законик, хомосексуалната интимност се казнува со затвор до една година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.humandignitytrust.org./country-profile/afghanistan/|title=Afghanistan &#124; Human Dignity Trust|work=www.humandignitytrust.org.}}</ref> Со спроведување на [[Шеријат|шеријатскиот закон,]] прекршителите можат да се соочат со смрт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rferl.org/a/afghanistan-being-gay-fake-life/28731934.html|title='Fake Life': Being Gay in Afghanistan|work=RadioFreeEurope/RadioLiberty}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/world/gay-lesbian-bisexual-relationships-illegal-in-74-countries-a7033666.html|title=LGBT relationships are illegal in 74 countries, research finds|date=17 May 2016|work=The Independent|archive-url=https://web.archive.org/web/20190614095346/https://www.independent.co.uk/news/world/gay-lesbian-bisexual-relationships-illegal-in-74-countries-a7033666.html|archive-date=14 June 2019|accessdate=3 June 2019}}</ref> Сепак, опстојува древна традиција која вклучува машки хомосексуални акти меѓу млади и постари мажи (типично богати или елитни луѓе) наречена ''бача бази''. Ова дело е исто така незаконско според Кривичниот законик и сторителите можат да бидат затворени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blogs.lse.ac.uk/southasia/2018/01/24/the-revised-afghanistan-criminal-code-an-end-for-bacha-bazi/|title=The revised Afghanistan criminal code: an end for Bacha Bazi?|date=24 January 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/06/15/how-afghanistans-mixed-messages-on-homosexuality-play-into-the-orlando-shooting-debate/|title=How Afghanistan's mixed messages on homosexuality play into the Orlando shooting debate|work=The Washington Post}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thediplomat.com/2016/06/afghanistans-love-hate-relationship-with-homosexuality/|title=Afghanistan's Love-Hate Relationship With Homosexuality|last=Pillalamarri|first=Akhilesh|work=thediplomat.com}}</ref> На 14 август 2020 година, експертите на [[Совет за човекови права на Обединетите нации|Советот за човекови права на ООН]] издале заедничка изјава со која ги повикуваат авганистанските власти да спречат убиства на бранителите на човекови права, бидејќи од јануари 2020 година има девет смртни случаи на бранители на човекови права.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.un.org/en/story/2020/08/1070232|title=Afghanistan: More action needed to stop killings of human rights defenders|work=UN News|accessdate=14 August 2020|archive-date=2021-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817043546/https://news.un.org/en/story/2020/08/1070232|url-status=dead}}</ref> ==Економија== {{Главна|Економија на Авганистан}} Економијата на Авганистан постојано бележи подобрување во последната деценија и истото се должи пораади враќањето на голем број од богатите иселеници, модернизација на нацијата во земјоделскиот сектор, како и воспоставување на повеќе трговски патишта со соседните земји и земјите во регионот.<ref name="Afghanistan’s commercial goods arrived in Turkey through Lapis Lazuli route">{{Наведени вести|url=https://www.pajhwok.com/en/2018/12/29/afghanistan%E2%80%99s-commercial-goods-arrived-turkey-through-lapis-lazuli-route|title=Afghanistan’s commercial goods arrived in Turkey through Lapis Lazuli route|date=December 29, 2018|access-date=2020-10-09|publisher=[[Pajhwok Afghan News]]|editor-last=Javed Hamim Kakar|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327071333/https://www.pajhwok.com/en/2018/12/29/afghanistan%E2%80%99s-commercial-goods-arrived-turkey-through-lapis-lazuli-route|url-status=dead}}</ref> Милјарди долари меѓународна помош, кои доаѓаат од иселениците и странски инвеститори, го забележале ова зголемување во време кога постои поголема политичка сигурност откако [[НАТО]] се вклучил во реконструкцијата на Авганистан.<ref name="PAN5">{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2007/10/19/afghanistan-receives-33b-remittances-expats|title=Afghanistan receives $3.3b remittances from expats|date=October 19, 2007|access-date=2012-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203052722/https://www.pajhwok.com/en/2007/10/19/afghanistan-receives-33b-remittances-expats|archive-date=February 3, 2020|publisher=Pajhwok Afghan News (PAN)}}</ref> [[Бруто-домашен производ|БДП на]] нацијата се протега на околу 70 милијарди американски долари со курс од 20 милијарди долари (2017 година), а [[Список на земјите по БДП (ПКМ) по глава на жител|БДП по глава на жител]] е околу 2.000 американски долари.<ref name="CIAWFAF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html|title=Afghanistan|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=9 December 2019|archive-date=2018-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180429155835/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html}}</ref> Увезува стока во вредност од над 6 милијарди долари, но извезува само скоро една милијарда долари, главно [[Плод|овошје]] и [[Оревест плод|ореви]].<ref name="Afghanistan Exports To Increase By $1 Billion This Year">{{Наведени вести|url=http://www.bakhtarnews.com.af/eng/business/item/32753-afghanistan-exports-to-increase-by-$1-billion-this-year.html|title=Afghanistan Exports To Increase By $1 Billion This Year|date=April 11, 2018|access-date=2019-04-11|publisher=[[Bakhtar News Agency]]}}</ref> И покрај тоа што има над 1 трилион долари докажани неискористени наоѓалишта на минерали, Авганистан останува една од [[Најмалку развиени земји|најмалку развиените земји]] во светот. Неговата стапка на невработеност е над 23% <ref name="CIAWFAF"/> и околу половина од неговото население живее под прагот на [[Линија на сиромаштија|сиромаштијата]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theglobaleconomy.com/Afghanistan/Unemployment_rate/|title=Afghanistan Unemployment rate - data, chart|work=TheGlobalEconomy.com|language=en|accessdate=2019-09-21}}</ref><ref>[http://data.worldbank.org/country/afghanistan World Bank Data: Afghanistan]. Retrieved 2013-8-14.</ref> Многу од невработените мажи се приклучуваат на милитантни групи финансирани од странство или во светот на криминалот, особено како шверцери. Авганистанската влада долго време барала странски инвестиции со цел да се подобри економијата на Авганистан. === Земјоделство и сточарство === [[Податотека:A_fruit_vendor_at_the_Kabul_International_AgFair-2009.jpg|лево|мини|200x200пкс|Земјоделски пазар во Кабул, во 2009 година]] [[Податотека:Afghan_pomegranate_processing.jpg|лево|мини|200x200пкс|Работници кои преработуваат [[Калинка|калинки]] , по кои Авганистан е познат во Азија]] [[Податотека:Tunnelerziehung_Afghanistan_02.jpg|лево|мини|200x200пкс|Авганистанско [[грозје]]]] Во Авганистан во моментов се произведуваат приближно 1,5 милиони тони свежо овошје годишно, што може значително да се зголеми.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.tolonews.com/business/afghanistan-produces-15-million-tons-fresh-fruit-year|title=Afghanistan Produces 1.5 Million Tons Of Fresh Fruit A Year|date=12 February 2018|access-date=2019-03-31|publisher=TOLOnews}}</ref> Познато е по производство на некои од најдобрите [[Плод|овошја]], особено [[Калинка|калинки]] и [[грозје]], како и слатки дињи и [[Боболка|црница]]. Други плодови широко и историски одгледувани се кајсии, [[Јаболко|јаболка]], [[Смоква|смокви]], [[Праска|праски]] и цреши.<ref name="Afghanistan Exports To Increase By $1 Billion This Year"/><ref>{{Наведени вести|url=https://www.tolonews.com/index.php/business/afghan-exports-attract-investors-dubai-exhibition|title=Afghan Exports Attract Investors At Dubai Exhibition|date=26 February 2018|access-date=2019-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190422085218/https://www.tolonews.com/index.php/business/afghan-exports-attract-investors-dubai-exhibition|archive-date=22 April 2019|publisher=TOLOnews}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.actahort.org/books/1235/1235_19.htm|title=Cherry production in Afghanistan|access-date=2019-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411190117/http://www.actahort.org/books/1235/1235_19.htm|archive-date=2019-04-11|publisher=www.actahort.org|year=2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.factfish.com/statistic-country/afghanistan/peaches+and+nectarines,+production+quantity|title=Afghanistan: Peaches and nectarines, production quantity (tons)|year=2017|publisher=www.factfish.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319004131/http://www.factfish.com/statistic-country/afghanistan/peaches+and+nectarines,+production+quantity|archive-date=2019-03-19|accessdate=2019-03-30}}</ref> Градењето и користењето [[Стаклена градина|оранжерии]] е брзо растечка индустрија во земјата. Северозападните авганистански провинции се познати по одгледување на ф'стаци.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=rGsPbp6b3a4|title=Pistachio Groves Change Lives of Farmers in Afghanistan|date=February 20, 2019|accessdate=2019-03-30}}</ref><ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=bcRBViVQRus|title=Herat Pistachios products grown|date=April 25, 2017|accessdate=2019-03-30}}</ref><ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=j4NKIflQx_0|title=Taliban makes millions of dollars from pistachio gardens in Badghis|date=September 6, 2018|accessdate=2019-03-30}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2010/08/07/bumper-pistachio-crops-year-samangan|title=Bumper pistachio crops this year in Samangan|date=August 7, 2010|access-date=2012-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306083424/http://www.pajhwok.com/en/2010/08/07/bumper-pistachio-crops-year-samangan|archive-date=March 6, 2014|publisher=Pajhwok Afghan News (PAN)}}</ref> Во последниве години, земјоделците во јужните провинции исто така започнале со одгледување на ф'стаци.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=7prNiFGjMmU|title=Pistachio orchards in Kandahar|date=July 3, 2018|accessdate=2019-03-30}}</ref> Провинциите на истокот од земјата се познати по борови ореви.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.tolonews.com/business/ghani-inaugurates-%E2%80%98biggest%E2%80%99-smelting-plant-kabul|title=Ghani Inaugurates 'Biggest' Smelting Plant In Kabul|date=28 March 2019|access-date=2019-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330070142/https://www.tolonews.com/business/ghani-inaugurates-%E2%80%98biggest%E2%80%99-smelting-plant-kabul|archive-date=30 March 2019|publisher=[[TOLOnews]]}}</ref> Северните и централните провинции се познати и по [[бадем]]ите и оревите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.factfish.com/statistic-country/afghanistan/walnuts,+production+quantity|title=Afghanistan: Walnuts, production quantity (tons)|year=2017|publisher=www.factfish.com|accessdate=2019-03-30|archive-date=2019-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410183652/http://www.factfish.com/statistic-country/afghanistan/walnuts,%2Bproduction%2Bquantity|url-status=dead}}</ref> Провинцијата Бамјан во централен Авганистан е позната по одгледување супериорен квалитет на [[компир]]и, а во просек произведува 140.000 до 170.000 тони.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2012/07/30/bamyan-farmers-eyeing-bumper-potato-yield|title=Bamyan farmers eyeing bumper potato yield|date=July 30, 2012|access-date=2012-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306073325/http://www.pajhwok.com/en/2012/07/30/bamyan-farmers-eyeing-bumper-potato-yield|archive-date=March 6, 2014}}</ref> Провинцијата Нангархар е позната по портокали, [[Маслинка|маслинки]], [[Кикиритка|кикирики]] и урми.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.pajhwok.com/en/2020/08/23/canal-garden-produce-6-tons-dates-year|title=Canal garden to produce 6 tons of dates this year|date=August 23, 2020|access-date=2020-10-09|publisher=Pajhwok Afghan News}}</ref><ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=KLjz9Ffb4QI|title=Nangarhar Canal Project Enjoys Bumper Orange Season|date=December 23, 2017|accessdate=2019-03-30}}</ref><ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=tH0sWHa4_mU|title=Olive Production Nangarhar|date=October 8, 2018|accessdate=2019-03-30}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2010/07/11/world/asia/11afghan.html|title=Severed Trees in Orchards Mirror Afghan History|date=July 10, 2010|work=The New York Times|access-date=2019-04-10}}</ref> Одгледувањето на овие плодови сега се шири и во другите провинции на југот на земјата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.pajhwok.com/en/2018/07/15/helmand-date-trees-produce-%E2%80%98significant%E2%80%99-yield-after-grafting|title=Helmand date trees produce 'significant' yield after grafting|date=July 15, 2018|access-date=2019-04-10|publisher=Pajhwok Afghan News|archive-date=2018-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918221142/https://www.pajhwok.com/en/2018/07/15/helmand-date-trees-produce-%E2%80%98significant%E2%80%99-yield-after-grafting|url-status=dead}}</ref> Производството на [[пченица]] и [[Жито|житни култури]] е традиционален столб на земјоделството во Авганистан. Националното производство на пченица во 2015 година било 5 милиони тони.<ref name="usda-2015">{{Наведена мрежна страница|url=https://ipad.fas.usda.gov/highlights/2015/07/Afghanistan/Index.htm|title=AFGHANISTAN: 2015/2016 Wheat Production above Average but Down from Last Year|date=July 17, 2015|publisher=U.S. Department of Agriculture|archive-url=https://web.archive.org/web/20190415232741/https://ipad.fas.usda.gov/highlights/2015/07/Afghanistan/Index.htm|archive-date=April 15, 2019|accessdate=2019-04-16}}.</ref> Авганистан е пред самодоволност во производството на жито. Потребни се дополнителни 1 милион тони пченица за да станат самостојни, што се предвидува да се постигне во 2020 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.afghanistantimes.af/self-sufficiency-in-wheat-production/|title=Self-sufficiency in wheat production|date=December 27, 2015|access-date=2019-04-16|publisher=Afghanistan Times}}</ref> Вкупното земјоделско производство понекогаш опаѓа поради сушите. [[Добиток]]от во Авганистан главно вклучува [[Домашно говедо|говеда]], [[Домашна овца|овци]] и [[Коза|кози]].<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=bDbyb57xdrM|title=ښاري انځور خپرونه کندهار ملي راډیو ټلوېزیون|publisher=[[Radio Television Afghanistan|Kandahar Mili Television]]|date=February 8, 2019|accessdate=2019-03-30}}</ref> Градењето и користењето модерни [[Живинарство|фарми за живина]] е исто така брзо растечка индустрија.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=QuyB7bODAmg|title=Poultry Value Chain in Afghanistan|publisher=Comprehensive Agriculture and Rural Development-Facility (CARD-F)|date=November 11, 2018|accessdate=2019-03-30}}</ref> Достапноста на земјиштето погодно за пасење традиционално го прави [[сточарство]]то важен дел од економијата. Постојат два главни вида на сточарство: седентарен начин, практикуван од фармери кои одгледуваат и животни и култури; и номадски, практикувани од сточари на животни познати како Кочис. Природните пасишта зафаќаат околу 30,000 км2, но се преградени. Северните региони околу Мазар-и-Шариф и Мајмана биле домови за околу шест милиони овци каракули кон крајот на 90-тите години на минатиот век. Повеќето стада се преселуваат на висорамнините во текот на летото на пасишта на северот. Обработливата земја во Авганистан е околу 8 милиони хектари. Производството на пченица изнесува околу 5 милиони тони,<ref name="usda-2015"/> расадници држат 119.000 хектари земја, а производството на грозје е на 615.000 тони. Производството на [[бадем]]и скокнало на 56 000 тони, а памукот на 45 000 тони.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2012/04/03/water-energy-sector-critical-situation|title=Water & energy sector in critical situation|date=April 3, 2012|access-date=2012-05-15|publisher=Pajhwok Afghan News}}</ref> Во 2019 година било објавено дека околу 10.000 хектари земја во Авганистан се користи за одгледување шафран.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.tolonews.com/business/%E2%80%98illegal%E2%80%99-saffron-imports-affect-afghan-products-market|title='Illegal' Saffron Imports Affect Afghan Products Market|date=April 21, 2019|access-date=2019-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190420165201/https://www.tolonews.com/business/%E2%80%98illegal%E2%80%99-saffron-imports-affect-afghan-products-market|archive-date=April 20, 2019|publisher=TOLOnews}}</ref> Според извештајот на [[Светска банка]] објавен во април 2019 година, економијата на Авганистан страдала од последиците од тешката суша што влијаело на земјоделското производство во 2018 година. Додека производството на пченица се намалило за 24%, производството на млеко се намалило за 30%.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://leadership.ng/2019/04/24/afghan-economy-suffers-from-drought-and-uncertainty-world-bank/|title=Afghan Economy Suffers From Drought And Uncertainty – World Bank|accessdate=24 April 2019|archive-date=2019-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425141226/https://leadership.ng/2019/04/24/afghan-economy-suffers-from-drought-and-uncertainty-world-bank/}}</ref> === Риболов и шумарство === [[Податотека:The_Lumber_Yards_of_Asadabad-2.jpg|мини|200x200пкс|Сечач на дрво во Асадабад, провинција Кунар]] Земјата има сè поголем број на акумулации, реки и потоци, што ја прави соодветна клима за одгледување риби. Риболов се одвива во езерата и реките, особено во провинцијата Нангархар и во реката Хелменд во јужен Авганистан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldbank.org/en/news/feature/2018/10/28/livestock-and-fish-farming-spur-rural-afghans-toward-self-sufficiency|title=Livestock and Fish Farming Bring Self-Sufficiency to Rural Afghans|date=October 28, 2018|publisher=The World Bank|accessdate=2019-04-16}}</ref> [[Риби]]те сочинуваат помал дел од авганистанската исхрана денес затоа што рибарите не се во можност да произведат доволно риби за да бидат во чекор со барањата на клиентите. Повеќето риби и [[морски плодови]] се увезуваат од соседните Пакистан, Иран и [[Обединети Арапски Емирати|Обединетите Арапски Емирати]]. Постојат стотици фарми за риби низ целата земја и најголемата е во Карга, која ги снабдува рибните јајца на другите рибни фарми. Исто така, започна и одгледување риби во браната Салма.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.khaama.com/afghanistan-launches-fish-farming-in-mega-300m-salma-dam-built-by-india-02169|title=Afghanistan launches fish farming in mega $300m Salma Dam built by India|date=October 29, 2016|access-date=2017-05-16|publisher=www.khaama.com|editor-last=Ghanizada}}</ref> Според извештајот од 2010 година, само околу 2,1% (или 1.350.000 ха ) од Авганистан е пошумен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rainforests.mongabay.com/deforestation/2000/Afghanistan.htm#:~:text=According%20to%20the%20U.N.,carbon%20in%20living%20forest%20biomass.|title=Afghanistan Forest Information and Data|year=2010|publisher=[[Mongabay]]|archive-url=|archive-date=|accessdate=2020-10-09}}</ref> Неговата граѓа е исцрпена многу, а од средината на 1980-тите, само околу 3% од површината на земјата била пошумена, главно на исток. Значителни дрвја се уништени од пустошот на војната кон крајот на 20 век. Експлоатацијата е отежната од несигурноста и пристапните патишта. Покрај тоа, распределбата на шумата е нееднаква, а најголем дел од преостанатата шума се наоѓа само во регионите Кунар, Нуристан и Пактија на исток од земјата. Во последните години се преземени некои чекори за садење дрвја во урбаните области низ Авганистан.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.pajhwok.com/en/2019/02/04/nangarhar-kicks-spring-tree-plantation-drive|title=Nangarhar kicks off spring tree plantation drive|date=February 4, 2019|access-date=2020-10-09|publisher=Pajhwok Afghan News}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.unenvironment.org/news-and-stories/story/changing-afghan-landscape-one-tree-time|title=Changing the Afghan landscape, one tree at a time|date=May 4, 2018|access-date=2019-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421170936/https://www.unenvironment.org/news-and-stories/story/changing-afghan-landscape-one-tree-time|archive-date=April 21, 2019|publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> Дури и талибанските лидери неодамна повикале на засадување повеќе дрвја.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-39094578|title=Taliban leader urges Afghans to plant more trees|date=February 26, 2017|work=BBC News|access-date=2019-04-21}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.voanews.com/a/taliban-urges-afghans-to-plant-trees/3740346.html|title=Taliban Leaders Wants Afghans to Plant More Trees|date=February 26, 2017|access-date=2019-04-21|publisher=Voice of America}}</ref> === Трговија и индустрија === [[Податотека:Afghan_border_crossing_at_Sher_Khan_in_Kunduz_Province-4.jpg|лево|мини|226x226пкс|Влезното пристаниште кај Шир Кан Бандар во покраината Кундуз, во близина на границата со [[Таџикистан]]]] Трговијата на Авганистан со други земји стабилно се зголемува со воспоставување на повеќе меѓународни патишта за превоз на стоки.<ref>Pajhwok Afghan News, [https://archive.today/20120911020906/http://www.pajhwok.com/en/2007/11/14/afghan-us-trade-34pc-eight-months Afghan-US trade up by 34pc in eight months], November 14, 2007.</ref> Едeн од овие трговски патишта е коридорот Лапис Лазули, кој го поврзува Авганистан со [[Туркменистан]] и на крајот завршува некаде во Европа.<ref name="Afghanistan’s commercial goods arrived in Turkey through Lapis Lazuli route"/> Други вакви трговски патишта го поврзуваат Авганистан со соседните [[Иран]], [[Пакистан]], [[Таџикистан]] и [[Узбекистан]]. Земјата, исто така, има директна трговија со [[Индија]] преку воздушен коридор . Авганистан е опремен со богатство на природни ресурси, вклучувајќи големи депозити на [[Земен гас|природен гас]], [[нафта]], [[јаглен]], [[мермер]], [[злато]], [[бакар]], хромит, талк, [[барит]]и, [[сулфур]], [[олово]], [[цинк]], [[железна руда]], сол, скапоцени и полускапоцени камења, и многу [[реткоземен елемент|реткоземни елементи]]. Во 2006 година, геолошки институт во САД процени дека Авганистан има дури 36 трилиони кубни стапки природен гас, 3,6 милијарди барели (570 × 106 м3) резерви на нафта и кондензат.<ref name="Eurasianet">Eurasianet.org - Eurasia Insight, [http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav090306.shtml ''Afghanistan's Energy Future and its Potential Implications'']</ref> Според проценката од 2007 година, Авганистан има значителни количини неоткриени минерални суровини не-горива. Геолозите откриле и индикации за изобилство на наслаги од обоени камења и скапоцени камења, вклучувајќи [[смарагд]], рубин, [[сафир]], гранат, лапис, кунзит, шпинел, турмалин и перидот.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2011/09/15/huge-rare-earth-material-helmand-usgs|title=Afghanistan has huge mineral resources: survey|date=November 14, 2007|access-date=2012-11-23|publisher=Pajhwok Afghan News (PAN)|archive-date=2015-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903222800/http://www.pajhwok.com/en/2011/09/15/huge-rare-earth-material-helmand-usgs|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:Trucks_on_the_road_in_northern_Afghanistan-2012.jpg|мини|300x300пкс|Камиони на патот во Авганистан]] [[Податотека:Tree_map_export_afghanistan_all_show_2009.jpeg|мини|300x300пкс|Пропорционална застапеност на авганистанскиот извоз, 2009 година]] Во 2010 година, официјални претставници на американскиот [[Пентагон]] заедно со американски геолози откриле откривање на скоро 1 трилион долари неискористени наоѓалишта на минерали во Авганистан.<ref name="NYT">[https://www.nytimes.com/2010/06/14/world/asia/14minerals.html?no_interstitial U.S. Identifies Vast Riches of Minerals in Afghanistan], ''[[The New York Times]]'' by [[James Risen]]. June 13, 2010.</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2010/06/15/turning-afghan-minerals-wealth-could-take-years-us|title=Turning Afghan minerals into wealth could take years; US|date=2010-06-15|access-date=2012-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204081743/http://www.pajhwok.com/en/2010/06/15/turning-afghan-minerals-wealth-could-take-years-us|archive-date=2013-12-04|publisher=Pajhwok.com}}</ref> Во меморандумот од Пентагон се вели дека Авганистан може да стане „''Саудиска Арабија на [[литиум]]'' “.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.discovery.com/earth/afghanistan-minerals-lithium.html|title=Afghanistan: The Saudi Arabia of Lithium?|date=2010-06-14|publisher=News.discovery.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120507005948/http://news.discovery.com/earth/afghanistan-minerals-lithium.html|archive-date=2012-05-07|accessdate=2012-05-15}}</ref> Некои веруваат дека неискористените минерали вредат и до три трилиони долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chicagotribune.com/business/sns-ap-as-afghanistan-mineral-treasures,0,4231660.story|title=Afghanistan says its untapped mineral wealth is at least $3 trillion _ triple US estimate|publisher=Chicagotribune.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621015452/http://www.chicagotribune.com/business/sns-ap-as-afghanistan-mineral-treasures,0,4231660.story|archive-date=2010-06-21|accessdate=2012-05-15}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ksdk.com/news/local/story.aspx?storyid=204154|title=Afghanistan is suddenly wealthy: US finds $1 trillion in mineral deposits|date=2010-06-14|publisher=Ksdk.com|accessdate=2012-05-15}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/afghanistans-resources-could-make-it-the-richest-mining-region-on-earth-2000507.html|title=Afghanistan's resources could make it the richest mining region on earth|last=Sengupta|first=Kim|date=2010-06-15|publisher=Independent.co.uk|accessdate=2012-05-15}}</ref> Друга проценка на геолошкиот институт во САД од септември 2011 година покажал дека карбанатитите Ханашин во провинцијата Хелменд во земјата имаат околу 1 милион метрички тони елементи на ретка земја. Регина Дубеј, вршител на должноста директор на Одделот за одбрана, ''Работна група за деловни активности и операции за стабилност (ТФБСО),'' изјавила дека „''ова е само уште еден доказ дека минералниот сектор во Авганистан има светла иднина''“. Авганистан потпишал договор за бакар со [[Народна Република Кина|Кина]] (Металуршка Корпорација Кина) во 2008 година, што е за голем проект што вклучува инвестиција од 2,8 милијарди долари од Кина и годишен приход од авганистанската влада од околу 400 милиони американски долари. Рудникот за бакар Аиак во земјата, кој се наоѓа во провинцијата Логар, е еден од најголемите во светот и се очекува да обезбеди работни места за 20.000 Авганистанци. Се проценува дека има бакар најмалку 11 милиони тони или 33 милијарди американски долари бакар. На 5 октомври 2018 година во [[Вашингтон]], авганистанските власти потпишале 30-годишен договор со инвестиции група Центар и неговиот оперативен компанија, Авганистанските злато и минерали копродукции, да се истражуваат и да развијат операција на бакарна руда во округот Балкхаб во Сар-е Пол провинција и да истражуваат и развиваат операција за експлоатација на злато во провинцијата Бадакшан. Договорот за бакар вклучува инвестиција од 56 милиони долари, а договорот за злато, од 22 милиони долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-mining/afghanistan-signs-major-mining-deals-in-development-push-idUSKCN1MH0FM|title=Afghanistan signs major mining deals in development push|last=Mackenzie|first=James|last2=Qadir Sediqi|first2=Abdul|date=2018-10-07|work=reuters.com|publisher=Reuters|accessdate=30 June 2020}}</ref> Експертите сметаат дека производството на бакар може да започне во рок од две до три години, а на железната руда за пет до седум години заклучно со 2010 година. Другото неодамна објавено богатство на земјата е рудникот за [[железна руда]] Хаџигак, сместен на 130 милји западно од Кабул и се верува дека има околу 1,8 до 2 милијарди метрички тони минерал што се користи за производство на челик. AFISCO, индиски конзорциум од седум компании, предводен од Steel Authority of India Limited (SAIL) и канадската компанија Kilo Goldmines Ltd се очекува заеднички да инвестираат 14,6 милијарди долари во развој на рудникот за железо Хаџигак.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2012/03/31/indian-canadian-firms-invest-146b-hajigak-iron-mine|title=Indian, Canadian firms to invest $ 14.6b in Hajigak iron mine|date=March 31, 2012|access-date=2012-03-31|publisher=Pajhwok Afghan News|editor-last=Abdul Qadir Siddiqui}}</ref> Земјата има неколку рудници за [[јаглен]], но треба да се модернизира.<ref name="mcclatchydc.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mcclatchydc.com/2010/11/14/103393/afghan-business-model-connections.html|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20120715124259/http://www.mcclatchydc.com/2010/11/14/103393/afghan-business-model-connections.html|archive-date=2012-07-15|accessdate=2012-08-05}}, McClatchy News, Factory, coal mine show connections matter most in Afghan business, November 10, 2010</ref> Важен ресурс на Авганистан во минатото бил природниот гас, кој првпат бил искористен во 1967 година. Во текот на осумдесеттите години, продажбата на бензин претставувала 300 милиони долари годишно од приходите од извоз (56% од вкупниот износ). 90% од овој извоз отишол во [[Советски Сојуз|[[Советскиот Сојуз]]за]]. Сепак, за време на повлекувањето на советските трупи во 1989 година, полињата со природен гас во Авганистан биле ограничени за да се спречи саботажа од страна на муџахедините. Производството на гас се намалило од високи 8,2 милиони кубни метри {{Безпрелом|(2.9 × 10⁸ cu ft)}} на ден во 80-тите години на минимално ниво од околу 600 000 кубни метри {{Безпрелом|(2.2 × 10⁷ cu ft)}} во 2001 година. По формирањето на администрацијата на Карзаи, производството на природен гас повторно било обновено.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2010/11/08/gas-well-inaugurated-shiberghan|title=Gas well inaugurated in Shiberghan|date=November 8, 2010|access-date=2011-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110119080051/http://www.pajhwok.com/en/2010/11/08/gas-well-inaugurated-shiberghan|archive-date=January 19, 2011|publisher=Pajhwok Afghan News (PAN)}}</ref> Се зголемува бројот на Авганистанци вклучени во бизнисот со [[дизел-гориво]], бензин, авионско гориво и ТНГ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.azizihotak.com/web/component/option,com_frontpage/Itemid,1/lang,en/|title=Azizi Hotak General Trading Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20080413011200/http://www.azizihotak.com/web/component/option,com_frontpage/Itemid,1/lang,en/|archive-date=2008-04-13|accessdate=2008-04-05}}</ref> Во декември 2011 година, Авганистан потпишал договор за истражување нафта со China National Petroleum Corporation (CNPC) за развој на три нафтени полиња долж реката Аму Дарја. Државата ќе ги има своите први рафинерии за нафта во следните три години, по што ќе добие многу малку од профитот од продажбата на нафта и природен гас.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.yahoo.com/afghanistan-china-sign-first-oil-contract-073748776.html|title=Afghanistan, China sign first oil contract|last=Associated Press&nbsp;&ndash;&nbsp;Wed, Dec 28, 2011|date=2011-12-28|publisher=News.yahoo.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120115093718/http://news.yahoo.com/afghanistan-china-sign-first-oil-contract-073748776.html|archive-date=2012-01-15|accessdate=2012-05-15}}</ref> CNPC започнал со производство на авганистанска нафта кон крајот на октомври 2012 година, со извлекување на 1,5 милиони барели нафта годишно. ===Инфраструктура=== === Енергија === [[Податотека:Kajaki_Dam_and_spillway_in_2012.jpg|мини|Браната Кајџаки во провинцијата Хелменд произведува над 52 мегавати електрична енергија]] Според [[Светска банка]], 98% од руралното население има пристап до [[електрична енергија]] во 2018 година, за разлика од 28% во 2008 година. Генерално, бројката изнесува 98,7%.<ref>{{cite web | url=https://data.worldbank.org/indicator/EG.ELC.ACCS.ZS?end=2018&locations=AF&start=2005&view=chart | title=World Bank Open Data }}</ref> Од 2016 година, Авганистан произведува 1.400 [[Ват|мегавати]] моќност, но сепак увезува најголем дел од електричната енергија преку далекуводи од [[Иран]] и државите од [[Средна Азија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tolonews.com/business/afghanistan-has-capacity-produce-310000mw-power|title=Afghanistan Has Capacity To Produce 310,000MW Power|work=TOLOnews}}</ref> Поголемиот дел од производството на електрична енергија е преку [[хидроенергија]], потпомогнато од количината на реки и потоци што течат од планините.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldbank.org/en/news/feature/2018/05/14/largest-plant-restarts-operations-in-first-step-developing-afghanistan-hydropower|title=Afghanistan Resurrects its Largest Hydropower Plant Toward a Brighter Future|work=World Bank}}</ref> Сепак, електричната енергија не е секогаш сигурна и се случуваат исклучувања, вклучително и во [[Кабул]].<ref name="auto1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/economy-development-environment/power-to-the-people-how-to-extend-afghans-access-to-electricity/|title=Power to the People: How to extend Afghans' access to electricity|date=3 February 2015|work=Afghanistan Analysts Network – English}}</ref> Во последниве години се изградени поголем број на електрани на сончева енергија, [[биомаса]] и ветерници.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.af.undp.org/content/afghanistan/en/home/presscenter/IntheNews/renewable-energy-in-afghanistan-atn.html|title=The Power of Nature: How Renewable Energy is Changing Lives in Afghanistan|work=UNDP in Afghanistan|accessdate=2020-11-28|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414230313/https://www.af.undp.org/content/afghanistan/en/home/presscenter/IntheNews/renewable-energy-in-afghanistan-atn.html}}</ref> Во моментов земјата е во фаза на развој на проектот CASA-1000 што ќе пренесува електрична енергија од [[Киргистан]] и [[Таџикистан]] и гасоводот Туркменистан-Авганистан-Пакистан-Индија (ТАПИ). Со напојувањето управува Да Авганистан Брешна Шеркат (ДАБС, Авганистанско електростопанство). ===Туризам=== Туризмот е мала индустрија во Авганистан поради безбедносни проблеми. Како и да е, околу 20 000 странски туристи ја посетуваат земјата годишно заклучно со 2016 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.pajhwok.com/en/2016/09/27/20000-foreign-tourists-visit-afghanistan-annually|title=20,000 foreign tourists visit Afghanistan annually|date=27 September 2016|access-date=15 May 2017|publisher=Pajhwok Afghan News (PAN)|editor-last=Navid Ahmad Barakzai}}</ref> Особено важен регион за домашен и меѓународен туризам е живописната долина Бамјан, која вклучува езера, кањони и историски места, потпомогнати од фактот што се наоѓа во безбедна област далеку од востаничка активност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thenational.ae/world/asia/coronavirus-shatters-tourism-hopes-in-afghanistan-s-bamyan-province-1.1011018|title=Coronavirus shatters tourism hopes in Afghanistan's Bamyan province|work=The National}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pajhwok.com/en/2017/09/03/more-200000-tourists-visit-bamyan-year|title=More than 200,000 tourists visit Bamyan this year|work=www.pajhwok.com}}</ref> Помал број туристи посетуваат и патуваат во региони како што е долината Вахан, која е исто така една од најоддалечените во земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scmp.com/week-asia/society/article/2154951/where-instagramers-and-taliban-play-afghanistan|title=Where Instagramers and Taliban play|date=14 July 2018|work=South China Morning Post}}</ref> Од крајот на шеесеттите години наваму, Авганистан претставувал популарна станица на познатата Хипи-патека, привлекувајќи многу Европејци и Американци. Доаѓајќи од Иран, патеката патувала низ различни авганистански провинции и градови, вклучувајќи ги Херат, [[Кандахар]] и [[Кабул]] пред да премине во северен Пакистан, северна Индија и [[Непал]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.richardgregory.org.uk/history/hippie-trail.htm|title=Origins of the hippie trail|work=www.richardgregory.org.uk|accessdate=13 June 2020|archive-date=2020-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111215149/https://www.richardgregory.org.uk/history/hippie-trail.htm}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.richardgregory.org.uk/history/hippie-trail-03.htm|title=The hippie trail|work=www.richardgregory.org.uk|accessdate=13 June 2020|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308185419/https://www.richardgregory.org.uk/history/hippie-trail-03.htm}}</ref> Туризмот го достигнал својот врв во 1977 година, година пред почетокот на политичката нестабилност и вооружениот конфликт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/middle-east/afghanistan/articles/when-afghanistan-was-just-the-laid-back-highlight-on-the-hippie-/|title=When Afghanistan was just a laid-back highlight on the hippie trail|last=Oliver Smith|first=Digital Travel Editor|work=The Telegraph}}</ref> [[Податотека:Jam_afghanistan_ghorprovince_islamic_architecture.jpg|мини|Минарето џем е светско културно наследство на УНЕСКО, во моментов е под закана од ерозија и поплавување]] Градот Газни има значајна историја и историски места и заедно со градот Бамјан во изминатите години биле избрани соодветно за исламска културна престолнина и културна престолнина во Јужна Азија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/context-culture/bamyan-first-ever-cultural-capital-of-south-asia-a-big-party-but-what-else/|title=Bamyan, First Ever Cultural Capital of South Asia: A big party, but what else?|date=8 June 2015|work=Afghanistan Analysts Network – English}}</ref> Градовите Херат, [[Кандахар]], Балк и Заранџ се исто така многу историски. Џамското минаре во долината на реката Хари е [[Светско наследство на УНЕСКО|светско наследство]] на [[Светско наследство на УНЕСКО|УНЕСКО]]. Наметка што наводно ја носел пророкот на исламот [[Мухамед]] се чува во [[Џамија на наметката на пророкот Мухамед|Светилиштето на наметката]] во Кандахар, град основан од [[Александар III Македонски|Александар]] и прва престолнина на Авганистан. Тврдината во Херат во западниот град Херат е обновена во последните неколку години и претставува популарна атракција. На северот на земјата се наоѓа [[Светилиште на Хазарат Али|Светилиштето на Али]], за кое многумина веруваат дека е местото каде бил погребан Али. {{Sfn|Dupree|1997}} Националниот музеј на Авганистан се наоѓа во Кабул и е домаќин на голем број будистички, грчки и рани исламски антиквитети; музејот претрпел многу граѓанска војна, но полека се реставрира од раните 2000-ти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/travel/story/20200203-the-afghan-artefacts-that-survived-taliban-destruction|title=The Afghan artefacts that survived Taliban destruction|last=Kumar|first=Ruchi|work=www.bbc.com}}</ref> === Комуникација === Телекомуникациските услуги во Авганистан ги обезбедуваат Авганистански телеком, Afghan Wireless, [[:en:Etisalat|Etisalat]], [[:en:MTN Group|MTN Group]] и [[:en:Roshan (telco)|Roshan]]. Земјата користи свој вселенски [[Вештачки сателит|сателит]] наречен „ Авганистан 1“, кој обезбедува услуги на милиони претплатници на телефон, интернет и телевизија. До 2001 година по повеќегодишна граѓанска војна, телекомуникациите биле буквално непостоечки сектор, но до 2016 година пораснале со 22&nbsp;милиони претплатници на мобилни телефони и 5&nbsp;милиони корисници на Интернет. Секторот вработува најмалку 120.000 луѓе на национално ниво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://afghanistanembassy.org.uk/english/3155/|title=Connecting Afghanistan: The rise of technology in governance and society – The Embassy of Afghanistan in London|work=afghanistanembassy.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20180121125742/http://afghanistanembassy.org.uk/english/3155/|archive-date=21 January 2018|accessdate=20 January 2018}}</ref> === Сообраќај === [[Податотека:Horse_carriage,_Herat,_Afghanistan.jpg|мини|Колички со коњи сè уште се користат за носење стока на некои места]] Поради географијата на Авганистан, транспортот меѓу различни делови на земјата историски бил тежок. ’Рбетот на патната мрежа во Авганистан е Автопат 1, честопати наречен „Обиколен пат“, кој се протега на 2,210 километри и поврзува пет поголеми градови: Кабул, Газни, Кандахар, Херат и Мазар-и-Шариф,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanistan-analysts.org/going-in-circles-the-never-ending-story-of-afghanistans-unfinished-ring-road/|title=Going in Circles: The never-ending story of Afghanistan's unfinished Ring Road|last=Qayoom Suroush|date=16 January 2015|publisher=Afghanistan Analysts Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20190707120451/https://www.afghanistan-analysts.org/going-in-circles-the-never-ending-story-of-afghanistans-unfinished-ring-road/|archive-date=7 July 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> , додека се оптоварува околу планините на Хиндукуш.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=29bg7g1U6coC&pg=PA118|title=The Geography and Politics of Afghanistan|last=Gopalakrishnan|first=Ramamoorthy|date=13 June 1982|publisher=Concept Publishing Company}}</ref> Обиколницата е од клучно значење за домашната и меѓународната трговија и економијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/economy-development-environment/going-in-circles-the-never-ending-story-of-afghanistans-unfinished-ring-road/|title=Going in Circles: The never-ending story of Afghanistan's unfinished Ring Road|date=16 January 2015|work=Afghanistan Analysts Network – English}}</ref> Клучен дел од Обиколницата е тунелот Саланг, завршен во 1964 година, што го олеснува патувањето низ планинскиот венец Хиндукуш и ги поврзува северен и јужен Авганистан.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=aH_KCWVB6W0C&pg=PA122|title=Afghanistan Revisited|last=Cary Gladstone|publisher=Nova Publishers|year=2001|isbn=978-1-59033-421-8|page=122}}</ref> Тоа е единствената копнена рута што ја поврзува Средна Азија со И[[Индиски Потконтинент|ндискиот потконтинент]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.reuters.com/article/idINIndia-46016020100209|title=Afghan avalanches kill dozens, trap hundreds|date=9 February 2010}}</ref> Неколку планински премини овозможуваат патување помеѓу Хиндукуш и во други области. Сериозни сообраќајни несреќи се чести на авганистанските патишта и автопати, особено на патот Кабул – Кандахар и патот Кабул – Џалалабад.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2013/apr/26/afghan-bus-crash|title=Afghan bus crash kills 45|date=26 April 2013|work=The Guardian|access-date=4 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141105002154/http://www.theguardian.com/world/2013/apr/26/afghan-bus-crash|archive-date=5 November 2014}}</ref> Патувањето со автобус во Авганистан останува опасно поради милитантни активности.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://caravanistan.com/transport/driving/afghanistan/|title=Driving in Afghanistan|work=Caravanistan|publisher=Caravanistan|archive-url=https://web.archive.org/web/20160904001045/http://caravanistan.com/transport/driving/afghanistan/|archive-date=4 September 2016|accessdate=22 November 2016}}</ref> [[Податотека:Ariana_Afghan_A310-300_F-GEMO.jpg|мини| [[Ербас А310|Ербас А310 од]] авганистанската авиокомпанија Аријана во 2006 година]] Авионскиот сообраќај во Авганистан го обезбедува националниот авиопревозник Аријана Ерлајнс <ref name="EU To Impose Ban on Afghan Planes">{{Наведени вести|url=http://news.airwise.com/story/view/1290466447.html|title=EU To Impose Ban on Afghan Planes|date=22 November 2010|access-date=28 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524011714/http://news.airwise.com/story/view/1290466447.html|archive-date=24 May 2013|publisher=Airwise News|quote=Kabul-based [[Safi Airways|Safi]] is the country's No. 2 airline after national carrier Ariana Afghan Airlines}}</ref> и приватната компанија Кам ер. Авиокомпаниите од голем број земји исто така обезбедуваат летови во и надвор од земјата. Тука спаѓаат Air India, Emirates, Gulf Air, Iran Aseman Airlines, Pakistan International Airlines и [[Turkish Airlines]]. Земјата има четири меѓународни аеродроми: Меѓународниот аеродром Хамид Карзаи (поранешен меѓународен аеродром во Кабул), меѓународниот аеродром Кандахар, меѓународниот аеродром Херат и меѓународниот аеродром Мазар-е Шариф. Вклучувајќи ги домашните аеродроми, има 43.<ref name="Factbook"/> Воздушната база Баграм е голем воен аеродром. Земјата има три железнички врски: една со 75 километри должина, линија од Мазар-и-Шариф до границата со Узбекистан ;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.andrewgrantham.co.uk/afghanistan/railways/hairatan-to-mazar-i-sharif/|title=Hairatan to Mazar-i-Sharif railway – Railways of Afghanistan|work=andrewgrantham.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20171224182253/http://www.andrewgrantham.co.uk/afghanistan/railways/hairatan-to-mazar-i-sharif/|archive-date=24 December 2017|accessdate=3 January 2018}}</ref> 10 километри долга линија од Торагунди до границата со [[Туркменистан]] (каде што продолжува како дел од Туркменските железници ); и кратка врска од Акина преку туркменската граница до Керки, што се планира да се прошири понатаму низ Авганистан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pajhwok.com/en/2016/11/28/afghan-turkmenistan-railroad-inaugurated|title=Afghan-Turkmenistan railroad inaugurated|work=pajhwok.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170512234058/http://www.pajhwok.com/en/2016/11/28/afghan-turkmenistan-railroad-inaugurated|archive-date=12 May 2017|accessdate=6 January 2018}}</ref> Овие линии се користат само за товарни возила и нема услуга за патници. Железничката линија помеѓу Хаф, Иран и Херат, западен Авганистан, наменета и за товар и за патници, е во фаза на изградба од 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.azernews.az/region/135859.html|title=Khaf-Herat railroad to be launched in Iran soon|archive-url=https://web.archive.org/web/20180928003514/https://www.azernews.az/region/135859.html|archive-date=28 September 2018|accessdate=27 September 2018|quote="Iran-Afghanistan railway networks through Khaf-Herat Railroad will be completed in the next few months," Yazdani said, according to Mehr news agency on August 3}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ifpnews.com/exclusive/iran-strongly-condemns-herat-railway-mine-blast/|title=Iran Strongly Condemns Herat Railway Mine Blast|date=20 May 2019|publisher=Iran Front Page|archive-url=https://web.archive.org/web/20190521080709/https://ifpnews.com/exclusive/iran-strongly-condemns-herat-railway-mine-blast/|archive-date=21 May 2019|accessdate=7 July 2019}}</ref> Околу 125 километри од линијата ќе се наоѓа на авганистанската страна.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://financialtribune.com/articles/economy-domestic-economy/60378/rail-linkup-with-afghanistan-by-march-2018|title=Rail Linkup With Afghanistan by March 2018|date=25 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180922112855/https://financialtribune.com/articles/economy-domestic-economy/60378/rail-linkup-with-afghanistan-by-march-2018|archive-date=22 September 2018|accessdate=3 January 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.raillynews.com/2013/khaf-herat-railway/|title=Khaf-Herat railway|date=10 December 2013|work=RaillyNews {{!}} Dailly Railway News in English|archive-url=https://web.archive.org/web/20171220114246/http://www.raillynews.com/2013/khaf-herat-railway/|archive-date=20 December 2017|accessdate=1 June 2014}}</ref> Постојат различни предлози за изградба на дополнителни железнички линии во земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.andrewgrantham.co.uk/afghanistan/tag/map/|title=Railways of Afghanistan -Afghan railroads, past, present and future|work=andrewgrantham.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20171208185852/http://www.andrewgrantham.co.uk/afghanistan/tag/map/|archive-date=8 December 2017|accessdate=1 June 2014}}</ref> Сопственоста на приватните возила значително се зголемило од раните 2000-ти. Таксистите имаат жолта боја и се состојат од автомобили и од авто-рикша.<ref>https://www.jstage.jst.go.jp/article/eastsats/5/2/5_292/_pdf/-char/en</ref> Во рурален Авганистан, селаните често користат [[Магаре|магариња]], [[Муле|мазги]] или [[коњ]]и за превоз или носење стока. [[Камила|Камилите]] првенствено ги користат номадите Кочи.<ref name="auto9">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=y20MTE0C9kwC&pg=PA10|title=A Brief History of Afghanistan|last=Wahab|first=Shaista|last2=Youngerman|first2=Barry|date=14 June 2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=9781438108193}}</ref> Велосипедите се популарни низ целиот Авганистан.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=2UEJDAAAQBAJ&pg=PA23|title=Mason's World Encyclopedia of Livestock Breeds and Breeding, 2 Volume Pack|last=Porter|first=Valerie|last2=Alderson|first2=Lawrence|last3=Hall|first3=Stephen J. G.|last4=Phillip Sponenberg|first4=D.|date=9 March 2016|isbn=9781845934668}}</ref> ===Образование=== [[Податотека:Saleha_Bayat_Building_at_AUAF_in_Kabul-2.jpg|мини|300x300пкс|Американскиот универзитет во Авганистан (АУАФ) во [[Кабул]]]] [[Податотека:Afghan_Girl_Scouts-2011.jpg|мини|Авганистански извидници]] Образованието во Авганистан вклучува [[К-12 (образование)|дванаесетгодишно образование]] (К-12) и високо образование, кое е под надзор на [[Министерство за образование на Авганистан|Министерството за образование]] и Министерството за високо образование во [[Кабул]], Авганистан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mohe.gov.af/?lang=en&p=home|title=Afghanistan's Ministry of Higher Education|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531154257/http://www.mohe.gov.af/?lang=en&p=home|archive-date=2011-05-31|accessdate=2011-06-23}}</ref> Авганистан поминува низ процес на обнова на целата територија на земјата. И покрај назадувањата, институциите се основани низ целата земја. До 2013 година имало 10,5 милиони ученици кои посетувале училишта во Авганистан,<ref name="Wardak seeks $3b in aid for school buildings">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pajhwok.com/en/2013/05/18/wardak-seeks-3b-aid-school-buildings|title=Wardak seeks $3b in aid for school buildings|date=May 18, 2013|publisher=[[Pajhwok Afghan News]]|accessdate=19 May 2013}}</ref> земја со население од околу 35,5 милиони луѓе.<ref name="PAN-pop"/> Едно од најстарите училишта во Авганистан е [[Средно училиште Хабибија|средното училиште Хабибија]] во [[Кабул]], кое е изградено од кралот [[Хабибулах-кан]] во [[1903]] година за да ги образова учениците од елитното одделение на нацијата. За време на [[Демократска Република Авганистан]], владата на [[Народна демократска партија на Авганистан|Народната демократска партија]] во Авганистан (НДПА) го реформирала образовниот систем; образованието било за двата пола и биле воспоставени широко распространети програми за писменост.<ref>[https://www.amnesty.org/en/documents/asa11/011/1999/en/ WOMEN IN AFGHANISTAN: Pawns in men's power struggles]</ref> До [[1978]] година, жените сочинувале 40 проценти од лекарите и 60 проценти од наставниците на [[Кабулски Универзитет|Кабулскиот Универзитет]]; 440.000 студентки биле запишани во образовни институции и 80.000 повеќе во програмите за писменост.<ref>Racist Scapegoating of Muslim Women – Down with Quebec's Niqab Ban!, Spartacist Canada, Summer 2010, No. 165</ref> И покрај подобрувањата, голем процент од населението останало неписмено.<ref name="cp">[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf Afghanistan country profile]. [[Library of Congress]] [[Federal Research Division]] (May 2006). ''This article incorporates text from this source, which is in the [[public domain]].''</ref> Почнувајќи од [[Советска војна во Авганистан|оветската инвазија на Авганистан]] во [[1979]] година, последователните војни практично го уништиле образовниот систем на нацијата. Повеќето наставници избегале за време на војните во соседните земји. Во средината на 90-тите години на минатиот век, околу 650 училишта биле уништени или користени како бункери. Во 1996 година, талибанскиот режим го ограничило образованието за жените, а [[медреса]]та (џамиско училиште) станала главен извор на основно и средно образование. Околу 1,2 милиони ученици биле запишани во училиштата за време на владеењето на талибанците, со помалку од 50 000 девојчиња.<ref name="NATO"/> По соборувањето на талибанците кон крајот на 2001 година, администрацијата на Карзаи добила значителна меѓународна помош за обновување на образовниот систем. Околу 7.000 училишта работеле во 20 од 32 провинции до крајот на 2003 година, со 27.000 наставници кои предавале на 4,2 милиони деца (вклучувајќи 1,2 милиони девојчиња). [4] Од таа бројка, околу 3,9 милиони биле во основните училишта. Се проценува дека околу 57 проценти од мажите и 86 проценти од жените се неписмени, а недостатокот на квалификувани и образовани работници е голем економски недостаток. Кога Универзитетот во Кабул повторно се отворил во 2002 година, околу 24.000 =машки и женски студенти се запишале за високо образование. Во меѓувреме, се рехабилитирале уште пет универзитети. Наставните програми на државните училишта вклучуваат религиозни предмети, но деталната настава им е оставена на наставниците по религија. Следните достигнувања биле постигнати во првата декада од 2000-тите: * Помеѓу 2001 и 2016 година, запишувањето во основно училиште се зголемило од околу 1 милион на 9,2 милиони (деветкратно зголемување за петнаесет години) и процентот на девојчиња од практично нула на 37%. * Бројот на наставници во општото образование се зголемил за седум пати, но нивните квалификации се ниски. Околу 31% се жени. * Од 2003 година до 2010 година, над 5.000 училишни згради биле санирани или новоизградени. Нешто повеќе од 50% од училиштата имаат употребливи згради. ===Здравство=== {{Главна|Здравство во Авганистан }} Според индексот на човечки развој, Авганистан е 15-та најмалку развиена земја во светот. Просечниот животен век се проценува на околу 60 години<ref name="WHO">{{cite web |url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/136852/1/ccsbrief_afg_en.pdf |title=Afghanistan |publisher=[[World Health Organization]] (WHO) |accessdate=17 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722191648/http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/136852/1/ccsbrief_afg_en.pdf |archive-date=22 July 2017 |url-status=live }}</ref><ref name="uis.unesco.org">UNESCO, Country profile, https://uis.unesco.org/en/country/af {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170623093810/http://uis.unesco.org/en/country/af |date=23 June 2017 }}</ref>. Стапката на мајчина смртност во земјата е 396 смртни случаи/100.000 живородени деца и нејзината стапка на смртност кај новороденчиња е 66 до 112,8 смртни случаи на секои 1000 живородени деца. Министерството за јавно здравје планирало да ја намали стапката на смртност кај новороденчињата на 400 за секои 100.000 живородени деца пред 2020 година. Земјата има повеќе од 3.000 акушерки, со дополнителни 300 до 400 обучени секоја година<ref name="csm">{{cite news |url=https://news.yahoo.com/childbirth-maternal-health-improve-afghanistan-160657704.html |title=Childbirth and maternal health improve in Afghanistan |first=Tom A. |last=Peter |newspaper=The Christian Science Monitor | date=17 December 2011 |accessdate=12 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131231002243/http://news.yahoo.com/childbirth-maternal-health-improve-afghanistan-160657704.html |archivedate=31 December 2013 }}</ref>. Постојат повеќе од 100 болници во Авганистан<ref>{{Cite news|url=http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/pnaea825.pdf|title=Afghanistan National Hospital Survey|date=August 2004|publisher=Afghan Ministry of Health|access-date=28 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190807231748/https://pdf.usaid.gov/pdf_docs/pnaea825.pdf|archive-date=7 August 2019|url-status=live}}</ref>, со најнапредните третмани достапни во Кабул. Францускиот медицински институт за деца и детската болница Индира Ганди во Кабул се водечки детски болници во земјата. Некои од другите водечки болници во Кабул ги вклучуваат болницата Џамхуријат и болницата Џинах<ref>{{cite news|url=https://www.voanews.com/a/pakistan-funded-afghan-hospital-begins-operations/4884454.html|title=Pakistan-funded Afghan Hospital Begins Operations|work=VOA News|first=Ayaz|last=Gul|date=20 April 2019|accessdate=28 May 2019|quote=It opens a new chapter in the friendship of the two countries... This is the second-largest hospital [in Afghanistan] built with your support that will serve the needy," Feroz told the gathering.|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423111329/https://www.voanews.com/a/pakistan-funded-afghan-hospital-begins-operations/4884454.html|archive-date=23 April 2019|url-status=live}}</ref>. И покрај сето ова, многу Авганистанци патуваат во Пакистан и Индија за понапредно лекување. Во 2006 година било објавено дека скоро 60% од авганистанското население живее на два часа пешачење од најблиската здравствена установа<ref name="USAID-Health">{{cite web |url=http://afghanistan.usaid.gov/en/programs/health |title=Health |publisher=[[United States Agency for International Development]] (USAID) |accessdate=20 October 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130929082306/http://afghanistan.usaid.gov/en/programs/health|archivedate=29 September 2013}}</ref>. Стапката на попреченост е исто така висока во Авганистан поради децениската војна<ref>{{cite web |author =Anne-Marie DiNardo, LPA/PIPOS |url=http://www.usaid.gov/stories/afghanistan/fp_afghan_disabled.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040508140406/http://www.usaid.gov/stories/afghanistan/fp_afghan_disabled.html |archivedate=8 May 2004|title=Empowering Afghanistan's Disabled Population&nbsp;– 31 March 2006 |publisher=Usaid.gov | date=31 March 2006 |accessdate=19 May 2012}}</ref>. Неодамна било објавено дека на околу 80.000 луѓе им недостасуваат екстремитети<ref>{{cite news |author =Richard Norton-Taylor |url=https://www.theguardian.com/world/2008/feb/13/afghanistan |title=Afghanistan's refugee crisis 'ignored' |work=The Guardian | date=13 February 2008 |accessdate=19 May 2012 |location=London|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101215150225/http://www.guardian.co.uk/world/2008/feb/13/afghanistan |archivedate=15 December 2010 }}</ref><ref>"[http://www.irinnews.org/report.aspx?reportid=26520 Afghanistan: People living with disabilities call for integration] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110920142752/http://www.irinnews.org/report.aspx?reportid=26520 | date=20 September 2011 }}</ref>. Невладини добротворни организации, како што се „''Спасете ги децата''“ и „''Ветување на Махоба''“ им помагаат на сираците во соработка со владините структури<ref>Virginia Haussegger ''Mahooba's Promise'' ABC TV 7.30 Report. 2009. [http://www.abc.net.au/7.30/content/2009/s2615472.htm ABC.net.au]. Retrieved 15 July 2009. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130726123857/http://www.abc.net.au/7.30/content/2009/s2615472.htm | date=26 July 2013 }}</ref>. Анкетите за демографски и здравствени работи работат со индискиот институт за истражување на здравствениот менаџмент и други за да се спроведе истражување во Авганистан, фокусирано на смртта кај мајките, меѓу другото<ref name="MEASUREDHS">{{cite web |url=http://www.measuredhs.com/Where-We-Work/Country-Main.cfm?ctry_id=71 |title=Afghanistan |publisher=Measuredhs.com |accessdate=14 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131230233502/http://www.measuredhs.com/Where-We-Work/Country-Main.cfm?ctry_id=71 |archivedate=30 December 2013 }}</ref>. ==Култура== [[Податотека:CH-NB_-_Afghanistan,_Kulm_(Khulm,_Kholm)-_Menschen_-_Annemarie_Schwarzenbach_-_SLA-Schwarzenbach-A-5-21-110.jpg|мини|Авганистанско семејство во близина на Холм, 1939 година - повеќето Авганистанци се племенски]] Авганистан е претежно племенско општество, со различни региони во земјата кои имаат свои култури како резултат на различните етникуми и географските препреки што го прават далечниот дел од земјата.<ref name="auto7">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=LclscNCTz9oC&pg=PA59|title=The Far East and Australasia 2003|date=13 June 2002|publisher=Psychology Press|isbn=9781857431339}}</ref> Семејството е столб на авганистанското општество и семејствата честопати ги води [[патријарх]].<ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanistans.com/Information/People/WayofLife.htm|title=Afghanistan Way of Life &#124; Afghanistan's Web Site|work=www.afghanistans.com|accessdate=2020-11-28|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308140824/https://www.afghanistans.com/Information/People/WayofLife.htm}}</ref> Во јужниот и источниот регион, луѓето живеат според паштунската култура следејќи паштунски начин на живот. Клучните принципи вклучуваат гостопримство, обезбедување место за оние што бараат засолниште и одмазда за пролевање крв. {{Sfn|Dupree|1997}} Во голема мерка се поврзани со културата на [[Јужна Азија]]. Останатите Авганистанци се културно Персијци и [[Туркиски народи|Турци]]. Некои не-Паштуни кои живеат во близина го прифатиле нивниот начин на живот. Оние што живееле во Пакистан и Иран во последните 30 години биле под дополнително влијание на културите на тие соседни народи. За авганистанскиот народ се знае дека е силно религиозен.<ref name="auto6">{{Наведена мрежна страница|url=https://swedishcommittee.org/afghanistan/religion|title=Religion in Afghanistan|work=The Swedish Committee for Afghanistan (SCA)}}</ref> Авганистанците, особено Паштуните, се забележуваат по својата племенска солидарност и високо почитување на личната чест. {{Sfn|Barfield|2012}} Еден писател смета дека племенскиот систем е најдобриот начин за организирање на големи групи луѓе во земја што е географски тешка и во општество кое, од материјалистички аспект, има некомплициран начин на живот.<ref name="Heathcote">Heathcote, Tony (1980, 2003) "The Afghan Wars 1839–1919", Sellmount Staplehurst.</ref> Постојат различни авганистански племиња, и се проценува на 2-3&nbsp;милиони номади. Авганистанската култура е длабоко исламска, {{Sfn|Barfield|2012}} но прет-исламските практики опстојуваат. {{Sfn|Dupree|1997}} Еден пример е ''бача бази'', термин за активности кои вклучуваат сексуални односи помеѓу постари мажи и помлади адолесцентни мажи или момчиња.<ref name="BBC Rustam Qobil">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11217772|title=The sexually abused dancing boys of Afghanistan|last=Qobil|first=Rustam|date=7 September 2010|work=[[BBC News]]|access-date=20 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190818070104/https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11217772|archive-date=18 August 2019}}</ref> Детските бракови се распространети во Авганистан;<ref name="Medica Mondiale">{{Наведено списание|last=Bahgam|first=S|last2=Mukhatari|year=2004|title=Study on Child Marriage in Afghanistan|url=http://www.medicamondiale.org/fileadmin/content/07_Infothek/Afghanistan/Afghanistan_Child_marriage_medica_mondiale_study_2004_e.pdf|journal=Medica Mondiale|pages=1–20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120506222217/http://www.medicamondiale.org/fileadmin/content/07_Infothek/Afghanistan/Afghanistan_Child_marriage_medica_mondiale_study_2004_e.pdf|archive-date=6 May 2012|access-date=15 March 2014}}</ref> законската возраст за брак е 16 години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hrw.org/news/2017/10/20/afghanistan-has-tougher-law-child-marriage-florida|title=Afghanistan Has a Tougher Law on Child Marriage than Florida|date=20 October 2017|publisher=Human Rights Watch|archive-url=https://web.archive.org/web/20190725072232/https://www.hrw.org/news/2017/10/20/afghanistan-has-tougher-law-child-marriage-florida|archive-date=25 July 2019|accessdate=15 September 2019|quote=In Afghanistan girls can marry at 16, or at 15 with permission from their father or a judge.}}</ref> Најпосакуваниот брак во авганистанското општество е со нечиј паралелен братучед, а од младоженецот често се очекува да плати цена на невестата. {{Sfn|Dupree|1997}} [[Податотека:Kuchi_Village.jpg|мини|Куќа окупирана од номадски луѓе во провинцијата Нангархар]] Во селата, семејствата обично имаат куќи од [[Ќерпич|кал]]. Селата обично имаат главен човек (''малик''), мајстор за дистрибуција на вода (''мираб'') и верски учител (''мула''). Мажите обично работат на полињата, придружувани од жени за време на жетвата.<ref name="auto"/> Околу 15% од населението е [[Номади|номадско]], локално наречено ''кочи''.<ref name="auto7"/> Кога номадите поминуваат низ селата, тие честопати купуваат материјали од селаните како чај, пченица и керозин; селаните купуваат [[волна]] и млеко од номадите. [[Податотека:Old_men_of_Herat,_Afghanistan.jpg|мини|Старци во Херат носат турбан ''(lungi)'']] Авганистанската облека и за мажи и за жени обично се состои од разни форми на шалвар наречен ''камиз'', особено од ''Перахан Тунбан'' и ''Кет Партуг''. Жените обично носат ''чад''ор за покривање на главата; некои жени, обично од високо конзервативни заедници, носат ''бурка'', покривка на целото тело. Овие жени ја носеле оваа облека многу пред да дојде исламот во регионот, но [[Талибанци|талибанците го]] применувале овој фустан на жените кога биле на власт.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=z7ATBAAAQBAJ&pg=PA61|title=What Is Veiling?|last=Amer|first=Sahar|date=2 September 2014|publisher=UNC Press Books|isbn=9781469617763}}</ref> Друг популарен фустан е ''чапанот'' кој делува како палто. ''Каракулот'' е капа направена од крзно на одредена регионална раса овци. Таа била фаворизирана од поранешните кралеви на Авганистан и станала позната на поголемиот дел од светот во 21 век кога постојано го носел претседателот Хамид Карзаи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1956862.stm|title=Karzai heads for hat trouble|date=28 April 2002}}</ref> ''Паколот'' е друга традиционална капа што потекнува од крајниот исток на земјата; народно ја носел водачот на герилите Ахмад Шах Масуд.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghan-web.com/culture/clothes/|title=Traditional Afghan Clothes|date=12 March 2018}}</ref> ''Шеширот'' „''Мазари“'' потекнува од северен Авганистан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.voanews.com/extremism-watch/hats-proliferate-symbol-pashtun-protest-movement|title=Hats Proliferate as Symbol of Pashtun Protest Movement &#124; Voice of America – English|work=www.voanews.com}}</ref> === Архитектура === Нацијата има сложена историја што преживеала или во сегашните култури или во форма на разни јазици и споменици. Авганистан содржи многу остатоци од сите возрасти, вклучувајќи [[Стара Грција|грчки]] и [[Будизам|будистички]] ступи, манастири, споменици, храмови и исламски минариња. Меѓу најпознатите се [[Хератска џамија|Големата џамија во Херат]], [[Светилиште на Хазарат Али|Сината џамија]], Џамското минаре, Чил Зена, Кала-и Бост во Лашкаргах, античкиот грчки град Аи-Канум.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanistans.com/Information/People/ArtArchitecture.htm|title=Afghanistan Art and Architecture &#124; Afghanistan's Web Site|work=www.afghanistans.com|accessdate=2020-11-28|archive-date=2021-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307212319/https://www.afghanistans.com/Information/People/ArtArchitecture.htm}}</ref> Сепак, многу од нејзините историски споменици се оштетени во модерното време поради граѓанските војни.<ref>G.V. Brandolini. ''Afghanistan [[cultural heritage]]''. Orizzonte terra, [[Bergamo]]. 2007. p. 64.</ref> Двете славни Буди од Бамијан биле уништени од талибанците, кои ги сметале за [[Идолопоклонство|идолопоклонички]]. И покрај тоа, археолозите сè уште наоѓаат будистички [[мошти]] во различни делови на земјата, некои од нив датираат од 2 век.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.newsdaily.com/stories/tre67g1cn-us-afghanistan-buddhist-relics/|title=Afghan archaeologists find Buddhist site as war rages|date=17 August 2010|work=Sayed Salahuddin|archive-url=https://web.archive.org/web/20100818151642/http://www.newsdaily.com/stories/tre67g1cn-us-afghanistan-buddhist-relics/|archive-date=18 August 2010|accessdate=16 August 2010}}</ref> Бидејќи немало колонијализам во современ Авганистан, архитектурата во европски стил е ретка; пред сè, Победничката капија кај Пагман и Палатата Дарул Аман во Кабул, биле изградени во овој стил во дваесеттите години од самите Авганистанци. === Уметност и керамика === [[Податотека:Afghan_carpet.JPG|мини|Авганистански килим]] Ткаењето тепих е древна практика во Авганистан и многу од нив и денес се [[Занает|рачно изработени]] од племенски и номадски луѓе.<ref name="auto5">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2014/10/unraveling-afghan-art-carpet-weaving-201410917826901821.html|title=Unravelling the Afghan art of carpet weaving|work=www.aljazeera.com}}</ref> Теписи се произведувале во регионот илјадници години и традиционално ги правеле жени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.csmonitor.com/World/Middle-East/2019/0821/In-Afghanistan-weaving-ancient-industry-back-into-global-market|title=In Afghanistan, weaving ancient industry back into global market|date=21 August 2019}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Некои занаетчии ги изразуваат своите чувства преку дизајни на килими; на пример, по избувнувањето на [[Советска војна во Авганистан|Советско-авганистанската војна]], биле создадени „ воени килими “ со дизајни што претставуваат болка и мизерија предизвикана од конфликтот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://speri.dept.shef.ac.uk/2020/01/15/selling-war-commodifying-the-insecurity-of-afghan-women/|title=Selling war: commodifying the (in)security of Afghan women|date=15 January 2020|work=SPERI}}</ref> Секоја покраина има свои специфични одлики при правењето килими.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gounesco.com/weaving-culture-through-the-afghan-rug/|title=Weaving Culture through the Afghan rug|date=7 December 2017|accessdate=2020-11-28|archive-date=2021-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830215415/https://www.makeheritagefun.com/weaving-culture-through-the-afghan-rug/|url-status=dead}}</ref> Во некои од турско-населените области на северозапад, цените на невестата и свадбената церемонија се водени од вештините на невестата за ткаење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/context-culture/rug-weavers-and-bride-prices-in-the-northwest-still-expensive-in-spite-of-government-and-taleban-rules/|title=Rug Weavers and Bride Prices in the Northwest: Still expensive in spite of government and Taleban rules|date=12 May 2019|work=Afghanistan Analysts Network – English}}</ref> Керамика се изработувала во Авганистан со милениуми. Селото Исталиф, северно од Кабул, е особено голем центар, познат по својата уникатна тиркизна и зелена керамика <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://seretandsons.org/giving-back|title=Giving Back – Seret and Sons}}</ref> а нивните методи на изработка останале исти со векови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.khaama.com/the-potter-crafting-afghanistans-future-9899/|title=The Potter: Crafting Afghanistan's future|date=27 January 2015|work=The Khaama Press News Agency}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2016/08/19/world/asia/afghanistan-istalif-pottery.html|title=War and Pillaging Couldn't Break an Afghan Village, but a Tumbling Economy May|last=Fahim|first=Kareem|date=18 August 2016}}</ref> Голем дел од камењата ''лапис лазули'' биле заземјувани во денешен Авганистан, кои биле користени во кинески порцелан како син кобалт, подоцна користени во античка [[Месопотамија]] и [[Турција]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/style/article/how-the-color-blue-changed-art-forever/index.html|title=How the quest for the 'perfect blue' changed art forever|last=Wilkinson|first=Isambard|work=CNN}}</ref> Земјите во Авганистан имаат долга историја на уметност, со најраната светска употреба на маслени слики пронајдени во пештеро во земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/04/24/afghanistan.painting/|title=First-ever oil paintings found in Afghanistan|date=24 April 2008|publisher=CNN|accessdate=3 December 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,352342,00.html|title=World's Oldest Oil Paintings Found in Afghanistan|date=24 April 2008|publisher=Fox News|accessdate=3 December 2012}}</ref> Забележителен уметнички стил кој се развил во Авганистан и источен Пакистан е уметноста Гандара, произведена од спој на грчко-римска уметност и [[будистичка уметност]] помеѓу 1 и 7 век н.е.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/art/Gandhara-art|title=Gandhara art|publisher=Britannica|accessdate=22 August 2018}}</ref> Подоцнежните епохи забележале зголемена употреба на персискиот минијатурен стил, со тоа што Камаледин Бехзад од Херат бил еден од најзначајните минијатурни уметници од периодот на Тимуридите. Од 1900-тите, нацијата започнала да ги користи западните техники во уметноста. Абдул Гафур Брешна бил истакнат авганистански сликар и уметник на скицирање од Кабул во текот на 20 век. === Медиуми и забава === Авганистан има околу 350 радио станици и над 200 телевизиски станици.<ref name="TOLO-2019">{{Наведени вести|url=https://www.tolonews.com/afghanistan/suspects-sentenced-death-killing-journalist-kandahar|title=Suspects Sentenced To Death For Killing Journalist in Kandahar|date=16 April 2019|access-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417161248/https://www.tolonews.com/afghanistan/suspects-sentenced-death-killing-journalist-kandahar|archive-date=17 April 2019|publisher=[[TOLOnews]]}}</ref> Радио телевизија Авганистан, со потекло од 1925 година, е државен јавен радиодифузер. Телевизиските програми започнале да се емитуваат во 1970-тите и денес има многу приватни телевизиски канали како што се ТОЛО и ТВ Шамшад. Првиот авганистански весник бил објавен во 1873 година {{Sfn|Dupree|1997}} а денес има стотици печатени изданија. До 1920-тите, Радио Кабул емитувало локални радио услуги.<ref name="Whitlock2003">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=OW1tAwAAQBAJ&pg=PA127|title=Land Beyond the River: The Untold Story of Central Asia|last=Monica Whitlock|date=24 October 2003|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-0-312-27727-7|page=127}}</ref> Гласот на Америка, БиБиСи и Радио Слободна Европа емитувале на двата официјални јазици во Авганистан на радио.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-press/2016/afghanistan|title=Freedom of the Press 2016: Afghanistan|year=2016|publisher=Freedom House|archive-url=https://web.archive.org/web/20170205122939/https://freedomhouse.org/report/freedom-press/2016/afghanistan|archive-date=5 February 2017|accessdate=28 July 2016}}</ref> Ограничувањата за печатот постепено биле олабавени и приватните медиуми биле диверзифицирани од 2002 година, по повеќе од две децении строги контроли. Авганистанците веќе долго време се навикнати да гледаат филмови од Индија во [[Боливуд]] и да ги слушаат нејзините филмски песни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.himalmag.com/encounters-bollywood-kabul/|title=Encounters with Bollywood in Kabul|date=14 September 2013|work=Himal Southasian}}</ref> Се тврди дека Авганистан е меѓу најголемите пазари за хинди филмската индустрија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/12/panipat-irks-afghans-founding-father-portrayal-191210053601818.html|title=Bollywood's Panipat irks Afghans over founding father's portrayal|work=www.aljazeera.com}}</ref> Стереотипите на Авганистанците во Индија исто така биле претставени во некои филмови од Боливуд од глумци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/period-films-like-padmaavat-kesari-and-now-panipat-have-crassly-stereotyped-and-vilified-afghans/cid/1717346|title=Vilifying Afghans in Bollywood|work=www.telegraphindia.com}}</ref> Многу филмски везди на Боливуд имаат корени во Авганистан, вклучувајќи ги Салман Кан, Саиф Али Кан, Шах Рух Кан, Амир Кан, Фероз Кан, Кадер Кан, Насеерудин Шах, Зарин Кан, Селина aitејтли и низа други. Неколку филмови од Боливуд се снимени во Авганистан, меѓу кои ''Дарматма'', ''Худа Гавах'', ''Бегство од талибанците'' и ''Кабул експрес'' . === Музика === [[Податотека:Afghan_rubab.jpg|мини|Авганистанскиот рубаб]] Авганистанската класична музика има блиски историски врски со [[Класична индиска музика|индиската класична музика]] и ја користи истата хиндустанска терминологија и теории како рагата. Жанрови на овој стил на музика вклучуваат газал (поетска музика) и инструменти како што се индиската табла, ситар и хармониум, и локални инструменти како што се зербагали, како и [[Дајре|дајерех]] и танбур, кои се исто така познати во [[Средна Азија]]. Рубаботе национален инструмент на земјата. Некои од познатите уметници на класична музика вклучуваат Устад Сараханг и Сарбан.<ref name="auto4">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.songlines.co.uk/explore/guides-and-lists/the-rough-guide-to-world-music-afghanistan|title=Afghanistan – The Rough Guide to World Music|work=Songlines|accessdate=2020-11-28|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308143630/https://www.songlines.co.uk/explore/guides-and-lists/the-rough-guide-to-world-music-afghanistan|url-status=dead}}</ref> Поп-музиката се развила во 1950-тите години преку Радио Кабул и имала влијание во општествените промени. За тоа време, започнале да се појавуваат и жени-уметници, како Мермон Парвин.<ref name="auto4"/> Можеби најпознатиот уметник од овој жанр бил Ахмад Захир, кој синтетизирал многу жанрови и продолжува да биде познат по својот глас и богати текстови долго по неговата смрт во 1979 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://daily.redbullmusicacademy.com/2016/06/ahmad-zahir-the-afghan-elvis|title=Ahmad Zahir: The Voice of Afghanistan|work=daily.redbullmusicacademy.com}}</ref> Други познати мајстори на традиционална или популарна авганистанска музика се Нашенас, Убаидулах Џн, Махваш, Ахмад Вали, Фархад Дарја и Нагма.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.afghanland.com/entertainment/music/bio.html|title=Artist Biographies|publisher=Afghanland.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130809214750/http://www.afghanland.com/entertainment/music/bio.html|archive-date=9 August 2013|accessdate=17 October 2011}}</ref> Атан е национален танц на Авганистан, групен танц популарно изведен од Авганистанци од сите потекла.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wadsam.com/arts-culture/afghanistans-traditional-dance-attan-3090/|title=Afghanistan's Traditional Dance-Attan|date=7 July 2012|accessdate=2020-11-28|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414223632/https://wadsam.com/arts-culture/afghanistans-traditional-dance-attan-3090/|url-status=dead}}</ref> Танцот се смета за дел од авганистанскиот идентитет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afghanzariza.com/article/articledetail/attan--the-fascinating-national-dance-of-afghanistan|title=Attan – the fascinating national dance of Afghanistan|work=Afghan Zariza|accessdate=2020-11-28|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308040731/https://www.afghanzariza.com/article/articledetail/attan--the-fascinating-national-dance-of-afghanistan}}</ref> === Кујна === [[Податотека:Afghan_cuisine.jpg|десно|мини| Некои од популарните авганистански јадења]] Авганистанската кујна во голема мера се заснова на главните култури на нацијата, како што се пченица, пченка, [[јачмен]] и ориз. Во придружба на овие главни производи се природно овошје и зеленчук, како и млечни производи како млеко, [[јогурт]] и сурутка. Кабули Палав е национално јадење во Авганистан.<ref name="foodrepublic">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.foodrepublic.com/2012/07/31/everything-you-need-know-about-afghan-food|title=Everything You Need To Know About Afghan Food|last=Ali|first=Tanveer|date=31 July 2012|publisher=foodrepublic|archive-url=https://web.archive.org/web/20130213232915/https://www.foodrepublic.com/2012/07/31/everything-you-need-know-about-afghan-food|archive-date=13 February 2013}}</ref> Кулинарските специјалитети на нацијата ја рефлектираат нејзината етничка и географска разновидност.<ref name="Brittin">{{Наведена книга|title=The Food and Culture Around the World Handbook|url=https://archive.org/details/foodculturearoun0000brit|last=Brittin|first=Helen|publisher=Prentice Hall|year=2011|location=Boston|pages=[https://archive.org/details/foodculturearoun0000brit/page/20 20]–21}}</ref> Авганистан е познат по своите висококвалитетни калинки, грозје и слатки дињи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rareseeds.com/afghan-honeydew-melon/|title=Rare Heirloom Seeds – Baker Creek Heirloom Seeds|work=Baker Creek Heirloom Seeds|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063844/http://www.rareseeds.com/afghan-honeydew-melon/|archive-date=4 March 2016|accessdate=28 October 2013}}</ref> Чајот е омилен пијалак кај Авганистанците, и тие обично јадат леб од наан, јогурти, ориз и месо во типична диета.<ref name="auto"/> === Литература === Класичната [[Персиска книжевност|персиска]] и паштунската поезија се негуван дел од авганистанската култура. Поезијата отсекогаш била еден од најголемите образовни столбови во регионот, до ниво што таа самата се интегрирала во културата.<ref>{{cite web | url=https://news.un.org/en/story/2017/10/567862-feature-western-afghanistan-ancient-love-poetry-thrives-again | title=FEATURE: In Western Afghanistan, an ancient love of poetry thrives again &#124; UN News | date=2017-10-05 | accessdate=2020-11-28 | archive-date=2021-08-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210817083556/https://news.un.org/en/story/2017/10/567862-feature-western-afghanistan-ancient-love-poetry-thrives-again | url-status=dead }}</ref> Еден од поетските стилови се нарекува Ландај. Популарна тема во авганистанскиот фолклор и митологија се ''девите'', монструозни суштества.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=kXnEDAAAQBAJ&pg=PA4|title=American Myths, Legends, and Tall Tales: An Encyclopedia of American Folklore [3 volumes]: An Encyclopedia of American Folklore (3 Volumes)|last=Fee|first=Christopher R.|last2=Webb|first2=Jeffrey B.|date=29 August 2016|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695688}}</ref> Четврток традиционално е „''поетска вечер''“ во градот Херат кога мажи, жени и деца се собираат и рецитираат древни и модерни песни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-13931608|title=Afghanistan: 10 facts you may not know|date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20180304072803/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-13931608|archive-date=4 March 2018|accessdate=21 June 2018}}</ref> Авганистанскиот регион има произведено безброј поети и писатели кои зборуваат персиски од средниот век до денес, меѓу кои тројца мистични автори се сметаат за вистински национални слави, имено: Хваја Абдула Ансари од Херат, голем мистик и [[Суфизам|суфиски]] светец во 11 век, Сана од Газни, автор на мистични песни во 12 век и, конечно, [[Џалалудин Руми|Руми]] од Балх, во 13 век, сметал дека персофонистот низ целиот свет е најголемиот мистичен поет на целиот муслимански свет. Авганистанската литература, иако квантитативно извонредна и со голем раст во минатиот век, отсекогаш имала суштинско локално значење чувствувајќи го влијанието и на персиската литература и на соседните литератури во Индија. Двете главни литератури, од втората половина на XIX век, покажале дека се чувствителни на жанровите (роман, театар), движењата и стилските одлики увезени од Европа. Кушал Кан Хатак од 17 век се смета за национален поет. Други познати поети се Раби'а Балки, Рахман Баба, Халилула Халили и Парвин Пажвак.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.afghan-web.com/culture/poetry/cpoets.html|title=Classical Dari and Pashto Poets|publisher=Afghan-web.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140412113451/http://www.afghan-web.com/culture/poetry/cpoets.html|archive-date=12 April 2014|accessdate=4 February 2012}}</ref> === Празници и фестивали === [[Податотека:هفت_میوه.jpg|мини|Хафт Мева популарно се конзумира за време на Новуз во Авганистан]] Официјалната Нова Година на Авганистан започнува со [[Новруз]], древна традиција која започнала како [[Зороастризам|зороастриска]] прослава во денешен Иран, и со која ја споделува годишната прослава заедно со неколку други земји. Се јавува секоја година на [[Рамноденица|пролетната рамноденица]]. Во Авганистан, Новуз обично се слави со музика и танц, како и со одржување турнири во бузкаши.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iexplore.com/articles/travel-guides/middle-east/afghanistan/festivals-and-events|title=Afghanistan Holidays and Festivals|work=www.iexplore.com}}</ref> [[Јалда|Јалди]], друга национално прославена античка традиција,<ref>{{Наведени вести|url=http://en.mehrnews.com/news/112907/Yalda-Iranian-celebration-of-winter-solstice|title=Yalda: Iranian celebration of winter solstice|last=Rezaian, Lachin|date=20 December 2015|publisher=[[Mehr News Agency]]}}</ref> одбележува комеморацијата на античката божица [[Митра]] и ја одбележува најдолгата ноќ во годината во пресрет на [[Краткодневица|зимската краткодневица]] (обично паѓа на 20 или 21 декември),<ref name="books.google.com">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=yonOicJi5BEC|title=No More "us" and "them": Classroom Lessons and Activities to Promote Peer Respect|last=Roessing, Lesley|date=2012|isbn=978-1-61048-812-9|page=89}}</ref><ref name="books.google.com"/><ref name="articles.latimes.com">{{Наведени вести|url=http://articles.latimes.com/2013/dec/20/local/la-me-adv-persian-winter-solstice-20131221|title=In ancient tradition, Iranians celebrate winter solstice|last=Hamedy, Saba|date=20 December 2013|work=Los Angeles Times}}</ref><ref name="articles.latimes.com"/> време на кое семејствата се собираат заедно да рецитираат поезија и да јадат овошје - особено црвените плодови лубеница и [[калинка]], како и мешани ореви.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Ti24AwAAQBAJ|title=Religions of Iran: From Prehistory to the Present|last=Foltz, Richard|date=2013|publisher=Oneworld Publications|isbn=978-1-78074-307-3|page=29|author-link=Foltz, Richard}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=OUtoJovyjMI|title=We Are Iran: The Persian Blogs|last=Alavi, Nasrin|date=8 November 2015|publisher=Soft Skull Press|page=135}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Се слават и верски фестивали; како претежно муслиманска земја, исламските настани и фестивали како [[Рамазан]], [[Курбан бајрам]] и Ашура широко се слават годишно во Авганистан. Сикискиот фестивал Ваисаки го слави заедницата на Сиките <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pajhwok.com/en/2013/04/11/sikhs-throng-temples-celebrate-vaisakhi|title=Sikhs throng temples to celebrate Vaisakhi|work=www.pajhwok.com}}</ref> и хинду-фестивалот Дивали од хинду-заедницата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thenational.ae/world/asia/afghan-hindus-and-sikhs-celebrate-diwali-without-pomp-and-splendour-amid-fear-1.668735|title=Afghan Hindus and Sikhs celebrate Diwali without 'pomp and splendour' amid fear|work=The National}}</ref> Денот на националната независност се слави на 19 август за да се одбележи Англо-авганистанскиот договор од 1919 година под кралот Аманулах Кан и целосната независност на земјата <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html|title=The World Factbook: Afghanistan|date=7 September 2009|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=18 August 2009|archive-date=2017-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920072213/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html|url-status=dead}}</ref> Неколку меѓународни прослави, исто така, официјално се одржуваат во Авганистан, како што се [[Меѓународен ден на трудот|Меѓународниот ден на работникот]] и [[Меѓународен ден на жената|Меѓународниот ден на жената]]. Некои регионални фестивали го вклучуваат Фестивалот Памир, кој ја слави културата на народите Ваки и [[Киргизи|Киргистан]], Фестивалот на црвениот цвет (за време на Новуз) во Мазар-и-Шариф и Дамбора фестивалот во провинцијата Бамјан. ===Спорт=== Репрезентацијата на Авганистан учествува на меѓународни фудбалски натпревари уште од 1941 година. Репрезентацијата домашните натпревари ги игра на стадионот Газа кој се наоѓа во [[Кабул]], а фудбалот во Авганистан е организиран од страна на [[Фудбалска Федерација на Авганистан|Фудбалската Федерација на Авганистан]]. Репрезентацијата никогаш не играл, ниту се квалификувал на светско првенство, но неодамна го освоил фудбалскиот интернационален трофеј на првенството САФФ. Авганистан има и свој тим во футсал. Крикетот, иако е скоро откриен спорт во оваа држава, станува сѐ попопуларен спорт поради успесите на репрезентацијата. Одборот за крикет на Авганистан е главно управно тело на овој спорт и има свое седиште во Кабул. Меѓународниот стадион за крикет Кази Аманулах Кан е и национален стадион за крикет. Останати популарни спортови во оваа држава се [[кошарка]], [[одбојка]], [[теквондо]] и [[телоградба]]. Бузкаши е традиционален спорт во Авганистан, најмногу се игра на северот од државата. Сличен е на спортот поло и се игра со два јавачки тима. == Наводи == {{наводи}} ==Библиографија== {{refbegin}} {{div col|content= * {{наведена книга|ref=harv|last=Barfield|first=Thomas|title=Afghanistan: A Cultural and Political History|url=https://books.google.com/books?id=tg45ygAACAAJ|date=2012|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-15441-1}} * {{наведена книга |last1=Bleaney |first1=C. H |last2=Gallego |first2=María Ángeles |url={{Google books |plainurl=yes |id=qCh41lAvg8oC }} |title=Afghanistan: a bibliography |publisher=BRILL |year=2006 |isbn=978-90-04-14532-0}} * {{наведена книга |last=Clements |first=Frank |url={{Google books |plainurl=yes |id=bv4hzxpo424C }} |title=Conflict in Afghanistan: a Historical Encyclopedia |publisher=ABC-CLIO |year=2003 |isbn=978-1-85109-402-8}} * {{наведена книга|ref=harv|last=Dupree|first=Louis|author-link=Louis Dupree (professor)|title=Afghanistan|publisher=Oxford Pakistan Paperbacks|edition=2|year=1997|isbn=978-0-19-577634-8}} * {{наведена книга|ref=harv|title=Afghanistan: A Short History of Its People and Politics|last=Ewans|first=Martin|publisher=Curzon Press|date=2002|isbn=0060505087}} * {{наведена книга |last=Fowler |first=Corinne |url={{Google books |plainurl=yes |id=o4IrhX7n66YC }} |title=Chasing Tales: Travel Writing, Journalism and the History of British Ideas About Afghanistan |publisher=Rodopi |year=2007 |isbn=978-90-420-2262-1}} * {{наведена книга |last=Griffiths |first=John C |url={{Google books |plainurl=yes |id=M7nMtaXdAS8C }} |title=Afghanistan: a History of Conflict |publisher=Carlton Books |year=2001 |isbn=978-1-84222-597-4}} * {{наведена книга |last=Habibi |first=Abdul Hai |author-link=Abdul Hai Habibi |year=2003 |title=Afghanistan: an Abridged History |publisher=Fenestra Books |isbn=978-1-58736-169-2}} * {{наведена книга |last=Hopkins |first=B.D. |url={{Google books |plainurl=yes |id=FOMUAQAAIAAJ }} |title=The Making of Modern Afghanistan |publisher=Palgrave Macmillan |year=2008 |isbn=978-0-230-55421-4}} * {{наведена книга |last=Johnson |first=Robert |title=The Afghan Way of War: How and Why They Fight |year=2011 |url={{Google books |plainurl=yes |id=lNuH5YQJr6UC }} |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-979856-8}} * {{наведена книга |last=Levi |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=KakcAAAAMAAJ |title=The Light Garden of the Angel King: Journeys in Afghanistan |publisher=Collins |year=1972 |isbn=978-0-00-211042-6}} * {{наведена книга |last=Malleson |first=George Bruce |author-link=George Bruce Malleson |url=https://books.google.com/books?id=pqNGBEmHUd4C |title=History of Afghanistan, from the Earliest Period to the Outbreak of the War of 1878 |edition=Elibron Classic Replica |publisher=Adamant Media Corporation |year=2005 |isbn=978-1-4021-7278-6}} * {{наведена книга |last=Olson |first=Gillia M |url=https://archive.org/details/afghanistan0000olso |url-access=registration |title=Afghanistan |publisher=Capstone Press |year=2005 |isbn=978-0-7368-2685-3}} * {{наведена книга|last1=Omrani |first1=Bijan |last2=Leeming |first2=Matthew |url=https://books.google.com/books?id=VVu_NwAACAAJ|title=Afghanistan: A Companion and Guide |publisher=Odyssey Publications |edition=2 |year=2011 |isbn=978-962-217-816-8 }} * {{наведена книга |last=Reddy |first=L.R. |url=https://books.google.com/books?id=NubtDf2T3cAC |title=Inside Afghanistan: End of the Taliban Era? |publisher=APH Publishing |year=2002 |isbn=978-81-7648-319-3}} * {{наведена книга |ref=harv|last=Runion |first=Meredith L. |url=https://books.google.com/books?id=aZk9XzqCFGUC |title=The History of Afghanistan |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2007 |isbn=978-0-313-33798-7}} }} {{refend}} == Надворешни врски == {{Sister project links|voy=Afghanistan|Afghanistan|s=Portal:Afghanistan|collapsible=collapsed}} * [http://president.gov.af/en Office of the President] * {{CIA World Factbook link|af|Afghanistan}} * {{Curlie|Regional/Asia/Afghanistan}} * {{Wikiatlas|Afghanistan}} *[http://uiuc.libguides.com/afghanistan_research_guide Research Guide to Afghanistan] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150823112103/http://uiuc.libguides.com/afghanistan_research_guide |date=2015-08-23 }} {{Азија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Авганистан| ]] [[Категорија:Републики]] [[Категорија:Најмалку развиени земји]] [[Категорија:Близок Исток]] [[Категорија:Јужна Азија]] [[Категорија:Држави во Азија]] s55rwja5g202i7q9c5fpdz65po7cg3f 0 5365 5606983 5503042 2026-08-10T04:19:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606983 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за држава |native_name={{јаз|ko-Hang-KR|대한민국}}<br />''Дехан-мингук'' |conventional_long_name=Република Кореја |common_name=Јужна Кореја |image_flag=Flag of South Korea.svg |image_coat=Coat of arms of South Korea.svg |symbol_type=Coat of arms |image_map= Republic of Korea (orthographic projection).svg |national_anthem=''[[Химна на Јужна Кореја|Егука]]'' {{јаз|ko|(애국가)}}<br />„Родољубива песна“{{parabr}}{{center|[[File:National anthem of South Korea, performed by the United States Navy Band.wav]]}} |official_languages=[[корејски јазик|корејски]] |demonym=Корејци |motto={{јаз|ko|널리 인간을 이롭게 하라 (홍익인간}}<br />„Придобива целото човештво“ |capital=[[Сеул]] |latd=37 |latm=35 |latNS=N |longd=127 |longm=0 |longEW=E |largest_city=[[Сеул]] |government_type=[[полупретседателски систем]] |leader_title1=[[Претседател на Јужна Кореја|Претседател]] |leader_title2=[[Премиер на Јужна Кореја|Премиер]] |leader_name1=[[Ли Џе-мјунг]] |leader_name2=[[Ким Мин-сек]] |legislature=[[Собрание на Република Кореја]] |area_rank=108-ма |area_km2=100,032 |area_sq_mi= |percent_water=0,3 |population_estimate=52,000,000 <!--CIA--> |population_estimate_rank=28ма |population_density_km2=507 |population_density_sq_mi= |GDP_PPP=$2.924 трилиони<ref name=imf2>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=542&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=&pr.x=34&pr.y=7|title=South Korea|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-04-22}}</ref> |GDP_PPP_rank=14та |GDP_PPP_year=2023 |GDP_PPP_per_capita=$56,708(2023)<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank=28ма |GDP_nominal=$1.709 Трилиони<ref name=imf2/> |GDP_nominal_rank=12та |GDP_nominal_year=2023 |GDP_nominal_per_capita=$33,147<ref name=imf2/> |GDP_nominal_per_capita_rank=33та |sovereignty_type=[[Историја на Република Кореја|Основање]] |established_event2=Објавена декларација |established_event3=Провизорна влада |established_event4=Поделба на Кореја |established_event5=Устав |established_event6=Влада |established_date2=1 март 1919 |established_date3=13 април 1919 |established_date4=15 август 1945 |established_date5=17 јули 1948 |established_date6=15 август 1948 |HDI = 0.925<!-- Number only, between 0 and 1. --> |HDI_year = 2021<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year. --> |HDI_change = increase<!-- Increase/decrease/steady. --> |HDI_ref = <ref name="HDI">{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf |title=2016 Human Development Report |year=2016 |accessdate=March 23, 2017 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref> |HDI_rank = 19та |Gini_year = 2018 |Gini = 34.5 |Gini_ref = <ref>{{Наведена мрежна страница| url=http://www.index.go.kr/potal/enaraIdx/idxField/userPageCh.do|title=Gini of South Korea in 2014|publisher=Korea National Statistical Office}}</ref> |currency=[[јужнокорејски вон]] (₩) |currency_code=KRW |country_code=KOR |time_zone=[[Корејско стандардно време]] |utc_offset=+9 |time_zone_DST=н/п |utc_offset_DST=+9 |date_format=гггг년 мм월 дд일 |drives_on=десно |cctld=[[.kr]] |calling_code=82 |footnote1= |footnote2= |leader_title3=[[Претседател на Народното собрание на Јужна Кореја|Претседател на Народното собрание]]|leader_name3=[[Ким Џин-пјо]]|leader_title4=[[Врховен судија на Јужна Кореја|Врховен Судија]]|leader_name4=[[Џо Хи-де]]|leader_title5=[[претседател на Уставниот суд на Јужна Кореја|претседател на Уставниот суд]]|leader_name5=[[Ли Јонгсеок]]|population_estimate_year=2023}} '''Јужна Кореја''' — суверена држава која се наоѓа во јужниот дел на [[Корејски Полуостров|Корејскиот Полуостров]]. Службено се нарекува '''Република Кореја''' ({{langx|ko|대한민국}}, „Tехан-мингук“) и во резолуцијата на OОН од 1948 г. е опишана како единствена законски влада во Кореја. Меѓународното име на Кореја доаѓа од старата династија Корјо во периодот кога многу западни нации го забележале постоење на династијата на Корејскиот Полуостров. Корејското име „Техан-мингук“ може да се преведе како „Република на великиот Хан“. „Хан“ е името на народите на полуостровот и во некои делови на Манџурија. Ова име на народите потекнува од името на единствениот древен бог на корејските народи, наречен „Хананим“. Нејзините соседи се [[Народна Република Кина|Кина]] на запад, [[Јапонија]] на исток, [[Северна Кореја]] на север, и на [[Источнокинеско Море|Источнокинеското Море]] на југ. Јужна Кореја се наоѓа во умерена северна зона и има претежно планински релјеф. Нејзината територија зафаќа вкупна површина од 100,032 квадратни километри и има население од речиси 50 милиони. Главен и најголем град е [[Сеул]], со население од 10.421.782 жители. Археолошки наоди покажуваат дека Корејскиот Полуостров бил населен до стариот (долниот) [[палеолит]]. Корејската историја започнува со основањето на [[Кочосон]] во 2333 г. п.н.е. од страна на легендарниот Дан-гун. По обединувањето на Трите кралства на Кореја под водство на Шила во 668 г. од н.е., Кореја го помина периодот на династијата [[Корјо]] и династијата [[Чосон]] како една нација до крајот на Корејската империја во 1910 г., кога Кореја беше присвоена од Јапонија. По ослободувањето и окупацијата од советските и американските сили на крајот од [[Втора светска војна|Втората светска војна]], нацијата беше поделена на Северна и Јужна Кореја. Јужна Кореја беше основана во 1948 г. како демократија, иако политички превирања и периодите на воена власт и воена состојба, означија голем дел од периодот до основањето на Шестата Република во 1987 г. По инвазијата на Јужна Кореја од страна на силите од Северот на 25 јуни 1950 г., војната која резултурашемеѓу двете Кореи заврши со Догвор за примирје, но границата меѓу двете земји е најдобро обезбедена граница во светот. По војната, Јужна Кореја забележа зачителен раст и земјата прерасна во голема економија, целосна демократија и регионална сила во Источна Азија. Јужна Кореја е претседателска република која се состои од шеснаесет административни единици и е развиена земја со многу висок стандард на живеење. Таа е четвртата по големина економија во Азија и 15. (номинална) или 12. (според паритет на куповна моќ) најголема економија во светот. Економијата е ориентирана на извоз, со производство што се задржува на електрониката, автомобилите, бродоградбата, машинството, петрохемикалиите и роботиката. Јужна Кореја е членка на Обединетите нации, СТО (Светската трговска организација), ОЕСР (Организација за економска сработка и развој) и [[Г-20 големи економии]]. Исто така таа е еден од основачите на АПЕС (Азиско-тихоокеанска економска соработка) и Источноазискиот самит. == Историја == === Пред поделбата === [[Податотека:SelectedTeachingsofBuddhistSagesandSonMasters1377.jpg|thumb|left|''[[Чикчи]]'', првата книга испечатена со подвижна метална машина во 1377 х. [[Национална библиотека на Франција]], Париз.]] Корејската историја започнува со основањето на династијата Чосун (позната и како „Кочосон“ за да се спречи забуна со друга династија основана во 14. век; претставката „Ко“ значи „постар“, „пред“ или „порано“) во 2323 година п.н.е. од страна на Тангун , според корејски митологија за создаванњето на светот. Династијата Кочосон се проширила додека не го контролирала северниот дел на Корејскиот Полуостров и некои делови на Манџурија. По многу конфликти со кинеската династија Хан, династијата Кочосон се распаднала, што доведува до периодот на Прото-Три царства на Кореја. Во раните векови на нашата ера, царството Пујо, Окчо, Тонгје и конфедерацијата Самхан го окупирале полуостровот и јужниот дел на Манџурија. Од многуте држави, Когурјо, Пекче и Шила ја презеле контролата врз полуостровот како Трите кралства на Кореја. Обединување на трите кралства од страна на Шила во 676 г. доведе до период на Северно-јужна држава (Шила била на југ, а на север Палхе (или Бохаи од кинески)), во кој голем дел од Корејскиот Полуостров бил под контрола на обединета Шила, додека Палхе успеала да преземе контрола врз северните делови на Когурјо. Во Обединета Шила, луѓето биле охрабрувани да учат поезија и уметност, а будистички култура напредувала. Односите меѓу Кореја и Кина останале релативно мирни во ова време. Сепак, Обединета Шила, ослабнала од внатрешни судири, и му се предала на Горјео во 935 г. Државата Палхе, северен сосед на Шила, била формирана како држава-наследничка на Когурјо. Во периодот кога го достигнала својот врв, Палхе имала контрола врз поголемиот дел од Манџурија и делови од рускиот Далечен Исток. Бил освоена од Китанците во 926 г. Полуостровот бил обединета од страна на царот Течо од Корјо во 936 г. Како Шила, Корјо била држава со висока културна и од таму потекнува корејските будистички записи Чикчи од 1377 г., со користење на најстарата подвижна метална печатарска преса во светот. Монголска инвазија во 13. век ја ослабела многу Корјео. По речиси 30 години војна, династијата Корјео продолжила да владее во Кореја, иако како сојузник на Монголците. По падот на Монголското Царство, следела тешка политичка борба и династијата Корјо била заменета од династијата Чосон во 1388 г., по бунтот од страна на генералот Ји Сонг-Гје (Течо). [[Податотека:Geunjeongmun.jpg|thumb|right|Дворецот Кјонгпок е најголемата на Петте големи дворци изградени за време на династијата Чосон.]] Кралот Течо го прогласил новото име на Кореја – „Чосон“ во однос на Кочосон, и ја префрлил престолнината во Хансонг (старото име на Сеул). Првите 200 години од династијата Чосон биле обележани со релативен мир и создавањето на Хангул (корејската азбука) од страна на кралот Сечонг Велики во 14. век и зголемувањето на влијанието на конфуцијанството во земјата. Помеѓу 1592 г. и 1598 г., Јапонците извршиле инвазија на Кореја. Хидејоши Тотојоми ги предводел силите и се обидел да го нападне азискиот континент преку Кореја, но на крајот бил одбиен од страна на Праведната армија и помошта која стигнала од кинеската династија Минг. Во оваа војна иста така се истакнал адмиралот Ји Сун-син и неговиот познат „брод-желка“. Во20-тите и 30-тите години на 17. век, [[Манџурци]]те извршиле инвазии на Чосон, а на крајот ја освоил цела Кина. По уште една серија на војни против Манџурија, во Чосон настапил период од речиси 200 години мир. Кралот Јонгчо и кралот Чонгчо предводеле нова ренесанса на династијата Чосон. Сепак, последните години од династија Чосон биле обележани од страна на зависноста од Кина за надворешни работи и изолација од надворешниот свет. Во текот на 19. век, со изолационистичка политика, Кореја го заслужи името „Еремтско царство“. Династојата Чосон се обидела да се заштити од Западниот империјализам, но на крајот била принудена да се отвори за трговија. По Првата Сино-јапонската војна и на Руско-јапонската војна, Кореја беше окупирана од страна на Јапонија (1910-1945). На крајот на Втората светска војна, јапонските сили се предадоа на Советскиот Сојуз која го окупира севернит дел на Кореја и американските сили кои го окупираа јужниот дел. === По поделбата === == Влада == [[Податотека:Seoul-National.Assembly-01.jpg|thumb|left|[[Собрание на Република Кореја]]]] Под нејзиниот сегашен устав, државата понекогаш се нарекува Шестата република Јужна Кореја. Како и многу други демократски држави, Јужна Кореја има влада поделена во три гранки: извршната власт, судство и законодавство. Извршната и законодавна власт работат првенствено на државно ниво, иако различни министерства во извршната власт исто така извршуваат функции на локално ниво. Локалните власти се полуавтономни, и содржат сопствени извршни и законодавни тела. Судската власт функционира како на државно, така и на локално ниво. Јужна Кореја е уставна демократија. Структурата на владата на Јужна Кореја е утврдена со Уставот на Република Кореја. Овој документ е ревидиран неколкупати откако беше прогласен за првпат во 1948 година за независноста. Меѓутоа, тој има задржано многу општи одлики и со исклучок на краткотрајната Втора република Јужна Кореја, земјата отсекогаш имала [[претседателски систем]] со независен претседател. Првите директни избори се одржаа во 1948 година. Иако Јужна Кореја доживеа неколку воени диктатури од 1960-тите до 1980-тите години, оттогаш прерасна во успешна либералната демократија. Денес, Светската книга на факти на ЦИА ја опишува демократијата во Јужна Кореја како „целосно функционална модерната демократија“. == Административна поделба == Јужна Кореја е поделена на 8 [[покраина|покраини]] („до“), 1 специјална автономна покраина текпјол („текпјол чачидо“), 6 [[метрополитенска област|метрополски градови]] („квангјок-си“) и 1 специјален град („текбјол-си“). Тие потоа се делат на разни помали единици: градови („си“), околии („кун“), окрузи („ку“), помали градови („еп“), паланки („мјон“), маала („донг“) и села („ри“). Покраинските единици се првостепени административни единици во земјата. Се делат на пет групи: покраини, специјални самоуправни покраини, специјални градови, метрополски градови и специјални самоуправни градови. {|class=wikitable !Карта!!Код!!Име!![[корејски јазик|корејски]]<br>([[хангул]])!![[корејски јазик|корејски]]<br>([[ханча]])!!Статус<ref>Кратенки за статусот: СГ = специјален град, МГ = метрополски град, ССГ = специјален самоуправен град, П = покраина, ССП = специјална самоуправна покраина.</ref> |- |rowspan=17|{{Покраини во Јужна Кореја-Карта}} |KR-11||[[Сеул]]||서울 특별시||서울特別市||<center>СГ</center> |- |KR-26||[[Пусан]]||부산 광역시||釜山廣域市||<center>МГ</center> |- |KR-27||[[Тегу]]||대구 광역시||大邱廣域市||<center>МГ</center> |- |KR-28||[[Инчон]]||인천 광역시||仁川廣域市||<center>МГ</center> |- |KR-29||[[Квангџу]]||광주 광역시||光州廣域市||<center>МГ</center> |- |KR-30||[[Теџон]]||대전 광역시||大田廣域市||<center>МГ</center> |- |KR-31||[[Улсан]]||울산 광역시||蔚山廣域市||<center>МГ</center> |- |KR-??||[[Сеџонг (град)|Сеџонг]]||세종 특별자치시||世宗特別自治市||<center>ССГ</center> |- |KR-41||[[Кјонги]]||경기도||京畿道||<center>П</center> |- |KR-42||[[Кангвон (Јужна Кореја)|Кангвон]]||강원도||江原道||<center>П</center> |- |KR-43||[[Северен Чунгчонг]]||충청북도||忠清北道||<center>П</center> |- |KR-44||[[Јужен Чунгчонг]]||충청남도||忠清南道||<center>П</center> |- |KR-45||[[Северна Чола]]||전라북도||全羅北道||<center>П</center> |- |KR-46||[[Јужна Чола]]||전라남도||全羅南道||<center>П</center> |- |KR-47||[[Северен Кјонгсанг]]||경상북도||慶尙北道||<center>П</center> |- |KR-48||[[Јужен Кјонгсанг]]||경상남도||慶尙南道||<center>П</center> |- |KR-49||[[Чеџу]]||제주 특별자치도||濟州特別自治道||<center>ССП</center> |} == Војска == == Географија== [[Податотека:South Korea Topography.png|мини|десно|Топографија на Јужна Кореја]] Јужна Кореја го зафаќа јужниот дел на [[Корејски Полуостров|Корејскиот Полуостров]], кој се протега на околу 1.100 километри од азискиот континент. Овој планински полуостров е опкружен со [[Жолто Море]] на запад и [[Јапонско Море]] на исток. Неговиот јужен врв лежи на [[Корејски Проток|Корејскиот Проток]] и [[Источнокинеско Море|Источнокинеското Море]]. Земјата, вклучувајќи ги и сите нејзини острови, лежи на 33° и 39° СГШ и 124° и 130° ИГД. Нејзината вкупна површина е 100.032 квадратни километри<ref>The estimated area rises steadily from year to year, possibly because of land reclamation. {{Наведена мрежна страница|url=http://kosis.nso.go.kr/cgi-bin/sws_999.cgi?ID=DT_1A1&IDTYPE=3&A_LANG=1&FPUB=3&SELITEM= |work=Korea Statistical Information Service |script-title=ko:행정구역(구시군)별 국토적 |language=ko |accessdate=March 27, 2006 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040917181709/http://kosis.nso.go.kr/cgi-bin/sws_999.cgi?ID=DT_1A1&IDTYPE=3&A_LANG=1&FPUB=3&SELITEM= |archivedate=September 17, 2004 |df= }}</ref>. Јужна Кореја може да се подели на четири општи региони: источен регион со високи планински масиви и тесни крајбрежни рамнини; западен регион со широки крајбрежни рамнини, речни сливови и ридови; југозападен регион на планини и долини; и југоисточниот регион доминиран од широкиот басен на реката [[Нактонган]]<ref name="korea geo">[http://www.asianinfo.org/asianinfo/korea/geography.htm#LAND Geography of Korea], Asia Info Organization</ref>. Земјиштето на Јужна Кореја е главно планинско, од кое поголемиот дел не се обработува. Низините, кои се наоѓаат првенствено на запад и југоисток, сочинуваат само 30% од вкупната површина на земјиштето. ===Kлима === {{climate chart |Сеул |−6.1 |1.6 |22 |−4.1 |4.1 |28 |1.1 |10.2 |46 |7.3 |17.6 |77 |12.6 |22.8 |102 |17.8 |26.9 |133 |21.8 |28.8 |328 |22.1 |29.5 |348 |16.7 |25.6 |138 |9.8 |19.7 |49 |2.9 |11.5 |53 |−3.4 |4.2 |25 |source =<ref>[http://www.kma.go.kr/weather/climate/average_30years.jsp?yy_st=2001&stn=108&norm=M Climate data in seoul, 1971 ~ 2000]{{Link language|ko}}, Korea Meteorological Administration.</ref> |float=right}} Околу три илјади острови, претежно мали и ненаселени, лежат во западниот и јужниот брег на Јужна Кореја. [[Чеџу]] е околу 100 километри од јужниот брег на Јужна Кореја. Тој е најголемиот остров во земјата, со површина од 1.845 квадратни километри. Чеџу е исто така место на највисоката точка на Јужна Кореја: [[алик]], изумрен [[вулкан]], кој достигнува 1.950 метри надморска височина. Јужна Кореја има 20 национални паркови. Еколошкиот парк Сунчон и првиот национален парк на Чирисан. Јужна Кореја има влажна континентална клима и влажна суптропска клима, и е под влијание на источноазиски монсуни, со врнежи потешки во текот на летото за време на кратката дождлива сезона наречена ''jangma'' (장마), која започнува кон крајот на јуни до крајот на јули. Зимите можат да бидат екстремно студени со минимална температура која паѓа под -20&nbsp;°C во внатрешниот регион на земјата: во [[Сеул]], просечниот температурен опсег на јануари е -7 до 1&nbsp;°C, а просечниот температурен опсег во август изнесува 22 до 30&nbsp;°C. Зимските температури се поголеми долж јужниот брег и значително се пониски во планинскиот ентериер<ref>[http://countrystudies.us/south-korea/31.htm South Korea climate] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140330071948/http://countrystudies.us/south-korea/31.htm |date=March 30, 2014 }}, U.S. Library of Congress, Country studies</ref>. Летото може да биде непријатно топло и влажно, со температури над 30&nbsp;°C во повеќето делови на земјата. Јужна Кореја има четири различни сезони; пролет, лето, есен и зима. Пролетта обично трае од крајот на март до почетокот на мај, лето од средината на мај до почетокот на септември, есента од средината на септември до почетокот на ноември и зимата од средината на ноември до средината на март. Врнежите се концентрирани во летните месеци од јуни до септември. Јужниот брег е предмет на доцни летни тајфуни кои носат силни ветришта, обилни дождови и поплави. Просечните годишни врнежи варираат од 1370 милиметри во Сеул до 1.470 милиметри во Пусан-сеул 66 bg ===Животна средина === [[File:Waterfall on Jeju Island, Korea.jpg|thumb|left|Чеџу е вклучен во списокот на УНЕСКО]] [[File:Korea-Seoul-Cheonggyecheon-2008-01.jpg|thumb|left|[[Cheonggyecheon]] river is a modern public recreation space in downtown Seoul, South Korea]] Во текот на првите 20 години од порастот на растот на Јужна Кореја, биле направени малку напори за зачувување на животната средина<ref name="google.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www1.american.edu/TED/KORPOLL.HTM |title=Korea Air Pollution Problems |publisher=American University of Washington |access-date= |accessdate=February 18, 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100309142227/http://www1.american.edu/TED/KORPOLL.HTM |archivedate=March 9, 2010 |df= }}</ref>. Непроверената индустријализација и урбаниот развој резултирале со уништување на шумите и тековно уништување на мочуриштата како што е Сондото Тидал<ref>{{наведени вести|author=Randolph T. Hester |url=http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_opinion/373552.html |title=Letter to Lee administration: Save the Songdo Tidal Flat |newspaper=[[The Hankyoreh]] |date=August 28, 2009 |accessdate=February 18, 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511181051/http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_opinion/373552.html |archivedate=May 11, 2011 |df= }}</ref>. Сепак, постојат неодамнешни напори за балансирање на овие проблеми, вклучително и владата која работи со петгодишен проект за зелен раст од 84 милијарди долари, кој има за цел да ја зголеми енергетската ефикасност и зелената технологија.<ref>Wang, Ucilla (July 28, 2008 ) [https://web.archive.org/web/20081216145303/http://www.greentechmedia.com/articles/south-korea-to-boost-renewable-energy-investments-by-60-1191.html South Korea Boosts Renewable-Energy Investments by 60%]. Greentechmedia.com</ref>. Зелената економска стратегија е сеопфатна промена на економијата на Јужна Кореја, искористувајќи скоро два проценти од националниот БДП. Иницијативата за позеленување вклучува такви напори како мрежа за велосипеди низ целата земја, сончева и ветерна енергија, намалување на возилата што зависат од маслото, заштеда на дневна светлина и широко користење на технологии кои се штетни за животната средина, како што се [[ЛЕД]] диоди во електрониката и осветлувањето<ref name="South Korea's green new deal">{{наведени вести |url=http://edition.cnn.com/video/#/video/international/2009/10/18/eok.lah.greening.korea.cnn?iref=videosearch |title=South Korea's green new deal |work=CNN.com |date=October 18, 2009 |accessdate=October 21, 2009 |archive-date=2010-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100831124519/http://edition.cnn.com/video/#/video/international/2009/10/18/eok.lah.greening.korea.cnn?iref=videosearch |url-status=dead }}</ref>. Земјата планира да изгради национална мрежа од следната генерација која ќе биде 10 пати побрз од широкопојасните објекти, со цел да се намали употребата на енергија<ref name="South Korea's green new deal"/>. Стандардната програма за обновливи извори на енергија трае од [[2012]] до [[2022]] година<ref>[https://web.archive.org/web/20131205044729/http://www.fuelcellseminar.com/media/5505/kim_10_19_2010.pdf R&D status and prospects on fuel cells in Korea]. fuelcellseminar.com</ref>. Системите за квоти зависат од големи, вертикално интегрирани генератори и мултинационални електрични комунални претпријатија, само затоа што сертификатите обично се деноминирани во единици од еден мегават-час<ref name="wind-works.org">[http://www.wind-works.org/FeedLaws/RenewableEnergyPolicyMechanismsbyPaulGipe.pdf Renewable Energy Policy Mechanisms by Paul Gipe] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510072741/http://www.wind-works.org/FeedLaws/RenewableEnergyPolicyMechanismsbyPaulGipe.pdf |date=May 10, 2012 }}(1.3MB)<br/>Lauber, V. (2004). "REFIT and RPS: Options for a harmonized Community framework", ''Energy Policy'', Vol. 32, Issue 12, pp.1405–1414.<br/>Lauber, V. (2008). "Certificate Trading – Part of the Solution or Part of the Problem?" Ljubljana Conference on the Future of GHG Emissions Trading in the EU, March 2008. Salzburg, Austria: University of Salzburg. Retrieved March 16, 2009 at www.uni-salzburg.at/politikwissenschaft/lauber </ref>. Во [[2012]] година биле инсталирани околу 350 станбени микро комбинирани постројки за топлинска и електрична енергија<ref>[http://www.fuelcelltoday.com/media/1713685/fct_review_2012.pdf The fuel cell industry review 2012]. fuelcelltoday.com.</ref>. Водата од чешма во Сеул неодамна станала безбедна за пиење, при што градските власти ја брендирале ''Арису'' во обид да ја убедат јавноста<ref>{{Наведена мрежна страница|url= http://www.newsworld.co.kr/cont/0609/42.htm|archive-url= https://web.archive.org/web/20070928220932/http://www.newsworld.co.kr/cont/0609/42.htm|url-status=dead|archive-date= September 28, 2007|title=Seoul City holds 2nd Arisu Festival to show tap water is safe to drink|publisher=Newsworld}}</ref>. Исто така, биле направени напори за создавање на проекти за пошумување. Друг проект вреден повеќе милијарди долари бил реконструкцијата на Cheonggyecheon, поток кој се протега низ центарот на [[Сеул]], кој претходно бил поплочен со автопат<ref>[http://english.seoul.go.kr/gover/initiatives/inti_02cheon.htm Seoul Metropolitan Government&nbsp;– "A Clean, Attractive & Global City, Seoul!"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090215093221/http://english.seoul.go.kr/gover/initiatives/inti_02cheon.htm |date=February 15, 2009 }}</ref>. == Стопанство == {{Main article|Економија на Јужна Кореја}} [[File:Korea Export Treemap.jpg|thumb|Графички приказ на корејскиот извоз на производи во 28 обоени кодови]] [[File:Bank of Korea 002.jpg|thumb|Банка на Кореја, централната банка на Република Кореја]] [[File:Samsung headquarters.jpg|thumb|Седиштето на Samsung]] Јужна Кореја има [[мешана економија]]<ref>[http://globaledge.msu.edu/countries/south-korea South Korea: Introduction >> globalEDGE: Your source for Global Business Knowledge]. Globaledge.msu.edu. Retrieved October 5, 2016.</ref><ref>[http://www.tiq.qld.gov.au/wp-content/uploads/2014/08/TIQ-524-14-Market-Summary-SOUTH-KOREA.pdf SOUTH KOREA Market overview] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025032539/http://www.tiq.qld.gov.au/wp-content/uploads/2014/08/TIQ-524-14-Market-Summary-SOUTH-KOREA.pdf |date=October 25, 2016 }}. tiq.qld.gov.au</ref><ref>{{Наведена книга|author1=Kerr, Anne |author2=Wright, Edmund |title=A Dictionary of World History |url=https://books.google.com/books?id=POAwBwAAQBAJ&pg=PA367 |year=2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-968569-1 |pages=367–}}</ref> и е рангирана на 11-то место според [[Список на земјите по БДП (номинален)|номинален БДП]] и 13-то според куповната моќ во светот, идентификувајќи ја како една од најголемите економии на [[Г-20]]. Таа е развиена земја со економија на високи приходи и е најиндулиализирана земја членка на [[ОЕЦД]]. Јужнокорејските брендови како [[LG Electronics]] и [[Samsung]] се меѓународно познати. Нејзиното огромно вложување во образованието ја довело земјата од масовна неписменост до голема меѓународна технолошка централа. Националната економија на земјата има корист од високо квалификувана работна сила и е меѓу најобразованите земји во светот со еден од највисоките проценти на своите граѓани кои имаат високо образование.<ref name="OECD"/>. Економијата на Јужна Кореја е една од најбрзо растечките во светот од почетокот на 1960-тите до крајот на 1990-тите години, а Јужна Кореја сè уште е една од најбрзорастечките развиени земји во 2000-тите, заедно со [[Хонгконг]], [[Сингапур]] и [[Тајван]]<ref>{{Наведена книга |url= http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2015&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=18&pr1.y=5&c=193%2C542%2C122%2C137%2C124%2C181%2C156%2C138%2C423%2C196%2C935%2C142%2C128%2C182%2C172%2C576%2C132%2C936%2C134%2C961%2C174%2C184%2C532%2C144%2C176%2C146%2C178%2C528%2C436%2C112%2C136%2C111%2C158&s=NGDP_RPCH&grp=0&a= |title= Economic Growth Rates of Advanced Economies |publisher=International Monetary Fund |accessdate=September 8, 2010}}</ref>. Јужнокорејците го познаваат овој период по името Чудо на реката Хан.<ref>{{Наведена книга |url= https://books.google.com/?id=nTCC2ZheFu0C&pg=PA254&lpg=PA254&dq=han+river+miracle&q=han%20river%20miracle |title= Korea, A Century of Change |isbn=978-981-02-4657-0 |publisher=World Scientific |location =River Edge, NJ |author=Kleiner, Jürgen |year=2001}}</ref>. Јужнокорејската економија е во голема мера зависна од меѓународната трговија, а во [[2014]] година, Јужна Кореја била петти најголем извозник и седми најголем увозник во светот. Јужна Кореја бил домаќин на петтиот самит на [[Г-20]] во главниот град [[Сеул]], во ноември [[2010]] година. Дводневниот самит се очекуваЛ да ја зголеми економијата на Јужна Кореја со 31 трилиони вон или 4% од БДП на Јужна Кореја во 2010 година со економски ефекти и да се создадат над 160.000 работни места во Јужна Кореја, како и подобрување на суверениот кредитен рејтинг на земјата<ref>{{наведени вести |url=http://www.koreaherald.com/business/Detail.jsp?newsMLId=20101007000806 |title=G20 to boost Korean economy by W31.3tr |author=Koh Young-aah |work=Korea Herald |location=Seoul |date=October 11, 2010 |access-date=March 29, 2012 |archive-date=2012-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320091326/http://www.koreaherald.com/business/Detail.jsp?newsMLId=20101007000806 |url-status=dead }}</ref>. И покрај високиот потенцијал за раст на јужнокорејската економија и очигледна структурна стабилност, земјата страда од нејзиниот кредитен рејтинг на берзата поради воинственоста на [[Северна Кореја]] во време на длабоки воени кризи, што има негативен ефект врз финансиските пазари во Јужна Кореја<ref name="kcredit">{{наведени вести |url= http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/08/02/2010080201090.html |title=Moody's Raises Korea's Credit Range |work=[[The Chosun Ilbo]] |location =Seoul |date=August 2, 2010 |accessdate=August 14, 2010}}</ref><ref>{{наведени вести |url= http://www.hani.co.kr/arti/english_edition/e_business/422572.html |title=Financial markets unstable in S.Korea following Cheonan sinking |work=Hankyeoreh |date=May 26, 2010 |accessdate=August 14, 2010}}</ref>. Меѓународниот монетарен фонд ја поздравува отпорноста на економијата на Јужна Кореја од различни економски кризи, повикувајќи се на нискиот државен долг и високите фискални резерви кои брзо може да се мобилизираат за да се справат со финансиските итни случаи<ref>{{наведени вести |url= http://news.xinhuanet.com/english2010/business/2010-09/07/c_13482842.htm |title=S Korea stands among world's highest-level fiscal reserve holders: IMF |work=Xinhua |location =Beijing |date=September 7, 2010 |access-date=September 8, 2010}}</ref>. Иако била сериозно повредена од азиската економска криза кон крајот на 1990-тите, економијата на Јужна Кореја успеала брзо да закрепне и последователно го зголемила тројно својот [[БДП]]<ref>{{наведени вести|title=Lessons from South Korea's Chaebol economy|url=http://theconversation.com/lessons-from-south-koreas-chaebol-economy-20158|access-date=December 15, 2013|newspaper=The Conversation Australia|date=December 6, 2013|author=Nattavud Pimpa}}</ref>. Покрај тоа, Јужна Кореја била една од ретките развиени земји способни да избегнат [[рецесија]] за време на глобалната финансиска криза<ref>{{наведени вести |url= http://www.newsweek.com/blogs/wealth-of-nations/2010/05/10/south-korea-survived-recession-with-ceo-tactics.html |title=South Korea Survived Recession With CEO Tactics |work=Newsweek |location =New York |date=May 10, 2010 |access-date=September 8, 2010}}</ref>. Нејзината стапка на економски раст достигнал 6,2 проценти во 2010 година (најбрз раст од осум години по значителниот пораст од 7,2 проценти во 2002 година<ref>{{наведени вести|url=http://www.brecorder.com/world/global-business-a-economy/9339-south-korea-gdp-grew-revised-62pc-in-2010.html |title=South Korea GDP grew revised 6.2pc in 2010 |work=Business Recorder |date=March 30, 2011 |agency=Agence France-Presse |location=Karachi |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427091206/http://www.brecorder.com/world/global-business-a-economy/9339-south-korea-gdp-grew-revised-62pc-in-2010.html |archivedate=April 27, 2011 |df= }}</ref>), нагло заздравување од стапките на економскиот раст од 2,3% во 2008 година и 0,2% во 2009 година, кога глобалната финансиска криза била на својот врв. Стапката на невработеност во Јужна Кореја, исто така, останала на ниско ниво во 2009 година, на 3,6%<ref>{{Наведена мрежна страница |url= https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2800.htm |title=Background Note: South Korea |publisher=U.S. State Department |date=July 7, 2011}}</ref>. === Сообраќај=== [[File:Incheon airport.jpg|thumb|left|Меѓународен аеродром Инчон]] [[File:HEMU-430X Test run.jpg|thumb|Кореја го развил брзиот воз [[HEMU-430X]], кој може да патува со преку 430км/ч (267 mph), со што Јужна Кореја стана четврта земја во светот по Франција, Јапонија и Кина која развила брз воз кој поминува над 420 км/ч.]] [[File:Daegu Metro Line 3.jpg|thumb|right|[[Daegu Metro Line 3]]]] [[File:Korean Air Airbus A380-861; HL7612@HKG;04.08.2011 615dq (6207233991).jpg|thumb|right|[[Коријан ер]]]] Јужна Кореја има технолошки напредна сообраќајна мрежа која се состои од големобрзински железници, автопатишта, автобуски линии, фериботски услуги и воздушни патишта. Кореја Експресвеј Корпорејшн управува со патарините и сервисите на патот. Кораил обезбедува услуги за железнички превоз на сите поголеми градови од Јужна Кореја. Две железнички линии во Северна Кореја денес се повторно поврзани со Јужна Кореја. Корејскиот железнички систем со голема брзина, KTX, обезбедува брза услуга долж овие две линии. Големите градови, вклучувајќи ги [[Сеул]], [[Бусан]], [[Инчон]] имаат урбани брзи транзитни системи<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.visitkorea.or.kr/ena/TR/TR_EN_5_1_4.jsp|title=Subway|publisher=Korea Tourism Organization|accessdate=2018-02-11|archive-date=2013-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203103436/http://www.visitkorea.or.kr/ena/TR/TR_EN_5_1_4.jsp|url-status=dead}}</ref>. Експресните автобуски терминали се достапни во повеќето градови<ref>[http://www.kobus.co.kr/web/eng/01_guide/guide02.jsp Express bus terminal guide] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923233625/http://www.kobus.co.kr/web/eng/01_guide/guide02.jsp |date=September 23, 2010 }}, Korea Express Bus Lines Association.</ref>. Најголемиот аеродром во Јужна Кореја, Меѓународниот аеродром Инчон, бил завршен во [[2001]] година. До [[2007]] година, тој опслужувал 30 милиони патници годишно<ref>{{наведена изјава за печат |url=http://www.airport.kr/notice/NoticeView.iia?functioncode=46&bulletinid=5049 |title=Eight Years in Coming |date=March 27, 2009 |publisher=Incheon International Airport Corp |access-date=May 20, 2005 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101224233804/http://www.airport.kr/notice/NoticeView.iia?functioncode=46&bulletinid=5049 |archivedate=December 24, 2010 |df= }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101224233804/http://www.airport.kr/notice/NoticeView.iia?functioncode=46&bulletinid=5049 |date=2010-12-24 }}</ref>. Други меѓународни аеродроми се Гимпо, Бусан и Чеџу. Постојат и седум домашни аеродроми, како и голем број хелидроми<ref>{{Наведена мрежна страница |url= http://www.nationmaster.com/graph/tra_hel-transportation-heliports |title=Transportation Statistics > Heliports (most recent) by country |publisher=NationMaster|year=2008|access-date=February 21, 2009}}</ref>. Коријан ер, основан во [[1962]] година, опслужувал 21.640.000 патници, вклучувајќи 12.490.000 патници во странство во [[2008]] година<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.koreanair.com/local/kr/gd/eng/au/ci/eng_au_ci_ov.htm |title=Company Info / Overview |publisher=Korean Air |access-date=May 19, 2005 |archive-date=2012-07-22 |archive-url=https://archive.today/20120722061250/http://www.koreanair.com/local/kr/gd/eng/au/ci/eng_au_ci_ov.htm |url-status=dead }}</ref>. Вториот авиопревозник, Асиана ерлајнс, основана во 1988 година, исто така, служи и за внатрешен и меѓународен сообраќај. Комбинирани, јужнокорејски авиокомпании имаат 297 меѓународни линии<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://english.mltm.go.kr/USR/WPGE0201/m_19549/DTL.jsp |title=International Aviation Policy |publisher=Ministry of Land, Transportation and Maritime Affairs |accessdate=May 19, 2005 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090915184454/https://english.mltm.go.kr/USR/WPGE0201/m_19549/DTL.jsp |archivedate=September 15, 2009 |df= }}</ref>. Помалите авиокомпании, како Jeju Air, обезбедуваат домашни услуги со пониски цени<ref>Lee Eun-joo (July 2, 2010). [http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2922592 "If you're looking for a ticket to Jeju, leave late"]. ''Joongang Daily'' (Seoul). Retrieved July 15, 2010.</ref>. Јужна Кореја е петти најголем светски производител на атомски централи и е втор по големина во Азија од 2010 година<ref name="koreanuke">{{наведени вести |url= http://the-diplomat.com/2010/07/19/another-korean-nuclear-issue/ |title=Another Korean Nuclear Issue |work=The Diplomat |date=July 19, 2010 |accessdate=August 14, 2010}}</ref>. Јадрената енергија во Јужна Кореја обезбедува 45% од производството на електрична енергија, а истражувањата се многу активни во истражувањето на разни напредни реактори, вклучувајќи и мал модуларен реактор, реактор за брза реакција на течни метали и трансмутациски реактор и високотемпературен водороден генератор. Технологијата за производство на гориво и ракување со отпад, исто така, е развиена локално. Јужна Кореја е исто така член на проектот ИТЕР<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.iter.org/proj/Countries |title=ITER Members |publisher=ITER |accessdate=March 2, 2017}}</ref>. Јужна Кореја е извозник на јадрени реактори, кој има склучено договори со ОАЕ за изградба и одржување на четири напредни јадрени реактори<ref>{{наведени вести |url= https://www.reuters.com/article/idUSLDE5BQ05O20091227 |title=South Korea wins landmark Gulf nuclear power deal |publisher =Reuters|date=December 29, 2009}}</ref>, со [[Јордан]] за истражувачки јадрен реактор<ref>{{наведени вести|url=http://www.upi.com/Science_News/Resource-Wars/2010/03/31/South-Korea-Jordan-sign-130M-nuclear-deal/UPI-16251270062075/ |title=All systems go for Jordan's first nuclear reactor |publisher=UPI |date=March 31, 2010}}</ref><ref>{{наведени вести |url= http://www.world-nuclear-news.org/NN-All_systems_go_for_Jordans_first_nuclear_reactor-2707107.html |title=South Korea-Jordan sign $130M nuclear deal |work =World Nuclear News |date=July 27, 2010}}</ref>, и со [[Аргентина]] за изградба и поправка на јадрени реактори<ref>{{наведени вести |url= http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/09/17/2010091700995.html |title=Korea, Argentina Sign MOU for Nuclear Plant Project |work=[[The Chosun Ilbo]] |location =Seoul |date=September 18, 2010 }}</ref><ref name="argentinanuke">{{наведени вести |url= http://www.upi.com/Top_News/Special/2010/09/17/Argentina-eyes-nuclear-role-in-S-America/UPI-72711284755722/ |title=Argentina eyes nuclear role in S. America |publisher=UPI |date=September 17, 2010}}</ref>. Од 2010 година, Јужна Кореја и [[Турција]] се во преговори за изградба на два јадрени реактори<ref>{{Наведена мрежна страница |url= https://www.koreatimes.co.kr/www/news/biz/2010/08/123_67686.html |title=Korea nearing Turkey nuclear plant contract |work=The Korea Times |location =Seoul |date=June 15, 2010}}</ref>. На Јужна Кореја не и е дозволено сама да го збогатува ураниумот или да развие традиционална технологија за збогатување на ураниум, поради политичкиот притисок на САД<ref>{{наведени вести |url= https://www.nytimes.com/2010/07/14/world/asia/14seoul.html |work=The New York Times |title=U.S. Wary of South Korea's Plan to Reuse Nuclear Fuel |author=Choe Sang-Hun |date=July 14, 2010}}</ref>, за разлика од повеќето големи јадрени сили како [[Јапонија]], [[Германија]] и [[Франција]], конкурентите на Јужна Кореја на меѓународниот јадрен пазар. Оваа пречка за домородните јадрени индустриски претпријатија на Јужна Кореја предизвикале повремени дипломатски конфликти меѓу двата сојузници. Додека Јужна Кореја е успешна во извозот на својата јадрена технологија и јадрени реактори кои произведуваат електрична енергија, таа не може да го искористи пазарот за објектите за збогатување на јадреното оружје и рафинериите, спречувајќи го понатамошното проширување на извозот. [[САД]] се претпазливи во врска со сè поголемата јадрена програма на Јужна Кореја, за која Јужна Кореја инсистира дека ќе биде само за цивилна употреба<ref name="koreanuke"/>. === Туризам=== Во [[2012]] година, 11,1 милиони странски туристи ја посетиле Јужна Кореја, што ја направило 20-та најпосетена земја во светот<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tourismroi.com/Content_Attachments/27670/File_633513750035785076.pdf |title=UNTWO World Tourism Barometer, Vol.5 No.2 |accessdate=October 15, 2008 |last=UNTWO |date=June 2008 |format=PDF |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080819191518/http://www.tourismroi.com/Content_Attachments/27670/File_633513750035785076.pdf |archivedate=August 19, 2008 |df= }}</ref>, со 8,5 милиони во [[2010]] година<ref>{{наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2010/11/11/business/global/11iht-sk-hotel.html?src=busln|newspaper=The New York Times |date=November 11, 2010|title=South Korea Sets Its Sights on Foreign Tourists|first=Sonia|last=Kolesnikov-Jessop}}</ref>. Јужна Кореја била посетена од 12 милиони туристи во 2013 година со 6 милиони туристи кои доаѓаат само од [[Кина]]<ref>[https://www.koreatimes.co.kr/www/news/biz/2014/08/488_163871.html Hallyu fuels foreign investment in Korea] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150120095450/https://www.koreatimes.co.kr/www/news/biz/2014/08/488_163871.html |date=January 20, 2015 }}. Koreatimes.co.kr (August 31, 2014). Retrieved April 17, 2015.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eturbonews.com/32326/number-tourists-visiting-south-korea-expected-top-10-million|title=Tourism To South Korea Number of tourists visiting South Korea expected to top 10 million – ...|work=eturbonews.com|accessdate=2018-02-11|archive-date=2015-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150120102926/http://www.eturbonews.com/32326/number-tourists-visiting-south-korea-expected-top-10-million}}</ref>. Со зголемените туристички потенцијали, особено од странски земји надвор од [[Азија]], владата на Јужна Кореја си постави цел за привлекување на 20 милиони странски туристи годишно до [[2017]] година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.businesskorea.co.kr/article/8288/double-digit-growth-number-foreign-tourists-skyrockets-due-hallyu-boom#sthash.V7xQZIUW.dpuf|title=Double-digit Growth|work=BusinessKorea|accessdate=2018-02-11|archive-date=2015-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150120105727/http://www.businesskorea.co.kr/article/8288/double-digit-growth-number-foreign-tourists-skyrockets-due-hallyu-boom#sthash.V7xQZIUW.dpuf|url-status=dead}}</ref>. Истражувачкиот институт Хјундаи објавил дека корејскиот бран од туристи има директно влијание во охрабрувањето на директните странски инвестиции назад во земјата преку побарувачката за производи и туристичката индустрија<ref name="Korea Times">{{наведени вести|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/biz/2014/08/488_163871.html |title=Hallyu fuels foreign investment in Korea |newspaper=The Korea Times |accessdate=January 20, 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150120095450/https://www.koreatimes.co.kr/www/news/biz/2014/08/488_163871.html |archivedate=January 20, 2015 |df= }}</ref>. Меѓу азиските земји, Кина била најпривлечна, инвестирала 1,4 милијарди долари во Јужна Кореја, со голем дел од инвестициите во нејзиниот услужен сектор, седумкратно зголемување од [[2001]] година. === Пензиски систем=== Јужнокорејскиот пензиски систем бил создаден за да обезбеди бенефиции за лицата кои стасале до старосна пензија, семејства и лица погодени од смртта на нивниот примарен главен добротворник, главно поради стабилизирање на својата нација во социјална држава.<ref name="Korea Labor Institute 1998">Bang, Ha-Nam, Study of Korean Corporations’ Retirement Allowance Schemes, Korea Labor Institute, 1998.</ref>. Структурата на пензискиот систем во Јужна Кореја првенствено се заснова на оданочување и е поврзана со приходите. Во 2007 година имало вкупно 18.367.000 осигурени лица со само 511.000 лица исклучени од задолжителен придонес<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.umdcipe.org/conferences/policy_exchanges/conf_papers/Papers/1051.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220030655/http://www.umdcipe.org/conferences/policy_exchanges/conf_papers/Papers/1051.pdf|url-status=dead|archive-date=December 20, 2016|title=South Korea and Japan's Pension System Compared}}</ref>. Тековниот пензиски систем е поделен на четири категории кои ги распределуваат придобивките на учесниците преку национални, воени кадри, владини и приватни пензиски шеми за наставници<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oecd.org/finance/private-pensions/2763652.pdf|title=The Korean Pension System: Current State and Tasks Ahead |publisher=OECD}}</ref>. Националната пензиска шема е примарен систем на социјална помош кој обезбедува надоместоци на мнозинството лица. Подобноста за националната пензиска шема не зависи од приходот, туку од возраста и живеалиштето, каде што се опфатени оние на возраст меѓу 18 и 59 години<ref name="National Pension Service" />. Секој кој е на возраст под 18 години, е зависен од некој старател. Националната пензиска шема е поделена на четири категории на осигуреници - осигуреник на работното место, поединечно осигурување, доброволно осигурување и доброволно и континуирано осигурување. == Наука и технологија == == Демографија == Во јуни [[2012]] година, населението во Јужна Кореја достигнало 50 милиони<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.asianewsnet.net/news-32310.html |title=South Korea’s population passes 50 million |date=June 22, 2012 |accessdate=2019-08-02 |archive-date=2013-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130828073327/http://www.asianewsnet.net/news-32310.html |url-status=bot: unknown }}</ref>. Од 2000-те години, Јужна Кореја се бори со ниска стапка на [[наталитет]], што води до некои испитувања за да се сугерира дека доколку се одржат трендовите на популацијата, населението на земјата ќе исчезне до 2750 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://keia.org/sites/default/files/publications/aps_doc_elizabeth_stephens.pdf|title=Wayback Machine|date=11 March 2016|publisher=|accessdate=2018-02-10|archive-date=2016-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311195118/http://keia.org/sites/default/files/publications/aps_doc_elizabeth_stephens.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2014/08/30/why-south-korea-predicts-its-end-will-come-in-2750/|title=Why South Korea predicts its end will come in 2750 - The Washington Post|date=26 December 2017|publisher=|accessdate=2018-02-10|archive-date=2017-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226110139/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2014/08/30/why-south-korea-predicts-its-end-will-come-in-2750/|url-status=bot: unknown}}</ref>. Во април [[2016]] година, населението во Јужна Кореја било проценето на околу 50,8 милиони од Националниот завод за статистика, со континуиран пад на населението во работоспособното население и вкупната стапка на [[фертилитет]]<ref name="Kostat2016">{{Наведена мрежна страница|url=http://kostat.go.kr/portal/english/news/1/17/1/index.board?bmode=download&bSeq=&aSeq=333103&ord=1|format=PDF|title=Population Projections for Provinces (2013~2040)|work=Statistics Korea|date=April 16, 2016|accessdate=May 20, 2016}}</ref><ref name="KOSIS2015">{{Наведена мрежна страница|url=http://kosis.kr/eng/|title=Major Indicators of Korea|work=Korean Statistical Information Service |accessdate=September 9, 2016}}</ref>. Густината на населението според податоци од [[2015]] година изнесува околу 505 по квадратен километар<ref name="Kostat2016"/>, повеќе од 10 пати од глобалниот просек. Повеќето јужнокорејци живеат во урбаните средини, поради брзата миграција од селата за време на брзата економска експанзија на земјата во 1970-тите, 1980-тите и 1990-тите<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://countrystudies.us/south-korea/33.htm|title=South Korea|work=CIA Country Studies|accessdate=April 22, 2006}}</ref>. Главниот град [[Сеул]], исто така, е најголемиот град во земјата и главен индустриски центар. Според пописот од 2005 година, [[Сеул]] имал население од 10 милиони жители. Во главниот град на Сеул има 24,5 милиони жители (околу половина од целокупната популација на Јужна Кореја), што е втора по големина метрополитенска област во светот. Други главни градови се [[Бусан]] (3,5 милиони), [[Инчон]] (2,5 милиони), [[Тегу]] (2,5 милиони) итн.<ref>Populations for all cities {{As of|2005|lc=y}}, {{Наведена мрежна страница|url=http://kosis.kr/eng/database/database_001000.jsp?listid=B&subtitle=Population,%20Household |title=Summary of Census Population (by administrative district/sex/age) |work=NSO Database |accessdate=May 11, 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101005082140/http://kosis.kr/eng/database/database_001000.jsp?listid=B&subtitle=Population%2C%20Household |archivedate=October 5, 2010 |df= }}</ref> Населението е исто така зафатено од меѓународната миграција. По [[Втората светска војна]] и поделбата на Корејскиот полуостров, околу четири милиони луѓе од [[Северна Кореја]] ја преминале границата со Јужна Кореја. Овој тренд се променил во следните 40 години поради емиграцијата, особено во [[САД]] и [[Канада]]. Вкупното население во Јужна Кореја во [[1955]] година изнесувало 21,5 милиони<ref>"[http://countrystudies.us/south-korea/33.htm South Korea&nbsp;– Population Trends]". [[Library of Congress Country Studies]].</ref>, и се зголемило за повеќе од двојно, до 50 милиони евра до 2010 година<ref name="chosun1">{{наведени вести|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/02/01/2010020100263.html |title=Korea's Population Tops 50 Million |newspaper=[[The Chosun Ilbo]] |date=February 1, 2010 |accessdate=April 25, 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100430113522/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/02/01/2010020100263.html |archivedate=April 30, 2010 |df= }}</ref>. Јужна Кореја е едно од најпознатите етнички хомогени општества во светот, при што повеќе од 99% од жителите имаат корејска етничка припадност<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html#People South Korea] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150703194347/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html |date=July 3, 2015 }}. CIA&nbsp;– The World Factbook.</ref>. Процентот на странски државјани рапидно расте<ref>Choe Sang-Hun (November 2, 2009). [https://www.nytimes.com/2009/11/02/world/asia/02race.html?_r=3 "South Koreans Struggle With Race"]. ''The New York Times''.</ref>. Од [[2009]] година, Јужна Кореја имала 1.106.884 странски жители, 2,7% од населението. Сепак, повеќе од половина од нив се етнички Корејци со странско државјанство. На пример, емигрантите од Кина (ПРЦ) сочинуваат 56,5% од странските државјани, но околу 70% од кинеските граѓани во Кореја се државјани на НР Кина со корејска етничка припадност<ref name="ChosunIlbo20090806">{{наведени вести|newspaper=[[The Chosun Ilbo]] |date=August 6, 2009 |accessdate=October 18, 2009 |title=More Than 1 Million Foreigners Live in Korea (According to the article, approximately 443,566 people are considered to be Chinese residents in South Korea with Korean ethnicity.) |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2009/08/06/2009080600243.html |postscript= |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090909061931/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2009/08/06/2009080600243.html |archivedate=September 9, 2009 |df= }}</ref>. Без оглед на етничката припадност, во Јужна Кореја има 28.500 американски воен персонал, кој најмногу служи за еднолетна турнеја без придружба (иако приближно 10% служат за подолги патувања придружени со семејство), според Корејскиот национален завод за статистика<ref>[http://kostat.go.kr/ Kostat.go.kr] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100512152758/http://kostat.go.kr/ |date=May 12, 2010 }}, 대한민국 통계청</ref><ref>{{наведени вести |author=Jung Sung-ki |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/11/205_54885.html |title=US Soldiers in Korea Negative About Rotation to Middle East |newspaper=[[The Korea Times]] |date=November 4, 2009 |accessdate=April 25, 2010}}</ref>. Покрај тоа, околу 43.000 наставници по [[англиски јазик]] од англиско говорно подрачје привремено престојуваат во Кореја<ref>{{наведени вести |url= https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/11/117_56212.html |title= Foreign Teachers Unenthusiastic Over Culture Course |author=Kang Shin-Who |work=The Korea Times |location =Seoul |date=November 26, 2009 |accessdate=February 18, 2010}}</ref>. Во моментов, Јужна Кореја има една од највисоките стапки на раст на странски родените жители, со околу 30.000 странски родени жители кои добиваат јужнокорејско државјанство секоја година од [[2010]] година. Наталитетот во Јужна Кореја бил најнизок во светот во [[2009]] година<ref>{{наведени вести |url= https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/05/113_45496.html |title=South Korea's birthrate world's lowest |work=The Korea Times |location =Seoul |author=Kim Rahn |date=May 22, 2009 |accessdate=April 25, 2010}}</ref>. Доколку се продолжи со овој тренд, се очекува неговото население да се намали за 13% на 42,3 милиони во [[2050]] година<ref>{{наведени вести |url= http://www.lifesitenews.com/ldn/2006/aug/06082802.html |title=South Korea: Lowest Birthrate in the World|publisher=LifeSiteNews |date=August 28, 2006|accessdate=April 25, 2010}}</ref>. Годишниот наталитет во Јужна Кореја е приближно 9 раѓања на 1000 луѓе<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html |title=South Korea |work=[[CIA World Factbook]] |date=June 26, 2009 |accessdate=February 7, 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150703194347/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html |archivedate=July 3, 2015 |df= }}</ref>. Сепак, наталитетот се зголемил за 5,7 отсто од 2010 година, а Кореја веќе нема најнизок наталитет во светот<ref>[http://english.yonhapnews.co.kr/business/2011/08/24/7/0503000000AEN20110824003900320F.HTML "Childbirths in S. Korea grow 5.7 pct in 2010"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120526020904/http://english.yonhapnews.co.kr/business/2011/08/24/7/0503000000AEN20110824003900320F.HTML |date=May 26, 2012 }}. ''Yonhap News Agency''. August 24, 2011.</ref>. Според извештајот за [[2011]] година од ''Chosun Ilbo'', вкупната стапка на фертилитет во Јужна Кореја (1,23 деца родени по жена) е повисока од онаа на [[Тајван]] (1,15) и [[Јапонија]] (1,21)<ref>[http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/11/17/2011111700703.html "Korea's Total Fertility Rate Still Near the Bottom of the World"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111119233333/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/11/17/2011111700703.html|date=November 19, 2011}}. ''[[The Chosun Ilbo]]''. November 17, 2011.</ref>. Просечниот животен век во [[2008]] година изнесувал 79,10 години<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html CIA&nbsp;– The World Factbook 2008] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140528191952/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html |date=2014-05-28 }}&nbsp;– Rank Order&nbsp;– Life expectancy at birth</ref>,​​(што е 34 место во светот<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html |title=The World Factbook |publisher=CIA |date= |accessdate=August 10, 2013 |archive-date=2018-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181229134543/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html |url-status=dead }}</ref>), но до [[2015]] година се зголемил на околу 81.<ref>[http://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.LE00.IN Life expectancy at birth, total (years) |Data |Table]. Data.worldbank.org. Retrieved June 20, 2016.</ref>. Јужна Кореја има најголем пад во работоспособното население во земјите на [[Организација за економска соработка и развој|ОЕЦД]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://thediplomat.com/2014/02/south-koreas-japanese-mirror/ |title=South Korea's Japanese Mirror |last1=Leipziger |first1=Danny |date=February 6, 2014 |publisher=The Diplomat |accessdate=February 6, 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140211114438/http://thediplomat.com/2014/02/south-koreas-japanese-mirror/ |archivedate=February 11, 2014 |df= }}</ref>. Во [[2015]] година, Националниот завод за статистика проценил дека населението во земјата ќе го достигне својот врв до 2035 година<ref name="Kostat2016"/><ref name="KOSIS2015"/>. === Образование === [[File:Korean scientist-Jang Yeongsil-01.jpg|thumb|Предната страна на научната библиотека од универзитетот ''KAIST'']] Централизираната администрација во Јужна Кореја го надгледува процесот на едукација на децата од градинката до третата и последната година од средното училиште. Училишната година е поделена на два семестри, од кои првата почнува на почетокот на март и завршува во средината на јули, а втората започнува кон крајот на август и завршува кон средината на февруари. Распоредот не е унифицирано стандардизиран и варира од училиште до училиште. Повеќето јужнокорејски средни училишта имаат училишни униформи, моделирани според униформи во западен стил. Машките униформи обично се состојат од панталони и бели кошули, а женските носат здолништа и бели кошули (ова важи само во средните училишта). Земјата усвоила нова образовна програма за зголемување на бројот на нивните странски студенти до [[2010]] година. Според Министерството за образование, наука и технологија, бројот на стипендии за странски студенти во Јужна Кореја би бил (според програмата) двојно поголемм за тоа време, а бројот на странски студенти би достигнал 100.000<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.education-blog.net/2008/08/28/south-korea-now-open-for-foreign-students|title=South Korea Now Open For Foreign Students|publisher=Education-blog.net|date=August 28, 2008|accessdate=April 25, 2010}}{{dead link|date=July 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Јужна Кореја е една од најуспешните земји на [[Организација за економска соработка и развој|ОЕЦД]] во писменост, математика и науки со просечна студентска оценка 542 и има една од највисоко образовни работнички сили во светот меѓу земјите на ОЕЦД<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.economist.com/news/international/21711247-reforming-education-slow-and-hard-eminently-possible-what-world-can-learn?spc=scode&spv=xm&ah=9d7f7ab945510a56fa6d37c30b6f1709 |title=What the world can learn from the latest PISA test results |date=December 10, 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oecdbetterlifeindex.org/topics/education/ |title=Education OECD Better Life |publisher=OECD |accessdate=May 29, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160531152015/http://www.oecdbetterlifeindex.org/topics/education/ |archivedate=May 31, 2016 |df= }}</ref>. Земјата е позната по својата висока трескавична перспектива за образованието, каде што нејзината национална опсесија во образованието е наречена „''образовна треска''“<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,2094427-2,00.html |title=South Korea: Kids, Stop Studying So Hard! |last=Ripley |first=Amanda |date=September 25, 2011 |accessdate=2018-02-10 |archive-date=2019-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190311163011/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,2094427-2,00.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20151208175803561 |title=The overeducated generation |last=Habibi |first=Nader |date=December 11, 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161118100808/http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20151208175803561 |archivedate=November 18, 2016 |df= }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.saveourschools.com.au/national-issues/south-korea-education-success-has-a-dark-side |title=South Korea's Education Success Has a Dark Side |last=Cobbold |first=Trevor |date=November 14, 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161118102555/http://www.saveourschools.com.au/national-issues/south-korea-education-success-has-a-dark-side |archivedate=November 18, 2016 |df= }}</ref>. Оваа опсесија со образованието ја намалила сиромашната нација која постојано се наоѓаше на врвот на глобалниот рејтинг на образование, каде што во [[2014]] година на националната ранг-список на учениците по математика и наука од страна на Организацијата за економска и соработка и развој (ОЕЦД), Јужна Кореја го освоила второто место низ светот по [[Сингапур]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.theatlantic.com/education/archive/2016/11/south-korean-seniors-have-been-preparing-for-today-since-kindergarten/508031/ |title=Why South Korea Is So Fixated With the College-Entrance Exam |last=Diamond |first=Anna |date=November 17, 2016}}</ref>. Високото образование е сериозно прашање во општеството во Јужна Кореја, каде што се смета за едно од основните темели на животот на Јужна Кореја. Образованието се смета со висок приоритет за јужнокорејските семејства, бидејќи успехот во образованието има културен статус, како и неопходност за подобрување на социоекономската положба во јужнокорејското општество.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uned.ac.cr/ocex/images/stories/SINAES_1103_%20by%20LJY%201.pdf |title=Vocational Education and Training in Korea: Achieving the Enhancement of National Competitiveness |last=Lee |first=Ji-Yeon |date=September 26, 2014 |publisher=KRIVET |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220214903/http://www.uned.ac.cr/ocex/images/stories/SINAES_1103_%20by%20LJY%201.pdf |archivedate=December 20, 2016 |df= }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.csmonitor.com/World/Asia-Pacific/2012/1110/Drive-for-education-drives-South-Korean-families-into-the-red |title=Drive for education drives South Korean families into the red |last=Strother |first=Jason |date=November 10, 2012}}</ref>. Академскиот успех често е извор на гордост за семејствата и во рамките на јужнокорејското општество во целост. Јужнокорејците го сметаат образованието за главен пропелер на социјална подвижност за себе и за своето семејство како порта за јужнокорејската средна класа. Дипломирањето на врвен универзитет е крајниот маркер на престиж, висок социоекономски статус, ветувачки изгледи за брак и респектабилна кариера<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://theconversation.com/south-korean-education-ranks-high-but-its-the-kids-who-pay-34430 |title=South Korean education ranks high, but it's the kids who pay |date=March 30, 2015}}</ref>. Просечниот живот на Јужнокорејското дете се врти околу образованието, бидејќи притисокот да се успее академски е длабоко вкоренет во јужнокорејските деца уште од рана возраст. Немање универзитетска диплома носи голема културна стигма, бидејќи оние кои немаат формално универзитетско образование се соочуваат со социјални предрасуди и често се одделуваат од другите<ref name="Na Jeong-ju">{{наведени вести|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2014/01/181_111552.html |title=Meister schools fight social prejudice |newspaper=The Korea Times |date=May 23, 2012 |accessdate=July 15, 2016 |author=Na Jeong-ju |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160817161544/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2014/01/181_111552.html |archivedate=August 17, 2016 |df= }}</ref>. Во [[2015]] година, земјата потрошила 4,7% од [[БДП]] на сите нивоа на образование - приближно еднаква на просекот на Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД) од 4,7%<ref>{{наведени вести | url=http://www.japantimes.co.jp/news/2015/11/25/national/public-education-spending-japan-lowest-oecd-sixth-straight-year/ | title=Public education spending in Japan lowest in OECD for sixth straight year | newspaper=The Japan Times | accessdate=October 28, 2016 | author=Tomoko Otake}}</ref>. Силната инвестиција во образованието, милитантната желба за успех, како и страста за извонредност, помогнало на сиромашната за ресурси земја бргу да ја зголеми својата економија во изминатите 60 години од воена разурната пустелија<ref name=ICEF>{{Наведена мрежна страница |url=http://monitor.icef.com/2014/01/high-performance-high-pressure-in-south-koreas-education-system/ |title=High performance, high pressure in South Korea's education system |publisher=ICEF Monitor |date=January 23, 2014 |accessdate=May 29, 2016}}</ref>. Јужнокорејската ревност за образование и желбите на учениците да влезат на престижен универзитет е една од највисоките во светот, бидејќи влезот во највисоката високообразовна институција води кон престижна, сигурна и добро платена работа како во банки, големите јужнокорејски гиганти, како што се [[Samsung]], [[Hyundai]] или [[LG Electronics]].<ref name="pri.org">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pri.org/stories/2011-11-18/south-koreans-consider-trades-over-university-education |title=South Koreans Consider The Trades Over University Education |work=Public Radio International}}</ref>. Главните три универзитети во Јужна Кореја, честопати нарекувани ''„SKY“'', се [[Национален Универзитет Сеул|Националниот универзитет во Сеул]], [[Корејски Универзитет|Корејскиот универзитет]] и [[Универзитет Јонсеј|Универзитетот Јонсеј]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://theconversation.com/south-korean-education-ranks-high-but-its-the-kids-who-pay-34430 |title=South Korean education ranks high, but it’s the kids who pay |date=March 30, 2015 |accessdate=July 3, 2015 |author=David Santandreu Calonge}}</ref><ref name="WeAreTeachers Staff">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weareteachers.com/blogs/post/2015/04/01/south-korea-s-school-success |title=South Korea's School Success |publisher=WeAreTeachers |accessdate=July 3, 2015 |author=WeAreTeachers Staff |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150705082626/http://www.weareteachers.com/blogs/post/2015/04/01/south-korea-s-school-success |archivedate=July 5, 2015 |df= }}</ref>. Интензивната конкуренција за највисоките оценки и академскиот притисок да биде главен ученик е длабоко вкоренета во психата на учениците од Јужна Кореја во рана возраст<ref name="WeAreTeachers Staff"/>. Сепак, со само толку места на универзитетите, па дури и помалку места во врвните компании, многу млади луѓе остануваат разочарани. Постои голема културна табу тема во јужнокорејското општество во прилог на оние кои не постигнале формално универзитетско образование, каде што оние кои немаат универзитетски дипломи се соочуваат со социјални предрасуди и често се гледаат од другите како граѓани од втор ред, што резултира со помалку можности за вработување, подобрување на социоекономската позиција и изгледите за брак<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/12/08/2011120800579.html | title=Korea Awash with the Under-Skilled and Overeducated | newspaper=[[The Chosun Ilbo]] | date=December 8, 2011 | accessdate=October 23, 2016}}</ref>. Меѓународниот прием на јужнокорејскиот образовен систем е поделен. Тој е пофален од различни причини, вклучувајќи ги и неговите релативно високи резултати од тестовите и неговата главна улога во воспоставувањето на економскиот развој на Јужна Кореја, создавајќи една од најобразованите работници во светот<ref name="Reeta Chakrabarti">{{наведени вести | url=http://www.bbc.com/news/education-25187993 | title=South Korea's schools: Long days, high results | publisher=BBC News | date=December 2, 2013 | access-date=October 28, 2016 | author=Reeta Chakrabarti}}</ref>. Британските министри за образование активно активно работат на реконструкција на сопствените наставни планови и испити во обид да го имитираат корејскиот модел и страст за извонредност и високи образовни постигнувања.<ref name="Reeta Chakrabarti"/>. Американскиот претседател [[Барак Обама]], исто така, го пофалил ригорозниот училиштен систем на земјата, каде што над 80 проценти од дипломираните средношколци од Јужна Кореја одат на универзитет<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://beyondhallyu.com/culture/the-pressures-of-the-south-korean-education-system/ |title=The Pressures of the South Korean Education System |date=April 20, 2013 |accessdate=2018-02-10 |archive-date=2016-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220144925/http://beyondhallyu.com/culture/the-pressures-of-the-south-korean-education-system/ }}</ref>. Високата стапка на влез на универзитетот во земјата создало висококвалификувана работна сила која ја направило Јужна Кореја меѓу најобразованите земји во светот со еден од највисоките проценти на своите граѓани кои имаат високо образование<ref name="OECD">{{Наведена мрежна страница|title=OECD.Stat Education and Training > Education at a Glance > Educational attainment and labor-force status > Educational attainment of 25–64 year-olds |publisher=OECD |url=http://stats.oecd.org/# |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160131154408/http://stats.oecd.org/ |archivedate=January 31, 2016 |df= }}</ref>. Степенот на дипломи се одржува до 68 проценти од Јужнокорејците на возраст од 25 до 34 години.<ref name="OECD"/>. Хиерархиската структура на системот е критикувана за задушување на креативноста и иновативноста<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2013/12/south-korean-students-wracked-with-stress-201312884628494144.html |title=South Korean students wracked with stress |date=December 8, 2013}}</ref><ref name="Time Edu">{{наведени вести |last=Ripley |first=Amanda |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,2094427,00.html |title=Teacher, Leave Those Kids Alone |work=Time |date=September 25, 2011 |access-date=December 4, 2013 |archive-date=2019-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404175513/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,2094427,00.html |url-status=dead }}</ref>, и е опишано како интензивно и „брутално“ конкурентно<ref name="Competitive Edu">{{наведени вести |last=Thomas |first=Tanya |url=http://www.medindia.net/news/Intensely-Competitive-Education-In-South-Korea-Leads-to-Education-Fever-68190-1.htm |title=Intensely Competitive Education In South Korea Leads to Education Fever |publisher=[[Medindia]] |date=April 27, 2010 |access-date=December 4, 2013}}</ref>, поради кое системот често се обвинува за високата стапка на самоубиства во земјата, стапки меѓу оние на возраст од 10-19 години. Различни медиуми ја припишуваат високата стапка на самоубиства во земјата поради националната вознемиреност околу испитите во земјата, преку кои се утврдува траекторијата за целиот живот на учениците и кариерата<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.npr.org/sections/parallels/2015/04/15/393939759/the-all-work-no-play-culture-of-south-korean-education |title=The All-Work, No-Play Culture Of South Korean Education |date=April 15, 2015}}</ref><ref name="Suicide Edu">{{наведени вести |last=Janda |first=Michael |url=http://www.abc.net.au/news/2013-10-22/a-korean-education/5037704 |title=Korea's Rigorous Education System Has Delivered Growth, but It is Literally Killing the Country's Youth |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]] |date=October 22, 2013 |accessdate=December 4, 2013}}</ref>. Поранешниот наставник во Јужна Кореја, Се-Вонг Ку, напишал дека образовниот систем во Јужна Кореја претставува злоупотреба на децата и дека треба да се „''реформира и да се реструктуира без одлагање''“.<ref name="Se-Woong Koo">{{наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2014/08/02/opinion/sunday/south-koreas-education-system-hurts-students.html?_r=0 |title=An Assault Upon Our Children |last=Koo |first=Se-Woong |newspaper=The New York Times |date=August 2, 2014 |access-date=August 19, 2015}}</ref>. Системот, исто така, бил критикуван поради вишокот на дипломирани студенти кои создаваат прекумерна и недоволна работна сила. Само во првиот квартал од 2013 година, скоро 3,3 милиони дипломирани студенти од Јужна Кореја биле без работа, оставајќи многу дипломци преквалификувани за работа што бара помало образование<ref name="chosun.com">{{наведени вести |date=June 27, 2013 |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2013/06/27/2013062701664.html |newspaper=[[The Chosun Ilbo]] |title=Over 3 Million Highly Educated People Unemployed }}</ref>. Понатамошната критика е произлезена од предизвикувањето на недостиг на работна сила за различни квалификувани работници и професионални занимања, каде што многумина остануваат непополнети, бидејќи негативната социјална стигма поврзана со професионална кариера и немање универзитетска диплома продолжува да останува длабоко вкоренета во јужнокорејското општество<ref name="Na Jeong-ju"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://english.yonhapnews.co.kr/national/2012/03/05/38/0301000000AEN20120305002600315F.HTML |title=Lee calls for end to prejudices against non-college graduates |publisher=Yonhap |access-date=October 2, 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2014/01/181_111552.html |title=Meister schools fight social prejudice |newspaper=The Korea Times |date=May 23, 2012 |access-date=July 15, 2016 |author=Na Jeong-ju |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160817161544/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2014/01/181_111552.html |archivedate=August 17, 2016 |df= }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.nationmultimedia.com/opinion/S-Koreas-vocational-education-needs-to-tackle-its--30223540.html |title=S Korea's vocational education needs to tackle its shortcomings |date=January 6, 2014 |work=The Nation |accessdate=2018-02-10 |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327034516/http://www.nationmultimedia.com/opinion/S-Koreas-vocational-education-needs-to-tackle-its--30223540.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.reuters.com/article/us-southkorea-economy-students-idUSKCN0T02I520151111 |title=Bleak job prospects drive South Korean youth to vocational schools |publisher=Reuters |access-date=May 29, 2016 |author=Ju-min Park}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://english.yonhapnews.co.kr/national/2012/03/05/38/0301000000AEN20120305002600315F.HTML |title=Lee calls for end to prejudices against non-college graduates |publisher=[[Yonhap]] |access-date=October 2, 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.christenseninstitute.org/meister-of-korean-school-reform-a-conversation-with-lee-ju-ho/ |title=Meister of Korean school reform: A conversation with Lee Ju-Ho |date=March 14, 2014 |accessdate=May 29, 2016 |first=Michael B. |last=Horn |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160924232349/http://www.christenseninstitute.org/meister-of-korean-school-reform-a-conversation-with-lee-ju-ho/ |archivedate=September 24, 2016 |df= }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pri.org/stories/2011-11-18/south-koreans-consider-trades-over-university-education |title=South Koreans Consider The Trades Over University Education |publisher=Global Politics |date=November 18, 2011 |access-date=May 29, 2016}}</ref>. ===Религија=== {{bar box |float=right |title=Верници во Јужна Кореја |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Корејскa народната религија |red|60}} {{Столбен постоток|Христијани|blue|23}} {{Столбен постоток|Будисти|gray|16}} {{Столбен постоток|Други|yellow|1}} }} Религијата во Јужна Кореја е разновидна. Повеќето Јужнокорејци ја следат Корејската Народна Религија. Христијанството (протестантство и католицизам) и будизмот се доминантни исповеди меѓу оние кои се придружуваат на формална религија.Будизмот, кој пристигнал во Кореја во 372 н.е., има илјадници храмови изградени низ целата земја. Според анкетата на Галуп во Кореја од 2021 година, 60% се Членови на Корејската Народна Религија, 23% се Христијани, 16% со будизам и 1% со други религии.Во 2010 година, анкетата на Истражувачкиот центар Пју покажа дека околу 46% од луѓето немаат Доста Релевантна Религија. Ова укажува на можно големо зголемување на нерелигијата во рок од една деценија. Будизмот бил влијателен во античките времиња и христијанството влијаело на големи сегменти од населението во 18 и 19 век, но тие брзо се зголемиле во членството дури до средината на 20 век, како дел од длабоките трансформации низ кои поминало јужнокорејското општество во минатиот век.Но, тие покажаа одреден пад од 2000 година наваму. Домородните шамански религии (т.е. Синдо) остануваат популарни и би можеле да претставуваат голем дел од неповрзаните. Навистина, според едно истражување од 2012 година, само 15% од населението се изјасниле дека не се религиозни во смисла на „атеизам“.Според пописот од 2015 година, процентот на неповрзани е поголем кај младите, околу 64,9% кај 20-годишните. Христијанството е најголемата организирана религија во Јужна Кореја, кое опфаќа повеќе од половина од сите јужнокорејски приврзаници на религиозни организации. Денес во Јужна Кореја има околу 13,5 милиони христијани. Околу две третини од нив припаѓаат на протестантските цркви, а остатокот на Римокатоличката црква.<ref name="2015 Census">South Korea National Statistical Office's 19th Population and Housing Census (2015): [http://image.kmib.co.kr/online_image/2016/1219/201612191738_61220011145071_1.jpg "Religion organizations' statistics"]. Retrieved December 20, 2016</ref>. Бројот на протестанти бил во стагнација во текот на 1990-тите и 2000-тите, но се зголемил на највисоко ниво во текот на 2010 година. [[Римокатолици]]те значително се зголемиле помеѓу 1980-тите и 2000-тите, но се намалиле во текот на 2010-тите<ref name="2015 Census" />. Христијанството, за разлика од другите источноазиски земји, открило плодна почва за ширење во Кореја во [[XVIII век]], а до крајот на [[XVIII век]] убедило голем дел од населението, бидејќи монархијата го поддржувала и ја отворила земјата на раширениот [[прозелитизам]] како дел на проектот за Вестернизација. Слабоста на корејскиот шаманизам, кој, за разлика од јапонскиот [[шинтоизам]] и кинескиот религиозен систем, никогаш не се развил во национална религија со висок статус<ref>Ogata, Mamoru Billy (1984). ''A Comparative Study of Church Growth in Korea and Japan: With Special Application to Japan''. Fuller Theological Seminary. p. 32 ff.</ref>, во комбинација со осиромашената состојба на корејскиот будизам, оставило слободна рака на христијанските цркви. Сличноста на христијанството со мајчинските религии претставувало друг фактор кој придонел за нејзиниот успех на полуостровот<ref>{{Наведено списание|url=http://koreamosaic.net/articles/syncretism.pdf |title=Christianity, Shamanism, and Modernization in South Korea |last=Kim |first=Andrew Eungi |publisher=Association for Religion and Intellectual Life |date=Spring–Summer 2000 |accessdate=June 8, 2013 |journal=[[CrossCurrents]] |location=New York |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140110190338/http://koreamosaic.net/articles/syncretism.pdf |archivedate=January 10, 2014 |df= }}</ref>. Јапонската колонизација во првата половина на [[XX век]] дополнително ја зацврстило идентификацијата на христијанството со корејскиот национализам, бидејќи [[Јапонци]]те се обиделе да го воспостават на полуостровот јапонскиот [[шинтоизам]]. Меѓу христијанските деноминации, [[презвитеријанство]]то е најголемо. Околу девет милиони луѓе припаѓаат на една од стотиците презвитеријански цркви; Најголемите се Презвитеријанска црква ХапДонг, Презвитеријанска црква Тонгахап, Презвитеријанска црква Кошин. Јужна Кореја, исто така, е втора по големина нација која испраќа мисии, по САД<ref>{{наведени вести |url= http://www.christianitytoday.com/ct/2006/003/16.28.html |title=Missions Incredible |last=Moll |first=Rob |work=Christianity Today |date=March 1, 2006 |location =Carol Stream, IL |accessdate=February 17, 2009}}</ref>. Будизмот бил воведен во Кореја во [[4 век]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.buddhismtoday.com/english/world/country/027-korea.htm |title=Buddhism in Korea |work=Korean Buddhism Magazine |location=Seoul |year=1997 |accessdate=February 17, 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090426080342/http://www.buddhismtoday.com/english/world/country/027-korea.htm |archivedate=April 26, 2009 |df= }}</ref>. Наскоро станал доминантна религија во југоисточното [[Кралство Сила]], регионот кој дотогаш бил седиште на најсилната концентрација на будистите во Јужна Кореја. Во другите држави од периодот [[Три кралства]], Когурео и Пекче, будизмот бил прогласен за државната религија во 372 и 528 година. Подоцна бил потиснат во поголемиот дел од следната историја под унифицираното царство на Хозеон (1392-1897), кое официјално го усвоил строгиот корејски конфуцијанство. Денес, Јужна Кореја има околу 7 милиони будисти,<ref name="2015 Census"/>. ===Здравство === Јужна Кореја има универзален здравствен систем<ref>{{fr}} [http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2015_health_glance-2015-en#page26 Health at a Glance 2015 |OECD READ edition] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180207185357/http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2015_health_glance-2015-en#page26 |date=2018-02-07 }}. Keepeek.com. Retrieved June 20, 2016.</ref>. [[Самоубиство]]то во Јужна Кореја е сериозен и раширен проблем и слабо е рангиран на светско ниво за земја со високи примања<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://worldhappiness.report/ed/2016|title=World Happiness Report 2016 Update|last=|first=|date=|website=|publisher=UN Sustainable Development Solutions Network; Earth Institute (University of Columbia)|pages=20–21–22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160317224417/http://worldhappiness.report/ed/2016/|archive-date=March 17, 2016|accessdate=March 20, 2016}}</ref>. Стапката на самоубиства била највисока во ОЕЦД во [[2012]] година (29.1 смртни случаи на 100.000 лица)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://data.oecd.org/healthstat/suicide-rates.htm |title=Suicide rates |work=[[OECD]] |year=2012 |access-date=September 20, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161009234659/https://data.oecd.org/healthstat/suicide-rates.htm |archivedate=October 9, 2016 |df= }}</ref>. Јужнокорејските болници имаат на располагање напредна медицинска опрема и капацитети, кои се рангираат на 4-то за [[Магнетна резонанција|МРИ]] единици по глава на жител и 6 за [[Компјутерска томографија|КТ скенери]] по глава на жител во ОЕЦД<ref>{{fr}} [http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2015_health_glance-2015-en#page28 Health at a Glance 2015 |OECD READ edition] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180207185357/http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2015_health_glance-2015-en#page28 |date=2018-02-07 }}. Keepeek.com. Retrieved June 20, 2016.</ref>. Исто така, Јужна Кореја има втор најголем број на болнички кревети на ОЕЦД, 1000 луѓе на 9,56 кревети. Очекуваното траење на животот брзо се зголемува, а Јужна Кореја е рангирана на 9-тото место во светот за очекуваното траење на животот со 82 години во [[2013]] година, што се рангира на 4-тото место во светот. == Надворешна политика == [[File:2010 G-20 Seoul summit.jpg|thumb|300px|Самит на Г-20 во Јужна Кореја во 2010 година]] [[File:Ban Ki-Moon Davos 2011 Cropped.jpg|thumb|upright|[[Бан Ки Мун]], [[Генерален секретар на Обединетите Нации]] (2007-2016)]] Јужна Кореја одржува дипломатски односи со повеќе од 188 земји. Земјата, исто така, е членка на [[ООН]] од [[1991]] година, кога стана членка во исто време како и [[Северна Кореја]]. На [[1 јануари]] [[2007]] година поранешниот јужнокорејски министер за надворешни работи, [[Бан Ки Мун]], бил избран за [[Генерален секретар на Обединетите Нации]] и на таа функција се задржал до [[2016]] година. Исто така, Јужна Кореја има развиени врски со [[Асоцијација на југоисточни азиски земји|Асоцијацијата на југоисточни азиски земји]] како член на ''ASEAN Plus three''. Во [[2010]] година, Јужна Кореја и [[Европската унија]] склучиле договор за слободна трговија (ССТ) за намалување на трговските бариери. Јужна Кореја, исто така, преговара за Договор за слободна трговија со [[Канада]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url= http://www.international.gc.ca/trade-agreements-accords-commerciaux/agr-acc/korea-coree/index.aspx?lang=en |title= Canada-Korea&nbsp;– Free Trade Agreement Negotiations |publisher= Foreign Affairs and International Trade Canada |date= January 5, 2009 |accessdate= March 5, 2009 |archive-date= 2012-02-04 |archive-url= https://www.webcitation.org/65DCTAqVj?url=http://www.international.gc.ca/trade-agreements-accords-commerciaux/agr-acc/korea-coree/index.aspx?lang=en |url-status= dead }}</ref>, и со [[Нов Зеланд]]<ref>{{наведени вести|title=South Korea, New Zealand launch FTA negotiations|author=|url=http://english.people.com.cn/90001/90778/90858/90863/6604961.html|newspaper=People's Daily|date=March 3, 2009|accessdate=June 7, 2013}}</ref>. Во ноември [[2009]] година, Јужна Кореја се приклучила на Комитетот за помош на ОЕЦД за развој, и станала прва земја која некогаш примила помош од оваа организација, а денес е донаторска членка. Јужна Кореја била домаќин на Самитот на Г-20 во [[Сеул]] во ноември [[2010]] година. ===Северна Кореја === И Северна и Јужна Кореја продолжуваат официјално да бараат сувереност над целиот полуостров и сите оддалечени острови. И покрај заедничката нетрпеливост, напорите за помирување продолжиле уште од првичната поделба меѓу [[Северна Кореја]] и Јужна Кореја. Политичките личности, како што е Ким Ку, работеле на помирување на двете влади дури и по [[Корејска војна|Корејската војна]]<ref>[http://modernkoreanhistory.weebly.com/ modern korean history – Home]. Modernkoreanhistory.weebly.com. Retrieved April 17, 2015.</ref>. Со долготрајните непријателства по Корејската војна од [[1950]] до [[1953]] година, Северна Кореја и Јужна Кореја потпишале договор за продолжување на мирот<ref name="autogenerated4">{{наведени вести |url=http://uk.reuters.com/article/worldNews/idUKSEO16392220071004 |title=North, South Korea pledge peace, prosperity |accessdate=February 17, 2009 |publisher=Reuters |date=October 4, 2007 |archive-date=2007-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071223105941/http://uk.reuters.com/article/worldNews/idUKSEO16392220071004 |url-status=dead }}</ref>. На [[4 октомври]] [[2007]] година, Ро Мо-Хун и севернокорејскиот водач [[Ким Џонг Ил]] потпишале договор со осум точки за прашања на траен мир, разговори на високо ниво, економска соработка, обновување на железничките услуги, автопат и авионски патувања, заеднички олимписки состав<ref name="autogenerated4"/>. И покрај напорите за помирување, напредокот бил комплициран од тестовите на севернокорејските проектили во 1993, 1998, 2006, 2009 и 2013 година. Од почетокот на [[2009]] година, односите меѓу Северна и Јужна Кореја биле многу напнати. Северна Кореја била пријавена дека има распоредени проектили<ref>{{наведени вести |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7905361.stm |title= North Korea deploying more missiles |work=BBC News |date=February 23, 2009}}</ref>, ги поништила своите поранешни договори со Јужна Кореја<ref>{{наведени вести |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7859671.stm |title= North Korea tears up agreements |work=BBC News |date=January 30, 2009 |accessdate=March 8, 2009}}</ref>, и се заканувала на Јужна Кореја и на [[САД]] да не се мешаат со лансирањето на сателитот што го планирале<ref>{{наведени вести |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7931670.stm |work=BBC News |date=March 3, 2009 |accessdate=March 8, 2009 |title=North Korea warning over satellite}}</ref>. Северна и Јужна Кореја сè уште се технички во војна (никогаш не потпишале мировен договор по Корејската војна) и ја делат најсилно утврдената граница во светот<ref name="border">{{наведени вести |url=http://edition.cnn.com/2004/WORLD/asiapcf/06/03/koreas.agree/index.html |title=Koreas agree to military hotline |work=CNN.com |date=June 4, 2004 |accessdate=February 18, 2010 |archive-date=2009-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091130235815/http://edition.cnn.com/2004/WORLD/asiapcf/06/03/koreas.agree/index.html |url-status=dead }}</ref>. На [[27 мај]] [[2009]] година, севернокорејските медиуми објавиле дека примирјето повеќе не е валидно поради заложбата на владата на Јужна Кореја за дефинитивно да се приклучи на Иницијативата за безбедност во борбата против распространување на оружје за масовно уништување<ref>{{Наведена мрежна страница |url= http://www.globalsecurity.org/military/ops/psi.htm |title=Proliferation Security Initiation |date=May 31, 2003 |accessdate=May 8, 2012}}</ref>. За дополнително да ги комплицираат и интензивираат проблемите помеѓу двете нации, тонењето на јужнокорејскиот воен брод во март [[2010]] година било потврдено од страна на владата на Јужна Кореја<ref>{{наведени вести |author =Jung Sung-ki |url= https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2010/09/205_72997.html |work=The Korea Times |location =Seoul |title=Seoul reaffirms N. Korea's torpedo attack in final report |date=September 13, 2010}}</ref> и дека истото било предизвикано од севернокорејско торпедо, кое Северна Кореја го негира. Претседателот во мај 2010 година објавил дека [[Сеул]] ќе ја намали целата трговија со Северна Кореја, како дел од мерките кои првенствено се насочени кон дипломатско и финансиско отстранување на Северна Кореја, со исклучок на заедничкиот индустриски проект Кесонг и хуманитарната помош<ref name="kaesong">{{наведени вести |url= http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/05/25/2010052501206.html |work=[[The Chosun Ilbo]] |location =Seoul |title=Seoul Decides to Continue Kaesong Project, Humanitarian Aid |date=May 25, 2010}}</ref>. Северна Кореја првично се заканила дека ќе ги прекине сите врски, целосно ќе го укине претходниот договор за ненапаѓање и ќе ги истера сите Јужнокорејци од заедничката индустриска зона во Кесонг, но ги прекршила своите закани и одлучила да ги продолжи своите врски со Јужна Кореја. И покрај континуираните врски, индустриската зона забележала големо намалување на инвестициите и работната сила како резултат на овој воен конфликт. Во февруари 2016 година, комплексот бил затворен од [[Сеул]], како реакција на ракетата на Северна Кореја порано во месецот<ref>{{наведени вести |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2016/feb/10/seoul-shuts-down-joint-north-south-korea-industrial-complex-kaesong |title=Seoul shuts down joint North-South Korea industrial complex |date=February 10, 2016}}</ref>, што било едногласно осудено од Советот за безбедност на Обединетите нации<ref>{{наведени вести |url=https://www.theguardian.com/world/2016/feb/07/north-korea-launches-long-range-rocket-it-claims-is-carrying-a-satellite |work=The Guardian |date=February 7, 2016 |title=North Korea rocket launch: UN security council condemns latest violation}}</ref>. ===Кина=== Историски гледано, Кореја имала блиски односи со династиите во [[Кина]]<ref>Korea Herald. (2004) Korea now, p. 31; excerpt, "The Chinese also insist that even though Goguryeo was part of Chinese domain, Silla and Baekje were states subjected to China's tributary system."</ref><ref>Pratt, Keith L. (1999). Korea: a historical and cultural dictionary. p. 482.</ref><ref>Kwak, p. 99., p. 99, at Google Books; excerpt, "Korea's tributary relations with China began as early as the fifth century, were regularized during the Goryeo dynasty (918–1392), and became fully institutionalized during the Yi dynasty (1392–1910)."</ref><ref>Seth, Michael J. (2006). A concise history of Korea, p. 64, p. 64, at Google Books; excerpt, "China found instead that its policy of using trade and cultural exchanges and offering legitimacy and prestige to the Silla monarchy was effective in keeping Silla safely in the tributary system. Indeed, the relationship that was worked out in the late seventh and early eighth centuries can be considered the beginning of the mature tributary relationship that would characterize Sino-Korean interchange most of the time until the late nineteenth century;"</ref>. Во модерни времиња, пред формирањето на Јужна Кореја борците за корејската независност соработувале со кинески војници за време на јапонската окупација. Сепак, по [[Втората светска војна]], [[Народна Република Кина]] го прифатил маоизмот, додека Јужна Кореја барала блиски односи со [[САД]]. Кина помогнала на [[Северна Кореја]] со работна сила и набавки за време на Корејската војна, а по нејзините последици речиси целосно ги прекинале дипломатските односи меѓу Јужна Кореја и КНР. Во последно време, Јужна Кореја и КНР повторно воспоставиле формални дипломатски односи на [[24 август]] [[1992]] година. Двете земји се обиделе да ги подобрат билатералните односи и да го укинат четириесетгодишното трговско ембарго<ref name="autogenerated2">{{наведени вести |url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/FI11Dg03.html |title=Asia Times&nbsp;– News and analysis from Korea; North and South |work=Asia Times |location=Hong Kong |date=September 11, 2004 |accessdate=April 25, 2010 |archive-date=2009-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090402045330/http://www.atimes.com/atimes/korea/FI11Dg03.html |url-status=dead }}</ref>, и односите меѓу Јужна Кореја и Кина постепено се подобруваат од 1992 година<ref name="autogenerated2"/>. Република Кореја ги прекинала официјалните односите со Република Кина ([[Тајван]]), добивајќи официјални односи со Народна Република Кина, која не го признава суверенитетот на Тајван<ref>{{наведени вести |url= https://www.nytimes.com/1992/08/24/world/chinese-and-south-koreans-formally-establish-relations.html |date= August 24, 1992 |last=Kristof |first=Nicholas D. |title= Chinese and South Koreans Formally Establish Relations |work=The New York Times}}</ref>. ===Јапонија=== [[File:Liancourt walleye view.jpg|thumb|Карпи Лианкурт]] Иако немало формални дипломатски врски меѓу Јужна Кореја и [[Јапонија]] по завршувањето на [[Втората светска војна]], Јужна Кореја и Јапонија го потпишале Договорот за основни односи меѓу Јапонија и Република Кореја во [[1965]] година за воспоставување дипломатски врски. Има многу антијапонски чувства во Јужна Кореја поради голем број нерешени јапонско-корејски спорови, од кои многумина произлегуваат од периодот на јапонската окупација по јапонската анексија на Кореја. За време на Втората светска војна, повеќе од 100.000 Корејци служеле во Царската Јапонска Армија<ref>A Brief History of the US-Korea Relations Prior to 1945. "While less than 100 Koreans in America enlisted in the US military during World War&nbsp;II, more than 100,000 Koreans served in the Japanese army as officers and soldiers. There were two Korean Lt. Generals in the Japanese Army: a Chosun prince, whose rank was honorary and who commanded no troops; and Lt. Gen. [[Hong Sa-Ik]], who was a professional military man from the old Chosun army."</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gangje.go.kr/admin_view0305.asp?idx=711&page=1 |title=Truth Commission on Forced Mobilization under the japanese Imperialism Republic of Korea. |accessdate=March 18, 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090214033600/http://gangje.go.kr/admin_view0305.asp?idx=711&page=1 |archivedate=February 14, 2009}}</ref>. Корејските жени биле принудени на воениот фронт за да им служат на Царската Јапонска Армија како сексуални робови, наречени жени за утеха<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www35.atwiki.jp/kolia/pages/11.html |title=従軍慰安婦の正体 |url-status=dead |accessdate=August 19, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120712004202/http://www35.atwiki.jp/kolia/pages/11.html |archivedate=July 12, 2012 |df= }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.jpri.org/publications/workingpapers/wp77.html |title=Japan's Responsibility Toward Comfort Women Survivors |publisher=Japan Policy Research Institute |location=San Francisco |last=Soh |first=C. Sarah |authorlink=Chunghee Sarah Soh |date=May 2001 |accessdate=February 3, 2012 |archive-date=2012-06-28 |archive-url=https://archive.today/20120628222046/http://www.jpri.org/publications/workingpapers/wp77.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.comfort-women.org/index.php |publisher=Washington Coalition for Comfort Women Issues |title=WCCW's Mission |year=2011 |accessdate=February 18, 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100502044945/http://www.comfort-women.org/index.php |archivedate=May 2, 2010 |df= }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url= http://jbpress.ismedia.jp/articles/-/35903 |title=朝日新聞が日韓関係を破壊した 慰安婦についての大誤報を謝罪することが関係修復の条件 |accessdate=August 19, 2012}}</ref>. Долготрајните прашања како што се јапонските воени злосторства против корејските цивили, негатизмот при препишување на јапонските учебници во врска со јапонските злосторства за време на Втората светска војна, територијалните спорови околу карпите Лианкурт<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dynamic-korea.com/news/view_news.php?main=KTD&sub=&uid=200800220395&keyword=|title=DYNAMIC-KOREA|date=May 14, 2011|publisher=|accessdate=2018-02-10|archive-date=2011-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514111833/http://www.dynamic-korea.com/news/view_news.php?main=KTD&sub=&uid=200800220395&keyword=|url-status=bot: unknown}}</ref>, и посетите на јапонските политичари во светилиштето Јасукуни, во чест на јапонскиот народ (цивили и војници) за време на војната, продолжуваат да ги нарушуваат корејско-јапонските односи. Карпите Лианкурт биле првите корејски територии кои во [[1905]] година биле насилно колонизирани од [[Јапонија]]. Иако повторно биле вратени на Кореја заедно со остатокот од нејзината територија во [[1951]] година со потпишувањето на Договорот од Сан Франциско, Јапонија не се откажала од своите барања дека карпите се јапонска територија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dokdo-takeshima.com/dokdo-takeshima-related-historical-data|title=Dokdo Takeshima Island Liancourt Rocks The Historical Facts of the Dokdo / Takeshima Island Dipute Between Korea and Japan|website=www.dokdo-takeshima.com}}</ref>. Како одговор на посетата на тогашниот премиер [[Џуничиро Коизуми]] на светилиштето Јасукуни, поранешниот претседател на Кореја ги суспендирал сите разговори за самитот помеѓу Јужна Кореја и Јапонија во 2009 година<ref>{{наведени вести |url= http://www.voanews.com/Korean/archive/2006-03/2006-03-17-voa12.cfm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080507103851/http://www.voanews.com/Korean/archive/2006-03/2006-03-17-voa12.cfm |archivedate=May 7, 2008 |title=President Roh Moo-hyun will not hold a summit with Japanese Prime Minister Junichiro Koizumi until Koizumi stops visits to Japan's Yasukuni shrine |work=[[Voice of America]] |date=March 17, 2006 |accessdate=February 15, 2009}}</ref>. ===Европска Унија === Европската Унија (ЕУ) и Јужна Кореја се важни трговски партнери, преговарајќи за договор за слободна трговија многу години откако Јужна Кореја била прогласена како приоритетен партнер за слободна трговија во [[2006]] година. Договорот за слободна трговија бил одобрен во септември [[2010]] година и стапил на сила на [[1 јули]] [[2011]]<ref>{{наведени вести |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hjiU353BrLQrVT2oZEu5HPb40ugA |agency=Agence France-Presse |title=EU agrees free trade deal with S.Korea |date=September 16, 2009}}</ref>. Јужна Кореја е десетти најголем трговски партнер на [[ЕУ]], а ЕУ станала четврта најголемо одредиште за извоз во Јужна Кореја. Трговијата со ЕУ со Јужна Кореја надминала 90 милијарди евра во [[2015]] година и ужива годишна стапка на раст од 9,8% годишно меѓу 2003 и 2013 година<ref name="EU">{{Наведена мрежна страница |url=http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/South_Korea-EU_-_trade_in_goods#EU_and_South_Korea_in_world_trade |title=South Korea-EU - trade in goods - Statistics Explained |website=ec.europa.eu |language=en |access-date=September 23, 2017 |archive-date=2017-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170923095528/http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/South_Korea-EU_-_trade_in_goods#EU_and_South_Korea_in_world_trade |url-status=dead }}</ref>. ЕУ е единствениот најголем странски инвеститор во Јужна Кореја од [[1962]] година и изнесува речиси 45% од сите приливи на [[странски директни инвестиции]] во Кореја во [[2006]] година. Сепак, компаниите во ЕУ имаат значителни проблеми при пристапувањето и работењето на пазарот во Јужна Кореја поради строгите стандарди. И во своите редовни билатерални контакти со Јужна Кореја и преку нејзиниот Договор за слободна трговија со Кореја, ЕУ се обидува да ја подобри оваа ситуација<ref name="EU"/>. ===САД=== [[File:President Donald J. Trump welcomes President Moon Jae-in of the Republic of Korea to the White House (35520219101).jpg|thumb|[[Мун Џае Ин]] со [[Доналд Трамп]] на 30 јуни 2017]] [[САД]] се вклучиле во деколонизација на Кореја (главно на југ, со Советскиот Сојуз ангажиран во Северна Кореја) од [[Јапонија]] по [[Втората светска војна]]. По три години воена администрација од страна на САД, владата на Јужна Кореја била формирана. По почетокот на Корејската војна, американските сили биле испратени да се бранат од инвазијата од Северна Кореја на југот. По примирјето, Јужна Кореја и САД се согласиле на „Договор за заемна одбрана“, според кој нападот врз која било страна во областа на Тихоокеанија би го повикал другиот на помош<ref>{{Наведена мрежна страница |url= http://avalon.law.yale.edu/20th_century/kor001.asp |publisher=Yale Law School |title=Mutual Defense Treaty Between the United States and the Republic of Korea; October 1, 1953}}</ref>. Во [[1967]] година, Јужна Кореја се обврзила со договор за заемна одбрана, испраќајќи голем контингент на борбени единици за поддршка на САД во [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]]. Осмата армија на САД, Седмата воздухопловна сила и американските поморски сили се стационирани во Јужна Кореја. Двете земји имаат силни економски, дипломатски и воени врски, иако тие понекогаш не се согласуваат во однос на политиките кон Северна Кореја, и во врска со некои од индустриските активности на Јужна Кореја, кои вклучуваат употреба на ракетни или јадрени технологии. Исто така, постоеле силни антиамерикански чувства во одредени периоди, кои во голема мера се модерирани денес<ref>{{Наведено списание |url= http://journals.cambridge.org/action/displayFulltext?type=1&fid=7819663&jid=PSC&volumeId=43&issueId=03&aid=7819661 |publisher=Cambridge University Press |title=South Korean Attitudes toward the ROK–U.S. Alliance: Group Analysis |author=Haesook Chae|year=2010}}</ref>. Во [[2007]] година, меѓу Јужна Кореја и САД бил потпишан договор за слободна трговија познат како Договор за слободна трговија меѓу Република Кореја и САД, но неговото официјално спроведување било постојано одложувано, во очекување на одобрување од страна на законодавните тела на двете земји. На [[12 октомври]] [[2011]] година, Конгресот на САД го усвоил долгогодишниот трговски договор со Јужна Кореја<ref>{{наведени вести |url= https://www.nytimes.com/2011/10/13/business/trade-bills-near-final-chapter.html?scp=17&sq=korea&st=cse |work=The New York Times |title=Congress Ends 5-Year Standoff on Trade Deals in Rare Accord |author=Appelbaum, Bintamin |author2= Steinhauer, Jennifer |date=October 13, 2011}}</ref> и истиот стапил на сила на [[15 март]] [[2012]] година<ref>{{наведени вести |title= New Opportunities for U.S. Exporters Under the U.S.-Korea Trade Agreement |date=June 9, 2012 |url= http://www.ustr.gov/trade-agreements/free-trade-agreements/korus-fta}}</ref>. == Култура == [[File:Kayagumplayer2.jpg|thumb|right|Музичар на ''Gayageum'']] Јужна Кореја ја дели својата традиционална култура со [[Северна Кореја]], но двете Кореи имаат развиено различни современи форми на култура, бидејќи полуостровот бил поделен во [[1945]] година. Историски, иако културата на Кореја била силно под влијание на онаа на соседна [[Кина]], сепак успеала да се развие како посебен културен идентитет кој се разликува од неговиот поголем сосед<ref>{{Наведена книга|author=Fairbank, John K. |author2= Reischauer, Edwin O. |author3= Craig, Albert M. |title=East Asia: Tradition & Transformation |publisher= Houghton Mifflin |location =Boston |year=1978 |isbn=0-395-25812-X}}</ref>. Неговата богата и живописна култура вклучува 19 [[Нематеријално културно наследство|нематеријални културни наследства]] на човештвото според [[УНЕСКО]], трета по големина во светот, заедно со 12 локации на [[Светско културно наследство|светско наследство]]. Јужнокорејското Министерство за култура, спорт и туризам активно ги охрабрува традиционалните уметности, како и модерните форми преку програми за финансирање и едукација<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mct.go.kr/english/section/bureau/cultural_1.jsp |publisher=MCT |title=Associated Organisations |accessdate=April 11, 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051224163415/http://www.mct.go.kr/english/section/bureau/cultural_1.jsp |archivedate=December 24, 2005 }} See also {{Наведена мрежна страница|url=http://www.kcaf.or.kr/ehome3/mission.htm |title=Mission and Goal |publisher=Korea Cultural Administration |accessdate=April 11, 2006 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060430184339/http://www.kcaf.or.kr/ehome3/mission.htm |archivedate=April 30, 2006 |df= }}</ref>. Индустријализацијата и урбанизацијата на Јужна Кореја донеле многу промени во начинот на живеење на Корејците. Промената на економијата и начинот на живот довеле до концентрација на населението во поголемите градови, особено во главниот град [[Сеул]]. ===Уметност=== [[File:청화백자진사채복숭아연적.jpg|130px|right|thumb]] Корејската уметност е под големо влијание на будизмот и конфуцијанството, што може да се види во многуте традиционални слики, скулптури, керамика и изведувачки уметности<ref>[http://www.asia-art.net/korean_paint.html Korean painting] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100730065004/http://www.asia-art.net/korean_paint.html |date=July 30, 2010 }}, Asia Art</ref>. Корејската керамика и порцелан е добро позната низ целиот свет.<ref>[http://www.armkor.com/korea-info3.htm Korean Pottery and Celadon], Asian Relocation Management Korea</ref>. Повоената модерна корејска уметност започнала да цвета во 1960-тите и 1970-тите години, кога јужнокорејските уметници се интересирале за геометриски форми и нематеријални предмети. Воспоставувањето на хармонија меѓу човекот и природата исто така било фаворизирано тоа време. Поради социјалната нестабилност, социјалните прашања се појавиле како главни теми во 1980-тите. Уметноста била под влијание на разни меѓународни настани и експонати во Кореја, а тоа донело и повеќе разновидност<ref>[http://www.apexart.org/conference/lee.htm Contemporary Korean Art in 1990s], apexart, 1999</ref>. Олимписката вајарска градина од [[1988]] година, преместувањето на изданието на Витни Биенале од [[1993]] година во Сеул<ref>{{ko icon}} [http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=20100326020003 Whitney Biennal to come to Seoul again], ''Seoul News'', March 26, 2010. Retrieved July 13, 2010.</ref>, создавањето на Биенале Гванџу<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://gb.or.kr/?mid=main_eng |title=Gwangju Biennale |publisher=Gwangju Biennale |date= |accessdate=October 29, 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100710205915/http://gb.or.kr/?mid=main_eng |archivedate=July 10, 2010 |df=dmy-all }}</ref> и Корејскиот павилјон на Венециското биенале во 1995 година биле значајни настани. ===Архитектура=== [[File:Sungnyemun Gate, front, 2013.jpg|thumbnail|left|[[Намдемун]]]] [[File:Daeungjeon at Bulguksa-Gyeongju-Korea-01.jpg|thumb|right|[[Пулгукса]]]] Поради бурна историја на Јужна Кореја, градењето и уништувањето се повторувало бескрајно, што резултирало до добивање на различни архитектонски стилови и дизајни<ref>[http://www.asianinfo.org/asianinfo/korea/arc/modern_period.htm Korean architecture], Asian Info Organization</ref>. Корејската традиционална архитектура се одликува со хармонија со природата. Античките архитекти прифатиле систем карактеризиран со сламени покриви и подови наречени [[ондол]]<ref>Chung Ah-young (March 31, 2010). [https://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2010/03/148_63378.html "Exhibit Focuses on Traditional Architecture"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220224530/https://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2010/03/148_63378.html |date=December 20, 2014 }}, ''The Korea Times''; [http://park.org/Korea/Pavilions/PublicPavilions/KoreaImage/e-information/life/tradi-03.html Photos of traditional Korean shelters]</ref>. Луѓето од горните слоеви граделе поголеми куќи со елегантни криви покривни плочки. Традиционалната архитектура може да се види во палатите и храмовите, сочуваните стари куќи наречени [[ханок]]<ref>[http://ata.hannam.ac.kr/korea/k-house1.htm List of traditional Korean houses] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100424053315/http://ata.hannam.ac.kr/korea/k-house1.htm |date=2010-04-24 }}, Asian Tradition in Architecture</ref>, и специјални локации, како што е населбата Хахо, Фолклорно село Јангдонг и Корејското народно село. Традиционалната архитектура е вклучена во списокот на светско наследство на УНЕСКО<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/kr |title=UNESCO World Heritage: Republic of Korea |publisher=Unesco |accessdate=October 29, 2010}}</ref>. Западната архитектура првпат била претставена во Кореја кон крајот на [[XIX век]]. Црквите, училиштата и универзитетски згради биле изградени во нови стилови. Со анексијата на Кореја од страна на Јапонија во [[1910]] година, колонијалниот режим интервенирал во архитектонското наследство на Кореја, а модерната архитектура во јапонски стил била наметната. Анти-јапонското чувство и Корејската војна довеле до уништување на повеќето градби изградени во тоа време<ref>[https://web.archive.org/web/19990302080251/http://nongae.gsnu.ac.kr/%7Emirkoh/cob1.html Brief Review of Korea Modern Architecture], Prof. Park Kil-ryong (Kukmin University), modified by Architectural Design Lab, GSNU.</ref>. Корејската архитектура влегла во нова фаза на развој за време на реконструкцијата по Корејската војна, инкорпорирајќи модерни архитектонски трендови и стилови. Поттикнати од економскиот раст во 1970-тите и 1980-тите, активната реконструкција забележала нови хоризонти во архитектонскиот дизајн. По завршувањето на [[Летни олимписки игри 1988|Олимписките игри во Сеул]] во 1988 година, Јужна Кореја била сведок на широка варијанта на стилови во нејзиниот архитектонски пејзаж, поради што во голем дел се должи на отворањето на пазарот на странски архитекти<ref>[http://www.asianinfo.org/asianinfo/korea/arc/contemporary_architecture.htm Contemporary Korean architecture], Asian Info Organization</ref>. ===Забава=== Покрај домашната потрошувачка, Јужна Кореја има просперитетна забавна индустрија, каде што разните аспекти на јужнокорејската забава, вклучувајќи телевизиски драми, филмови и популарна музика, генерира значителни финансиски приходи за економијата на нацијата. Културниот феномен познат како Халју или „Корејски бран“ зафатил многу земји низ Азија, со што Јужна Кореја станала голема сила како извозник на популарна култура и забава, која ги опфаќа западните земји како што се САД и Обединетото Кралство<ref name="Kwave">{{наведени вести |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1646903.stm |title='Korean Wave' piracy hits music industry |work=BBC News |date=November 9, 2001 |accessdate=June 25, 2010}}</ref>. До 1990-тите години, популарната музика во Јужна Кореја доминирала со балади и традиционални корејски балади. Појавата на јужнокорејската поп-група ''Со Тајџи и момчињата'' во [[1992]] година претставувало пресвртница за јужнокорејската популарна музика, исто така позната како K-поп, бидејќи жанрот се модернизирал од инкорпорирање на елементи од популарните музички жанрови од целиот свет, како што се западната популарна музика, експерименталната музика, џез, латино, класика, хип-хоп, ритам и блуз, електронски танц, реге, фолк итн. Жанрови како поп, хип-хоп, ритам и блуз, рок, фолк, станале доминантни во модерната јужнокорејска популарна музичка сцена, и покрај тоа што сè уште ужива уловот меѓу постарите Јужнокорејци. К-поп ѕвездите и групите се добро познати низ цела Азија и имаат меѓународна слава што на земјата и донесува милиони долари приходи. Од успехот на филмот Шири во [[1999]] година, корејската филмска индустрија започнала да се признава на меѓународно ниво. Домашниот филм има доминантен удел на пазарот, делумно поради постоењето на екрански квоти кои бараат киното да прикажува корејски филмови најмалку 73 дена во годината<ref>[http://rki.kbs.co.kr/english/news/news_Ec_detail.htm?No=74142 "S.Korea's Screen Quota Hinders Market Access"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180703133256/http://rki.kbs.co.kr/english/news/news_Ec_detail.htm?No=74142 |date=2018-07-03 }}, KBS World, July 16, 2010.</ref>. Јужнокорејските телевизиски емисии станале популарни надвор од Кореја. Јужнокорејските телевизиски драми, познати како К-драми, започнале да ја пронаоѓаат славата на меѓународно ниво. Многу драми имаат тенденција да имаат романтичен фокус, но се прават и голем беој на историски драми. ===Спорт === [[File:View from COEX Tower.jpg|thumb|left|[[Спортски комплекс Сеул]]]] Боречката вештина [[теквондо]] потекнува од Кореја. Во 1950-тите и 1960-тите години, биле стандардизирани модерни правила, со што теквондото станало официјален олимписки спорт во 2000 година<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/present_day.html |title=Taekwondo |publisher=World Taekwondo Federation |date=November 29, 2002 |accessdate=August 10, 2013 |archive-date=2010-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100121165001/http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/present_day.html |url-status=dead }}</ref>. Други корејски боречки вештини вклучуваат [[хапкидо]], [[танг су до]], [[кук сул вон]], [[кумдо]] и субак<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kmaf.kr/ |title=Korea Martial Arts Federation |language=ko |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719031130/https://www.kmaf.kr/ |archivedate=July 19, 2011 |df= }}</ref>. Фудбалот и бејзболот традиционално се сметаат за најпопуларни спортови во Кореја<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news1.kr/articles/?2139988 |script-title=ko:프로스포츠, 흥행 봄날 오나…야구·축구 인기몰이 중 |publisher=EBN |date=March 17, 2015 |accessdate=April 13, 2016}}</ref>. Неодамнешните анкети покажуваат дека мнозинството, 41% од навивачите на Јужна Кореја продолжуваат да се идентификуваат само како фудбалски навивачи, со бејзболот второ место на 25% од испитаниците. Сепак, анкетата не укажува на степенот до кој испитаниците ги следат двата спорта<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gallup.co.kr/gallupdb/reportContent.asp?seqNo=211&pagePos=1&selectYear=0&search=0&searchKeyword=%BD%BA%C6%F7%C3%F7 |script-title=ko:한국갤럽조사연구소 |publisher=Gallup.co.kr |date=May 20, 2009 |accessdate=August 10, 2013}}</ref>. Фудбалската репрезентација станала првата екипа во Фудбалската конфедерација на Азија која стасала до полуфиналето на Светското првенство во 2002 година, кога земјата заедно со Јапонија биле домаќини. На Летните олимписки игри 2012 Јужна Кореја го освоила бронзениот медал во фудбал. Бејзболот првпат бил воведен во Кореја во [[1905]] година и оттогаш станал доста популарен, а некои извори тврдат дека го надминал фудбалот како најпопуларен спорт во земјата<ref>{{Наведена книга|title=Handbook of Korea, 11th ed|author=KOIS ([[Korea Overseas Information Service]])|location=Seoul|publisher=[[Hollym (publishing house)|Hollym]]|year=2003|isbn=1-56591-212-8|page=632}}</ref><ref>Trading Markets.com. [http://www.tradingmarkets.com/news/stock-alert/ncscf_s-korean-game-developer-ncsoft-interested-in-pro-baseball-1382602.html "S. Korean Game Developer NCsoft Interested in Pro Baseball"]{{dead link|date=April 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. December 21, 2010. Accessed December 26, 2010.</ref><ref>Min-sik, Yoon. "Baseball comes roaring back to Seoul". ''The Korea Herald''. October 25, 2013. Accessed November 9, 2013. http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20131025000840</ref>. Последните години се одликуваат со зголемување на посетеноста и цените на билетите за професионалните бејзбол игри<ref>Kim Yang-hee (April 21, 2011). [http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_entertainment/474168.html "Professional baseball rising in popularity"]. ''The Hankyoreh''. Accessed April 21, 2011.</ref><ref>[http://www.index.go.kr/potal/main/EachDtlPageDetail.do?idx_cd=1662 나라지표-프로스포츠 관중현황]. Index.go.kr (January 26, 2016). Retrieved June 20, 2016.</ref>. Корејската професионална бејзбол лига, составена од 10 тимови, била основана во [[1982]] година. Јужнокорејската репрезентација завршил на третото место во Светското првенство во 2006 и второ на турнирот во [[2009]] година. == Поврзано == * [[Административна поделба на Јужна Кореја]] * [[Список на градови во Јужна Кореја]] * [[Историја на Кореја]] == Наводи == {{наводи|3}} == Надворешни врски == {{Sister project links|v=no|voy=South Korea}} * {{official website|http://www.korea.net/}} (Korea.net) * [http://english.visitkorea.or.kr/enu/index.kto Korea Tourism Guide website] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170301031654/http://english.visitkorea.or.kr/enu/index.kto |date=2017-03-01 }} * [http://www.nso.go.kr/eng2006/emain/index.html Korea National Statistical Office] * [http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552668 Video on South Korea-US Relations] from the [http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552494 Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives] * {{CIA World Factbook link|ks|South Korea}} * [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/krtoc.html A Country Study: South Korea] in the [[Library of Congress]] * {{dmoz|Regional/Asia/South_Korea/}} * [https://web.archive.org/web/20120829092801/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/skorea.htm South Korea] from ''UCB Libraries GovPubs'' * [http://www.oecd.org/korea/ Korea] [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] * [http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-15289563 South Korea profile] from the [[BBC News]] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/322280/South-Korea South Korea] ''Encyclopædia Britannica'' entry * [https://web.archive.org/web/20110101052420/https://www.warmemo.or.kr/eng/intro/message/message.jsp The War Memorial of Korea] * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=KR Key Development Forecasts for South Korea] from [[International Futures]] {{Азија}} {{Нормативна контрола}} {{добра статија}} [[Категорија:Јужна Кореја| ]] [[Категорија:Држави во Источна Азија]] [[Категорија:Поделени региони]] [[Категорија:Републики]] [[Категорија:Кореја]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1948 година]] kd6nsgki14wgfzpyror8s9dil8p8cps 0 5589 5606731 5420158 2026-08-09T12:26:50Z Zdravko 293 5606731 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |conventional_long_name = Аруба<br>''Aruba'' |common_name = Аруба |image_flag = Flag of Aruba.svg |image_coat = Coat of arms of Aruba.svg |national_anthem = "[[Aruba Dushi Tera]]" |image_map = LocationAruba.png |official_languages = [[Холандски јазик|холандски]], [[папименто]]<ref name=languages>{{Наведена мрежна страница|url=http://wetten.overheid.nl/BWBR0028827/geldigheidsdatum_24-10-2010|title=Tijdelijke wet officiële talen BES|language=nl|quote=Artikel 2: De officiële talen zijn het Engels, het Nederlands en het Papiamentu. ({{langx|en|Article 2: The official languages are English, Dutch and Papiamentu}})|publisher=wetten.nl|accessdate=24-10-2010}}</ref> |demonym = Арубанец |capital = [[Орањестад]] |latd = 12 |latm = 31 |latNS = N |longd = 70 |longm = 1 |longEW = W |largest_city = главниот град |government_type = [[уставна монархија]] |leader_title1 = [[Крал на Холандија|Крал]] |leader_name1 = [[Вилем-Александар]] |leader_title2 = [[Гувернер на Аруба|Гувернер]] |leader_name2 = [[Фредис Руфуњол]] |leader_title3 = [[Премиер на Аруба|Премиер]] |leader_name3 = [[Мајк Еман]] |legislature = |sovereignty_type = [[автономија]] |sovereignty_note = од [[Холандски Антили]] |established_event1 = Датум |established_date1 = 1 јануари 1986 |land_area_rank = 214-та |area_magnitude = 1 E8 |area_km2 = 180 |area_sq_mi = 69 |percent_water = незначително |population_estimate= 103,065 |population_estimate_rank = 195-та |population_estimate_year = јули 2009 |population_density_km2 = 534 |population_density_sq_mi = 1383 |population_density_rank = 18-та |GDP_PPP = $2.400 милијарди |GDP_PPP_rank = 182-ра |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP_per_capita = $23,831 |GDP_PPP_per_capita_rank = 32-ра |currency = [[Арупски флорин]] |currency_code = AWG |time_zone = [[Атлантско стандардно време|АСВ]] ([[UTC-04]]) |drives_on = десно |cctld = [[.aw]] |calling_code = 297 }} [[File:Aruba mk.svg|thumb|240px|right|Карта на Аруба.]] '''Аруба''' ([[холандски]] и [[папименто]]: Aruba) е остров во јужниот дел на [[Карипското Море]] во близина на венецуелскиот брег. Островот е долг 33 километри и е оддалечен од [[Венецуела]] само 29 километри. Аруба е една од уставните држави на [[Кралство Холандија|Карлството Холандија]] и е дел од групата [[острови ABC]], заедно со [[Бонаир]] и [[Курасао]]. Аруба не е поделена на административни единици и е една од четирите уставни држави на Кралството Холандија. Покрај Аруба, останатите се [[Холандија]], Курасао и [[Свети Мартин (Холандија)|Свети Мартин]]. Вкупната површина на Аруба е 179&nbsp;км² каде живеат околу 108.880 жители (2025). Главен град на Аруба е [[Орањестад]]. ==Острови== Аруба ги опфаќа следните острови: * Аруба * [[Индијанскоп]] * [[Ки Кеј]] * [[Лонг Кеј (Аруба)|Лонг Кеј]] == Клима == Климата на Аруба е нешто посува одошто останатите околни острови и тоа овозможува сончеви денови погодни за туризам. ==Наводи== {{наводи}} == Поврзано == * [[Кралство Холандија]] * [[Острови ABC]] * [[Карипско Море]] * [[Холандски Антили]] ==Надворешни врски== ;Општо *{{CIA World Factbook link|aa|Аруба}} *{{dmoz|Regional/Caribbean/Aruba}} *{{Wikiatlas|Аруба}} *{{wikivoyage|Aruba|Аруба}} ;Влада * [http://www.cbs.aw/ Статистичко биро на Аруба] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-a/armenia-1.html Шеф на држава и кабинет на министри] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090115063155/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-a/armenia-1.html |date=2009-01-15 }} * [http://www.arubaeconomicaffairs.aw/ Оддел за економија и индустрија на Аруба] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101031094652/http://www.arubaeconomicaffairs.aw/ |date=2010-10-31 }} * [http://www.overheid.aw/ Влада на Аруба] ;Патување * [http://www.airportaruba.com/ Аеродром Аруба] * [http://www.arubaports.com/ Пристаништа во Аруба] * [http://www.aruba.com/ Официјален туристички портал] {{Холандија-никулец}} {{Америка}} {{Надворешни територии на европските земји}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Аруба| ]] [[Категорија:Специјални територии на Европската Унија]] [[Категорија:Населени места основани во 10 век]] [[Категорија:Острови во Холандија]] [[Категорија:Поранешни колонии на Холандија]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1986 година]] lwcf76a8ycq4y060l8p4rk91x9hjwgw 0 5605 5606789 5482620 2026-08-09T14:11:29Z Bjankuloski06 332 /* Квантитативен состав на раствор */ 5606789 wikitext text/x-wiki [[Податотека:SaltInWaterSolutionLiquid.jpg|thumb|Растворање на [[кујнска сол]] во [[вода]].]] '''Раствор''' е хомоген [[молекула]]рно-[[дисперзен систем]], односно хомогена [[смеса]] во која големините на честичките се од редот на големината на градбените единки, најчесто од 0,1 до 10 [[Нанометар|nm]]. Во растворот разликуваме ''растворувач'' (обично се бележи со А) и ''растворена супстанција'' (обично се бележи со B). За растворувач се смета [[супстанција]]та застапена во најголемо количество во растворот, под услов кога е чиста да биде во иста [[агрегатна состојба]] како и добиениот раствор. Кога се чисти, растворувачот и растворената супстанција може да бидат во една од трите агрегатни состојби ([[Цврста агрегатна состојба|цврста]], [[Течност|течна]] и [[гас]]овита), а исто така и растворот. Значи, во однос на агрегатната состојба на растворувачот и растворената супстанција можни се девет различни видови на раствори. Најчесто се среќаваат течните раствори, а од нив најголемо значење имаат водните раствори - оние во кои растворувач е водата. Водните раствори имаат значење како во хемиските [[Лабораторија|лаборатории]], така и во живите [[Организам|организми]]. Живите [[Клетка|клетки]] се составени главно од вода. {| align="center" border=1 cellspacing=1 cellpadding=1 width=500 bgcolor="#EEDC82" !align="center" width="50" bgcolor="#EEDC82"|''Растворувач'' !align="center" width="100" bgcolor="#EEDC82"|''Растворена супстанција'' !align="center" width="100" bgcolor="#EEDC82"|''Раствор'' !align="center" width="100" bgcolor="#EEDC82"|''Пример'' |- !align="center"| Гас || Гас || Гасовит || [[Воздух]] |- !align="center"| Течност || Гас || Течен || [[Сода-вода]] |- !align="center"| Цврст || Гас || Цврст || [[Водород]] во [[платина]] |- !align="center"| Течност || Течност || Течен || [[Етанол]] во [[вода]] |- !align="center"| Течност || Цврста || Течен || [[Шеќер]] во вода, [[Море|морска]] вода |- !align="center"| Цврст || Цврста || Цврст || [[Легура|Легури]] |- !align="center"| Гас || Течност || Течност || Пареи од [[парфем]] во воздух |- !align="center"| Гас || Цврста || Цврст || Пареи од [[нафтален]] во воздух |- !align="center"| Цврст || Течна || Цврст || Забарски [[амалгам]] |- |- |} == Фактори на растворање == Постојат повеќе фактори кои влијаат на растворањето на една супстанција во растворувач: * Структурни фактори - се засноваат на принципот ''слично се раствора во слично'', иако не е секогаш така. * [[Температура]]: ** кај цврсти супстанци во течен растворувач, со растење на температурата [[растворливост]]а може да расте, опаѓа или незначително да се менува. Ако заситен раствор на цврста супстанција чија растворливост расте со порастот на температурата го одвоиме од присутните [[кристал]]и, а потоа го ладиме, од растворот ќе искристализира дел од растворената супстанција. Ова се случува бидејќи на новата, пониска температура растворливоста е помала, па вишокот од дотогаш растворената супстанција мора да се издвои. Меѓутоа, ако ладењето се изведува претпазливо, можно е температурата да се снижи, а до [[кристализација]] и воопшто да не дојде. Ваков раствор е презаситен. ** кај гасови во течен растворувач, со растење на температурата растворливоста опаѓа. * [[Притисок]] - најчесто има влијание при растворањето на гасовитите супстанци. Притоа важи [[Хенриев закон|Хенриевиот закон]], кој гласи: количеството гасовита супстанција во даден растворувач е правопропорционална со притисокот на гасот над течноста: <center><math>x\mbox{(B)}=k \cdot P\mbox{(B)}</math></center> == Квантитативен состав на раствор == Квантитативниот состав на растворите може да се изрази на повеќе различни начини: со [[однос]]и, [[удел]]и и [[Концентрација|концентрации]]. {| align="center" border=1 cellspacing=1 cellpadding=1 width=500 bgcolor="white" !align="center" width="50" bgcolor="white"|''Вид на израз'' !align="center" width="100" bgcolor="white"|Однос !align="center" width="100" bgcolor="white"|Удел !align="center" width="100" bgcolor="white"|Концентрација |- !align="center"| Масен(а) || <math>m(B):m(A)</math> || <math>w(B)={m(B) \over m(sol.)}</math> || <math>\gamma(B)={m(B) \over V(sol.)}</math><br /><math>[g/dm^{3}]</math> |- !align="center"| Зафатнински/а || <math>V(B):V(A)</math> || <math>\phi(B)={V(B) \over \sum_{i} V_i}</math> || <math>\sigma(B)={V(B) \over V(sol.)}</math> |- !align="center"| Количествен(а) || <math>n(B):n(A)</math> || <math>x(B)={n(B) \over \sum_{i} n_i}</math> || <math>c(B)={n(B) \over V(sol.)}</math><br /><math>[mol/dm^{3}]</math> |- |- |} == Поделба според растворливоста на одредена Т == * [[Заситен раствор]] - содржи максимално можно количество растворлива супстанција во определено количество растворувач. * [[Незаситен раствор]] - содржи помало количество растворлива супстанција отколку што може да се раствори на дадената температура во определено количество растворувач. * [[Презаситен раствор]] - содржи поголемо количество растворлива супстанција отколку што може да се раствори на дадената температура во определено количество растворувач. == Поврзано == * [[Растворливост]] * [[Молска концентрација]] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Раствори| ]] [[Категорија:Хомогени хемиски смеси]] [[Категорија:Физичка хемија]] [[Категорија:Колоидна хемија]] [[Категорија:Начини на дозирање]] bztriqdyuphwt78n63qbtnj86scltr9 5606790 5606789 2026-08-09T14:11:43Z Bjankuloski06 332 /* Поделба според растворливоста на одредена Т */ 5606790 wikitext text/x-wiki [[Податотека:SaltInWaterSolutionLiquid.jpg|thumb|Растворање на [[кујнска сол]] во [[вода]].]] '''Раствор''' е хомоген [[молекула]]рно-[[дисперзен систем]], односно хомогена [[смеса]] во која големините на честичките се од редот на големината на градбените единки, најчесто од 0,1 до 10 [[Нанометар|nm]]. Во растворот разликуваме ''растворувач'' (обично се бележи со А) и ''растворена супстанција'' (обично се бележи со B). За растворувач се смета [[супстанција]]та застапена во најголемо количество во растворот, под услов кога е чиста да биде во иста [[агрегатна состојба]] како и добиениот раствор. Кога се чисти, растворувачот и растворената супстанција може да бидат во една од трите агрегатни состојби ([[Цврста агрегатна состојба|цврста]], [[Течност|течна]] и [[гас]]овита), а исто така и растворот. Значи, во однос на агрегатната состојба на растворувачот и растворената супстанција можни се девет различни видови на раствори. Најчесто се среќаваат течните раствори, а од нив најголемо значење имаат водните раствори - оние во кои растворувач е водата. Водните раствори имаат значење како во хемиските [[Лабораторија|лаборатории]], така и во живите [[Организам|организми]]. Живите [[Клетка|клетки]] се составени главно од вода. {| align="center" border=1 cellspacing=1 cellpadding=1 width=500 bgcolor="#EEDC82" !align="center" width="50" bgcolor="#EEDC82"|''Растворувач'' !align="center" width="100" bgcolor="#EEDC82"|''Растворена супстанција'' !align="center" width="100" bgcolor="#EEDC82"|''Раствор'' !align="center" width="100" bgcolor="#EEDC82"|''Пример'' |- !align="center"| Гас || Гас || Гасовит || [[Воздух]] |- !align="center"| Течност || Гас || Течен || [[Сода-вода]] |- !align="center"| Цврст || Гас || Цврст || [[Водород]] во [[платина]] |- !align="center"| Течност || Течност || Течен || [[Етанол]] во [[вода]] |- !align="center"| Течност || Цврста || Течен || [[Шеќер]] во вода, [[Море|морска]] вода |- !align="center"| Цврст || Цврста || Цврст || [[Легура|Легури]] |- !align="center"| Гас || Течност || Течност || Пареи од [[парфем]] во воздух |- !align="center"| Гас || Цврста || Цврст || Пареи од [[нафтален]] во воздух |- !align="center"| Цврст || Течна || Цврст || Забарски [[амалгам]] |- |- |} == Фактори на растворање == Постојат повеќе фактори кои влијаат на растворањето на една супстанција во растворувач: * Структурни фактори - се засноваат на принципот ''слично се раствора во слично'', иако не е секогаш така. * [[Температура]]: ** кај цврсти супстанци во течен растворувач, со растење на температурата [[растворливост]]а може да расте, опаѓа или незначително да се менува. Ако заситен раствор на цврста супстанција чија растворливост расте со порастот на температурата го одвоиме од присутните [[кристал]]и, а потоа го ладиме, од растворот ќе искристализира дел од растворената супстанција. Ова се случува бидејќи на новата, пониска температура растворливоста е помала, па вишокот од дотогаш растворената супстанција мора да се издвои. Меѓутоа, ако ладењето се изведува претпазливо, можно е температурата да се снижи, а до [[кристализација]] и воопшто да не дојде. Ваков раствор е презаситен. ** кај гасови во течен растворувач, со растење на температурата растворливоста опаѓа. * [[Притисок]] - најчесто има влијание при растворањето на гасовитите супстанци. Притоа важи [[Хенриев закон|Хенриевиот закон]], кој гласи: количеството гасовита супстанција во даден растворувач е правопропорционална со притисокот на гасот над течноста: <center><math>x\mbox{(B)}=k \cdot P\mbox{(B)}</math></center> == Квантитативен состав на раствор == Квантитативниот состав на растворите може да се изрази на повеќе различни начини: со [[однос]]и, [[удел]]и и [[Концентрација|концентрации]]. {| align="center" border=1 cellspacing=1 cellpadding=1 width=500 bgcolor="white" !align="center" width="50" bgcolor="white"|''Вид на израз'' !align="center" width="100" bgcolor="white"|Однос !align="center" width="100" bgcolor="white"|Удел !align="center" width="100" bgcolor="white"|Концентрација |- !align="center"| Масен(а) || <math>m(B):m(A)</math> || <math>w(B)={m(B) \over m(sol.)}</math> || <math>\gamma(B)={m(B) \over V(sol.)}</math><br /><math>[g/dm^{3}]</math> |- !align="center"| Зафатнински/а || <math>V(B):V(A)</math> || <math>\phi(B)={V(B) \over \sum_{i} V_i}</math> || <math>\sigma(B)={V(B) \over V(sol.)}</math> |- !align="center"| Количествен(а) || <math>n(B):n(A)</math> || <math>x(B)={n(B) \over \sum_{i} n_i}</math> || <math>c(B)={n(B) \over V(sol.)}</math><br /><math>[mol/dm^{3}]</math> |- |- |} == Поделба според растворливоста на одредена Т == * [[Заситен раствор]] — содржи максимално можно количество растворлива супстанција во определено количество растворувач. * [[Незаситен раствор]] — содржи помало количество растворлива супстанција отколку што може да се раствори на дадената температура во определено количество растворувач. * [[Презаситен раствор]] — содржи поголемо количество растворлива супстанција отколку што може да се раствори на дадената температура во определено количество растворувач. == Поврзано == * [[Растворливост]] * [[Молска концентрација]] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Раствори| ]] [[Категорија:Хомогени хемиски смеси]] [[Категорија:Физичка хемија]] [[Категорија:Колоидна хемија]] [[Категорија:Начини на дозирање]] 808qfpfd9z2cqjtuc9nbypdddhqp5s8 0 6286 5606954 5512462 2026-08-10T00:34:02Z Buli 2648 /* Во Солун и првите допири */ 5606954 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Христо Татарчев |image = Hristo_Tatarchev.jpg |image_size = 220px |caption = |order = |office = [[Централен комитет на МРО|Претседател на Централниот комитет на ВМРО]] |term_start = [[1894]] |term_end = [[1901]] |predecessor = |successor = [[Даме Груев|Дамјан Јованов Груев]] |office2 = [[Задгранично претставништво|Задграничен претставник на Централниот комитет на ВМРО]] |term_start2 = [[1902]] |term_end2 = [[1905]] |order3 = |office3 = |term_start3 = |term_end3 = |birth_date = {{Birth date|1869|12|16|df=y}} |birth_place = [[Ресен]], [[Битолски Вилает]], [[Отоманско Царство]] |death_date = {{death date and age|1952|1|2|1869|12|16|df=y}} |death_place = [[Торино]], [[Италија]] |other_names = |movement = [[Внатрешна Македонска Револуционерна Организација]] |alma_mater = |occupation = револуционер |profession = лекар |religion = |signature = Hristo Tatarchev Signature (vectorized).svg }} '''Д-р Христо Татарчев''' ([[16 декември]] [[1869]], [[Ресен]] — [[2 јануари]] [[1952]], [[Торино]], [[Италија]]) — [[Македонци|македонски]] [[лекар]], еден од основачите на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и прв претседател на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]]. Завршил гимназија во [[Пловдив]], а медицина во [[Цирих]] и [[Берлин]]. Во 1901 бил уапсен и заточен во [[Бодрум Кале]]. По амнестирањето бил член на [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] на ЦК на ТМОРО. Бил и еден од основачите на [[Македонска федеративна организација|Македонската федеративна организација]]. Поради отворените закани од [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] на [[Тодор Александров]] бил принуден да се пресели во [[Италија]]. [[Автор]] е на статии и публикации за македонското прашање. == Животопис == ===Потекло и образование=== [[Податотека:Resen old.jpg|мини|десно|300п|Ресен]] Д-р Христо Татарчев е роден на [[16 декември]] [[1869]] година во [[Ресен]], тогаш во [[Османлиското Царство]], во богато [[банка]]рско и трговско семејство. Негов брат е [[Михаил Татарчев]], а братучед [[Божирад Татарчев]], исто така револуционери на [[ВМОРО|Македонската револуционерна организација]]. Основно образование учел во родниот град, а потоа се префрлил во [[Брацигово]] и [[Пловдив]]. За овој период Татарчев истакнува: ''Слободниот живот во Брацигово, политичките борби во Пловдив (казионисти обединисти и сл.), ученичките бунтови, [[социјализам|социјалистичките]] идеи, слободно проповедани, соединувањето на [[Тракија]] со [[Бугарија]], што го преживеав во Пловдив, - сето тоа влијаеше кај мене да се формира посебен светоглед за слободата на човекот и на народите.''<ref name="HTS">''[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spomht.html Христо Татарчев, Спомени]''</ref> Средното образование го завршил во [[1887]] година по што заминал на дошколување во [[Цирих]], [[Швајцарија]], во [[1890]] година се префрлил во [[Берлин]] каде дипломирал како лекар во јули [[1892]] година со дипломската работа на тема ''„Професионални неврози"'', која подоцна ја испечатил и објавил. === Револуционерна дејност === {{Дејци на МРО}} ==== Првите револуционерни копнежи и чекори ==== Општата состојба во [[Македонија]] наметната од османлиските власти придонеле уште во раното детство кај Татарчев да се јават револуционерни копнежи и мисла за ослободување на неговата татковина. Тој вели дека: {{Цитатник|''Уште во Ресен, како дете, растев под туѓо угнетување, постојано под терор, исчекувајќи со трепет да се врати жив некој од нашите кога одеше на пат. Овој терор го правеа особено Албанците. Мајка ми од уплав и поради губењето голем дел од богатството се разболе и почина. Албанците беа дојдени откај Охрид и заминувајќи за Битола беа навлегле во Ресен. Пискотници по поистакнатите куќи. Сакаа да бидат сместени на конак. Тоа значеше дека на своите коњи ќе кренат сè што е вредно од тие куќи, па дури со себеси во Албанија ќе одвлечат и луѓе. Беа запреле и пред нашата куќа. Нивниот главатар, со барјак, беше дојден пред нашата куќа. Дома голем уплав, затоа што дома сме имале и пари. Нашите ја затворија портата, за да има време во соседните куќи да се префрлат парите и други вредности. Албанците почнаа да ја кршат портата, и најпосле ја скршија, влегоа, и ја најдоа внатре само баба ми, а сите други - мајка ми, стрина ми и др. беа поминале во соседната турска куќа. Со вжештено железо тие извлекуваа пари, со запалени гламни, со ќотек. Штом ќе влезат, бараат да се јават мажите. Бидејќи немаше други, ја мачеле старата да ги повика мажите.'' <ref name="HTS " />}} По заминувањето во [[Бугарија]] и од како со свој очи ги видел придобивките од слободата, кај него уште повеќе се зацврстила идејата за ослободување на [[Македонија]]. Со својот револуционерен жар додека бил ученик во [[Пловдив]], учествувал во обединувањето на [[Кнежевство Бугарија]] и [[Источна Румелија]], а сето тоа придонело уште повеќе да се зацврстат неговите револуционерни убедувања: [[Податотека:Filippoupoli.jpg|мини|десно|300п|Пловдив]] {{Цитатник|''Во време на обединувањето, како ученик зедов учество како доброволец. Заедно со множество други луѓе на покривот на еден вагон стасавме до Трново Сејмен, каде се задржавме 20 дена. Оттаму мене, и други помлади ученици како мене, не вратија во Пловдив, и не приклучија кон новоформираните единици, а накај половината на ноември, по голем студ, кога и Марица беше замрзната, нашата дружина тргна пеш накај Сливница. Кога стасавме во Пазарџик, штотуку беше склучено примирјето. По десетина дена се вративме назад во Пловдив. Соборувањето на Батемберг ме затече во Габровскиот манастир, каде бевме се вратиле од една екскурзија на Бозлуџа. Во тие околности, во текот на сето време на моето учеништво во Пловдив, постојано си мечтаевме за ослободување на Македонија, но во нашите глави немаше ништо поопределено оформено за тоа прашање. Записите на Захариј Стојанов и сета литература, што прикажуваше за востанијата и за ослободувањето на Бугарија, се голтаа на еден здив.'' <ref name="HTS " />}} ==== Во Солун и првите допири==== [[Податотека:Bulgarian Men's High School of Thessaloniki in 1891.jpg|мини|300x300пкс|Солунската машка гимназија во [[1900]] година.]] Есента 1892 година, Татарчев се вработил како лекар во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]. Во текот на летниот одмор, во [[1893]] година посетил неколку градови во [[Македонија (регион)|Македонија]] со цел да се запознае со состојбите во земјата. Во 1892 година кај [[Иван Хаџи Николов]] се зацврстила идејата дека само со една тајна револуционерна организација ќе може да се пресече патот на туѓите пропаганди во Македонија. Затоа, тој почнал да бара лица кој имале јасни децентрализирачки ставови кон егзархиското црковно-училишно дело во Македонија, а меѓу овие лица кој биле собирани од страна на Хаџи Николов, се нашол и Татарчев.<ref name="VGSiS">''Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893-1903 година, Скопје, Институт за Историја-Филозофски факултет''</ref> Меѓутоа, бидејќи биле малкумина, тие решиле да го одложат дејството, но не ја напушиле идејата за основање на една организација.<ref name="VGSiS" /> Во август [[1893]] година, барајќи медицинска помош, кај него дошол [[Даме Груев]]. На третата средба, Груев се отворил пред Татарчев и тие отворено разговарале ''за да се подобри политичката положба на нашиот народ''.<ref>''Л. Милетич, Първият централен комитет на ВМОРО, Спомени на д-р Христо Татарчев София, 1928, страница 100.''</ref> ==== Основање на Македонската револуционерна организација ==== {{Главна|Основање на Македонската револуционерна организација|Јануарска средба}} На [[2 ноември]] ([[21 октомври]], по стариот каледнар) [[1893]] година, покрај [[солун]]скиот брег се сретнале Даме Груев, Иван Хаџи Николов и [[Андон Димитров|Антон (Андон) Димитров]], при што разговарале за ослободување на [[Македонија (регион)|Македонија]]. Паднал предлогот тие тројца да создадат револуционерна организација. И. Х. Николов понудил во основањето да учествуваат и [[Петар Поп Арсов]], Христо Татарчев и [[Христо Батанџиев]]. Состанокот бил одржан во сабота навечер на [[4 ноември]] ([[23 октомври]] по стар стил) 1893 година, во станот на [[Христо Батанџиев]], а на него присуствувале присуствувале: Д-р Христо Татарчев, [[Даме Груев]] – учител, родум од с. [[Смилево]] - Битолско, [[Петар Поп Арсов]] – учител, родум од с. [[Богомила]] - [[Азот (област)|Азот]], [[Иван Хаџи Николов]] – книжар во [[Солун]], родум од [[Кукуш]], [[Антон Димитров]] – учител, родум од с. [[Ајватово]] - Солунско и домаќинот [[Христо Батанџиев]] – учител, родум од с. [[Гуменџе]], [[Ениџе Вардарско]]. На средбата, сите едногласно се согласиле да биде створена револуционерна организација. На [[5 јануари]] [[1894]] година, пред [[Богојавление]], за време на распустот, се одржала [[Јануарска средба|Јануарската средба]] на која дошло до конкретно создавање на организацијата. На дневен ред биле: целта, името и поставеноста на организацијата. Појдовна точка за дискусија бил членот 23 од [[Берлинскиот конгрес]]. Во однос на втората точка, Татарчев истакнал: {{Цитатник|''На истата седница долго се разгледуваше прашањето какво име да носи Револуционерната организација и Комитетот Ова прашање ни одзеде прилично време, и најпосле, колку што се сеќавам, усвоивме да се наречат: „Македонска револуционерна организација“, а Комитетот - „Централен македонски револуционерен комитет“, а скратено „Ц.М.Р.К.''}} На [[Јануарска средба|Јануарската средба]], помеѓу другото, бил конституиран и [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]], во кој влегле шестемина основоположници, додека Татарчев бил избран за претседател на Ц.М.Р.К. , а воедно бил избран и за прв претседател на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. {{панорама|Релјев од споменикот Даме Груев, основање на МРО.jpg|700px|Релјеф од споменикот Даме Груев, основање на МРО }} {{Основачи на ВМОРО}} ==== Солунска афера ==== {{Главна|Солунска афера}} На [[23 јануари]] [[1901]] година по ([[Јулијански календар|стар стил]]) започнала [[Солунска афера|Солунската афера]]. Таа ноќ, турските власти ги уапсила Милан Михајлов, Александар Ников и Кочо Георгиев - Карловалијата поради нарушување на јавниот ред околу ''Вардарската капија''.<ref name="RdS">''Pierre d’ Espagnat - Avant le massacre (Roman de la Macedoine actuelle) - Македония - политическо и научно литературно списание г. I кн. VII, София, 1922''</ref> [[Податотека:Христо Татарчев во работниот кабинет.jpg|мини|лево|300п|Татарчев во работниот кабинет]][[Податотека:Edi Kule at Solun.JPG|мини|десно|300п|Једи Куле]] По нивното апсење, започнале низа на претреси при што [[полиција]]та упаднала во живеалиштата на Христо Татарчев, Никола Попев, Коне Попев, Димитар Паљошев и Христо Пиперков. Последните двајца биле уапсени, а Пиперков подоцна бил ослободен. По нив бил уапсен и книжарот од [[Воден]], Димитар Хлебаров. На [[25 јануари]], биле уапсени [[Христо Матов]] и [[Пере Тошев]], а полицијата извршила претрес во живеалиштето на [[Поп Стамат Тончев|поп Стамат]] од црквата ''Св. Димитрија'' и тамошното пансионско училиште. Малку подоцна бил уапсен и самиот Христо Татарчев. Иако, тој можел да избега и да се засолни, бидејќи за можното апсење му било укажувано од помошникот на [[Руска Империја|рускиот]] конзул, Тодор Хаџимишев, но Татарчев: ''... не сакал да дезертира од својот пост''. На [[20 февруари]] [[1901]] година било покренато обвинението против 19 - мината прво обвинети. Со него биле обвинети: Милан Михајлов, Кочо Георгиев, Коце Лазаров, Тодор Иванов Карапетков, Васил Мончев, Христо Татарчев, Христо Матов, Пере Тошев, Поп Стамат и други. Тие биле обвинети за државен престап против [[Отоманското Царство]], сакајќи: ''Да основаат самостојна македонска држава од Солунскиот, Битолскиот и Скопскиот вилает''<ref name="IGiST">''Георгиев Величко и Стайко Трифонов, Македония и Тракия в борба за свобода (XIX и началото XX век) Нови Документи, София, 1995''</ref> или, во најмала рака, овие три вилаети да бидаат присоединети кон [[Бугарија]].<ref name="IGiST" /> Според еден документ од англиско потекло, тие било обвинети за организирање на револуционерна сила против османската власт со цел: ''воспоставување во Македонија автономна власт... воспоставување на нова форма на власт (влада) во Македонија''.<ref name="VGSiS" /> Ова дело било казниво според членовите 56 и 58 од Османлискиот кривичен закон и според нив следувало [[смртна казна]]. Како резултат на Солунската афера, од [[26 февруари]] до [[14 март]] 1901 година било одржано судење на кое биле изведени 19 души, членови на Организацијата. Од нив, тројца беа осудени на смрт, седум на доживотен затвор (меѓу кои, Христо Матов и Пере Тошев), тројца на петгодишен затвор со синџири (меѓу кои, Христо Татарчев и поп Стамат), еден на затвор во траење од две години, додека петмина обвинети биле ослободени. Поради пренатрупаност во солунскот [[затвор]], на [[6 јули]] 1901 година, зедно со 38 затвореници, меѓу кои биле Христо Матов, Христо Татарчев, Пере Тошев Иван Хаџи Николов и други, во придружба на 20 војници под придружба на еден поручник, Татарчев бил спроведен со [[пароброд]]от "Марија" (во сопственост на компанијата Хаџи Даут) и испратен за [[Подрум Кале]], каде требало да ја издржува својата казна зедно со своите другари. ====Задграничен претставник==== [[Податотека:Христо Татарчев.jpg|мини|лево|150п|Татарчев како воен лекар од Бугарската армиja.]][[Податотека:Vitosha Boulevard 1934.jpg|мини|десно|300п|Софија]] Заедно со [[Христо Матов]] и [[Пере Тошев]], Христо Татарчев бил помилуван на [[19 август]] [[1902]] година од страна на [[султан]]от. На помилувањето му претходело тоа што Татарчев му помогнал на некој висок [[Османлиско Царство|османлиски]] службеник така што успешно ја породил неговата сопруга, која претходно три дена се породувала во големи болки. Меѓутоа, иако ослободен, тој не заминал веднаш дома, туку секој ден им носел [[храна]] на своите другари кои ја издржувале затворската казна.<ref name="ReferenceA">Жанета Здравковска, "Поради страдањата уште повеќе се гордееме со Татарчев", ''Дневник'', година XVI, број 4 995, 23 октомври, стр. 3.</ref> На враќање од Подрум Кале, на [[30 август]] [[1902]] година, во [[Грција]], Татарчев бил повторно уапсен, под обвинување дека соучествувал во убиството на некој [[Грци|грчки]] лекар во [[Гуменџе]]. Сепак, под притисок на [[Кнежевство Бугарија|бугарската]] јавност, тој бил ослободен. Истовремено, неговата куќа била каменувана, зашто се оженил за Софија, ќерката на грчкиот конзул во [[Солун]].<ref name="ReferenceA"/> При крајот на [[1902]] година, Татарчев бил именуван за член на Задграничното претставништво на Организацијата во [[Софија]]. Во почетокот на ноември [[Горноџумајско востание|„Врховистичкото востание“]] спласнало и тогаш [[Иван Гарванов]] со новоназначените задгранични претставници Христо Матов и Христо Татарчев, во тајност од другите членови на Централниот комитет се решил за востание. Матов и Татарчев, веднаш откако пристигнале во Софија на својата должност, започнале преговори за помирување со Врховниот комитет. Во средината на [[декември]], Христо Татарчев имал средба со бугарскиот премиер [[Стојан Данев]] и кнезот [[Фердинанд I]] и известил дека акциите идната ''година се неминовни''.<ref name="ht" /> Кон крајот на [[ноември]] [[1902]] година, ЦК на Гарванов и [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] ја донеле конечната одлука за кревање на востанието. Таа требало да се санкционира и затоа [[Иван Гарванов]] на [[24 декември]] [[1902]] година испратил известување за одржување ''Конгрес''. Задграничното претставништво, откако го примило писмото од ЦК, организирало советување во [[Софија]] кое траело неколку дена. На оваа советување присуствувале: [[Гоце Делчев]], [[Ѓорче Петров]], [[Пере Тошев]], [[Христо Матов]], Христо Татарчев, [[Иван Хаџи Николов]], [[Борис Сарафов]], [[Михаил Герџиков]], [[Кирил Прличев]], [[Туше Делииванов]], [[Христо Силјанов]] и други. Притоа, Матов и Татарчев ја поддржувале идејата за општо востание, додека пак Ѓорче Петров и Гоце Делчев се залагале за перманентно востание. На [[Солунски конгрес од 1903|Солунскиот конгрес од 1903 година]] била донесена одлука за кревање на [[Илинденско востание|Илинденското востание]], меѓутоа Татарчев, кој бил поборник за кревање на востанието, истакнал дека: ''Солунскиот конгрес... бил совршено незаконски, бидејќи ја одзел можноста на ЗП како составен дел на ЦК, да се искаже по прашањето за востанието''.<ref name="ht" /> Во екот на востанието, [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] во име на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] се обратило до големите сили. Преку ''Декларација'', било истакнато дека вмешувањето на големите сили е: ''единствено средство за се отстрани злото и да се запре пролевањето на крвата''.<ref name="VGSiS" /> Притоа, било побарано, со согласност на големите сили, за главен управник во Македонија да се назначи христијанин, кој немало да припаѓа на турската администрација и ќе делувал независно од [[Висока Порта|Високата Порта]]. Било потенцирано дека [[Македонско прашање|македонското прашање]] може да биде решено само доколку ''постои ефикасна меѓународна контрола''.<ref name="VGSiS" /> ====Постилинденска дејност ==== Својата работа во [[ВМОРО]], Татарчев ја продолжил и по [[Илинденско востание|Илинденското востание]]. Тој не бил избран за делегат, а според тоа, не зел учество на [[Рилски конгрес|Рилскиот конгрес]] во октомври [[1905]] година. По конгресот, повеќе не бил член на Задграничното претставништво на [[ВМОРО]]. Потоа, блиску соработувал со [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|десната струја]] во Организацијата, поради што влегол во судир со [[Серска група|Серската група]] на [[Јане Сандански]] и не учествувал во дејноста на Организацијата до [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскиот конгрес]], кога дошло до дефинитивен раскол во Организацијата. На овој конгрес, тој бил избран за задграничен претставник, заедно со [[Тодор Лазаров]], [[Пејо Јаворов]] и [[Христо Силјанов]]. По [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] од [[1908]] година, Татарчев го поддржувал [[Сојуз на бугарски уставни клубови|Соjузот на бугарските конституциони клубови]], но не учествувал во неговата работа. ===Емиграција=== Во текот на [[Балкански војни|Балканските војни]] и [[Првата светска војна]], Татарчев бил лекар во бугарската армија. На петнаесетгодишнината од [[Илинденско востание|Илинденското востание]], тој одржал свечен говор во [[Крушево]]. Во текот на јануари [[1919]] година, ги поддржал мислењата на групата од „Бившата ВРО од Западна Македонија“, но не го потпишал нејзиниот Апел од [[9 март]] [[1919]] година само затоа што, според него, не било доволно интонирано националното прашање. По [[Првата светска војна]], Татарчев продолжил со својата револуционерна дејност. Во есента [[1920]] година учествувал во создавањето на [[Македонска федеративна организација|Македонската федеративна организација]], меѓутоа, поради недоразбирањата кој ги имал со [[Тодор Александров]], морал да ја напушти [[Бугарија]] и со своето семејство се населил во [[Торино]], [[Италија]]. Меѓу двете светски војни, Татарчев напишал голем број статии во весниците „Македонија“, „Вардар“ и др. По окупацијата на [[Вардарска Македонија]] од страна на Бугарија во [[1941]] година се вратил во својот роден град. Меѓутоа, подоцна заминал за [[Софија]], а по бомбардирањето на овој град во [[1943]] година се засолнил во [[Нова Загора]]. Во текот на [[1944]] година [[Иван Михајлов]] му предложил на Татарчев да стане претседател на проектот [[Независна република Македонија]], но тој го одбил овој предлог.<ref>''Македонската кървава Коледа. Създаване и утвърждаване на Вардарска Македония като Република в Югославска Федерация (1943-1946) Автор: Веселин Ангелов, Издател: ИК "Галик ", ISBN 9548008777, стр. 113 - 115.''</ref> === Враќање во слободна Македонија === По ослободувањето на [[Вардарска Македонија]], Татарчев се вратил во [[Ресен]] за да види како се живее таму и евентуално последните години да ги помине во Македонија. Во Ресен се сретнал со своите роднини и пријатели кои ги оставил пред многу години. Вториот ден отишол во една кафеана каде што се пеела песната - ''Бог да го прости [[Миле Поп Јорданов]]''. Нему му протекле солзи, а тогаш некои во црни мантили му рекле: "''Ти си Бугараш, веднаш да ја напуштиш Македонија, што побргу''". Татарчев им одговорил: "''Ако бев таков, немаше да трчам овде да го видам својот ослободен народ''." Вечерта, кога се прибрал дома, дошол некој негов близок роднина и му рекол: "''Уште утре да го напуштиш Ресен оти ти подготвуваат нешто''". И така, по само три дена поминати во Македонија, заминал во [[Бугарија]], но и таму не можел да живее со комунистите, па оттаму заминал во [[Торино]], [[Италија]]. По [[1947]] година, роднините на Татарчев немале никаков контакт со него. Истовремено, поради неговото минато, тие биле следени од полицијата, а неговиот внук на брат бил затворен и му бил конфискуван имотот. Притоа, државата ги одзела сите фотографии и ракописи од неговите роднини, под изговор дека ќе ги искористи за историски цели. Неговата куќа во Ресен била национализирана и некое време на неа била поставена спомен-плоча, но без неговото име. Оставена без грижа од страна на државата, подоцна куќата се урнала.<ref>Жанета Здравковска, "Поради страдањата уште повеќе се гордеем со Татарчев", ''Дневник'', година XVI, број 4 995, 23 октомври 2012, стр. 3.</ref> == Смрт == [[Податотека:Споменик - Христо Татарчев.JPG|мини|десно|Споменик на Христо Татарчев во Скопје]] Татарчев умрел во [[Торино]] на [[5 јануари]] [[1952]] година.<ref>''Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893 – 1934). Биографично-библиографски справочник. София, 2001, стр. 164.''</ref> Погребот бил извршен на [[7 јануари]] во 10:30 часот на гробиштата во Торино. До денот на погребот, неговото тело лежело во црковниот параклис на болницата. Телото, облечено во официјален костум, било поставено во двоен ковчег - внатрешен од [[цинк]] и надворешен од солидно [[даб]]ово дрво. Во 8:30 часот утрото, по една кратка молитва од свештеникот на болницата, металниот внатрешен ковчег бил запечатен со [[калај]], а со специјални „буруми“ бил затворен и дабовиот капак на надворешниот ковчег. Над ковчегот бил положен голем венец од црвени [[каранфил]]и со свилена црвена лента, со златен напис - “На великиот син - од Македонија”. Говор на погребот одржал Асен Аврамов, соработникот на Иван Михајлов од [[Македонска патриотска организација|Македонската патриотска организација]] од [[САД]], кој останал да се грижи за имотот на д-р Христо Татарчев. Наспроти неговата желба неговите посмртни останки да бидат пренесени во Солун, на иницијатива на македонски емигранти, на [[23 октомври]] [[2010]] година, неговите посмртни останки биле пренесени во Бугарија, каде биле погребани на централните софиски гробишта.<ref>''[http://www.blitz.bg/news/article/90722 Тленните останки на първия претседател и съосновател на ВМОРО д-р Христо Татарчев бяха положени в София.]''</ref> === Тестамент === Д-р Татарчев оставил тестамент, ''завештание'', напишан своерачно, на три страници, во Торино, [[1942|1952]] година. Тестаментот гласи: :''- Јас, долупотпишаниот д-р Христо Николов Татарчев, населен во Торино, Италија, го напишав своерачно следниот тестамент, по слободна волја и целосно сознание, без какво и да е надворешно вмешување или принуда, со кое го оставам во наследство на жена ми Софија, д-р Христо Николов Татарчева, Петро Логотети, која живее исто како и јас привремено во градот Торино, "Виа Гилберти" 24, целиот недвижен имот, идеалната половина дел од куќата која се наоѓа на аголот на улиците "Цар Борис" и "Егзарх Јосиф" во Софија, Бугарија и сите парични суми, кои се наоѓаат во бугарските и италијанските банки и ја правам моја единствена наследничка по тестамент, согласно законите на мојата држава Бугарија. Моја желба е по нејзината... издршка до смртта, ако остане нешто од мојот идеален дел од гореспоменатата куќа да биде дадено по еднаков дел на општините кукушка и ресенска - Македонија, за просветно - културни цели, ако последните општини се во пределите на [[Голема Бугарија]]; во спротивен случај да се даде за просветителни културни цели на општините на кој и да е македонски град кој останал под бугарска власт... Со овој тестамент ја изразувам последната моја волја и ги обезвреднувам сите претходни своерачни тестаменти напишани од мене. Овој тестамент го завршувам денес, на шести јули илјада деветстотини и четириесет и втора година, во градот Торино, Италија во присуство на моите сонародници др. Христо Манов, д-р Тома Флоров и архитект Никола Дулгеров, сите населени во Торино''.<ref>''[http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?ItemID=E9EADEF447D6AA4B922B15BAA9BE7A4A Тестаментот на д-р Христо Татарчев]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''</ref> == Публикации == Татарчев е автор е на голем број статии и публикации за македонското прашање: *"Ставот на Внатрешната Македонска Револуционерна Организација кон македонското прашање", ''Сп. Сила'', [[21 јуни]] [[1919]]. *"Атентатите во Југославија и европската дипломатија", ''В. Заря'' и ''В. Македония'', [[27 март]] [[1930]]. *"Хрвати и Македонци", ''В. Заря'', [[12 мај]] 1930. *"Малцинствата и англо-френцуската политика", ''В. Заря'', [[18 јуни]] 1930. *"Пансрпската идеја и македонскиот народ", ''В. Заря'', [[3 јули]] 1930. *"Франција и Југославија во ОН и македонската борба", ''В. Македония'', [[9 март]] [[1932]]. *"Српскиот вандализам во Македонија и Далмација", ''В. Македония'', [[27 декември]] 1932. *"Илинден - симбол на слобода и сплотеност", ''В. Македония'', [[18 јули]] [[1933]]. *"Од 1893 година до денешни дни", ''В. Македония'', [[2 август]] 1933. *"ВМОРО како реална суштина и легендарна моќ", ''Илинденски лист'', 2 август [[1940]]. * [http://strumski.com/biblioteka/?id=482 Статиjaта на д-р Татарчев "Илинден - символ на свобода и сплотеност", публикувана во в-к "Македония", број 2020, год. VII, стр. 3, Софиjа, 18.VII.1933 г.] качена во "Библиотека Струмски" * [http://strumski.com/biblioteka/?id=312 Тестаментот на д-р Татарчев пишуван во Торино, Италиjа, 6. VII. 1942 г.] во "Библиотека Струмски" * [http://strumski.com/biblioteka/?id=454 "Първият централен комитет на ВМРО", Софиjа, 1928 г., спомените на д-р Татарчев] в "Библиотека Струмски" == Мисли на Татарчев == === Македонија === {{Цитатник|''Македонија не е една колонија, која би можела да се третира на сфери на влијанија... македонскиот народ не може да трпи слични комбинации за делба на неговата родна земја''.<ref name="ht" />}} {{Цитатник|''Македонија била и си останува култ на македонскиот народ, на неговата религија, род, јазик, на реликвиите на нејзините дедовци и прадедовци''.<ref>''[http://www.promacedonia.org/ht/ht_13.htm Мисли на Татарчев]''</ref>}} === Македонскиот народ === {{cquote|''Идејата за слободата на Македонија се појави кај македонско-бугарскиот народ<ref group="белешка" name="vg_1"/><ref group="белешка" name="vg_2"/><ref group="белешка" name="vg_3"/> по силата на оној неминовен универзален закон во животот на народите, за развивање и конкретизација на мислата и волјата како народносно самосознание и историска реалност. Македонско-бугарскиот народ, откако се ослободи од духовно-културниот терор, за што тој дал најсветли фигури, како бр. Миладиновци, Жинзифов и др. не можеше да остане повеќе индиферентен спрема господарите на неговата родна земја при такви политичко-социјални услови. Затоа, идејата за слобода за него беше една насушна неопходност за непречена пројава на неговиот дух и волја во животот. Имено, таа неопходност го принуди да ја напушти вековната пасивност и да прибегне со оние методи и дејствија за слобода, коишто беа одобрувани од светската историја и од самиот живот. Таа негова фантазија најпосле се обејективизира во почетокот на 1893&nbsp;г. во форма на конспиративна организација - ВМОРО. Солун пак, стана не само нејзино седиште, туку и центар на нејзината револуционерна дејност''.<ref>''[https://web.archive.org/web/20080213233646/http://www.geocities.com/vmro_makedon/Publik/vmoro-ht.html ВМРО како реална суштина и легендарна моќ - Христо Татарчев]''</ref>}} === Основање на МРО === {{cquote|''...Прифатен еднаш автономниот принцип, ни налагаше да бидеме последователни и во понатамошните решенија и да го избегнуваме сето тоа, кое, во инородното население би возбудило сомнение на тесноград национализам. Поради таа причина го напуштивме зборот българска од револуционерната организација; исто така и таа од централниот комитет. Одринско од почетокот не влегуваше во нашата програма. Целото наше внимание тогаш беше насочено околу Македонија; но подоцна почна да се зацврстува идејата во нас, така што нашата организација да го опфати и Одринско, каде судбината на христијанското население, особено на бугарското, не се разликуваше со ништо од тоа на македонскиот народ и каде политичко-социјалните и економски услови беа речиси идентични со оние во Македонија. Притоа чл. 23 од Берлинскиот конгрес не охрабри доста во тој однос и зафативме попосле да го обмислуваме поопстојно и тоа прашање - дали ќе биде полезно, ако и Одринско биде вовлечено во нашата програма. Најсетне дојдовме до заклучок дека и таа област треба да составува дел од нашата ревулуционерна дејност, така што, на тој начин си мислевме дека се даваше едно задоволително решение на балканското прашање''.<ref name="ht">'' Д-р, Христо Татарчев, Вътрешна македоно-одринска революционна организация като мит или реалност, Цочо Биљарски и Валентин Китанов, София, 1995''</ref><ref>''[http://www.makedonskaistorija.com/item/5 Македонска историја -Спомени]''</ref>}} {{cquote|''Долго расправавме за целта на таа организација, и најпосле се задржавме врз автономија на Македонија со предимство на бугарскиот елемент. Не можевме да го прифатиме ставот за „директно присоединување на Македонија кон Бугарија“, затоа што увидувавме дека тоа ќе сретне големи тешкотии, поради спротивставувањето на големите сили и аспирациите на соседните мали држави и на Турција. Ни поминуваше низ мислата дека една автономна Македонија потем би можела полесно да се обедини со Бугарија, а во краен случај, ако не се постигне тоа, дека ќе може да послужи како обединувачка алка на една федерација на балканските народи...Откако се согласивме за целта на нашата организација - на истата средба се зафативме да изработиме статут на Организацијата. Прирака ми беше еден том од „Записите“ на Захариј Стојанов, и од нив го зедовме за урнек статутот на „Бугарскиот револуционерен комитет“. Го задолживме Поп Арсов, врз основа на тој статут, да изработи нацрт за нашиот статут''.<ref name="HTS " />}} {{Цитатник|''На истата седница долго се разгледуваше прашањето какво име да носи Револуционерната организација и Комитетот. Ова прашање ни одзеде прилично време, и најпосле, колку што се сеќавам, усвоивме да се наречат: „Македонска револуционерна организација“, а Комитетот – „Централен македонски револуционерен комитет“, а скратено „Ц.М.Р.К.“. На други средби статутот беше дефинитивно примен, од истиот тој состав на шестемина. Тогаш веќе, во согласност со усвоениот статут, беше конституиран првиот Централен комитет, при што мене ме избраа за претседател, а Дамјана Груев за секретар и благајник''.<ref name="ht" />}} === Илинденското востание === {{cquote|''Илинденското востание, на коешто македонскиот Бугарин ќе му ја празнува триесетгодишнината, беше сеопшта сенародна фантазија, под чијшто импулс и вера Македонија се подготвуваше редица години и ги даде сите возможни морални и материјални жртви за овој голем момент. Тоа требаше да дојде после една долгогодишна револуционерна дејност'' <ref>''[https://www.webcitation.org/query?id=1256607668445876&url=www.geocities.com/vmro_makedon/Publik/ilinden-ht.html Илинден - симбол на слобода и сплотеност - Христо Татарчев]''</ref>. }} == Белешки == {{Reflist|group="белешка"|refs= <ref name="vg_1">Во Османлиското Царство не постоел редовен систем за попис на населението со утврдени методи и принципи како во западноевропските држави. Османските власти го евидентирале само машкото население, и тоа не по национална основа, туку по вероисповед. Мажите муслимани биле запишувани поради воената обврска, а христијаните поради даноците. Меѓутоа, постоеле еден вид на матични книги т.н "нуфуз дефтери" во кои биле запишувани датумот на раѓање, името, името на родителите и презимето, меѓутоа од нуфузите не може да се утврди националниот состав на населението во Македонија. Под графата ''Муслимани'' биле запишувани: Турците, Циганите, исламизираните Македонци, Арнаутите, Черкезите, Арапите и други, односно припадниците на муслиманската вероисповед. Во графата ''Рум Милет'' (Грци) биле запишувани сите православни христијани во Отоманското Царство кои биле под духовна јурисдкција на Цариградската патријаршија, а тука спаѓаат Македонците-патријаршисти кои биле нарекувани Грци. Христијанското население кое било под духовна власт на Бугарската егзархија било запишувано како ''Бугар милет'', а тука спаѓаат Македонците-егзархисти кои биле нерекувани Бугари. Од национален аспект, само за Евреите постоела посебна графа како ''Јауди'', но и тука имало исклучок. Евреите муслимани биле впишувани како Турци (види: Ванчо Ѓорѓиев, ''Слобода или Смрт, Македонското националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година'', Табернакул, Институт за историја - Филозовски факултет, Скопје, 2003.)</ref> <ref name="vg_2">Македеонската национална свест во 19 и почетокот на 20 век бил слабо развиена. Тоа го потврдуваат повеќе странци: Сеќавањата за минатото потполно исчезнале и кај селаните останале само нејасни преданија за дамнешната слобода која тие ја уживале. Во едно зафрлено село во близината на Охрид, во кое нема ни учител ни свештеник, а неговите жители не знаат ниту да пишуваат ниту да читаат, говорев со неколку дечиња за да дознаам колку тие знаат за минатото. Ги однесов кај едно осамаено и необично закосено ритче на чиј врв се наоѓа урнатините на бугарскиот цар, тие се наоѓаат над езерото и долината. Кој го изградил ова? Ги запрашаав. Одоворот беше впечатлив: Слободните луѓе. А кој биле тие? Нашите дедовци. Да, ама дали тие биле Срби, Бугари, Грци или Турци? Не, не биле Турци, тие биле христијани. И тоа беше изгледа сè што тие го знаеја (види: Доживувањата на Х. К. Бреилсфорд, Во Македонија не се поистоветуваат со својата нација (1905)). Од друга страна, пак, повеќето странски пропаганди на територијата на Македонија го попречувале национално-конститутивниот процес на Македонците (види: Ванчо Ѓорѓиев, ''Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници'', Табернакул, Скопје 2006, Ванчо Ѓорѓиев, ''Слобода или Смрт...'', Скопје 1997, Славко Димевски, ''За развојот на македонската национална мисла до создавањето на ТМОРО'', Култура - Скопје, 1980.</ref> <ref name="vg_3">Основоположниците на Македонската револуционерна организација биле бугарски воспитаници и биле под влијание на бугарската пропаганда од тоа влијание тие не се отргнале наеднаш туку постепено. Крсте Петков Мисирков во својата книга ''За македонцките работи'' истакнува: Мислата за национално обединување на Македонците, иако под маската бугарска, се зафати во 1890 г. Во крајот на 1889&nbsp;г. се префрлија во Бугарија 30-40 души ученици и студенти Македонци од Белград во Софија. Тие ученици се душата на сите настани во Македонија оттогаш досега. Тие беа запознаени со Србија и Бугарија, со нивните култури и цели во Македонија. Тие и ја сознаа опасноста за делба на Македонија помеѓу тие две држави - ако Македонците самите не се вооружат за да си извојуваат сами, со свои сопствени сили и средства слобода и со тоа да ја предупредат делбата на Македонија. По нивна иницијатива, во почетокот на деведесеттите години се образува едно национално сепаратистичко движење со цел да се одделат интересите на Македонците од бугарските со издигнување на едно од македонските наречја на степен на литературен јазик за сите Македонци. Орган на тоа сепаратистичко движење на Македонците во Бугарија беше списанието „Лоза”. Но, тоа духовно движење на Македонците не ѝ се бендиса на бугарската стамболовска влада, којашто забрани да се издава „Лоза” и фати да ги гони Македонците сепаратисти. Од тоа уште време побегна Дамјан Груев, којшто беше во бројот на Македонците ученици што паминаа од Белград во Софија и во бројот на сепаратистите. Немајќи во Бугарија почва за национален сепаратизам, Македонците што пребегаа од Белград во Софија, се зафатија со образување на револуционерни организации во Бугарија и во Македонија. Видните Македонци револуционери сепаратисти, како Делчев, беа само ученици на првото поколение Македонци ученици српски и бугарски. Исто така, и Сарафов и другите подоцнешни револуционери се јавија само како нивни продолжувачи и следбеници, но не иницијатори на револуционерната организација. Од самиот зафаток на револуционерната организација Македонците во Бугарија, или со бугарско образование, работеа под маската Бугари, едно затоа што така се викаше голем дел од населението, а друго, што по тој пат можеше да се добие поддршката на бугарската влада, на бугарскиот народ и на Бугарската егзархија (види [[За македонцките работи]] и [[Ванчо Ѓорѓиев]], ''Слобода или смрт''...)</ref> }} == Извори == <references /> == Литература == *Ванчо Ѓорѓиев, ''Слобода или Смрт, Македонското националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година'', Табернакул, Институт за историја - Филозовски факултет, Скопје, 2003. *МАКЕДОНСКА АКАДЕМИЈА НА НАУКИТЕ И УМЕТНОСТИТЕ, ''МАКЕДОНСКА ЕНЦИКЛОПЕДИЈА'', СКОПЈЕ 2009. *Л. Милетич, ''Първият централен комитет на ВМОРО, Спомени на д-р Христо Татарчев'', София, 1928. *''Д-р Христо Татарчев, Вътрешна македоно-одринска революционна организация като мит или реалност'', Цочо Биљарски и Валентин Китанов, София, 1995. == Надворешни врски == * [http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?ItemID=E9EADEF447D6AA4B922B15BAA9BE7A4A Тестаментот на д-р Христо Татарчев]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.promacedonia.org/ht/index.html Д-р Христо Татарчев, "Македонския въпрос, България, Балканите и Общността на Народите", съставители Цочо Билярски, Валентин Радев, Унив. Изд. „Св. Климент Охридски", София, 1996.] {{bg}} * [http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spomht.html Христо Татарчев, "Спомени".] {{mk}} * [http://www.vmro.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1226:2010-10-23-12-47-48&catid=5:news&Itemid=24 Татарчев погребан во Бугарија] {{mk}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Татарчев, Христо}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Луѓе од Ресен]] [[Категорија:Бугарски политичари од Македонија]] [[Категорија:Членови на Сојузот на бугарските конституциони клубови]] [[Категорија:Основачи на МРО|Татарчев Христо]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] [[Категорија:Апсолвенти на Хумболтовиот универзитет]] [[Категорија:Носители на орденот „За воена заслуга“ (Бугарија)]] [[Категорија:Дејци на Привременото претставништво на поранешната Внатрешна организација]] iyxfn428o13lqo0ta8prvtpwkxfszbn 0 6294 5606953 5579858 2026-08-10T00:33:17Z Buli 2648 /* Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“ */ 5606953 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице | име = Борис Петров Сарафов | живеел = [[12 јуни]] [[1872]] — [[28 ноември]] [[1907]] | слика = [[Податотека:Boris Sarafov Portrait.jpg|200px]] | опис = Македонски револуционер | прекар = ''Принцот'' | роден-место = [[Либјахово]], [[Солунски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-место = [[Софија]], [[Кнежевство Бугарија]] | држава = [[Македонско национално движење]] | гранка = | служба-време = [[1895]] — [[1907]] | чин = Претседател на [[Македонски комитет|Врховниот македонски комитет]] — член на [[Главен штаб за II Битолски револуционерен округ|Главниот штаб на II Битолски револуционерен округ]] | единици = [[Четнички институт на ТМОРО|Четнички институт]] | командувал = [[Македонски комитет]]{{•}}[[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] | битки = [[Мелничко востание]] {{•}} [[Илинденско востание]] | одличја = | занимања = воен офицер }} {{Борис Сарафов}} {{multiple image<!-- begin stack of images, scroll down for article --> |direction = vertical | width = 300 |image1 = SMAC bond Sarafov2.jpg|caption1 =Облигација на ВМОК од септември 1900 година со потписите на Борис Сарафов и Георги Петров.<br> |image2 = |caption2 = <br> |image3 = |caption3 = <br> | image4 =|caption4 =<br> }}<!-- End stack of images, article text starts below --> '''Борис Сарафов''' ([[12 јули]] [[1872]] — [[28 ноември]] [[1907]]) — [[Македонци|македонски]] [[револуционер]], учесник во македонското револуционерно движење, водач на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], учесник во [[Илинденското востание]] и член на [[Главен штаб за II Битолски револуционерен округ|Главниот штаб]] во [[Битолски револуционерен округ|Битолскиот револуционерен округ]], една од контроверзните личности во македонското ослободително дело. По завршувањето на основното образование во родното село и на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], се запишува во [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во Софија заедно со [[Гоце Делчев]], и учествува во социјалистичка група. По завршувањето на училиштето (1893) е испратен на офицерска служба во [[Белогратчик]] и потоа во [[Софија]] (1894). Преку неговиот солунски учител [[Трајко Китанчев]], влегува во македонското движење при што собира и обучува чета, а во т.н. [[Мелничко востание]] го напаѓа градот [[Мелник]]. Подоцна се запишува како вонреден студент на Генералштабната воена академија во [[Санкт Петербург]] (септември 1895), но по четири месеци се враќа во Софија. По смртта на Китанчев доаѓа до расцеп во Врховниот македонски комитет. Со поддршка на [[Ѓорче Петров]] и Гоце Делчев, на [[VІ македонски конгрес|Шестиот конгрес]] на македонската емиграција во Софија, Сарафов е избран за претседател на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Со својот авантуристички дух и патриотски ентузијазам, тој развива широка внатрешна и надворешна активност, што не е во согласност со политиката на кнезот [[Фердинанд I|Фердинанд]]. Заедно со сите членови на Врховниот комитет тој е уапсен, а потоа е ослободен од судот. Често патува низ [[Европа]] и во [[Русија]]. Со негова поддршка се издаваат весниците на [[Симеон Радев]] во [[Женева]] (L’Effort) и во [[Париз]] (''Le Mouvement Macédonien''), го помагал [[Македонски клуб (Белград)|Македонскиот клуб]] од [[Белград]], а потоа и [[Македонско научно-литературно другарство во Санкт Петербург|Македонското научно-литературно другарство]] во [[Санкт Петербург]]. Целиот европски печат ја пренесува неговата изјава (1902): ''Ние Македонците не сме Срби, не сме Бугари, ами просто Македонци''. Оваа изјава подоцна станува насловно мото на сите изданија на македонската колонија во Санкт Петербург. Сарафов ги помага и [[Гемиџии|солунските гемиџии]]. На [[VІІІ македонски конгрес|Осмиот конгрес]] на македонската емиграција во Софија на чело на Врховниот комитет се поставени Бугарите [[Стојан Михајловски]] и [[генерал]]от [[Иван Цончев]]. Потоа се заострува борбата помеѓу [[врховисти]]те и [[Централизам|централистите]] и тогаш настанува струјата на [[сарафисти]]те. Во јануари 1903 година, Сарафов влегува со чета во Македонија и на [[Смилевскиот конгрес]] е избран за еден од тројцата рамноправни членови на Главниот штаб на востанието. По [[Илинденското востание]] дејствува во [[Битолски револуционерен округ|Битолскиот револуционерен округ]]. На [[Рилскиот конгрес]] (1905) тој е обвинет за злоупотреби, испраќање на ''сарафистички чети'', како и за примање пари од српската и од бугарската влада, но е амнестиран. Во ВМОРО настанува расцеп, а Сарафов и [[Иван Гарванов]] се задгранични претставници. Двајцата се осудени од Серскиот револуционерен округ и убиени во Софија. Сарафов користел повеќе псевдонимите или бил именуван со разни имиња: ''Александар Иванович, Бегот, Богдан Петров, Борис Иванов, Владимир Николаев, Керим-паша, Крум, Крумски, Мајстор, Ојнак, Принцот, Торос'' и др.<ref>Николов, Борис. ВМОРО - псевдоними и шифри 1893-1934, Звезди, 1999, стр. 7, 15, 17, 18, 23, 52, 56, 62, 73, 80, 95.</ref>. == Потекло == {{quote|'''Потеклото и семејната средина се фундаментален елемент во биографијата на една личност. Тие го обусловуваат неговиот живот во неговата најрана фаза, а оставаат траги во целокупната негова натамошна дејност...'''|''Христо Андонов-Полјански''|''Гоце Делчев и неговото време''}} === Либјахово === {{Главна|Либјахово}} {{quote|''Роден сум во 1872&nbsp;г., на 12 јуни во с. Либјахово, Неврокопско. Татко ми, Петар Сарафов е родум од с. Гајтаниново, а мајка ми Сирма - од Либјахово.. ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} Селото [[Либјахово]] (денес Илинден) се наоѓа во планински регион, во северните падини на планината Стргач, 18 километри југоисточно од градот [[Неврокоп]] (денес [[Гоце Делчев (град)|Гоце Делчев]]). Во [[19 век]], Либјахово било големо село со мнозинско македонско [[Христијани|христијанско]] население и припаѓало на Неврокопската каза, во состав на [[Серски Санџак|Серскиот санџак]]. Во 1828-1831 година, во селото е изградена црквата ''Успение Богородичино''<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://corect.ipet.gr/index.php?option=com_chronoforms&chronoform=mnimeio&id_mnimeio=84&action=show&lang=en#page=page-1 |title=The Dormition of Virgin Mary Church in Ilinden |accessdate=2015-05-22 |archive-date=2014-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141110092320/http://corect.ipet.gr/index.php?option=com_chronoforms&chronoform=mnimeio&id_mnimeio=84&action=show&lang=en#page=page-1 |url-status=dead }}</ref>. Според една статистика од 1878 година, во 1873 година селото имало 253 куќи со 850 жители,<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр. 126-127.</ref> додека според [[Стефан Верковиќ]], селото имало 245 куќи.<ref>Верковичъ, С.И. „Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи“. СПб, 1889, стр. 234-235.</ref> Во 1891 година, [[Васил К’нчов]] го посетил Либјахово и запишал: ''Либјахово има многу убав изглед. Тоа е расположено на една мала притока на р. Буровица. Има прекрасен изглед од врвот... Над него... се гледаат обработени ниви, а надолу - ливади. Тоа брои 300 куќи бугарски (Македонци-егзархисти б.н.)<ref group="белешка" name="vg_1"/>. Селаните се пробудени како и гајтаниновци. Од 1870 година имаат бугарско (егзархиско б.н.) училиште. Стоеја во редовите на првите борци во борбата со (патријаршискиот б.н.) владиката<ref group="белешка" name="vg_8"/>, но во 1887 година, силно заплашени од воениот командант во Неврокоп, ја признаа власта на владиката. Оваа година тие одново се откажаа од него''<ref name="promacedonia.org">[http://www.promacedonia.org/vk_1/vk1_a_17.html Кънчов, Васил. „Избрани произведения“, Том I, София, 1970, стр. 229.]</ref>. Според К’нчов, во 1900 година селото имало 1720 жители од кои 1660 Македонци и 60 Роми<ref name="promacedonia.org"/><ref>[https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0 Орохидрографија на Македонија]</ref>. === Сарафови === {{Главна|Сарафови}} {{quote|'' Татко ми, кога бев во втори клас, беше директор на бугарското училиште во [[Сер]]. Наклеветен од Грците во 1885&nbsp;г. тој беше испратен на заточение, божем како бунтовник, заедно со дедо ми, архимандритот Харитон, татко на мајка ми, претседател на општината во Сер. Беа осудени од воен суд во Солун, што ги осуди на 16 години затвор, што ги одлежуваа во гр. Караман, во Кониската област во [[Мала Азија]], каде биле интернирани. Татко ми заедно со дедо ми избегале и дошле во Бугарија во 1888&nbsp;г.: се населиле во Софија каде во 1889 г, дојде и мајка ми... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} [[Податотека:Sirma and Petar Sarafovi.jpg|200px|мини|лево|Сирма и Петар Сарафови]] [[Податотека:Семејството на Борис Сарафов.png|350px|мини|десно|Борис Сарафов со својата фамилија]] Борис Сарафов е роден на [[12 јуни (родени)|12 јуни]] [[1872]] година во неврокопското село Либјахово, во истакнатото преродбеничко семејство Сарафови. Неговата мајка Сирма била ќерка на [[Харитон Карпузов]]. Дедото на Борис Сарафов бил харизматичен и енергичен водач во црковните борби во Источна Македонија. Учествувал во народниот собор од 1869 година во село [[Гајтаниново]], на којшто се отфрла јурисдикцијата на [[Цариградската патријаршија]]. Во периодот 1871-1873 бил претседател на Неврокопската егзархиска црковна општина. Во 1872 година е предложен за архијереј на Неврокопската епархија, но кандидатурата не му е прифатена од сите месни дејци. Според македонските истражувачи во периодот 1873-1874 поп Харитон е еден од главните агитатори на таканареченото унијатско движење за одвојување на македонските црковни општини од Бугарската егзархија, во засебна црква „да ја воскреснат [[Охридска архиепископија]]“ преку унијатството со Ватикан.<ref>ПИСМО НА ПЕТКО СЛАВЕЈКОВ ДО ЕГЗАРХОТ АНТИМ I ( јануари 1874, Солун)</ref> Но тоа движење, очекувано, не успеало. Неговиот татко [[Петар Сарафов]] бил преродбенски учител, неговиот чичко [[Коста Сарафов]] и дедо му архимандритот [[Харитон Карпузов]] биле водачи на [[Борба против Цариградската патријаршија|борбата против Цариградската патријаршија]] во Неврокопско и Серско. Петар Сарафов е еден од иницијаторите на народниот собор, одржан во 1869 година во село [[Гајтаниново]], на кој била отфрлена власта на [[Цариградската патријаршија]]. Во 1873 година неговиот татко бил меѓу основачите на учителското друштво "Просветителство". Петар Сарафов меѓу 1882-1884 година ја извршувал функцијата егзархиски инспектор на сите училишта во источна Македонија<ref>[http://www.promacedonia.org/cm/cm_29.html#3. Царевна Миладинова, "От Бяло море до Витоша", во: Мир, 40, No 10055, 18 януари 1934 г.]</ref>. Неговиот татко заедно со архимандритот Харитон Карпузов - тогаш претседател на егзархиската општина во Сер во 1885 година биле уапсени од османлиските власти под обвинение за револуционерна дејност. Петар Сарафов и Карпузов биле осудени на 16 години заточение во Мала Азија. Најпрво биле испратени во Смирна, а потоа биле преместени во градот Караман. Во 1887 година, преку Цариград избегале за Одеса, а потоа се преселиле во Софија. Во престолнината на бугарската држава, Петар се вработил во министерството за надворешни работи како преведувач. Неговиот поголем брат [[Ангел Сарафов]] бил лекар и офицер, [[Крсто Сарафов]] неговиот помал брат е познат глумец <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://nobilitybg.blog.com/2007/01/22/%D0%BA%D1%80%D1%8A%D1%81%D1%82%D1%8C%D0%BE-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%BE%D0%B2-%D0%B5-%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BD%D0%B0-%D0%B1%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%80%D0%B5%D0%BA/ |title=Панчавлиев, Атанас. |accessdate=2015-05-22 |archive-date=2014-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140315052037/http://nobilitybg.blog.com/2007/01/22/%D0%BA%D1%80%D1%8A%D1%81%D1%82%D1%8C%D0%BE-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%BE%D0%B2-%D0%B5-%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BD%D0%B0-%D0%B1%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%80%D0%B5%D0%BA/ |url-status=dead }}</ref>, сестра му доктор [[Злата Сарафова]] била претседателката на Македонскиот женски сојуз <ref>Гаджев, Иван. История на българската емиграция в Северна Америка: поглед отвърте, Томове 1–2, Институт по история на българската емиграция в Северна Америка, 2003 стр. 217.</ref>, негов братучед бил полковник [[Димитар Стојков]]. == Образование == {{quote|''Во 1890 година во Солун завршив VI клас и во месец септември постапив во военото училиште. Во истото училиште во 1891&nbsp;г. постапи Гоце Делчев; тој беше во втората чета, а јас во првата. Се познававме од Солун. Од Солун се познавав и со Дамјан Груев - од гимназијата, исто така и со Ѓорче Петров. Во 1893&nbsp;г. завршив како офицер. Тогаш социјализмот беше во мода. Бегав од училиште и во една куќа близу до старото воено училиште се наоѓав со ученици од VII кл. па читавме илегални руски автори, се одржуваа и реферати и сл...''|''Борис Сарафов''|''Спомени''}} === Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“ === {{Главна|Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“ }} {{quote|''Уште во гимназијата меѓу себе зборувавме за идното ослободување на Македонија, па си мислев дека би било добро да се здобијам со воен опит... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} [[Податотека:G Delchev.jpg|мини|лево|150п|Гоце Делчев]] [[Податотека:Bulgarian Men's High School of Thessaloniki in 1891.jpg|мини|350x350пкс|Солунската машка гимназија]] Борис Сарафов најпрво се школувал во месното егзархиско училиште. Потоа се запишал во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]. Низ клупите на оваа гимназија минале голем број на македонски револуционери: [[Ѓорче Петров]], [[Пере Тошев]], [[Дамјан Груев]], [[Петар Поп Арсов]], [[Гоце Делчев]], Борис Сарафов и други<ref name="VGSiS">''Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или смрт, Македонското националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893-1903 година, Табернакул, Институт за историја - Филозофски факултет, Скопје, 2003''</ref>. Таа имала престиж и реноме над останатите образовни институции, не само егзархиски, туку и во однос на сличните институциите на останатите [[Странски пропаганди во Македонија|пропаганди во Македонија]]. Во неа предавале еминентни македонски и странски професори<ref group="белешка" name="vg_2"/>. Гимназијата располагала со опремени кабинети, нејзината библиотека располагала со богата литература од светско реноме: [[Виктор Иго]], [[Димитриј Иванович Писарев]], [[Шекспир]], [[Гогољ]], [[Пушкин]], [[Лермонтов]] и други, а меѓу учениците кружела и забранета литература. Револуционерниот дух бил сè повеќе присутен меѓу учениците на Солунската гимназија. Во 1889 година во пансионот на гимназијата делувале три ученички кружоци: литературен, филозофско-научен и бунтарски (револуционерен). Со револуционерниот кружок раководеле Борис Сарафов и Димитар Пажев<ref>Димитар Димески, Македонското национално движење во Битолскиот вилает (1893-1903), II издание, Скопје, 1982</ref>. Во револуционерниот кружок членувале Гоце Делчев, Христо Чемков, [[Атанас Мурџев]] и други. Во кружокот биле проучувани делата на [[Љубен Каравелов]], [[Христо Ботев]], [[Захариј Стојанов]], [[Иван Вазов]], како и биографиите на познатите револуционери: [[Џузепе Мацини]], [[Џузепе Гарибалди]], [[Џорџ Вашингтон]], [[Гилберт д’ Мотиер, Маркиз Лафајет|Лафајет]], [[Тадеуш Костјушко|Костјушко]], [[Јан Хенрик Домбровски|Домбровски]], [[Лајош Кошут|Кошут]], [[Петар Лавров|Лавров]], [[Петар Кропоткин|Кропоткин]], [[Михаил Бакунин|Бакунин]], [[Сергеј Степњак|Степњак]] и други<ref>К. Кондовъ, Гоце Делчев и другаритеж му, Сборник Илинден, София, 1926, 139-140</ref>. Во есента 1890 година, по заминувањето на Борис Сарафов и Пажев, [[Гоце Делчев]] станал раководител на училишниот револуционерен кружок. === Кнежевско воено училиште === {{Главна|Кнежевско воено училиште во Софија}} {{quote|''Како офицер ме испратија во Белоградчик, во 15-ти Ломски полк. Постојано настојував да ме прведат во Софија, и во 1894 година во мај ме преместија тука. Токму тогаш се беше формирал првиот македонски комитет, под претседателство на Китанчева. Коста Сарафов, чичко ми, може да раскаже подробно за основањето на Комитетот во Софија.... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} Во 1890 година се запишал во Военото училиште во Софија, заедно со [[Димитар Думбалаков]], [[Иван Пожарлиев]], [[Христо Саракинов]]. Во [[јули]] [[1891]] година петчлена група на незавршени солунски средношколци (Гоце Делчев од Кукуш, Стамат Стаматов од Дебар, Илија Кондураџиев од Прилеп, Гоце Имов од Кукуш и Стефан Стрезов од Копривиштица), се нашла во бугарската престолнина [[Софија]]. Целиот солунски револуционерен кружок се нашол во военото училиште. Во Кнежевското бугарско воено училиште за трите години, меѓу другите, се школувале и педесетина Македонци. Групата на Гоце и припаѓала на 13-та класа. На претходната, 12-та класа питомци ѝ припаѓале поранешните солунски ученици Борис Сарафов, Георги Апостолов и [[Димитар Атанасов]], кои го поздравиле доаѓањето на новата група. Со Гоце Делчев и [[Борис Дрангов]] создаваат револуционерна група поврзана со онаа на [[Дамјан Груев]] на Софискиот универзитет. == Погледи == {{quote|''Автономната македонска идеја нè скара со бугарската влада. Зар порано со нас не беше љубезен и внимателен кнезот Фердинанд? Зар... Рачо Петров кој со своето Министерство толку грижливо се зафати да не скроти, не беше наш соучесник во 1895 година и не ни дозволи да ја минеме македонската граница и да водиме чети? Нè фалеа зошто се надеваа дека ние, со своите раце, ќе ги вадиме од огнот македонските костени и ќе им ги дадеме ним како подарок на бугарската влада. Големите луѓе сакаа да јаваат на грбот на малите. Владата мечтаеше за санстефанските граници, кнезот Фердинанд... го примамува ефектот кон своите два венца да го придодаде и третиот - Македонија...''|''Борис Сарафов''|''Интервју со Амфитеатров во 1901 година''}} [[Податотека:Sarafov citat.gif|300px|мини|десно| '''Ние Македонците не сме Срби, ни сме Бугари, ами просто Македонци'''. Изјава на Борис Сарафов од 1902 година. Текстов подоцна станува насловно мото и на сите изданија на македонската колонија во Санкт Петербург.]] [[Податотека:Boris Sarafov, 1904.jpg|200px|мини|лево| Такома тајмс (The Tacoma times), 16 февруари 1904 година]] Кон крајот на март 1902 година, српскиот дипломатски претставник во Софија, врховистичката пенетрација во Македонија ја оценил како поинаква во однос на претходните. Според него, новото врховистичко навлегување било резултат на раздорот помеѓу поранешниот и актуелниот Врховен комитет, првенствено поради различните погледи за решавање на македонското прашање. Според српскиот дипломат: ''Сарафов и неговите приврзаници, а тие ја држат во раце Внатрешната револуционерна организација, не криеја дека сакаат своето држење да го доведат во согласност со династичките интереси на кнезот Фердинанд, кој секогаш настојуваше тајно да раководи со комитетскиот ред и на тој начин како носител и претставник на големата бугарска идеја... да ја зачува и зголеми својата популарност.''<ref>[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт..., 399.</ref> Меѓутоа: ''Сарафов и неговите приврзаници отворено изјавуваа дека ним не им дошло националистички проповеди, туку до политичко ослободување, за кое народот треба да се подготви и воодушеви, за во дадениот час да биде готов да се жртвува. Малку расположени да му служат на политичките интереси на кнезот Фердинанд и на славистичките стремежи на бугарските државници, тие се воодушевуваат од идејата за самостојна Македонија, до која, според нивното мислење, во денешните политички услови може да се дојде пос сизеренство на султанот. И токму затоа што не сакаат да допуштат автономијата да послужи како мост за подоцнежната бугарска анексија, предизвикаа кај кнезот Фердинанд и тогашниот шеф на владата - Каравелов, кој како запален шовинист, прв почна да ги гони (сарафистите б.н.). Само со тоа гонење може да се објасни што на чело на ВК дојде резервниот генерал Иван Цончев и поетот Михајловски, од кои првиот е повереник на кнезот Фердинанд, а другиот приврзаник на Каравелов.''<ref>[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт..., 399-400.</ref>. Овој извор потврдува дека определбите на Борис Сарафов биле програмски поблиску до Внатрешната организација и не се поклопувале со погледите на бугарските кругови, а тоа било причина за падот на Сарафовиот комитет. Со оваа констатација не се согласува [[Иван Катарџиев]], кои истакнува: ''Во контактите со разните политичари и дипломати Сарафов отворено ги напаѓа намерите на Цончев да дига востание во Македонија. На тој начин негативниот став на Организацијата спрема Врховниот комитет во светот на дипломатијата почнал да се прикажува како став на Сарафов... Им дадовме место на овие мислења, своевремено истакнувани за Сарафов со ставовите на Внатрешната организација, туку, напротив, уште порелјефно да ја истакнеме политиката и погледите на Револуционерната организација, кои Сарафов си ги присвојувал и пласирал како свои.''<ref>Иван Катарџиев, Борба до победа, том еден, Мисла, Скопје, 1983, 535-536.</ref>. Меѓутоа, странските дипломати не биле единствените кои во Борис Сарафов гледале борец за независна македонска држава. [[Крсте Петков Мисирков]] истакнува: ''Откако се вкорени така македонското дело во Бугарија, Македонците фатија да одат и во Србија и таму да им ја излагаат својата програма на владата и на српскиот народ. Сарафов, Радев, Јанков уверуваа оти тие се борат за девизата Македонија за Македонците, за сите Македонци без разлика, и оти никогаш Македонија нема да се соедини со Бугарија. Не е ли јасно и од тие постапки на македонските водачи оти Македонците зедоа самите да ги решаваат судбините на Македонија и оти тие во својата дејност се готови да се судираат и да ги усогласуваат интересите на својата татковина не само со Бугарија, но и со другите балкански државнички, откако ќе им дадат на тие државички некои обврски од страна на Македонија за укажаната помош?''<ref>[[Крсте Петков Мисирков]], [[За македонските работи]]</ref>. Сарафов честопати бил контрадикторен во своите изјави и се прилагодувал кон своите соговорници и нивните потреби. Александар Валентинович Амфитеатров имал двочасовен разговор со Сарафов и ни ги пренесува следните негови зборови: '''''Србите и Австријците не нè поднесуваат затоа што ние божем се бориме за голема Бугарија. Тоа е заблуда. Ние сме Бугари по род, крв, по сфаќања на животот, со сето убедување. Но, мислата за спојување со Бугарското кнежевство не напушти веќе одамна'''''<ref>А. В. Амфитеатров, Земја на раздорот, Македонска книга, Скопје, 1990, 134</ref>. Во 1902 година Сарафов за весник во Србија дал изјава која е дијаметрално спротивна од онаа која Амфитеатров ја пренесува, според српскиот весник Сарафов изјавил: ''Ние Македонците не сме ни Срби ни Бугари, туку просто Македонци. Македонскиот народ постои независно од бугарскиот и српскиот...''<ref>А. В. Амфитеатров, Земја на раздорот, Македонска книга, Скопје, 1990, 134, додадено од Цветан Станоевски</ref>. Целосниот текст подоцна станал насловно мото на сите изданија на македонската колонија во [[Санкт Петербург]]. == Македонско револуционерно движење == {{quote|''Ние Македонците не сме [[Срби]], ниту сме [[Бугари]], ами просто [[Македонци]]. Македонскиот народ постои независно од бугарскиот и од српскиот. Ние им сочувствуваме и на едните и на другите, и на Бугарите и на Србите; кој ќе го помогне нашето ослободување, нему ќе му речеме благодарам, но Србите и Бугарите нека не забораваат дека Македонија е само за Македонците. ''|''Борис Сарафов''|''2 септември 1902''<ref>''M. Malecki, Z zagadnien dialaktologii macedonskiej, Rocznik Slawistyczny (Krakow), XIV (1938), p.142</ref>''}} {{панорама|Четата на Борис Сарафов.jpg|900px|Здружената чета на Борис Сарафов и Димитар Дечев во 1903 година}} === Мелничко востание === {{Главна|Мелничко востание}} {{quote|''Ги запаливме поштата и околиската управа. Внатре имаше 24 товари муниција, па дојде до силен грмеж. Пожарникарите, што си помислиле дека е „јанг`н“ доаѓаат да го гаснат пожарот. Блиску до околиската управа се наоѓаше и затворот; ги искршивме вратите од затворот, и затворениците побегнаа. Пукаме по пожарникарите - паѓаат мнозина. Други излегуваат со стомни за вода, со фесови; момчињата не можеа да ги распознаваат, па загинаа три-четворица [[Грци]] (таму е грчко маало). Зафативме пусија сред улицата, и по соседните турски куќи; семејствата ги одделивме под стража на друга страна, а ние се сместивме крај прозорците. Дојде војската. Еден-два плотуна од наша страна и паднаа неколцина; пак се вратија, пак плутон - ура! Турците си помислија дека се опколени; отстапија, војската се растури низ полето. Некои од Турците почнаа да пукаат од прозорците на куќите, и ние тогаш заповедавме да се запалат некои куќи, па изгореа околу 37 турски куќи... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} [[Податотека:TraikoKitantchewBGteacher.jpg|150px|мини|лево|Трајко Китанчев]] [[Податотека:Борис Сарафов како офицер.jpg|мини|десно|350п|Начев, Мутафов, Луков, Гаруфалов и потпоручниците: Венедиков и Борис Сарафов - учесници во т.н. Мелничко востание]] На [[2 август]] [[1893]] година Сарафов е произведен во потпоручник и служи во 15-от ломски полк во Белоградчик, каде привлекува истомисленици за поддршка револуционерното дело во Македонија. Меѓу нив се [[Христо Чернопеев]], [[Тане Николов]], [[Тома Давидов]], [[Боби Стојчев]] и други. На [[1 јануари]], Сарафов е преместен на служба во 1. пешадиски софиски полк и се поврзува со [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] на [[Трајко Китанчев]], кој го подготвувал т.н. [[Мелничко востание]] За акцијата биле ангажирани 40 офицери од Бугарската армија, меѓу нив се нашле: [[Стојчо Гаруфалов]], [[Антон Бозуков]], [[Петар Начев]], [[Васил Мутафов]], Борис Сарафов, [[Димитар Атанасов]], [[Димитар Жостов]], [[Јордан Венедиков]] и други. Офицерите биле поставени за командири на одредите. Четвртиот одред се состоел од 65 души, а негов командир бил Борис Сарафов. Од старите арамии биле Кочо Мустракот, Кољо Ризов и дедо Анго Константинов. Тие имале задача да дејствуваат во источна [[Македонија]]<ref name="VANCO2">Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското револуционерно националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893-1903, Табернакул - Филозофски факултет, Скопје, 2003</ref>. Четите почнале да ја минуваат границата на крајот на месец јуни и почетокот на месец јули. На [[Петровден]], Сарафов ја минал границата во униформа и се приклучил кон Дупничката чета. Во [[Пирин]] им се придружил дедо Анго со 25 души, а одредот вкупно броел 65 четници. Сарафов одвај успеал да ги одврати војводите да не пљачкаат и ги убедувал: ''пет пушки да фрлиме, ама во градот да ги фрлиме''<ref>Спомени на Борис Сарафов,38.</ref>. Одредот најпрво се упатил кон [[Неврокоп]], а потоа се вратил повторно пред [[Мелник]]. На [[12 јули]] влегле во градот ја зазеле околиската управа ја запалиле поштата и ги ослободиле затворениците од градскиот затвор. Биле запалени 37 куќи и биле повикани градските првенци да им се каже дека целта е ''ослободување на Македонија''<ref name="VANCO2" />. На пладне четата си заминала од градот, а Кочо Мустракот со 20 души се одделил да пљачка. На [[16 јули]] Сарафов и одредот кај село [[Влахи]] биле пристигнати од аскерот, но успеале да се повлечат без загуби. На [[22 јули]] веќе се нашле во [[Бугарија]]. Сарафов со својот одред успеал да го покрие неуспехот на останатите одреди и затоа оттука целата акција на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] е наречена ''Мелничко востание''<ref>''Спомени на Борис Сарафов, 38-40.''</ref>. ===Претседател на Врховниот македонски комитет=== {{quote|''Комитетот почна да дејствува во споменатата насока. Најпрвин се зафативме со исплаќање на долговите. Ги активиравме друштвата. Најпрвин почнавме со Софија. Не можеше толку лесно да се соберат луѓето и тие да го почувствуваат авторитетот на Комитетот, додека не сфатат дека сме решени да одиме докрај. Малу по малу почнавме да ги наметнуваме своите барања. Од 30 друштва станаа 250 друштва, градски и селски. Не врвеше така лесно ни со заемот. За да не доаѓа до завист, почна обложувањето со облигации според имашноста на луѓето. Однатре постојано бараа средства, и затоа мораше да се грижиме енергично за собирањето пари преку обложување со облигации... ''|''Борис Сарафов''|''Спомени''}} ====Соработка со задграничните претставници ==== {{quote|''Со Ѓорче и Делчев работевме сложно. Тие заседаваа заедно со нас, ги потпишуваа записниците во Комитетот. Прашањето за востанието кога да се крене, не се поставуваше на дневен ред. Идејата да се формираат внатрешни чети се појави тука. Тука беше напишан и правилникот за четите внатре. Ѓорче и капетан Венедиков го напишаа. Јас бев на стоиштето таму да се испратат апостоли, што ќе обиколуваат насекаде, затоа што само Делчев дејствуваше како таков... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} {{Македонски комитет}} [[Податотека:Gjorche Petrov.jpg|150px|мини|лево|Ѓорче Петров]] Во средината на декември 1896 година Гоце Делчев пристигнал во Софија како прв [[Задгранично претставништво|задграничен претставник]] на ТМОРО во Бугарија. Во март 1897 година, по инсистирање на Гоце, Централниот комитет на Организацијата го проширила Задграничното претставништво со уште еден член, [[Ѓорче Петров]]<ref>Мандатот на Гоце и Ѓорче Петров како задгранични претставници се состои од три етапи: 1) Првата, од нивното доаѓање во Бугарија до 1899 година. 2) Втората започнува со улогата на Задграничното претставништво во формирањето на комитетот на Борис Сарафов. 3) Третата и последна етапа се одбележува со клучната улога на ЗП по Солунската афера кога целиот ЦК на Организацијата во 1901 година бил уапсен.</ref>. Нарушените односи помеѓу двете организации, го поттикнале Гоце да побара други материјални извори. Тој веднаш по пристигнувањето во Софија стапил во врска со офицерите од 95-тата година кои биле надвор од Комитетот. Соработката помеѓу нив се продлабочила по пристигнувањето на Ѓорче Петров во март 1897 година, како втор член на Задграничното претставништво. Тогаш, кај Ѓорче Петров, Гоце Делчев, [[Стојчо Гаруфалов]] и [[Антон Бозуков]] се родила идејата за формирање на тајните офицерски братства<ref name="VANCO2" />. Во ноември 1897 година, во Македонија се разврзала [[Виничка афера|Виничката афера]] која го симнала конспиративниот превез на Организацијата. Аферата ѝ нанела тежок удар на ТМОРО во Скопскиот санџак, а ја разнишала и во целина. Гоце Делчев веста за аферата ја примил во [[Ќустендил]] и веднаш се вратил во Софија со цел да преземе чекори за неутрализација на нејзините ефекти. Гоце имал телефонски разговор со Борис Сарафов, во текот на кој му предложил на Сарафов да формира чета со која требало да навлезе во Македонија за да им стави крај на турските ѕверства. Но, по консултацијата со Ѓорче, тој му ја откажал услугата на Борис Сарафов. Во Ќустендил бил формиран Привремен комитет за бегалците, а во Софија била формирана тричлена комисија. На 1 јануари 1899 година, бугарската влада на [[Константин Стоилов]] поднела оставка, а Фердинанд формирал коалициска влада од составена од Либералната партија на Васил Радославов и Народнолибералната партија на [[Димитар Греков]]. За да го спречи Радославов да дојде на чело на владата, кнезот за премиер го поставил Греков, иако неговата партија била послаба од онаа на Радославов, но секому му било јасно дека владата е на Либералната партија. Набргу по формирањето на новата влада, дошло до судир помеѓу Либералната и Народнолибералната партија, а Димитар Греков на 1 октомври 1899 година поднел оставка. Оваа состојба се покажала како доста поволна за делување на Ѓорче Петров и Гоце сред македонската емиграција. Имено, Задграничното претставништво и Централниот комитет на ТМОРО решиле да ја променат тактиката. Тие од контактите со бугарската влада на Стоилов и ВМК ги откриле нивните вистински стремежи, оттука решиле Врховниот комитет да го стават под свое влијание, сега иницијативата се наоѓала во рацете на македонските револуционери. Моментот бил погоден. Покрај бурните политички случувања во Бугарија, задграничните претставници веќе имале контакти со повеќе асоцијации во Бугарија од кои извлекувале помош за македонското дело, првенствено од офицерските братства на чело со Цончев. Задграничните претставници се решиле да го преземат ВМК за да го искористат економскиот потенцијал на македонската емиграција во Бугарија во полза на македонското револуционерно движење. Ѓорче Петров започнал една широка агитација сред македонската емиграција во Бугарија, барајќи соодветна личност која би можела да застане на чело на Врховниот комитет. Ѓорче ја прокрстарил цела Бугарија, ги посетил сите места каде што имало Македонци и ја поканил целата македонска емиграција од провинцијата да учествуваа во работата на идниот конгрес, кој требало да се одржи. Ѓорче најпрво се сретнал со [[Иван Цончев]], кој дотогаш многу им помагал <ref name="VANCO2" />. Ѓорче Петров имал средба и со полковниците Стефан Николов и Атанас Јанков, но тие не биле по мерката на Организацијата. За нив, Ѓорче Петров вели: Николов ми направи впечаток на тежок човек со слаб ум, а Јанков - на лесен човек. Барајќи погодна личност, Ѓорче имал и средба со Славчо Бабаџанов. Меѓутоа, ни тој не бил погодна личност, Бабаџанов бил член на бугарската Демократска партија и бил пријател со бугарскиот кнез Фердинанд. Додека Ѓорче Петров барал погодна личност, Сарафов и Антон Бозуков самите себеси се понудиле. Ѓорче ги одбил. Тој барал личност со поголема тежина и позначајна улога во бугарското општество. Затоа разговарал со учителот Паунчев во Варна, како и со адвокатите Панов и Иван Иванович. Последниот се покажал како чамова даска. Ѓорче не се раководел од идејните определби на личностите и затоа имал средба и со водачот на социјалистите, Димитар Благоев. Меѓутоа, Ѓорче бил одбиен од сите, бидејќи работата им изгледала како опасна<ref name="VANCO2" />. За формирањето на новиот Врховен комитет, во своите спомени Борис Сарафов истакнува: ''Се размислувавме кои луѓе треба да бидат поставени на чело на тукашниот Комитет. Бевме на мислење на чело на Комитетот да го избереме Цончев. И Ѓорче и Делчев и јас и други мислевме така. Цончев велеше дека ако тој биде поставен на чело на Комитетот, до кревањето на востанието треба да дојде најмалку за 5 месеци, инаку тој не може да стои така долго - ќе се избламира. Затоа тој беше на мислење првин да дојде до јавување на помлади луѓе, што ќе го подготват теренот, што ќе вршат организирање, да се соберат средства, и потем, кога ќе дојде часот за движењето, тогаш и тој ќе земе учество во него. Се согласивме со тоа. Решивме да агитираме за оние кандидати, што потем и беа застанати на чело. На конгресот помина нашата листа. И јас застанав на чело на Комитетот. Паприков му беше испратил писмо на Драндаревски во Русе, никако да не си дава оставка. Цончев помогна и новиот Комитет, на чие чело застанав јас, се конституира на 16 јуни. Покојниот Давидов беше во служба заедно со мене; заедно и живеевме во една иста куќа и во потполност се согласувавме...''<ref>[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spombs.html Спомени на Борис Сарафов - на македонски литературен език]</ref> Ѓорче Петров на крајот морал да се задоволи со офицерите од 95-тата година. Тој сакал еден дел од нив да ги вклучи во Врховниот комитет, а другите да ги искористи за практична работа. Идните настани, сепак покажале дека изборот на Ѓорче бил погрешен. Офицерите од своја страна, му предложиле на Ѓорче Петров, тој да застане на чело на Врховниот комитет, но Ѓорче одбил. На крајот, се одлучил за Борис Сарафов, затоа што сметал дека тој е попостојан отколку Антон Бозуков<ref name="VANCO2" />. ==== VІ македонски конгрес ==== {{Главна|VІ македонски конгрес}} {{quote|''Се размислувавме кои луѓе треба да бидат поставени на чело на тукашниот Комитет. Бевме на мислење на чело на Комитетот да го избереме Цончев. И Ѓорче и Делчев и јас и други мислевме така. Цончев велеше дека ако тој биде поставен на чело на Комитетот, до кревањето на востанието треба да дојде најмалку за 5 месеци, инаку тој не може да стои така долго - ќе се избламира. Затоа тој беше на мислење првин да дојде до јавување на помлади луѓе, што ќе го подготват теренот, што ќе вршат организирање, да се соберат средства, и потем, кога ќе дојде часот за движењето, тогаш и тој ќе земе учество во него. Се согласивме со тоа. Решивме да агитираме за оние кандидати, што потем и беа застанати на чело. На конгресот помина нашата листа. И јас застанав на чело на Комитетот. Паприков му беше испратил писмо на Драндаревски во Русе, никако да не си дава оставка. Цончев помогна и новиот Комитет, на чие чело застанав јас, се конституира на 16 јуни. Покојниот Давидов беше во служба заедно со мене; заедно и живеевме во една иста куќа и во потполност се согласувавме... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} [[Податотека:SMAC Seal2.JPG|250px|мини|лево|Печат на Врховниот македонски комитет]] [[Податотека:Vmk Sarafov.jpg|мини|десно|300п|Врховниот македонски комитет околу 1899-1900. Седат: [[Тома Давидов]] (потпретседател), Борис Сарафов (претседател), [[Христо Саракинов]] (член советник). Стојат: [[Антон Бозуков]] (член), [[Владислав Ковачев]] (член).]] Пред почетокот на Конгресот, била подготвен список на чело со Борис Сарафов која била поддржана од задграничните претставници. Ѓорче истакнува: ''Ние го уредивме Сарафовиот комитет, тој беше наш продукт''<ref name="Спомени - Ѓорче Петров">[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spomgp.html Спомени - Ѓорче Петров]</ref>. Офицерите и задграничните претставници склучиле договор за заемни односи. Според него, членовите на Задграничното претставништво на ТМОРО имале право да учествуваат на седниците на ВМК, но не сноселе одговорност за неговите постапки. Целокупната активност на Врховниот комитет требало да биде во согласност и знаење на Задграничното претставништво. Овој договор требало да биде санкциониран на Шестиот македонски конгрес кој започнал со својата работа на 1 мај 1899 година. На конгресот, од вкупно 40 македонски друштва кои егзистирале во Бугарија, 34 друштва со преку 42 делегати учествувале во неговата работа. На Конгресот отворено се зборувало за подготвувањето на македонското население за револуција. Димитар Ризов предложил ВМК да има при себе едно воено одделение составено од специјалисти, како и да не се избегнува помошта и советите на личностите кои би можеле да бидат од корист на македонското дело во сложени услови. Ризов не заборавил да ја спомене бугарската влада и нејзиното значење, како и надворешните фактори, првенствено Русија<ref name="VANCO2" />. Според него, востанието не требало да започне пред завршувањето на 1901 година. Капчев сметал дека ослободувањето на Македонија не може да се изведе без надворешните фактори. Спротивно од него, Антон Бозуков истакнал дека ослободувањето на Македонија може да се изведе со сопствени сили преку неколку последователни востанија. По ова прашање, Димитар Ризов сметал дека наместо неколку востанија, треба да се подготви и крене едно зрело и обмислено востание. Димитар Ризов, предложил Гоце и Ѓорче Петров да влезат во составот на Врховниот комитет, како редовни членови со што би дошло до слевање на двете организации. Овој предлог бил одбиен. На конгресот станало збор и за односите помеѓу ТМОРО и Бугарското тајно револуционерно братство, а Димитар Благоев ја изнел и идејата за Балканските соединети држави, меѓутоа и тоа било отфрлено<ref name="VANCO2" />. Поради претходната агитација, списокот на Сарафов поминала без опозиција, а за претседател на Врховниот комитет бил избран Борис Сарафов. Покрај него, во комитет влегле Тома Давидов - потпретседател, Владимир Ковачев - секретар, Георги Петров - касиер и двајца членови - советници Антон Бозуков и др. Шопов. Конгресот го избрал Александар Радев за претставник на Врховниот комитет на Првата мировна конференција во Хаг. Тој требало да стапи во контакт со ерменската организација Трошак и заедно да го покренат македонското и ерменското прашање. Мисијата на Радев била неуспешна. Во почетокот, овој комитет имал значајна соработка со задграничните претставници. За оваа соработка, Ѓорче истакнува: ''Работите ги почнавме на чисто другарска основа со договор дека тие ќе фигурираат во Бугарија, но дека поткрепата и тврдината ќе бидеме ние. Офицерството во почетокот не преземаше ништо без наше знаење и согласност.''<ref name="Спомени - Ѓорче Петров"/> ==== Сарафов и Бугарското братство ==== {{quote|''Ѓорче аплаудираше на акцијата против Наумов. Беше на мислење дека треба да се испоколат сите од „Братството“, - никакво разбирање, никакво помирување. Ние во Комитетот усвоивме решение да посредуваме да се сложат. Против тоа решение беше Ѓорче. Ние им испративме писмо, но немаше резултат. Избравме човек, што специјално од наша страна да отиде во Солун за да се постигне спогодба меѓу Братството и Централниот комитет. Во тоа испраќање на специјален човек од наша страна Ѓорче гледаше нарушување на самостојноста на ЦК, па според неговото сфаќање, ние навистина се појавувавме нешто како „врховен комитет“. А пак ние единствено сакавме да се избегнат несогласувањата и крвопролевањето внатре, за да не ни пречи тоа и нам тука во собирањето пари од заемот и сл. Отиде нашиот човек, Иван Камбуров, потпоручник, родум од Елена. Ѓорче, за да попречи, им напишал писмо да не го прифаќаат. Камбуров, откако пристигнал таму, веднаш се воврел како клин меѓу нив, и по 5-6 дена разговори, убедувања, дојде до спогодба писмена, потпишана и од Камбуров. „Братството“ престана да постои, а Гарванов стана претседател на Месниот комитет во Солун...''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} [[Податотека:IvanGarvanoffBGrevolutionary.jpg|150px|мини|лево|Иван Гарванов]] [[Податотека:Boris Sarafov's Revolver and Binoculars.jpg|350px|мини|десно|Револверот и двогледот на Борис Сарафов]] [[Бугарското тајно револуционерно братство]] било формирано во март 1897 година во Солун. Неговите основачи имале големобугарски политички сфаќања (282) и биле идејни противници на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. За претседател на Братството бил избран [[Иван Гарванов]]. Силјанов за него вели дека тој бил душата на Револуционерното братство и дека случајно се нашол меѓу егзархистите. Веднаш по основањето, членовите на Братството стапиле во контакт со Врховниот комитет. Судирот помеѓу двете страни бил неизбежен, како повод послужиле заблудите и подвојувањата меѓу населението предизвикани од агитацијата на членовите на Братството, кои присвојувале туѓи заслуги. Првото предупредување од Организација се случило во летото 1897 година, преку неуспешната ликвидација на Васил К’нчов. Поголем ефект бил постигнат во пролетта 1899 година, кога терористите на ТМОРО се обиделе да го ликвидираат Атанас Наумов во Сер. Од своја страна, братството донело одлука за ликвидација на Даме Груев, Иван Хаџи Николов, Пере Тошев и Христо Матов. Но, братството немало сили за да се пресмета со организацијата и се откажало од своите намери. Бидејќи братсвото не можело самостојно да се бори против ТМОРО, Иван Гарванов решил да побара помош. Тој испратил писмо до Шестиот македонски конгрес на Врховниот комитет<ref name="VANCO2" />. Набргу потоа, Гарванов се нашол во Софија каде што имал средби со Рачо Петров, Константин Стоилов и Васил Радославов. Но, сите го пречекале ладно, без да ветат конкретна помош. Речиси сите го советувале да се постигне договор помеѓу Братството и ТМОРО. Судирот помеѓу двете страни бил исползуван од Борис Сарафов, новиот претседател на Врховниот комитет. Тој се обидел да организира средба помеѓу Ѓорче Петров и Иван Гарванов, но до средба не дошло, бидејќи Ѓорче сакал да организира ликвидација на Гарванов во Софија. Сарафов во своите спомени истакнува дека: ''Централистите беа решиле со терор да се справат со Гарванов и др... Ѓорче аплаудираше на акцијата против Наумов. Беше на мислење дека треба да се испоколат сите од Братството, никакво разбирање, никакво помирување. Ние во комитетот усвоивме решение да посредуваме да се сложат. Против тоа решение беше Ѓорче... Избравме човек, што специјално од наша страна да отиде во Солун за да се постигне спогодба меѓу Братството и Централниот комитет. Во тоа испраќање на специјален човек од наша страна Ѓорче гледаше нарушување на самостојноста на ЦК, па според неговото сфаќање, ние навистина се појавуваме нешто како врховен комитет...''<ref>[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spombs.html Спомени - Борис Сарафов]</ref> По враќањето во Солун, Гарванов и остантите членови на Братството решиле да се постигне помирување, но да се причека пратеникот на Сарафов. Првите преговори помеѓу Братството и Организацијата биле водени во септември 1898 година, меѓутоа без успех. Во септември 1899 година, во Солун пристигнал емисарот на Врховниот комитет, поручникот Иван Камбуров. Тој пред Управниот совет на Братството ги изложил условите за обединување. Членовите на Братството побарале еден нивни член да влезе во ВМК на местото на Ѓорче Петров, но тоа било одбиено. Нивното барање било спротивно од целите на ВМК на Сарафов. Врховниот комитет сакал целосно да го премавне Задграничното претставништво од Софија. Нивното барање било заменето со условот: Никој од централистите да не го претставува ЦК, туку еден претставник на ВМК да седи во Солун и да го следи развојот на работите. Оттука е јасна целта на Сарафовиот комитет, да се наметне како единствен фактор во целото македонското револуционерно движење. Условите на Братството биле одбиени од Организацијата, а самите внатрешни дејци побарале растурање на Братството и негово слевање во редовите на ТМОРО. Братството се колебало дали да ги прифати уловите на Организацијата<ref name="VANCO2" />. Но, Централниот комитет испратил ултимативен протокол кој бил прифатен од Братството. Членовите на Братството го прифатиле протоколот, затоа што биле убедувани од страна на Иван Камбуров дека Врховниот комитет ќе го преземе раководството на целото македонско револуционерно дело. По потпишувањето на протоколот за помирување: Гарванов, Колушев, Самарџиев, Кондов, Мирчев, Тенчев и други истакнати членови на Братството биле заколнати во Организацијата од страна на Пере Тошев. Јосиф Ковачев бил кооптиран во ЦК, a Иван Гарванов влегол во Солунскиот окружен комитет. Ѓорче Петров, посредништвото на Иван Камбуров го оценил како принципиелно неправилно бидејќи со тоа се нарушила самостојноста на Организацијата. ВМК на Сарафов се грижел да задоволи одделни амбициозни групи, отцепници, за да ги печали на своја страна и да ги внесува во Внатрешната организација како надворешни елементи<ref name="VANCO2" />. ==== Заткулисни игри ==== {{quote|''По ова Ѓорче веќе сосем се дистанцира, иако таму дојде до спогодба. Според Ѓорче, таа постапка била принципиелно неправилна, затоа што на некој начин излегува дека Комитетот тука се грижи да им излегува во пресрет на одделни амбициозни групи, отпадници, за да ги придобива на своја страна, и да ги вовлекува во Внатрешната организација како надворешен елемент...''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} [[Податотека:Ivan Tsonchev 1903.jpg|200px|мини|лево|Иван Цончев]] [[Податотека:Tsonchev.jpg|350px|мини|десно|Цончев (во средината исправен) со други офицери]] Борис Сарафов уште во текот на составување на новиот ВМК планирал да го преземе Централниот комитет и Организацијата, со што би станал главен раководител на целото македонско револуционерно дело. Оттука, тој склучил договор со полковникот [[Иван Цончев]] и потполковниците [[Атанас Јанков]] и [[Стефан Николов]]. Според договорот, Цончев требало да поднесе оставка на офицерската должност и да застане на чело на Врховниот комитет, а Сарафов со офицерите да замине во Македонија каде што требало да ја заземат Организацијата и во најкус рок да покренат едно востание. Македонија требало да биде поделена на 14 востанички окрузи на чело со по еден офицер, а Цончев требало да навлезе во Македонија со поголеми сили, слична како за време на т.н. Мелничко востание од 1895 година, меѓутоа сега би имале и внатрешни сили. Генералите се договориле целиот план да го изведат тактички, без да дознаат задграничните претставници<ref name="VANCO2" />. Меѓутоа, за целиот договор, задграничните претставници дознале од офицерите [[Тома Давидов]] и [[Стојчо Гаруфалов]], како и од полковникот Атанас Јанков кој бил доста глуп и се издал. Задграничните претставници за договорот соодветно го информирале ЦК во Солун. Во овој период, Организацијата израснала во вистинска сила, а Гоце и Ѓорче Петров имале силен авторитет како во Македонија, така и сред македонската емиграција. Офицерите не се осмелувале на конкретна акција за реализација на договорениот план, без благослов на задграничните претставници. Оттука, на едно заседание на ВМК, офицерите им предложиле на Гоце и Ѓорче Петров во Централниот комитет да влезат двајца офицери од ВМК, а уште 14 до 16 офицери да бидат распоредени во револуционерните окрузи низ Македонија. Предлогот од страна на задграничните претставници во принцип не бил отфрлен<ref name="VANCO2" />. Оттука, произлегла мајскиот компромисен договор од 1900 година. На преговорите, Внатрешната организација била претставена од Гоце Делчев и Ѓорче Петров, а ВМК од страна на Иван Цончев, Стефан Николов, Атанас Јанков, Стојчо Гаруфалов и Атанас Мурџев. Одредбите на мајската спогодба од 1900 година биле во форма на предлози до Централниот комитет на ТМОРО, со што Централниот комитет не морал изречно да ги спроведе. Спогодбата била дипломатска победа на задграничните претставници. Меѓутоа, ВМК на Сарафов сакал да ги протурка предлозите. Оттука, на 15 мај 1900 година се одржало заседание на Врховниот комитет. Во текот на заседанието, било решено да се пристапи кон избор на лица кои би требало да бидат испратени во Македонија било за членови на Централниот комитет, било за реонски раководители и прости работници. Едногласно, капетанот Димитар Венедиков бил избран за член на Централниот комитет, кој по заминувањето во Солун, со останатите членови на ЦК на ТМОРО требало да го изберат другиот член. ВМК иста така одлучил, [[Софрониј Стојанов]] да замине во Битола каде што требало да работи со Битолскиот окружен комитет<ref name="VANCO2" />. Капетанот Венедиков бил прифатлив за задграничните претставници: Гоце Делчев и Ѓорче Петров. Тие сметале дека [[Димитар Венедиков]] е поумерен и посовесен. Тој бил прифатлив и за Централниот комитет, но само како советодавен глас. Ѓорче го информирал Венедиков за неговата улога во Централниот комитет. Но, тој одбил да замине за Солун, зошто сметал дека се најдува помеѓу два камена и дека неговата улога е неблагородна, некорисна. Поради долгите надмудрувања, Софрониј Стојанов дури во декември 1900 година, пристигнал во Солун. Врховниот комитет, првично одлучил тој да замине за Битола, меѓутоа поради Попставревата афера тој не заминал за Битолскиот вилает, и на крај било одлучено да го замени Димитар Венедиков. Во Солун, Софрониј Стојанов престојувал под лажно име Хаџиасенов, како претставник на друштвото Бугарија. Тој во Солун останал сè до Солунската провала од 1901 година<ref name="VANCO2" />. ==== Македонска крвава свадба ==== {{Главна|Борис Сарафов и Македонска крвава свадба}} {{quote|''Што напишав јас? Ништо не напишав. Јас го препишав од сè уште ненапишаната крвава историја на Македонија она што читателот ќе го прочита, а гледачот ќе го види во театарот. Крвожедноста на нашите Турци-бегови, готовноста на Македонките да умрат, но верата да не си ја менуваат, а машкоста на Македонецот јуначки да им одмаздува на оние крвници што ја извалкаа или ќе се обидат да ја извалкаат неговата семејна чест ете, во тоа главно се состои содржината на пиесата.''|'''Војдан Чернодрински'''|'''Предговор кон „Македонска крвава свадба“'''}} [[Војдан Чернодрински]] соработувал со [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] од [[Софија]], особено по формирањето на театарската дружина [[Скрб и утеха]]. Чернодрински позајмувал пари од касата на Врховниот комитет, за потребите на неговата група. Сарафов како претседател на Врховниот македонски комитет презел серија на активности за промоција на македонското револуционерно дело, оттука го покровителствувал Чернодрински и неговата [[Македонска крвава свадба]], која требало да ја револуционизира македонската емиграција и да ја запознае пошироката јавност со состојбите во Македонија<ref>Александар Алексиев, Војдан Чернодрински, Мисла, Скопје, 1974</ref>. ==== VІІ македонски конгрес ==== {{Главна| VІІ македонски конгрес}} {{quote|''Тоа беше во 1900 г., ми се чини во март или април. Поминав преку Виена за пушките. Се одбив во Штаер, каде оставив човек да раководи со работата. Потем таму нарочно одеше Софрониј Стојанов, за да ги презема една по една. Ги пренесовме по Дунав - минаа небаре носиме модар камен за државните лозја. Кога се вратив, по конгресот активноста продолжи. Се засилуваа активности за собирање средства. Кон крајот на 1900&nbsp;г. се зафативме да формираме стрелачки дружини. Им ја оставивме таа работа на воените, тие да ги обучуваат и вежбаат - Јанков во Шумен, Николов во Варна, Протугеров во Русе, Јорд. Венедиков во Плевен, тука Гаруфалов и Д. Венедиков... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} Додека двете организации се надмудрувале околу спроведувањето на мајската спогодба, кон крајот на јули и почетокот на август 1900 година се одржал Седмиот македонски конгрес. Гоце и Ѓорче Петров за првпат присуствувале во работата на еден конгрес на Врховниот комитет. На Конгресот било констатирано дека недоразбирањата помеѓу двете организации произлегле поради различноста на програмите и духот на дејците. Делегатите заклучиле дека програмата на ВМК содржела повеќе дипломатски отколку револуционерен колорит и дух и дека иста таа програма како да произлегува од некакви државни задачи на Бугарија со што Врховниот комитет се ставал во зависност од неа. Оттука, била покрената дискусија за усогласување на програмите помеѓу двете организации. Како заштитник на старата програма на ВМК се јавил Андреј Љапчев, меѓутоа тој ја немал поддршка од делегатите, а неговата дискусија била протолкувана како обид за вмешување на бугарската влада во внатрешните работи на ВМК. Во текот на дискусијата биле исфрлени следните принципи: 1) Македонското движење по својата природа е масовно. 2) Тоа не е и не може да биде дело на политиканти дипломати. 3) Автономијата на Македонија не треба да се поврзува со таа на кнежевството поради некакви комбинации. Овие принципи всушност биле воопштени сфаќања на Гоце и Ѓорче Петров за македонското револуционерно дело.<ref name="VANCO2" /> Самите принципи биле прифатени од Конгресот и како такви влегле во преработениот статус на Врховниот комитет. Седмиот македонски конгрес, требало да ги отстрани недоразбирањата помеѓу двете организации, но тие не само што продолжиле, туку и се продлабочиле. Идните настани тоа го потврдуваат. ==== Судир со Внатрешната организација ==== {{quote|''Ѓорче беше уште во Трново; Делчева го немаше. Тој дојде, но веќе и тој не доаѓаше кај нас, поради Ѓорче. Решивме да се тргнеме од Комитетот, со тоа што ќе заминеме внатре во Македонија, и тука да оставиме наши заменици, се разбира, ами кои други, ако не пријателите со кои се бевме договарале пред да влеземе во Комитетот, а имено Цончев и неговите другари... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} [[Податотека:SMAC Gyorche Petrov Letter.jpg|200px|мини|лево|Полномошно на Врховниот македонски комитет за Ѓорче Петров, 17 октомври 1899 година]] [[Податотека:Simeon Radev Boris Sarafov Count Malato Stavre Naumov.jpg|350px|мини|десно|Симеон Радев, Сарафов, грофот Малато од Сицилија и Ставре Наумов]] Во текот на двата мандата на Сарафовиот комитет, биле собрани 560.000 франци. Еден дел од овие финансиски средства биле наменети за набавка на муниција и оружје. Биле набавени 1.000 манлихери и 100 карабини манлихери од Австрија, како и 10.000 кримки со 1, 5 милиони патрони, околу 1.000 револвери, околу 1.500 мартинки, берданки и други. Добар дел од финансиските средства кои биле собрани од ВМОК на Сарафов, по разни основи биле потрошени за потребите на Организацијата. На Десеттиот македонски конгрес од 1902 година, било утврдено дека за потребите на Организација во 1899 година биле ослободени 9.600 лева злато, 23.327,20 лева сребро, во 1900 година за ТМОРО биле расходувани 31.555,90 лева злато и 46.180,93 лева сребро. За периодот помеѓу 25 март и 9 април 1901 година, било констатирано дека за потребите на Организацијата биле ослободени 6.578,70 лева злато и 19.769,14 лева сребро. Во овие бројки влегувале сите средства кои биле поврзани со македонското револуционерно дело. Меѓутоа, значаен дел од овие расходи не биле признати од Ѓорче Петров и Гоце. Во текот на Осмиот македонски конгрес, Гоце истакнал дека како валидни расходи може да се сметаат само оние расписки кои го имаат печатот на ТМОРО. Оваа држење на задграничните претставници за финансиските средства, водат кон заклучок дека Принцот манипулирал со парите на Врховниот комитет. Големите финансиски средства и оружјето, ја зголемиле и зацврстиле амбицијата на Сарафов да владее со целото македонското дело. Затоа, Сарафов започнал со подготовка на луѓе кои во погоден момент требало однатре да му помогнат. Тој најпрво почнал да ги врбува работниците на Организацијата, кои по разни основи доаѓале во Бугарија. Внатрешните дејци кои престојувале во Бугарија требало да бидат издржувани од страна на Задграничното претставништво, меѓутоа Сарафов започнал директно да им дава пари, со цел да ги спечали на своја страна. За овие случувања, Ѓорче во своите спомени истакнува: ''Момчињата од внатрешноста, што доаѓаа тука, бидејќи требаше да ги издржува В.К., Сарафов... посакаа овие момчиња да зависат од нив, а не од мене и Делчев; како што беше уговорено. Тие требаше само да збираат пари и да ни помагаат, а ние ќе им помогнеме да ги соберат тука; тие не треба да се мешаат во внатрешните работи, како што сакаше В.К. Почнаа да им даваат на момчињата предебела издршка, не во духот на дотогашната наша практика, за да ги предрасположат кон себе... почнаа да дават плата по 60—100, дури и 150 лева месечно. Првите судирања ни беа по ова прашање. Момчињата понапред се натпреваруваа, кој повеќе да гладува, кој повеќе да покаже самоодрекување, а сега фатија да си завидуваат, кој повеќе плата добива... И самиот, Делчев, кога ги виде овие работи, се потресе, и како нестрплив отиде внатре, без да им речи дури и збогум, а ме остави мене да се расправам со нив. Борис беше главата на овие тенденции кон раскошност...''<ref name="Спомени - Ѓорче Петров"/> Сарафов ја искористил потребата од кадар за изградба на Четничкиот институт. Голем дел од офицерите кои биле испратени од Бугарија, целосно се посветиле на македонското револуционерно дело, а дел од нив станале и фанатични македонски борци. Меѓу нив бил и [[Христо Чернопеев]], еден од најблиските соработници на Јане Сандански и жесток противник на врховизмот во Македонија. Меѓутоа, Сарафов сепак успеал провлече во ТМОРО свои приврзаници од типот на Васил Чакаларов, кои подоцна ги користел за наметнување на своето влијание во Македонија и Организацијата. Задграничните претставници биле запознаени со тајниот офицерски договор и насетиле дека Принцот сака да владее со сè. Тие во договор со Централниот комитет одбегнувале да ги спроведат предлозите од Мајската спогодба. Но, Врховниот комитет од своја страна започнал една акција против Гоце. Тој бил обвинет дека сака да стане главен командант на востанието, а односите помеѓу двете страни се влошиле до тој степен што Гоце во просториите на ВМК бил физички нападнат од Христо Саракинов. Нападот имал за цел да го заплаши и парализира Гоце. Целиот настан имал големо влијание во неговиот однос кон Врховниот комитет и офицерите. За судирот, Ѓорче истакнува: ''После првиот годишен конгрес Цончевите офицери беа многу одважни... Саракинов влезе во комитетот. Овој див човек внесе елемент на грубост во односите. Настроението беше против Делчев, зошто Делчев во своите обратувања беше порезок и беше јавно недоволен од комитетот, особено после Бозуковата работа. Во едно заседание, во присуството на сите нас во комитетот, стана пререкнување меѓу Делчев и Сарикинов поради постапката на еден тукашен младинец. Во ова пререкнување, како што се рашетуваше Делчев во собата, Саракинов се пушти како мачка од страна за да го собори... Делчев беше физички јак, успеа да се закрепи и му се фрли на него, се соборија. Делчев посегна по камата на Саракинов да ја земе за да го прободи. Делчев не носеше оружје. Јас го видов ова намерение, се фрлив на Саракинов, ја зедов камата и попречив да не стане убиство. Делчев го напушти комитетот со потсмевање. Го последував и јас. После доаѓаа Борис и Давидов да нè убедуваат да не се оддава значење на случката. Делчев се убеди така што ја заташкавме работата, не ја соопштивме во Солун. Оваа случка не остана без значење за подоцнежните односи на Делчев кон комитетот и воопшто кон офицерите. Тој веќе не можеше да ги трпи.''<ref name="Спомени - Ѓорче Петров"/> Според Мајската спогодба, задграничните претставници требало да кореспондираат со Централниот комитет преку Славчо Ковачев, секретар на Врховниот комитет. Меѓутоа, Ѓорче ја продолжил директната комуникација со ЦК. Едно од писмата кои Ѓорче ги праќал до ЦК, се нашло во рацете на Александар Кипров кој бил испратен во Солун, како прислужник на Централниот комитет. Кипров писмото го препратил до ВК во Софија, а тоа било копирано во 20 примероци. Во Софија, писмото му било прочитано на Ѓорче. Оваа писмо било испратено до Пере Тошев, во него Ѓорче ја посочил дволичната улога на Врховниот комитет, дека присуството на Александар Кипров е всушност обид на ВМК во Солун да има свое претставништво, а Централниот комитет да биде внимателен кон ВМК и да не се доверува многу. Врховниот комитет од порано ги познавал ставовите на Ѓорче, а писмото всушност било искористено како повод за да се отарасат од Ѓорче, бидејќи веќе се почувствувале јаки. На 19 декември 1900 година во Софија се одржало заседание на Врховниот комитет. Од протоколот no. 59 дознаваме: ''... Бидејќи Ѓорче Петров криво го информирал почитуваниот ТРЦМ-Одрински комитет за дејноста на ВМ Одрински комитет и го заблудува за суштината на тукашните работи, затоа ВМ Одрински комитет во својот денешен состав изјавува дека му е невозможно понатаму да другарува со Ѓорче Петров, поради тоа на овој последниот му предложи во еден (15) петнаесетдневен рок од денес да ја напушти Бугарија и да престане да дејствува во реонот на ВМ Одрински комитет. За горното неодложно да се соопшти на почитуваниот ЦТРМ Одрински комитет и да се замоли согласно точка 2 од вонредниот протокол од 1 мај оваа година да испрати за членови во ВМ Одрински комитет на местото на Ѓорче Петров, други двајца свои другари.''<ref name="ReferenceA">Ванчо Ѓорѓиев, ВМРО 1893-1903. Поглед низ документи, Матица македонска - Скопје, 2013</ref> Сарафовиот комитет не застанал тука. По судирот со задграничните претставници, Сарафов продолжил да агитира помеѓу дејците на Организација со цел да ги придобие на своја страна. Тој успеал, преку финансиски средства, да го придобие ќустендилскиот пунктовен началник на ТМОРО, Никола Зографов. Со овој чекор, односите помеѓу двете организации уште повеќе се заостриле. Кон крајот на 1900 година, ВМК и ТМОРО ги прекинале односите. Врховниот комитет во почетокот на 1901 година ја прекратил материјалната помош за Организацијата, а таа била возобновена на 5 март 1901 година, откако Иван Гарванов застанал на чело на Централниот комитет. Но, Организацијата презела соодветни мерки. За време на Коледните празници, Сава Михајлов престојувал во Софија. Тој имал средба со Ѓорче Петров од кога разбрал дека Сарафов од чисто славољубие сака да ја овенча својата дејност... природно во него се развила желба славно да заврши. По враќањето во Македонија, Сава Михајлов како раководител на Горноџумајскиот околиски комитет склучил договор со соседните реони: Малешевско и Разлошко, да му се спротивстават на Сарафов. Серскиот револуционерен округ прифатил да ја брани самостојноста на Организација и без знаење на Ѓорче и Гоце Делчев да не допушта чети во Џумајско. ==== Солунска афера ==== {{Главна|Солунска афера}} {{quote|''Меѓутоа, уште пред да нè уапсат нас, ги уапсија членовите на Комитетот во Солун. Од Солунскиот комитет добивме непотполнети бели листови, подвлечени, со порака да си напишеме сами полномошно за да влеземе ние внатре, и да го замениме Централниот комитет, за чиј состав да влезат лица што ние ги сметаме за погодни. И покрај тоа, Делчев беше против. Тој велеше дека не ги признава тие работи, тоа решение на Солунскиот комитет, што било донесено во момент на неговото апсење. И навистина оние во Солун си помислиле дека пропаѓа сè кога ќе ги уапсат. Тие ни предлагаа да формираме еден подвижен ЦК, во чиј состав да бидам јас, Делчев и Ефрем Чучков. Но бидејќи Делчев се спротивставуваше на тоа и постоеше такво расположение (тогаш под негово раководство беа четите, тој беше назначен за инспектор на четите), од тоа не бидна ништо. Делчев веќе не сакаше да се дружи со нас, затоа што се сомневаше дека имаме поголема блискост со Цончев, одошто со Внатрешната организација... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} [[Податотека:Hristo_Tatarchev.jpg|мини|лево|150п|[[Христо Татарчев]]]][[Податотека:White Tower 19th century.jpg|мини|десно|400п|Белата кула во Солун]] На 23 јануари 1901 година, кога веќе дошло до раскинување на односите помеѓу двете организации, се разврзала Солунската афера. Османските власти ги уапсиле Милан Михајлов, Александар Ников и Кочо Георгиев. По затворањето, Александар Ников успеал да го искористи невниманието на стражарот и избегал. Во потрага по Александар Ников и Милан Ризов, полицијата започнала со претрес на сите куќи, каде што можеле тие да се кријат. Набргу биле уапсени повеќе членови на Организацијата. На 25 јануари 1901 година, [[Христо Матов]] и [[Пере Тошев]] биле уапсени<ref name="VANCO2" />. Од членовите на Централниот комитет, последен на слобода останал [[Иван Хаџи Николов]]. Тој оптоварен со помислата дека пропаѓа сè, ги повикал Иван Гарванов и Спас Мартинов, при што им го објаснил начинот на коресподенција со внатрешноста. На втората средба, било одлучено на Врховниот комитет да му се доделат 5 бланко полномоштва, кои од страна на офицерите требало да бидат искористени во случај на евентуално востание. Софрониј Стојанов откако ги добил полномоштвата веднаш заминал за Софија. Солунската афера имала катастрофални последици. Целиот Централен комитет бил во затвор. Револуционерната мрежа била разнишана во Солунско, Кукушко, Гевгелиско, Дојранско, Воденско и Тиквешко, а на индиректен начин биле засегнати и нивните соседни околии. Аферата на површина го исфрлила Иван Гарванов. Тој македонското револуционерно дело го гледал низ бугарска призма, а по неговото застанување на чело на ЦК, Организацијата зазела друг правец на движење. Во целата афера, сомнителна е улогата на Врховниот комитет. Антон Страшимиров истакнува дека: Во Солун беше фатен човек од Софија пратен, којшто им ги предаде на Турците сите функционери, целиот ЦК<ref name="VANCO2" />. Според Димески: ''Кој се крие зад Солунската афера од 1901 година? Дали таа се должи на обична случајност, или на зголемената офанзивност на османлиските власти насочена кон расчистување со водачите на МРО за што сведочат Скопскиот, Солунскиот и Битолскиот процес (сите во 1901 година), или пак во неа се вплетени прстите на Б. Сарафовиот ВМК, кој немал скрупули за постигање на целта?'' <ref name="ReferenceB">Димитар Димески, Гоце Делчев, Јубилејно издание 100 години од смрта на Гоце Делчев (1903-2003), Матица македонска, Институт за историја - Филозофски факултет Скопје, 2003</ref> Изгледа, од сè по малку. Едно е сигурно: Солунската афера ја предизвикал Милан Михајлов... инаку, морално лабилна личност. Михајловски, воедно бил и најголемиот предавник во текот на аферата. Но, тој не бил единствениот човек на ВМК. Загадочна е улогата на Софрониј Стојанов. [[Димитар Димески]] заклучува дека Софрониј Стојанов всушност бил претходница на Борис Сарафов, со задача да го сондира теренот за инкорпорирањето на Сарафов во ЦК на Организација, а по можност, да го подготви реализирањето на потајната желба на Сарафов да застане на чело на ТМОРО<ref name="ReferenceB"/>. Софрониј веднаш откако ги добил 5 бланко полномоштва заминал за Софија и изјавил дека си го уредил прашањето. Оваа изјава може да се протолкува на два начина, таа може да се однесува на 5 бланко полномоштва кои подоцна Врховниот комитет се обидел да ги употреби за завладување на Организацијата, или пак поради успешното предавство. Ниту еден од членовите на поранешното БТРБ не бил уапсен, а според [[Ангел Динев]], аферата дошла од Кочо Георгиев Карловалијата. А. Шопов, истакнува дека тој бил единствениот што не бил од Македонија, туку од Источна Румелија<ref name="VANCO2" />. По Солунската афера, ВМОК на Борис Сарафов се обидел да ја искористи тешката положба во која се нашла Организацијата, меѓутоа Гоце и Ѓорче Петров презеле една силна иницијатива со која ги пресекле сите обиди на ВМОК за преземање на Организацијата. Меѓутоа, срцето и умот на Организацијата, не застанале тука. Тие, истовремено им наредиле на сите раководни тела на ТМОРО да не ги извршуваат наредбите на Централниот комитет, во кој главна личност станал Бугаринот Иван Гарванов<ref name="VANCO2" />. ====Судир со бугарската влада==== {{quote|''Истовремено владата беше против одржувањето на конгресот. Не им дозволуваа на учителите да дојдат на конгресот. Отидов кај Каравелов, и го запрашав каков демократ е тој, кога не им допушта на учителите да дојдат на конгресот! Дали тој е, на чело на демократијата, или е само извршител на заповедите на кнезот? Каравелов сиот растреперен ми рече: „Ќе видиме, ќе видиме.“... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} [[Податотека:Petkokar.jpg|мини|лево|150п|Петко Каравелов]][[Податотека:Стара Софија.jpg|мини|десно|400п|Софија]] Додека задграничните претставници преземале мерки за консолидирање на Организацијата од провалата, Борис Сарафов дошол во судир со бугарската влада. Како повод за судирот, послужиле двете ликвидации извршени во Романија, во режија на Врховниот комитет. На 1 февруари 1900 година бил ликвидиран комитетскиот пратеник Кирил Фитовски. Самиот Фитовски се понудил и бил задолжен, да купи пушки за потребите на македонското револуционерно дело. Но отишол кај турскиот пратеник и за пари поткажал сè. Сарафов во своите спомени истакнува дека Фитовски бил претставен од Александар Протугеров, еден од приврзаниците на Иван Цончев. По убиството на Фитовски, на 22 јули 1900 година бил ликвидиран Стефан Михајљану, уредник на весникот Peninsula Balkanika. Тој бил убиен поради навредливите написи насочени против Внатрешната организација<ref name="VANCO2" />. Двете убиства ги влошиле односите помеѓу Бугарија и Романија. Новата влада на [[Петко Каравелов]] и [[Стојан Данев]] го предупредиле Сарафов дека Бугарија ќе употреби сила за да ги врати на нивното место. Но тој се заканил дека има сомисленици во војската, кои ќе бидат со нив. Бугарските власти решиле да го соборат ВМОК на Сарафов. Сарафов во декември 1900 година, го повикал [[Иван Цончев]] да поднесе оставка, врз основа на претходниот договор, на офицерската должност и да го преземе ВМОК во своите раце. Цончев ја прифатил понудата и во почетокот на јануари 1901 година се нашол во Софија. Цончевото доаѓање во Софија по некоја случајност се поклопила со Солунската афера. Според договорот, Иван Цончев требало да застане на чело на Врховниот комитет, а Сарафов со 15 до 16 офицери да навлезе во Македонија и како нелегален да ја преземе Организацијата. Меѓутоа, Сарафов не можел да навлезе во Македонија поради силното спротивставување на Гоце кој се заканил дека Организацијата ќе употреби сила. Во меѓувреме, Сарафов се предомислил. Според Ѓорче: ''Симеон (Радев б.н.) беше го навил во згоден момент против Цончев, а Бориса да го инекцираш беше лесно. Сарафов сметал дека е доволно силен да владее со сè и дошол во судир со Иван Цончев. Главниот мотив (за судирот б.н.) беше амбицијата кај Бориса.''<ref>[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spomgp.html Спомени - Ѓорче Петров]</ref> ==== Поделба во Врховниот македонски комитет ==== {{quote|''Цончев со својата компанија побараа да ги кандидираме на претстојните избори за идниот Комитет. Офицерите и Цончев и компанија настојуваа да се согласиме со таа комбинација, така што во извесна смисла и ни го наложуваа тоа, дека тоа треба божем да го сториме од другарска, офицерска солидарност, затоа што најпосле Цончев и компанија можеле да бидат на чело на Комитетот и порано. Јас им одговорив дека не можам да се согласам да стане таква официјална смена на Комитетот, но се согласувам да доаѓаат и потоа, дури и на Комитетот, па како и порано да дејствуваме во слога. Тоа не им беше пријатно. Цончев дури ме запраша: „Вие и заповедате тука?“ Му одговорив дека во својство на претседател на Комитетот, обврзан да ги пазам интересите на делото, јас заповедам. Цончев одговори дека тие нема да се согласат со таква заповед. На тоа јас им ја покажав вратата, - и ги избркав. Раскинот беше потполн. Тие ми се заканија дека од утре ќе бидат опозиција. Им одговорив нека повелат, само нека бидат опозиција врз основа на принципи, а не на амбиции. И навистина тие уште утредента низ цела Бугарија разгласија дека имало големи злоупотреби. Тоа беше нивни маневар (тоа стана вечерта на 13 март 1901 г.). Јас распратив телеграми дека луѓето Јанков, Мурџев и Саракинов се отпадници, па друштвата да не им укажуваат доверба... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} Офицерите имале различни погледи од Сарафов. Генералот Иван Цончев имал силен авторитет меѓу офицерите. Набргу, Врховниот комитет се поделил на две крила: сарафисти и цончевисти. Во подгреаната атмосфера, Сарафов го свикал вонредниот Осми македонски конгрес на македонските друштва во Бугарија. Судирот и расцепот кој настанал во редовите на ВМОК, задграничните претставници сакале да го искористат за да провлечат своја сопствена листа, иако себеси се претставувале како неутрални посматрачи. Целата дилема околу приматот на двете офицерски струи на претстојниот конгрес била решена од бугарската влада. На 23 наспроти 24 март 1901 година, Сарафов бил уапсен, заедно со Тома Давидов, Славчо Ковачев и Георги Петров. Последниот бил уапсен по грешка, наместо Ѓорче Петров. Со затворањето на Сарафов, бугарската влада реализирала две цели: а) Задоволување на Романија и големите сили. б) Отстранување на Сарафов од ВМОК и создавање на услови за негово преземање од страна на Иван Цончев кој бил близок со бугарскиот кнез Фердинанд<ref name="VANCO2" />. === IX македонски конгрес === {{quote|''Нè уапсија одеднаш сите: мене, Ковачев, Давидов, благајникот Ѓорги Петров, кого го сметале за Ѓорче Петров (и тој беше замешан по делото). Благајникот го пуштија по 3-4 дена. Со Комитетот остана да управува Ѓорги Минков, а за помошници ги назначиле покојниот Славе Мерџанов, покојниот Соколов и други блиски другари. На 8 април се одржа конгресот. Цончев и компанија уште на станицата ги пречекуваат делегатите, растураа пак клевети за големи злоупотреби и агитираа за своја кандидатура. Со ретки исклучоци кај нас не ги пуштаа делегатите.... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} Кон крајот на јули и почетокот на август 1901 година во Софија се одржал Деветтиот македонски конгрес. Овој Конгрес поминал во знакот на целосната победа на Цончев. За претседател на ВМОК бил избран Стојан Михајловски, Иван Цончев за потпретседател, секретар Иван Стојчев, касиер Георги Белев, а членови Стефан Николов и Антон Бозуков. На Конгресот присуствувал Борис Сарафов, но било забележливо отсуството на Гоце Делчев. Габровски и овој пат успеал да провлече една резолуција во корист на Организацијата, која од страна на цончевистите била прифатена од тактички причини<ref name="VANCO2" />. Според оваа резолуција: Задачата на македонската организација во слободна Бугарија не е да го организира и раководи револуционерното движење во Македонија и Одринско, кое се развива при особено социјални услови и не трпи никакви присилувања однадвор, туку само го помага морално и материјално и истовремено да ги изнесува и толкува неговите цели и стремежи како пред бугарското, така и пред европското општество. ===Агитација низ Европа=== {{quote|''Жална грешка е да се претпоставува дека ние ја бараме Македонија во име на Бугарија. Ние Македонците се сметаме себеси за сосема одделен национален елемент и ни најмалку не сме наклонети кон дозволување нашата земја да биде заграбена од Бугарија, Србија или Грција. Впрочем, ние ќе се спротивставиме на какво било здружување од тој тип со сета наша моќ. Македонија мора да припадне на Македонците... ''|'''Борис Сарафов'''|'''The Times'''<ref name=Тајмс>{{Наведена мрежна страница |url=http://ir.lib.sfu.ca/retrieve/2353/etd1944.pdf |title=Интервју на дописник од британски „Тајмс“ со Борис Сарафов на 12 април 1901. |accessdate=2008-02-27 |archive-date=2008-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227015552/http://ir.lib.sfu.ca/retrieve/2353/etd1944.pdf |url-status=live }}</ref>}} [[Податотека:Effort Radev.JPG|200px|мини|лево|Ефор]] [[Податотека:The Scourges of the Balkans (1904).jpg|300px|мини|десно|во 1904 година, „Такома Тајмс“ (The Tacoma Times) ги именува овие тројца мажи (кнезот Фердинанд од Бугарија, султан Абдул Хамид II од Турција, и Борис Сарафов од Македонија ) како „зла на Балканот“, поради тоа што се очекува дека тие наскоро ќе одат во војна еден против друг]] Прва земја што ја посетува е [[Русија]] (уште во [[1900]]). Тука стапува во контакт со грофот Игнатиев, баронесата[Дистерло и со други високи луѓе на царскиот двор. Во [[Виена]] се запознава со австрискиот гроф Јозеф и со фон Милер (идниот цивилен агент во Македонија). Ним им ја објаснува состојбата во Македонија и целите на организацијата. Почнува да собира пари за печатењето на весник [[Ефор (1900 - 1901)|„Ефор“]]. На неколкупати пишува статии во весникот „Тан“ (Temps, Време) во којшто пропагира за македонското дело. Сарафов ги обиколува и виенските казина и салони, правејќи познанства со богати луѓе од целиот свет. Така на пример во едно казино се запознава со еден богат Англичанец, кој се заљубува во македонското дело и на Сарафов му дава 8.000 франка. Половина од тие пари Сарафов ги праќа во Софија за купување на оружје, а другите за печатење на весниците „Ефор“ и „Дело“ (весник што постојано ги критикува врховистите на Цончев). Во [[Париз]] Сарафов има средби со истакнати политички личности на кои им говори за целите и борбата на Македонците. Во [[Будимпешта]] Сарафов се сретнува со претставниците на српскиот двор Балукчиќ и Симиќ и со нив започнува преговори (Сарафов е првиот македонски деец што започнал преговори со Србија)<ref name="HRISTO2" />. Тој веднаш ги предупредува Србите дека ВМОРО е вистинската македонска организација, а не ВМОК на Цончев - како што вели во неговите спомени: ''да имаат доверба во мене и моите луѓе, и да се држат настрана од луѓето на Цончев, бидејќи внатрешната организација искрено работи за идејата „Македонија на Македонците“''<ref name="HRISTO2" />. На прашањето што ќе се случи со Македонија ако евентуално добие независност Сарафов им одговара: ''Јас им реков да бидат уверени дека кога ќе се воспостави автономна Македонија, веднаш ќе се формира најсилна партија, која ќе биде против анексијата (со Бугарија), од која страхуваат Србите. Им реков уште дека таа плејада борци за слободата на Македонија нема да плука врз своите принципи, оти Србија тогаш ќе излезе на море, бидејќи меѓу нас нема да има царински граници''<ref name="HRISTO2" />. По средбата со Србите, Сарафов во [[1902]] година оди во [[Женева]], каде што благодарение на неговиот шарм и дипломатски способности успева да издејствува богати Англичани да му дадат 50.000 франци. Најголемиот дел од тие пари ги дава на младиот студент по право [[Симеон Радев]] за печатење на весникот „Ле мувман маседонјен“ ([[Le Mouvement Macedonien]], Македонско движење) во Женева. Другиот дел го праќа во Софија за купување пушки, а им испраќа пари и на [[гемиџиите]] за извршувањето на познатите [[Солунски атентати]]. Исто така тој се запознава и со ќерката на богатиот Англичанец, која ја натерува да се заљуби во него и да испраќа пари на ВМОРО. Како што се изразува тој во спомените: ''И се прилепив јас и на ќерка му на богатиот, стара мома (таа многу го симпатизираше нашето дело).'' Дополнително оди во Париз и купува од таму 1.000 килограми [[динамит]], кои ги праќа во [[Солун]] за потребите на гемиџиите. === Рехабилитација === {{quote|''На Давидов му испратив чек на 10.000 франка. Ѝ се прилепив јас и на ќерка му на богатиот, стара мома (таа многу го симпатизираше нашето дело). Истовремено го повикав од Солун Јордан поп Јорданов (Орцето), и му дадов 10.000 франка, за да продолжат со работата. Уште кога бев во Комитетот, со согласност на Делчев се започна со поткопување на банката во Солун. Таа идеја беше на Славко Мерџанов, што ја имаше применето во Цариград, а пак Орцето и Диме Мечето беа негов огранок во Солун. Оние од Цариград, заедно со Мерџанов, ја намислиле таа работа. Орцето беше поработел некое време во Цариград, па таму научил како треба да се поткопува и сл... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} Цончевистите биле опасни непријатели, не само на Организацијата, туку и на целото македонско дело. Оттука, внатрешните дејци решиле да придобијат што поголем број на сојузници во борбата против Цончев. Во овој период, своите услуги ги понудил Борис Сарафов<ref name="VANCO2" />. На 25 март 1902 година, Сарафов преку писмо до Задграничното претставништво побарал средба со Гоце. Тој потенцирал дека во минатиот период потполно се согласувал со Гоце и Ѓорче Петров, а сега некаков си нов фактор, Гарванов, заседнал во Солун, кому вие му ги исполнувате заповедите и кому ќе треба и ние да му палиме свеќи преку вас, за да станеме добри работници. На крајот од писмото, Сарафов запрашал: ''... дали ние сме македонски револуционери или бугарски патриоти?''<ref name="ReferenceA"/> Сарафов сакал да го искористи судирот со Цончев и поранешното непријателството меѓу ЦК и Гарванов, во своја полза. Непознато е дали Гоце му одговорил на Борис Сарафов. На Организацијата ѝ биле потребни сите кои можеле да го поматат планот на Цончев. Оттука, Сарафов успеал да се доближи до Организацијата, бил тивко прифатен и рехабилитиран преку Ѓорче Петров и Гоце. Против рехабилитацијата на Сарафов, истапил ЦК на Иван Гарванов. На 4 јули 1902 година, ЦК испратил писмо до Задграничното претставништво во кое известил дека гемиџиите, кои биле под влијание на Сарафов, со својата дејност правеле проблеми за Организацијата, затоа било потенцирано: Ако Принцот, мисли со тукашните Орцевци да ја ослободува Македонија, тешко нему и нам. На вклучувањето на Сарафов во Организацијата, како и на неговиот план да замине за Пирин, остро се спротивставил Јане Сандански, кој се заканил дека ќе се отцепи<ref name="VANCO2" />. === Х македонски конгрес === {{quote|''Јас требаше да дојдам на конгресот (во последниот ден на јули). Дојдов и јас да се потрудам да им го одземеме Комитетот. Меѓутоа, тие толку несмасно буричкале тука, што Цончев успеал да си збере свои делегати. Имавме наши делегати, - половината од нив беа мои лични пријатели, половината му беа пријатели на Делчев, - туку не можевме да собереме мнозинство. Уште во почетокот на конгресот Цончев не го допушти пристапот на конгресот на делегатите од исклучените друштва. Ако ги беа пуштиле делегатите од овие последниве, секако ќе успеевме. Јас предложив да се наметнеме - да си пробиеме пат со ками и револвери в раце. Ѓорче не сакаше, туку велеше да организирам тајфа. Јас не го прифатив тоа, и се си остана така... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} [[Податотека:Mouvement Macedonien.JPG|200px|мини|лево|Ле мувман маседонјен (Le Mouvement Macedonien, Македонско движење)]] [[Податотека:Hristo Stanishev by Ivan Karastoyanov.jpg|200px|мини|десно|Христо Станишев]] Една недела пред почетокот на Конгресот, бугарскиот министер за внатрешни работи А. Људсканов имал подготвено сценарио. Тој во еден разговор со српскиот дипломатски претставник во Софија истакнал дека во Бугарија постојат 43 македонски друштва кои го признаваат ВМОК и 34 друштва кои се на страната на Сарафов, поради што не биле признати. Министерот истакнал дека на закажаниот Конгрес ќе учествуваат само признаените друштва, а доколку делегатите на непризнаените друштва навалат да влезат или доколку мнозинството од делегатите на признатите друштва му се спротивстават на Цончев, тогаш генералот имал намера да го одложи Конгресот на неодредено време. Доколку тоа не било можно, Цончев бил подготвен да употреби сила и да предизвика неред со што би го растурил конгресот, со што дефинитивно би се укинал ВМОК. Људсканов рекол дека бугарската влада нема да го забрани конгресот и функционирањето на ВМОК сè додека не настапи погоден момент, за да не биде обвинета од страна на македонската емиграција<ref name="VANCO2" />. На 28 јули 1902 година во Софија започнал со својата работа Десеттиот македонски конгрес. Претходно, со посебно окружно бил објавен списокот на друштвата кои можеле да испратат делегати. Во рамките на поканетите друштва, ТМОРО успеала да провлече свои приврзаници, меѓу нив биле: Никола Наумов, Тома Карајовов, Никола Габровски, Борис Сарафов, Владимир Ковачев, Георги Петров, Пејо Јаворов и други. Истовремено, Софиското друштво презело обврска да ги организира непризнаените друштва. За да се попречи учеството на делегатите на непризнаените друштва, проверката на полномоштвата траело неколку дена. Во тој период, опозициските делегати и непризнатите друштва го усогласувале својот став кон Цончев. Сарафов тогаш предложил да се пробијат со кама и револвер, но тоа било отфрлено од Ѓорче Петров. Опозициските делегати решиле да учествуваат во работата на Конгресот сè додека не помине отчетот<ref name="VANCO2" />. Конгресот посветил специјално внимание на односите помеѓу двете организации. Притоа, Организацијата била обвинета дека не е способна да го вооружи населението во Македонија, со што технички би се подготвила револуцијата, а повторно била уфрлена старата осуда дека Задграничното претставништво се претворило во трета организација, и демек таа била главна пречка за нормализирање на односите помеѓу ТМОРО и ВМОК. Гоце Делчев бил поканет од страна на Конгресот да даде објаснување, но тој одбил да се обрати, бидејќи не им било допуштено на сите делегати да учествуваат во работата. На 1 август 1902 година, Гоце се обратил писмено до него, како До собранието во Славјанска беседа, со што го деградирал Конгресот, на ниво на Собрание и го довел во прашање неговиот легитимитет. Делчев истакнал: ''Во моите очи собранието на луѓето, кое ме кани на објаснување, не претставува вистински израз на дејците по македонското дело, бидејќи уште многу претставници на друштва... не се допуштени во него... Од друга страна, не би сакал да давам отчет на оние, од чии дејства Внатрешната организација се мачи повеќе, отколку од турските власти.''<ref name="VANCO2" />. Писмото требало да биде прочитано од страна на Никола Наумов, но тој бил спречен во тоа. Сепак Димитар Стефанов ги дал неопходните објаснувања. Тој го обвинил ВМОК дека не ги почитува поранешните договори и ја осудил неговата завојувачка тенденција кон ТМОРО. Во ист дух се изјасниле Наумов, Јаворов, Карајовов и Сарафов. Бидејќи опозицијата била слаба, таа го напуштила Конгресот. Преостанатите 41 делегат, за претседател го избрале Михајловски, а Иван Цончев за потпретседател. Опозициските и недопуштените делегати конституирале нов Десетти редовен конгрес. Тие избрале дисидентски комитет на чело со Христо Станишев и Тома Карајовов. Овој комитет бил на страната на ТМОРО<ref name="VANCO2" />. ===Илинденско востание=== {{Главна|Илинденско востание}} {{quote|''Се договоривме дека ќе заминам и јас. Зборувавме за тоа посебно со Делчев и со Гарванов. Најнапред беше решено да заминам во Малешевско, Струмичко, Радовишко, Кочанско, за да видам што може да се стори во тој реон. Затоа почнав да се подготвувам за пат. Тргнав веднаш, бидејќи владата беше узнала оти ќе заминам. Тука не можев да се договорам какви пушки и друго ќе ми бидат дадени, ми рекоа дека сето тоа ќе ме чека на границата. Васил Попов од Стара Загора, кој делувал порано во Малешевско, ја зеде на себе грижата за собирање на момчињата. Константин Бараков (учител) родум од с. Скребатно, Хаџи Димов (социјалист), фелдфебелот Дачо Иванов од Књажево, мојот братучед поручникот Стојков (родум од Гајтаниново), поручникот Панајотов, родум од Трново, резервниот портопеј јункер Димитар Дечев (што беше заминал со Давидова и преку Грција се беше вратил), - тоа беа од пописмените во мојата чета, сè на сè околу 40-мина...''|''Борис Сарафов''|''Спомени''}} ==== Советувања ==== {{quote|''Во Софија се собравме со внатрешните - со Делчева и др. Им раскажав каков одраз имаше надвор востанието на Цончев. Нашите односи со Делчева сега, по ударот што им го нанесе Цончев, станаа посрдечни. Имавме едно важно собрание пред Божиќ, и на Божиќ (во улицата Цар Симеон, спроти куќата на Цуцев, таму беше сместен и Комитетот на Станишев). На состанокот беа Сава Михајлов, Герџиков, Татарчев, Матов, Прличев, Хр. Силјанов, В`лчо Антонов, Ѓорче Петров и др. Се разгледуваше писмото на Гарванов од Солун, дека по востанието од Цончев многу е зголемен теророт од страна на Турците, дека положбата во Битолско е неподнослива, дека наскоро таму ќе вивне востание и сл. Гарванов бараше од тука мислење за нивниот претстоен конгрес, што требало наскоро да се одржи во Солун. Имаше две мислења. Едното: Хр. Матов и компанија сметаа дека треба да се крене востание, штом веќе е таква положбата. Поинаку мислеа: Делчев, јас, Ѓорче, и воопшто мнозинството беа против масовно раздвижување, туку само на четите да им се дадат инструкции за поактивни герилски акции, и тоа така што првенствено да се дејствува со динамит по пруги, мостови и сл. Имаше борба меѓу двете мислења. Имаше и друго мислење, застапувано од В'лчо Антонов, терорист, според кое не треба да се продолжи со невооружена активност, да се казни Цончев и сл... И Герџиков беше за тоа Цончев да биде казнет... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} Во јули [[1902]] година во куќата на Бојан Биолчев во [[Софија]] се одржала средба на која присуствувале: [[Гоце Делчев]], [[Иван Гарванов]], [[Тома Карајовов]], [[Туше Делииванов]], [[Владимир Руменов]], [[Никола Наумов]], [[Лазар Димитров]], [[Атанас Мурџев]] и домаќинот [[Бојан Биолчев]]. На оваа средба било разгледано барањето на битолчани за кревање на востание. Делчев, Руменов и Карајовов остро се спротивставиле за востание и била донесена одлука ''против дигање на какво и да е востание''.<ref>''Д. Димески, „Солунски јануарски конгрес на македонската револуционерна организација 1903 година“, ГИНИ, бр. 2, Скопје 2001.''</ref>. Кога веќе било евидентно дека ќе дојде до [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]], [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] сметал дека движењето на [[Македонски комитет|Врховниот комитет]] не е сериозно и опасно, се искажал против него и го осудил. Но по избувнувањето на востанието, ЦК почнал да приклонува кон востание. [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] откако го примило окружното од [[Централен комитет на МРО|ЦК]] организирало советување во [[Софија]] кое траело неколку дена. На оваа советување присуствувале: [[Гоце Делчев]], [[Ѓорче Петров]], [[Пере Тошев]], [[Христо Матов]], [[Христо Татарчев]], [[Иван Хаџи Николов]], Борис Сарафов, [[Михаил Герџиков]], [[Кирил Прличев]], [[Туше Делииванов]], [[Христо Силјанов]] и други <ref name="VANCO2" />. На ова советување Матов и Татарчев ја поддржувале идејата за ''општо востание'', додека пак Ѓорче Петров и Гоце Делчев се залагале за ''перманентно востание''. [[Ѓорче Петров]] предложил да дојде до засилување на четите и терористичките акции кои постепено требало да водат кон востание кое не требало официјално да се објави. [[Михаил Герџиков]] предложил терористички напади кои би ја засегнале османската власт и европскиот капитал. Тој планирал да се формираат терористички групи по градовите кои би биле во контакт со [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]], а кон овие идеи клонел и [[Гоце Делчев]].Делчев истакнал дека Турција треба да се фрли во [[анархија]], да се разниша царството во неговите основи со што би се предизвикале големите сили да интервенираат за решавање на [[Македонско прашање|македонското прашање]]. Меѓутоа Делчев се решил за комбинирано дејствување со чети и терористички акции. ==== Смилевски конгрес ==== {{Главна|Смилевски конгрес}} {{quote|''Јас изнесов дека сега востанието ѝ се наложува на Организацијата поради авантурата што ја прави Цончев. Сега веќе се задржаа гурбетчиите и друго, па востанието веќе молчешкум е прогласено во Битолскиот вилает. Тоа претставува вистинско злосторство, да се крева неподготвено востание, но бидејќи се зголемени по бројност четите и се задржани луѓето, самите да се повлекуваме - не може, треба да се оди напред. Се искажуваа надежи дека Бугарија нема да остане настрана, ќе се смешала и слично. Јас изјавив дека не бива да се одгледуваат такви надежи, знаејќи ја добро положбата во Бугарија, никаква војна нема да се отвора заради нас, туку да пресметаме така што таа работа да ја започнеме и да ја изнесеме на своите плешки сами, пред да падне снегот. Нема сомневање дека ќе има некаква интервенција од страна на големите сили, но не верувам дека може да дојде до оружена интервенција од страна на големите сили, но не верувам дека може да дојде до оружена интервенција... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} [[Податотека:AnastasLozanchev.jpg|150px|мини|лево|Анастас Лозанчев]][[Податотека:Muzej Smilevo.jpg|мини|десно|350п|Меморијалниот музеј во с. [[Смилево]] посветен на Смилевскиот конгрес]] Најголемиот број од делегатите веќе на [[18 април]] 1903 година се собрале во селото [[Смилево]]. Соселаните на Даме ја сфатиле честа како и одговорноста од престојот на такво мноштво на револуционерни првенци во нивното село. Дел од месната вооружена сила, деноноќно ја вардела целата околина на час, час и половина растојание, а стотина души вооружени смилевци биле на нозе внатре во селото. По предлог на Сарафов, за претседател бил избран Даме. За секретари биле посочени и прифатени [[Георги Поп Христов]] и [[Парашкев Цветков]]. Смилевскиот конгрес, како конгрес на Битолскиот округ, според решенијата донесени во [[Солун]], требало дефинитивно да ја потврди одлуката за кревање востание. Во таа насока се развила остра дискусија, во која се јавила струја која сметала дека условите за сенароден бунт, сè уште, не се созреани. Даме Груев во своите спомени истакнува: ''На конгресот ја прикажав положбата онаква каква што е: сметав за безумно да се премолчува дека некои реони воопшто не се подготвени, и дека нема да земат учество. Со Сарафов се сретнав за првпат во Смилево дома кај мене. На конгресот Сарафов беше категорички за акции. Имаше мислење порано да се започне со востанието. Не верувавме дека Турците ќе се решат да прибегнат до толкава жестокост, сосем да го сотираат населението. Сарафов во доверба кажуваше дека некој министер рекол оти ако бидеме во состојба да задржиме 60.000 турска војска, Бугарија ќе се смешала. И јас најпосле допуштив дека може да дојде до тоа. Конгресот ме избра за член на Генералштабот на битолскиот вилает, заедно со Сарафов и Лозанчев.''<ref name="ReferenceC">Спомени на Дамянъ Груевъ, Борисъ Сарафовъ и Иванъ Гарвановъ, сообщава: Љ. Милетичъ, София, 1927</ref>. На првиот ден од конгресот од излагањето на делегатите било утврдено дека [[Прилеп]]скиот, [[Битола|Битолскиот]], [[Кичево|Кичевскиот]] и некои делови на други реони не се достатно подготвени. Меѓу делегатите се јавиле лица кои биле против востание во текот на таа година како што биле: [[Ѓорѓи Сугарев]], [[Петар Ацев]], [[Тале Христов]], [[Никола Карев]], [[Никола Петров Русински]] и други. Во една крајно напната атмосфера по повод острите расправии околу решението за востание. Несогласувањата ги прекинал Даме Груев, кој како еден од основачите на Организацијата и претставник на неговиот [[Централен комитет на МРО|Централен комитет]], уживал огромен авторитет. Според сеќавањата на Пандо Кљашев, тој рекол: :''А бре луѓе, не губете си го времето да го решавате прашањето - ќе има ли востание или не, зашто тоа е решено - битти даваси! Говорете сега за востание, како да го направиме и кога, но не по ден и по време''<ref name="PK">''Спомени на П. Кљашев..., 242''</ref>. Бил избран [[Главен штаб за II Битолски револуционерен округ]] со тројца членови: [[Даме Груев]], Борис Сарафов и [[Анастас Лозанчев]]<ref name="VC">''Васил Чекеларов, Дневник..., 223''</ref>. Конгресот го задолжил ''Главниот штаб'' да го одреди и датумот на востание. Бил изработен Востанички дисциплински устав, со кој се определувале правата и должностите на востаниците, на реонските горски началства и на ''ГШ''. ==== Главен штаб за II Битолски револуционерен округ ==== {{Главна|Главен штаб за II Битолски револуционерен округ}} {{quote|''Отидовме во Ресенско. Покојниот Славејко Арсов уште не беше сосем на јасно како ќе се води востанието. Тој си мислел од 900-мина вооружени селани да изведе во планината само 150-мина. Му се кажа дека треба да ги крене сите. Му беше даден план, како да го нападне градот Ресен. Груев многу очекуваше од Арсова, но јас видов дека нема да биде кадарен. Против Арсов имаше многу оплакувања, поради женски работи и др. Сакаа да биде заменет од Кокарев. Јас им реков дека штом веќе сте го поднесувале досега, стрпете се, сега е доцна да се сменува пред самото востание. Незадоволните ги уапсивме, ги казнивме и сл. Речиси насила го оставивме таму. Јас го сторив сето тоа. Тука, во с. Кривени преку Битола ми дојде писмо од Софија, во кое ми се јавуваше каков разговор имал Матов со генерал Савов во Софија. Савов му рекол дека Бугарија ќе била готова накај септември, штом веќе не е можно да се одложува востанието. Треба да споменам дека на одење од Софија, јас бев кај Паприков, и му реков дека одам во Македонија, дека таму ќе има движење. Паприков ми рече тоа да биде одложено, ако е можно, за мај. Јас го разбрав така, дека смислата на неговото искажување е во тоа, оти Бугарија може да војува... ''|'''Борис Сарафов'''|'''Спомени'''}} [[Податотека:Dame Gruev Portrait.jpeg|200px|мини|лево|Даме Груев]] [[Податотека:Pismo od Glavniot stab na II revolucioneren okrug.jpg|мини|десно|300п|Писмо од главниот штаб на II револуционерен округ до владите на големите сили со кое се известува за теророт на турските власти и се бара заштита на македонското население (јули 1903)]] По завршувањето на [[Смилевскиот конгрес]] штабот презел разни дејности за засилување на подготовките за востание. [[Даме Груев]] и Борис Сарафов со чета започнале обиколка низ [[Охридско]], [[Преспанско]], [[Ресенско]], [[Кичевско]], [[Демир Хисар|Демихисарско]], [[Крушево|Крушевско]] и [[Костурско]]. При оваа обиколка биле изработени детални планови за започнување на востанието во секој реон во зависност од месните услови. Главниот штаб од страна на [[Смилевскиот конгрес]] бил овластен да го одреди датумот за започнување на востанието. По долги натегања на [[14 јули]] [[Даме Груев]], Борис Сарафов кај селото [[Буф]] востанието да се крене на [[2 август]] на празникот [[св. Илија]]<ref name="MP">''Манол Пандевски, Македонското ослободиѕелно дело..., том втори, 267''</ref>. На [[22 јули]], Главниот штаб ги известил горските началства дека востанието ќе започне на [[20 јули]] - [[Јулијански календар|стар стил]] ([[2 август]])<ref name="BS">''[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spombs.html Спомени на Борис Сарафов]''</ref>. [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] го прифатил датумот за кревање на востанието и на другите револуционерни окрузи им го препорачал, а било дадено и појаснување дека востанието ќе започне: ''не вечерта спроти Илинден, туку вечерта на св. Илија''<ref name="LLj">''Љубен Лапе, Нови документи за Илинденското востание, Илиндеснки зборник 1903-1953, Скопје, 1953''</ref>. Герилската тактика во почетокот на востанието дала резултати, востаниците во првите денови имале иницијатива. Но откако започнала офанзивата на османлиската армија, востаниците биле принудени да се повлекуваат и да избегнуваат директни судири со турската армија. Со ''Општиот план'' било предвидено населението да не учествува во борбите, но постепено востанието во Македонија и Одринско добивало масовен карактер. Откако армијата почнала со систематско палење на селата, при востаниците се создале големи збегови, со што дополнително се влошиле позициите на востаниците кои сега требало да го бранат населението. [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], нејзините раководители, [[Смилевски конгрес|Смилевскиот конгрес]] и ''Главниот востанички штаб'' сметале дека турската армија нема да посегне толку жестоко по цивилното население. Самиот [[Даме Груев]] истакнал: ''Не верувавме дека Турците ќе се решат да прибегнат до таква жестокост - сосема да го разорат населението''<ref name="SNDG">''Спомени на Дамяан Груевъ..., 24''</ref>. Меѓутоа централната власт по совет на германската дипломатија ѝ дозволила на својата армија систематски да го гони и уништува неборечкото население, при што биле изгонети, убиени голем број на жени, деца и старци, голем дел од турските села биле пеплосани. ''Главниот штаб'' на [[30 јули]] [[1903]] година испратил ''Мемоар'' до големите сили во кој било истакнато дека: {{Цитатник|''Турската влада, чувствувајќи се бессилна да ги уништи директно нашите вооружени сили, им препорача на своите војски еден од најварварските начини за задушување на движењето што се состои во ограбување и горење на христијанските села и во обесчестување и убивање на жени и деца''<ref name="IAPvM">'' Извештаи од 1903-1904 година на австриските претсвници од Македонија..., 71''</ref> }} Мемоарот останал без ефект, а турската армија продолжила со дејствата против неборечкото население. Сето тоа придонело ''Главниот штаб'', по палењето на [[Крушево]] и [[Смилево]], по масакрот во збегот ''Голем Гар'', да размислува за идната тактика на востанието. На [[22 септември]] во [[Слоештица]], [[Даме Груев]], Борис Сарафов и [[Атанас Лозанчев]] имале средба. На оваа средба Сарафов предложил да се побара воена интервенција од [[Бугарија]]. Меѓутоа никој од нив не сакал да замине во [[Бугарија]] за да бара помош. Затоа истиот ден ''Главниот штаб'' се обратил писмено до бугарската влада, во писмото било истакнато дека ''Главниот штаб'' поради: ''критичната и ужасна положба (се обратил до бугарската влада б.н.), бугарското населени во Битослкиот вилает по извршените опустошувања и жестокости од страна на турските војски и башибозук, и со оглед на тоа дека тие опустошувања и жестокости на систематски начин продолжуваат и не може да се види до каде ќе отидат''. Во понатамошниот текст до бугарската влада била објаснета состојбата во Битолскиот вилает и ''Главниот штаб'' изразил чудење зошто бугарската влада: ''продолжува да гледа со ладнокрвност на систематското истребување на бугарскиот народ'' и било побарано од бугарската влада да притекне на помош со војна. Меѓутоа и самиот иницијатор на писмото Борис Сарафов, не верувал дека тоа ќе даде резултати<ref name="BS" />. Треба да се истакне дека ова писмо на ''Главниот штаб'' до бугарската влада од страна на бугарската историографија се користи за докажување на бугарскиот карактер на Илинденското востание и македонското население. Во момент на силно атакување на турската армија против мирното население и востаниците, на Главниот штаб му бил потребен сојузник во борбата против [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]], тие се надевале во помошта на [[Бугарија]] и отворањето на нов фронт на исток со кои би се олесниле позициите на востаниците во [[Македонија]] и во [[Одринско]]. Палежите на селата, апелот на османската власт за враќање на населението по селата, советите на конзулите, гаранциите за амнестија и гласините за реформи придонеле Главниот штаб да почне да размислува за распуштање на востаничките сили. На [[2 октомври]] [[1903]] година, ''Главниот штаб'' над Смилевската корија донело одлука за организирана демобилизација на востаниците. Планот за демобилизација предвидувал, распуштање на востаниците и нивно враќање дома, собирање и складирање на оружјето, засолнување на компромитираните револуционерни раководители и дејци, раководниот кадар на теренот да биде сведен на минимум, а веднаш потоа Борис Сарафов заминал за [[Софија]]. ==== Судир со Даме Груев и Лозанчев ==== {{quote|''Сарафов беше со мене. Тогаш се разделивме. Јас предложив да отидам во Леринско, но и тој го сакаше истото тоа. Борис се искажа, дека е решен да си замине во Бугарија, и се упати преку Преспанско-леринско. Со него тргнаа и некои од неговите луѓе, па и други... ''|'''Даме Груев'''|'''Спомени'''}} Во своите спомени Даме истакнува: ''Сарафов беше со мене. Тогаш се разделивме. Јас предложив да отидам во Леринско, но и тој го сакаше истото тоа. Борис се искажа, дека е решен да си замине во Бугарија, и се упати преку Преспанско-леринско. Со него тргнаа и некои од неговите луѓе, па и други<ref name="ReferenceC"/>. По одлуката за демобилизација, Борис Сарафов го зел знамето на Главниот штаб и заминал за [[Бугарија]]. Во Софија, [[сарафисти]]те му приредиле величествен пречек. Сарафов се појавил со развиореното знаме, по излозите на софиските улици бил обесени неговите портрети, а толпата во раце го одвела во неговиот дом. [[Христо Силјанов]] вели дека: ''Борис беше во својата стихија''. Таквиот триумфален марш предизвикал реакција кај Даме. На [[15 ноември]] [[1903]] година, Даме и Лозанчев испратиле писмо до Сарафов во кое истакнале: ''Трипати нè излажа со тоа знаме... Ти сакаш чисто и просто да го задоволиш своето его. На знамето не му е место во Софија. Предај му го на Матов и на Татарчев за да ни го испратат при првата можност''<ref>''Лапе Љ., Нови документи за Илинденското востание, Илинденски зборник 1903-1955, Скопје, 1953.''</ref>. Додека Сарафов дефилирал низ софиските улици, Даме останал во Македонија со што целиот морален товар за востанието паднал врз неговиот грб. === Преговори во Белград=== {{quote|''Во Белград ги затеков Матеј Геров и Љапов како претходница. Сарафов беше презел чекори да се рекламира насекаде. Матеј Геров беше ангажирал стотина студенти, други граѓани ангажирал Љапов, па на станицата се беше збрал множество свет, што го пречека Сарафова со овации. Јас не знаев ништо, дека пристигнува Сарафов, тоа Љапов и Геров го криеја од мене. Немав ни пари, чекав да ни испратат пари за да си купам облека. Грамадницата одеше по пајтонот, извикувајќи му „живео“ на Сарафов. Мнозина студенти се качија горе во хотелот „Код Париза“. Сарафов излезе на балконот и одржа говор. Воопшто земено беше многу свечен пречек... ''|'''Михаил Герџиков'''|'''Спомени'''}} [[Податотека:Matey Gerov MOO.JPG|150px|мини|лево|Матеј Геров]] [[Податотека:Belgrade - Old Photograph 3.jpg|350px|мини|десно|Белград]] По Илинденското востание во Србија дошло до раздвижување. Задграничните претставници Матов и [[Христо Татарчев]] се надевале дека ќе можат да издејствуваат некаква помош од српска страна за потребите на Внатрешната организација. Во теј период Сарафов решил да тргне на една обиколка низ Европа, тој си поставил три цели: да се одмоти, да го пропагира ослободителното дело и да најде пари. За да го контролираат Сарафов, задграничните претставници му наредиле на [[Михаил Герџиков]] да го придружува. Оваа задача Герџиков ја прифатил и заминал за Белград, каде го чекал Сарафов<ref name="HRISTO2">[http://www.promacedonia.org/obm2/index.html „Освободителнитѣ борби на Македония“, том II Следъ Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1943.</ref> Сарафов пред да пристигне во престолнината на Србија го сондирал и го подготвил теренот за своето доаѓање. Неколку недели пред тоа, тој во Белград го испратил [[Матеј Геров]]. Геров во името на Сарафов воспоставил контакти со студентите-автономисти, меѓу македонските емигранти и други важни луѓе. Геров успешно ја извршил задачата која му била доверена. Студентите од македонско потекло и српската студентска младина околу друшштвото ''Побратимство'' се подготвиле свечено да го пречекаат, а организирале и митинг на кој говорел Сарафов. ''Принцот'' пристигнал на 27 ноември 1903 година во Белград. Герџиков, кој не бил известен за подготовките на Геров, му се придружил на Сарафов. Меѓутоа, Герџиков бил целосно маргинализиран и не учествувал во преговорите и доверливите средби на Сарафов<ref name="HRISTO2" />. Сарафов со српските првенци преговарал на своја рака и имал за цел да издејствува финансиски средства за себеси, а не за потребите на Внатрешната организација. Во замена за парите, Сарафов се обврзал да изврши одредени услуги. Таквата дејност ги поттикнала задграничните претставници да испратат свои луѓе во Белград. Најпрво Михаил Николов, а подоцна [[Сава Михајлов]]. Тие требало да ги проверат активностите на Геров и да ги дознаат намерите на Србите<ref name="HRISTO2" />. === Противуслуга === {{quote|''Повторно ме пратија во Белград. Од тамошниот комитет ми дадоа 20.000 динари кои му ги донесов на Сарафов... Јас знам дека се земени вкупно 40.000 лева: 20.000 ми ги дадоа мене, и другите 20.000 му ги дале директно на Сарафов или Геров... ''|'''Апостол Димитров Грежов'''}} [[Податотека:Vojvoda Gligor Sokolović.jpg|200px|мини|лево|Глигор Соколов(иќ) Љамев]][[Податотека:Srpske Vojvode u Staroj Srbiji i Makedoniji.jpg|мини|десно|350п|Здружена чета на српската пропаганда: прв ред Коста Пекќнец (втор), Георги Скопјанчето (четврти), Јован Бабунски (петти), втор ред Глигор Соколов(иќ) (трети), Јован Довезенски (четврти), трет ред Петко Илиев (втор).]] Во летото 1904 година, [[Глигор Соколов]] (поранешен четник на Внатрешната организација) од село Небрегово, организирал голема чета, составена од поранешни четници кои престојувале во Србија или биле повикани од Бугарија. Во четата влегол и [[Јован Долгач]] - поранешен организациски војвода во Крушевско. Оваа чета требало да навлезе во Македонија и да работи за интересите на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]]<ref name="HRISTO2" />. Кон крајот на август, четата која броела 60 души ја минала српската граница. По преминот, од четата се одделил еден дел за Скопско, потоа еден дел за Кичевско, еден дел за Охридско, а Соколов(иќ) со 12 души требало да остане во Прилепско. Меѓутоа, тој требало да мине низ Велешко, преку Вардар за да дојде во Прилепско. Овој подвиг без помошта на Внатрешната организација бил ризичен. Сите претходни обиди на српските чети биле неуспешни. Ренегатската чета на Тренко во пролетта се обидела да се пробие до [[Порече]], но неуспешно. Била пречекана од организациската чета на Арсо Локвички<ref name="HRISTO2" />. Меѓутоа, [[Глигор Соколов]] бил добро подготвен за својата мисија. Тој насекаде се претставувал како организаторски војвода и бил снабден со неопходни писма за поминување. Сокол стапил во контакт со скопскиот војвода [[Боби Стојчев]]. Војводата Стојчев пред да оствари средба со Соколов, добил наредба од Сарафов да се стави на располагање на Глигор, тој сметал дека станува збор за организациска чета<ref name="HRISTO2" />. Бидејќи србоманската чета била препорачана од Сарафов, војводата Стојчев ја повел четата кон Велешко, ја пренел преку Вардар и ја придружувал до Азот, каде што се разделиле. За оваа постапка на Сарафов, [[Христо Силјанов]] истакнува: ''Сарафов не ги надитри Србите, туку беше надитрен од нив''<ref name="HRISTO2" />. Сарафовата помош при минувањето на оваа србоманска чета, всушност била услуга за парите кои ги добил од Белград. ===Расцеп на Македонската револуционерна организација=== {{Главна|Расцеп на Македонската револуционерна организација}} {{quote|''Ниту тогаш, ниту пак сега (1930 г.) сум согласен со методите на организацијата. Една од нашите грешки беше, што ги советувавме нашите луѓе да ја избегнуваат власта, а други ја искористуваа. Ние не ги советувавме нашите луѓе да стануваат чиновници. Не еднаш во разговори со Пере и Ѓорче го застапував становиштето нашите луѓе да заземаат служби, да стануваат чиновници на турската држава. Но тие ми одговараа: Не. Ние тоа не можеме да го препорачуваме: ние не можеме со тоа да се согласиме, за нас власта расипува... ''|''' Анастас Лозанчев'''|'''Спомени'''}} [[Податотека:Petar Pop Arsov.jpg|150px|мини|лево|Петар Поп Арсов]] [[Податотека:Vidni deici na VMORO i VMOK.JPG|350px|мини|десно| '''Горе:''' Стефан Чавдаров, Добре Даскалов, Мише Анчев, Иван Караџов, Запранов, Михаил Дорев, Борис Мончев. '''Средина:''' Петар Ацев, Петар Кушев, Христо Матов, Тодор Лазаров, Тодор Александров. '''Долу:''' Стојан Мишев, Григор (Гешо) Илиев, Петко Пенчев, Христо Саракинов и Георги Занков.]] По востанието во [[Софија]] се одржале првите повостанички советувања на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]]. Овие советувања се одржале во периодот од [[декември]] [[1903]] до [[февруари]] [[1904]] година, на нив учествувале истакнати раководители, војводи и началници, главно прашање кое било разгледувано е каков да биде правецот на делување по неуспешното востание. На овие советувања дошло до оформување на две гледишта, од кои подоцна ќе произлезат две струи, едната концепција била претставена од [[Христо Матов]] кој се залагал за зачувување на централистичкиот принцип, а другата струја се залагала за децентрализација и демократизација на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]]. На советувањата преовладала концепцијата за децентрализација и демократизација предводена од [[Серска група|серчани]]<ref>''Димитар Димески, Македонската револуционерна организација по Илинден (во пресрет на окружните конгреси), Годишен заборник на Филозофски факултет, книга, 19 (45), Скопје, 1992''</ref>. Оттука произлегла [[Директива за идната дејност на Организацијата|Директивата за идната дејност на Организацијата]] изработена од [[Димо Хаџи Димов]], [[Димитар Мирасчиев]] и [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]] со што биле поставени основите на [[Радикална - реформска струја|Реформската струја]]. Како одговор на директивата, [[Христо Матов]] ја создал брошурата [[Основите на Организацијата од Брут]] (бг. основитѣ на Организацията отъ Брутъ) во мај 1904 година. Во брошурата биле претставени пет принципи околу кој ќе се групира [[Умерено-конзервативна струја (МРО)|Конзервативна струја]]. Главните прашања околу кои се судриле дејците на организацијата, се прашањето за централизација или децентрализација, односно демократизирање, како и крајната цел на самата Организација, односно ''автономна Македонија'' или оформување на ''Македонија како самостојна политичка единица во рамките на една балканска федерација''. Кризата и поделбите кој се појавиле по [[Илинденско востание|Илинденското востание]], во текот на 1904 и 1905 година се продлабочиле. Во овој период дошло до прегрупирање на силите, најистакнатите дејци на македонското револуционерно движење тргнале во барање на сојузници и приврзаници за наметнување на сопственото влијание. Влијанието на Даме во ''Битолскиот револуционерен округ'' по [[Илинденското востание]] опаднало, тој презел и една обиколка низ Солунскиот Округ и пошироко за наметнување на своето влијание, но ова обиколка не ги постигнала посакуваните резултати. [[Прилепски конгрес|Прилепскиот конгрес]] покажал дека Даме има различни погледи од [[Пере Тошев]] и [[Ѓорче Петров]], по прашањето за идното устројство на Организацијата. Даме бил во лоши односи и со Борис Сарафов, кој преку поедини војводи го ширел своето влијание во Македонија. Поради централистичките погледи, Даме бил на спротивната страна од Јане Сандански и [[Серска група|серчани]], како и со дејците на ''Струмичкиот револуционерен округ''. Тој ги расипал односите и со [[Атанас Лозанчев]], со него во ноември 1904 година имал и физички судир<ref>Даме Груев, Живот и дело, част I,..., 305</ref>. Во август 1904 година во Софија се вратил [[Ѓорче Петров]]. Тој истакнал дека Даме е уморен и дека е потребна негова замена ако сакаат да ја продолжат и завршат борбата на Организацијата. Петров тогаш бил во коалиција со [[Петар Поп Арсов]], [[Пере Тошев]] и Јане Сандански. Оваа групација се залагала за демократизација на Организацијата, прекинување на врските со која било бугарска влада и распуштање на актуелното [[Задгранично претставништво]]. Според српскиот дипломатски претставник во Софија - Симиќ, во декември 1904 година македонското револуционерно движење било поделено на 4 групи, една околу Борис Сарафов, кон неа клонеле [[Ѓорче Петров]] и [[Васил Чакаларов]], друга околу Матов - Татарчев, трета околу Даме и четврта анархистичка околу која се вртеле [[Петар Поп Арсов]], [[Михаил Герџиков]], [[Димитар Мирасчиев]] и други, тие биле групирани околу весникот [[Револуционерен лист]]. Симиќ истакнал дека највлијателна група била онаа на Даме, а нејзин најекспониран претставник во [[Бугарија]] бил [[Иван Гарванов]]<ref name="SIme">''Ристовски Блаже, Даме Груев во извештаите на српскиот дипломатски застапник во Софија во 1905 година, Зборник - Даме Груев 1871-1906, истражувања и материјали, Битола, 1981''</ref>. Симиќ исто така истакнал дека дошло до зближување меѓу Даме, Гарванов и [[Иван Цончев]], а на спротивната страна дошло до зближување меѓу [[Пере Тошев]], Лозанчев, Сарафов и [[Ѓорче Петров]]<ref name="SIme" />. === Рилски конгрес === {{Главна|Рилски конгрес}} {{quote|''Повеќето од нив, без сомнение знаеја дека овој конгрес има судбинско значење за ослободителното дело. Тие имаа огромна желба да се смират спротивностите и да ѝ се даде на Организацијата тоа што ѝ недостасува - соодветен основен закон, единствено раководство, полет во работата. Но, имаше и страсни функционери кои бараа надмоќ на својата група, имаше стари дејци кои им даваа магична сила на правилниците, имаше првенци кои преку конгресот сакаа да ги вратат загубените места во организациската хиерархија, а имаше и со тешки обвинувања кои не мислеа на ништо друго, освен како да се извлечат од рацете на врховниот револуционерен суд - општиот конгрес. Ете зошто конгресот не можеше да ја избегне двојноста, карактеристична за парламентите - со нивните пленарни дискусии, со претходни договори кулоарски шушкања и интриги''|'''Христо Силјанов'''|'''Ослободителните борби на Македонија, том два'''}} [[Податотека:Яне Сандански (1872-1915).jpg|150px|мини|лево|Портрет на Сандански]] [[Податотека:Rila Monastery interior view.jpg|мини|десно|350п|Рилски манастир]] Кон крајот на [[септември]] [[1905]] година во [[Софија]] се собрал најголем број од делегатите кој требале да присуствуваат на конгресот. Во главниот град на Бугарија биле извршени дополнителни советувања на кои дошло до недоразбирање околу местото за одржување на конгресот. [[Јане Сандански]] побарал конгресот да се одржи во Македонија и на тој начин да се повлече: ''чисто внатрешниот карактер и полната независност на Организацијата''<ref name="HS2">''[[Христо Силјанов|Христо Силянов]], „Освободителнитѣ борби на Македония“, [http://www.obm2/index.html том II Следъ Илинденското възстание]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Издателство на Илинденската организация, София, 1943. {{bg}}''</ref>. Сепак најголемиот број од делегатите посочиле дека Конгресот не треба да биде вознемируван од никого и затоа предложиле тој да се одржи надвор од границите на Македонија. По преговорите било постигнато компромисно решение конгресот да се одржи во [[Рилскиот манастир]], во близината на македонската граница.<ref name="HS2" /> Конгресот го имал следниот дневен ред: :1. ''Извештај за минатата дејност и сегашната положба во Организацијата по окрузи и околии''; :2. ''Идната дејност на Организацијата''; :3. ''Устројство и управа на Организацијата'': ::а) ''административен оддел''; ::б) ''судски оддел''; ::в) ''финансиски оддел'': ::г) ''културно - економски оддел'': :4. ''Литература и печат''; :5. ''Односот и поведението на организацијата спрема разните теченија; a) спрема сите пропаганди б) спрема бугарскиот државнички национализам и егзархијата в) спрема врховистите, емиграцијата и јавноста во Бугарија г) спрема одделни организациски групи внатре и надвор''; :6. ''Тактика на Организацијата''; и :7. ''Отчет за дејноста на ЦК и Задграничното претставништво''.<ref name="HS2" /> Најдолго време расправале, дваесет дена, за точката три, односно идното устројство на Организацијата. Според [[Христо Силјанов]] по ова прашање дошле во судир две струи кои имале различна концепција по ова прашање. Двете струи Силјанов ги нарекува: ''радикално-реформска'' и ''умерено-конзервативна''<ref name="HS2" />. На овој конгрес најистакнати претставници на првата групација биле Пере Тошев, [[Ѓорче Петров]] и [[Јане Сандански]], тие ја имале наклонетоста на најголемиот број на делегати. Оваа крило се залагало за децентрализација и демократизација на Организацијата, широка примена на изборното начело. На страната на оваа група застанал и Борис Сарафов сакајќи на тој начин да добие амнестија од обвиненијата. На чело на другата групација застанал Даме кои се залагал за зачувување на централистичкиот хиерархиски поредок<ref group="белешка" name="vg_6"/>. Меѓутоа тој ја немал поддршката на најголемиот број на делегати и затоа бил подготвен на компромис, а зад него застанале [[Аргир Манасиев]], [[Борис Мончев]], [[Лазар Маџаров]], [[Стамат Икономов]] и [[Добри Даскалов]].<ref name="HS2" /> По дваесетдневна расправа меѓу двете групи, конгресот ги прифатил новиот [[Устав на ВМОРО|устав]] и [[Правилник на ВМОРО|правилник]] на организацијата. [[Христо Силјанов]] истакнува дека новоусвоените акти биле компромисно решение меѓу двете групации, :''со чувствително наклонување на лево''<ref name="HS2" /> и дека отстапките за компромисот биле направени од ''умерено-конзервативното крило''. Иако [[Христо Силјанов]] истакнува дека бил постигнат компромис, во постарата литература преовладува ставот дека влијанието на ''левицата'' преовладал на овој конгрес. Дополнителна конфузија е поделбата на левица и десница, кога е познато дека Борис Сарафов застанал на страната на ''радикално-реформска крило'' кое во постарата литература се нарекува како ''лево крило'', а Даме бил на чело на ''умерено-конзервативната струја'', во постарата литература познато како ''десно крило''. И покрај струењата бил постигнат компромис и бил усвоен новиот Устав и Правилник според кој Организацијата добила ново официјално име: ''Внатрешна македоно-одринска револуционерна организација (ВМОРО)''<ref name="HS2" />. Врз основа на штотуку усвоените нови акти за членови на [[Централен комитет на МРО|ЦК]] биле избрани: [[Дамјан Груев]], Пере Тошев, [[Тодор Поп Антов]], во Претставничкото тело влегле - [[Ѓорче Петров]], [[Петар Поп Арсов]] и [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]], за уредник на [[Револуционерен лист]] бил избран [[Димо Хаџи Димов]]. За ревизори на Организацијата биле избрани [[Иван Гарванов]], [[Никола Пушкаров]] и Борис Сарафов, меѓутоа тие не ја прифатиле должноста.<ref name="KP">36 години во ВМРО - Спомени на Кирил Прличев, издателство ВЕДА-МЖ, 1999, ISBN 954-8090-01-5</ref>. Одговорноста на Борис Сарафов како и на другите дејци на Организацијата биле оставени за на крајот од дневниот ред, бидејќи оваа прашање било најделикатно. Сарафов бил обвинуван од сите страни и за секакви дејствија, дека земал пари од српската влада, за пропуштање на српски чети, за препраќање на свои чети во [[Македонија]], давање пари на разни службеници со што предизвикувал раскол и расипништво. Според [[Христо Силјанов]] фактите биле толку силни што Сарафов: ''не можел, а да не се чувствува за грешник''<ref name="HS2" />. Главни обвинители на Конгресот бил [[Јане Сандански]] и серчани. Тие биле поддржани од струмичаните како и од реформските делегати, а против Сарафов биле и делегатите од Битолскиот и Солунскиот Округ под влијание на Даме, нивен гласноговорник бил [[Борис Мончев]]<ref name="HS2" />. Сарафов морал да се брани и затоа го обвинил [[Јане Сандански]] за пасивност при [[Илинденското востание]], а на [[Дамјан Груев]] му дофрлил што дозволил да биде грабнат од просрпскиот војвода [[Мицко Крстевски]]. Единствен кој застанал на страната на Сарафов бил [[Ѓорче Петров]] кој пак добил поткрепа од страна на Пере Тошев дека амнестирањето на обвинетите е најдобро решение со што би се разрешило заплетканото прашање. Улогата на миротворец требало да ја одигра непомирливиот противник на Сарафов, самиот Јане Сандански. На изненадување на многумина Сандански истакнал дека во минатото сите грешеле, дека е потребно сплотување и помирување, да се остави минатото. Во тој дух се изјаснил и [[Ѓорче Петров]], а поддршка дал и Даме. На крај конгресот изгласал општа амнестија за сите обвинети вклучително и за Сарафов<ref name="HS2" />. На конгресот преовладал духот за постигнување на компромис и возобновување на единството. Со новиот устав и правилник во Организацијата требало да се воведе широка децентрализација и демократизација од највисоките до најниските раководни тела. Meѓутоа единството кое било воспоставено траело кратко. ===Втор редовен конгрес=== {{quote|''Избраните делегати се собраа на договореното место, но конгресот не се одржа. Се одржаа само неколку подготвителни состаноци, колку да се констатира непомирливоста на двата блока и да се доведат работите до целосен расцеп. Улогата на малото камче, кое ја превртува претоварената кола, во дадениот случај ја одигра спорот за местото на конгресот.''|'''''Христо Силјанов'''''}} [[Податотека:Hristo Matov.jpg|150px|мини|лево|Христо Матов]] [[Податотека:Mihail Daev IMARO Balchik.jpg|250px|мини|десно|Михаил Даев]] Во услови на поделби и разединувања, во летото 1906 година започнале подготовките за Вториот редовен конгрес на ВМОРО кој требало да се одржи до крајот на тековната година. Во рамките на подготовките, Серскиот Округ го одржал својот Втор редовен конгрес во селото [[Ловча]]<ref name="PPArsov">Ванчо Ѓорѓиев, Петар Поп Арсов. Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење, Матица македонска, Скопје, 1997.</ref>. Кон крајот на ноември во Софија почнале да пристигнуваат делегати од цела Македонија за одржување на неопходните претконгресни средби. За време на Советувањата дошло до целосно слевање на веќе покојниот Даме Груев, Иван Гарванов и Борис Сарафов, кои заемно си ги признале своите делегати<ref name="PPArsov"/>.Имено, Сарафов, Гарванов, Христо Матов, Христо Татарчев и Петко Пенчев го имале изгубено правото да бидат делегати на предвидениот конгрес, затоа што долго време биле надвор од територијата на ВМОРО. Во претходниот период помеѓу конзервативните групи постоела извесна нетрпеливост и соперништво, но во овој момент заедничката омраза кон Јане Сандански ги обединила<ref name="PPArsov"/>. Во текот на советувањата во Софија, серчани го наметнале прашањето за местото на одржување на претстојниот конгрес, истовремено инсистирале тој да се одржи во Македонија. Од своја страна, конзервативната група побарала да се предаде оружјето и муницијата ој пограничните пунктови, кои биле под контрола на Јане Сандански, на една мешовита комисија. Предлогот бил одбиен. Петар Поп Арсов и Сандански биле непопустливи пред барањата на конзервативците, а Пере Тошев се држел резервирано <ref name="PPArsov"/>. Во текот на советувањата во Софија спорни биле три прашања: 1) местото на одржување на Конгресот 2) предавање на оружјето од пограничните пунктови 3) верификација на делегатските мандати како најспорно прашање<ref name="PPArsov"/>. На едно собрание околу полноќ, дошло до заострени дискусии околу последното прашање, а дошло и до демонстративно напуштање на седницата од страна на Петар Поп Арсов, [[Христо Чернопеев]], [[Крсто Б’лгаријата]], [[Стојо Хаџиев]], А. Станоев, Д. Икономов и други. Меѓутоа сепак бил постигнат компромис, било одлучено конгресот по вторпат да се одржи во [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]]<ref name="PPArsov"/>. На првиот ден од Коледе, [[Задгранично претставништво|Претставништвото]] испратило покани до сите делегати повикувајќи да заминат за Рилскиот манастир но многумина делегати од конзервативното крило ги вратиле назад поканите<ref name="PPArsov"/>. И покрај оваа постапка на конзервативците, припадниците на реформската група на чело со Сандански, заминале за Рилскиот манастир. Непосредно пред манастирот, [[Михаил Даев]] во полупијана состојба предизвикал инцидент, во текот на кој двајца месни врховисти биле убиени, а еден бил ранет<ref name="PPArsov"/>. Оваа случка ѝ послужила на бугарската полиција како повод за блокада на Рилскиот манастир. Сандански и останатите делегати ја согледале стапицата, по што го напуштиле местото и ја минале границата. Следниот ден, 2 јануари 1907 година, во селото Рила пристигнал Петар Поп Арсов и тука дознал за инцидентот и веднаш се вратил во Софија. Борис Сарафов и Михаил Даев уште во Софија планирале да направат некоја провокација со која требало да се спречи одржувањето на конгресот<ref name="PPArsov"/>, затоа што нивното мнозинство на конгресот не било сигурно<ref name="PPArsov"/>. [[Христо Силјанов]] тенденциозно тврди дека реформската група била во малцинство и се состоела од 12 делегати и затоа го напуштиле местото. Заминувањето на Сандански и неговите приврзаници од Рила го искористиле конзервативците за да ги обвинат серчани дека го провалиле Конгресот. По ова прашање, [[Ванчо Ѓорѓиев]] истакнува: ''Меѓутоа, провалувањето дошло од самите конзервативци. Тие дури и не се појавиле на местото закажано за одржување на Конгресот. Предизвиканиот инцидент од страна на М. Даев, враќањето на поканите за учеството на Конгресот, непојавувањето на местото на одржување на Конгресот, и секако, појавата на бугарската полиција кај Рилскиот манастир, не биле случајни. Тоа била смислена саботажа од страна на конзервативците со цел да го прикријат своето отсуство од конгресот''<ref name="PPArsov"/>. По пропаѓањето на Конгресот, конзервативците се собрале во Ќустендилско и конституирале во ''советодавно собрание''. Тие во своето излагање ги прогласиле за непрактични и неприменливи нормативните акти на ВМОРО од [[Рилскиот конгрес]] од 1905 година. На крајот, си избрале свои задгранични претставници: Иван Гарванов, Борис Сарафов и Христо Матов за Солунскиот, Битолскиот и Скопскиот револуционерен округ<ref name="PPArsov"/>. === Кулминација на судирот=== {{quote|''За жал, а можеби и за среќа на организацијата истовремено, истакнатите разлики не се повеќе од една етикета. Практиката кај Пелистер и на Пирин е еднаква. Ако сакате, примената на револуционизмот и интернационализмот во границите на можноста ќе ја сретнете секаде на друго место, но не и на Пирин. Таму владее еден грозен терор од цели 5 години и таму организацијата се крепи предимно на играта на мечот. Да се убиваат секоја година со десетици невини селани и истовремено да се врши мирна културна работа, - тоа е противречно. Сандански вешто ги крие под маската на тие идеи своите амбиции да ја игра ролјата на Делчев и Груев, но за несреќа, тој е мошне малечок и по ум, и по срце за слична улога. Посебно за неговите другари. Тие можеби се вдахновуваат од поискрени намери, но голем дел од нив се робови не на реалноста, туку на своите доктринерски апстракции. Тие прават обиди на грбот на македонското население.''|'''''Христо Матов'''''}} [[Податотека:MichailRazvigoroffBGrevolutionary.jpg|150px|мини|лево|Мише Развигоров]][[Податотека:Petar Angelov Krastyo Bulgariata Nikola Zhekov.JPG|мини|десно|250п|Петар Ангелов, Крсто Б'лгаријата и Никола Жеков]] Во почетокот на 1907 година, судирот меѓу конзервативната и реформската струја на ВМОРО добил нова димензија, а кон крајот на истата година ја достигнал и својата кулминација. Времето на заемни отстапки и компромиси веќе било само минато<ref name="PPArsov"/>. Решенијата сега се барале преку нишанот на оружјето. Првите вооружени инциденти биле предизвикани од страна на конзервативците. На [[26 јануари (настани)|26 јануари]] 1907 година, [[Мише Развигоров]] го нападнал ќустендилскиот пунктовен началник Петар Ангелов, кој бил приврзаник на Сандански и Петар Поп Арсов<ref name="PPArsov"/>. Истовремено, Борис Сарафов и Иван Гарванов започнале со отворено поттикнување на војводите во Македонија, од типот на воденскиот војвода [[Тодор Иванов]], ''да се удри со куршум по сите душмани''<ref name="PPArsov"/>. Како такви биле именувани: Поп Арсов, Александар Станоев, Стефан Димитров и особено, Сандански и Чернопеев<ref name="PPArsov"/>. Во мај 1907 година, приврзаниците на Сарафов и Иван Гарванов, во содејство со бугарската полиција, во Ќустендилско го разоружиле Крсто Б’лгаријата и го спровеле во Софија. Овие провокации биле прифатени од Јане Сандански, само што тие во своите планови предвидувале ликвидирање на самите инспиратори на судирите. За тоа дознаваме од едно писмо на П. Христов до П. Ацев од [[26 мај (настани)|26 мај]] 1907 година. Во него било истакнато дека Сандански и Христо Чернопеев во тоа време јавно биле поттикнувани од [[Петар Поп Арсов]], а потајно од [[Пере Тошев]] и [[Ѓорче Петров]], да донесат решение за ликвидација на Гарванов и Сарафов<ref name="PPArsov"/>. == Убиство == {{Главна|Убиство на Борис Сарафов и Иван Гарванов}} {{quote|''Денес се одигра страшна ‘Македонска трагедија’, во која паднаа две нови жртви. Македонецот Паница (Тодор Паница, н.б.), денес со револвер ги уби Борис Сарафов, претседател на Македонската револуционерна организација заедно со професорот Гарванов (Иван Гарванов, н.б.). Постои убедување дека смртта на Гарванов ќе предизвика распад на Македонската револуционерна организација, така што судирот со врховистите ќе ескалира...''|''Московскiя вѣсти''|''1907''}} [[Податотека:Тодор Паница.jpg|100px|мини|лево|Тодор Паница]][[Податотека: Killed Garvanov and Sarafov.jpg|мини|десно|350п|Телата на Борис Сарафов и [[Иван Гарванов]]]] По неуспешните обиди на бугарските власти за помирување меѓу двете групи, Борис Сарафов и Иван Гарванов, преку [[Михаил Даев]], направиле обид за ликвидација на Јане Сандански<ref name="PPArsov"/>. Според српските дипломатски извори, Сарафов во уште во половината на 1907 година презел чекори за ликвидација на Сандански, во еден српски извештај се истакнува: ''Самиот факт што Б. Сарафов му беше подготвил чета на Тодор Паница и го имаше упатено во серскиот крај каде што оперира Сандански, тоа јасно го потврдува. Беше познато urbi et orbi дека Сарафов е владин човек. Утврдено е дека... Т. Паница, требаше да ја мине границата со 30 четници што му ги регрутирал и вооружил Сарафов и му дал на Паница 6.000 лева''<ref name="PPArsov"/><ref>ДАСИП-Београд, Дипломатско заступништво Србија-Софија, П. П. оддел, фасц, IX, 1907, пов. бр. 479/7.XII.1907</ref>. Вечерта на [[28 ноември (настани)|28 ноември]] 1907 година, самопрогласените задгранични претставници во домот на ''Принцот'', на улица Осогово, 36, договориле средба со Тодор Паница, нивниот нов ''приврзаник'' <ref name="HSTDVA">[http://www.promacedonia.org/obm2/index.html "Освободителнитѣ борби на Македония", том II Следъ Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1943.</ref>. Кога Сарафов ја привршувал својата вечера, пристигнал [[Иван Гарванов]]. Малку подоцна пристигнал Тодор Паница, вооружен со два наганта. На гостинот му биле понудени мезе и чаша вино, но Паница одбил. Во разговорот со Сарафов и Гарванов, дознал дека Христо Матов нема да присуствува на средбата<ref name="HSTDVA" />. Матов ги известил дека поради неодложна работа нема да дојде на средбата. Сарафов и неговите двајца гости се повлекле во друга соба, каде што разговорот меѓу нив течел спокојно. Околу 11 часот, Паница станал да си оди, а Сарафов и Гарванов станале да го испратат. Кога пристигнале до влезната врата, се слушнале зборовите: ''Уште едно прашање?'' а во истиот момент се слушнале два истрела. Веднаш дотрчале домашните кои се стаписале од ужасот: ''Сарафов и Гарванов, облеани во крв, умираа. И двајцата беа погодени со по еден смртоносен удар. Сарафов беше застрелан во левото слепо око, а Гарванов во левото уво''<ref name="HSTDVA" />. Тодор Паница веднаш го напуштил местото, а набргу во домот на Сарафов пристигнале еден полициски инспектор и судски истражувач, во придружба на еден софиски репортер, кој вака ја опишал глетката која ја затегнал: {{Цитат|''Во антрето, до влезната врата, Сарафов паднал, потпрен на левиот ѕид, со спуштена глава в десни, со раширени нозе и раце - една отворена, другата со свиткани прсти. Гарванов паднат на грбот, со главата легната на десната нога на Сарафов, испружен во ходникот со раширени нозе кон внатрешноста. И двајцата со бледи лица изгледаат како заспани... Под труповите и наоколу големи локви крв која продолжуваше да тече. Околу безживотните трупови горко плаче остарениот татко на Сарафов, неговата мајка, неговите браќа, сестра му, снаа му и неговите блиски.''<ref name="HSTDVA" />}} Според [[Христо Силјанов]] нивниот погреб бил ''еден од најсугестивните кои биле видени кога и да е во Софија''. Нивните ковчези биле носени од војводи, а на чело биле носени нивните ликови во раскошни рамки, накитени со живи цвеќиња. Поворката ја предводел софискиот митрополит Патениј, луѓето на Николаев, а ковчезите биле завиткани во траурни знамиња на македонските братства, а македонските и ерменските револуционерни знамиња биле носени од четници кои биле приврзаници на покојниците. На погребот присуствувале многу народни претставници, а меѓу нив биле и тројца бугарски министри: д-р Н. Генадиев, К. Панајотов и Н. Апостолов.<ref name="HSTDVA" /> == Контроверзии == {{quote|''Споменот за Борис Сарафов е сè уште жив, за него не е потребно да се зборува многу. Неговото име беше славно додека тој беше жив и продолжи да одѕвонува и по неговата смрт, не само во Македонија... во цела Европа, дури и во Америка... Во Македонија за него се говореше: Човек со ѕвезда-роден да биде водач. Ете, тоа е објаснувањето за популарноста на Сарафов, ретка популарност која направи неговата смрт да стане национална жалост...''|''Симеон Радев''|''Великите сенки''}} [[Податотека:Boris Sarafov Chetnik VMORO.JPG|200px|мини|лево|Борис Сарафов во традиционална четничка облека]] [[Податотека:Споменик на Борис Сарафов 2.JPG|350px|мини|десно|Споменик на Борис Сарафов, пред Министерството за надворешни работи на Македонија, Скопје]] Делото на Сарафов во македонското револуционерно движење од крајот на 19 и почетокот на 20 век не е целосно проучено. До Втората светска војна, македонската интелигенција од Бугарија која се занимавала со проучување и издавање на дела поврзани со борбите на македонскиот народ против Османлиското Царство, не објавила сериозен труд за ликот и делото на Сарафов. По војната, бугарската и македонската историографија кои се занимавале со истражување на македoнските револуционерни борби, не објавиле некои подлабоки истражувања кои би го расветлиле делувањето на Сарафов. Во повоениот период историчарите Сарафов го оцениле како: ''офицер на бугарската армија, учесник во импровизираните востанија и акции, врховист и припадник на пробугарското крило во Македонската револуционерна организација, авантурист по европските престолнини, склон на собирање средства за организацијата и нивно ненаменско расфрлање и трошење''<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mkd.mk/98619/kultura/objavena-e-biografijata-na-boris-sarafov-od-pavel-satev |title=Објавена е биографијата на Борис Сарафов од Павел Шатев |accessdate=2015-05-22 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305024054/http://www.mkd.mk/98619/kultura/objavena-e-biografijata-na-boris-sarafov-od-pavel-satev |url-status=dead }}</ref>. По создавањето на македонската современа држава, се зголемува интересот за истражувања и објавувања на дела поврзани со личности од македонската историја, кои во минатото биле избегнувани, меѓу нив се нашол и Борис Сарафов. Постепено, личноста на Сарафов е рехабилитирана во Македонија и се преземени одредени активности со кои Сарафов се вбројува меѓу македонските национални херои како што се: Гоце Делчев, Даме Груев, Ѓорче Петров, Јане Сандански и многумина други. Во тој правец, во 2013 година е подигнат споменик на Борис Сарафов пред [[Министерство за надворешни работи на Македонија|Министерството за надворешни работи на Македонија]] во Скопје<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://zk.mk/boris-sarafov |title=Споменик на Борис Сарафов |accessdate=2015-05-23 |archive-date=2014-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140825002401/http://zk.mk/boris-sarafov |url-status=dead }}</ref>, улицата 4 јули во [[Општина Ѓорче Петров|Општината Ѓорче Петров]], Скопје е преименувана во Борис Сарафов<ref>[http://faktor.mk/2013/07/24/grad-skopje-preimenuva-ulici/ Град Скопје преименува улици]</ref>, Друштвото за издавачка дејност „Македонија“ од Скопје и Државниот архив на Република Македонија ја објавија книгата ''Борис Сарафов (биографија)'' од [[Павел Шатев]], во врска со овој настан [[Зоран Тодоровски]] истакнал: ''Преку овој ракопис посветен на Борис Сарафов, Павел Шатев не само што се осврнува на најважните настани од револуционерното минато на Македонија и на македонскиот народ, туку во него се содржани и неговите погледи, опсервации, размислувања и констатации во однос на историските настани, процеси и личности од македонската историја, како и за македонските проблеми и за потребите и методите за изнаоѓање решение за македонското прашање''<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mkd.mk/98619/kultura/objavena-e-biografijata-na-boris-sarafov-od-pavel-satev |title=Зоран Тодоровски |accessdate=2015-05-22 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305024054/http://www.mkd.mk/98619/kultura/objavena-e-biografijata-na-boris-sarafov-od-pavel-satev |url-status=dead }}</ref>, за неговата дејност е објавен и документарен филм<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=6HiOwlGcjzo Документарен филм за Борис Сарафов]</ref>. Друштвото Тодор Александров во црквата св. Пресвета Богородица во [[Битола]] организира панихида за Сарафов<ref>[http://radio105bombarder.com/makedonija/panihida-za-makedonskiot-revolucioner-boris-sarafov/ ПАНИХИДА ЗА МАКЕДОНСКИОТ РЕВОЛУЦИОНЕР БОРИС САРАФОВ]</ref>. Антропологот Кит Браун во својата книга ''Минатото под прашање - модерна Македонија и неизвесностите на нацијата'' истакнува: ''Веројатно повеќе од кој и да е друг водач на востанието, Борис Сарафов поседувал и локален и меѓународен углед. Дури и македонските историчари му ја признаваат водечката организаторска улога во годините пред 1903 година кога тесно соработувал со Делчев, Груев. Без Сарафов Илинден можеби и немаше да се случи''<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=1224102024377&id=9&setIzdanie=22167 |title=Ќе имаше ли Илинден без Сарафов?! |accessdate=2015-05-23 |archive-date=2011-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110303022333/http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=1224102024377&id=9&setIzdanie=22167 |url-status=dead }}</ref>. Илија Димовски за контроверзиите околу Сарафов истакнува: ''Пред неколку години имав трема секогаш кога ќе требаше да го спомнам Сарафов. Знаев дека луѓето или не чуле за него или она што го слушнале е целосно искривоколчено на штета на неговата големина. Секое негово спомнување предизвикуваше сомнеж кон намерите и чистотата во разговорот за нашата историја. Во една таква дебата во Собранието на Република Македонија дури доживеавме овој великан да биде ословуван како предавник, токму од луѓе кои немаат прочитано ниту еден ред за неговиот живот, потекло, убедувања и дело. Така требало да биде, за жал, така некој ја кроел и ја прекројувал историјата''<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://vmro-dpmne.org.mk/?p=2687 |title=Борис Сарафов – Го славиме востанието, ама не и водачот |accessdate=2015-05-23 |archive-date=2015-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150428134947/http://vmro-dpmne.org.mk/?p=2687 |url-status=dead }}</ref>. {{Контроверзни дејци во македонското револуционерно движење}} Историски гледано, дејноста на Борис Сарафов е противречна во македонското револуционерно движење. Неговите потфати имаат позитивен импулс, меѓутоа и негативни последици кои влијаеле врз целото македонско дело. На Запад дава бројни интервјуа, едно од нив e и за руски весник во кој повторно изјавил дека Македонците се посебна народност<ref>„Санкт -Петербургские Ведомосты“ 21 август (2 септември) 1902.</ref>. Наспроти оваа агитација, Главна водителка во дејноста на Сарафов била неговата амбиција, односно стремежот за преземање на целото македонско револуционерно движење во свои раце. При остварувањето на оваа цел, тој презел цела серија на дејствија кој негатив се одразиле врз [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и движењето. Во 1899 година со посредништво на [[Врховен македонски комитет|Врховниот македонски комитет]] (односно Борис Сарафов), доаѓа до слевање на [[Бугарско тајно револуционерно братство|Бугарското тајно револуционерно братство]] во [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] - чин што се покажало како погубен за македонското национално ослободително движење. Сарафов од своја страна во критичните моменти ја прекинал својата помош за [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и директно придонел за нејзино ослабување и полесно продирање на [[Врховизам|врховизмот]] во Македонија. Сарафов подоцна со поддршка на [[Гоце Делчев]] бил рехабилитиран и ставен на располагање на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и во текот на [[Илинденско востание|Илинденското востание]] заедно со [[Даме Груев]] ќе се најде во [[Главен штаб за II Битолски револуционерен округ|Главниот штаб за II Битолски револуционерен округ]]. Меѓутоа и тогаш Сарафов делувал негативно, имено тој го зел знамето на [[Главен штаб за II Битолски револуционерен округ|Главниот штаб на II Битолски револуционерен округ]] и го однел во [[Софија]]. По Илинденското востание, Сарафов преговара со српските кругови во Белград, каде што во замена за финансиски средства се обврзува да го олесни навлегувањето на една српска чета во Македонија. Сите Сарафови постапки неминовно довеле до негова ликвидација по наредба на [[Јане Сандански]]. == Белешки == {{Reflist|group="белешка"|refs= <ref name="vg_2">Меѓу професорите биле [[Григор Прличев]], [[Петар Даниилович Драганов]], [[Константин Величков]], [[Трајко Китанчев]] и други</ref> <ref name="vg_1">Во Османлиското Царство не постоел редовен систем за попис на населението со утврдени методи и принципи како во западноевропските држави. Османските власти го евидентирале само машкото население и тоа не по национална основа, туку по вероисповед. Мажите муслимани биле запишувани поради воената обврска, а христијаните поради даноците. Меѓутоа постоеле еден вид на матични книги т.н. нуфуз дефтери во кои биле запишувани датумот на раѓање, името, името на родителите и презимето, меѓутоа од нуфузите не може да се утврди националниот состав на населението во Македонија. Под графата ''Муслимани'' биле запишувани: Турците, Циганите, исламизираните Македонци, Арнаутите, Черкезите, Арапите и други, односно припадниците на муслиманската вероисповед. Во графата ''Рум Милет'' (Грци) биле запишувани сите православни христијани во Отоманското Царство кои биле под духовна јурисдкција на Цариградската патријаршија, тука спаѓаат Македонците-патријаршисти кои биле нарекувани и како Грци. Христијанското население кое било под духовна власт на Бугарската егзархија било запишувано како ''Бугар милет'', тука спаѓаат Македонците-егзархисти кои биле нарекувани како Бугари. Од национален аспект само за Евреите постоела посебна графа како ''Јауди'', но и тука имало исклучок. Евреите муслимани биле впишувани како Турци, види: Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Табернакул, Институт за историја - Филозофски факултет, Скопје, 2003</ref> <ref name="vg_8">Под влијание на [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда во Македонија]], еден дел од Македонците се изјаснувале како Бугари, таквите нивни изјаснувања од страна на бугарските историчари се користат како основа за прикажување на Ване Занешев и другите негови истомисленици во [[Борба против Цариградската патријаршија|борбата против Цариградската патријаршија]], како бугарски дејци односно како борци за создавање на бугарска црква. Меѓутоа борбата против Цариградската патријаршија на Македонците има неколку одлики: обнова на некогашната Охридска архиепископија, македонските епархии да потпаднат под нејзина јурисдикција, оваа борба во себе носела и македонски национален карактер бидејќи македонското граѓанство се стремело во македонски општини, наставата да се изведува на македонски народен јазик, а во црквите да се отстрани грчкиот јазик и да се замени со црковнословенски. Со создавањето на Бугарската егзархија не биле решени овие прашања. Македонските епархии потпаднале под егзархијата, а во училиштата истата таа бугарска црква започнала да го наметнува бугарскиот јазик. По создавањето на егзархијата, оние кои се бореле против патријаршијата ја продолжиле борбата за решавање на овие прашања, сега против егзархијата. Постепено во Македонија се јавило едно антиегзархиско движење, кое освен просветен и црковен карактер, започнало да добива и револуционерна боја, така што [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] била создадена од и сред оние кои биле насочени против егзархијата и нејзината дејност, тоа го потврдуваат нејзините основачи, види [[Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници]], Славко Димевски, За развојот на македонската национална мисла до создавањето на ТМОРО, Култура - Скопје, 1980 и др.</ref> <ref name="vg_6">''Въ тѣзи разисквания се сблъснаха дветѣ известни намъ течения — радикално-реформаторското и умѣрено-консервативното. Макаръ че нѣкои отъ най-влиятелнитѣ вдъхновители на първото (марксистътъ Димо хаджи Димовъ, писательтъ А. Страшимировъ и др.), отсѫтствуваха, демократичнитѣ начала и децентрализацията въ управлението бидоха блѣскаво защитени отъ Г. Петровъ и П. Тошевъ, при подкрепата на Я. Сандански и други отчаяни лѣвичари. Отсѫтствуваше отъ конгреса и най-упоритиятъ привърженикъ на умѣреностьта въ преобразованията, Хр. Матовъ, който и съ перо и съ слово не престана, въ продължение на две години, да доказва пакостьта отъ крайни и неприложими реформаторски тежнения. Съ своята упоритость той бѣше си навлѣкълъ неприязъньта на лѣвичаритѣ, а като задгранични представители, сиречь членове на единствения редовно функциониращъ презъ цѣлия периодъ отъ възстанието до конгреса, общоорганизационенъ висшъ институтъ, той и др.ъ Хр. Татарчевъ бѣха станали прицѣлна точка на всѣкакви критики и нападки. Поради това и двамата, въпрѣки грамаднитѣ си заслуги презъ време на междуцарствието, не можаха да попаднатъ между конгреснитѣ делегати. '''Наистина, умѣрено-консервативното течение се застѫпваше въ конгреса отъ най-авторитетния деятель въ вѫтрешностьта, Д. Груевъ'''. Той обаче, било поради природната си склонность къмъ практическитѣ постижения по пѫтя на взаимнитѣ отстѫпки, било поради заемания председателски постъ, остана и тукъ вѣренъ на своята примирителна тактика. Все пакъ централистичната система и умѣрениятъ реформизъмъ броеха множество убедени привърженици, като Л. Маджаровъ, Ст. Икономовъ, П. Васковъ, Добри Даскаловъ и др. и намѣриха въ конгреса горещи защитници въ лицето на Б. Мончевъ, А. Манасиевъ и др, види [http://www.obm2/index.html Хр. Силянов, том II Следъ Илинденското възстание]''</ref> }} == Наводи == {{наводи|2}} {{Ризница-врска|Boris Sarafov}} == Надворешни врски == * [http://mn.mk/istorija/451-boris-sarafov Борис Сарафов] * [http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=62C816E97539B74BA5A90B47097FE4D7 Борис Сарафов бил најпознатиот револуционер во Европа, но сакал да се расфрла со пари, па дури и да биде поткупуван] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110620213206/http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=62C816E97539B74BA5A90B47097FE4D7 |date=2011-06-20 }} * [http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spombs.html Спомени на Борис Сарафов - на македонски литературен език] * [http://www.kroraina.com/knigi/bugarash/usnewspapers/sarafov/index.html Западната преса за Борис Сарафов] * [http://www.promacedonia.org/rami/a_lozanchev_spomeni.html Спомени на Анастас Лозанчев] * [http://macedonia-history.blogspot.com/2010/01/blog-post_15.html Истинският лик на Яни Сандански-убиеца на Борис Сарафов, Иван Гарванов и Михаил Даев] * [http://macedonia-history.blogspot.com/2010/01/zashto-biaha-ubiti.html Защо бяха убити Борис Сарафов и Иван Гарванов? Две открити писма от Окръжния комитет на Серския революционен окръг, София, 1908 г., 32 с.] * [http://macedonia-history.blogspot.com/2010/03/blog-post_06.html "Окръжният комитет на Серския революционен окръг осъди на смърт...". Протокол от заседание на окръжния комитет на серския революционен окръг с решение за смъртни присъди на Иван Гарванов, Борис Сарафов и Михаил Даев] * [http://www.mkd.mk/98619/kultura/objavena-e-biografijata-na-boris-sarafov-od-pavel-satev Објавена е биографијата на Борис Сарафов од Павел Шатев] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305024054/http://www.mkd.mk/98619/kultura/objavena-e-biografijata-na-boris-sarafov-od-pavel-satev |date=2016-03-05 }} *[http://vmro-dpmne.org.mk/?p=2687 Борис Сарафов – Го славиме востанието, ама не и водачот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150428134947/http://vmro-dpmne.org.mk/?p=2687 |date=2015-04-28 }} *[http://www.uip.gov.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=336:-4-&catid=44:aktivnosti&Itemid=148 Најава за проширување на улица Борис Сарафов (4 Јули)] *[http://zk.mk/boris-sarafov Споменик на Борис Сарафов] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140825002401/http://zk.mk/boris-sarafov |date=2014-08-25 }} *[http://mk.rbth.com/blogovi/2014/03/17/ruskiot_pecat_za_nastanite_vo_makedonija_za_ubistvoto_na_boris_sarafo_31759.html Рускиот печат за настаните во Македонија за убиството на Борис Сарафов 1907 и Букурешкиот договор од 1913]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://play.mrt.com.mk/play/24650/12-07-2014?options%5Bcurrent_component_instance%5D=video_list&options%5Bvideo_list%5D%5Bfilter_request%5D%5Bvideo_slug%5D=24725%2F&options%5Bvideo_list%5D%5Bfilter_request%5D%5Bposition%5D=2&options%5Bvideo_list%5D%5Bfilter_request%5D%5Bpage%5D=91 Борис Сарафов - Документарен филм] *[http://radio105bombarder.com/makedonija/panihida-za-makedonskiot-revolucioner-boris-sarafov/ ПАНИХИДА ЗА МАКЕДОНСКИОТ РЕВОЛУЦИОНЕР БОРИС САРАФОВ] *[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=1224102024377&id=9&setIzdanie=22167 Ќе имаше ли Илинден без Сарафов?!] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110303022333/http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=1224102024377&id=9&setIzdanie=22167 |date=2011-03-03 }} *[https://www.youtube.com/watch?v=6HiOwlGcjzo Документарен филм за Борис Сарафов] {{Нормативна контрола}} {{Дејци на МРО}} {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{Илинденско востание}} {{избрана}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сарафов, Борис}} [[Категорија:Борис Сарафов| ]] 8wxl76fmawsle0p8z8k4x0mwafuc73o 0 8982 5607016 5165434 2026-08-10T07:28:54Z Kiril Simeonovski 3243 5607016 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Ќоселари | регион={{грб|Вардарски Регион}} | општина={{општинскигрб|Општина Лозово}} | население=28 | поштенски број= {{ПБ-Македонија|име={{СТРАНИЦА}}}} | повикувачки број=032 | надморска височина=253 | географска широчина=41° 45' 30" | географска должина=21° 56' 27" | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=45 | lat_sec=30 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=56| lon_sec=27 | мрежно место= | карта= Ќоселари во Општина Лозово.svg }} '''Ќоселари''' — село во [[Општина Лозово]], неколку километри јужно од градот [[Свети Николе]]. == Географија и местоположба == Селото Ќоселари се наоѓа во [[Овче Поле]], во централниот дел на [[општина Лозово]], на 12 километри јужно од градот [[Свети Николе]]. Се работи за рамничарско село кое се наоѓа на надморска височина од 250 метри. Селото има [[атар]] од 22,2 квадратни километри. Најголем дел од површината се [[пасишта]]. == Историја == Како и поголемиот дел од селата во [[Република Македонија]], селото во втората половина на [[XX век]] го зафатиле процесите на [[миграција]] од село во град, со што бројот на жители драстично се намалил. На крајот на XIX век селото било дел од Штипската каза на Отоманското Царство. Според податоците на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]], селото во 1900 година имало 20 [[Македонци]] и 210 [[Турци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_32.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 226.]</ref> Како турско село означено било и од страна на [[Леонард Шулце Јена]]. == Стопанство == Во селото најзастапени се [[полјоделство]]то и [[сточарство]]то. Обработливото земјиште зафаќа 867 хектари, [[пасиште|пасиштата]] зафаќаат 1.204 хектари, додека 120 хектари се [[шума|шуми]]. == Демографија == Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 250 [[Македонци]] и 100 [[Власи]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во [[1961]] години бројот на жители изнесувал 413 жители. Во [[1994]] година, бројот на жители се намалил на 95 - 62 [[Македонци]] и 33 [[Власи]]. На пописот од 2002 година, селото имало 88 жители. Следува табела на националната структура на населението<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" | '''Националност''' | '''Вкупно''' |- | [[Македонци]] | 42 |- | [[Македонски Турци|Турци]] | 0 |- | [[Македонски Роми|Роми]] | 0 |- | [[Македонски Албанци|Албанци]] | 0 |- | [[Македонски Власи|Власи]] | 46 |- | [[Македонски Срби|Срби]] | 0 |- | [[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] | 0 |- | останати | 0 |- |} Според последниот [[Попис на населението во Македонија (2021)|попис на населението на Македонија од 2021 година]], Ќоселари има 28 жители. Следува табела на народносната структура на населението: {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" | '''Народност''' | '''Вкупно''' |- | [[Македонци]] | 19 |- |[[Македонски Албанци|Албанци]] | 0 |- |[[Македонски Турци|Турци]] | 0 |- |[[Македонски Роми|Роми]] | 0 |- |[[Македонски Власи|Власи]] | 8 |- |[[Македонски Срби|Срби]] | 0 |- |[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]] | 0 |- |Други |1 |- |} На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). [http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 База на податоци МАКСтат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210163915/http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 |date=2021-12-10 }}. [[Државен завод за статистика]].</ref> {| class="wikitable" !Година !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !<abbr>Ост.</abbr> !Вкупно |- |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |'''450''' |- |1953 |67 |— |423 |— |35 |— |... |1 |'''526''' |- |1961 |171 |— |— |... |... |— |... |242 |'''413''' |- |1971 |146 |— |16 |— |... |— |... |213 |'''375''' |- |1981 |141 |— |— |— |49 |— |... |1 |'''191''' |- |1991 |72 |— |— |— |41 |— |— |2 |'''95''' |- |1994 |62 |— |— |— |33 |1 |— |— |'''95''' |- |2002 |42 |— |— |— |46 |— |— |— |'''88''' |} === Родови === Според истражувањата од 1958 година, родови во селото Влашки * '''Доселеници:''' ''Додевци (3 к.), Бодевци (3 к.), Штерјавци (3 к.), Кранговци (3 к.), Пискуљовци (2 к.), Белевци (1 к.) и Мишевци (1 к.)'' доселени се во 1926 година. Пред тоа биле номади-сточари на [[Калин Камен]] кај [[Крива Паланка]]; ''Зурзовци (3 к.)'' доселени се од селото [[Соколарци]] кај [[Кочани]]; ''Оневци (2 к.)'' доселени се од селото [[Коњух]] кај [[Кратово]]; ''Кукуловци (1 к.)'' доселени се од селото [[Мездра]]; ''Назировци (1 к.)'' доселени се од [[Караорман Штип|Караорман]] кај [[Штип]]; ''Дебрановци (1 к.)'' доселени се од [[Зрновци]] кај [[Кочани]]; ''Џамбазовци (1 к.) и Караниковци (2 к.)'' доселени се од селото [[Липов Дол|Липово]] кај [[Штип]]; ''Кранго (2 к.)'' доселени се од селото [[Аргулица]] кај [[Штип]]; ''Јеронда (1 к.)'' доселени се од селото [[Нивичани]] кај [[Кочани]]; ''Симовци (1 к.)'' доселени се од [[Истибања]] кај [[Кочани]]; ''Мишовци (1 к.)'' доселени се од селото [[Пишица]] кај [[Пробиштип]]; ''Тодорови (1 к.)'' доселени се од селото [[Сушево (Штипско)|Сушево]] кај [[Штип]]; ''Борозановци (2 к.)'' доселени се од селото [[Лепопелци]] кај [[Кочани]]. Сите доселени од 1954 година. До 1948 година и тие биле номади-сточари на [[Калин Камен]] кај [[Крива Паланка]]. Македонски * '''Доселеници:''' ''Јашковци (3 к.), Кипријанови (1 к.) и Јаќим Ампов (1 к.)'' доселени се во 1954 година од селото [[Рајчани]] кај [[Кочани]]; ''Митко (1 к.)'' доселени се од селото [[Соколарци]] кај [[Кочани]]; ''Глигор (1 к.), Игњатови (2 к.), Станојко (1 к.) и Борис (1 к.)'' доселени се од селото [[Куново (Кратовско)|Куново]] кај [[Кратово]]; ''Брезар (1 к.)'' доселени се од [[Горно Кратово]]; ''Игнат (1 к.) и Марко (1 к.)'' доселени се од [[Зеленград]] кај [[Пробиштип]]; ''Ѓоро (1 к.)'' доселени се од [[Кнежево]] кај [[Кратово]]; ''Филиповци (3 к.)'' доселени се од селото [[Филиповци]] кај [[Кратово]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Овчеполска Котлина|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=|year=1961|isbn=|location=|pages=}}</ref> == Култура и спорт == Во Ќоселари постои: основно училиште до IV одделение, фабрички погон и услужни дејности. ==Самоуправа и политика== === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1707 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на приватна куќа. Во ова избирачко место е опфатено и селото [[Амзибегово]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 31 гласач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археошки наоѓалишта *[[Банка Трла (Ќоселари)|Банка Трла]] - [[населба]], [[базилика]] и [[некропола]] од [[Доцна антика|доцноантичкото време]]; *[[Јурутлук (Ќоселари)|Јурутлук]] — населба од [[Неолит|неолитското време]]; *[[Крангова Бавча (Ќоселари)|Крангова Бавча]] — населба и некропола од доцноантичкото време; *[[Манастир (Ќоселари)|Манастир]] - [[Среден век|средновековна]] населба и [[Црква (градба)|црква]]; *[[Машатл’к (Ќоселари)|Машатл’к]] — средновековна некропола; *[[Над Чешма (Ќоселари)|Над Чешма]] — населба од неолитското, [[Хеленистичко време|хеленистичкото]] и [[Римско време|римското време]]. == Иселеништво == До 1958 година турско население се иселило во Турција (околу 50 семејства). Тие се населиле во местото [[Дургут]] во близина на [[Измир]].<ref name=":0" /> == Поврзано == * [[Овче Поле]] * [[Општина Лозово]] * [[Свети Николе]] == Литература == *Панов, Митко: ''Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја.'' Патрија, Скопје, 1998, 306 стр. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%8C%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&sll=41.788897,21.942208&sspn=0.008687,0.021136&oq=%D0%8C%D0%BE%D1%81,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&t=h&hnear=K%D1%98oselari,+Macedonia+(FYROM)&z=16 Сателитска снимка на Ќоселари] на Карти на Гугл {{Општина Лозово}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Светиниколски села]] [[Категорија:Села во Општина Лозово]] [[Категорија:Ќоселари| ]] 2zguea51gem1ku05vjwd3a8us7kaiyg 0 9144 5607020 5273578 2026-08-10T07:42:41Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - Лесновски манастир наместо Лесновски Манастир (голема почетна буква само на првиот збор) 5607020 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Лесново | слика = Панорамски поглед на Лесново.jpg | големина на слика = 300п | опис = Панорама на селото Лесново | општина = {{општинскигрб|Општина Пробиштип}} | регион = {{грб|Источен Регион}} | област = [[Злетовско-пробиштипски регион|Злетовско-пробиштипско]] | население = 26 | година = 2002 | поштенски број = 2210 | повикувачки број = 032 | надморска височина = 890 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=00 | lat_sec=50 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=13 | lon_sec=48 | слава = | мрежно место = | карта = Лесново во Општина Пробиштип.svg }} '''Лесново''' — село во [[Општина Пробиштип]], во [[Злетовско-пробиштипски регион|Злетовско-пробиштипскиот регион]], во околината на градот [[Пробиштип]]. == Потекло на името == Името на селото потекнува од зборот „лес“, што значи „шума“. Просторот на којшто се наоѓа селото во минатото бил густо пошумен, па оттаму се претпоставува и дека потекнува името.<ref name="идео">М., И.. „[http://www.igeografija.mk/Portal/?p=995 Лесново и Лесновскиот кратер-природна и духовна убавина!]“, ''Игеографија'', 4 јануари 2012.</ref> == Географија и местоположба == Лесново е планинско село, сместено од десната страна на [[Злетовска Река]], на надморска височина од 890 м.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|pages=177}}</ref> Селото се наоѓа на југозападната страна од [[Осоговски планини|Осоговските Планини]] и е единствената населба во [[Македонија]] којашто лежи во јасно сочуван фосилен вулкански кратер, познат и како „[[Лесновска Купа|Лесновски Кратер]]“. Низ средишниот дел на кратерот и низ самото село, во правец североисток-југозапад, тече малата [[Лесновска Река]], која ја пресекува западната рамка на кратерот. Релјефот е последица на силна вулканска активност, која е дел од најраспространата и најпозната вулканска област во Македонија, позната во [[герморфологија]]та како „кратовско–злетовска вулканска област“. Лесново е сместено на околу 13&nbsp;км источно од [[Пробиштип]] и на околу 8&nbsp;км северно од Злетово, до коишто е сообраќајно поврзано со тесен асфалтен пат.<ref name="идео"/> Атарот на селото зафаќа површина од 14,1&nbsp;км².<ref>[http://probistip.gov.mk/demografija/naseleni-mesta/ Населени места во Општина Пробиштип — Лесново], официјално мрежно место на Општина Пробиштип.</ref> === Клима === Лесново има мошне пријатна [[клима]] и се наоѓа на границата на умерено-континентална и планинска, која се одликува со свежи лета и благи зими. Бројот на сончеви часови изнесува околу 2400 часови годишно.<ref name="идео"/> == Историја == Лесново е едно од најстарите села во [[Македонија]]. Неговата историја е неделива од постоењето на [[Лесновски манастир|Лесновскиот манастир]]. Показател за староста на селото се и бројните сочувани траги во неговиот атар, како што се [[пештерна црква|пештерните цркви]] и пештерните испосници. Селото, заедно со маалото Луково, се споменува во две грамоти на царот [[Стефан Душан]] и деспотот [[Константин Дејанов]] од 1381 година.<ref>Матанов, Христо. „Княжеството на Драгаши“. София, 1997. с. 220.</ref> Во селото постоело едно од најстарите училишта во Македонија, коешто било основано во XI век. Во периодот помеѓу 10 и XIV век, во Лесново била создадена големата „Лесновска лавра“, позната како најголема монашка република на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. За разлика од многу други села, во периодот под отоманска власт, селото ја нема променето својата местоположба.<ref name="идео"/> Во османските даночни регистри на немуслиманското население од Кратовскиот вилает од 1618-1619 година, селото се споменува под името „Леснова“ и во него запишани 27 домаќинства.<ref>„Турски извори за българската история“, т. VII. София, 1986. стр. 255.</ref> Според списокот на селата и немуслиманските домаќинства во истиот вилает од 1637 година, во селото биле запишани 28 домаќинства.<ref>„Турски извори за българската история“ (т. VIII), предговор и съставителство Е. Грозданова, издание на Главно управление на архивите при Министерския съвет, Архивите говорят, т. 13. София 2001. стр. 52.</ref> Кон крајот на XIX век и почетокот на XX век, Лесново било едно од најголемите населени места во својот крај, а по [[Балкански војни|Балканските војни]] било и седиште на општина. Во текот на [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]], од селото имало 8 доброволци кои биле дел од [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринските доброволни чети]].<ref>„Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 859.</ref> == Стопанство == Вкупната земјоделска површина во атарот на селото изнесува 1360&nbsp;ха, од кои 168&nbsp;ха отпаѓаат на обработливо земјиште, 618&nbsp;ха се пасишта и 574 хектари шуми. Селото има мешовита земјоделска функција. Во блиската околина на селото, во карпестиот дел на месноста Коларско, се изработувале квалиетни водени камења.<ref name="идео"/><ref name="енциклопедија"/> Годишно се произведувале по околу 200 парчиња и се продавале низ целиот Балкан. Покрај тоа, жителите на селото се занимавале и со [[рударство]], поточно со вадење на олово-цинкова руда. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|467 |1953|521 |1961|438 |1971|360 |1981|204 |1991|69 |1994|77 |2002|41 |2021|26 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Лесново имало 800 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_30.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 223.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Лесново имало 640 жители, сите Македонци.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 130-131.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 550 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот од 2002 година, во селото живеел 41 жител, сите [[Македонци]]. Бројот на домаќинства изнесувал 25, а бројот на живеалишта 78.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=3 јануари 2017}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 26 жители, од кои 19 [[Македонци]], 1 [[Македонски Роми|Ром]] и 6 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|800|640|467|521|438|360|204|69|77|41|26}} === Родови === Лесново е македонско село. Според истражувањата од 1970-тите, родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Стамболџијовци-Клинчарци (14 к.), Јовчевци (8 к.), Тодосовци (9 к.), Шарковци (4 к.), Спасовци (2 к.) и Габерци (3 к.)'' * '''Доселеници:''' ''Герџовци (27 к.)'' предците им се доселиле многу одамна, по една верзија од некое село во [[Малешевска Котлина|Малешевијата]] ([[беровско]]), а по друга од [[кочанско]]то село [[Пресека]]; ''Кумарци (12 к.)'' доселени се од [[кривопаланечко]]то село [[Узем]] во XVIII век; ''Поп-Анѓеловци (7 к.)'' доселени се од [[кривопаланечко]]то село [[Дурачка Река]]; ''Терзијци (4 к.) и Радевци-Домазетовци (3 к.)'' доселени се од селото [[Јамиште]], таму предците се доселиле од некое село во областа [[Горна Пчиња]], поделена помеѓу [[Србија]] и [[Македонија]], т.е на самата граница.<ref>Апостолов, Александар, Кондев, Тодор, Керамидчиев, Апостол, Василевски, Ангел, Арсениевски, Лазо и Домазетовски, Стоимир. „Злетовска област, географско-историски осврт“. Скопје, 1974. стр. 67-68.</ref> ==Самоуправа и политика== === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1573 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на месна заедница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 46 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни знаменитости == [[Податотека:Св. Архангел Михаил.jpg|мини|десно|200п|Црквата „Свети Архангел Михаил“ во Лесновскиот манастир]] ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> * [[Градиште (Лесново)|Градиште]] — градиште од доцноантичко време. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски|page=28}}</ref> * [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Лесново|Црква „Св. Архангел Михаил“]] - главна црква на [[Лесновскиот манастир]]; * [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Лесново|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] - пештерна испосничка црква на Лесновскиот манастир; * [[Црква „Св. Илија“ - Лесново|Црква „Св. Илија“]] - пештерна испосничка црква на Лесновскиот манастир; * [[Црква „Св. Петка“ - Лесново|Црква „Св. Петка“]]; * [[Црква „Св. Врачи“ - Лесново|Црква „Св. Врачи“]]; * [[Црква „Св. Димитриј“ - Лесново|Црква „Св. Димитриј“]]; * [[Црква „Св. Никола“ - Лесново|Црква „Св. Никола“]]. ;Споменици * Спомен плоча посветена на загинати борци.<ref>[http://probistip.gov.mk/kultura/spomenici/ Споменичко наследство — Споменици и спомен обележја], официјално мрежно место на Општина Пробиштип.</ref> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="140"> Податотека:Lesnovo i Ilinski Vrv-MK.JPG|Поглед на селото и Илински Врв Податотека:Lesnovo-MKD.JPG|Пат низ селото Податотека:Поглед на Лесновскиот манастир.jpg|Поглед на Лесновскиот манастир Податотека:Традиционална експлоатација на Лесновските воденични камења.jpg|Експлоатација на воденички камења Податотека:Пештери во Лесново5.jpg|пештери кои настанале со вадење воденични камења Податотека:Пештери во Лесново4.jpg|Пештери во Лесново Податотека:Пештери во Лесново1.jpg|Пештери во Лесново Податотека:Пештери во Лесново2.jpg|Пештери во Лесново влез во пештера Податотека:Знак кон Пештерската црква Богородица.jpg|мини|Знак кон Пештерската црква Св.Богородица Податотека:Пештерската црква Богородица.jpg|мини|Влез во Пештерската црква Св.Богородица </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Лиетратура == * Милевски, Ивица (2005). „Палеовулкански релјеф во западниот дел на Осоговскиот Масив“. Географски разгледи (40). Скопје. стр. 47-67. * Milevski, Ivica (2010). "Geomorphological Characteristics of Kratovo-Zletovo Palaeovolcanic Area". Proceedings of the XIX Congress of CBGA-2010. Thessalonica, Greece. стр. 475-482. * Милевски, Ивица (2011). „Значајни геоморфолошки локалитети на Осоговскиот планински масив“. Билтен за физичка географија (7-8). Институт за географија. Скопје. стр. 29-44. == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Lesnovo, Macedonia|Лесново}} {{Општина Пробиштип}} [[Категорија:Лесново| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Пробиштипски села]] [[Категорија:Села во Општина Пробиштип]] kyexhe1a97s8vlh6c8f2jwsqaspmq5g 0 9236 5606952 5580599 2026-08-10T00:32:40Z Buli 2648 /* Први револуционерни чекори */ 5606952 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Петар Поп Арсов | image = Petar Pop Arsov.jpg | image_size = 260 | caption = | birth_date = {{датум на раѓање|df=yes|1868|8|14}} | birth_place = [[Богомила]], Велешко, [[Османлиско Царство]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1941|01|01|1868|08|14}} | death_place = [[Софија]], [[Царство Бугарија]] | body_discovered = | death_cause = | resting_place = [[Софија]], [[Бугарија]] | language = [[македонски јазик|македонски]] ([[мајчин јазик|мајчин]]), [[Бугарски јазик|бугарски]] | organization = [[Македонско студенско друштво]] {{•}} [[Млада македонска книжевна дружина]] {{•}} [[Македонска револуционерна организација]] {{•}} [[Привремено претставништво на поранешната Внатрешна организација]] | style = | influences = | influenced = [[Крсте Петков Мисирков]] | occupation = филолог, идеолог, книжевник, публицист, борец за национално, културно и духовно издигање на македонскиот народ | years_active = 1885 — 1913 | movement = [[Македонско национално движење]] | opponents = | religion = [[православие]] | spouse = Хрисанта Настева | children = | parents = Илија и Ѕуна Поп Арсови | signature = Потпис на Петар Поп Арсов.jpg | signature_size = 300 | website = | box_width = 260 }} {{Петар Поп Арсов}} {{Македонски Пантеон на бессмртните предводници на македонската револуционерна епопеа}} '''Петар Поп Арсов''' ([[14 август]] [[1868]] — [[1 јануари]] [[1941]]) — македонски национален херој, [[филолог]], [[револуционер]], еден од основоположниците на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], долгогодишен член на [[Централен комитет на МРО|ЦК]], задграничен претставник на организацијата, автор на [[Прв устав на Македонската револуционерна организација|Првиот устав на Внатрешната организација]] и автор на познатата публикација „[[Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници]]“, идеолог, книжевник, публицист, борец за национално, културно и духовно издигање на [[македонскиот народ]]. Поборник за македонската самобитност. Борец за воспоставување на самостојна независна држава Македонија, за изградување на независна Македонска црква и образование и [[македонски литературен јазик|македонскиот литературен јазик]] и [[македонски правопис|правопис]].<ref name="PPArsov">Ванчо Ѓорѓиев, Петар Поп Арсов. Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење, Скопје, 1997</ref> [[Основно образование]] завршил во родното село [[Богомила]] 1877/78 — 1880/81&nbsp;г. Школувањето го продилжил во [[Велес]] каде изучил трикласно ниже гимназиско образование во годините 1881/82 — 1883/84&nbsp;г. Се запишал во Солунската гимназија [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Св. Кирил и Методиј]] и таму завршил 4-7 клас во периодот 1884/85 — 1887/88&nbsp;г. Кога бил 7 клас во [[Солун]] бил исклучен од гимназијата и школувањето го продолжил во [[Белград]], во учебните 1888/89 и 1889/90&nbsp;г., меѓутоа и од таму бил исклучен и заедно со 34 македонски ученици се префрлил во [[Софија]]. Во бугарската престолнина студирал на Филолошкиот факултет при [[Св. Климент Охридски (универзитет)|Универзитетот Св Климент Охридски]], во учебната 1890 — 1892&nbsp;г. — прва и втора год., а потоа студирал на Филозофскиот факултет, оддел филологија, како вонреден студент. Петар Поп Арсов е меѓу оние македонски дејци ([[Даме Груев]], [[Крсте Петков Мисирков]] и др.) кои созреале на релацијата [[Солун]] — [[Белград]] — [[Софија]]. Во текот на оваа патешествие Поп Арсов како и голем број негови сопатници, разбрал дека ослободувањето на Македонија може да стане само со сопствени сили, без да се бара бара помош од некого: ''Секој што однадвор ќе ни ја подари слободата, ќе ни ја земе земјата''. Во Софија станал еден од основачите на [[Македонско студенско друштво|Македонското студенско друштво]] (заедно со [[Даме Груев]], [[Христо Поп Коцев]], [[Димитар Мирчев (раководител на ТМОРО)|Димитар Мирчев]], [[Никола Дејков]] и др. ). Учествува во работата на оформување на уставот и правилникот на друштвото. По растурањето на друштвото учествува во основањето на [[Млада македонска книжевна дружина|Младата македонска книжевна дружина]] и влегол во редовите на [[Лозарско движење|Лозарското движење]] (заедно со [[Георги Баласчев]], [[Георги Белев]], [[Климент Караѓулов]] и др.). Арсов бил поставен за главен уредник на весникот [[Лоза (весник)|Лоза]], официјален орган на Лозарите. Од првиот број на списанието каде го објави и својот расказ [[На Мокров]], воведе еден нов македонски фонетски правопис, каде и за првпат ги наоѓаме и употребени и карактеристичните букви: '''К', Г', Н’,''' а се исфрлени двогласните букви:'''Ъ, Ю, Ь''', a гласот '''Ј''' е предаден во '''I'''.<ref>[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/dc/RS-II-107-1892-1894_%D0%9B%D0%BE%D0%B7%D0%B0.pdf Лозарски списанија помеѓу 1892 - 1894]</ref> По растурањето на [[Млада македонска книжевна дружина|Младата македонска книжевна дружина]] и забраната на [[Лоза (весник)|Лоза]], Арсов заминал за Македонија и во есента 1893 година се вработил како професор во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]. Во [[Солун]] повторно се сретнал со своите стари познаници меѓу кој и [[Даме Груев]]. Во тој период меѓу потесен круг на македонски интелектуалци се појавила идејата за основање на една револуционерна организација, во овие случувања активно зел учество и самиот Поп Арсов. Тој ја прифатил иницијативата и станал еден од шесмината основоположници на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], и изготвувач на [[Првиот Устав на Македонската револуционерна организација|првиот устав]] на Организацијата, 1893&nbsp;г. Во текот на својата дејност во Внатрешната организација извршувал повеќе функции и отстварил повеќе активности. Бил: претседател на Прилепскиот околиски комитет во 1896&nbsp;г., директор на егзархиските училишта во [[Штип]], 1896&nbsp;г., претседател на окружниот комитет, 1896&nbsp;г. По [[Виничка афера|Виничката афера]], првото масовното разоткривање на Внатрешната организација од османлиската власт е обвинет за - организирање востание и е осуден на 101&nbsp;г. од страна на специјален воен суд во 1897&nbsp;г. бил испратен во [[Бодрум Кале|Подрум Кале]], каде бил до 1902&nbsp;г., кога бил амнестиран. Останал настрана за време на [[Илинденското востание]], поради апсење по [[Солунските атентати]], (во тоа време дошло до саморастурање на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]]). Арсов стнал член на ЦК на Внатрешната организација, 1904&nbsp;г. Учествува во работата на [[Рилскиот конгрес]], 1905&nbsp;г. и бил избран за [[Задгранично претставништво|задграничен претставник]], учествува во дејноста на организацијата сè до нејзиниот неформален расцеп. За време на подготовките на списанието „[[Македонија (списание)|Македонија]]“, двапати бил притворан како интелектуален поттикнувач. Учествувал во работата на [[Народната федеративна партија]] и парламентарните избори во 1910&nbsp;г. Се заложил за изградување на независна Македонска црква и независно образование, ја пласирал идејата за отворање на Висока педагошка школа во [[Скопје]] со статус на државен факултет, со [[Теодосиј Гологанов]] и [[Крсте П. Мисирков]]. За време на [[Првата балканска војна]] се повлекол во [[Велес]] , каде организирал семакедонска конференција, на која заедно со [[Димитрија Чуповски]], бил избран да отпатуваат во [[Лондон]] за да го постават — [[македонското прашање]] на [[Лондонски договор (1913)|Мировната конференција]], неговиот поглед по во ова прашање го дознаваме од реченицата:''Македонија ако ја немаше би требало дипломатијата да ја создаде за доброто на Балканот'', но под притисок на српската власт биле разоткриени, Чуповски се вратил во [[Русија]] , а Петар под закана за сопстевниот живот пребегал во [[Бугарија]]. Во 1914&nbsp;г. Во [[Костенец]] станал учител. Во 1920&nbsp;г. се повлекол од јавниот политички живот и се оженил со учителката од Солунската женска егзархиска гимназија, [[Христина Начева]]. Во 1930&nbsp;г. се преселил во [[Софија]] (се претпоставува дека контактирал со [[Македонски литературен кружок|Македонскиот литературен кружок]]), каде останува до крајот на животот. Бил уредник на списанието [[Лоза (списание)|Лоза]] — официјално списание на [[Млада македонска книжевна дружина|Младата македонска книжевна дружина]], 4 броја; (01. 1892 — 06. 1892&nbsp;г.), го објавува прозниот расказ [[На Мокров]] во Лоза, (дејството е локализирано во родната Богомила, секојдневие од животот на поробената Македонија, во него за првпат се употребени меките македонски согласки, и формата на графемите, потоа, редовната употреба на тројниот член. По прашањето за изградување на македонски литературен јазик и правопис, Арсов сметал дека најприфатлива основа е живиот говорен македонски народен јазик и фонетски правопис како принцип при конечното оформување. Ја напишал брошурата [[Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници]], под псевдонимот ''Вардарски'', во која ја демаскирал [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската денационализаторска политика во Македонија]]. Во четвртиот број на билтенот на [[Привремено претставништво на поранешната Внатрешна организација|Привременото претставништво на поранешната Внатрешна организација]] ја објавил статијата [[Распни ја (статија)|Распни ја]]. Во осмиот број, статијата [[Потеклото на револуционерното движење во Македонија (статија)|Потеклото на револуционерното движење во Македонија и првите чекори на Солунскиот комитет за придобивање политички права на Македонија дадени со Берлинскиот конгрес]] <ref>Билтен на Привременото представништво на обединената бивша Внатрешна македонска револуционерна организација, Бр. 8, 19 јули 1919 г., стр. 2-3.</ref>. Објавувал и алегорична поезија [[Бабуна, велика македонска планина]]. Петар Поп Арсов е единствениот основоположник на Внатрешната организација кој го потпишал апелот на привременото претставништво на поранешната ВМРО, со кој се барало воспоставување на Македонија како самостојна и независна држава на [[Балканот]] во нејзините природни и географски граници. Решенијата на [[Париска мировна конференција (1919)|Париската мировна конфеенција]], која всушност со мали измени ја потврдила одлуката од [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот мировен договор]] биле причина за големата разочараност кај него и повлекување од јавната политичка сцена. == Потекло == {{quote|'''''Потеклото и семејната средина се фундаментален елемент во биографијата на една личност. Тие го обусловуваат неговиот живот во неговата најрана фаза, а оставаат траги во целокупната негова натамошна дејност.'''''|''Христо Андонов-Полјански'' <ref>Андонов-Полјански Х., Гоце Делчев и неговото време, Култура, Скопје, 1978</ref>}} [[Податотека:Црква Св. Богородица во Ореше 6595.JPG|200px|мини|лево|Црквата Св. Богородица, поглед од страната на камбанаријата, во село Ореше]][[Податотека:Римски мост на Бабуна во Богомила 6532.jpg|350px|мини|десно|[[Камен мост (Богомила)|Римски мост]] на реката [[Бабуна (река)|Бабуна]] во село Богомила]] Во југозападниот дел на велешката околија се наоѓа областа [[Азот (област)|Азот]], планинско - ритчеста висорамнина. Според народните преданија областа своето име го добила од турскиот збор асси, поради бунтовничкиот и непокорлив карактер на населението <ref name="AZOT">Револуционерните борби во Азот (Велешко) и Поречието, Стефан Н. Аврамов, Софија, 1929</ref>. Во втората половина на XIX век, Азот бил оделна административна единица во рамките на Велешката каза со нахиски центар во [[Богомила]]. Нахијата се состоела од 14 села распространети по [[реката Бабуна]] и падините на истоимената планина. Поголемиот дел од населението во оваа област е од племето [[Брсјаци]], додека селата [[Ореше]] и [[Папрадиште]] биле населени со [[Мијаци]]. Во околу три села живееле [[Торбеши|исламизирани Македонци]], а во селото [[Согле]] живееле [[Албанци во Македонија|Албанци]] кои биле тенденциозно население од османлиската власт. Во целата област, со својата големина и дух се издигнала Богомила, која своето име го добила по основачот на [[Богомилство]]то, поп Богомил. Во некогашната лулка на богомилското движење во семејството на попот Илија и презвитерата Ѕуна Поп Арсови се родил нивниот втор син Петар. Поп Арсови биле едно од водечките семејства во Богомила со постојана служба на народот. По иницијатива на ова семејство, во 1868 година, кога се родил Петар Поп Арсов, во Богомила било отворено 4 годишно основно училиште, во кое се предавало на македонски народен јазик. Споменатото училиште било изградено со заеднички пари на сите селани во висина од 10 000 гроша. Своето рано детство го минувал со своето семејство кое што целосно било предано кон развојот на црковно-училишното дело. Во Богомила, се стекнал со основно образование кое траело од 1877/78 до 1880/1881 учебна година. Во Богомила се задржал до својата 13 година од животот и имал можност да се запознае со тешкиот живот на своите соселани, наметнат од османлиската власт. Во истиот период се запознал и со слободарските стрмежи на македонскиот народ изразени преку разни форми на отпор, вклучително и вооружената борба која биланасочена против официјалната власт и разните албански разбојнички банди. Во текот на 50-тите и 60-тите на XIX век во Азот се движеле повеќе разбојнички банди. Над мирното македонско население со своите зулуми се истакнал Зендил ага со својата банда. Во почетокот на 60-тите годиниа, Андреја Ќуљашев и неколкумина орешани ја ликвидирале Зендиловата дружина. Охрабрени од овој подвиг, орешани и селаните од [[Црешново]] го ликвидирале арамијата Ибраим. Во периодот помеѓу 1865-1875 година, во Азот се движел разбојникот Фета Џока, а околу 1880 година Фејзо ага. Семјството Ќуљашеви од селото [[Ореше]] во овој период се истакнало во заштитата на христијанксото население во Азот. Браќата Андреја и Мано Ќуљашеви во 1872 година го ликвидирале Селман ага заедно со неговото седмучлено семејство и сиот добиток на неговиот чифлик во Согле. Селман бил ликвидиран поради поддршката што ја давал на патријаршистите и малтретирањето над попот Спасе од [[Теово]]. Во борбата против разбојничките дружиби во Азот, се истакнал и Темелко од Богомила. За овие случувања, младиот Петар слушнал од постарите ''и тоа оставило длабока трага врз неговата детска душа што подоцна ќе најде одраз во неговиот расказ [[На Мокров]]'' <ref name="PPArsov"/>. Поради планинскиот релјеф и слабат плодност на земјата, населението било принудено да одат на печалба надвор од Македонија, особено во [[Србија]]. Првиот човек кој заминал на печалба во Србија бил дедо Мирче поради што бил наречен ''Србот'' <ref name="AZOT" />. Набргу потoа се зголемил брјот на печалбарите кои заминувале во оваа балканска земја. Со печалбарството се зголемила и опасноста од [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]] во Богомила што печалбарите ја носеле со себе. Во 1882 година, младиот Петар имал можност да види како поп Ангеле отворено застанал на страната на србоманите, со што настанал до раздор меѓу богомилчани на два спротивставени табора. Поп Арсовото школување во Богомила било надополнето и со настаните од големата источна криза, кога македонскиот народ го искажал своето незадоволство преку [[Разловечко востание|Разловечкото]] и [[Кресненско востание|Кресненското востание]]. == Образовна одисеја == {{Главна|Образовна одисеја на Петар Поп Арсов}} {{quote|'''''Едно 3-4 месеци пред тоа студентите Македонци во Вишата школа се нафативме да се организираме во име на идејата за самообразование и заемно влијаење. Целта ни беше: по завршувањето на учењето да си се прибереме сите внатре во Македонија, во која имаше голема потреба од сили на интелигенцијата. Сред тој наш тесен, интимен круг веќе се беше родила идејата да се издигне револуционерна организација во Македонија. '''''|''Даме Груев''|''Спомени'' <ref>Спомени на Дамянъ Груевъ, Борисъ Сарафовъ и Иванъ Гарвановъ, сообщава: Љ. Милетичъ, София, 1927</ref> }} [[Податотека:Kosta Shahov.jpg|мини|лево|150п|Коста Шахов]][[Податотека:Sof.University~1935.jpg|350px|мини|десно|Софискиот универзитет Св. Климент Охридски]] По завршувањето на основното образование во Богомила, во учебната 1881/82 година се запишал во велешката нижа гимназија која била финансирана од Велешката црковноучилишна општина. Во 70-тите години на XIX век дошло до обединување на двете општини во една Велешка црковно-училишна општина. Таа ги презела сите ингеренции од црковно-училиштен и општествен карактер, дејствувајќи самостојно и врз принципите од црковното и обичајното право. Меѓутоа, против таквиот од на работите истапила новата духовна покровителка на велешани - Бугарската егзархија. Егзархијата го искористила општиот економски колапс на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] <ref name="DIME">Димитар Димески, Македонското национално-ослободително движење во Битолскиот вилает (1893–1903), Скопје, второ издание, 1982</ref> и [[Велес]]. Егзархијата успеала да воспостави контрола над македонските училишта. Оттогаш датираат и првите борби на велешката интелигенција и граѓанство против мешањето на Егзархијата во општинските работи Во учебната 1884/85 година се запиѓал во четврти клас при [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]. Низ клупите на оваа гимназија минале голем број на македонски револуционери: [[Ѓорче Петров]], [[Пере Тошев]], [[Дамјан Груев]], [[Гоце Делчев]], [[Борис Сарафов]] и други <ref name="VGSiS">Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Табернакул, Институт за историја - Филозовски факултет, Скопје, 2003</ref>. Во почетокот на 1885 година дошло до училиштен бунт, предводен од [[Пере Тошев]] и [[Ѓорче Петров]]. Поради бунтот биле исклучени 14 ученици. Оваа мерка само привремено ги смирила духовите во гимназијата. Во гиманзијата пристигнувале и други ученици од сите краишта на Македонија. Тие меѓусебно се запознавале и взамено си влиајеле. Во учебната 1886/87 година во петтиот клас на гимназијата се запишал [[Даме Груев]]. Двајцата набргу се запознале и формирале училиштен кружок кој се занимавал со разни прашања од минатото, но и од современоста, општата состојба во Македонија. ктивноста на овој кружок особено се почувствувал во учебната 1887/88 година кога дошло до нов училиштен бунт. Тие го организирале бунтот затоа што: ''Не можеле да работат на бугарски јазик, туку сакале да им се предава на нивниот домашен македонски дијалект'' <ref name="KDJMiS">Климент Џамабазовски, Културно-општестевните врски на Македонците со Србија во текот на XIX век, Скопје, 1960</ref>. Тогаш Поп Арсов го добил првото ''револуционерно крштевање'' <ref name="Stojanov">Петар Стојанов, Петар Поп Арсов во националното револуционерно движење на макеоднскиот народ (1868-1919) Скопје, 1963</ref> и заедно со своите сомисленици застанал на патот на големобугарските стремежи во Македонија <ref name="PPArsov"/>. За нов директор бил поставен [[Никола Начов]], кој донел одлука за исклучување на осумина ученици, намалување на поведението, одземање на стипендиите и забрана за излегувањето од пансионот. Поради оваа одлука, како знак на протест половина од учениците на седмиот клас ја напуштиле гиманзијата, а во текот на овие случувања од гимназијата биле исклучени 38 ученика. Меѓу исклученте биле [[Даме Груев]] и Петар Поп Арсов. Исклучувањето на македонските ученици било погоден момент за српската пропаганда да се добере до ''лесен плен'' кој според нејзините разбирања можел да се обработи и отпосле да послужи како спроводник на српската асимилаторска политика во Македонија <ref name="PPArsov"/>. Набргу потоа се започнало со практична реализација на планот за префрлање на учениците во Србија. За таа цел, во Солун пристигнал [[Светомир Николаевиќ]], претседател на друштвото [[Свети Сава (друштво)|Свети Сава]]. Тој во јуни успешно ја префрлил првата група од 13 ученици. Во оваа група бил и Петар Поп Арсов. Поп Арсов во [[Белград]] се запишал прва година на Филозофскиот факултет, оддел [[филологија]], како вонреден студент <ref name="PPArsov"/>. Тој станал питомец на Министерството за надворешни работи и бил сместен во приватна куќа. [[Светомир Николаевиќ]] поднел барање до Министерството за просвета и црковни работи да се подготви еден пансион за сите ученици. На [[1 ноември (настани)|1 ноември]] 1888 година бил отворен Светисавскиот пансион во куќата на владиката Виќентие. Тука биле сместени 32 питомци, меѓу нив бил и Петар Поп Арсов. Тука: ''бегајќи од едно разочарување, учениците наидуваат на друго, уште потешко '' <ref>Гане Тодоровски, Македонска правостина, Скопје, 1985</ref>. Асимилаторскиот однос на претпоставените, кои дури ги принудувале учениците писмата до своите семејства да ги пишуваат на [[српски јазик]], предизвикале разочарување и огорченост кај Поп Арсов уште на самиот почеток. Настојувањата на српската пропаганда да ги посрби младите ученици биле попусти. Ристо Попов, на 21 август 1889 година, во врска со тоа запишал: ''Сепак, ние оставаме такви какви што сме биле'' <ref name="KDJMiS" />. Во учебната 1889/90 година, се запишал во втора година и повторно бил сместен во пансионот на друштвото [[Свети Сава (друштво)|Свети Сава]]. Во меѓувреме се активирал бугарскиот дипломатски претставник во Белград, [[Димитар Минчович]] кој водел преговори со македонските ученици за нивно префрлање во [[Бугарија]]. Тој им ветил на македонските ученици дека во Софија ќе им биде дозволено да се организираат врз македонска основа. Српската денационализаторска политика и ветувањата, придонеле 34 макооднски ученици да го напуштат Белград и да заминат за [[Софија]] <ref group="белешка" name="vg_6"/>. Така: ''Петар Поп Арсов и останатите Македонци, по сила на околностите биле принудени да побараат прибежиште во кнежевството Бугарија за да го продолжат своето образование''''' <ref name="PPArsov"/>. По напуштањето на Белград, Поп Арсов го продолжил своето образование во [[Софија]] како редовен студент по [[филологија]] на [[Софиски универзитет|Софискиот универзитет Свети Климент Охридски]]. Во тоа време во Софија пристигнала групата од 34 ученици и студенти. Кон крајот на 1890 година, Поп Арсов со неколку свои пријатели го формирале [[Македонско студенско друштво|Македонското студенско друштво]]. По истакнати членови на друшвото биле: [[Даме Груев]], Петар Поп Арсов, [[Христо Поп Коцев]], [[Димитар Мирчев (раководител на ТМОРО)|Димитар Мирчев]], [[Никола Дејков]] и [[Никола Наумов]], а посебна улога при формирањето на друштвото имал [[Коста Шахов]]. Меѓутоа плановите на Друштвото биле попречени од убиството на бугарскиот министер за финансии [[Христо Белчев]]. Во средината на 1891 година врз основа на распуштената Дружина, била формирана [[Млада македонска книжевна дружина|Младата македонска книжевна дружина]]. Во нејзините редови влегувале: Петар Поп Арсов, [[Георги Баласчев]], [[Георги Белев]], [[Климент Караѓулов]], [[Ефтим Спространов]], [[Никола Дејков]], [[Коста Шахов]], [[Иван Хаџи Николов]], [[Андреј Љапчев]], [[Тома Карајовов]], [[Христо Матов]], [[Наум Туфекчиев]], [[Ангел Наумов]] и др. Дружината била во тесна врска со кружокот во Софиското воено училиште со кој раководел [[Гоце Делчев]] <ref name="DIME" />. Во јануари 1892 година, излегол во печат првиот број на официјалниот орган на ММКД, списанието [[Лоза (списание)|Лоза]], по кое припадниците ќе се наречат [[Лозарско движење|Лозари]]. Поради своите тенденции Младата македонска книжевна дружина и списанието Лоза се нашле на отстрел пред бугарското општество и влада. == На Мокров == {{Главна|На Мокров}} {{quote|'''''Рајо, рајо! Мислиш ли ти, дека со бабински плачеви ќе те слушне Бог и ќе се спасиш? Се лажеш несреќнице! Дојди по мене и ќе се спасиш - рекол Исус на еден, а тоа значи: Стани, опри се против непријателот и Бог ќе ти помогне. Лозјето не сака молитва, ами мотика! Од оф и леле и што ми било пишано! до сега никој не видел аир... та свести се, забога! Те тепа арнаутин - тепај го и ти! и тој душа и ти: раце ти дал Господ - што му додеваш на Бога...'''''|''Петар Поп Арсов''|''На Мокров'' <ref>[https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9F%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B0:RS-II-107-1892-1894_%D0%9B%D0%BE%D0%B7%D0%B0.pdf&page=3 Комплетна фототипна копија на списанието „Лоза“. Издавач: Млада македонска книжовна дружина, Софиа]</ref> }} [[Податотека:Ppoparsov-217x300.jpg|150px|мини|лево|Петар Поп Арсов]] [[Податотека:Дупликат од сведителството на Петар Поп Арсов за завршено Високо образование.JPG|250px|мини|десно|Дупликат од сведителството на Петар Поп Арсов за завршено Високо образование]] Додека траела полемиката, Лоза го објавила Поп Арсовиот прозен расказ [[На Мокров]]. Во расказот, Поп Арсов дијалозите ги предава на македонски јазик со карактеристичен дијалект на [[Азот (област)|Азот]]. Расказот е напишан на типичен лозарски правописис, но тој е усовршен и е единствен текст во списанието со таков правопис. Поп Арсов е првиот Македонец <ref>Стојан Ристевски, создавање на македонскиот литературен јазик, Скопје, 1988, 49</ref> што во текстот за меките македонски консонати ја употребува формата на графемите онака како што [[Крсте Петков Мисирков]] ги употребува по 11 години. Поп Арсов во текот на својот престој во Белград, се запознал со [[Вук Стефановиќ Караџиќ|Вуковиот фонетски правопис]], а како студент по филологија дошол до сознание дека за македонскиот литературен јазик најприфатлива основа е ''живиот говорен македонски народен јазик и фонетски правопис како принцип при конечното оформување'' <ref name="NOVAM">Б. Ристовски, Петар Поп Арсов и македонската азбука, Нова Македонија, XXXVII/12215, Скопје, 25.01.1981</ref>. Големо влијание за таквите негови определби имала и полемиката што се водела помеѓу филолозите во Бугарија околу македонските консонати. Тој имал подготвено и една опширна студија за македонскиот литературен јазик <ref group="белешка" name="vg_7"/>. Поп Арсов вовел новина која се соостоела во употребата на графемите за палаталните консонати к’ (кук’а, нек’у, к’е), г’ (мег’у, луг’е, г’аур) и н’ (кон’у). Во неговите дијалози не се наоѓа буквата л, најверојатно поради мошне ретката употреба во македонскиот јазик <ref name="PPArsov"/>. Друга одлика на Поп Арсов е редовната употреба на тројниот македонски член (к’iошот, чо’еков, селово, очиве долон) и честото испуштање на интервокалното в (чое’к, гласо’и, краста’и). Поп Арсовата новина воведена во расказот [[На Мокров (расказ од животот на Македонците)|На Мокров]] послужиле како урнек на [[Крсте Петков Мисирков]] кој подоцна ја употребил истата форма на графеми за меките македонски консонати во знаменитата книга [[За македонцките работи]] <ref name="PPArsov"/>. Поп Арсовата, како и активноста на останатите лозари, била насочена кон самосознавање на Македонците во нивната културна, етнографска и јазична посебност. Тоа ја вознемирило бугарската влада која во средината на 1892 година ја забранила Лоза и ја растурила [[Млада македонска книжевна дружина|Младата македонска книжевна дружина]]. Со забраната на Лоза, бугарските власти се спротивставиле на едно македонско национално движење кое го жигосале како ''сепаратистичко''. Во тој период, на [[8 јули (настани)|8 јули]] 1892 година, Поп Арсов го добил сведителството за завршен филолошки факултет. Отука, неговиот престој во Бугарија станал излишен, доследен на заветите дадени во МСД и ММКД, тој се вратил во Македонија каде го продолжил започнатото дело. Поп Арсов и лозарите изврпиле силно влијание сред [[Македонска емиграција во Бугарија|македонската емиграција во Бугарија]] и воопшто во македонското дело. Нивното прво призание уследило по десетина години од перото на [[Крсте Петков Мисирков]] кој забележал дека лозарите настојувале: ''во почетокот на деведесеттите години се образува едно национално сепаратистичко движење со цел да се одделат интересите на Македонците од бугарските со издигнување на едно од македонските наречја на степен на литературен јазик за сите Македонци'' <ref name="misirkovP">[https://mk.wikisource.org/wiki/%D0%97%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B8/_%D0%9D%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D0%BE%D1%82_%D1%81%D0%B5%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC:_%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D1%98%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%BE_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%B5_%D1%81%D0%B5_%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D0%BE_%D0%B8_%D1%9C%D0%B5_%D1%81%D0%B5_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%B8%D0%B2%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4 За македонските работи/ Националниот сепаратизам: земјиштето на кое се има развиено и ќе се развива за напред]</ref>. Во 1934 година, Бистришки истакнал дека лозарите под уредништво на Петар Поп Арсов се бореле против српската, грчката и бугарската пропаганда во Македонија и дека тие: {{Цитат|'''''т.н. македонски сепаратисти го докажаа постоењето на одделна македонска нација и пледираа за самостоен државен живот на таа држава''''' <ref>Орде Ивановски, Значајна студија..., 166.</ref>}} == Враќање во Македонија == {{quote|'''''Ние Македонците немаме толку мака од Турците да ни е жив падишахот, колку од Грците, Бугарите и Србите, кои како орли на мрша се впуштија на оваа наша многустрадална земја и сакаат да ја расчеречат... Нашата Егзархија со својата црковна и просветна дејност тука во Македонија ја врши всушност најмизерната задача, му го одзема името на еден народ и го заменува со друго, му го одзема мајчиниот јазик и го заменува со туѓ, му ги одзема сите национални белези и ги заменува со туѓи... Турците земаат имоти и животи на рајата, но не посегнуваат по неговиот дух. Тие го уништуваат телото, но духот го почитуваат. А, нашата света Егзархија го убива ова другото, постојаното... Ние духовниците, по потекло Македонци, треба да се здружиме и да го покренеме нашиот народ да се разбуди, да ги отфрли туѓинските управи, да ги отфрли Патријашијата и Егзархијата, и да се обедини духовно во лоното на Охридската Црква, нивната вистинска мајка црква. Не е ли крајно време да се запре националното делење на ист народ само поради тоа што едниот ја признава Патријашијата, другиот Егзархијата, а третиот му се клања на Мухамед.'''''|''Митрополит Теодосиј Гологанов'' <ref>Љ. Лапе, Одбрани текстови... втор дел, 292 - 293.</ref>}} [[Податотека:Teodosij gologanov.jpg|200px|мини|лево|Теодосиј Гологанов]][[Податотека:Skopje kale i Vardar.jpg|350px|мини|десно|Скопското кале]] По завршувањето на филолошките студии во Софија и по забраната на [[Лоза (списание)|Лоза]], Поп Арсов се вратил во Македонија. Во учебната 1892/93 година се вработил како професор во [[Скопје]]. Во текот на едногодишниот престој во овој македонски град, преку скопските граѓани одблизу се запознал со дејноста на митрополитот [[Теодосиј Гологанов]]. Активноста на овој макеоднски митрополит била насочена против [[Отпор на Македонците кон туѓите пропаганди|странските пропаганди во Македонија]], а особено против [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], изразена преку барањето за обнова на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]], поради што бил отстранет од митрополискиот престол <ref name="dimeslav">Славко Димевски, Митрополит Теодосиј Гологанов, живот и дејност (1864 - 1926), Скопје, 1965</ref>. Додека Поп Арсов престојувал во Скопје, на чело на Митрополијата се наоѓал Бугаринот Максип. Против владеењето на овој бугарски митрополит постоело големо незадоволство, а меѓу граѓаните постоела поделеност. Еден дел од граѓаните го бојкотирале Максим, а две големи маала откажале да го признаат за владика <ref name="dimeslav" />. Во заострената атмосфера, Поп Арсов застанал на страната на оние граѓани кои биле антагонистички настроени против Максим, а биле и под влијание на поранешниот митрополит Теодосиј, кој се залагал за одбрана на македонските национални интереси. Овие погледи на Теодосиј против пропагандите во Македонија, ги дознаваме од неговото писмо од [[22 јуни (настани)|22 јуни]] 1891 година , испратено до Дионосиј. Во него, меѓу останато било истакнато: ''Ние духовниците по потекло Македонци, треба да се здружиме и да го покренеме нашиот народ да се разбуди, да ги отфрли туѓите управи, да ги отфрли Патријаршијата и Егзархијата, и да се обедини духовно во лоното на Охридската архиепископија, нивната вистинска мајка црква'' <ref name="PPArsov"/>. [[Теодосиј Гологанов]] поради својата отворена антиегзархиска дејност, бил сменет и отстранет од Скопје, меѓутоа овој потег на Егзархијата предизвикал огорченост и реакција ширум Македонија кај побудното граѓанство и интелегенција, која што поголемиот дел од своите погледи ги идентифукувала со оние на сменетиот митрополит. Дејноста на Теодосиј имала силно влијание врз младиот Поп Арсов за зацврстување на, на веќе постојното, антиегзархиско и антибугарско расположение <ref name="PPArsov"/>. Потврда за тоа е и Поп Арсовата книга [[Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници]] <ref name="Вардарски">Вардарски (Петар Поп Арсов), „Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници“, превод, редакција, коментар и предговор д-р Ванчо Ѓорѓиев, Табернакул, Скопје 2006</ref>. == Кон македонскиот пантеон == {{Дејци на МРО}} {{quote|'''''Егзархијата дава пари и купава ветер зашто народноста со пари не се купува - тоа е такво деликатно нешто, кое штом сети дека го пазариш изветрува... сомневајќи се во најново време во некаков сепаратизам, а првин - се гледа во нашата народност. (се стреми б.н) да го убие секое посамостојно движење во нас, да ја одземе секоја можност Македонците да се занимаваат со повозвишени општествени прашања, и на тој начин... да го стави народниот македонски дух во полна зависност од неа, да го огради како птица во кафез... да не окова во синџири за да не разигрува како мечка, и да не води таму, од каде добива голем бакшиш... Ни даваат пари за да не убијат... По ѓаволот тие пари, ако нашите општини, убивајќи ги, уште и не ги веруваат, па им натрапуваат семожни претседатели, владици, директори, учители и сл. за да ги контролирале (?!) сумите-единствениот мотив на бугарската пропаганда... Да, бугарска пропаганда! '''''|''Петар Поп Арсов''|''Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници'' <ref name="Вардарски" />}} === Основање на Внатрешната организација === {{Главна|Основање на Македонската револуционерна организација}} [[Податотека:Dame Gruev Portrait.jpeg|150px|мини|лево|Даме Груев]][[Податотека:View of Salonica, c 1913.png|350px|мини|десно|Солун]] Во последната деценија на XIX век, македонската интелигенција која била револуционерно настроена се собрала во [[Солун]] кој веќе израснал во културен, економски и политички центар на Македонија <ref name="VGSiS" />. Во 1892 година, кај [[Иван Хаџи Николов]] созреала идејата дека само една револуционерна организација може да го пресече патот на пропагандите. Тој започнал потрага по лица кој би можеле да му помогнат во оформувањето на замислената организација. Хаџи Николов се водел од принципот дека револуционерната организација може да биде оформена само од лица кои се антиегзархиски настроени. Такви луѓе, во тој момент видел во [[Димитар Цонев]], [[Христо Татарчев]], Петар Поп Арсов и [[Христо Батанџиев]]. Но, формирањето на организацијата било одложено, бидејќи биле малкумина и не сакале да се изложуваат на опасности <ref name="VGSiS" />. Идејата не ја напуштиле. Во јули 1893 година, Иван Хаџи Николов во Софија побарал од [[Коста Шахов]] да му посочи лица кои би можеле да учествуваат во формирањето на идната револуционерната организација. Шахов, како погодно лице го посочил [[Гоце Делчев]] <ref name="VGSiS" />. Хаџи Николов во Борисовата градина пред Коста Шахов и Гоце ги претставил следниве начела врз кои таа требало да се оформи: ''1) Организацијата да се основа во Македонија, а не во Софија, бидејќи основана во Софија и раководена од Софија, Србите и Грците ќе ја третираат како измислица на бугарското правителство, ќе основаат и тие организации и од нашата организација нема да биде ништо. Поради тоа треба да биде тајна. 2) Основачите да се Македонци, чесни, да се ползуваат со добро име и да живеаат во Македонија, за да бидат постојано во контакт со населението во Македонија, да бидат изложени и тие на истата опасност , на каква што ќе бидат иузложенени и нивните последувачи, преку кои полесно ќе ја спечалат довербат на населението. 3) Лозинката треба да биде Автономија на Македонија. Нашето барање треба да се потпира врз член 23 од Берлинскиот конгрес за да се надеваме на успех. Да се постигне Автономија на Македонија, значи да ја откинеме не само од Турција туку и од Србите и Грците. Оцртани еднаш границите на Автономана Македонија, Србите и Греците веќе не ќе можат да бараат делови од неа, кога, ако посакаме присоединување на Македонија кон Бугарија, Србите и Грците ќе посакаат и тие делови од неа. Наша задача треба да биде да ја споиме Македонија цела, а тоа може да биде преку една Автономна Македонија. 4) Организацијат треба да биде самостојна и независна. Да нема никакви врски и ангажмани со владите на соседните држави, за да не и влијаат и да не ја обвинуваат дека е орудие на некоја од тие влади и со тоа да предизвика противдејство од страна на другите соседни влади. 5) Од Македонците во Бугарија и од бугарскиот народ ќе бараме морална и материјална поддршка без притоа да ни се мешаат во работата'' <ref name="VGSiS" />. [[Податотека:Hristo Tatarchev.jpg|мини|лево|150п|Христо Татарчев, прв претседател на Централниот комитет на МРО]]Во летото 1893 година во Солун се нашол [[Даме Груев]], кога се вработил како коректор во печатницата на Коне Самарџиев. Во 1892 година во македонскиот центар се нашол [[Иван Хаџи Николов]], а на [[11 септември (настани)|11 септември]] 1893 година тој ја отворил својата книжарница. Есента 1892 година како лекар во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]] се вработил [[Христо Татарчев]]. Во учебната 1893/94 година, Поп Арсов се вработил како професор во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]. Даме и Поп Арсов заедно созреале на релацијата [[Солун]]-[[Белград]]-[[Софија]], тие двајца биле едни од главните протагонисти на [[Македонско студенско друштво|Македонското студенско друштво]] во Софија, Поп Арсов преку [[Лозарско движење|Лозарското движење]] се запознал со [[Иван Хаџи Николов]] и најверојатно Арсов бил врската помеѓу Даме и Хаџи Николов. Даме од Арсов разбрал за нереализираните револуционерни планови на Хаџи Николов <ref name="VGSiS" />. Во август 1893 година Даме се запознал со [[Христо Татарчев]], барајќи од него медицинска помош. На третата средба Даме се отворил и разговарале за ''политичката положба на нашиот народ''. Даме на оваа средба се обврзал да пронајде други лица за идејата, а Даме во тој период се зближил и со [[Андон Димитров]]. На [[21 октомври]], односно [[2 ноември]] (во [[Грегоријански календар|нов стил]]) 1893 година покрај солунскиот брег се сретнале Даме, Иван Хаџи Николов и Антон (Андон) Димитров, тие разговарале за ослободување на Македонија. Паднал предлогот тие тројца да формираат револуционерна организација. Николов понудил во основањето да учествуваат и Петар Поп Арсов, Христо Татарчев и Христо Батанџиев. Се договориле за два дена да имаат нова средба, на која дошло до создавање на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. На [[23 октомври]] 1893 година, ([[Јулијански календар|стар стил]]), се одржал состанок на кој присутвувале Д-р [[Христо Татарчев]] – лекар, родум од [[Ресен]], Даме Груев, Петар Поп Арсов – учител, родум од с. [[Богомила]] - [[Велес|Велешко]], [[Иван Хаџи Николов]] – книжар во Солун, родум од [[Кукуш]], [[Антон Димитров]] – учител, родум од с. [[Ајватово]] - Солунско и секако домаќинот [[Христо Батанџиев]] – учител, родум од с. [[Гуменџе]], Ениџе Вардарско <ref>Л. Милетич, Първият централен комитет на ВМОРО, Спомени на д-р Христо Татарчев'' София, 1928, страница 100'</ref>. На оваа средба била разгледана општата состојба во Македонија, и дошле до заклучок дека положбата на населението е неподнослива, за да се подобри потребна е една: ''планомерна и сериозна акција, и тоа колку побрзо, толку поголем изглед за успех ќе има'' <ref name="ht">Д-р, Христо Татарчев, Вътрешна македоно-одринска революционна организация като мит или реалност, Цочо Биљарски и Валентин Китанов, София, 1995</ref>. Била разгледана и опцијата самата османска власт да ја подобри положбата на христијаните преку реформи, но се согласиле дека тоа е невозможно, сè додека не дојде до суштинска промена во душите и традицијата на муслиманите <ref name="ht"/>. Откако ја отфрлиле оваа опција едногласно се согласиле да се формира револуционерна организација. Според И. Х. Николов тогаш биле прифатени следните начела: {{Цитат|'''''Организацијата да е тајна и револуционерна, нејзината територија да ја сочинува само Македонија во нејзините географски и етнографски граници, поради што ќе се нарекува Внатрешна, во неа ќе членуваат родени и лица што живеаат во Македонија без разлика на вера и народност, политичкото верују на организираните Македонци е автономија на Македонија, да се чува самостојноста на организацијата за да не падне под влијание на политиката на соседните држави''''' <ref>Основаването на ВМРО (записи на Иван Х. Николов) съобщава Христо Шалдев, Ил. Илинден VIII / 1 (71) София, 1936</ref>}} {{Основачи на ВМОРО}} ===Јануарска средба=== {{Главна|Јануарска средба}} [[Јануарска средба|Јануарската средба]] се одржала на [[5 јануари]] [[1894]] година <ref>Националноослободителното движение на македонските и тракийските българи 1878-1944, том 2, София, 1995. 61.</ref>, пред [[Богојављење|Богојавление]], за божиќните празници. Тогаш дошло до конкретно основање на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. На оваа средба била дефинирана целта, а било донесено и името на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] и [[Централен комитет на МРО|ЦК]]. За време на јануарската средба бил конституиран [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] во него влегле 6-мината основоположници. За претседтел бил избран [[Христо Татарчев]] (псевдоним ''Свеимиров''), за секретар и касиер бил избран [[Даме Груев]] (''Брајан Митрев''), а [[Иван Хаџи Николов]] во отсуство на Татарчев ја заземал неговата позиција <ref>Мерки за засилување на Певолуционерната организација, записи на Ив. Х. Николов, ИЛ. Илинден 2 (27), Софија, 1936, 6.</ref>. Централниот комитет го задолжил Петар Поп Арсов да го создаде ''нацртуставот'' и да ја напише брошурата [[Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници]] <ref>Л. Милетич, Първият централен комитет на ВМОРО, Спомени на д-р Христо Татарчев'', София, 1928, страница 103.</ref>. Во врска со зачленувањето во организацијата бил прифатен предлогот на Иван Х. Николов, дека во организацијата можаат да членуваат сите кои имале јасни децентрализирачки ставови во однос на црковно-просветното дело во [[Македонија]], тие да се сметаат за погодни, а оние кои биле приврзаници на егзархиската централистичка политика да се сметаат за непогодни <ref>Мерки за засилаване на революционната организация (из записките на Ив. Х. Николов, Ил. Илинден, 2 (27), София, 1936, 6</ref>. === Прв устав на Внатрешната организација === {{Главна|Прв устав на Македонската револуционерна организација}} [[Податотека:Печат на ЦК со потиси на Светимиров (Татарчев) и Брајна Митрв (Даме).jpg|200px|мини|лево|Првиот Печат на ЦК со потиси на Светимиров (Татарчев) и Брајна Митрев (Даме)]] [[Податотека:Ustavmakodr.jpg|thumb|250px|десно|Според Бугарски историчари првиот устав ја именува организацијата како БМОРК, но според светски историчари и членови од МРО, организацијата никогаш не се викаше БМОРК.<ref>[https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn86058251/1904-02-03/ed-1/seq-7/#date1=1770&index=6&rows=20&words=Macedonian+organization+revolutionary&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1963&proxtext=Macedonian+revolutionary+organization&y=0&x=0&dateFilterType=yearRange&page=1 <nowiki>The daily palladium. [volume], February 03, 1904, Page SEVEN, Image 7</nowiki>]</ref><ref>[https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83040198/1903-05-15/ed-1/seq-3/#date1=1770&index=15&rows=20&words=Macedonian+organization+Revolutionary&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1963&proxtext=Macedonian+revolutionary+organization&y=0&x=0&dateFilterType=yearRange&page=1 <nowiki>Barton County democrat. [volume], May 15, 1903, Image 3</nowiki>]</ref><ref>[https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83030272/1903-08-12/ed-1/seq-1/#date1=1770&index=16&rows=20&words=Macedonian+organization+revolutionary&searchType=basic&sequence=0&state=&date2=1963&proxtext=Macedonian+revolutionary+organization&y=0&x=0&dateFilterType=yearRange&page=1 <nowiki>The sun. [volume], August 12, 1903, Image 1</nowiki>]</ref>]] По [[Јануарска средба|Јануарската средба]], на некоја од седниците на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] бил прифатен [[Прв устав на Македонската револуционерна организација|Првиот устав на Внатрешната организација]]. Во историкста наука не е доволно јасно, дали поднесениот нацрт - устав на Поп Арсов бил целосно прифатен или претрпел некои измени. [[Даме Груев]] истакнува дека тие се групирале меѓу себе и го изработиле правилникот - устав <ref>Спомени на Дамјан Груев..., 11.</ref>. Целнсиот наслов на првиот Устав на Внатрешната организација гласи: ''Устав на бугарските македоно - одрински револуционерни комитети.'' Отука се наметнало прашањето меѓу историчарите, зошто првиот Устав на Организацијата го носи овој наслов? Одговорот на ова прашање го соопштил [[Крсте Петков Мисирков]] во своето дело [[За македонцките работи]]: ''Од самиот зафаток на револуционерната организација Македонците во Бугарија, или со бугарско образование, работеа под маската Бугари, едно затоа што така се викаше голем дел од населението, а друго, што по тој пат можеше да се добие поддршката на бугарската влада, на бугарскиот народ и на Бугарската егзархија.'' Уставот има националистички карактер, односно тој предвидувал примање во редовите на Организацијата само на Бугари т.е Македонци - егзархисти <ref name="misirkovP" /><ref group="белешка" name="vg_12"/><ref group="белешка" name="vg_21"/><ref group="белешка" name="vg_32"/>. Според [[Димитар Димески]], овие ставови биле резултат: ''тогашната идејна тесноградност, недооформеност, туѓо влијание и неискуство'' <ref name="DIME" />. [[Христо Татарчев]] истакнува дека префиксот бугарска бил изоставен и од името на организацијата и од неговиот комитет <ref>''Прифатен еднаш автономниот принцип, ни налагаше да бидеме последователни и во понатамошните решенија и да го избегнуваме сето тоа, кое, во инородното население би возбудило сомнение на тесноград национализам. Поради таа причина го напуштивме зборот българска од револуционерната организација; исто така и таа од централниот комитет. Одринско од почетокот не влегуваше во нашата програма. Целото наше внимание тогаш беше насочено околу Македонија; но подоцна почна да се зацврстува идејата во нас, така што нашата организација да го опфати и Одринско, каде судбината на христијанското население, особено на бугаското, не се разликуваше со ништо од тоа на македонскиот народ и каде политичко-социјалните и економски услови беа речиси идентични со оние во Македонија. Притоа чл. 23 од Берлинскиот конгрес не охрабри доста во тој однос и зафативме попосле да го обмислуваме поопстојно и тоа прашање - дали ќе биде полезно, ако и Одринско биде вовлечено во нашата програма. Најсетне дојдовме до заклучок дека и таа област треба да составува дел од нашата ревулуционерна дејност, така што, на тој начин си мислевме дека се даваше едно задоволително решение на балканското прашање'', Д-р, Христо Татарчев, Вътрешна македоно-одринска революционна организация като мит или реалност, Цочо Биљарски и Валентин Китанов, София, 1995.</ref>, но од друга страна вели, во организацијата можеле да членуваат Бугари, бидејќи основачите потекнувале од бугарската средина, меѓутоа истовремено истакнува дека: ''не се раководеле од друга тенденција, освен од идејата за слободата и благото на целиот македонски народ'' <ref name="ht"/>. Првиот устав се состои од 14 члена поделени во 4 глави. Во првата глава се целта на организацијата, во втората глава е составот и устојството на организацијата, во трета глава се материјалните средства и на крај се казните. * ''член 1. придобивање на полна политичка автономија на Македонија и Одринско'' * ''член 2. да го разбуди сознанието за самозаштита, да шири меѓу него револуционерни идеи преку печатот или усно и да подготви и подигне едно општо востание'' * ''член 3. член на организацијата може да биде секој Бугарин ([[Егзархиска групација во Македонија#Егзархисти|Македонец-егзархист]] б.н), што не е компромитиран со ништо нечесно и бескарактерно во општеството'' <ref>[http://promacedonia.org/hk/hk_pr4.htm Устав на БМОРК]</ref> === Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници === {{Главна|Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници}} [[Податотека:StefanStambolov--bulgariaherpeopl00monr.png|150px|мини|лево|[[Стефан Стамболов]], премиер на Бугарија (1887&nbsp;–&#x20;1894)]] [[Податотека:Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници.pdf|page=5|360x360px|мини|десно|Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници (1894)]] Она што е карактеристично за Внатрешната организација и во суштина ја одвојува од останатите организации на македонското револуционерно движење е борбата против Бугарската егзархија и нејзините приврзаници во Македонија. Впрочем, [[корифеи]]те на Организацијата спасот на македонскиот народ од пропагандната поделеност го видел во формирање на една револуционерна организација. Антипропагандните определби на Организацијата соодветно место нашле во нејзините уставо-статутарни акти. Меѓутоа, уште позначајна е брошурата [[Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници]]. Таа била напишана од перото на Поп Арсов и барање на Централниот комитет. Била отпечатена во Софија од страна на [[Иван Хаџи Николов]]. Бидејќи постоела опасност по животите на нејзините автори, Петар Поп Арсов се потпишал со псевдонимот ''Вардарски'', како место на печатење е означена [[Виена]]. Брошурата имала за цел да ја разобличи на политиката на бугарскиот премиер [[Стефан Стамболов]] и егзархиската црковно-просветната пропаганда во Македонија. Била наменета за сите Македонци, вклучително и за [[македонската емиграција во Бугарија]]. Брошурата своето име го добила по бугарскиот премиер [[Стефан Стамболов]]. За него, Поп Арсов вели дека тој си беше помислил дека е вистински ''е... повикан од провидението, да ја игра улогата на бугарскиот Бизмарк, па затоа посегнал и врз Егзархијата во Цариград од каде што планирал да ја протегне својата рака и врз Македонија. Тој тиранин... за задоволување на својата желба за власт, посака да се послужи и со училишното дело во Македонија. Тој блудник, кој се подигра со честа, животот и имотот на своите сонародници во кнежевството, посака да го направи истото и со нас Македонците во сопствената наша татковина-Македонија. За да го постигне тоа, Стамболов се служел со ниски луѓе и сакал да ја централизира училишната власт... гонејќи ги сите оние учители, кои не сакаат да служат на туѓите за земјата (Македонија б.н) интереси'' <ref name="Вардарски" />. Стамболов го поставил Лазаров на чело на училишниот оддел при Егзархијата во Цариград со мисија да го одземе од егзархот учебното дело во Македонија. По назначувањето на Лазаров, борбата меѓу световната и духовната власт се пренела во Македонија. Приврзаниците на Лазаров во Македонија, Поп Арсов ги нарекува џингис-ханова орда во која најмногу се истакнал Васил К’нчов најголемиот македонофоб кој не еднаш го засегнал честољубието на Македонецот со фразите: ''ние ве храниме! и сл'' <ref name="Вардарски" />. К’нчов настојувал да ги заграби училиштата во Македонија и со тоа да услужи на Стамболовата експлататорска мисла. И така сè што не го одобруваше новиот курсна учебното дело во Македонија, требаше да ја наведне главата пред тоа хунско продирање на среќните синови на балканска Прусија. На таквиот продор, Поп Арсов одговорил: ''... ајде да видиме, што ќе стане; Србија-Пиемеонт балкански, Бугарија, балканска Прусија, Македонците... сепаратисти. Македонците кои не можеле да поднесат како се подигруваат со судбината на нивната татковина...'' <ref name="Вардарски" /> јавно зборувале дека учебното дело во Македонија, Лазаров го отстранил од правиот пат и го турка кон пропаст. Тие истакнувале дека треба да се работи така што општините лека-полека сами да ги поддржуваат училиштата и да се дава предност на месната интелегенција, од чијашто средина ''да се избираат и учители и директори и архимандрити и владици итн. итн.,-дека училиштатасо еден збор, како што се поставени сега, ги немаат предвид интересите на таа земја (Македонија б.н) за која навидум постојат. Петар Поп Арсов заклучил дека работите во Македонија оделе така, затоа што ние немаме училиштен оддел во Цариград, кој да се грижи за добриот развој за училиштата во Македонија, а просто и чисто еден северно-бугарски езуитски одред со позната задача... задача која во себе ја содржи уште и тенденцијата-да создава во Македонија Бугари!'' <ref name="Вардарски" />. Поп Арсов ја согледал оваа опасност и истакнал дека само''... луѓе со чесен, тврд, постојан, отворен и правилен карактер...'' <ref name="Вардарски" /> ќе можат да излезат победници во нерамната борба со порокот и само тие ќе го изнесат на своите рамења нашиот народ од пропаста, во која е турнат. Поп Арсов истакнува дека учителскиот кадар во Солунската гимназија се делел на три групи: ''привилигирани северњаци, благоразумни, неблагонадежни и сепаратисти. (Првите б.н) како пионери на бугарската идеја... раководени во Солун од (Михаил б.н) Сарафов... се господари во Солунската гимназија и слободни се секојдневно да фрлаат по некоја навреда... Ние ве храниме, храни куче да те лае'' <ref name="Вардарски" />. Против бугарската политика во Македонија која била спроведувана преку Егзархијата, отворено застанала младата македонска интелигенција на чело со МРО. Таа полека го привлекла и граѓанството. За овие случувања, Поп Арсов пишува: ''... граѓаните веќе започнуваат да си играат со бившиот министер, тешко е бај (Михаил б.н) Сарафов, кога човек веднаш ќе падне морално пред очите на народот - нели?... и ве уверуваме дека така ќе продолжи да бива положбата на сите твои сотатковци, кои доаѓаат во Македонија, со претензија да создаваат Бугари, да ја култивираат земјата... уште потешка ќе стане положбата на вашето начелство, кое сака нека биде тоа, ако продолжите да ви дава слични инструкции, не ќе прокопса бугарската идеја, ако одите со тој ум. Зашто ние Македонците, баш ништо немаме, ништо не сме спечалиле, благодарение на слепата доверба кон своите божем браќа, па нема што да изгубиме'' <ref name="Вардарски" />. [[Податотека:Exarch Joseph I.png|200px|мини|лево|Јосиф I Бугарски]] [[Податотека:Bulgarian Church Sveti Stefan Istanbul postcard.PNG|thumb|350px|[[Црква „Свети Стефан“ Истанбул|Железната црква „Свети Стефан“]] во [[Цариград]] — катедрален храм на Бугарската егзархија до 1913 година]] Особено место во брошурата, Поп Арсов оделил за македонските црковно-училишни општини и зачувувањето на нивната самостојност зашто тие се единствен наш парламент, каде се закрепнувал и зачувал стариот демократски словенски дух на нашиот народ... ''единствена народна институција, која ја зачувале нашата националност и човечка физиономија во петстогодишниот период. Меѓутоа, како што пишува авторот, Егзархијата која сомневајќи се во најново време во некаков сепаратизам, а првин - се гледа во нашата народност. (Се стреми б.н) да го убие секое посамостојно движење во нас, да ја одземе секоја можност Македонците да се занимаваат со повозвишени општествени прашања, и на тој начин... да го стави народниот македонски дух во полна зависност од неа, да го огради како птица во кафез... да не окова во синџири за да не разигрува како мечка, и да не води таму, од каде добива голем бакшиш'' <ref name="Вардарски" />. За да ги оставри своите цели, Егзархијата се служела и со силата на парите. Но, Петар Поп Арсов ја согледал опасноста и акцентирал: ''Ни даваат пари за да не убијат... По ѓаволот тие пари, ако нашите општини, убивајќи ги, уште и не ги веруваат, па им натрапуваат семожни претседатели, владици, директори, учители и сл. за да ги контролирале (?!) сумите-единствениот мотив на бугарската пропаганда... Да, бугарска пропаганда!'' <ref name="Вардарски" /> Петар Поп Арсов ја согледал опасноста од создавање на Бугари во Македонија и ги повикал напомош сите чесни Македонци! ''Елате да ги спасиме општините во Македонија што умираат, со тоа сакаат да не претворат во мртви трупови, за да си играат со нас, како што посакуваат, нашите наводно браќа! Поп Арсов заклучил дека Егзархијата со својата пропаганда постигнала контра ефект во Македонија, претворајќи ги Македонците во извонредна храна за Србите и другите пропаганди, затоа не можеле да се простат гревовите на Егзархијата, зашто тие се големи и зад себе повлекуваат опасни последици за цел народ. Поп Арсов препорачал: да станеме народ, или да тргнеме со посмели чекори по патот на еврејскиот материјализам, а во Македонија ќе се најдат луѓе кои не ќе ја остават Егзархијата, да си игра со цел еден народ по свој ќеф'' <ref name="Вардарски" />. Петар Поп Арсов излезот од хатотичната состојба во која се наоѓало македонското црковно-училишно дело го гледал во формирање на Мириски совет при Егзархијата. За да се реализира тоа, Поп Арсов ги поканил на соработка сите Македонци и општини доколку не сакаат да бидат одговорни пред потомството и историјата. Од друга страна, авторот им препорачал на сите оние кои немаат природни врски со Македонија и нејзините интереси, да ја напуштат, зашто тие дошле во Македонија или привремено или пак за високи плати, поради што не се трудат да се запознаат поодблизу со месните услови, ''та работат како некои донкихоти...'' <ref name="Вардарски" /> Брошурата не само што ги одразувала погледите на МРО кон Егзархијата и нејзината пропаганда во Македонија, таа дала голем придонес кон осамосозбавањето на Македонецот и дефинирањето на неговите посебни интереси, кои врз себе ги презела штотуку формираната Организација. ===Први револуционерни чекори=== [[Податотека:Todor Stankov IMARO.jpg|150px|мини|лево|Тодор Станков]] [[Податотека:Bulgarian Men's High School of Thessaloniki in 1891.jpg|мини|350x350пкс|Солунската гимназија „Св. Кирил и Методиј“]] По формирањето на ЦК на Вантрешната организација, Поп Арсов како професор во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], ја пропагирал револуционерната идеја меѓу вработените и учениците. Оваа активност наишла на отпор кај [[Егзархиска групација во Македонија|егзархиската]] и пробугарската групација. Бидејќи овие личности имале поинакви погледи за иднината на Македонија, судириот помеѓу Внатрешната организација и проегзархистите бил неизбежен. Според [[Ванчо Ѓорѓиев]], Поп Арсов бил предодреден да ја води оваа борба, а [[Христо Татарчев]] истакнал: ''Поп Арсов, опстојуваше со својата цврстина во борбата со нашите идејни противници'' <ref>Д-р Христо Татарчев, Спомени од минатото..., 13.</ref>. Потврда за тоа е неговата книга [[Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници|Стамболовштината]] како и еден натпис во [[Глас македонски]], потпишан со иницијалот ''И'', кој претставува кратка верзија на споменатата книга. Истовремено, Поп Арсов работел и за придобивање на нови членови за револуционерното дело. Тој заедно со [[Иван Хаџи Николов]] и [[Андон Димитров]], околу Велигден во 1894 година го сондирал теренот за вклучување во Внатрешната организација на [[Лазар Димитров (Дренок)|Лазар Димитров]]. Во станот на Поп Арсов кој се наоѓал во близина на ученичкиот пансион, се одржувале средби меѓу посветените и непосветените во македонското револуционерно дело. Кон крајот на учебната 1893/94 година, во неговиот стан, заедно со [[Даме Груев]], во тајните на Внатрешната организација ги посветил учениците: [[Славејко Стрезов]], [[Васил Папанчев]], [[Александар Хаџи Панов]] и [[Тодор Станков]], [[Алексо Келешов]] - часовничар во Солун и комисионерот [[Атанас Мурџев]] <ref>Тодор Станков, Македонската револуционерна организација, Ил. Илинден, г.IV, 4(43), Софија, 1931.</ref>. Во учебната 1894/95 година, поради своите антибугарски и антиегзархиски определби, не добил работа во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]. Но и понатаму останал во Солун. Притоа со скромни финансиски средства, станал содружник на [[Иван Хаџи Николов]], од чијашто книжарница се ширеле револуционерните идеи низ цела македонија. Истовремено, Поп Арсов ја извршувал и секретарската должност во Внатрешната организација, зашто дотогашниот секретар [[Даме Груевв]] заминал на работа во [[Штип]]. На оваа должност во Солун, Поп Арсов останал до средината на февруари 1895 година. [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] од своја страна ја согледала дека непокорливата и самостојната активност на Поп Арсов во полза на Внатрешната организација и почнала да го напаѓа како нездрав човек за Турција, а од друга страна како турски шпион пред велешани. При таквиот развој на настаните, Поп Арсов како човек кој ја критикувал секоја власт си поднел оставка на должноста секеретар - инспектор на училишниот оддел при Велешката егзрахиска општина. Петар Поп Арсов во оставката истакнал дека причината е неопределеноста на должноста со која бил натоварен. Во текот на својот престој во Велес, Поп Арсов не успеал многу да го попречи отворањето на српските училишта. Сепак, во текот на 1895 година, како резултат на Поп Арсовата дејност, десетина куќи од Богомила се вратиле под закрилата на Егзархијата, а истото го сториле и неколку жители од село [[Ораовец]], [[Теово]], [[Башино Село]] и други. По заминувањето на Петар Поп Арсов од Велес, борбата против српската пропаганда ја предводел неговиот брат Андреја. === Борба против српската пропаганда === {{Главна|Борба на Петар Поп Арсов против српската пропаганда во Азот}} [[Податотека:BASA 1318K-1-5889-1 Avxentii-Pelagoniiski cropped.jpg|150px|мини|лево|Митрополит Авксентиј Пелагониски]] [[Податотека:Оставка на Петар Поп Арсов на должноста секретар - инспектор при Велешката егзархиска митрополија.JPG|250px|мини|десно|Оставка на Петар Поп Арсов на должноста секретар - инспектор при Велешката егзархиска митрополија]] Засиленото дејствување на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]] во 90-тите години на XIX век, во [[Велес]] и [[Азот (област)|Азот]] била главната причина за доаѓањето на Поп Арсов во Велес во март во 1895 година. Како последица од агресивноста на српската пропаганда, егзархиските учители биле изложени на разни напади и принудени на бегство. Училиштата по наговор на србоманите биле затворани. Под ист удар се нашле и свешениците, бидејќи србоманите посегнеле и по црквите и манастирите. Истовременото дејствување на бугарската и српската пропаганда во Азот, допопринело да дојде до поделба на македонското населението на ''србомани и бугараши'', ''брат против брат'', ''син против татко'' <ref>П. Росен, Низ Азот, Македонија, I/VII, Софија, 1922</ref>. Егзархот со посланието од [[9 декември (настани)|9 декември]] (стар стил) 1894 година, го овластил велешкиот митрополит [[Авксентиј Пелагониски]] да одбере специјален чиновник, кој требало да се спротивстави на српската пропаганда во Велес и Азот. Меѓутоа, никој не се решил да ја прифати таа должност, зашто во меѓувреме Богомила речиси целосно застанала на страната на србоманите. Отука, како неопходност се покажала потребата од повикување на Поп Арсов од [[Солун]] и негово назначување на таа должност <ref name="PPArsov"/>. Во Велес, Поп Арсов најпрво се сретнал со митрополитот Авксентиј, а потоа заминал за Богомила каде што се задржал четири дена. На терен сакал да ги испита причините за појавата и ширењето на српската пропаганда, по што требало да се бараат и преземат мерки за парализирање на оваа пропаганда. Во тој период, во Богомила како борци против српската пропаганда се истакнале [[Андреја Поп Арсов]] <ref group="белешка" name="vg_87"/>, Најдо Лилјак, Георги и Павел Чикабеви и попот Ангеле. Поп Арсов заклучил дека и покрај зачувувањето на чистотоата на македонскиот јазик, сепак српската пропаганда успела да го претвори духот на народот во ''српски'' и дека нејзиниот успех се должел токму на печалбарството и покај тоа што вешто бил прикриен под ''превезот на омразениот грцизам'' <ref name="PPArsov"/>. Српските агенти во својата агитација се користеле со разни ветувања, од кои Поп Арсов ги издвојува следните: намалување на бегликот на 3, 5 гроша, бесплатно патување по железницата за Србија, бесплатни српски учители и учителки, преполување на данокот за крштевање, венчавање, погреб и др. Во текот на обиколката на Азот, Поп Арсов меѓу населението агитирал да се откаже од посрбување <ref name="PPArsov"/>. Поп Арсов својот престој во Велес го искористил за агитација кај населението за ширење идеите на Внатрешната организација, притоа ги кординирал акциите на Организацијата во Азот за одбрана од србизмот. Првата група за револуционерна работа која ја организирал Поп Арсов ја сочинувале: [[Велко Думев]], [[Андреја Коробаров]], [[Трајче Христов]], Димче Зеков, [[Иван Варналиев|Иван]], Диме и [[Јордан Варналиев]]и. За време на [[Велигденска мисија од 1895 година|Велигденската мисија]], Поп Арсов се сретнал со [[Гоце Делчев]] и [[Туше Делииванов]] кои биле на пат за [[Солун]] и [[Кукуш]]. Биле разменеи мислења за постигнатите резултати на револуциоерното дело во [[Велес]] и [[Штип]]. === Претседател на прилепскиот месен комитет === [[Податотека:AtanasIvanov.jpg|150px|мини|лево|Атанас Иванов]] [[Податотека:Prilep 1916.jpg|350px|мини|десно|Прилеп]] Во учебната 1895/96 година, Поп Арсов бил назначен за директор на прилепските егзархиските училишта. Истовремено, со препорака на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] на Организацијата, тој станал и претседател на месниот комитет на Внатрешната организацијата во [[Прилеп]]. Во тој период, во прилепскиот месен комитет влегувале: [[Атанас Иванов]] - секретар, [[Јордан Поп Костадинов]] - началник на теросристичката група, [[Илија Црвенков]] - благајник, [[Никола Миљовски]], [[Павел Христов]] и П. Саратинов <ref>Г. Трајчев, Принос кон историјата на револуционерното дело во Македонија (Прилепско), Софија, 1925</ref>. Комитетот своите заседанија честопати ги одржуавал во станот на Петар Поп Арсов. Во меѓувреме, заначително се зголемил бројот на членството на Организацијата достигнувајќи 300 души, распоредени во десетини, а за стотник бил назначен Ил. Крапчев. Поп Арсов бил целосно предаден на организациската работа. Тој ги посетил селските училишта и меѓу учителите ''вршел пропаганда за револуционерна дејност'' <ref name="PPArsov"/>. Тогаш го посетил и [[Кавадарци]] каде зборувал за развојот на револуционерното дело со [[Георги Поп Христов]] и со останатите учители. Во исто време, Поп Христов и Атнас Иванов го посетиле селото [[Небрегово]] со агитациона намера. Овие обиколки биле направени непосредно по [[Солунски конгрес од 1896 година|Солунскиот конгрес]] за да се запознае членството со конгресните одлуки. Набргу потоа во [[Битола]] пламнала [[Донева афера|Доневата афера]], меѓутоа благодарение на брзата куриска служба на Внатрешната организација, последиците биле избегнати. Во тоа време во Прилеп се нашол [[Григор Попев]] кој, откако разбрал за фаќањето на [[Дончо Штипјанчето|Дончо]] и откривањето на бомбите, побрзал за тоа да ги извести Петар Поп Арсов. Но, тој веќе бил информира од [[Гоце Делчев]] од [[Штип]]. Динамичната активност во прилепскиот месен комитет довела до разединување меѓу неговите членовите. Тоа се случило поради поумерените учители кои сметале дека заради револуционерната активност не смее да се запостави училишното дело. Недоразбирањата уште повеќе се заостриле со незаконскиот избор на Никола Миљовски за член на месниот комитет. Овој спор бил изгладен со интервенција на [[Павел Христов]] <ref name="DIME" />. Во овој спор место имала и подвоеноста на учителското тело, зашто ''едни биле со идејата на Организацијата - револуционери, други со Егзархијата - еволуционисти'' <ref>Градот Прилеп за своите училишта, од Христо Шалдев, том втори, XX/230,17</ref>. За да се привлечат што поголем број на членови во редовите на Внатрешната организација, Поп Арсов инсистирал за автономно управување со училиштата. По тоа прашање тој имал поддршка од членовите на прилепската општина, но затоа пак се судрил со училишната управа. Поп Арсов не поднесувал никакви извештаи до училишната управа за работата на училиштата. Отука, управата писмено се пожалила до прилепската општина дека Поп Арсов ''не дава ни рапорти, ни сметки за поверение'' <ref name="PPArsov"/>. Поп Арсов намерно не сакал зад себе да остава писмена докумантација за да не биде обвинет за бунтарство при евентуални разоткривања. Од тоа време е сочувано само едно писмо до прилепската општина од 22 мај 1896 година, во кое се пожалил за разединувањето меѓу учителите предизвикани од Вл. Црвенков и барал негово казнување. Поп Арсов ја бранел црковно - училишната автономија на Македонија и отука не му допуштил на главниот егзархиски инспектор [[Васил К’нчов]] да изврши ревизија на училиштата во Прилеп, под образложение дека прилепските училишта се автономни. Во тој перио прилепската општина сама ги издржувала своите училишта, а само директорот бил плаќан од [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Бидејќи не му било допуштено да влезе во училишната зграда, К’нчов побарал да влезе како приватно лице, неговото барање било прифатено. Во Прилеп, Поп Арсов се покажал како успешен организатор на граѓанството за изнесување на неговото незадоволство од османлиската власт. При закопот на двајца Македонци, убиени од Турците, тој ја кренал целата Организација и општината, а наредил во знак на жалост, да се прекрати наставата во гиманзијата и секаква работа во градот. Поп Арсов заедно со сите ученици и илјадното граѓанство приредил демонстративен закоп на убиените Македонци, како знак на протест на ова убиство <ref name="Stojanov" />. Поради оваа акција, Поп Арсов бил приведен од полицијата во прилепскиот затвор, каде што бил малтертиран и му биле скршени неколку заби <ref name="PPArsov"/>. Егзархијата имајќи ја севкупната активност на Поп Арсов во Прилеп која воопшто не и одговарала, го сменила од должноста директор на прилепските училишта. За нов управник во учебната 1896/97 година бил поставен [[Благој Калејчев]]. === Солунски конгрес од 1896 година === {{Главна|Солунски конгрес од 1896 година}} [[Податотека:Првиот печат на Централниот комитет на МРО 1.jpg|мини|лево|200п|Првиот печат на Централниот комитет, кој гласи ''Македонски револуционерен комитет'', ''Слобода или смрт'']] [[Податотека:Thessaloniki 1897.jpg|мини|десно|350п|Солун во 1897&nbsp;г.]] Развојот на организацијата на преден план исфрлила голем број на внатрешни и надворешни прашања, потоа се покажало дека постојните нормативни акти се тесни за понатамошен развој на Македонската револуционерна борба, а истовремено дошло до засилување на странските пропаганди кои носеле опасност за организацијата. Овие, како и други прашања биле разгледани на Солунскиот конгрес. Солунскиот конгрес се одржала за време на велигденската ваканција во 1896 година, а со него заседавал [[Христо Татарчев]]. Непосреден повод за свикување на првиот конгрес бил стремежот на [[ВМОК|Врховниот комитет]] за потчинување на Организацијата. Меѓутоа, развојот на револуционерното дело на преден план исфрлило голем број на внатрешни и надворешни прашања кои зазеле централно место во дискусиите. Постојните нормативни акти се покажале како тесни за понатамошниот развој на македонското револуционерно движење, а истовремено се засилиле странските пропаганди кои носеле опасност за Организацијата и целото дело, особено споменатата тенденција на [[ВМОК|Врховниот комитет]]. Целиот конгрес, Татарчев го оценил како основачки и законодавен. На конгресот присуствувале: [[Даме Груев]], [[Христо Татарчев]], [[Иван Хаџи Николов]], [[Христо Батанџиев]], [[Антон Димитров]] и [[Ѓорче Петров]] како членови на Централниот Комитет. Додека како прествници на револуционерните реони присуствувале: [[Гоце Делчев]] - Штип, Пере Тошев - Битола, [[Христо Матов]] - Скопје, Петар Поп Арсов - Прилеп, [[Велко Думев]] - Велес, [[Кирил Прличев]] - Воден, [[Благој Калејчев]] - Сер и [[Христо Поп Коцев]] како претставник на Одрин. Организацијата од овој конгрес излегла со ново име: ''Тајна македоно - одринска револуционерна организација (ТМОРО)''.На почетокиот од конгресот, раководителите поднеле извештаии за состојбите во своите реони , а потоа биле разгледани следните прашања: ''1. Администартивно - територијалната поделаба на организациионата територија, 2. Начинот на коресподенција, 3. Централизација или децентрализација на организацијата, 4. Односот кон останатите етнички групи во Македонија, 5. Статусот на Одрин и Цариград, 6. Прием на жените во организацијата, 7. Односот кон Врховниот комитет, 8. Односот кон егзархиската групација, 9. Односот кон странските пропаганди, 10. Преточување на конгресните одлуки во нов Устав и Правилник.'' Биле донесени следните одлуки: Организациската територија да се подели на 7 окрузи: ''Солунски'', ''Битолски'', ''Скопски'', ''Велешко - Тиквешки'', ''Струмичко - Џумајски'', ''Штипски'' и ''Одрински''. [[Прилеп]] и [[Цариград]] имаат право дирекно да кореспондираат со ''ЦК'', додека пак ''Централниот комитет'' со внатрешноста на Македонија кореспондира преку окрузите и затоа било решено ''ЦК'' да има посебни шифри за комуникација со окрузите, посебни за комуникација меѓу ''ЦК'' и [[Задгранично претставништво|Задграничните претставници]], а окрузите имаат посебни шифри за комуникација меѓу себе. Во врска со децентрализцијата, бил одбиен предлогот на Пере Тошев окрузите да имаат посебни печати, на тоа се спротивставил Даме. Било решено во организацијата да можат да членуваат сите без разлика на верата и народноста и дека делото ќе има чист македонски карактер. За [[Одринско]] било решено да биде третирано оделно од Македонија, но Македонија и Одринско претставуваат единствена кауза преку извојување на автономија за двете области. По прашањето за вклучување на жените во организацијата, кое било поставено од Ѓорче Петров, било решено самите реоните да одлучуваат. Тенденцијата на [[Македонски комитет|Врховниот комитет]] да се наметне над ''ЦК'' на организацијата и да ја претвори во орудие за остварување на своите цели, била оценета како опасна по целото македонско ослободително дело и да се заземе став да се разубедува ВК да ја напушти таквата тенденција. Било решено да биде отворено [[Задгранично претставништво]] во [[Софија]] кое ќе има задача да ја претставува организацијата и да застане пред надворешните посегања. Во врска со проегзархиските групи во Македонија, било истакнато дека портите на организацијата се отворени за секого кој ќе ги прифати начелата на организацијата. На Конгресот најверојатно станало збор и за испраќањето на [[Јордан Венедиков]] на вонредниот [[ІІ македонски конгрес|Втор македонски конгрес]] како претставник на ''Цариградскиот револуционерен комитет'', кои бил раководен од [[Димитар Љапов]] <ref name="PnDVMRO">Ванчо Ѓорѓиев, ВМРО 1893-1903. Поглед низ долументи, Матица Македонска - Скопје, 2013</ref>. Оваа испраќање било спротивно од одлуките на ЦК, бидејќи ниту еден друг делегат немал полномоштво на Внатрешната организација. Димитар Љапов претендирал револуционерниот комитет во Цариград да има посамостоен карактер и да биде врската помеѓу Македонија и Одринско. Меѓутоа, [[Даме Груев]] не го поднесувал Љапов, најверојатно поради неговата одлука да испрати Венедиков на споменатиот Конгрес, и настојувал да не му се дава значење за да немаат главоболки. За да се спречи слична активност на [[Димитар Љапов]], било решено [[Цариград]] да сочинува еден круг со [[Одринско]]. Солунскиот конгрес има големо историско значање, по него започнува нова фаза на македонското националноослободително и револуционерно движење. Вратите на организацијата биле широко отворени за сите незадоволни елементи и се создале услови за масовност на движењето. Меѓутоа, она што е уште позначајно, внатрешните дејци со овој конгрес цврсто застанале на патот на надворешните влијанија, особено пред патот на ВМК кој се обидувал да ја потчини Организацијата, и го манифастирале принципот за одбрана на самобитноста на Македонија. === Раководител на штипскиот окружен комитет === [[Податотека:MichailRazvigoroffBGrevolutionary.jpg|150px|мини|лево|Мише Развигоров]] [[Податотека:Stip-kraiXIXv.jpg|мини|десно|350п|Штип кон крајот на XIX век]] Со [[Донева афера|Доневата афера]], османлиските власти станале свесни за постоењето на револуционерните заговори во Битола и Штип, а било свртено и вниманието врз [[Гоце Делчев]] кој морал да го напушти Штип. Со овој чин штипскиот центар на Внатрешната организација останал непокриен со соодветна личност која требало да одговори на сите задачи. Од друга страна, Поп Арсов за време на престојот во Прилеп бил компромитиран пред локалните османски власти. За да се избегне негово понатамошно компромитирање пред властите во Прилеп и за да се покрие Делчевото испразнето место во Штип, Поп Арсов во согласност со [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] на Организацијата, на 22 август (стар стил) 1896 година поднел молба до егзархиската митрополија во Скопје да биде назначен за учител во Штип <ref>АМ, Скопска бугарска митрополија, МФ, 401, влезен дневник од 1896 година</ref>. Неговото барање било прифатено и бил назначен за директор на училиштата во Штип. Истовремено Поп Арсов станал и раководител на окришниот комитет на Организацијата во Штип. Во овој период, Штип бил крупен стратешки центар на Внатрешната организација, бидејќи оттука минувале тајните канали на Организацијата кон Бугарија, што ги воспоставил Делчев <ref>Хр. Настев, Виница, како прв пограничен пункт и канал на В. М. Р. О Организација, Ил. Илинден, XI/5 (105), Софија, 1939</ref>. Во ова време, Штипскиот окружен комитет бил еден од најдобро организираните во Македонија. Голема улога во тоа имало присуството на [[Даме Груев]] во 1894/95 година, како и некои од повидните граѓани: [[Тодор Лазаров]] и неговиот брат Арсо. Во работата на овој комите особено се истакнал [[Мише Развигоров]]. Во овој период, ТМОРО прераснала во масовна народна организација. Таквата состојба ја налагала потребата од забрзано подготвување за достигнување на поставената задача, односно воружување, снабдување со револуционерна литература и други материјали. За успешно реализирање на оваа задача требало да се одржуваат постојните канали, но и да се формираат нови. Поп Арсов делувал за нивно проширување на релацијата [[Скопје]] - [[Велес]] - [[Солун]]. Во текот на својот престој во Штип, Поп Арсов дејствувал согласно решенијата донесени на [[Солунски конгрес од 1896 година|Солунскиот конгрес]]. [[Никола Зографов]] истакува дека Поп Арсов: ''широко гледа на иднината, допушта дека ќе настапи сознание кај Турците, Албанците и србоманите, ќе разберат дека земјата и слободата еднаково се потребни за сите жители во Македонија'' <ref name="ReferenceA">Н. Зографов, Строежа на живота..., 60.</ref>. За да ги разбие илузиите кај макеоднскиот народ за наводната помош од надвор, која била вешто лансирана од емисарите на [[Врховен комитет|Врховниот комитет]], како и за зачувување на самостојниот карактер на Внатрешната организација, Поп Арсов постојано проповедал дека: {{Цитат|'''''Секој што однадвор ќе ни ја подари слободата ќе ни ја земе земјата''''' <ref name="ReferenceA">Н. Зографов, Строежа на живота..., 60.</ref>}} Во средината на декември 1896 година, преку [[Гоце Делчев]] започнало со работа [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] на Организацијата, кое во март 1897 година било дополнето со [[Ѓорче Петров]]. Една од главните грижи на задграничните претставници била снабдувањето и препраќањето на оружје и други материјали во Македонија за потребите на Внатрешната организација. Дистрибуцијата се вршела преку [[Погранични пунктови на Македонската револуционерна организација|Ќустендилскиот пункт]], а компентенциите за понатамошното пренесување и складирање ги презел Штипскиот окружен комитет на чело со Поп Арсов. Од едно писмо на [[Мише Развигоров]] дознаваме: ''Од одговорот на писмото од Петар Поп Арсов велите дека се сте вршеле по наредба од внатре. Ова не можеме да го разбереме, дали по наредба од Централниот, или на други комитети, но со Централниот не можете да соопштите ништо додека не мине преку нас'' <ref>Љ. Лапе, Писма на учесниците во македонското национално револуционерно движење, ГИНИ, XI/1, Скопје, 1972, 202.</ref>. [[Никола Зографов]], ќустендилски пунктовен началник, честопати по свое видување или по барање на некои од куририте, ветувал оружје за одредени места. Тој дури и самиот се обидувал да врши распоредување на оружјето, без претходно консултирање со Штипскиот окружен комитет. Меѓутоа, Поп Арсов успеал да фати едно такво писмо упатено за Паланка, во кое зографов ветил испорака на 100 пушки за [[Кратово]]. Зографов бил предупреден дека негова грижа е да го испраќа до каналот, а за понатака да го остави Окружниот комитет. Во исто време Никола Зографов бил посоветуван: ''за понатаму, додека некој нов курир не го препорача Окружниот не треба да влегува во спогодба со него'' <ref>Љ. Лапе, Писма на учесниците во македонското национално револуционерно движење, ГИНИ, XI/1, Скопје, 1972, 202 - 203</ref>. Дејноста на Поп Арсов и растежот на македонското ослободително дело биле прекинати со [[Виничка афера|Виничката афера]]. === Виничка афера === {{Главна|Виничка афера}} [[Податотека:Todor Lazarov.JPG|150px|мини|лево|Тодор Лазаров]] [[Податотека:Vinica, old.jpg|350px|мини|десно|Виница во почетокот на 20 век]] Ноќта на 14 ноември 1897 година, една група од околу 15 души, предводена од Коте Голчев влегла во селото [[Виница]] и го убила Ќазим ага. Ограбувачите најпрво влегле во куќата на Ќазим, каде ги зеле сите пари и накитот на неговата жена во вредност од 600 лири. Во текот на грабежот, Ќазим препознал еден од напаѓачите и побарал да му остават нешто од парите. Тоа било причина за негова ликвидација во дворот на куќата. На повлекување, групата го убила Васе, чувар на селото, кој се обидел да ги легитимира. По двете убиства, во Виница пристигнал кочанскиот кајмакам во придружба на двајца полицајци, истражен судија, општинскиот лекар и јусбашија и започнале истрага. Жената на убиениот Васе, помислила дека нејзиниот маж бил убиен од чета на Внатрешната организација, и на властите ја соопштила таа информација. Таа истакнала дека на денот на убиствата селскиот кмет Иван Петров со неколку селани, доаѓал кај нив дома и го зел Васе да одат некаде. Таа не знаела да каже каде, меѓутоа го посочила скриеното оружје во нивната визба. Набргу започнала една поголема афера. Бил известен скопскиот валија Хафиз Мехмед паша, а тој во Виница го испратил Дервиш Ефенди, началникот на полицијата во Скопје. По неговот пристигнување, започнале масовни апсења, претреси, измачувања. Во текот на истрагата биле уапсени челновите на комитетот во Штип: Поп Арсов, [[Мише Развигоров]] и [[Тодор Лазаров]]. Во текот на испитувањата Развигоров признал дека организирал и воружувал населението, притоа тој ја презе сета одговорност врз себе. Поп Арсов по приведувањето бил затворен, набргу властите го ослободиле, но по неколку дена повторно го затвориле. За да извлечат признанија од него, бил жестоко тепан и мачен <ref name="PPArsov"/>. Од приведените Поп Арсов ''најмашки се држел'' <ref name="PPArsov"/> и истакнал дека: ''не ја одобрува работата на Турција, и, ако тоа се смета за вина-тој е виновен'' <ref name="PPArsov"/>. На 3 јануари 1898 година, Министерскиот совет на Османлиското Царство донел одлука во Скопје да биде испратен специјален воен суд и анкетна комисија. Задача на комисијата била да се испитаат сите престапи поврзани со аферата. Военот суд требало да оддели три до пет души, како потикнувачи, а останатите откако ќе положеле заклетва да ги ослободи. За претседател на воениот суд бил поставен Енвер паша, командант на градот Воло. Членови на судот биле: Садедин паша и тројца други полковници. Судењето започнало на 19 февруари (стар стил) 1898 година. Судот објавил дека учителите и свешениците се најопасниот елемент, и обвинил десетмина за организирање на востание <ref name="PPArsov"/>, меѓу нив се нашол и Поп Арсов. Тој бил обвинет затоа што во некои од писмата на Развигоров се споменувало и неговото име како член на ''некаков си комитет'' <ref name="PPArsov"/>. Воениот суд како политички претстапници, за организирање на востание ги осудил: Петар Поп Арсов, [[Мише Развигоров]], [[Димитар Мирасчиев]], [[Јосиф Даскалов]], јеромонахот Козма (игумен во Лесновскиот манастир), [[Александар Белчев]], [[Александар Икономов]] и [[Ангел Пандуров]]<ref name="PPArsov"/>. Сите тие биле осудени на 101 година заточение. Данаил Велков и Илија Крстев биле осудени на три години затвор <ref name="PPArsov"/>. Од осудените на 101 година, најтешка била пресудата на Поп Арсов, Развигоров и Икономов. Тие биле осудени на вечен затвор во окови, а останатите на вечен затвор во град. На 23 август (стар стил) 1898 година, Поп Арсов и остантите осудени поради организирање на востание, биле спроведени кон [[Бодрум Кале|Подрум Кале]] за издржување на нивната казна. === Подрум Кале === {{Главна|Бодрум Кале}} [[Податотека:Hadzi-nikolov.jpg|150px|мини|лево|Иван Хаџи Николов]] [[Податотека:BodrumCastlesoutheast.jpg|350px|мини|десно|Подрум кале]] Осумината осудени на 101 година, поради Виничкат аафера, биле донесени во Подрум кале. Останите двајца: Илија Крстев и Даниел Велков биле испратени во друг затвор. Затворот Подрум кале се наоѓал во градот [[Бодрум|Акија]] во [[Адански вилает|Аданскиот вилат]]. Оваа месност од југозапад била заплискувана од море, а на североисток била обградена со планини и била ретко населувана. Таму условите за живот биле ужасни <ref name="PPArsov"/>. Во тврдината меѓу затворениците владеала голема сиромаштија. Климата била неповолна и отвореноста на затворските ќелии, давале можност за брзи и опасни заболувања. Поп Арсов во писмата до својата мајка постојано се поплакувал на ''влагата и жестокото однесување на затворениците и чуварите во затворот кон него и неговите другари'' <ref name="PPArsov"/>. За условите во затворот Поп Арсов, Развигоров и Александар Коцев напишале: {{Цитат|'''''Ние сме изложени на жестокоста на полудивите затвореници и сите несреќи кои произлегуваат од неа, а сето тоа ја уништува душата заедно со телото''''' <ref name="PPArsov"/>}} Во текот на јули 1901 година, бројот на македонските револуционери во Подрум кале се зголемил, поради [[Солунска афера|Солунската афера]]. Меѓу затворените се нашле и члановите на ЦК на Внатрешната организација: [[Пере Тошев]], [[Христо Татарчев]], [[Христо Матов]] и [[Иван Хаџи Николов]]. Малку подоцна им се придружил и [[Даме Груев]]. Во Подрум Кале, Даме своите соборци и пријатели од Македонија ги затекнал раскарани. На една страна биле Петар Поп Арсов, Хаџи Николов, Мирасчиев и други, а од другата страна биле Татарчев, Христо Матов, Развигоров и други. Таквата поделба влијаела и врз Даме. За оваа поделба [[Ѓорче Петров]] вели:''Тие во Подрум се беа зајале меѓу себе, Пере и Докторот (Татарчев б.н) веќе не можеа да се трпат. Даме и со Матов и со докторот беше оладен до голем степен... во затворот веќе нема општо дело и таму се раздробуваат'' <ref>Петров Ѓорче, Спомени, Коресподенција, (вовед, коментар и редакција Љубен Лапе), Скопје, 1984.</ref>. На 19 август (стар стил) 1902 година, османлискиот султан [[Абдул Хамид II]], по повод денот на неговото стапување на престолот решил да помилува 36 македонски политички затвореници. Со амнестијата бил опфатен Поп Арсов и останатите седуммина обвинети во Виничката афера. Истовремено биле помилувани членовите на ЦК на Внатрешната организација. На 24 август (стар стил) 1902 година, групата заточеници се јавил до редакцијата на весникот [[Право (весник)|Право]], известувајќи за нивното скорешно заминување во Солун. Според Христо Матов, тие во Солун пристигнале на 1 септември (стар стил) 1902 година <ref name="PPArsov"/>. ===Врховистички провокации === Додека Поп Арсов бил во Подрум кале, во редовите на македонското револуционерно движење се случиле крупни настани. Во јануари 1901 година дошло до [[Солунска афера|Солунската афера]] во која речиси сите членови на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] на Организацијата биле уапсени. Оваа афера на површина го исфрлила Бугаринот [[Иван Гарванов]]. Во Софија, [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] се нашол во рацете на Бугаринот [[Иван Цончев]], кој бил близок со кнезот [[Фердинанд I]]. [[Врховизам|Врховистите]] за предизвикаат раздвижување во Македонија ги организирале [[Мисија на Атанас Јанков|Мисијата на Атанас Јанков]], [[Тушимско востание|Тушимското востание]] и [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]]. Во почетокот на септември 1902 година полковникот Јанков пристигнал во Загоричани, а на 23 септември 1902 година започнало врховистичкото востание во источна Македонија. Во предвечеријето на овие врховистички акции, на 1 септември (стар стил) 1902 година во Солун пристигнале заточениците од Подрум Клае. Следниот ден се одржало советување. Покрај членовите на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] на советувањето учествувале Пере Тошев и Христо Матов. Советувањето било потикнато од врховистичките акции. Поп Арсов бил поканет да улествува во советувањето, но одбил. ===Расцеп на Внатрешната организација=== {{Главна|Расцеп на Македонската револуционерна организација}} [[Податотека:Dimo Hadhidimov IMARO.jpg|150px|мини|лево|Димо Хаџи Димов]] [[Податотека:Vidni deici na VMORO i VMOK.JPG|350px|мини|десно| '''Горе:''' Стефан Чавдаров, Добре Даскалов, Мише Анчев, Иван Караџов, Запранов, Михаил Дорев, Борис Мончев. '''Средина:''' Петар Ацев, Петар Кушев, Христо Матов, Тодор Лазаров, Тодор Александров. '''Долу:''' Стојан Мишев, Григор (Гешо) Илиев, Петко Пенчев, Христо Саракинов и Георги Занков.]] По востанието во [[Софија]] се одржале првите повостанички советувања на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]]. Овие советувања се одржале во периодот од [[декември]] [[1903]] до [[февруари]] [[1904]] година, на нив учествувале истакнати раководители, војводи и началници, главно прашање кое било разгледувано е каков да биде правецот на делување по неуспешното востание. На овие советувања дошло до оформување на две гледишта, од кои подоцна ќе прозлезат две струии, едната концепција била претставена од [[Христо Матов]] кој се залагал за зачувување на централистичкиот принцип, а другата струја се залагала за децентрализација и демократизација на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]]. На советувањата преовладала концепцијата за децентрализација и демократизација предводена од [[Серска група|Серчани]] <ref name="DD">Димитар Димески, Македонската револуционерна организација по Илинден (во пресрет на окружните конгреси), Годишен заборник на Филозофски факултет, книга, 19 (45), Скопје, 1992</ref>. Отука произлегла [[Директива за идната дејност на Организацијата|Директивата за идната дејност на Организацијата]] изработена од [[Димо Хаџи Димов]], [[Димитар Мирасчиев]] и [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]] со што биле поставени основите на [[Радикална - реформска струја|Реформска струја]]. Како одговор на Директивата, [[Христо Матов]] ја напишал брошурата [[Основите на Организацијата од Брут]] (бг. основитѣ на Организацията отъ Брутъ) во мај 1904 година. Во брошурата биле претставени пет принципи околу кои ќе се групира [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|Конзервативна струја]]. Главните прашања околу кој се судриле дејците на Организацијата, се прашањето за централизација или децентрализација, односно демократизирање, како и крајната цел на самата Организација, односно ''автономна Македонија'' или оформување на ''Македонија како самостојна политичка единица во рамките на една балканска федерација''. Кризата и поделбите кој се појавиле по [[Илинденско востание|Илинденското востание]], во текот на 1904 и 1905 година се продлабочиле. Во овој период дошло до прегрупирање на силите, најистакнатите дејци на македонското револуционерно движење тргнале во барање на сојузници и приврзаници за наметнување на сопственото влијание. Влијанието на Даме во ''Битолскиот револуционерен округ'' по [[Илинденското востание]] опаднало, тој презел и една обиколка низ Солунскиот Округ и пошироко за наметнување на своето влијание, но ова обиколка не ги постигнала посакуваните резултати. [[Прилепски конгрес|Прилепскиот конгрес]] покажал дека Даме има различни погледи од [[Пере Тошев]] и [[Ѓорче Петров]], по прашањето за идното устројство на Организацијата. Даме бил во лоши односи и со [[Борис Сарафов]], кој преку поедини војводи го ширел своето влијание во Македонија. Поради централистичките погледи, Даме бил на спротиваната страна од Јане Сандански и [[Серска група|Серчани]], како и со дејците на ''Струмичкиот револуционерен округ''. Тој ги расипал односите и со [[Атанас Лозанчев]], со него во ноември 1904 година имал и физички судир <ref>Даме Груев, Живот и дело, част I,..., 305</ref><ref name=" KP" />. Во август 1904 година во Софија се вратил [[Ѓорче Петров]]. Тој истакнал дека Даме е уморен и дека е потребна негова замена ако сакаат да ја продолжат и завршат борбата на Организацијата. Петров тогаш бил во коалиција со Петар Поп Арсов, [[Пере Тошев]] и Јане Сандански. Оваа групација се залагала за демократизација на Организацијата, прекинување на врските со било која бугарска влада и распуштње на актуелното [[Задгранично претставништво]]. Според српскиот дипломатски претставник во Софија - Симиќ, во декември 1904 година македонското револуционерно движење било поделено на 4 групи, една околу [[Борис Сарафов]], кон неа клонеле [[Ѓорче Петров]] и [[Васил Чакаларов]], друга околу Матов - Татрчев, трета околу Даме и четврта анархистичка околку која се вртеле Петар Поп Арсов, [[Михаил Герџиков]], [[Димитар Мирасчиев]] и други, тие биле групирани околу весникот [[Револуционерен лист]]. Симиќ истакнал дека највлијателна група била онаа на Даме, а нејзин најекспониран претставник во [[Бугарија]] бил [[Иван Гарванов]] <ref name="SIme">Ристовски Блаже, Даме Груев во извештаите на српскиот дипломатски застапник во Софија во 1905 година, Зборник - Даме Груев 1871-1906, истражувања и материјали, Битола, 1981</ref>. Симиќ исто така истакнал дека дошло до зближување меѓу Даме, Гарванов и [[Иван Цончев]], а на спротивната страна дошло до зближување меѓу [[Пере Тошев]], Лозанчев, Сарафов и [[Ѓорче Петров]] <ref name="SIme" />. === Рилски конгрес === {{Главна|Рилски конгрес}} [[Податотека:Colored Yane Sandanski.png|мини|лево|150п|Јане Сандански]][[Податотека:A 1157889869 rm7.jpg|мини|десно|350п|Рилски манастир]] И покрај поделбата и диференцирањето на фракциите во Организацијата, најголемиот дел од дејците биле на став дека излезот од таквата состојба може да се најде само преку еден општ конгрес, кој би го воспоставил повторно единството во македонското револуционерно движење. Меѓутоа патот до општиот конгрес траел 2 години. На нему му претходеле [[Струмички конгрес од 1904|Струмички конгрес од 1904 година]], [[Прилепски конгрес|Прилепскиот конгрес]] и [[Прв скопски конгрес|Скопскиот конгрес]] од јануари 1905 година. Во летото 1905 година се одржале два конгреса на Солунскиот револуционерен округ, во [[Солунски конгрес од јуни 1905|конгресот од јуни]] и [[Солунски конгрес од август 1905|конгресот од август]]. Потоа се одржал [[Струмички конгрес од 1905|Струмички конгрес од 1905 година]] и [[Серски конгрес|Серскиот конгрес]]. Со тоа се создале услови за свикувње на општиот конгрес. Кон крајот на [[септември]] [[1905]] година во [[Софија]] се собрал најголем број од делегатите кој требале да присуствуваат на Конгресот. Во главниот град на Бугарија биле извршени дополнителни советувања на кои дошло до недоразбирање околу местото за одржување на Конгресот. [[Јане Сандански]] побарал Конгресот да се одржи во Македонија и на тој начин да се повлече: ''чисто внатрешниот карактер и полната независност на Организацијата'' <ref name="HS2">[[Христо Силјанов|Христо Силянов]], "Освободителнитѣ борби на Македония", [http://www.promacedonia.org/obm2/index.html том II Следъ Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1943. {{bg}}</ref>. Сепак најголемиот број од делегатите посочиле дека Конгресот не треба да биде вознемируван од никого и затоа предложиле тој да се одржи надвор од границите на Македонија. По преговорите било постигнато компромисно решение Конгресот да се одржи во [[Рилскиот манастир]], во близината на македонската граница <ref name="HS2" />. Конгресот го имал следниот дневен ред: :1. ''Извештај за минатата дејност и сегашната положба во Организацијата по окрузи и околии'' :2. ''Идната дејност на Организацијата'' :3. ''Устројство и управа на Организацијата''; ::а) ''административен оддел'' ::б) ''судски одел'' ::в) ''финансиски одел'' ::г) ''културно - економски одел'' :4. ''Литература и печат'' :5. ''Односот и поведението на Организацијата спрема разните теченија; a) спрема сите пропаганди б) спрема бугарскиот државнички национализам и Егзархија в) спрема врховистите, емиграцијата и јавноста во Бугарија г) спрема одделни организациски групи внатре и надвор'' :6. ''Тактика на Организацијата'' :7. ''Отчет за дејноста на ЦК и Задграничното претставништво''<ref name="HS2" /> Најдолго време распрвале, дваесет дена, за точката три, односно идното устројство на Организацијата. Според [[Христо Силјанов]] по ова прашање дошле во судир две струи кои имале различна концепција по ова прашање. Двете струи Силјанов ги нарекува: ''радикално - реформска'' и ''умерено - конзервативна'' <ref name="HS2" />. На овој Конгрес најистакнати претставници на првата групација биле Пере Тошев, [[Ѓорче Петров]] и [[Јане Сандански]], тие ја имале наклонетоста на најголемиот број на делегати. Оваа крило се залагало за децентрализација и демократизација на Организацијата, широка примена на изборното начело. На страната на оваа група застанал и [[Борис Сарафов]] сакајќи на тој начин да добие амнестија од обвиненијата. На чело на другата групација застанал Даме кои се залагал за зачувување на централистичкиот хиерархиски поредок <ref group="белешка" name="vg_666"/>. Меѓутоа тој ја немал поддршката на најголемиот број на делегати и затоа бил подготвен на компромис, а зад него застанале [[Аргир Манасиев]], [[Борис Мончев]], [[Лазар Маџаров]], [[Стамат Икономов]] и [[Добри Даскалов]].<ref name="HS2" /> По дваесет дневна расправа меѓу двете групи, Конгресот ги прифатил новиот [[Устав на ВМОРО|Устав]] и [[Правилник на ВМОРО|Правилник]] на Организацијата. [[Христо Силјанов]] истакнува дека новоусвоените акти биле компромисно решение меѓу двете групации: :''со чувствително наклонување на лево'' <ref name="HS2" /> и дека отстапките за компромисот биле направени од ''умерено - конзервативното крило''. Иако [[Христо Силјанов]] истакнува дека бил постигнат компромис, во постарата литература преовладува ставот дека влијанието на ''левицата'' преовладал на овој конгрес. Дополнителна кофузија е поделбата на левица и десница, кога е познато дека [[Борис Сарафов]] застанал на страната на ''радикално - реформска крило'' кое во постарата литература се нарекува како ''лево крило'', а Даме бил на чело на ''умерено - конзервативната струја'', во постарата литература познато како ''десно крило''. И покрај струењата бил постигнат компромис и бил усвоен новиот Устав и Правилник според кој Организацијата добила ново официјално име: ''Внатрешна македоно-одринска револуционерна организација (ВМОРО)''<ref name="HS2" />. Врз основа на штотуку усвоените нови акти за членови на [[Централен комитет на МРО|ЦК]] биле избрани: [[Дамјан Груев]], [[Пере Тошев]], [[Тодор Поп Антов]], во Претставничкото тело влегле - [[Ѓорче Петров]], Петар Поп Арсов и [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]], за уредник на [[Револуционерен лист]] бил избран [[Димо Хаџи Димов]]. За ревизори на Организацијата биле избрани [[Иван Гарванов]], [[Никола Пушкаров]] и [[Борис Сарафов]], меѓутоа тие не ја прифатиле должноста.<ref name="KP">36 години во ВМРО - Спомени на Кирил Прличев, издателство ВЕДА-МЖ, 1999, ISBN 954-8090-01-5</ref>. Одговорноста на [[Борис Сарафов]] како и на другите дејци на Организацијата биле оставени за на крајот од дневниот ред, бидејќи оваа прашање било најделикатно. Сарафов бил обвинуван од сите страни и за секакви дејствија, дека земал пари од српската влада, за пропуштање на српски чети, за препраќање на свои чети во [[Македонија]], давање пари на разни службеници со што предизвикувал раскол и расипништво. Според [[Христо Силјанов]] фактите биле толку силни што Сарафов:''не можел, а да не се чувствува за грешник'' <ref name="HS2" />. Главни обвинители на Конгресот бил [[Јане Сандански]] и серчани. Тие биле поддржани од струмичаните како и од реформските делегати, а против Сарафов биле и делегатите од Битолскиот и Солунскиот Округ под влијание на Даме, нивен гласноговорник бил [[Борис Мончев]] <ref name="HS2" />. Сарафов морал да се брани и затоа го обвинил [[Јане Сандански]] за пасивност при [[Илинденското востание]], а на [[Дамјан Груев]] му дофрлил што дозволил да биде грабнат од просрпскиот војвода [[Мицко Крстевски]]. Единствен кој застанал на страната на Сарафов бил [[Ѓорче Петров]] кој пак добил поткрепа од страна на Пере Тошев дека амнестирањето на обвинетите е најдобро решение со што би се разрешило заплетканото прашање. Улогата на миротворец требало да ја одигра непомирливиот противник на Сарафов, самиот Јане Сандански. На изнанедување на многумина Сандански истакнал дека во минатото сите грешеле, дека е потребно сплотување и помирување, да се остави минатото. Во тој дух се изјаснил и [[Ѓорче Петров]], а поддршка дал и Даме. На крај конгресот изгласал опша амнестија за сите обвинети вклучително и за Сарафов <ref name="HS2" />. На конгресот преовладал духот за постигнување на компромис и возобновување на единството. Со новиот устав и правилник во Организацијата требало да се воведе широка децентрализација и демократизација од највисоките до најниските раководни тела. Mеѓутоа единството кое било воспоставено траело кратко. === Претставничкото тело === {{Главна|Задгранично претставништво}} ===Втор редовен конгрес=== [[Податотека:Ѓорче Петров.jpg|150px|мини|лево|Ѓорче Петров]] [[Податотека:Стојо Хаџиев, Петар Поп Арсов и Таската Серски.JPG|250px|мини|десно|Стојо Хаџиев, Петар Поп Арсов и Таската Серски]] Составот на новиот централен комитет бил компромис помеѓу фракциите во самата Организација. Даме како член ''ЦК'' ја претставувал [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|Конзервативната струја]], а [[Пере Тошев]] [[Радикална - реформска струја|Реформската струја]], додека пак [[Тодор Поп Антов]] бил близок со [[Серска група|Серчани]]. Даме и [[Пере Тошев]] стоеле на различни стојалишта во поглед на многу прашања и тоа го отежнувало функционирањето на Централниот комитет и самата Организација. [[Тодор Поп Антов]] бил легален член, за разлика од останатите кои биле нелегални, тоа придонело да биде отежната комуникацијата помеѓу нив. Недоразбирањата помеѓу членовите на ЦК, особено меѓу Даме и Пере Тошев, биле пречка за повторното воспоставување на единство во Организацијата. [[Ефтим Спространов]] истакнува дека и по [[Рилскиот конгрес]], дејците во Организацијата се делат на три групи: [[Ѓорче Петров]]-[[Борис Сарафов]], [[Даме Груев]]-[[Христо Матов]] и трета околу [[Пере Тошев]], Петар Поп Арсов и [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]]. Според Спространов: ''Првите се за интереси и сакаат да се држат за да јадат, вторите за стариот ред во управувањето на Организацијата, а последните-за новиот Правилник'' <ref>Евтим Спространов. Дневник, Т.I (1901-1907), Предговор Александър Гребенаров, Съставители: Гребенаров, Ал., Милкана Бошнакова, Георги Царев. С. 1994</ref>. Српскиот дипломатски претставник во Софија, Св. Симиќ во својот извештај од 3 ноември 195 година, соопштил дека Петар Поп Арсов и [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]] припаѓале на т.н ''слободномисливи'' и се ''приврзаници на Сандански'' <ref name="PPArsov">[[Ванчо Ѓорѓиев]], Петар Поп Арсов. Прилог кон проучувањето на македонскотонационалноослободително движење, Матица Македонска, Скопје, 1997</ref>. Во еден друг извештај од 30 мај 1906 година Симиќ истакнува дека Борис Сарафов и Ѓорче Петров ''нерадо се сретнуваат'' со Поп Арсов, Груев, Гарванов и другите и дека меѓу нив сè поголем замав зема старата недоверба па секоја група работи сама за себе <ref name="PPArsov" />. Разликите биле преголеми, отука Организацијата и по една година од [[Рилскиот конгрес]] се наоѓала во старата состојба на внатрешни поделби и расправии <ref>Вътрешното състояние на Организацията (II), Революционненъ листъ, No. 6, 14. X 1906, 2</ref>. Причините за разединувањето помеѓу Петар Поп Арсов и Димитар Стефанов на една страна и Ѓорче Петров на друга, лежеле во слабостите на Ѓорче кон Борис Сарафов <ref name="PPArsov" />. Поп Арсов и Стефанов биле незадоволни од сојузот помеѓу Ѓорче и Сарафов, отука тие сè повеќе се свртувале кон серчани и струмичани со кои идејно биле блиски и ја зацврстиле својата соработка со Јане Сандански <ref name="PPArsov" />. Во услови на поделби и разединувања, во летото 1906 година започнале подготовките за Вториот редовен конгрес на ВМОРО кој требало да се одржи до крајот на тековната година. Во рамките на подготовките, Серскиот Округ го одржал својот Втор редовен конгрес во селото [[Ловча]]. Кон крајот на ноември во Софија почнале да пристигнуват делегати од цела Македонија за одржување на неопходните претконгресни средби. За време на Советувањата дошло до целосно слевање на веќе покојниот Даме Груев, Иван Гарванов и Борис Сарфов, кои взаемно си ги признале своите делегати <ref name="PPArsov" />.Имено, Сарфов, Гараванов, Христо Матов, Христо Татарчев и Петко Пенчев го имале изгубено правото да бидат делегати на предвидениот конгрес, затоа што долго време биле надвор од треиторијата на ВМОРО. Во претходниот период помеѓу конзервативните групи постоела извесна нетрпеливост и соперништво, но во овој момент заедничката омраза кон Јане Сандански ги обединила <ref name="PPArsov" />. Во текот на советувањата во Софија, Серчани го наметнале прашањето за местото на одржување на претстојниот конгрес, истовремено инсистирале тој да се одржи во Македонија. Од своја страна, конзервативната група побарала да се предаде оружјето и муницијата ој пограничните пунктови, кои биле под контрола на Јане Сандански, на една мешовита комисија. Предлогот бил одбиен. Петар Поп Арсов и Сандански биле непопусливи пред барањата на конзервативците, а Пере Тошев се држел резервирано <ref name="PPArsov" />. [[Податотека:Boris Sarafov Portrait.jpg|150px|мини|лево|Борис Сарафов]] [[Податотека:Mihail Daev IMARO Balchik.jpg|250px|мини|десно|Михаил Даев]] Во текот на советувањата во Софија спорни биле три прашања: 1) местото на одржување на Конгресот 2) предавање на оружјето од пограничните пунктови 3) верификација на делегатските мандати како најспорно прашање <ref name="PPArsov" />. На едно собрание околу полноќ, дошло до заострени дискусии околу последното прашање, а дошло и до демостративно напуштање на седницата од страна на Петар Поп Арсов, [[Христо Чернопеев]], [[Крсто Б’лгаријата]], [[Стојо Хаџиев]], А. Станоев, Д. Икономов и други. Меѓутоа сепак бил постигнат компромис, било одлучено конгресот по вторпат да се одржи во [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]] <ref name="PPArsov" />. На првиот ден од Коледе, [[Задгранично претставништво|Претставништвото]] испратило покани до сите делегати повикувајќи да заминат за Рилскиот манастирм но многумина делегати од конзеравтивното крило ги вратиле назад поканите <ref name="PPArsov" />. И покрај оваа постапка на конзервативците, припадниците на реформската група на чело со Сандански, заминале за Рилскиот манастир. Непосредно пред манастирот, [[Михаил Даев]] во полупијана состојба предизвикал инцидент, во текот на кој двајца месни врховисти биле убиени, а еден бил ранет <ref name="PPArsov" />. Оваа случка и послужила на бугарската полиција како повод за блогада на Рилскиот манастир. Сандански и останатите делегати ја согледале стапицата, по што го напуштиле местото и ја минале границата. Следниот ден, 2 јануари 1907 година, во селото Рила пристигнал Петер Поп Арсов и тука дознал за инцидентот и веднаш се вратил во Софија. Борис Сарафов и Михаил Даев уште во Софија планирале да направат некоја провокација со која требало да се спречи одржувањето на конгресот <ref name="PPArsov" />, затоа што нивното мнозинство на Конгресот не било сигурно <ref name="PPArsov" />. [[Христо Силјанов]] тенденциозно тврди дека реформската група била во малцинство и се состоела од 12 делагти и затоа го напуштиле местото. Заминувањето на Сандански и неговите приврзаници од Рила го искористиле конзервативците за да ги обвинат Серчани дека го провалиле Конгресот. По ова прашање, [[Ванчо Ѓорѓиев]] истакнува: ''Меѓутоа, провалувањето дошло од самите конзеравтивци. Тие дури и не се појавиле на местото закажано за одржување на Конгресот. Предизвиканиот инцидентод страна на М. Даев, враќањето на поканите за учеството на Конгресот, непојавувањето на местото на одржување на Конгресот, и секако, појавата на бугарската полиција кај Рилскиот манастир, не биле случајни. Тоа била смислена саботажа од страна на конзервативците со цел да го прикријат своето отсуство од Конгресот'' <ref name="PPArsov" />. По пропаѓањето на Конгресот, конзеравтивците се собрале во ќустендилско и конституирале во ''советодавно собрание''. Тие во своето изложение ги прогласиле за непрактични и неприменливи нормативните акти на ВМОРО од [[Рилскиот конгрес]] од 1905 година. На крајот, си избрале свои задгранични претставници: Иван гарванов, Борис Сарафов и Христо Матов за Солунскиот, Битолскиот и Скопскиот револуционерен округ <ref name="PPArsov" />. === Советувања === [[Податотека:Пере Тошев.jpg|150px|мини|лево|Пере Тошев]][[Податотека:Sandanisti IMARO.JPG|мини|десно|350п|Од лево кон десно: Чудомир Кантарџиев, Стоју Хаџиев, Јане Сандански, Георги Скрижовски, непознат]] Речиси истовремено, реформската група на ВМОРО одржала свое советување во почетокот на феврурари 1907 година. Советувањето се одржало на чифликот на браќата Башавелови во [[Големо Село]], Дупничко. На Советувањето учествувале: Петар Поп Арсов, [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]], [[Пере Тошев]], [[Јане Сандански]], [[Крсто Б’лгаријата]], [[Христо Чернопеев]], С. Хаџиев, М. Даев, П. Китанов, Д. Икономов и др. На собирот биле разгледани три генерални прашања: 1) како да се попречи врховистичкото влијание 2) што да се преземе во Скопскиот, Солунскиот и Битолскиот округ што биле зафатени од српската и грчката пропаганда 3) внатрешните разногласија <ref name="PPArsov" />. На Советувањето се појавиле два предлога. Првиот бил од Јане Сандански кој побарал серчани да испратат свои чети во Скопскиот затоа што таму имале луѓе кои биле пријателски наклонети кон нив и оттаму да се изврши влијание во Битолско и Солунско. Од друга страна, Христо Черноеев поаѓал од фактот дека тие се дејци на Внатрешната организација, а не само на одделни окрузи и отука предложил самиот да замине за Битолско, а Сандански по сопствен избор, да замине за Солунско или Скопско, каде што требало лично да ја поведе борбата против надворешните влијанија <ref name="PPArsov" />. Предлогот на Чернопеев бил поддржан од страна на Петар Поп Арсов и шестмина учесници. На крајот не било донесено единствено решение. Во пролетта 1907 година во Софија било одржано советување на кое присуствувале: Петар Поп Арсов, [[Јане Сандански]], [[Стоју Хаџиев]], [[Крсто Б’лгаријата]], [[Петар Ангелов]], [[Лазар Плавев]] и [[Алексо Мартулков]]. На ова советување било решено да се воружат две чети кои требало да заминат за Скопскиот округ. Крсто Б’лгаријата и Петар Ангелов требало да останат во Скопско, а Алексо Мартулков и Лазар Плавев требало да заминат за Велешко и да го поддржат реонскиот војвода Дачо Јотов Крсто <ref name="PPArsov" />. Учесниците на советувањето тргнувле од становиштето дека од Велешко лесно може да се изврши влијание во Втората револуционерна област на Македонија <ref name="PPArsov" />. За овие настани, [[Ванчо Ѓорѓиев]] истакнува: {{Цитат|'''''Неодржувањето на Вториот општ конгрес на ВМОРО, како и постапките и одлуките на двете јасно издиференцирани крила кои меѓусебно се нарекле лево и десно, претставува почеток на крајот на постоењето на единствената макеоднска револуционерна ослободителна организација на единствената и цела македонска територија''''' <ref name="PPArsov">Ванчо Ѓорѓиев, Петар Поп Арсов. Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење, Скопје, 1997</ref>}} ===Убиство на Борис Сарафов и Иван Гарванов=== {{Главна|Убиство на Борис Сарафов и Иван Гарванов}} [[Податотека:Тодор Паница.jpg|100px|мини|лево|Тодор Паница]][[Податотека: Killed Garvanov and Sarafov.jpg|мини|десно|350п|Телата на Борис Сарафов и Иван Гарванов]] Во почетокот на ноември 1907 година, Сандански пристигнал во Софија каде што одржал неколку советувања со своите сомисленици. Едно од главните прашања на овие собири, бил односот кон Сарафов и неговите приврзаници. На советувањата учествувале: Петар Поп Арсов, [[Ѓорче Петров]] и [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]] (тројцата легитимни претставници), [[Пере Тошев]] (член на ЦК на ВМОРО), [[Христо Чернопеев]], [[Димо Хаџи Димов]], [[Иван Харизанов]] и други. [[Јане Сандански]] доминирал на овие советувања. Според Ќамилов, ''Старикот'' истакнал: {{Цитат|'''''треба да се работи за пробудување на сознанието на масите, дека тие се самостоен народ, дека имаат право на слободен живот и дека за извојување на својата слобода треба да се борат без да се потпираат на туѓа помош, зашто тие кои би дошле да ги ослободат, всушност ќе дојдат да ги поробат'''''<ref name="HSTDVA">[http://www.promacedonia.org/obm2/index.html "Освободителнитѣ борби на Македония", том II Следъ Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1943.</ref>}} Сандански укажал дека: ''сите што агитираат било во Македонија, било надвор од неа на база: ослободување и обединување на Бугарите, од ВМОРО треба да бидат дочекани непријателски, така како што се дочекуваат од Организацијата српските и грчките агитации и чети'' <ref name="HSTDVA" />. Оваа алузија се однесувала на Сарафов и Гарванов <ref name="PPArsov"/>. На советувањата имало одделни предлози за помирување, меѓутоа Сандански не се откажал од свите намери. Вечерта на [[28 ноември (настани)|28 ноември]] 1907 година, самопрогласените задгранични претставници во домот на ''Принцот'', на улица Осогово, 36, договориле средба со Тодор Паница, нивниот нов ''приврзаник'' <ref name="HSTDVA" />. Кога Сарафов ја привршувал својата вечера, пристигнал [[Иван Гарванов]]. Малку подоцна пристигнал Тодор Паница, вооружен со два наганта. На гостинот му биле понудени мезе и чаша вино, но Паница одбил. Во разговорот со Сарафов и Гарванов, дознал дека Христо Матов нема да присуствува на средбата <ref name="HSTDVA" />. Матов ги известил дека поради неодложна работа нема да дојде на средбата. Сарафов и неговите двајца гости се повлекле во друга соба, каде што разговорот меѓу нив течел спокојно. Околу 11 часот, Паница станал да си оди, а Сарафов и Гарванов станале да го испратат. Кога пристигнале до влезната влата, се слушнале зборовите: ''Уште едно прашање?'' а во истиот момент се слушнале два истрела. Веднаш дотрчале домашните кои се стаписале од ужасот: ''Сарафов и Гарванов, облеани во крв, умираа. И двајцата беа погодени со по еден смртоносен удар. Сарафов беше застрелан во левото слепо око, а Гарванов во левото уво'' <ref name="HSTDVA" />. Тодор Паница веднаш го нпуштил местото, а набргу во домот на Сарафов пристигнале еден полициски инспектор и судски истражувач, во придружба на еден софиски репортер, кој вака ја опишал глетката која ја затегнал: {{Цитат|'''''Во антрето, до влезната врата, Сарафов паднал, потпрен на левиот ѕид, со спуштена глава в десни, со раширени нозе и раце - една отворена, другата со свиткани прсти. Гарванов паднат на грбот, со главата легната на десната нога на Сарафов, испружен во ходникот со раширени нозе кон внатрешноста. И двајцата со бледи лица изгледаат како заспани... Под труповите и наоколу големи локви крв која продолжуваше да тече. Околу безживотните трупови горко плаче остарениот татко на Сарафов, неговата мајка, неговите браќа, сестра му, снаа му и неговите блиски''''' <ref name="HSTDVA" />}} По двојното убиство, бугарските власти уапсиле околу 50 души. Меѓу нив биле: Чернопеев, Крсто Б’блгаријата, Пере Тошев, Ѓорче Петров, Стојно Стојнов, Ст. Кемилев, д-р К. Д. Списаревски, Ал. Радославов, браќата Харизанови и други. Неколку дена подоцна, со одлука на бугарското Народно собрание бил затворен [[Антон Страшимиров]], народен пратеник од редовите на радикалната партија, тој бил обвинет како ''интелектуален соучесник'' <ref name="HSTDVA" />. На [[13 декември (настани)|13 декември]] 1907 година, софискиот градоначалник наредил: ''да се фатат и да се затворат, каде и да се наоѓаат: Јане Сандански, Чудомир Кантарџиев, Александар Бујнов и Тодор Паница'' <ref name="HSTDVA" />. На крај бугарските судови ги осудиле на смрт Сандански и Паница, откако ги прогласиле за разбојници. [[Податотека:Hristo Matov.jpg|150px|мини|лево|Христо Матов]] [[Податотека:Todor Alexandrov as youngster.jpg|140px|мини|десно|Тодор Александров]] По убиството на Сарафов и Гарванов, утрото на [[29 ноември (настани)|29 ноември]] 1907 година Христо Матов ги собрал повидните војвди и раководители на [[Умерено - конзервативна струја (МРО)|конзервативната струја]] кои се наоѓале во Софија, за да ја разгледаат новонастанатата состојба. Со двојното убиство се срушиле сите мостови и опции за соработка помеѓу двете групи во [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Матов веднаш презел мерки за продолжување на работата на самопрогласеното [[Задгранично претставништво]] и по телефон го повикал [[Тодор Александров]] од [[Бургас]], доверувајќи му ја благајничката работа, која претходно ја вршел Гарванов <ref name="HSTDVA" />. Александров станал десна рака на Матов, ''и оттогаш почнува неговото брзо искачување'' <ref name="HSTDVA" />. Главната задача која си ја поставил Матов била свикување на нов конгрес. ''Конгресот требаше да се свика по секоја цена и во најкус рок'' <ref name="HSTDVA" />. Подготовките за [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскиот конгрес]] завршиле релативно брзо и се одржал во првите денови на мрат 1908 година во селото [[Жабокрт]], Ќустендилско. На него приисуствувале: [[Христо Татарчев]], [[Петар Ацев]], [[Ефрем Чучков]], [[Христо Шалдев]], [[Тодор Александров]], [[Васил Чакаларов]], [[Климент Шапкарев]] и други <ref name="HSTDVA" />. Едногласно за претседател на конгресот бил избран [[Христо Матов]], а за секретари Климент Шапкарев и [[Петко Пенчев]]. Делегатите разгледале повеќе прашања, а кон крајот на март Бирото на конгресот објавил една ''Декларација'' <ref name="HSTDVA" />. Во неа биле објавени решенија за повеќе прашања кои се однесувале на Македонија и македонското револуционерно движење. По прашањето за ''Убиството на Сарафов, Гарванов и Даев'' било одлучено: ''Откако ги разгледаа фактите за убиството на Гарванов, Сарафов и Даев, а имајќи ги во вид и самопризанијата и објаснувањата на виновниците, содржани во нивното отворено писмо, Конгресот заклучи дека убиството е мотивирано со стремеѓот на неговите автори да и се наметнат со недопустливи средства на Организацијата. Сакајќи да ги зачува единството и дисциплината во Организацијата и да го искорени системот на самоволијата и заканите во отвореното писмо за нови убиства, Конгресот оддлучи потписниците на отвореното писмо, како и физичките убијци да се исклучат од редовите на Организацијата и да се сметаат за нејзини непријатели'' <ref name="HSTDVA" />. Со [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскиот конгрес]] се ставил крај на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и се поставиле темелите на идната [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Автономистичка)|Внатрешна македонска револуционерна организација]], позната како ''Автономистичка''. Сандански и Серчани биле обвинети за непријатели на Организацијата поради убиството на Сарафов и Гарванов, меѓутоа разликите биле посуштински. Двете страни имале дијаметрално различни концепти за решавање на македонското прашање. [[Христо Силјанов]] истакнува дека во преден план на конзервативците била целосната воена подготовка на населението и дека не треба да се троши време и сили за неважни работи <ref name="HSTDVA" />, односно дека ''Еволуционизмот на серчани е побиен'' <ref name="HSTDVA" />. Меѓу останатото, конзервативците истакнале дека не можат да и го одречат ''природното право на Бугарија да се грижи за судбината на своите сонародници во Турција'' <ref name="HSTDVA" /> и дека: ''Нашите патишта со Младотурците не се сретнуваат... Нас иднината на турската држава не не интересира и не можеме да ја врзуваме судбината на нашата татковина со судбината на разноверните и разнојазичните племиња, народи и раси...'' <ref name="HSTDVA" />. === Петар Поп Арсов и Младотурската револуција === {{Главна|Петар Поп Арсов и Младотурската револуција}} === Македонска конференција === {{Главна|Македонска конференција (1912)}} На собирот присуствувале: Петар Поп Арсов, Иван П. Јорданов, [[Ризо Ризов]], [[Димитрија Чуповски]], [[Врховисти|врховистот]] [[Крум Зографов]] во придружба на двајца врховистички претставници од Штипско и Кочанско, [[Алексо Мартулков]] и други. Најпрво говорел Поп Арсов, а по него Димитрија Чуповски. Тој ги запознал присутните дека поделбата на Македонија е решена од страна на сојузниците и отука побарал да се преземе активност за самостојност на Македонија. Меѓутоа, оваа концепција уште на самиот почеток наишла на остро спротивставување кај врховистите. Крум Зуграфов заканувачки рекол: '''''Јазиците ќе ви ги исечеме, само ако некој рече самостојна Македонија.''''' <ref>Ванчо Ѓорѓиев, Петар Поп Арсов..., 143.</ref>. === Привремено претставништво на поранешната Внатрешна организација === {{Главна|Привремено претставништво на поранешната Внатрешна организација }} === Смрт === == Чествување == {{quote|'''''Петар Поп Арсов активно се пројавил низ повеќе македонски пулсации во интервал подолг од три децении, поконкретно од 1888 до 1920 година. Притоа, се пројавил како филолог, револуционер - идеолог, книжевник и публицист. Тој е борец за национално, културно и духовно издигање на сопствениот нарпд. Воедно речено - поборник за македонската самобитност. '''''|''Ванчо Ѓорѓиев''|''Петар поп Арсов'' <ref name="PPArsov"/>}} [[Податотека:Petar Pop Arsov.JPG|150px|мини|лево|Детаљ од [[Споменик на основачите на ВМРО|споменикот на основачите на Внатрешната организација]], Скопје. Петар Поп Арсов се наоѓа во средина каде што го држи првиот устав на Организацијата]] [[Податотека:Petar Poparsov House Bogomila 1.JPG|350px|мини|десно|Спомен-куќа на Петар Поп Арсов]] Веднаш по ослободувањето и создавањето на современата македонска држава, македонскиот народ му одал видно признание на својот голем син. Поп Арсовата личност и дело, редовно се одбележува на свечените академии и други собири, во печатот, радиото и телевизијата. Голем број на училишта, улици, културно-уметнички друштва го носат неговото име: [[ОУ „Петар Поп Арсов“ - Богомила]], улица Петар Поп Арсов во [[Скопје]] и др. Во [[Македонија]] тој се слави како еден големите чинители во создавањето на македонската национална држава. По повод дваесет години од прогласувањето на независноста на [[Република Македонија]] бил официјално отворен [[Музеј на македонската борба|Музејот на македонската борба]], во кој меѓу останатото се наоѓа и една восочна фигура на Поп Арсов <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://mmb.org.mk/w/?page_id=4478 |title=МАКЕДОНИЈА ЗА ВРЕМЕ НА МЛАДОТУРСКИОТ РЕЖИМ |accessdate=2013-10-17 |archive-date=2015-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150309094025/http://mmb.org.mk/w/?page_id=4478 |url-status=dead }}</ref>. Во 2012 година, бил поставен [[Споменик на основачите на ВМРО|Споменикот на основачите на ВМРО]] во [[Жена-парк]], [[Скопје]]. Споменикот е посветен на шестемина основачи на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], Петар Поп Арсов се наоѓа во средината каде што го држи првиот устав на Организацијата. Неговата родна куќа во Богомила е претворена во [[Спомен-куќа на Петар Поп Арсов|Спомен-куќа]] во која се наоѓа музејската поставка <ref>[http://www.dnevnik.mk/default.asp?ItemID=F22D32511B7397438BA561A87A6969C1 ПОДНОВУВАЊЕ НА СПОМЕН-КУЌИТЕ НА ПОП АРСОВ И НА НЕДЕЛКОВСКИ]</ref>. Во текот на повеќе децении оваа спомен-куќа била посетена од илјадници посетители. Еден дел од историчарите, Петар Поп Арсов го оценуваат како бугарски револуционер и општественик <ref>[http://books.google.com/books?id=pbi_wzu7QAMC&pg=PA115&dq=petar+poparsov+bulgarian&hl=bg&ei=YrhbTJ6KHJ-nsQaqqqm3AQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CE4Q6AEwBg#v=onepage&q=petar%20poparsov%20bulgarian&f=false We, the people: politics of national peculiarity in Southeastern Europe, Автор Diana Mishkova, Издател Central European University Press, 2009, ISBN 9639776289, стр. 116.]</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=uOPUnWM8RAYC&pg=PA18&dq=petar+poparsov+bulgarian&hl=bg&ei=YrhbTJ6KHJ-nsQaqqqm3AQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9&ved=0CFsQ6AEwCA#v=onepage&q=petar%20poparsov%20bulgarian&f=false The Macedonian question: Britain and the southern Balkans : 1939-1949, Автор Dimitris Livanios, Издател Oxford University Press US, 2008, ISBN 0199237689, стр. 18.]</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=nNdKQfEdyvgC&pg=PA247&dq=poparsov+bulgarian&hl=bg&ei=BfdbTIf2MpSlsQaNzeiTAQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDIQ6AEwAjgK#v=onepage&q=poparsov%20bulgarian&f=false Preparation for a revolution: the Young Turks, 1902-1908, Автор M. Şükrü Hanioğlu, Издател Oxford University Press US, 2001, ISBN 019513463X, стр. 246-247.]</ref>. Животот и делото на поп Арсов во современата историска наука не нашла соодветен третман и место. Прв обид за расветлување на неговата личност направил [[Петар Стојанов]] во 1963 година. Празнината која постоела била пополнета од страна на [[Ванчо Ѓорѓиев]] кој во 1997 година го објавил делото ''Петар Поп Арсов. Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење''. Истиот автор истакнува дека: {{Цитат|'''''Бугарската историографија која често се занимава со македонското национално-ослободително движење, а со цел да ни ја докажува познатата теза за наводниот бугарски карактер на движењето, до сега не нашла за потребно, а ние мислиме дека и нема интерес да се занимава со делото на Петар Поп Арсов поради неговите кристални македонски определби''''' <ref name="PPArsov"/>}} == Галерија == <center><gallery> image: Ppoparsov-217x300.jpg|Портрет на Петар Поп Арсов image:Petar Poparsov portrait.JPG image:Petar Poparsov.JPG image: Дописна картичка на Петар Поп Арсов.JPG| Дописна картичка на Петар Поп Арсов што ја испратил од Подрум Кале преку својот брат Андреја до Авструнгарскиот конзул во Скопје image: Дупликат од сведителството на Петар Поп Арсов за завршено Високо образование.JPG|Дупликат од сведителството на Петар Поп Арсов за завршено Високо образование image: Оставка на Петар Поп Арсов на должноста секретар - инспектор при Велешката егзархиска митрополија.JPG| Оставка на Петар Поп Арсов на должноста секретар - инспектор при Велешката егзархиска митрополија image: Факсимил од согледувањата на Петар Поп Арсов за српската пропаганда во нахијата Азот.JPG| Факсимил од согледувањата на Петар Поп Арсов за српската пропаганда во нахијата Азот image:Vmro kartichka.JPG image:Petar Poparsov signature.jpg image: Смртниот одар на Петар Поп Арсов.JPG| Смртниот одар на Петар Поп Арсов </gallery></center> == Белешки == {{Reflist|group="белешка"|refs= <ref name="vg_7">На 18 февруари 1993 година, [[Ванчо Ѓорѓиев]] имал разговор со Стамен Поп Арсов во Скопје. Меѓу другото Стамен соопштил дека Поп Арсов имал напишано азбука и граматика на македонски јазик. Меѓутоа и покрај настојувањата на Ванчо Ѓорѓиев тие не биле пронајдени во личната архива на Петар Поп Арсов</ref> <ref name="vg_6">Македонските ученици по инструкција на Минчевич, на 1 февруари 1890 година испратиле Адреса до Српското народно собрание. Оваа Адреса била подпишана од 28 до 30 ученици, а Даме бил третопотпишан. Во неа било истаканото: На секој му е познато, дека тоа е земја (Македонија б.н) населена од мнозинство словени, и тоа - Бугари. Меѓутоа, од пред некое време српското јавно мнение толку се зазело со пишување за да ги посрби Македонците, така што тоа заземање постана вистинска страст, како за сите српски новинари, така и за државниците, книжевниците, па и за поедини приватни луѓе. Не слушајќи ги толку авторитетите на образовниот свет, тие сакат насила да го уверат целиот свет дека во Македонија живеат чисти, овејани Срби! Меѓу таквите грешки спаѓа и основањето на друштвото Св. Сава со задача да го шири српството во несрпски краишта. Ние кои до вчера бевме благодејанци на тоа друштво... Мислевме, дека нашите браќа Срби ќе не изддржуваат нас без задни цели, но, за жал, ние луто се излагавме. Да знаевме, дека нашето доаѓање овде ќе имаше такви последици, ние никако не би ни дошле... Но, што гледаме сега? Гледаме се врши некаква политичка цел, гледаме дека ние веќе постанавме оружје против својата народност, со еден збор ние сме - изиграни. Во последно време... ние видовме како друштвото Св. Сава истера тројца питомци од општествениот пансион, а полицијата двајца од нив ги протера надвор од земјата само затоа што се осмелија гласно да ја кажат својата народност. Овој неодамнешен настан, нас не жегна до срце, бидејќи нив ги истераа како Бугари, следува дека ние не сме тоа што тие биле, значи не сме Бугари, тогаш нормално - Срби. Зарем ние Срби? Ние, со кои овде секаде се постапуваше како со Бугари, ние кои овде и од малите деца сме нарекувани Бугари?! ... Ние не ножеме само да се восхитуваме на толкавата дрскот на оние, кои нас не нарекуват Срби, кога тие со тоа не прават ништо друго, освен, ранување на срцето, како на нас, така и на секој родољуб Македонец. Тоа се причините, кои нам ни дадоа повод малку сериозно да се замислиме и што е можно порано да престанеме да бидеме оружје за подигање на нова пропаганда во нашата мила татковина. Во Адресата македонските студенти се изјаснуваат како Македонци и како Бугари, меѓутоа се истакнува дека нивната татковина Македонија е подложна на српската пропаганда. Адресата од страна на бугарската историографија се користи како аргумент за докажување на нивната бугарска национална припадност. Меѓутоа истите тие потписници, а меѓу нив и Даме, претходно се декларирале како Срби, треба да се истакне дека некои од овие потписници, кој подоцна заминале за Софија, побарале да се вратат во Србија затоа што: ние сега гледаме колку сме сродни со Бугарите, подобро да бидеме уште толку години под Турците, отколку под Татари (види Б. Ристовски, Кон проучувањето на престојот на Даме Груев во Белград). Македоците под влијание на пропагандите се изјаснувале за Срби, Бугари, Грци и Романци, но нивното изјаснување треба да се гледа како на променлива категорија во зависност од нивните интереси. Нивното декларирање како Бугари не треба да се смета за вистинко чувство, а уште помалку за докажување на нивните бугарски корени</ref> <ref name="vg_12">Во Османлиското Царство не постоел редовен ситем за попис на населението со утврдени методи и принципи како во западноевропските држави. Османските власти го евидентирале само машкото население и тоа не по национална основа туку по вероисповед. Мажите муслимани биле запишувани поради воената обврска, а христијаните поради даноците. Меѓутоа постоеле еден вид на матични книги т.н нуфуз дефтери во кој биле запишувани датумот на раѓање, името, името на родителите и презимето, меѓутоа од нуфузите не може да се утврди националниот состав на населението во Македонија. Под графата ''Муслимани'' биле запишувани: Турците, Циганите, исламизираните Македонци, Арнаутите, Черкезите, Арапите и други, односно припадниците на муслиманската вероисповед. Во графата ''Рум Милет'' (Грци) биле запишувани сите православни христијани во Отоманското Царство кој биле под духовна јуриздкција на Цариградската патријаршија, тука спаѓаат Македонците-патријаршисти кој биле нарекувани и како Грци. Христијанското население кое било под духовна власт на Бугарската егзархија било запишувано како ''Бугар милет'', тука спаѓаат Македонците-егзархисти кој биле нерекувани како Бугари. Од национален аспект само за Евреите постоела посебна графа како ''Јауди'', но и тука имало исклучок. Евреите муслимани биле впишувани како Турци, види: Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Табернакул, Институт за историја - Филозовски факултет, Скопје, 2003</ref> <ref name="vg_21">Македеонската национална свест во 19 и почетокот на 20 век бил слабо развиена. Тоа го потврдуваат повеќе странци: Сеќавањата за минатото потполно исчезнале и кај селаните останале само нејасни преданија за дамнешната слобода која тие ја уживале. Во едно зафрлено село во близината на Охрид, во кое нема ни учител ни свештеник, а неговите жители не знаат ниту да пишуваат ниту да читаат, говорев со неколку дечиња за да дознаам колку тие знаат за минатото. Ги однесов кај едно осамаено и необично закосено ритче на чиј врв се наоѓа урнатините на бугарскиот цар, тие се наоѓаат над езерото и долината. Кој го изградил ова? Ги запрашаав. Одоворот беше впечатлив: Слободните луѓе. А кој биле тие? Нашите дедовци. Да ама дали тие биле Срби, Бугари, Грци или Турци? Не, не биле Турци, тие биле христијани. И тоа беше изгледа сè што тие го знаеја, види: Доживувањата на Х. К. Бреилсфорд, Во Македонија не се поистоветуваат со својата нација (1905). Од друга страна пак повеќето странски пропаганди на територијата на Македонија го попречувале национално-конститутивниот процес на Македонците, види: Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници, д-р Ванчо Ѓорѓиев, Табернакул, Скопје 2006, Слобода или Смрт, д-р Ванчо Ѓорѓиев, Скопје 1997, Славко Димевски, За развојот на македонската национална мисла до создавањето на ТМОРО, Култура - Скопје, 1980</ref> <ref name="vg_32">Основоположниците на Македонската револуционерна организација биле бугарски воспитаници и биле под влијание на бугарската пропаганда од тоа влијание тие не се отргнале наеднаш туку постепено. Крсте Петков Мисирков во својата книга За македонцките работи истакнува: Мислата за национално обединување на Македонците, иако под маската бугарска, се зафати во 1890 г. Во крајот на 1889&nbsp;г. се префрлија во Бугарија 30-40 души ученици и студенти Македонци од Белград во Софија. Тие ученици се душата на сите настани во Македонија оттогаш досега. Тие беа запознаени со Србија и Бугарија, со нивните култури и цели во Македонија. Тие и ја сознаа опасноста за дележ на Македонија помеѓу тие две држави - ако Македонците самите не се вооружат за да си извојуваат сами, со сви сопствени сили и средства слобода и со тоа да го предупредат дележот на Македонија. По нивна иницијатива во почетокот на деведесеттите години се образува едно национално сепаратистичко движење со цел да се одделат интересите на Македонците од бугарските со издигнување на едно од македонските наречја на степен на литературен јазик за сите Македонци. Орган на тоа сепаратистичко движење на Македонците во Бугарија беше списанието „Лоза”.Но тоа духовно движење на Македонците не и’ се бендиса на бугарската стамболовска влада, којашто забрани да се издава „Лоза” и фати да ги гони Македонците сепаратисти. Од тоа уште време побегна Дамјан Груев, којшто беше во бројот на Македонците ученици што паминаа од Белград во Софија и во бројот на сепаратистите. Немајќи во Бугарија почва за национален сепаратизам, Македонците што пребегаа од Белград во Софија, се зафатија со образување на револуционерни организации во Бугарија и во Македонија.Видните Македонци револуционери сепаратисти, како Делчев, беа само ученици на првото поколение Македонци ученици српски и бугарски. Исто така и Сарафови другите подоцнешни револуционери се јавија само како нивни продолжувачи и следбеници, но не иницијатори на револуционерната организација. Од самиот зафаток на револуционерната организација Македонците во Бугарија, или со бугарско образование, работеа под маската Бугари, едно затоа што така се викаше голем дел од населението, а друго, што по тој пат можеше да се добие поддршката на бугарската влада, на бугарскиот народ и на Бугарската егзархија.</ref> <ref name="vg_666">''Въ тѣзи разисквания се сблъснаха дветѣ известни намъ течения — радикално-реформаторското и умѣрено-консервативното. Макаръ че нѣкои отъ най-влиятелнитѣ вдъхновители на първото (марксистътъ Димо хаджи Димовъ, писательтъ А. Страшимировъ и др.), отсѫтствуваха, демократичнитѣ начала и децентрализацията въ управлението бидоха блѣскаво защитени отъ Г. Петровъ и П. Тошевъ, при подкрепата на Я. Сандански и други отчаяни лѣвичари. Отсѫтствуваше отъ конгреса и най-упоритиятъ привърженикъ на умѣреностьта въ преобразованията, Хр. Матовъ, който и съ перо и съ слово не престана, въ продължение на две години, да доказва пакостьта отъ крайни и неприложими реформаторски тежнения. Съ своята упоритость той бѣше си навлѣкълъ неприязъньта на лѣвичаритѣ, а като задгранични представители, сиречь членове на единствения редовно функциониращъ презъ цѣлия периодъ отъ възстанието до конгреса, общоорганизационенъ висшъ институтъ, той и др.ъ Хр. Татарчевъ бѣха станали прицѣлна точка на всѣкакви критики и нападки. Поради това и двамата, въпрѣки грамаднитѣ си заслуги презъ време на междуцарствието, не можаха да попаднатъ между конгреснитѣ делегати. '''Наистина, умѣрено-консервативното течение се застѫпваше въ конгреса отъ най-авторитетния деятель въ вѫтрешностьта, Д. Груевъ'''. Той обаче, било поради природната си склонность къмъ практическитѣ постижения по пѫтя на взаимнитѣ отстѫпки, било поради заемания председателски постъ, остана и тукъ вѣренъ на своята примирителна тактика. Все пакъ централистичната система и умѣрениятъ реформизъмъ броеха множество убедени привърженици, като Л. Маджаровъ, Ст. Икономовъ, П. Васковъ, Добри Даскаловъ и др. и намѣриха въ конгреса горещи защитници въ лицето на Б. Мончевъ, А. Манасиевъ и др, види [http://www.promacedonia.org/obm2/index.html Хр. Силянов, том II Следъ Илинденското възстание]''</ref> <ref name="vg_87">Андреја Поп Арсов во 1907 година бил принуден од србоманите да ја напушти Богомила и да замине за учител во Ореше. Тој ја предводел борбата против српската пропаганда во Азот сè до 1918 година кога бил убиен од Србите</ref> }} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{рв|Petar Poparsov}} *[[:s:Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници|Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници]] на Викиизвор. {{Избрана}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Поп Арсов, Петар}} [[Категорија:Петар Поп Арсов| ]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Основачи на МРО]] [[Категорија:Македонски филолози]] [[Категорија:Родени во 1868 година]] [[Категорија:Починати во 1941 година]] [[Категорија:Луѓе од Богомила]] [[Категорија:Апсолвенти на Софискиот универзитет]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Македонски општественици]] rklfb2tttajz4j9mxxi6fj1tn8zzrmx 0 9676 5606990 5597022 2026-08-10T04:40:49Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606990 wikitext text/x-wiki : ''За богот Јупитер, видете [[Јупитер (бог)]]. За други употреби на терминот Јупитер, [[Јупитер (други значења)]]. {{Инфокутија Планета | bgcolour = #FFC8A0 |author= Јупитер | symbol = [[Податотека:Jupiter symbol (black).svg|24п|alt=♃|Астрономски симбол на Јупитер]] | image = [[Податотека:Jupiter.jpg|frameless|upright=2]] | caption = This image was enhanced by the U.S. Geological Survey to bring out detail. It is based on a 1979 image from the [[Voyager 1]] spacecraft. | orbit_ref = <ref name=horizons>{{Наведена мрежна страница | last = Yeomans | first = Donald K. | date = 2006-07-13 | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/?horizons | title = HORIZONS System | publisher = NASA JPL | accessdate = 2007-08-08 }} — At the site, go to the "web interface" then select "Ephemeris Type: ELEMENTS", "Target Body: Jupiter Barycenter" and "Center: Sun".</ref><ref name=barycenter>Orbital elements refer to the barycenter of the Jupiter system, and are the instantaneous [[osculating orbit|osculating]] values at the precise [[J2000]] epoch. Barycenter quantities are given because, in contrast to the planetary centre, they do not experience appreciable changes on a day-to-day basis from to the motion of the moons.</ref> | epoch = [[J2000]] | aphelion = 816520800 km (AU) | perihelion = 740573600 km (AU) | semimajor = 778547200 km (AU) | eccentricity = 0.048775 | inclination = 1.305°<br />6.09° од [[Сонце|сончевиот]] екватор | asc_node = 100.492° | arg_peri = 275.066° | mean_anomaly = 18.818° | period = 4331.572&nbsp;[[ден]]ови<br />11.85920&nbsp;[[Јулијанска година (астрономија)|yr]] | synodic_period = 398,88&nbsp;денови<ref name="fact">{{Наведена мрежна страница|url = http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/jupiterfact.html|title = Jupiter Fact Sheet|publisher = NASA|last = Williams|first = Dr. David R.|accessdate = 2007-08-08|date = 16 ноември 2004}}</ref> | avg_speed = 13.07&nbsp;км/s<ref name="fact"/> | satellites = [[Јупитерови месечини|63]] | physical_characteristics = yes | flattening = 0.06487 ± 0.00015 <!-- calculated from data in ref name=Seidelmann2007 --> | equatorial_radius = 71,492 ± 4&nbsp;км<ref name=Seidelmann2007>{{наведено списание | author= Seidelmann P. Kenneth |author2= Archinal B. A.|author3= A’hearn M. F.|display-authors= et.al. | title= Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006 | journal= Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy | volume=90 | pages=155–180 | year=2007 | doi=10.1007/s10569-007-9072-y | url=http://adsabs.harvard.edu/doi/10.1007/s10569-007-9072-y | accessdate=2007-08-28 }}</ref><ref name=1bar>Refers to the level of 1 bar atmospheric pressure</ref> <br />11.209 Earths | polar_radius = 66,854 ± 10&nbsp;км<ref name=Seidelmann2007/><ref name=1bar/> <br />10.517&nbsp;Earths | surface_area = 6.21796×10¹⁰&nbsp;км²<ref name=1bar/><ref name="nasafact">{{Наведена мрежна страница |url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Jupiter&Display=Facts |title=NASA: Solar System Exploration: Planets: Jupiter: Facts & Figures |accessdate=2009-02-09 |archive-date=2013-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225084108/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Jupiter&Display=Facts |url-status=dead }}</ref><br />121.9 Earths | volume = 1.43128×10¹⁵&nbsp;км²<ref name="fact"/><ref name=1bar/> <br />1321.3&nbsp;Earths | mass = 1.8986×10²⁷&nbsp;кг<ref name="fact"/> <br />317.8&nbsp;Earths | density = 1.326&nbsp;g/cm³<ref name="fact"/><ref name=1bar/> | surface_grav = 24.79&nbsp;[[забрзување|m/s²]]<ref name="fact"/><ref name=1bar/><br />2.528&nbsp;[[g-сила|g]] | escape_velocity = 59.5&nbsp;км/s<ref name="fact"/><ref name=1bar/> | sidereal_day = 9.925&nbsp;h<ref>{{Наведена мрежна страница|author= Seidelmann P. K.|author2= Abalakin V. K.|author3= Bursa M.|author4= Davies M. E.|author5= de Burgh C.|author6= Lieske J. H.|author7= Oberst J.|author8= Simon J. L.|author9= Standish E. M.|author10= Stooke P.|author11= Thomas P. C.|year= 2001|url= http://www.hnsky.org/iau-iag.htm|title= Report of the IAU/IAG Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements of the Planets and Satellites: 2000|publisher= HNSKY Planetarium Program|accessdate= 2007-02-02|archive-date= 2011-08-10|archive-url= https://www.webcitation.org/60qCIcHwA?url=http://www.hnsky.org/iau-iag.htm|url-status= dead}}</ref> | rot_velocity = 12.6&nbsp;км/s<br />45,300&nbsp;км/ч | axial_tilt = 3.13°<ref name="fact"/> | right_asc_north_pole = 268.057°<br />17&nbsp;h 52&nbsp;min 14&nbsp;s<ref name=Seidelmann2007/> | declination = 64.496°<ref name=Seidelmann2007/> | albedo = 0.343 ([[бондово албедо|бондово]])<br /> 0.52 ([[геометриско албедо|геом.]])<ref name="fact"/> | magnitude = -1.6 to -2.94<ref name="fact"/> | angular_size = 29.8" — 50.1"<ref name="fact"/> | adjectives = Jovian | temperatures = да | temp_name1 = 1 бар | min_temp_1 = | mean_temp_1 = 165&nbsp;[[Келвин|K]]<ref name="fact"/> | max_temp_1 = | temp_name2 = 0.1 бар | min_temp_2 = | mean_temp_2 = 112&nbsp;K<ref name="fact"/> | max_temp = | atmosphere = yes | atmosphere_ref = <ref name="fact"/> | surface_pressure = 20–200&nbsp;[[Pascal (unit)|kPa]]<ref>{{наведено списание | author=Anonymous | title=Probe Nephelometer | journal=Galileo Messenger | publisher=NASA/JPL | year=1983 | issue=6 | url=http://www2.jpl.nasa.gov/galileo/messenger/oldmess/2Probe.html | accessdate = 2007-02-12 }}</ref> (cloud&nbsp;layer) | scale_height = 27 km | atmosphere_composition = <table> <tr><td> 89.8±2.0%</td><td>[[водород]] (H₂) </td></tr><tr><td> 10.2±2.0%</td><td>[[хелиум]] </td></tr><tr><td> ~0.3%</td><td>[[маетан]] </td></tr><tr><td> ~0.026%</td><td>[[амонијак]] </td></tr><tr><td> ~0.003%</td><td>[[водород деутерид]] </td></tr><tr><td> 0.0006%</td><td>[[етан]] </td></tr><tr><td> 0.0004%</td><td>[[вода]] </td></tr><tr><td> '''Ices''':</td><td> </td></tr><tr><td> </td><td>[[амонијак]] </td></tr><tr><td> </td><td>[[вода]] </td></tr><tr><td> </td><td>[[амониум хидросулфид]](NH₄SH) </td></tr></table> }} '''Јупитер''' — петтата [[планета]] од [[Сонцето]] и [[List of Solar System objects by size|најголема]] во [[Сончевиот Систем]].<ref>{{ДРМЈ|Јупитер}}</ref> Таа е [[гигант планета]] со [[маса]] една илјадитина од Сонцето, и 2.5 пати потешка од останатите планети во сончевиот Систем заедно. Јупитер и [[Сатурн]] се [[гасовити џинови]]; другите две џиновски планети, [[Уран]] и [[Нептун]], се [[ледени џинови]]. Јупитер им бил познат на [[астрономија|астрономите]] уште од антиката.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=De Crespigny |first=Rafe |title=Emperor Huan and Emperor Ling |url=http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/HuanLing_part2.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060907044624/http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/HuanLing_part2.pdf |archivedate=September 7, 2006 |work=Asian studies, Online Publications |accessdate=May 1, 2012 |quote=Xu Huang apparently complained that the astronomy office had failed to give them proper emphasis to the eclipse and to other portents, including the movement of the planet Jupiter (taisui). At his instigation, Chen Shou/Yuan was summoned and questioned, and it was under this pressure that his advice implicated Liang Ji.}}</ref> Именувана е по [[Римска митологија|Римскиот бог]] [[Јупитер (бог)|Јупитер]].<ref>{{Наведена книга |author=Stuart Ross Taylor |date=2001 |title=Solar system evolution: a new perspective : an inquiry into the chemical composition, origin, and evolution of the solar system |edition=2, illus., revised |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-64130-2 |page=208}}</ref> Гледано од [[Земјата]], Јупитер достигнува [[величина]] од -2,94, доволно светла за нејзината [[planetshine|рефлексија]] да фрла сенка,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://blogs.discovermagazine.com/badastronomy/2011/11/18/young-astronomer-captures-a-shadow-cast-by-jupiter/ |title=Young astronomer captures a shadow cast by Jupiter: Bad Astronomy |work=[[Discover (magazine)|Discover]] ''Blogs'' |date=November 18, 2011 |accessdate=May 27, 2013 |archive-date=2013-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130702142010/http://blogs.discovermagazine.com/badastronomy/2011/11/18/young-astronomer-captures-a-shadow-cast-by-jupiter |url-status=dead }}</ref> правејќи го во просек третиот најсветол природен <!-- artificial satellites can be much brighter (e.g., iridium flares) --> објект на [[ноќното небо]] по [[Месечината]] и [[Венера]]. Јупитер првенствено е составен од [[водород]] со четвртина од неговата маса како [[хелиум]], иако хелиумот е присутен само во десетина молекули. Исто така може да има карпести јадра на потешки елементи,<ref name=coreuncertainty>{{Наведено списание |author=Saumon, D. |author2=Guillot, T. |title=Shock Compression of Deuterium and the Interiors of Jupiter and Saturn |journal=The Astrophysical Journal |volume=609 |issue=2 |pages=1170–1180 |date=2004 |bibcode=2004ApJ...609.1170S |doi=10.1086/421257 |arxiv=astro-ph/0403393}}</ref> но како и другите џиновски планети, Јупитер нема добро дефинирана цврста површина. Поради неговата брза ротација, планетата има форма на [[сплеснат сфероид]] (има мала, но значајна испакнатина на Еквадорот). Надворешната атмосфера е видливо одвоена на неколку слоја со различни ширини, што резултира со турбуленции и бури по нивните меѓусебни граници. Значаен резултат е [[Големата црвена точка]], огромна бура што е познато дека постоела уште од XVII век, кога за првпат била забележана со [[телескоп]]. Околината на Јупитер е слаб систем на [[планетарен прстен|планетарни прстени]] и моќна [[магнетосфера]]. Јупитер има [[Moons of Jupiter|79 познати месечини]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://home.dtm.ciw.edu/users/sheppard/satellites/|title=The Jupiter Satellite and Moon Page|last=|first=|date=June 2017|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180531184410/http://home.dtm.ciw.edu/users/sheppard/satellites/jup2003.html|archive-date=2018-05-31|dead-url=|accessdate=|access-date=June 13, 2017|url-status=dead}}</ref> вклучувајќи ги и четирите големи [[Галилејски месечини]] отриени од [[Галилео Галилеј]] во 1610. [[Ganymede (moon)|Ганимед]], најголемата од нив, има пречник поголем од оној на планетата [[Меркур (планета)|Меркур]]. Јупитер била истражувана во неколку наврати од страна на [[роботски вселенски летала]], особено во раните мисии на ''[[Pioneer program|Пионер]]'' и ''[[Voyager program|Војаџер]]'' прелет , а подоца и од страна на „Галилеп“. Кон крајот на февруари 2007, Јупитер бил посетуван од истрагата на ''[[Нови Хоризонти]]'', користејќи ја [[gravitational slingshot|гравитацијата на Јупитер]] за да ја зголеми брзината и да ја свитка својата траекторија кон [[Плутон]]. Најновата истрага на планетата е ''[[Јунона (вселенско летало)|Јунона]]'', која влезе во орбитата на Јупитер на 4 јули 2016.<ref name="NYT-20160705">{{наведени вести |last=Chang |first=Kenneth |title=NASA’s Juno Spacecraft Enters Jupiter’s Orbit |url=https://www.nytimes.com/2016/07/05/science/juno-enters-jupiters-orbit-capping-5-year-voyage.html |date=July 5, 2016 |work=[[New York Times]] |accessdate=July 5, 2016}}</ref><ref name="NYT-20160630">{{наведени вести |last=Chang |first=Kenneth |title=All Eyes (and Ears) on Jupiter |url=https://www.nytimes.com/2016/07/01/science/jupiter-nasa-juno-hubble.html |date=June 30, 2016 |work=[[New York Times]] |accessdate=July 1, 2016}}</ref> Идни цели за истражување на Јупитеровиот систем ги вклучуваат и веројатно со мраз покриен течен океан на нејзината месечина [[Europa (moon)|Европа]]. ==Состав и миграција== {{Main article|Модел на големото летање}} {{Поврзано|Состав и еволуција на Сончевиот Систем}} [[File:jupiter symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|left]] Астрономите оркрија речиси 500 планетарни системи со повеќе планети. Овие системи вклучуваат неколку планети чии маси се неколкупати поголеми од Земјината ([[супер Земји]]), кои орбитираат поблиску до нивната ѕвезда во споредба со Меркур и сонцето, понекогаш и гиганти со гасови од Јупитер се доближуваат до нивната ѕвезда. Земјата и нејзините соседни планети можеби се формирале од фрагменти на планети кои судриле со Јупитер, уништувајќи ги супер-Планетите околу Сонцето. Додека Јупитер се приближил кон внатрешноста на Сончевиот Систем, во она што теоретичарите го нарекуваат [[хипотеза на големиот такт]], предизвикувајќи серија судири меѓу супер-Земјите со тоа што нивните орбити почнале да се преклопуваат.<ref>{{Наведено списание |url=http://www.pnas.org/content/112/14/4214.abstract |title=Jupiter's decisive role in the inner Solar System's early evolution |author=[[Konstantin Batygin]] |accessdate=November 17, 2015 |doi=10.1073/pnas.1423252112 |pmid=25831540 |pmc=4394287 |volume=112 |issue=14 |pages=4214–4217 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |arxiv=1503.06945 |bibcode=2015PNAS..112.4214B |year=2015 |archive-date=2015-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701092602/http://www.pnas.org/content/112/14/4214.abstract |url-status=dead }}</ref> Јупитер движејќи се надвор од внатрешноста на Сончевиот Систем ќе овозможи формирање на внатрешни планети, вклучувајќи ја и [[Земјата]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://news.nationalgeographic.com/2015/03/150324-jupiter-super-earth-collisions-planets-astronomy-sky-watching |title=Observe: Jupiter, Wrecking Ball of Early Solar System |author=Illustration by&nbsp;NASA/JPL-Caltech |date= 2015-03-24|work=nationalgeographic.com |accessdate=November 17, 2015}}</ref> == Физички одлики == Јупитер е првенствено составен од гасовити и течни материјали. Таа е најголема од четирите џиновски планети во Сончевиот Систем и оттука е воопшто најголема планета. Нејзиниот пречник е {{convert|142984|км|0|abbr=on}} на својот [[екватор]]. Просечната густина на Јупитер, 1.326&nbsp;g/cm³, е втора највисока од џиновските планети, но е пониска од оние на четирите [[Земјовидни планети]]. === Композиција === Горната атмосфера на Јупитер е околу 88–92% водород и 8–12% хелиум во проценти волумен на гасовити [[молекули]]. Атомот на хелиум има околу четири пати поголема маса од водороден атом, па составот се менува кога е опишан како дел од масата што ја придонесуваат различни атоми. Така, [[Atmosphere of Jupiter|атмосферата на јупитер]] е приближно 75% водород и 24% хелиум по маса, при што останатиот процент од масата е составен од други елементи. Атмосферата содржи траги од [[метан]], [[водна пареа]], [[амонијак]] и соединенија засновани на [[силициум]]. Исто така има траги од [[јаглерод]], [[етан]], [[водород-сулфид]], [[неон]], [[кислород]], [[фосфин]] и [[сулфур]]. Најодалечениот слој од атмосферата содржи [[кристали]] на замрзнат амонијак. Внатрешноста содржи погусти материјали - масата е околу 71% водород, 24% хелиум и 5% други елементи.<ref name=voyager>{{Наведено списание |author=Gautier, D. |author2=Conrath, B. |author3=Flasar, M. |author4=Hanel, R. |author5=Kunde, V. |author6=Chedin, A. |author7=Scott N. |title=The helium abundance of Jupiter from Voyager |journal=Journal of Geophysical Research |volume=86 |issue=A10 |pages=8713–8720 |date=1981 |bibcode=1981JGR....86.8713G |doi=10.1029/JA086iA10p08713|hdl=2060/19810016480 }}</ref><ref name="cassini">{{Наведено списание |author=Kunde, V.G. |display-authors=etal |title=Jupiter's Atmospheric Composition from the Cassini Thermal Infrared Spectroscopy Experiment |journal=Science |date=September 10, 2004 |volume=305 |issue=5690 |pages=1582–86 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/305/5690/1582 |accessdate=April 4, 2007 |doi=10.1126/science.1100240 |pmid=15319491 |bibcode=2004Sci...305.1582K}}</ref> Преку [[инфрацрвени]] и [[ултравиолетови]] мерења, пронајдени се траги на [[бензен]] и други [[јаглеводороди]].<ref>{{Наведено списание |journal=Icarus |volume=64 |issue=2 |pages=233–48 |date=1985 |title=Infrared Polar Brightening on Jupiter III. Spectrometry from the Voyager 1 IRIS Experiment |bibcode=1985Icar...64..233K |author=Kim, S.J. |author2=Caldwell, J. |author3=Rivolo, A.R. |author4=Wagner, R. |doi=10.1016/0019-1035(85)90201-5}}</ref> Во атмосферските пропорции водородот и хелиумот се блиску до теоретскиот состав на исконската [[сончевата маглина]]. Неон во горниот дел од атмосферата се состои само од 20 делчиња на милион по маса, што е околу една десетина во изобилство на Сонцето.<ref>{{Наведено списание |author=Niemann, H.B. |author2=Atreya, S.K. |author3=Carignan, G.R. |author4=Donahue, T.M. |author5=Haberman, J.A. |author6=Harpold, D.N. |author7=Hartle, R.E. |author8=Hunten, D.M. |author9=Kasprzak, W.T. |author10=Mahaffy, P.R. |author11=Owen, T.C. |author12=Spencer, N.W. |author13=Way, S.H. |title=The Galileo Probe Mass Spectrometer: Composition of Jupiter's Atmosphere |journal=Science |date=1996 |volume=272 |issue=5263 |pages=846–849 |bibcode=1996Sci...272..846N |doi=10.1126/science.272.5263.846 |pmid=8629016}}</ref> Хелиумот е исто така намален на околу 80% од составот на Сонцето. Ова осиромашување е резултат на [[Precipitation (meteorology)|врнежите]] на овие елементи во внатрешноста на планетата.<ref name="galileo_ms">{{Наведено списание |first=U. |last=von Zahn |first2=D.M. |last2=Hunten |first3=G. |last3=Lehmacher |title=Helium in Jupiter's atmosphere: Results from the Galileo probe Helium Interferometer Experiment |journal=Journal of Geophysical Research |date=1998 |volume=103 |issue=E10 |pages=22815–22829 |doi=10.1029/98JE00695 |bibcode=1998JGR...10322815V}}</ref> <!-- Abundances of heavier [[inert gas]]es in Jupiter's atmosphere are about two to three times that of the Sun.{{citation needed|date=May 2015}}--> Врз основа на [[спектроскопија]], [[Сатурн]] се смета дека е сличен по состав на Јупитер, но другите џиновски планети [[Уран]] и [[Нептун]] имаат релативно помалку водорот и хелиум, и релативно повеќе [[volatiles|мраз]] по што сега се нарекуваат [[Леден џин|ледени гиганти]].<ref>{{Наведена мрежна страница |author=Ingersoll, A.P. |author2=Hammel, H.B. |author3=Spilker, T.R. |author4=Young, R.E. |date=June 1, 2005 <!-- Date from the properties --> |format=PDF |url=http://www.lpi.usra.edu/opag/outer_planets.pdf |title=Outer Planets: The Ice Giants |publisher=Lunar & Planetary Institute |accessdate=February 1, 2007}}</ref> === Маса и големина === {{Главна|Јупитерова маса}} [[File:SolarSystem OrdersOfMagnitude Sun-Jupiter-Earth-Moon.jpg|thumb|left|Jupiter's diameter is one [[order of magnitude]] smaller (×0.10045) than that of the Sun, and one order of magnitude larger (×10.9733) than that of Earth. The Great Red Spot is roughly the same size as Earth.]] Масата на Јупитер е 2.5 пати поголема од онаа на сите други планети во Сончевиот Систем заедно—толку е масивна што [[Тежиште (релативистичко)|барицентарот]] со [[Сонцето]] лежи над [[Photosphere|површината на Сонцето]] во 1.068 [[Сончев полупречник|сончеви полупречници]] од центарот на Сонцето.<ref>{{Наведена книга |last1=MacDougal |first1=Douglas W. |title=Newton's Gravity |year=2012 |publisher=Springer New York |isbn=978-1-4614-5443-4 |pages=193–211 |language=en |department=A Binary System Close to Home: How the Moon and Earth Orbit Each Other |quote=the barycenter is 743,000 km from the center of the sun. The Sun's radius is 696,000 km, so it is 47,000 km above the surface.|doi=10.1007/978-1-4614-5444-1_10 |series=Undergraduate Lecture Notes in Physics }}</ref> Јупитер е многу поголема од Земјата и значително помалку густа: нејзиниот волумен е околу 1,321 Земји, но е само 318 пати помасивна.<ref name="fact"/><ref name="burgess">{{page needed|date=May 2015}} {{Наведена книга |first=Eric |last=Burgess |date=1982 |title=By Jupiter: Odysseys to a Giant |url=https://archive.org/details/byjupiterodyssey0000burg |publisher=Columbia University Press |location=New York |isbn=978-0-231-05176-7}}</ref> Полупречникот на Јупитер е околу 1/10 од [[Сончев полупречник|полупречникот на сонцето]],<ref name=shu82>{{Наведена книга |first=Frank H. |last=Shu |date=1982 |title=The physical universe: an introduction to astronomy |url=https://archive.org/details/physicaluniverse00shuf |page=[https://archive.org/details/physicaluniverse00shuf/page/426 426] |series=Series of books in astronomy |edition=12 |publisher=University Science Books |isbn=978-0-935702-05-7}}</ref> а масата е 0.001 пати од [[Сончева маса|масата на сонцето]], така што густините на двете тела се слични.<ref name=davis_turekian05>{{Наведена книга |author=Davis, Andrew M. |author2=Turekian, Karl K. |title=Meteorites, comets, and planets |volume=1 |series=Treatise on geochemistry |publisher=Elsevier |date=2005 |isbn=978-0-08-044720-9 |page=624}}</ref> "[[Јупитерова маса|Масата на Јупитер]]" ({{Jupiter mass}} или {{Jupiter mass|Jup=y}}) е често се користи како единица за опишување маси на други објекти, особено [[Вонсончева планета|екстра сончеви планети]] и [[Кафеаво џуџе|кафеави џуџиња]]. На пример, вонсончева планета [[HD 209458 b]] има маса од {{Jupiter mass|0.69}}, додека [[Капа Андромаде б]] има маса од {{Jupiter mass|12.8}}.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://exoplanet.eu/ |title=The Extrasolar Planets Encyclopedia: Interactive Catalogue |publisher=Paris Observatory |author=Jean Schneider |date=2009}}</ref> Теоретски модели укажуваат на тоа дека ако Јупитер има повеќе маса од тоа што имала во минатото, таа ќе се намали.<ref name=Seager2007>{{Наведено списание |last=Seager |first=S. |author2=Kuchner, M. |author3=Hier-Majumder, C.A. |author4=Militzer, B. |title=Mass-Radius Relationships for Solid Exoplanets |journal=The Astrophysical Journal |volume=669 |issue=2 |pages=1279–1297 |date=2007 |doi=10.1086/521346 |arxiv=0707.2895 |bibcode=2007ApJ...669.1279S}}</ref> За мали промени на масата [[полупречникот]] не би се променил значително, а над {{earth mass|link=yes|500}} (1.6 Јупитерова маса)<ref name=Seager2007/> внатрешноста би станала многу покомпримирана под зголемениот притисок бидејќи нејзиниот волумен ќе се ''намали и покрај'' зголемениот обем на материјата. Како резултат на тоа, Јупитер се смета дека има најголем пречник како планета од нејзиниот состав и еволутивна историја што може да постигне.<ref name=HTUW>{{cite AV media | title=How the Universe Works 3 | volume=Jupiter: Destroyer or Savior? | date=2014 | publisher=Discovery Channel}}</ref> Процесот на натамошно собирање со зголемување на масата ќе продолжи сè додека не се постигне значително [[ѕвездено палење]], како кај масивните [[Кафеаво џуџе|кафеави џуџиња]] кои имаат околу 50 Јупитерови маси.<ref name="tristan286">{{Наведено списание |last=Guillot |first=Tristan |title=Interiors of Giant Planets Inside and Outside the Solar System |journal=Science |date=1999 |volume=286 |issue=5437 |pages=72–77 |accessdate=August 28, 2007 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/286/5437/72 |doi=10.1126/science.286.5437.72 |pmid=10506563 |bibcode=1999Sci...286...72G}}</ref> Иако Јупитер би требало да биде 75 пати помасивен за [[водородно соединување|водородот да врзува]] и стане [[ѕвезда]], најмалото [[црвено џуџе]] е со околу 30 проценти поголем полупречник од оној на Јупитер.<ref>{{Наведено списание |author=Burrows, A. |author2=Hubbard, W.B. |author3=Saumon, D. |author4=Lunine, J.I. |title=An expanded set of brown dwarf and very low mass star models |journal=Astrophysical Journal |date=1993 |volume=406 |issue=1 |pages=158–71 |bibcode=1993ApJ...406..158B |doi=10.1086/172427}}</ref><ref>{{наведени вести |first=Didier |last=Queloz |title=VLT Interferometer Measures the Size of Proxima Centauri and Other Nearby Stars |publisher=European Southern Observatory |date=November 19, 2002 |url=http://eso.org/public/news/eso0232/ |accessdate=January 12, 2007}}</ref> И покрај ова, Јупитер сѐ уште зрачи повеќе топлина од колку што добива од Сонцето; количината на топлина произведена во него е слична на вкупното [[сончево зрачење]] што го прима.<ref name="elkins-tanton">{{page needed|date=May 2015}} {{Наведена книга |first=Linda T. |last=Elkins-Tanton |date=2006 |title=Jupiter and Saturn |url=https://archive.org/details/jupitersaturn0000elki_t3r5 |publisher=Chelsea House |location=New York |isbn=978-0-8160-5196-0}}</ref> Оваа дополнителна топлина е генерирана од [[Келвин–Хелмолцовиот механизам]] преку контракција. Овој процес предизвикува Јупитер да се намали за околу 2&nbsp;cm секоја година.<ref name="guillot04">{{Наведена книга |editor=Bagenal, F. |editor2=Dowling, T.E. |editor3=McKinnon, W.B. |author=Guillot, T. |author2=Stevenson, D.J. |author3=Hubbard, W.B. |author4=Saumon, D. |date=2004 |title=Jupiter: The Planet, Satellites and Magnetosphere |url=https://archive.org/details/isbn_9780521818087 |department=Chapter 3: The Interior of Jupiter |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-81808-7}}</ref> Кога првпат била оформена, Јупитер била многу потопла и околу двапати поголема од нејзиниот секогашен пречник.<ref>{{Наведено списание |last=Bodenheimer |first=P. |title=Calculations of the early evolution of Jupiter |series=23 |journal=Icarus |date=1974 |issue=3 |volume=23 |pages=319–25 |bibcode=1974Icar...23..319B |doi=10.1016/0019-1035(74)90050-5}}</ref> === Внатрешна структура === Се смета дека Јупитер е составен од густо [[planetary core|јадро]] со мешавина од елементи, опколен со слој од течен [[метален водород]] со хелиум, и надворешен слој претежно од [[молекуларен водород]].<ref name="guillot04" /> Надвор од овој основен преглед, сѐ уште постои значителна несигурност. Јадрото често се опишува како [[Rock (geology)|карпесто]], но деталниот состав не е познат, како што се својствата на материјалите при температурите и притисоците на тие длабочини (види подолу). Во 1997, постоењето на јадрото било препоставено со гравитациски мерења,<ref name="guillot04" /> што укажува на маса од 12 до 45 пати поголема од на Земјата, или околу 4%-14% од вкупната маса на Јупитер.<ref name="elkins-tanton" /><ref>{{Наведено списание |author=Guillot, T. |author2=Gautier, D. |author3=Hubbard, W.B. |title=New Constraints on the Composition of Jupiter from Galileo Measurements and Interior Models |journal=Icarus |date=1997 |volume=130 |issue=2 |pages=534–539 |bibcode=1997Icar..130..534G |doi=10.1006/icar.1997.5812 |arxiv=astro-ph/9707210|url=http://cds.cern.ch/record/330644}}</ref> Присуството на јадро во историјата на Јупитер било предложена од модели на планетарни форми кои барале формирање на карпести или ледени јадра кои се доволно масивни за да го соберат својот дел од водород и хелиум од [[Nebular hypothesis|протосоларната маглина]]. Под претпоставка дека тоа постоело, можело да е намали како конвекциски стури од топол течен метален водород измешан со стопеното јадро и ја носело неговата содржина на повисоки нивоа во внатрешноста на планетата. Сега јадрото може да биде целосно отсутно, гравитациските мерења сѐ уште не се доволно прецизни за целосно да ја одредат таа можност .<ref name="guillot04" /><ref>{{Наведена книга |author=Various |editor=McFadden, Lucy-Ann |editor2=Weissman, Paul |editor3=Johnson, Torrence |date=2006 |title=Encyclopedia of the Solar System |url=https://archive.org/details/bwb_W8-BGD-739 |edition=2 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-088589-3 |page=[https://archive.org/details/bwb_W8-BGD-739/page/412 412]}}</ref> [[File:PIA19640-Jupiter-Infrared-Animation-20150516.gif|thumb|upright|Animation of four images showing Jupiter in infrared light as seen by [[NASA Infrared Telescope Facility|NASA's Infrared telescope facility]] on May 16, 2015]] Несигурноста на моделите е поврзана со маргината на грешки во досега измерените параметри: еден од вртежните коефициенти (J₆) се користи за опишување на гравитацискиот момент на планетата, екваторскиот полупречник на Јупитер и неговата температура при притисок од 1 бар. Од [[Juno (spacecraft)|мисијата ''Јунона'']], која пристигна во јули 2016,<ref name="NYT-20160705" /> се очекува дополнително да ги ограничи вредностите на овие параметри за подобри модели на јадрото.<ref>{{Наведено списание |author=Horia, Yasunori |author2=Sanoa, Takayoshi |author3=Ikomaa, Masahiro |author4=Idaa, Shigeru |title=On uncertainty of Jupiter's core mass due to observational errors |journal=Proceedings of the International Astronomical Union |date=2007 |volume=3 |issue=S249 |doi=10.1017/S1743921308016554 |pages=163–166|bibcode=2008IAUS..249..163H }}</ref> Јадрото може да биде опкружено со густ [[метален водород]], кој се проширува нанадвор до околу 78% од полупречникот на планетата.<ref name="elkins-tanton" /> Дождовидните капки хелиум и неон се таложат надолу низ овој слој, со што го осиромашуваат изобилството на овие елементи во горната атмосфера.<ref name="galileo_ms" /><ref>{{Наведено списание |last=Lodders |first=Katharina |title=Jupiter Formed with More Tar than Ice |journal=The Astrophysical Journal |date=2004 |volume=611 |issue=1 |pages=587–597 |doi=10.1086/421970 |bibcode=2004ApJ...611..587L}}</ref> Предвидени се [[врнежи]] од [[дијаманти]] на Јупитер како и на [[Сатурн]]<ref name="SC-20131009">{{наведени вести |last=Kramer |first=Miriam |title=Diamond Rain May Fill Skies of Jupiter and Saturn |url=https://www.space.com/23135-diamond-rain-jupiter-saturn.html |date=October 9, 2013 |work=[[Space.com]] |accessdate=August 27, 2017}}</ref> и [[ледените гиганти]] [[Уран]] и [[Нептун]].<ref name="WP-20170825">{{наведени вести |last=Kaplan |first=Sarah |title=It rains solid diamonds on Uranus and Neptune |url=https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2017/08/25/it-rains-solid-diamonds-on-uranus-and-neptune/ |date=August 25, 2017 |work=The Washington Post |accessdate=August 27, 2017}}</ref> Над слојот од метален водород лежи транспарентна внатрешна атмосфера на водород. На оваа длабочина, притисокот и температурата се над [[критичниот притисок]] на водородот од 1.2858 MPa и [[критичната температура]] од само 32.938&nbsp;[[Kelvin|K]].<ref>{{Наведено списание |first=Andreas |last=Züttel |date=September 2003 |title=Materials for hydrogen storage |journal=Materials Today |volume=6 |issue=9 |pages=24–33 |doi=10.1016/S1369-7021(03)00922-2}}</ref> Во оваа состојба, нема посебни течни и гасни фази - се вели дека водородот е во состојба на надкритична течност. Погодно е водородот да се третира како гас во горниот слој што се протега надолу од облачниот слој до длабочина од 1,000&nbsp;[[km]],<ref name="elkins-tanton" /> и како течност во подлабоките слоеви. Физички не постои јасна граница - гасот непречено станува потопол и погуст додека се спушта.<ref>{{Наведено списание |last=Guillot |first=T. |title=A comparison of the interiors of Jupiter and Saturn |journal=Planetary and Space Science |date=1999 |volume=47 |issue=10–11 |pages=1183–200 |bibcode=1999P&SS...47.1183G |arxiv=astro-ph/9907402 |doi=10.1016/S0032-0633(99)00043-4|url=http://cds.cern.ch/record/394768}}</ref><ref name="lang03">{{Наведена мрежна страница |last=Lang |first=Kenneth R. |date=2003 |url=http://ase.tufts.edu/cosmos/view_chapter.asp?id=9&page=3 |title=Jupiter: a giant primitive planet |publisher=NASA |accessdate=January 10, 2007 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514093512/http://ase.tufts.edu/cosmos/view_chapter.asp?id=9&page=3 |url-status=dead }}</ref> Температурата и притисокот во Јупитер постојано се зголемуваат кон јадрото поради [[Келвин–Хелмхолцовиот механизам]]. На ниво на притисок од 10&nbsp;[[bar (unit)|bars]] (1 [[Pascal (unit)|MPa]]), температурата е околу {{convert|340|K|C F}}. Во регионот каде има [[фаза на транзиција]], каде водородот е загреан над неговата критична точка — станува метален, пресметано е дека температурата изнесува {{convert|10,000|K|C F}} и притисокот е [[Orders of magnitude (pressure)#1GPa|200]]&nbsp;[[Pascal (unit)|GPa]]. Проценето е дека температурата на границата на јадрото е {{convert|36,000|K|C F}} а внатрешниот притисок е околу [[Orders of magnitude (pressure)#1TPa|3,000]]–4,500&nbsp;GPa.<ref name="elkins-tanton" /> [[File:Jupiter diagram.svg|thumb|720px|center|This cut-away illustrates a model of the interior of Jupiter, with a rocky core overlaid by a deep layer of liquid [[metallic hydrogen]].|alt=Diagram of Jupiter's moons, surface, and interior]] === Атмосфера === {{Главна|Атмосфера на Јупитер}} Јупитер ја има најголемата планетарна атмосфера во [[Сончевиот Систем]], која се протега на надморска височина од {{convert|5000|km|-3|abbr=on}}.<ref name=Sieff>{{Наведено списание |last=Seiff |first=A. |author2=Kirk, D.B. |author3=Knight, T.C.D. |display-authors=3 |author4=Young, R.E. |author5=Mihalov, J.D. |author6=Young, L.A. |author7=Milos, F.S. |author8=Schubert, G. |author9=Blanchard, R.C. |author10=Atkinson, D. |date=1998 |title=Thermal structure of Jupiter's atmosphere near the edge of a 5-μm hot spot in the north equatorial belt |journal=Journal of Geophysical Research |volume=103 |issue=E10 |pages=22857–22889 |doi=10.1029/98JE01766 |bibcode=1998JGR...10322857S}}</ref><ref name="Miller Aylward Millward" /> Бидејќи Јупитер нема површина, основата на нејзината атмосферата се смета за точка во која атмосферскиот притисок е еднаков на {{convert|100|kPa|bar|abbr=on}}. ==== Слој со облаци ==== [[File:PIA02863 - Jupiter surface motion animation.gif|thumb|left|150px|The movement of Jupiter's counter-rotating cloud bands. This looping animation maps the planet's exterior onto a [[cylindrical projection]].]] {{multiple image |align=right |direction=horizontal |total_width=350 |image1=Map of Jupiter.jpg |width1=2231 |height1=2266 |caption1=South polar view of Jupiter |image2=PIA21641-Jupiter-SouthernStorms-JunoCam-20170525.jpg |width2=2646 |height2=2915 |caption2=Enhanced color view of Jupiter's southern storms }} Јупитер е постојано прекриен со облаци составени од амониум кристали и веројатно [[амониум хидросулфид]]. Облаците се сместени во [[тропопаузата]] и се распоредени во групи од различни ширини, познати како тропски региони. Тие се групирани во помали ''зони'' и потемни ''појаси''. Интеракциите на овие конфликтни шеми на [[Atmospheric circulation|циркулација]] предизвикуваат бури и [[турбуленции]]. [[Брзината на ветровите]] од 100&nbsp;m/s (360&nbsp;км/ч) се вообичаени во зонални млазници.<ref>{{Наведена мрежна страница |author=Ingersoll, A.P. |author2=Dowling, T.E. |author3=Gierasch, P.J. |author4=Orton, G.S. |author5=Read, P.L. |author6=Sanchez-Lavega, A. |author7=Showman, A.P. |author8=Simon-Miller, A.A. |author9=Vasavada, A.R. |url=http://www.lpl.arizona.edu/~showman/publications/ingersolletal-2004.pdf |format=PDF |title=Dynamics of Jupiter's Atmosphere |publisher=Lunar & Planetary Institute |accessdate=February 1, 2007 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514221437/http://www.lpl.arizona.edu/~showman/publications/ingersolletal-2004.pdf |url-status=dead }}</ref> Зоните се разликуваат по ширина, боја и интезитет од година до година, но останале доволно стабилни за научниците да им дадат ознаки за идентификување.<ref name="burgess" /> [[File:PIA21973-AboveTheCloudsOfJupiter-JunoSpacecraft-20171216.jpg|thumb|left|150px|Jupiter clouds<br />([[Juno (spacecraft)|Juno]]; December 2017)]] Слојот со облаци е длабок околу {{convert|50|km|0|abbr=on}}, и се состои од најмналку две колони облаци: дебела, пониска колони и тенок, појасен регион. Исто така, може да има и тенок слој на облаци од [[вода (својства)|водата]] што лежи во слојот на амонијак. Доказ на идејата за облаци на вода се блесоците на [[молња]] забележани во атмосферата на Јупитер. Овие електрични празнења можат да бидат до илјада пати помоќни од молњите на Земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница |editor=Watanabe, Susan |date=February 25, 2006 |url=http://www.nasa.gov/vision/universe/solarsystem/galileo_end.html |title=Surprising Jupiter: Busy Galileo spacecraft showed jovian system is full of surprises |publisher=NASA |accessdate=February 20, 2007 |archive-date=2011-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008010724/http://www.nasa.gov/vision/universe/solarsystem/galileo_end.html |url-status=dead }}</ref> Се претпоставува дека облаците од вода генерираат грмотевици на ист начин како и земните грмотевици, што се движат од топлината која се издига од внатрешноста.<ref>{{Наведено списание |last=Kerr |first=Richard A. |title=Deep, Moist Heat Drives Jovian Weather |journal=Science |date=2000 |volume=287 |issue=5455 |pages=946–947 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/287/5455/946b |doi=10.1126/science.287.5455.946b |accessdate=February 24, 2007}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Астрономски тела познати од стариот век]] [[Категорија:Неправилни месечини]] [[Категорија:Гасовити џинови]] cxt06x2ih34z0k4qcp9nkw0ek84cuwx 0 10038 5606831 5606065 2026-08-09T14:43:55Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-43446-50|~2026-43446-50]]) и ја поврати преработката 5543505 на Ehrlich91 5606831 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Могила | слика = Камбанарија Могила 09.JPG | големина на слика = 300п | опис = Улица во селото Могила со камбанаријата на главната селска црква [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Могила|„Св. Архангел Михаил“]] | општина = {{општинскигрб|Општина Могила}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Пелагонија]] | население = 1.262 | година = 2002 | поштенски број = 7216 | повикувачки број = 047 | надморска височина = 567 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=6 | lat_sec=29 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=22 | lon_sec=42 | слава = Свети Константин и Елена<br/>Свети Архангел Михаил | мрежно место = | карта = Могила во Општина Могила.svg }} '''Могила''' — големо и развиено село во областа [[Пелагонија]], во [[Општина Могила]], во околината на градот [[Битола]]. Претставува едно од најголемите битолски села, а воопшто и пелагониски. Селото претставува административно седиште на [[Општина Могила|истоимената општина]]. == Потекло на името == Се претпоставува дека името на селото потекнува од [[Могила (археологија)|могила]] („гроб“ или „споменик“), бидејќи имало остатоци од некогашни гробници, кои народот ги викал могили.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=78|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2019-10-28|archive-date=2020-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627234251/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=78|url-status=dead}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Парк во Могила 01.JPG|мини|300п|лево|Поглед на паркот со споменикот на македонскиот револуционер и борец [[Димко Сарванов|Димко Сарванов-Могилче]]]] Ова големо село се наоѓа во [[Пелагонија]], во средишниот дел на [[Битолското Поле]], во јужниот дел на територијата на [[Општина Могила]]. Се наоѓа непосредно на патот [[Прилеп]]-[[Битола]], а од самиот град Битола е оддалечено 12 километри, како и 31 километар од [[Прилеп]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=28 октомври 2019|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|page=198}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 582 метри.<ref name="енциклопедија" /> Могила е големо полско село, кое се наоѓа покрај долниот тек на реката [[Шемница]], десна притока на [[Црна Река]]. Незначително е оддалечено од железничката пруга Прилеп-Битола. Околни села се: [[Кукуречани]], [[Радобор]], [[Беранци]] и [[Трн (село)|Трн]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|last2=Јован Ф.|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location= Белград|oclc=41961345}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Аџимулица, Прекурека, Црна Земја, Круша, Врбушки, Шемница, Мешковица, Трнка, Белев Камен, Рибарица, Горни Лозја, Слатина, Раманка, Висови, Габа Бара, Зајкова Ливада, Лениште (тука се сеело лен) и Долно Село.<ref name=":0" /> Селото е од збиен тип и се дели на две големи маала: Горно и Долно. На границата помеѓу двете маала е средишниот дел на селото или сретселото со голем задружен дом, во кој денес е сместена зградата на [[Општина Могила]].<ref name=":0" /> == Историја == Месноста Висои на тромеѓата помеѓу атарите на селата Могила, [[Беранци]] и [[Црнобуки]]. Во истражување спроведено во 1954 година биле откопани стари гробови наредени во круг. Биле откопани плочи со „римско писмо“, а во внатрешноста на гробовите се наоѓале грнчиња.<ref name=":0" /> Се претпоставува дека се работи за македонскиот древен град „Чепик“. Месноста Долно Село се наоѓа 3 километри источно од селото. Денес, таму се наоѓаат ниви. Мештаните се иселиле од таму, бидејќи имало многу змии.<ref name=":0" /> Во 1335 година се сретнува Могилени како пусто селиште. Истата година, [[Стефан Душан|царот Душан]] го предал селиштето на манастирот во [[Трескавец]]. Се верува дека се однесува за денешното село Могила. Друг пишан документ за Могила е од првата половина на {{римски|17}} век, кога некој кадија Мехмед се жалел против селаните.<ref name=":0" /> Могила е едно од постарите битолски села, поради што има и староседелски родови.<ref name=":0" /> Околу селото се сретнуваат повеќе вештачки градени возвишувања или „тумби“, по кои селото го добило и името. На една од тумбите се наоѓа задружниот дом, на друга, пак, е изградена селската црква.<ref name=":0" /> Во {{римски|19}} век, Могила било село во [[Битолска каза|Битолската каза]] на [[Отоманското Царство]]. Во 1903 година, во мај се случила битка помеѓу четата на [[Парашкев Цветков]] и турската војска и жандармерија. Во битката, турските сили употребиле и артилерија и биле убиени 13-14 членови на четата, меѓу кои и самиот војвода Цветков.<ref>{{МакЕнц|157|Битката|I}}</ref> Во текот на Првата светска војна, селото било разрушено и селаните биле преселени во селата [[Ивањевци]], [[Вашарејца]] и [[Подино]], но и во градот [[Прилеп]].<ref name=":0" /> Сè до 1996 година населбата Могила припаѓала во рамките на големата [[општина Битола]], по што била основана истоимена општина со седиште во оваа населба. == Стопанство == [[Податотека:Могила - Битола (2).jpg|мини|300п|десно|Нива со [[сончоглед]] во околината на Могила]] Атарот е релативно голем и зафаќа простор од 22,2&nbsp;км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 1.712 [[хектар]]и, пасиштата заземаат 340 хектари, а шумите само 9 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има исклучително полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1480 |1953|1703 |1961|2038 |1971|2282 |1981|2510 |1991|2285 |1994|1576 |2002|1526 |2021|1262 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во Могила живееле 850 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 239.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“), во 1905 година во Могила имало 736 жители, под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 166-167.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Могила се води како чисто македонско село во Битолската каза на Битолскиот санџак со 89 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|13}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 1.000 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Могила е големо село, но со намалување на бројот на населението. Така, во 1961 година броело 2.038 жители, а во 1994 година 1.576 жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Селото по завршувањето на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] бележи константен пораст на населението, но во 1980-тите години доживува масовни миграции и бројот на жители се намалува. Трендот на намалување на населението е присутен и денес. Според пописот од 2002 година, во селото Могила живееле 1.526 жители, од кои 1.525 [[Македонци]] и 1 останат.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=28 октомври 2019}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 1.262 жители, од кои 1.228 [[Македонци]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]], 1 останат и 32 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|850|736|1.480|1.703|2.038|2.282|2.510|2.285|1.576|1.526|1.262}} === Родови === Селото Могила отсекогаш па сѐ до денес е населено исклучиво со [[Македонци]] од [[Православие|православна христијанска]] вероисповед.<ref name=":0" /> Родови во селото се следниве: * Најстари македонски родови се: ''Нешевци'' (слават [[Митровден]]), ''Карадиновци'' (слават Митровден), ''Шемовци'' (слават [[Петковден]]) и ''Тезгаровци'' (слават Свети Архангел). По сѐ изгледа тие се старинци. * Македонски родови со познато потекло на доселување: ''Автаровци'' (слават [[Свети Никола]]) со старина од селото Ѕвезда во преспанскиот крај ([[Мала Преспа]]) денес под [[Албанија]]. „Избегале од [[Албанци]] кои им ги грабале жените“. Од Ѕвезда дошле во селото [[Вардино]], Демирхисарско. Потоа преминале во Добрушево, Радобор и најпосле во Могила. Во овој род се знае следното родословие: Коле жив на 25 години во 1956 година –Алексо-Насто-Веле-Перко (кој се доселил во Могила)-Крсте (кој се иселил од Ѕвезда); ''Чагорци'' (слават Свети Никола) дошле од селото Чагор на границата спрема Демирхисарско, кое сега не постои; ''Сакурмовци'' (слават Митровден) дошле од соседното село [[Трап]]; ''Мармачовци'' (слават Свети Архангел) дошле од [[Долна Чарлија]] каде што биле „момоци при агите“; ''Српчани'' (слават Света Пречиста) дошле од [[Долно Српци]] близу [[Беранци]]; ''Секирци'' (слават Митровден) доселени од [[Секирани]] „над Кукуречани“; ''Бозјаковци'' (слават Свети Никола) и ''Ношпалци'' (слават Митровден) се доселени од [[Ношпал]]; ''Черговци'' (слават Свети Никола) доселени се од [[Ивањевци]]; ''Белевци'' (слават Света Петка) дошле од [[Црнобуки]], а пред тоа живееле во Ивањевци; ''Јазевци'' (слават Свети Никола) дошле од соседното село [[Беранци]] каде што имаат роднини; ''Лопатичани'' (слават Свети Никола) доселени се од [[Лопатица]]; ''Кековци'' и ''Буклевци'' слават Митровден и се доселени од [[Добрушево]]; ''Пресилци'' (слават Митровден) дошле на крајот на XIX век од [[Пресил]], кое во 1912 година било затечено како албанско село; ''Колтовци'' (слават Митровден) дошле од [[Драгожани]]; ''Љаковци'' (слават Света Петка) дошле од соседното село [[Беранци]]; ''Свеќанци'' (слават [[Свети Ѓорѓи]]) дошле од демирхисарското село [[Света]]; ''Новоселци'' (слават Свети Никола) дошле од [[Новоселани (Битолско)|Новоселани]] кај [[Тополчани]]; ''Простиженовци'' (слават Свети Ѓорѓи) дошле од [[Путурус]], а подалечното потекло им е од [[Мариово]] од селото [[Орле]]; ''Мантевци'' (слават Свети Ѓорѓи) дошле од [[Долна Чарлија]], каде што имаат истоимени роднини; ''Ерековчани'' (слават Свети Никола) дошле од [[Ерековци]]; ''Ѓаваштани'' доселени од селото [[Ѓавато]], повремено живееле и во Могила и во [[Битола]]; ''Мазниовци'' (слават Свети Никола) доселени од соседното село [[Радобор]]; ''Шојлевци'' (слават Свети Никола) дошле од село [[Крушеани]] кај [[Прилеп]] ([[Кривогаштани]]); ''Алчевци'' (слават Петковден) се доселиле од селото [[Кален]] во [[Мариово]]; ''Чарлинци'' (слават Свети Врачи) дошле од [[Горна Чарлија]] каде што припаѓале на тамошниот род Стојковци; ''Српчани'' (слават Митровден) дошле од [[Долно Српци]]; ''Масалковци'' (слават Свети Никола) дошле од соседното село [[Кукуречани]]. Последните два рода се доселиле во Могила после турското владеење. * Македонски родови за кои не се знае од каде се доселиле (во турско време): ''Шурбевци'' (слават Петковден), ''Печиловци'' (слават Света Петка „зимна“), ''Нешковци'' (слават Света Пречиста), ''Саботковци'' (слават Свети Никола), ''Пивковци'' (слават Свети Никола), ''Бендеровци'' (слават Св. Пречиста), ''Богдановци'' (слават Свети Ѓорѓи), ''Огненовци'' (4 слават Свети Никола), ''Љуљевци'' (слават Св. Никола), ''Кенчевци'' (слават Митровден), ''Рибаровци'' (слават Митровден), ''Поповци'' (слават Свети Ѓорѓи „посен“), ''Ѓорушковци'' (слават Свети Архангел). Со оглед на тоа дека некои од овие родови уште во турско време живееле слободни на своја сопствена земја, голема е веројатноста тие да се староседелци (Шурбевци и други). == Општествени установи == [[Податотека:Општина Могила 08.JPG|мини|300п|десно|Седиштето на [[Општина Могила]] се наоѓа во задружниот дом на селото]] * [[ОУ „Гоце Делчев“ - Могила|Централно основно училиште „Гоце Делчев“]], централно основно училиште до деветто одделение * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|7216]]) * Здравствен дом * Дом на културата * Ветеринарна станица * Клуб на пензионери * Аптека == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Могила]], која била создадена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996 до 2004 година, селото се наоѓало во рамките на некогашната рурална општина Могила. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Битола. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото влегувало во рамките на тогашната општина Кукуречани. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Кукуречани, во која селото Могила, се наоѓале и селата Горно Оризари, Драгожани, Драгарино, Крклино, Кукуречани, Ново Змирново, Раштани, Старо Змирново и Црнобуки. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на Општина Могила, во која селото Могила била единствено село. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 0191 и бр. 0192 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=28 октомври 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.280 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/52/293|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028191942/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/52/293|archive-date=2019-10-28|dead-url=|accessdate=28 октомври 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.245 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk/mayr/t6/51|title=Локални избори 2021|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202105827/https://rezultati.sec.mk/mk/mayr/t6/51|archive-date=2021-12-02|dead-url=|accessdate=17 октомври 2021|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Могила 4.jpg|мини|300п|десно|Поглед на камбанаријата на главната селска црква „Св. Архангел Михаил“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> * [[Рековчанска Тумба]] — населба од неолитско време; * [[Тумба Трнска]] — населба од неолитско време; * [[Роњевска Тумба]] — населба од неолитско време; * [[Тумба во Ливаѓето]] — населба од неолитско време; * [[Селска Црква (Могила)|Селска Црква]] — населба од неолитско време; * [[Сред Село (Могила)|Сред Село]] — населба од неолитско време; * [[Шемоска Тумба]] — населба од неолитско и бронзено време; и * [[Школска Тумба (Могила)|Школска Тумба]] — населба од неолитско време. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Могила|Црква „Св. Архангел Михаил“]] — главна селска црква, потекнува од [[1847]] година. ;Верски објекти * [[Параклис „Петочна Вода“ - Могила|Петочна Вода]] — параклис во селото == Редовни настани == ;Слави<ref name=":1" /> * Свети Константин и Елена — селска слава, која мештаните ја слават по манастирот со тоа име, кој некогаш постоел во селото<ref name=":0" /> * Свети Архангел Михаил — селска слава * Фестивал на дуети „Константин и Елена“ (11 јули) == Личности == ;Родени во Могила * [[Андон Попахтаров]] (1878-?) — македонски револуционер; * [[Захарија Шумљанска]] (1864-1937) — македонска просветителка;<ref>Софиска Народна библиотека „Св. Св. Кирил и Методиј“, белешки: к. 42, а.е.66, л. 33-50.</ref> * [[Димко Сарванов|Димко Сарванов-Могилче]] (1879-1907) — македонски револуционер и комита. Опеан во народната песна „Абер ми иди од Могила“; и * [[Никола Мешков]] — македонски револуционер и кмет на селото. ;Починале во Могила * [[Андреја Блажески-Расолкоски]] (1861-1903) — македонски револуционер и војвода; * [[Димитар Филдишев]] (?-1903) — македонски револуционер; * [[Парашкев Цветков]] (1875-1903) — македонски револуционер; * [[Кочо Песнаџиев]] (?-1903) — македонски револуционер; * [[Тома Никлев]] (1860-1909) — македонски револуционер. == Култура и спорт == * КУД „Димче Могилчето“ * ФК „Стрела“, настапува во битолската локална лига * Турнир во мал фудбал, се одржува во летниот период == Иселеништво == Се знае за следниве иселеници: ''Фичуровци'' (5 к.), живеат во [[Поешево]]; ''Велески'' (1 к.), живеат во [[Долно Српци]]; ''Клаповци'' (2 к.), живеат во [[Оптичари]]; ''Здравевци'' (1 к.), живеат во [[Радобор]]; ''Јанкуловци'' (3 к.), живеат во [[Црнобуки]]; ''Могилчани'' (2 к.), живеат во [[Габалавци]]; ''Талевци'' (1 к.) и ''Дојчиновци'' (3 к.), живеат во [[Жабени]].<ref name=":0" /> Во [[Битола]] целосно се иселил родот ''Сарвановци'', од кои потекнувал [[Димко Сарванов|Димче Могилче]].<ref name=":0" /> Од ова село има иселено над 1.000 лица. Најголем дел од нив се имаат иселено во градовите [[Битола]], [[Прилеп]] и [[Скопје]], но и во прекуокеанските земји и во Европа.<ref name=":1" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="140px"> Податотека:Спомен плочи - Могила 04.JPG|Спомен-плочи на борците и судените за [[Македонија]] од Могила (поставени на општинската зграда во Могила) Податотека:Општина Могила 03.JPG|Зградата на [[Општина Могила]] Податотека:Споменик на Димче Могилче - Могила 02.JPG|Споменик во паркот во Могила Податотека:Пошта во Могила 05.JPG|Поштата во Могила Податотека:Здравствен дом Могила 06.JPG|Здравствениот дом во Могила Податотека:Општина Могила 07.JPG|Клубот на пензионери и продавницата „Пресил“ во рамки на општинската зграда Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Могила 3.jpg|Влезот во селската црква </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Пелагонија]] * [[Општина Могила]] * [[Битола]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Mogila}} * [http://mogila.gov.mk/ Официјално мрежно место на Општина Могила] * [https://www.youtube.com/watch?v=dgHsbm08cYQ Видеорепортажа за Могила], Discover Macedonia {{Општина Могила}} [[Категорија:Могила| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Могила]] dzemq7wj1d58r3s59iiugh7v7f4g5ut 0 10582 5607009 5603653 2026-08-10T07:15:15Z Bjankuloski06 332 /* Историја */ 5607009 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Вевчани | слика = Викиекспедиција во Дримкол 58.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на дел од селото Вевчани | општина = {{општинскигрб|Општина Вевчани}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Дримкол]] | население = 2.359 | година = 2002 | поштенски број = 6335 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 800-950 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=14 | lat_sec=25 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=35 | lon_sec=35 | слава = [[Преображение]] | мрежно место = https://vevcani.gov.mk/ | карта = Вевчани во Општина Вевчани.svg }} '''Вевчани''' — село во областа [[Дримкол]], во околината на градот [[Струга]], во југозападниот дел на [[Македонија]] и седиште на [[Општина Вевчани|истоимената општина]], единствената во [[Македонија]] со само едно населено место. == Потекло на името == Името на Вевчани потекнува од старословенскиот збор ''вес'', што значи [[село]]. Со додавање на наставка за [[демоним]] се добива името на селото — Весчани. Во 17 век селото се викало и Вешчано, а во 20 век се користело и името Вехчани, за конечно да се прифати денешното официјално име Вевчани.{{Се бара извор}} == Географија и местоположба == [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 65.jpg|мини|300п|лево|Сретселото на Вевчани]] [[Податотека:Вевчанска Локва на Јабланица-MK 16.JPG|мини|300п|десно|Поглед на [[Вевчанско Езеро|Вевчанската Локва]] на Јабланица]] Селото се наоѓа во областа [[Дримкол]], во западниот дел на [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], чиј атар на источната страна на планината [[Јабланица]], се издига на нејзиниот срт каде што се допира со државната гранична линија со [[Албанија]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга |last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=16 декември 2018|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=49}}</ref> Селото е ридско, чии куќи се издигаат на надморска височина од 820 до 980 метри. Од градот [[Струга]], ова големо село е оддалечено 13,5 километри, а од регионалниот пат Струга-[[Дебар]] околу 7 километри.<ref name="енциклопедија" /> Вевчани е сместено во подножјето на источните падини на планината [[Јабланица]], на [[надморска височина]] од 800 метри. Поточно, селото е сместено на границата односно допирот помеѓу планинската падина на Јабланица на запад и рамнината на котлинското дно на исток.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Охридско-струшка област|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=Српска академија на науките и уметностите|year=1992|isbn=|location=Белград |pages=186-189}}</ref> Атарот на Вевчани се наоѓа северозападно од [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] на западната страна на [[Струшко|Струшкото Поле]] на источната страна на планината [[Јабланица]]. Се протега во насока исток-запад, од подножјето, преку ридестиот терен, сè до сртот на планината [[Јабланица]]. Се граничи со [[Општина Струга]], а во потесен дел ја допира државната гранична линија со [[Албанија]].<ref name="енциклопедија" /> Месностите во нискиот дел на атарот на селото ги носат следниве имиња: Суво Поле, Пелвец, Петрушин Ред, Врбиче, Попои Костење, Буклеј Костење, Садој, Црвени Брегој, Нисторчиња, Велкова Кошара, Каланова Кошара, Ѓушкова кошара, Марул, Буален, Средни Пот, Дуракор, Тумбулка, Средорци, Илаја Водејнца, Мали Лог, Св. Петка и Св. Димитрија.<ref name=":0" /> Месностите во планинскиот дел на атарот на селото ги носат следниве имиња: Варвара, Ѓонец, Калајџина Кошара, Мивко, Бранејнца, Св. Спас, Смолејца, Голема Ливада, Гропа Ќат, Попов Кутел, Средни Рид, Шкала Вевчанска, Бачила Вевчански, Голина, Црн Камењ, Чума, Извор Вевчански, Ѓорејца, Цветков Костенар, Попадина, Лелеци, Пешински Кутли, Старци, Градиште, Писаник, Равен, Митрина Глава, Парталој Кутли, Сува Чешма, Шурбановско, Лазаров Мев, Кула, Дупни Дол и Грданова Чешма.<ref name=":0" /> До Вевчани води асфалтиран пат кој од Струга минува низ селата [[Враништа]] и [[Велешта]]. Вевчани е големо село налик на гратче („паланка“) и тоа доста добро урбанизирано, уредено и регулирано. По средината на населбата минува главната улица во правец исток-запад на која се сконцентрирани повеќето продавници, хотели, ресторани, трговски и занаетчиски дуќани, домот на културата и отворената сцена на амфитеатарот и Здравствениот дом.<ref name=":0" /> Вевчани претставува седиште на [[Општина Вевчани|истоимената општина]] и тоа е единствен случај во [[Македонија]], само една населба да претставува засебна општина. Соседни села на Вевчани се: [[Подгорци]] на север, [[Октиси]] на југ, [[Велешта]] на исток и [[Горна Белица]] на југозапад. == Историја == Траги од населбата постојат од III век пред Христа. Неговата прва локација не била денешно Вевчани, туку тоа се наоѓало нешто подолу од подножјето на планината [[Јабланица]], на местото што денеска се вика ''Селиште''. Можно е и да дошло до некакво спојување на античкомакедонска населба која се наоѓала во областа ''Вајтос'' која се наоѓа непосредно над Вевчани, со споменатата населба Селиште, така формирајќи го на денешната локација (меѓу Вајтос и Селиште). Првите легенди и писанија за Вевчани велат дека е стара населба, а нејзините почетоци датираат од крајот на [[6 век|VI]], односно почетокот на [[7 век|VII век]], кога племето [[Берзити]] (Брсјаци) го преплавиле Струшкиот Крај и ја населиле локацијата на денешно Вевчани, југоисточно од планината Јабланица. Тука повторно има мала неконзистентност, затоа што денес Вевчани е денес претежно мијачка населба. === Среден век === За тоа од кога се среќава населбата Вевчани запишана во документите, низ вековите има повеќе изворни документи. Еден од нив е ''[[Калиманова грамота|Калимановата грамота]]'', како досега најстар истражен документ. Во него се говори дека Вевчани како селска населба е евидентно од крајот на [[9 век|IX век]] и тоа како мошне развиена, економски јака и обврзана да дава данок во натура на бугарскиот кнез [[Борис I]], а по него и на царот [[Симеон I|Симеон Велики]]. Следен пишан запис каде се среќава селото запишано под името ''Вешчани'' се среќава во [[XIV век]], односно од [[1342]]-[[1345]] година кога царот [[Стефан Душан]] со [[грамота]] го приложил на црквата [[Света Богородица Перивлепта]] во [[Охрид]].<ref name=":0" /> Нешто подоцна во [[XVI век]], во османлиските даночни регистри на немуслиманското население од [[вилает]]от Охрид според турските записи на населението од [[1509]] година имало 208 домови, а при вториот запис на населението во [[1519]] година имало 223 домови и било поголема населба од [[Струга]], што тогаш броела 176 домови. На почетокот на [[XVII век]] во [[1633]]-[[1634]] година населбата е заведена под името ''Вешчано'' со 154 домаќинства.<ref>''Турски извори за българската история, т. VІІ, София 1986, с. 359.''</ref> === XIX век === [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 53.jpg|мини|300п|десно|Куќата на [[Ставре Гогов]] во селото]] За време на доцниот период на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]], жителите на Вевчани се одликувале со голема храброст, бестрашност и јунаштво, непокорност, слободољубивост, патриотизам и посветеност на [[Православие|православната христијанска]] вера и [[Македонија]], одлики со кои вевчанци и денес пркосат на околните [[Исламот во Македонија|муслимански]] и [[Македонски Албанци|албански]] соседи и се познати ширум Македонија и надалеку. Кон крајот на {{Римски|19}} век, Вевчани било село во рамките на Струшката Нахија во Охридската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Постојат бројни примери од крајот на {{римски|18}} и во текот на целиот XIX век. Еден кмет на Вевчани, по име Тасе, Турците го терале да премине на [[ислам]], но тој откако одбил бил обесен во Вевчани.<ref name=":0" /> Источно од Вевчани се наоѓа месноста наречена Рамов Гроб која го добила своето име поради тоа што таму некојси [[Албанци|Албанец]] Рамо од [[Велешта]] недозволено земал од вевчанската вода и ја пуштал во своето село поради што тој бил убиен од вевчанци.<ref name=":0" /> Запаметен е и свештеникот поп Наум познат и под прекарот „Мал Оџа“, кој се спротивставувал на некојси богат жител по име Гроздан-паша од селото [[Горна Белица]] кој сакал да ги присвои вевчанските пасишта на [[Јабланица]], заради што попот Наум отишол да бара правда дури до [[Цариград]].<ref name=":0" /> Во средината и кон крајот на [[XIX век]] жители на Вевчани (од родот Велкој) кои биле на печалба во Романија, учествувале и ги дале своите животи како војници - доброволци војувајќи на страната на руската војска против турскиот аскер во [[Кримска војна|Кримската војна]] во [[1856]] и [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] на планината [[Балкан]] во [[1878]] година.<ref name=":0" /> [[Податотека:Куќата во која било основано месното МРО во Вевчани 01.jpg|мини|Куќата во која било основано месното тело на [[МРО]] во Вевчани.]] Во време на националноослободителната и револуционерна борба против отоманското власт, од Вевчани биле двајца [[војвода|војводи]] на струшката чета на [[ВМОРО]] - Јаким Алулов и [[Ставре Гогов]] кој од летото, [[1904]] година, по убиството на Јаким Алулов, станал војвода на струшката чета на ВМОРО. Во април [[1907]] година, Ставре престојувал во куќата на вујко си Трпе Шекутков во родното село Вевчани, за што Турците дознале и со редовна војска заедно со [[башибозук]] од соседните села [[Октиси]], [[Лабуништа]] и [[Подгорци]] ја опколиле куќата. Ставре Гогов заедно со домаќините јуначки издржал над 20 часа во нерамната битка, додека неговата свршеница Кота Христова успеала да ја помине опсадата и да им носи бомби и патрони. По завршувањето на куршумите, Ставре Гогов се самоубива. Со него загинуваат и Трпе Шекутков и брат му Кузман Шекутков. Снаата Андрица и трите внуци на Кузман Шекутков биле ранети, а од нападот на аскерот и башибозукот загинале 27 души. Турците ќе ја запалат куќата. По убиството на Ставре Гогов, неговата свршеница Кота Христова го убива предавникот и се вклучува во една од четите на [[ВМОРО]]. На влезот на возобновената спомен-куќа денес стои натписот: {{Цитатник|''Во април 1907 година на ова место во нерамна борба со многуброен турски аскер херојски загина војводата Ставре Гогов''}} За оваа јуначка битка е испеана и познатата народна песна позната како „''Од Битола до Вевчани сè сардисано''“ или „''Ура, ура Ставре војвода''“. ;<center>'''Спомен-плочи во селото'''</center> <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Vevchani spom 1944.jpg| Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 51.jpg| Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 70.jpg| Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 89.jpg| </gallery> === Втора светска војна === Во месноста Свети Спас во 1943 година во близина на селото Вевчани бил создаден [[Народноослободителен партизански одред „Дримкол“|НОПО „Дримкол“]] од дваесетина борци, главно од албанска националност.<ref>{{МакЕнц|1019|Народноослободителен|II}}</ref> === Вевчански случај === {{Главна|Вевчански случај}} Кон крајот на XX век, во времето додека Македонија сѐ уште била дел од [[СФРЈ]], во селото Вевчани се случиле протести околу планот за водоснабдување на соседното село Октиси со вода од Вевчанските Извори.<ref name="Шаревски">{{наведено списание|last=[[Корисник:Македонец|Шаревски]]|first=Марио|year=2014 |title=Етничкиот состав на населението околу водните извори како внатрешна безбедносна закана во Македонија|journal=Безбедносни дијалози|publisher= [[Филозофски факултет - Скопје|Филозофски факултет]]|location=[[Скопје]]|volume=5|issue=2|pages=51–72|issn=1857-7172|url= http://sd.fzf.ukim.edu.mk/pdf/SD%20Vol.5%20No.2%202014%20Za%20web.pdf|language=en}}</ref> Вевчанскиот случај е случај од 1987 година, кога тогашната власт имала намера да ги каптира Вевчанските Извори, под изговор дека носи вода за жителите од соседното село [[Октиси]], а всушност, имала намера водата да ја користи за елитната викенд-населба [[Елен Камен]], каде што се наоѓале вилите на тогашните челници на власта. На тоа се спротивставиле жителите на Вевчани со поставување на барикади и не се дозволило да се постават водоводните цевки. Покрај согласноста на двете месни заедници на Вевчани и [[Октиси]], ноќното приклучување на водата од Вевчанските Извори за Октиси на 25 мај 1987 не било извршено бидејќи се случило организирано и насилно спротивставување на населението на Вевчани.<ref name="Списание">{{наведено списание|year=1987 |title=Настаните во врска со решавањето на заедничкото водоснабдување на населбите Вевчани и Октиси|journal=Преглед на активностите на општествено-политичките организации на СР Македонија|publisher=ССРНМ|location=Скопје|volume=32|issue=9|pages=10–15|language=македонски}}</ref> Покрај напорите за надминување на ситуацијата, проструените информации дека со водата од Вевчанските Извори ќе се снабдуваат и [[Струга]] и туристичката населба Елен Камен, а Вевчани при вода ќе остане без неа, попусти биле напорите на властите во разубедување на населението и градежните активности биле повлечени.<ref name="Списание" /> По извршените проценки и подготвителни активности на властите и вклучувањето на можноста за употреба на сила од органите на редот, доколку повторно се појави насилен организиран отпор било решено работните активности за поврзување со вода на селото [[Октиси]] од Вевчанските Извори да започнат на 6 август 1987 година.<ref name="Списание" /> Меѓутоа, истиот ден градежните работници на влезот на селото Вевчани биле пречекани од 500-600 жители кои направиле барикада со дрва и камења и носејќи стапови, земјоделски алати и други предмети и покрај повиците на припадниците на СВР Струга да го напуштат местото, тие не го сториле тоа.<ref name="Списание" /> Во текот на денот во Вевчани имало голема раздвиженост на жителите и нивно групирање на местото каде требало да се изведуваат градежните работи, а неколку пати се огласила и црковната камбана со цел да ги повика граѓаните да се дособерат и да ги попречат градежните работи.<ref name="Списание" /> Немирите ја достигнале кулминацијата на [[7 август]] [[1987]] година, кога интервенирале специјални полициски сили, кога за првпат во тогашна [[Југославија]] биле употребени „електрични пендреци“.<ref>[http://proverkanafakti.mk/zoshto-vevchani-i-vevchanci-se-tolku-chesto-interesni-za-mediumite/ Зошто Вевчани и вевчанци се толку често интересни за медиумите], новинарска лекција од Веле Митаноски, Сервис за проверка на факти од медиумите (08.10.2014.)</ref> Имено, идниот ден, 7 август 1987 година околу 10 часот, 23 работници повторно биле попречени од група на 500-600 жители на Вевчани, кои поставиле 5 барикади од влезот до центарот на селото, при што морала да интервенира полицијата со електрични и гумени палки што довело до судир со жителите при што биле повредени 23 жители и 11 милиционери, 19 жители на Вевчани (од кои 3 жени) биле приведени.<ref name="Списание" /> Покрај собирот и штрајкот со глад на група младинци и испратените телеграми до раководните органи на републичко и сојузно ниво, заклучно со 18 август 1987 градежните работи биле завршени, а водата од Вевчани кон Октиси конечно протекла.<ref name="Списание" /> Овие настани ја разбранувале пошироката македонска и југословенска јавност и општество, а добиле и (необично) пошироки димензии и политички импликации.<ref name="Шаревски" /> Месната заедница на селото Вевчани примила телеграми со поддршка за демонстрираниот отпор, околу овие настани било поставено и делегатско прашање до Собранието на [[СФРЈ]], а и било напишано и протестно писмо од Друштвото на словенечките писатели до организацијата и учесниците на 26. [[Струшки вечери на поезијата]]<ref name="Списание" /> при што за сево ова тогашните власти го обвиниле организираното дејствување на групи поединци од Вевчани од самото село и некои кои живееле во другите републики (пред сè во [[Словенија]]).<ref name="Шаревски" /> Некои аналитичари овие протести во Вевчани ги сметат и како своевиден израз на незадоволството и дисидентството кон тогашниот социјалистички режим и борбата за демократски реформи.<ref name="Шаревски" /> Покрај славната и непокорна историја на Вевчани уште од времето пред и за Илинден, по овие настани доаѓа и до симболичното протестно самопрогласување на „држава Вевчани“ (република) со свои пасоши и пари (т.н. [[Личник|личници]]) кои денеска се туристичка атракција позната за Вевчани.<ref name="Шаревски" /> На сретселото во Вевчани и денес постои плоча каде се запишани имињата на сите тогашни челници со натпис „бог да ги убие предавниците“. == Стопанство == [[Податотека:Vevcani vodenica.jpg|300п|десно|мини|Една од многуте вевчански воденици, кои некогаш биле главна стопанска гранка]] Селото има мошне голем атар, кој зафаќа простор од 35,5&nbsp;км². На него преовладуваат пасиштата на површина од 2.245,8 [[хектар]]и, на шумите отпаѓаат 564,9 хектари, додека на обработливото земјиште 557,4 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Жителите на Вевчани имаат различни занимања: во најголем дел тие се прочуени градежници, печалбари, стопанственици, угостители, лекари, научно-просветни работници, земјоделци, сточари. На обработеното земјиште кое се протега во низината источно од селото се одгледуваат [[пченка]], [[пченица]], винова лоза, зеленчук и овошје, од кои мали количества стигнуваат за продажба. Во нивите во полето денес најмногу се одгледуваат житарици особено пченица и пченка, а има и новоподигнати овоштарници, додека градинарските култури се претежно во градините во дворовите за сопствени потреби. Денешното сточарство е многу послабо во однос на поранешните состојби кога Вевчани имало околу 3000 овци, доста кози и 300 пара волови. Овците и воловите летно време биле напасувани на планината [[Јабланица]], во пределот на вевчанските бачила во месноста Голина под врвот Црн Камен и околу ледничкото езеро [[Вевчанско Езеро|Вевчанска Локва]], додека зиме биле чувани во кошарите долу под селото. За Вевчани големо значење во минатото и денес има печалбарството односно одењето на мажите како градежни работници надвор од селото низ државата и во странство.<ref name=":0" /> Селото во однос на земјоделството, има мешовита функција.<ref name="енциклопедија" /> Во Вевчани работат повеќе продавници, трговски и угостителски објекти, како и индустриски производствен погон на влезот на селото. Главниот увозник и дистрибутер за пивата „Лашко“, „Унион“ и минералната вода „Раденска“ од [[Словенија]] е фирмата „Лашко комерц“ ДООЕЛ Вевчани, а исто така во Вевчани работи и фурната и пекарницата „Алмико“, која има неколку свои продавници и во [[Охрид]]. === Туризам и угостителство === Поради изобилната понуда на природните убавини во околината како и познатиот [[Вевчански карневал]], туризмот и угостителството се многу значајна стопанска гранка во сè поголем подем и пораст во Вевчани. Во селото Вевчани работат повеќе хотели со врвни сместувачки капацитети со ресторани како: „Вила Алула“, пансион „Кутмичевица“, „Пупинова куќа“, апартмани „Во Извор“, апартмани „Шутиноски“, „Вија Егнација“ и „Домаќинска куќа“. ;<center>'''Сместувачки капацитети во селото'''</center> <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Во Извор (2).JPG|Апартмани „Во Извор“ Податотека:Внатрешноста на ресторанот Кутмичевица (4).jpg|Внатрешноста на „Кутмичевица“ Податотека:Вевчани - центар.JPG|Поглед на „Вила Алула“ Податотека:Објект во Вевчани.jpg|Поглед на „Република“ </gallery> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|2416 |1953|2610 |1961|2706 |1971|2467 |1981|2574 |1991|2471 |1994|2448 |2002|2433 |2021|2359 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Вевчани имало 2.590 жители.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 254.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. ''Вешчани'' е претставено како чисто македонско село во Охридската Каза на Битолскиот Санџак со 360 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|30}}</ref> Во 1907 селото имало 440 куќи и 2.347 жители, сите [[Македонци]].<ref name="Етнография...,72-73">Етнография на Македония. Извори и материали в два тома, т. 2, София 1992, с.72 – 73.</ref> Селото е големо и во 1961 година броело 2.706 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на 2.448 жители, македонско население и само тројца жители [[Власи]].<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Вевчани живееле 2.433 жители, од кои 2.419 [[Македонци]], 3 [[Албанци]], 4 [[Срби]], 1 [[Власи|Влав]] и 7 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=16 декември 2018}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.359 жители, од кои 2.252 [[Македонци]], 14 [[Македонски Албанци|Албанци]], 4 [[Македонски Власи|Власи]], 3 [[Македонски Срби|Срби]], 6 останати и 80 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|2.590|—|2.416|2.610|2.706|2.467|2.574|2.471|2.448|2.433|2.359}} === Родови === За населувањето на првите семејства и родови во Вевчани досега сè што се знае се темели врз претпоставки и легенди. Така, првите населени вевчанци биле браќата ''Калан'' и ''Алула''. Крај убавиот извор на реката со како мраз студена вода и лете, решиле да се населат. Но, интересно, не изградиле домови еден покрај друг. Маалото Алуловци се наоѓа на врв, таму под самата планина, каде што завршува Горно Маало, а домовите на Калановци се наоѓаат на другиот крај на селото, односно таму каде што тоа почнува крај последните ниви по полето. Оттогаш, веројатно, минале векови. Но, сродството и блискоста меѓу овие две маала останале зачувани. И денеска, по толку време, живее преданието дека се овие два рода блиски и не се случило некој од едното маало да се ожени со девојка од другото маало. Во Горното Маало на Вевчани живеат следните родови: ''Поповци'', ''Алулој'', ''Куковци'', ''Костојчини'', ''Шекуткој'', ''Русеј'', ''Бебекој'', ''Велкој'', ''Бубаној'' и ''Србаковци'', додека во Долното Маало живеат: ''Аврамој'',''Илиој'', ''Чочорој'', ''Ќирој'' или ''Даскалој'', ''Парталој'', ''Мукој'', ''Пешинци'', ''Дејкој'', ''Шурбаној'', ''Сургуној'' или ''Тузеј'', ''Пљушкој'', ''Попагини'', ''Каланој'', ''Лотеј'' и ''Пупини''.<ref name=":0" /> Презимиња на семејства кои денес живеат во Вевчани се: ''Баткоски'',''Костојчиноски'', ''Радиноски'', ''Шутиноски'', ''Угриноски'', ''Дуцкиноски'', ''Мукоски'', ''Китаноски'', ''Лешоски'', ''Попоски'', ''Шекуткоски'', ''Пупиноски'', ''Даскаловски'', ''Кукоски'', ''Гоговски'', ''Ќушкоски'', ''Стојкоски'', ''Јанкоски'' и други. Наведените родови слават различни куќни слави. Воведение на Пресвета Богородица - Пречиста слават родовите Велкој, Бебекој, Бубаној, чиишто предци се доселиле од селото [[Велчани (Поградец)|Велчани]] кај [[Поградец]] (денес под [[Албанија]]), при што во родот Велкој се знае следното родословие: Рашо (жив на 72 години во 1971)-Косто-Крстан-Тане и Трифун кои загинале во [[Кримска војна|Кримската војна]] во [[1856]] како руски војници бидејќи биле ѕидари-печалбари во [[Крајова]], а предокот Крстан кој исто така бил печалбар во [[Романија]] загинал на планината [[Балкан]] во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна во 1878]]. Како куќна слава [[Свети Никола]] го слават семејствата од родовите Пљушкој, Каланој, Алулој, Попаѓини, Русини, додека [[Ѓурѓовден]] слават родовите Попој, Даскалој, Дејкој, Чочорој, Парталој, Мукој. Втора група на доселеници во Вевчани дошла од раселеното село Бигор во [[Дримкол|Дебарски Дримкол]] кое што се наоѓало помеѓу селата [[Луково]] и [[Пискупштина]]. Иселениците од Бигор под водство на предокот Секула најпрвин дошле на местото Секулово, во низината под селото Вевчани, а потоа преминале во самото Вевчани. Жителите на Вевчани до [[1915]] година оделе да сечат шума на атарот на раселеното село Бигор.<ref name=":0" /> Родот Пупини има посебна слава Св. Богородица и за нив се зборува дека на почетокот на XIX век дошле од селото Нича во Албанија недалеку од [[Манастир Свети Наум|манастирот Свети Наум]], каде што поради некоја причина „Турците“ го убиле домаќинот на семејството, па неговата жена Пупа („со влашко потекло“) со четири сина и со стока (околу 500 овци и 100 кози) се доселиле во Вевчани, каде тогашниот селски „коџобашија“ (кмет) Тасе Србакоски им отстапил место да изградат куќа во месноста сега наречена Пупин Камен. Два сина по име Ѓорѓи и Никола останале да живеат во Вевчани, Стојан се иселил во областа Топлица во Србија, а четвртиот син чие име не е запаметено се иселил во областа [[Банат]] во [[Војводина]] и од него како потомок потекнува познатиот научник во физиката и електрониката [[Михајло Пупин]].<ref name=":0" /> Родовите Србаковци и Сургуној имаат исто потекло, а за Сургуној се раскажува дека во родот некогаш живееле два брата кои не биле сложни поради што турската власт ги истерала „''сургун''“ од стариот крај, при што едниот се населил во Вевчани, а другиот во [[Дебар]] носејќи го истото презиме Сургунови.<ref name=":0" /> === Во минатото === Во „''[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]''“ се вели дека во [[1873]] г. „Весчани“ била населба со 865 домаќинства и со 2.430 жители, сите Македонци, кои бугарските водачи ги именувале како<ref>''...„бугарските водачи пред европскиот свет почнаа да го рекламираат како некакво народно определување на Македонците за „Бугари“. „Бугарските водачи, потикнувани од српските државници и пропагатори од тоа време, тврдеа обратно дека тие како Словени не можат да бидат ниту Грци, туку се Бугари.“'', Ташковски, Драган, „Раѓањето на македонската нација“, стр. 9 и 26, Скопје, 1970.</ref><ref>''Ванчо Ѓорѓиев, С''лобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893-1903 година'', Скопје, Институт за Историја-Филозофски факултет, стр. 62.''</ref> [[Бугари]],<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, с. 104 - 105.</ref> и за кои [[Васил К’нчов]] самиот вели дека се нарекуваат Македонци.<ref>''„Месните бугари и куцовласи, кои живет во пределите на Македонија се нарекуваат самите Македонци и околните народи ги нарекуваат така. Турците и арнаутите не се кажуваат Македонци, но запрашани од каде се, одговараат: од Македонија.''” цитат од книгата „Орохидрография на Македония“ - Васил Кънчов, Пловдив, Печатница Хр. Г. Данов, 1911 г.</ref> Така, според статистиката на К’нчов, на крајот на [[XIX век|ХІХ]] век, Вевчани имало 2.590 жители, сите Бугари<ref>се мисли на Македонци, образложено во претходната реченица од истиов параграф.</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_39.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900.]</ref>. Податоците од [[1907]] година се поточни, а според нив, селото имало 2.347 жители и 440 куќи. == Општествени установи == Како развиено село и седиште на [[Општина Вевчани|Општината]] како нејзино единствено населено место, Вевчани поседува бројни општествени установи: * Општинска зграда на Општина Вевчани * [[ОУ „Страшо Пинџур“ - Вевчани|Основно училиште „Страшо Пинџур“]] до IX одделение * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|6335]]) * Здравствен дом „Д-р Светозар Чочороски“ * Библиотека „Ристо Попески“ * Мултикултурен центар „Коста Србакоски“ ;<center>'''Општествени установи во селото'''</center> <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Библиотека во Вевчани.jpg|Библиотеката „Ристо Попески“ Податотека:Поглед на основното училиште во Вевчани (1).jpg|Поглед на новиот објект на основното училиште „Страшо Пинџур“ Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 73.jpg|Поглед на поштата Податотека:Здравствен дом во Вевчани.jpg|Патоказ за здравствениот дом Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 64.jpg|Општинската зграда </gallery> == Вероисповед == [[Податотека:Црква Св.Ѓорѓија - Вевчани.JPG|300п|мини|десно|Возобновената црква Свети Ѓорѓија веднаш крај портата на самиот влез на општинските граници]] Вевчани денес припаѓа на [[Вевчанска парохија|Вевчанската парохија]] во која, покрај него, влегуваат и селата [[Октиси]] и [[Горна Белица]]. Инаку, во неговата околина постојат повеќе свети места на кои биле изградени најмалку десетина светилишта. Тие потекнуваат од различни временски периоди, од кои некои од нив денес не постојат, но се споменуваат како такви. Распоредени се во и околу населбата. Сите тие христијански светилишта имаат своја предисторија, легенди и особености, но и значење во времето. Нивното настанување не е случајно. Овој простор уште одамна бил заплиснат од христијанските влијанија, а населбата меѓу првите ја прифатила [[Христијанство|Христовата вера]]. Вевчани е единствено [[Јабланица|подјабланичко]] место, кое што успеало најмногу да одолее на исламизацијата од страна на [[Турци]]те. Иако и тука се јавувале поединечни случаи на преобратувања, тие не можеле да останат во таа средина којашто ги третирала како отпадници од христијанската вера. Жителите на Вевчани, како добри христијани - дарители, се покажале и при изградба на [[црква|црковни објекти]] надвор од Вевчани. Така, во времето од [[1804]]-[[1845]] година, кога се градела [[Црква „Св. Никола“ - Враништа|црквата „Св. Никола Чудотворец“]] во [[Враништа]], покрај другите струшки села, во нејзината ''парусија'', се споменува и Вевчани со 19 дарители, заедно со ''попот Спасе''. Вевчанци се јавувале како дарители и при обновувањето на [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Струга|црквата „Св. Ѓорѓија“]] во [[Струга]], на [[24 април]] [[1840]] година. Исто така, нив ги среќаваме и во книгата на дарители на црквата „Св. Јован Крстител“ во [[Мислешево]], во [[1899]]; како мештани но и како печалбари од [[Галац]], [[Романија]]. Ветувањето и дарувањето традиционално се чинело и кон [[Црква „Св. Наум“ - Охрид|манастирот „Св. Наум“]] во [[Охрид]], а редовно и на светилиштата во Вевчани („Св. Спас“, „Св. Никола“, „Св. Димитрија“) кое нешто не престанало и до денешни дни. Во минатото доста било присутно и подарувањето на земјиште на ''[[вакаф]]от'' односно црквата, со што се збогатувал нејзиниот имот. Христијанството на овие простори оставило длабоки траги во животот, обичаите и верувањето кај луѓето, а со тоа и во изградбата на сакралните објекти, односно светилиштата. Тие се посветени на повеќе светители, а изградени се во и околу населбата. Ги посетуваат мештаните, но и жителите на околните населби. Обично тоа се чини во празници, но и во други пригоди. Христијанските симболи коишто ги красат овие светилишта ги има и во домовите на вевчанците, на предметите за домаќинство, [[Македонски вез|народните везови]], ткаењето, резбарството и во други области од животот, со што се создал еден нераскинлив спој меѓу духовното и световното. Притоа, најзастапени симболи се: [[крст]]от, [[Ѕвездата од Кутлеш|сонцето од Кутлеш]], шестолисниот цвет, виновата лоза, птиците и други библиски мотиви. == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Вевчани|истоимената општина]], која не била менувана по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така се наоѓало во некогашната Општина Вевчани. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Селото припаѓало на некогашната општина Струга во периодот од 1957 до 1965 година, додека во периодот 1955-1957 селото било дел од тогашната општина Велешта. Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната Општина Вевчани, во која покрај селото Вевчани, се наоѓале и селата Горна Белица и Октиси. Во периодот 1950-1952 година, селото било седиште на некогашната општина Вевчани, во која влегувале селата Вевчани и Октиси. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места место бр. 1921, 1922 и 1922 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сите сместени во основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=25 декември 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 2.069 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=14&ps=All|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200905055855/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=14&ps=All|archive-date=2020-09-05|dead-url=|accessdate=25 декември 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Референдум во Македонија (2018)|референдумот во 2018 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 2.039 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://referendum.sec.mk/Referendum/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=70&ps=2186|title=Референдум 2018|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=25 декември 2018}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 2.048 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Главната селска црква во Вевчани.jpg|мини|300п|десно|Поглед на главната селска црква „Св. Никола“, сместено во горниот дел на селото]] [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 10.jpg|мини|300п|десно|Црквата „Св. Спас Долни“, осветена во 1996 година]] [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 97.jpg|мини|300п|десно|[[Параклис]]от „Св. Димитриј“, обновен во 1980-тите години]] [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 76.jpg|мини|300п|десно|Параклисот „Руса Среда“, сместен кај самите [[Вевчански Извори]]]] ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069.</ref> * [[Бојкоска Браненица (Вевчани)|Бојкоска Браненица]] — населба од доцноантичко време; * [[Исмаилова Црква (Вевчани)|Исмаилова Црква]] — населба и некропола од доцноантичко време; * [[Бели Брег (Вевчани)|Бели Брег]] — осамен наод од доцен среден век; * [[Плешец (Вевчани)|Плешец]] — населба од неолитско и железно време. * [[Варвара (Вевчани)|Варвара]] — средновековна некропола;<ref name="Атанас">{{наведена книга|last= Ќишкоски|first=Атанас|title=Вајтос и неговата околина во антиката|publisher=ИРИС|location=Струга|date=2004|}}</ref> * [[Октишки Костење]] — случаен наод на [[узда]];<ref name="Атанас" /> * [[В Логон (Вевчани)|В Логон (Кљунка)]] — осамен наод на бронзена монета на Амфипол, II век пред н.е.;<ref name="Атанас" /> * [[Суво Поле (Вевчани)|Суво Поле (Дримски Пот)]] — осамен наод на келтска имитација, сребрена монета со претстава на двоглавиот бог на војната Јанус;<ref name="Атанас" /> * [[Селиште (Вевчани)|Селиште (Долни Попој)]] — депо на римски бронзени монети во земјен сад;<ref name="Атанас" /> * [[Во Селото (Вевчани)|Во Селото/Велковци/Муковци]] — осамен наод на метален амулет од културната група Комани; и * [[Вакоски Ливаѓе (Вевчани)|Вакоски Ливаѓе (Пелвец)]] — на крајниот источен дел од катастарската општина кон соседното село Велешта, каде италијански војници ископале камени блокови и столбови што потекнуваат или од храм-мавзолеј од раноцарско време или ранохристијанска базилика.<ref name="Атанас" /> ;Храмови<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Никола“ - Вевчани|Црква „Св. Никола“]] — главната селска црква; * [[Црква „Св. Великомаченица Варвара и Св. Сава Ерусалимски“ - Вевчани|Црква „Св. Великомаченица Варвара и Св. Сава Ерусалимски“]] — возобновена на 20 октомври 1994 година; * [[Црква „Св. Димитриј“ - Вевчани|Параклис „Св. Димитриј“]] — [[параклис]]/помала црква, обновена во 1980-тите години; * [[Црква „Св. Преподобна Параскева“ - Вевчани|Црква „Св. Преподобна Параскева“]] — параклис/помала црква во близина на „Св. Великомаченик Димитриј“; * [[Црква „Св. Спас Долни“ - Вевчани|Црква „Св. Спас Долни“]] — камен-темелник е осветен и поставен на 20 октомври 1985 година, а осветена е на 10 октомври 1996 година; * [[Црква „Св. Спас Горни“ - Вевчани|Црква „Св. Спас Горни“]] — манастирска црква; * [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Вевчани|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] — наречена Долна црква која денес не постои и има само остатоци од темели; * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Вевчани|Црква „Св. Великомаченик Георгиј - Победоносец“]] — црква возобновена во 2013 година, изградена на самиот влез во селото; * [[Параклис „Св. Недела“ - Вевчани|Параклис „Св. Недела“]] — параклис/црква; * [[Црква „Св. Преполовение“ - Вевчани|Параклис „Св. Преполовение“]] — параклис/црква; * [[Параклис „Богојавление“ - Вевчани|Параклис „Богојавление“]] — мал параклис; и * [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Вевчани|Црква „Св. Петар и Павле“]] — камен темелник за манастирска црква во месноста Вевчанска Голина. Изградбата е започната на 8 јули 2000 година. Една од позначајните цркви во Вевчани е црквата '''„Св. Никола“''' (Горна Церкоф). Таа е [[соборна црква]], односно [[Кораб (архитектура)|трокорабна]] [[базилика]] со [[олтар]], лаѓа и [[балкон]]. Изградбата или можеби обновата на оваа црква се поврзува со периодот на обновата на струшката црква „Свети Ѓорѓија“. Наспроти обичајот селаните да се собираат кај Долната црква („Св. Богородица“) за празниците [[Лазарова сабота|Лазара]] и [[Велигден]], тука се собираат и ги слават божиќните празници како и празникот Свети Јован (Вјан). Оттука тргнуваат литиите кон Изворот на Водици, како и по синорот на селото за [[Ѓурѓовден]]. Црквата '''„Св. Спас“''' (Бела Плоча) се наоѓа на влезот од Вевчани од неговата североисточна страна. Уште се нарекува и Долни Св. Спас. Во почетокот светилиштето било мала дрвена куќарка, [[параклис]], а по обновувањето од 1986-1996 година е црква, солидно изградена од делкан камен. Осветувањето е извршено на 10 октомври 1996 година од страна на [[митрополит]]от [[г. Тимотеј]]. Манастирот Св. Спас (Горни) се наоѓа во планината западно од селото. Тоа е стара дабова шума и низ неа води пат до него по кој се стигнува за еден час пешачење. Манастирот е изграден во карпите што е одлика за целиот терен тука. За овој манастир белешки дал и [[Бранислав Нушиќ|Нушиќ]] во 1892 година, наведувајќи дека: „Над Вефчани, во брдото, има доста стар манастир Св. Спас“. Следната црква е црквата '''„Св. Варвара“''', која во минатото била параклис кој, покрај ова име, во [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] го носел и името Свети Сава. Стариот параклис е срушен во 1996 година, кога на истото место, но со поголеми димензии, е изградена црквата. ;Параклиси Во Вевчани постојат многубројни параклиси. Меѓу нив се: „Св. Димитрија“, „Св. Петка“, „Св. Недела“, „Св. Среда“ и црквиште „Св. Јован“. Еден од најмладите црковни објекти во Вевчани е манастирот „Св. Петар и Павле“. Неговата изградба е започната на 8 јули 2000 година на Вевчанска Голина, на надморска височина од околу 2.000 метри. Изградбата е во чест на 2000 години од христијанството и мисијата на [[апостол Павле]]. Постоењето на овие духовни светилишта во минатото многу придонело за збогатување на духовниот живот на населбата. За тоа своја заслуга имале и самите свештеници кои служеле тука. Не помало значење имаат и вевчанските градители чие дело е вградено трајно во овие свети храмови. Нивниот дух зрачи и пошироко од родното Вевчани. Благодарение на овие знајни и незнајни градители, во Вевчани, на овој мал, но духовно богат простор, се изградиле повеќе сакрални објекти. Култот кон нив никогаш не престанал. ;Споменици на културата Во селото Вевчани според евиденцијата во Регистарот на културно наследство на [[Управа за заштита на културното наследство на Македонија|Управата за заштита на културното наследство на Македонија]] (УЗКН) прогласени се 11 објекти за споменици на културата и со тоа за [[културно наследство на Македонија]]: * [[Костојчинов вир, валавица и воденица]]; * [[Куќа на Коруновци (Вевчани)|Куќа на Коруновци]]; * [[Куќа на Дуцкиновци (Вевчани)|Куќа на Дуцкиновци]]; * [[Куќа на Костојчиновци (Вевчани)|Куќа на Костојчиновци]]; * [[Куќа на Ќитановци (Вевчани)|Куќа на Ќитановци]]; * [[Куќа на Пешиновци (Вевчани)|Куќа на Пешиновци]]; * [[Куќа на Плушковци (Вевчани)|Куќа на Плушковци]]; * [[Куќа на Калајџиевци (Вевчани)|Куќа на Калајџиевци]]; * [[Куќа на Гоговци (Вевчани)|Куќа на Гоговци]]; * [[Куќа на Даскаловци (Вевчани)|Куќа на Даскаловци]]; и * [[Куќа на Поповци (Вевчани)|Куќа на Поповци]]. ;<center>'''Заштитени споменици на културата во Вевчани'''</center> <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 86.jpg|Куќата на Костојчиновци Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 87.jpg|Куќата на Ќитановци Податотека:Куќа на Плушковци во Вевчани (3).jpg|Куќата на Плушковци Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 91.jpg|Куќата на Калајџиевци Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 94.jpg|Куќата на Гоговци Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 95.jpg|Куќата на Поповци </gallery> [[Податотека:C16 vevcanski izvori (2).JPG|мини|300п|десно|Поглед на изворите]] ;Вевчански Извори Во близината на Вевчани се наоѓаат едни од најпознатите и најпосетени извори во Македонија, [[Вевчански Извори|Вевчанските Извори]]. За вевчанци, изворите се нешто за што вреди да се гине. За луѓето што не се од Вевчани, а некогаш дошле да ги видат, нивната убавина е магнет кој долго ќе ги повикува назад, да се напијат од бистрата вода, да се изнадишат свеж воздух и да се најдат себеси во бучавата на студената вода. Вевчанските Извори се едни од поретките псевдопериодски сифонски врела во Македонија. Изворите се сместени на источните падини на планината [[Јабланица]], кај селото Вевчани, на надморска височина од 900 метри. Главниот извор е сместен во отворот на пештера. На десетина метри подолу, се наоѓаат неколку постојани извори кои подземно комуницираат со главниот извор. Капацитетот на Вевчанските Извори во влажниот период од годината изнесува околу 1.500 [[Литар|литри]] во секунда. ;Езера<ref name=draganvasileski>{{наведена книга| last = Василески| first = Драган| title = Планински езера на Јабланица: Вевчански езера| language=македонски| publisher = „Напредок“ - Тетово| year = 2008 | pages = 15, 21, 26-28}}</ref> * [[Вевчанско Езеро]] (наречено и Локва) — ледничко езеро на Јабланица, второ по големина на планината. ;Реки<ref name="РекиМак">{{РекиМак|страница=48}}</ref> * [[Матица (Јабланица)|Матица]] (наречена и '''Голема Река''' или '''Вевчанска Река''') — тече низ Вевчани, се влева во [[Црн Дрим]] == Редовни настани == === Вевчански карневал === {{Главна|Вевчански карневал}} Еден од најпознатите настани во Вевчани е [[Вевчански карневал|Вевчанскиот карневал]]. Пишани извори сведочат дека карневалот е стар најмалку 1.460 години, но постојат археолошки наоди кои упатуваат на податоци дека карневалот постои барем 2200 години. Денес, карневалот е интересно и необично преплетување на пагански со христијански обичаи. Традиционално, учесниците се обидуваат да избегнат воведување на современи карневалски елементи, но сепак во последните години во организација на [[Општина Вевчани|Општината]] и [[Министерство за култура на Македонија|Министерството за култура]], се воведува ред во овој инаку хаотичен вонвременски настан. Вевчанскиот карневал во суштина е обичај под маска, кој се нарекува ''„Свети Васиља“'' ([[Василица]]). Се празнува на [[13 јануари|13]] и [[14 јануари]] секоја година и е посветен на [[св. Василиј Велики]]. На тој ден се дочекува православната нова година, а се испраќа старата. Инаку, тој е пагански обичај кој тука се сочувал сè до денешни дни. Учесниците во него се нарекуваат василичари. Тоа се маскирани поединци и групи од сите возрасти организирани по маала. Тоа се маските на зетот и невестата, на музичарите, на Глупиот август и на ѓаволите. Особено е карактеристична маската на Глупиот Август. Обично неговата улога ја прифаќаат млади луѓе, полни со енергија, бидејќи тоа го бара самиот лик. Глупиот Август настапува со дозирана агресивност во заштита на зетот и невестата (симболот на плодноста), а со публиката комуницира само со крикови и движења. Оваа маска се јавува од времето на антиката како своевидна пародија на тогашните владетели. Наспроти овие маски, во далеку поголем број се актуелните маски кои се јавуваат само еднаш. Токму тоа ги тера учесниците да бараат нови идеи и маски што го чини карневалот секогаш актуелен, масовен и привлечен за јавноста. Покрај тоа, тој има и натпреварувачки карактер меѓу соперничките групи на Долно и Горно Маало. На вевчанскиот карневал се збираат жители и од околните села како публика. Два дена ечи селото од зурлите, тапаните, песните и игрите, шегите и довикувањата. Три месеци пред тоа печалбарите пак живеат за Василица. Се приготвуваат, измислуваат или прават маски, се договараат со што да ги изненадат другите василичари - како што ги викаат маскираните во карневалот. Тој е и чудна парада на духот на овие луѓе, инвентивноста, манифестацијата на веселоста иако градите им се полнеле со офкање од разделбите катагодишни. На вечерта спроти Василица, штом се спушти ноќта, горномалската и долномалската тајфа василичари тргнува во обиколка на куќите. Пред секоја оро, пред секоја грст мрсни шеги за домаќинот и домашните, песни и „Сурва година, со женcки јагниња, машки дечиња, женски телиња...... Ураааааа!!!“. Големите желби за плодна и среќна година и донесената веселба домаќините ги наградуваат со парче леб, неготвено месо и згора на тоа пари. На вевчанскиот карневал познат е обичајот „Крштевање вода во извор“ во водите на познатите Вевчански Извори. Тоа се прави кога негде ќе се расцути муграта под налетот на зората во два или три часот наутро, на 14 јануари, на Василица. Иако рано, учесници се, речиси, целото село, 1.000 до 1.500 вевчанци. Во нив има повеќе жени од мажи, има и стари, но повеќе млади вевчански генерации. Остварувањето на овој обичај е сврзан со предметите ѓум или бакарно котле, а поретко има литургија или погача, домашно месена и печена. Главниот предмет за обичајот „Крштевање вода“ е василичарската китка. Неа некои ја прават како крст, но задолжително од три гранчиња: [[дрен]], [[босилек]] и [[василичарка]]. Секое гранче на китката има посебна цел: дренот е тврдо дрво, рано ја најавува пролетта и раѓа здрав живот и богат бериќет. Босилекот е господово растение со кое се благословува плодност, нов и здрав живот и бериќетно лето. Пак, василичарката е растение со боцки кои го прогонуваат злото и сè што е страшно, лошо и неприфатливо за новата година. И за овој обичај главнината на поворката ја чинат горномаалските и долномаалските василичари. Тие се предводени од зетот и невестата со побратимите и музиката. Во оваа пригода селскиот поп игра главна улога. Попатно на поворката се придружуваат соселани од сите селски маала кои се упатуваат кон изворите. Ова вевчанци, како обичај го викаат „одење на вода“. Тука во водите на Вевчанските Извори се прави чинот на крштевање вода: молитвите на попот, кршењето на лебот и квасењето на василичарската китка, го симболизира крштевањето на водата, а потоа се полнат бакарните садови. По ова зимската атмосфера се облагородува со песни, игри, желби и честитки „За многу години - Сурва година“. Потоа следува враќањето дома, каде што продолжува празнувањето на обичајот. Во домот „крстената вода“ од бакарниот сад се дели на половина. Целта нејзина е да се употреби за две намени. Првата се однесува на водата што ќе остане во котлето. Имено, домаќинот со садот „крстена вода“ тропа на затворената врата на својата куќа, а потоа вратата се отвора и почнува првата церемонија на остварување на обичајот. Тој ја кваси китката и ги прска просториите во куќата - домот, благословувајќи „за убајна, бериќет за женски јагниња и телиња и за полни амбари жито и бочви со вино“. Домаќинот и прскањето со „крстена вода“ го прави и во просториите каде што се одгледува стоката и живината: пондилата, кокошарниците. И ова се прави за добро и подобро во новото Господово лето. Втората намена на „крстената вода“ ја употребува домаќинката на куќата. Таа со неа, рано наутро, на 14 јануари, на [[Василица]] ќе меси [[кашаник]] со паричка. Значи празнувањето на обичајот продолжува со месење, печење и гостење со кашаникот, тој е вевчански специјалитет за гостите и гостењето на денот на Василица. Тоа е некиснато тесто од пченично брашно со квасец. Кашаникот на гостите што ќе го посетат домаќинот на Василица се послужува со луканци (вевчански домашни [[колбас]]и) и со домашно [[биено сирење]] и [[кисело млеко]]. Преданието вели: „Кој ќе кеснит од кашаникот и тој што ќе ја најт паричката, ќе имат убајна, ајр, ем бериќет до година на Василица - Сурва година“. Дента на Нова година арена на игрите и песните продолжува сред— селото, каде и завршува прекрасниот празник. Од [[1993]] година карневалот е член на [[Здружение на европските карневалски градови|Здружението на европските карневалски градови]], во кое Вевчани на големо негодување на Грција, ја внесе Македонија под своето уставно име. Карневалот во Вевчани, беше повод во 1996 година, на местото на настанот да се одржи семинарот на тема „Обичаи под маска“ со учество на домашни и етнолози од повеќе европски земји, кои од карневалот на јавноста и ги издвоија основните одлики: традиционалните маски, појавата на ликови од општествениот живот, но и елементите кои го сочинуваат првобитниот слој на обичајот. Се разбира, тие дадоа и свое видување и за новините внесени во традиционалниот обичај. На вевчанскиот карневал, своевиден „театар без ѕидишта“ не му се случило да ја одложи претставата. Тој од година на година сѐ повеќе и повеќе го предизвикува интересот на јавноста, како во земјата така и во странство. Последните испитувања на теренот носат сигнали дека вевчанскиот карневал е постар од утврдените 1.400 години. Се цени дека неговиот почеток е 800 години пред тоа. Кажувањата и тврдењата дека карневалот не постоел во турско време се неточни, пред сѐ од причина што Вевчани никогаш не било под турска окупација. Затоа и не може ништо од неговото постоење да биде забележано во турските [[дефтер]]и. Почнувањето на овој пагански обичај јасно ја отсликувала потребата на луѓето преку маски да се ослободат од злото и од црните мисли. Токму затоа, Вевчанскиот карневал, всушност, претставува културно-забавна манифестација со примеси на наука. Карневалот во 2012 година со маски за [[Куран]]от предизвикал меѓуетнички тензии во Струшко, при што повеќе христијански храмови во повеќе јабланички села биле оштетени или запалени, како што бил случајот со [[Црква „Св. Никола“ - Лабуништа|главната селска црква]] во [[Лабуништа]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/mk/%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D1%86%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0-%D0%B2%D0%BE-%D0%BB%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0/a-15704456|title=Опожарена црква во Лабуништа|last=БГ/СН/бета|first=|date=31 јануари 2012|work=Дојче Веле|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=14 ноември 2018}}</ref> === Зелена агенда === Од [[18 декември]] [[2007]] е започната нова активност во реализацијата на Зелената агенда во [[општина Вевчани]]. Започнато е анкетирање на граѓаните на општината кое е извршено од страна на претставници на локалните НВО кои се дел од Зелената агенда. Испитување на јавното мислење се врши за утврдување на вредностите на општина Вевчани и известување на населението за начинот на нивно вклучување во процесот на спроведување на зелената агенда. === Лазарско-ѓурѓовденски песни и игри === {{Listen | filename = Vevčani-Radožda dialect speech - Vevčani (2).ogg | title = За одбележувањето на Лазарици во Вевчани | description = Извадок од раскажување на постара жена од Вевчани во кој ги рецитира стиховите што се пеат за [[Лазарици]] }} Првата промоција на овој настан се одржала на [[18 мај]] [[2003]] година на месноста [[Вевчански извори]]. Бидејќи од крајот на педесеттите години обичаите, песните и ората поврзани со овие два празника изумираат, дошло до идеја таа традиција да продолжи. Иницијатор бил [[КУД „Дримкол“ - Вевчани|КУД „Дримкол“]] како главна културна институција во Вевчани. Во традицијата на Вевчани едни од најзначајните и најубавите празници биле празниците [[Лазарова сабота|Лазара]] и [[Ѓурѓовден]]. Тоа се празници кои се прославувале на многу специфичен начин, празници за кои се испеале многу песни, празници каде главни учесници биле младите момчиња и немажените девојки лазарки. Карактеристично за овие кореографии е старото автентично вевчанско пеење на песните: ''пејте лазарки'', ''илинкуле сеструле'', ''шила Ѓурѓа'' и женското играње на цело стапало специфично за ова играорно подрачје. Музичкиот дел го сочинуваат ората: ''грутка шеќер'', ''Илинкино оро'', ''за рамо'', свирени на [[зурла]], [[гајда]], [[кавал]], [[тамбура]] и [[тапан]]. == Личности == [[Податотека:Stavre gogov-1.jpg|мини|десно|Војводата [[Ставре Гогов]]]] ;Родени во Вевчани * [[Монах Неофит]]; * [[Конде Пешински]] (1784-1813) — вевчански војвода; * [[Поп Наум - Мали Оџа]] (1825-1863); * [[Протојереј Спасе Попоски]] (1878-1954); * [[Ставре Гогов]] (1884-1907) — вевчански војвода на [[ВМРО]], се самоубил во родното село при судир со турскиот аскер; * [[Јаким од Алулој]] (?-1903) — вевчански војвода на ВМРО; * [[Попа Петре]] (?-1906) — свештеник во Вевчани, секретар на ВМРО во Вевчани, бастион на македонштината, се борел со српската пропаганда во Охридско, убиен од платеници на пропагандата; *[[Димо Наумов Костајчиноски]] — деец на ВМРО.<ref>{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том II, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}</ref> *[[Елисавета Баткоска - Дејкоска]] (р. 1929 ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Трајанка Дејкоска|Трајанка Кузманова Дејкоска]] (р. 1914) — учесник во НОВ на Македонија *[[Наталија Дејкоска]] (р. 1914) — учесник во НОВ на Македонија *[[Перка Дејкоска]] (р. 1901) — учесник во НОВ на Македонија *[[Пера Дејкоска]] (р. 1899) — учесник во НОВ на Македонија *[[Венда Калајџиска]] (р.1914-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Кира Калајџиска]] (р.1910-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Дафина Калајџиска]] (р.1912-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Мирјана Калајџиска]] (р.1913-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Ристана Калајџиска]] (р.1896-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Драган Јанковски]] (р. 1940) — педагог и универзитетски професор; * [[Милутин Бебековски]] (р. 1941) — поет; * [[Мишо Китаноски]] (р.1941) - истакнат македонски новинар, публицист и писател * [[Атанас Ќушкоски]] (р. 1942) — писател; * [[Димче Парталоски]] (р. 1964) — адвокат, писател, поет; * [[Захарија Парталоска Шипинкаровска]] (р. 1970) — доктор специјалист гинеколог-акушер, позната по првата вевчанска петорка на Балканот; * [[Илија Каланоски]] — писател; * [[Јован Попоски]] — раскажувач, романописец, новинар, писател и сценарист; * [[Наум Попески]] — македонски писател за деца, новинар, преведувач и публицист; * [[Кузман Наумов Гогов]] — градоначалник на Вевчани од 1928 до 1932 година. * [[Стојан Размоски]]- академски сликар. * [[Крсте Велкоски]] (р. 1988) — македонски фудбалер, моментално настапува за тимот на [[Сараево фудбал|Сараево]] од [[Босна и Херцеговина|БиХ]]. ;Со потекло од Вевчани * [[Михајло Пупин]] (1858-1935) — светски научник со потекло од Вевчани. * [[Ефто Пупиновски|Ефто Пупиноски]] — познат македонски пејач. * [[Секула Пупиновски|Секула Пупиноски]] (1955-2011) — македонски пејач, брат на [[Ефто Пупиновски|Ефто Пупиноски]]. == Култура и спорт == [[Податотека:Vevcanska nosija.jpg|мини|десно|Вевчанската носија е типична [[Народни носии од Струшки Дримкол|носија од Струшки Дримкол]]]] === Култура === [[КУД „Дримкол“ - Вевчани|Културно-уметничкото друштво „Дримкол“]] од Вевчани во своето долгогодишно постоење има оставено свој белег во македонската културна историја. Создадено е во 1973 година како здружение на граѓани во кое здружение се здружуваат љубовта, желбата и ентузијазмот кон фолклорот на многу млади луѓе во Вевчани. Оттогаш до денес активно и успешно работи на негување, развивање и презентирање на сценско-уметничките дејности, со посебен акцент и внимание кон фолклорната дејност. Како национално богатство на Македонија ова културно-уметничко друштво се афирмира себеси и ја афирмира нашата држава онака како што се очекува, квалитетно и достоинствено, а како доказ се освоени дипломи, награди и признанија на домашни и странски фестивали. Богатата изворна вевчанска носија, изворните инструменти, изворните кореографии од вевчанското поднебје го прават ова друштво едно и единствено, различно од сите други во Македонија. Но, покрај изворниот фолклор, на репертоарот на ова друштво се наоѓаат и кореографски обработки од сите играорни подрачја на нашата држава (источно, западно, централно, јужно), а за нивна презентација ова друштво располага и со соодветна носија. === Спорт === * [[ФК Вевчани]] — создаден под името ''ФК Дримкол (Вевчани)'', а игра на стадионот Вердани. Има настапувано во [[Втора македонска фудбалска лига|Втората македонска лига]]. == Иселеништво == Од Вевчани имало повремено иселување на населението. Од селото се знае за иселени во селото [[Биџево]] (Вевчанци, 2 к.) и во [[Мислешево]] (Вевчанци, 1 к.). Иселување имало и по завршување на турската власт, поради што селото бележело ист број на население (околу 2.400) во периодот 1921 и 1971 година.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="160px"> Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 110.jpg|Портата на влезот во општината Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 52.jpg|Порта во куќа Податотека:Вевчанска Река.jpg|Вевчанска Река низ селото Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 63.jpg|Уредена уличка во селото Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 74.jpg|Стара куќа во селото Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 66.jpg|Стара селска чешма пред општинската зграда Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 67.jpg|Старото училиште на сретсело, денес Мултикултурен центар „Коста Србакоски“ Податотека:Обновена куќа во Вевчани.jpg|Обновена куќа во Вевчани Податотека:Куќи во Вевчани.jpg|Куќи под главната селска црква „Св. Никола“ Податотека:Vevcani11.jpg|мини|Мотив од Вевчани </gallery> == Поврзано == * [[Општина Вевчани]] * [[Луканец]] — домашен колбас типичен за Вевчани; == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Vevčani}} * [http://www.vevcani.gov.mk/ Општина Вевчани] * [http://cac.org.mk/Vevcani/ Низ Вевчани] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140828190059/http://cac.org.mk/Vevcani/ |date=2014-08-28 }} {{Општина Вевчани}} {{избрана}} [[Категорија:Вевчани| ]] [[Категорија:Села во Општина Вевчани]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Македонија]] hp54yupg3w674zfbc8q6lja6xxq6l44 0 10946 5606791 5605799 2026-08-09T14:20:30Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/Jmarkoska|Jmarkoska]]) и ја поврати преработката 5603018 на P.Nedelkovski 5606791 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Рилево | слика = Поглед на Рилево.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на Рилево | општина = {{општинскигрб|Општина Долнени}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Прилепско Поле]] | население = 48 | година = 2002 | поштенски број = 7505 | повикувачки број = 048 | надморска височина = 660 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=29 | lat_sec=12 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=21 | lon_sec=52 | слава = [[Спасовден]] | мрежно место = | карта = Рилево во Општина Долнени.svg }} '''Рилево''' — село во [[Општина Долнени]], во околината на градот [[Прилеп]]. == Географија и местоположба == [[File:Rilevo-MKD.JPG|thumb|250px|лево|Глетка од селото Рилево]] Рилево е потпланинско село на чија северозападна страна се издигнува високата падина на планината [[Даутица]], додека на југ е пространата низина на [[Пелагонија]].<ref name=jovantrifunoski>{{наведена книга| last =Трифуноски| first = Јован| title = Битољско-прилепска котлина| language=sr| publisher = Српска академија наука и уметности| year = 1998 |location=Београд | pages = 370-371}}</ref> Се наоѓа во северниот дел на Прилепското Поле, во западниот дел на Општината Долнени. Рилево е ридско село на надморска височина од 660 метри. Од градот [[Прилеп]] е оддалечено 27 километри.<ref name=mitkopanov>{{наведена книга| last = Панов| first = Митко| title = Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски и аграрни обележја.| publisher = Патрија| year = 1998 | pages = 132}}</ref> Околни села се [[Сливје]], [[Секирци]], [[Пешталево]] и [[Жабјани]]. Водата за пиење се добива од бунари. На планината избиваат три извори.<ref name=jovantrifunoski/> Атарот зафаќа простор од 12,5&nbsp;км² на кои обработливото земјиште зазема површина од 601&nbsp;ха, на пасиштата отпаѓаат 395 хектари, а на шумите 94 хектари, поради што во основа има полјоделско-сточарска функција.<ref name=mitkopanov/> Потезите во полето се нарекуваат: Огради, Караџово, Средно Поле, Меѓа, Две Реки, Бостаниште, Трска, Мера. Потезите на планината ги носат следните имиња: Падарница, Цуцуле, Голјак, Кале, Дервен (тука води планинскиот пат за поречкото село Крапа и избива извор), Скала, Ѓаве, Длапки, Свети Атанас (на границата на атарот со Ропотово и Жабјани) и Калуѓери. Рилево е село од збиен тип. Помали делови носат имиња според родовите кои живеат во нив – Паликуќовци, Ѓорѓиовци, Домазетовци и др.<ref name=jovantrifunoski/> == Историја == Северозападно од Рилево на планинскиот масив на Даутица е возвишението наречено Кале. Меѓу народот се зборува дека во таа тврдина живеел „некојси Караџа“, заради што понекогаш се нарекува и Караџово Кале. До тврдината е месноста Караџова Ливада, а во полето под селото е потегот наречен Караџови Ниви или Караџово.<ref name=jovantrifunoski/> Југоисточно од селото на 2 километри во полето е месноста Мера, која сега е утрина за напасување добиток. Таму постојат гробови со стари плочи и стар бунар. Тоа укажува на некоја стара населба. Местото Калуѓери е „над село“. Мештаните веруваат дека таму некогаш имало манастир со калуѓери. Порано се гледале и рушевини од манастирот. На тоа место се гледаат стари брестови крај кои има чешма.<ref name=jovantrifunoski/> [[File:Kukji-Rilevo-MK.JPG|thumb|250px|Стари куќи во селото Рилево]] Рилево се смета за старо село. Некогаш во него „тепала чумата“ заради што умирале многу од неговите жители. Денес, „чумини гробишта“ има на повеќе места (Вичина Плоча и други делови на атарот над селото). Дел од денешното население на Рилево потекнува од некогашните седум селски семејства, а другиот дел потекнува од доселеници.<ref name=jovantrifunoski/> Селото има стара црква посветена на Свети Атанасиј. Селаните велат дека таа црква е изградена „пред битката на Косово“ (1389).<ref name=jovantrifunoski/> Дека црквата е доста стара, потврдува фактот дека таа била живописана од некој мајстор зограф Јован од Костур во 1627 година. Селската слава е Спасовден. Порано селото славело Свети Атанасиј, но се вели дека таа слава се напуштила поради сиромаштија. [[Податотека:Crkva-Rilevo-MK.JPG|thumb|250px|left|Црквата Свети Атанасиј во Рилево]] Пред крајот на турското владеење во Рилево биле основани два мали чифлизи на муслимани од Дебар кои за полјаци имале „Албанци арамии“ кои пак најмногу ги присилувале селаните да станат чифчии. Еден од тие чифлизи селаните го купиле во 1910, а другиот во 1912 година. За време турско, жителите на Рилево имале доста своја земја, а по 1912 година, со пари заработени на печалба во Америка, некои селани купиле доста земја и во атарот на селото Сливје. Бројот на домаќинства во селото во текот на XX век изнесувал: 83 во 1921 г., 106 во 1948 г., 137 во 1961 г., 141 во 1971 г. Во 1954 година Рилево имало вкупно 129 домаќинства.<ref name=jovantrifunoski/> {{-}} == Стопанство == [[Податотека:Rilevo-MK-gletka.JPG|thumb|220п|right|Глетка од Рилево]] Според составот на атарот Рилево има мешовита полјоделско-сточарска функција.<ref name=mitkopanov/> Населението се занимава најмногу со земјоделство и сточарство. Од полјоделството најзастапено е одгледувањето на тутун и житни растенија како пченица, пченка и јачмен. Во помали размери се одгледуваат и други земјоделски и градинарски култури како грав, компир, кромид, пиперки (зелени и црвени), патлиџани (домат), тикви, кои претежно се произведуваат за задоволување на домашните потреби, но дел се продаваат и на пазарите во [[Прилеп]] или [[Македонски Брод]]. Од сточарството најзастапено е одгледувањето на кози, потоа крупниот добиток како крави, телиња и волови и во помала мерка овци, од чие млеко се прави сирење или се откупува од млекарниците. Во неколкуте новоизградени куќи е застапено и живинарството односно одгледувањето на домашни птици како кокошки, петли, гуски и шатки. Извонредно богатата падина на Даутица со густа дабова шума се користи и за сечење на [[Дрво_(материјал)#Огревно_дрво|огревно дрво]] кое се користи во селото или се продава во околните села и Прилеп. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|891 |1953|969 |1961|885 |1971|671 |1981|333 |1991|133 |1994|106 |2002|69 |2021|48 }} Во делото „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. Рилево било село со 37 домаќинства и 153 жители [[Македонци]].<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, с. 72-73.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Рилево живееле 444 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":02">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр.237.]</ref> По податоците на секретарот на Бугарската егзархија [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Рилево имало 336 [[Македонци]], патријаршисти.<ref name=":0">D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.150-151.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Рилево се води како чисто македонско село во Прилепската каза на Битолскиот санџак со 42 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|21}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 600 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот од 2002 година, во селото живееле 69 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=30 март 2020}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 48 жители, од кои 46 [[Македонци]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]] и 1 лице без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|444|336|891|969|885|671|333|133|106|69|48}} === Родови === Отсекогаш па сѐ до денес Рилево е целосно населено со православни [[Македонци]]. Жителите на Рилево се поделени во старинци и доселеници од кои во 1954 година првите броеле 82, а вторите 47 домаќинства<ref name=jovantrifunoski/>. Староседелските македонски родови кои потекнуваат од некогашните седум селски куќи се: '' Бачевци'', ''Паликуќовци'', ''Ѓорѓиовци'', ''Брајановци'', ''Ропановци'', ''Мечкаровци'', ''Топковци'', ''Комаревци'', ''Мирчевци'', ''Китановци'', ''Пардиовци'', ''Ќуќуровци'' и ''Кашовци''. Слават Петковден. Селаните велат дека „Петковденци“ се старинци. Доселени македонски родови се: ''Домазетовци'' (слават Петковден) доселени се од [[Сенокос]]<ref name=jovantrifunoski/>. ''Кензовци'' (слават Митровден) стари доселеници кои не го знаат местото на потеклото. ''Рековци'' (слават Свети Атанасиј) дошле од [[Селце]] кај [[Крушево]], а подалечното потекло им е „од Корчанско“. ''Дурибеговци'' (слават Петковден) по потекло се од [[Крушје]] во [[Порече]] каде имаат роднини. ''Ѓордевци'', ''Неделковци'', ''Тикваровци'' и ''Масларовци'' местото на својата старина не го знаат. Првите два родови слават Свети Никола, а другите Митровден<ref name=jovantrifunoski/>. == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Долнени]] од 1955 година. Во периодот 1952-1955, селото било дел од Општина Костинци. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на истоимената општина. === Избирачко место === Селото е опфатено во избирачкото место бр. 1486 од [[Изборна единица 5|изборната единица 5]] според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во приватна куќа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mojotizbor.mk/files/izbiracki-mesta/ie5-dolneni.pdf|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=30 март 2020}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 33 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни знаменитости == [[Податотека:Stara-kukja-Rilevo-MK.JPG|thumb|200px|десно|Стара македонска куќа во Рилево]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="Коцо">{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче|title=Археолошка карта на Република Македонија|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|volume=II|isbn=9989649286}}</ref><ref name="Јован">''Јован Ф. Трифуновски, Битољско - Прилепска котлина, Антропогеографска проучавоња, Београд 1998''</ref> * [[Дол (Рилево)|Дол]] — осамени наоди од доцноантичко време; * [[Кале (Рилево)|Кале]] — тврдина од непознат период; * [[Мера (Рилево)|Мера]] — некропола од непознат период; * [[Калуѓери (Рилево)|Калуѓери]] — црква од непознат период. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|page=18}}</ref> * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Рилево|Црква „Св. Атанасиј“]]. ;Чешма * Христијанска чешма == Личности == ;Родени во Рилево * [[Веле Алексоски]] (р. 1942) — македонски [[писател]], уредник и еден од основачите на неделникот „[[Македонско сонце]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|date=|url=http://www.makemigration.com/culture/meni11.php?id=2&submeni=50|title=Веле Алексоски (биографија)|publisher=Агенција за иселеништво на Р Македонија|accessdate=2016-10-03|archive-date=2016-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160804061754/http://makemigration.com/culture/meni11.php?id=2&submeni=50|url-status=dead}}</ref> * Марко Горев Атанасовски (р. 1904) исчезнал во априлската војна 1941 година.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница |url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf |title=архивска копија |accessdate=2024-07-21 |archive-date=2024-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf |url-status=dead }}</ref> * Марко Ѓорче Атанасовски (р. 1914) исчезнал 1941 година.<ref name=":1" /> * Цветко Горев Бошевски (р. 1926) борец во НОБ загинал 1945 година во Штип.<ref name=":1" /> == Иселеништво == Се знае за овие иселеници од Рилево: ''Михајловци'' и ''Ропановци'' живеат во [[Сливје]]. ''Нешковци'' живеат во [[Врбоец]]. ''Дишковци'' живеат во селото [[Карамани]] кај [[Битола]]. Две семејства од родот ''Домазетовци'' отишле во [[Прилеп]]. Во 50/60-тите години на XX век селото почнува да се иселува, голем број од луѓето заминуваат во [[Прилеп]], [[Општина Ѓорче Петров|Ѓорче Петров]] и [[Општина Кисела Вода|Припор (Кисела Вода)]] во [[Скопје]], но исто така заминуваат во странство. Така денес голем број на рилевци живеат во [[Австралија]], пред сè во [[Мелбурн]], но ги има и во другите градови. Исто така се имаат иселено и во [[Белград]], во населбите [[Баново Брдо]] и [[Жарково]]<ref name=jovantrifunoski/>. == Галерија == <gallery mode=packed heights=140px> Податотека:Куќи во Рилево.jpg|Куќи во селото Податотека:Ulica-Rilevo-MK.JPG|Сокак низ селото Податотека:Поранешен дом на културата во Рилево.jpg|Поранешниот дом на културата Податотека:Чешма покрај патот Жабјани-Рилево.jpg|Чешмата покрај патот кон Жабјани </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{ризница|Rilevo}} * [https://www.youtube.com/watch?v=tmChY77-Jy0 - ТВ репортажа за селото Рилево од „Мариово Филм“] {{Општина Долнени}} [[Категорија:Рилево| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Прилепски села]] [[Категорија:Села во Општина Долнени]] [[Категорија:Села со слава Спасовден во Македонија]] 2v977r41j2o37isfcub3wvcee1q37sp 0 11519 5606903 5606454 2026-08-09T21:28:02Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-43525-98|~2026-43525-98]]) и ја поврати преработката 5525368 на Forbidden History 5606903 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Дабница | регион= | општина={{општинскигрб|Општина Прилеп}} | население=2 | година= 2002 | поштенски број= | надморска височина= | географска широчина=41° 23' 53" сев. ш. | географска должина=21° 33' 56" ист. д. | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=23 | lat_sec=53 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=33 | lon_sec=56 | мрежно место= | карта = Дабница во Општина Прилеп.svg }} :''За селото Дабница во Пиринска Македонија, видете [[Дабница (Пиринско)|овде]]'' '''Дабница''' — село во [[Општина Прилеп]], во околината на градот [[Прилеп]]. Сместено е на падините на планината [[Бабуна (планина)|Бабуна]], во северниот дел на регионот [[Пелагониски Регион|Пелагонија]]. == Географија и местоположба == Дабница се наоѓа на падините на планината [[Бабуна (планина)|Бабуна]], северно од градот [[Прилеп]]. == Историја == [[Податотека:Masakr vo selo Dabnica, 1942.jpg|мини|Масовно стрелани Македонци од село Дабница, Прилепско. Во масакрот настрадале 18 лица. (19 септември 1942)]] Дабница е старо село населено уште од [[антика]]та, за што сведочат бројните [[#Археолошки наоѓалишта|археолошки наоѓалишта]]. Во 1337 година, половина од Дабница кралот [[Стефан Душан]] ја приложил на [[Манастир Трескавец|манастирот Трескавец]].<ref name="jovantrifunoski">{{наведена книга|last=Ф. Трифуноски|first=Јован|title=Битољско-прилепска котлина|language=sr|publisher=Српска академија наука и уметности|year=1998|page=|isbn=|location=|pages=}}</ref> За време на турското ропство, селото било раселено, а потоа повторно е обновено. Селото било обновено од Македонци кои се доселиле од други населби кон крајот на XVIII век.<ref name=jovantrifunoski /> За време на турското ропство цела земја на селото припаѓала на [[Манастир Трескавец|манастирот Трескавец]] (во 1912 година манастирот во ова село имал околу 700 овци и кози).<ref name=jovantrifunoski /> Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Прилепскиот Вилает (Vilayet-I Prilepe) под името ''Д-б-н-ч-а'' имало 13 семејства, 2 неженети и 3 вдовици, сите христијани.<ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.87</ref> Кон крајот на {{Римски|19}} век, селото било дел од Прилепската каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. На 23 октомври 1941 година кај местото Гарван, кај Дабница бил формиран [[Прилепски партизански одред „Гоце Делчев“|Прилепскиот партизански одред „Гоце Делчев“]]. Во 1942 г. се случил [[Масакр кај Дабница, 1942|Масакрот кај Дабница]] извршен од бугарските окупаторски сили. == Население == На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Дабница се води како чисто македонско село во Прилепската каза на Битолскиот санџак со 32 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|22}}</ref>{{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|223 |1953|189 |1961|117 |1971|41 |1981|17 |1991|13 |1994|13 |2002|66 |2021|2 }} Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 200 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2 жители, сите [[Македонци]]. {{Пописи|220|280|223|189|117|41|17|13|13|66|2}} === Родови === Дабница е македонско православно село, иако во него има и Роми, доселени од поново време. Родовите македонски во селото се сите доселенички. Според истражувањата од 1954 година, родови во Дабница се: * '''Доселеници:''' ''Анѓеловци (2 куќи)'' најстар род во селото, доселени се однекаде; ''Секуловци (7 куќи)'' потекнуваат од предокот Секула кој се доселил околу 1804 година од селото [[Крушеани]]; ''Коруновци (5 куќи)'' доселени се кога и ''Секуловци'' од [[Дебарско]]; ''Бешировци (3 куќи)'' доселени се однекаде, имаат роднини во Прилеп (''Големџиковци''); ''Наневци (2 куќи) и Кремчевци (2 куќи)'' и они се доселени однекаде; ''Трајковци (4 куќи)'' дошол Трајко од [[Крушеани]]; ''Рапешовци (3 куќи)'' доселени се од село [[Рапеш]] во [[Мариово]].<ref name="jovantrifunoski" /> == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1441 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на приватна куќа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 4 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви * [[Црква „Св. Никола“ - Дабница|Црква „Св. Никола“]] — селска црква ;Манастири * [[Трескавец]] — познат средновековен манастир во крајниот северозапад на атарот ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|294, 314}}</ref>{{котва|Археолошки наоѓалишта}} * [[Караташ (Дабница)|Караташ]] — некропола од римско време * [[Градиште (Дабница)|Градиште]] — неопределено наоѓалиште од непознат период * [[Св. Петка (Дабница)|Св. Петка]] — црква од непознат период * [[Кукул (Дабница)|Кукул]] — неопределено наоѓалиште од непознат период * [[Бунар (Трескавец)|Бунар]] — населба од доцноантичко време, кај Трескавец * [[Гробови во Карпа (Трескавец)|Гробови во Карпа]] — некропола од римско време, кај Трескавец * [[Гумење (Трескавец)|Гумење]] — некропола од хеленистичко и римско време, кај Трескавец * [[Златоврв (Трескавец)|Златоврв]] — населба и базилика од хеленистичко, доцноантичко и старохристијанско време * [[Манастирски Дол (Дабница)|Манастирски Дол]] — населба од хеленистичко, римско и доцноантичко време * [[Црква Св. Богородица (Трескавец)|Црква Св. Богородица]] — осамени наоди, населба и црква од раноантичко, римско и старохристијанско време и средниот век, околу манастирската црква на Трескавец == Личности == '''Личности родени во Дабница:''' * [[Доситеј Новаковиќ]] * [[Спиро Црне]] * [[Рампо Левков - Левката]] * [[Душан Бешироски]] * [[Ѓорче Бешироски]] * [[Алексо Бешироски]] * [[Менка Бешироска]] * [[Сотир Дамески]] * [[Стева Бошкоска|Стева Мирческа Бошкоска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Леца Забрчанец]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Стеве Јованоска-Бешимовска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]]. == Иселеништво == Се знае за следните постари иселени родови и семејства од ова село. Од 1912 во Прилеп се имаат иселено околу 40 семејства. Од родовите Секуловци, Коруновци, Бешировци, Наневци, Трајковци и Кремчевци.<ref name="jovantrifunoski" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Dabnica}} {{Општина Прилеп}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Прилепски села]] [[Категорија:Села во Општина Прилеп]] [[Категорија:Дабница| ]] 85jxirmpex2xv5ome272yug0r6ot58a 0 11547 5606800 5586642 2026-08-09T14:26:36Z Kiril Simeonovski 3243 /* Културни и природни знаменитости */ 5606800 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Присад | име2 = | слика = Prisad, Prilep.jpg | големина на слика = 300п | опис = Сокак во селото | општина = {{општинскигрб|Општина Прилеп}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = | население = 4 | година = 2021 | поштенски број = 7500 | повикувачки број = 048 | надморска височина = 940 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=24 | lat_sec=57 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=36 | lon_sec=18 | слава = | мрежно место = | карта = Присад во Општина Прилеп.svg }} '''Присад''' — село во [[Општина Прилеп]], во околината на градот [[Прилеп]]. == Географија и местоположба == == Историја == == Стопанство == == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|310 |1953|297 |1961|204 |1971|95 |1981|48 |1991|9 |1994|9 |2002|5 |2021|4 }} Во почетокот на XX век во селото Присад живееле околу 350 жители.<ref>Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр.247.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Присад се води како чисто македонско село во Прилепската каза на Битолскиот санџак со 37 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|21}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 350 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот од 2002&nbsp;г. во Присад живеат само 5 жители и селото е во фаза на изумирање. Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 4 жители, сите [[Македонци]]. {{Пописи|350|240|310|297|204|95|48|9|9|5|4}} === Родови === Присад е македонско село.<ref name=":0" /> Родови во Присад се: * '''Староседелци:''' ''Бластевци'' (1 к.), ''Терзиовци'' (3 к.) и ''Кочовци'' (2 к.). * '''Доселеници:''' ''Беќаровци'' (2 к.), ''Мечкаровци'' (1 к.), ''Шејтановци'' (1 к.), ''Скуревци'' (1 к.), ''Тодоровци'' (4 к.), ''Лазоровци'' (4 к.), ''Јанкуловци'' (2 к.), ''Илијовци'' (2 к.) и ''Јанковци'' (1 к.) доселени се, но не знаат од каде; ''Шемковци'' (2 к.) доселени се околу 1900 година од тогаш уништеното село [[Црница (село)|Црници]] на планината [[Клепа]] (сливот на [[Бабуна (река)|Бабуна]]); ''Петковци'' (2 к.) доселени се од селото [[Бела Црква]], таму имаат роднини подалечно потекло од селото [[Смилево]] во [[Железник]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/469501519|title=Битољско-Прилепска котлина : антропогеографска проучавања (1914-1997)|last=Трифуноски Ф.|first=Јован|year=1998|publisher=Српска академија наука и уметности|isbn=8670252678|oclc=469501519}}</ref> === Иселеништво === До почетокот на [[Втората светска војна]], Присад броел 50 домаќинства. Оттогаш почнало нагло иселување во [[Прилеп]]. Од секој род има по неколку иселени куќи во градот, па затоа бројот на куќи по родовите е мал. Целосно се иселени ''Споренковци'', кои денес живеат во Прилеп. Тие се доселиле тука од селото [[Бонче]], исто така во Прилепско.<ref name=":0" /> == Општествени установи == [[Податотека:Манастирска црква Св. Ѓорѓија - Присад.jpg|мини|Манастирската црква „Св. Ѓорѓија“ во близина на Присад]] == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1442 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на приватна куќа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 3 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Присад|Црква „Св. Атанасиј“]] — црква во Стар Присад * [[Црква „Св. Петка“ - Присад|Црква „Св. Петка“]] — црква во Нов Присад * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Присад|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — манастирска црква == Редовни настани == == Личности == '''Личности починати во Присад:''' * [[Ило Стојанов|Ило Ганчев Стојанов]] (1924-1944) — [[Македонци|македонски]] револуционер, учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]]. == Култура и спорт == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Македонија-гео-никулец}} {{Општина Прилеп}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Прилепски села]] [[Категорија:Села во Општина Прилеп]] [[Категорија:Присад| ]] h8lhp7xp5hi0rpp5p0g9vtqz4wk28wd 0 12074 5606798 5606025 2026-08-09T14:25:22Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-43428-20|~2026-43428-20]]) и ја поврати преработката 5605078 на Ehrlich91 5606798 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Мислодежда | име2 = Мислоежда | слика = Воздушен поглед на Мислодежда.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Мислодежда | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 428 | година = 2021 | поштенски број = 6338 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 945 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=18 | lat_sec=0 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=41 | lon_sec=35 | слава = | мрежно место = | карта = Мислодежда во Општина Струга.svg }} '''Мислодежда''' (познато и како '''Мислоежда''') — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Потекло и значење на името == Името на селото доаѓа од словенско потекло и влегува во групата на лични имиња изведени од зборот „мисл“. Меѓутоа, [[Јован Трифуноски]] забележал дека еден постар селанец во соседна Малесија му пренел дека селото некогаш се нарекувало '''Радо(ј)ево'''.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа на источната страна на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во северниот дел на [[Општина Струга]], а под јужната падина на планината [[Караорман]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=4 август 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=32}}</ref> Селото е планинско, сместено на надморска височина од 945 метри. Од градот [[Струга]], селото е оддалечено 14 километри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]]. Мислодежда има многу значајна сообраќајна местоположба лежејќи на широк превој во југозападниот дел на планината [[Караорман]]. Превојот има височина од 1000 метри и во минатото тука поминувал сточарско-пешачки пат од Голо Брдо на запад и од Струшка Малесија. Оваа поврзаност имала пресудно значење за доселувања од таа страна. Во минатото, водата за пиење доаѓала од бунари и извори, додека од 1970 година во него има водовод.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=213-215|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Голема Краста, Бела Краста, Калуѓерска Чешма, Караорман, Паничар, Фурка, Лесковец, Селиште, Калауз, Ара-Бирачит, Шафаре, Дра-Ливад, Фуша и Црвеница.<ref name=":0" /> Селото има разреден тип, поделено на четири маала кои се наречени по родовите. Така, на север се Мена и Иса, додека Хоџа и Мета се на југ.<ref name=":0" /> == Историја == Мислодежда се смета за старо село во Струшко. Во него има различни старини и карактеристични топографски имиња. Калуѓерска Чешма и Киша (Црква) се места кои се наоѓаат на падините на возвишението Бела Краста, што се наоѓа западно од горниот дел на селото. На местото Киша се познаваат делови на ѕидови од некогашниот храм, а има и плочи од гробови. Околу 300 метри понатаму е месноста Калуѓерска Чешма. Храмот најверојатно бил манастир и бил посветен на „Св. Јован“.<ref name=":0" /> Во селото најпрвин живеело словенско население. Тоа старо население во него живеело до првата половина на {{римски|19}} век. Меѓутоа, тогаш се населиле предците на денешните албански родови, па поради тоа староседелците се иселиле. Се знае за родот Ќелешовци кои се иселиле во Малесија, а по нив има и наречена месност во селото Ара Ќелешит. Исто така се знае за родот Бирачовци со Јанковци (9 к.) кои заминале во [[’Ржаново (Струшко)|’Ржаново]] во Малесија.<ref name=":0" /> Населувањето на албанското население се случило околу 1820 година, кога дошле четири муслимански албански рода од областа Голо Брдо.<ref name=":0" /> Во селото имало црква „Св. Троица“, која се наоѓала во северниот дел од селото, на врвот од возвишението. Помеѓу двете светски војни во селото имало и жандермериска станица во која имало командир и околу 15 жандарми. Околу 1930 година, Јован Милошевиќ од Црна Гора како командир на станицата покренал акција да се обнови селската црква. На денот на Света Троица црквата била свечено осветена во присуство на охридскиот епископ Николај. При обновата биле најдени стари гробови и делови од накит во нив. Но, во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], црквата и жандермериската станица биле срушени. Денес, таму се наоѓа селското училиште и стари дабови.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 9,9&nbsp;км². На него преовладуваат шумите на површина од 564 [[хектар]]и, на обработливите површини отпаѓаат 232 хектари, а на пасиштата 172 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција. Во него работат услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> До крајот на Втората светска војна, селаните живееле од земјоделство и сточарство. Најмногу одгледувале планински жита (’рж и јачмен), како и стока — овци, кози и говеда. Меѓутоа, во поново време голем дел од мештаните заминале на привремена работа во Германија и Австрија.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|491 |1953|518 |1961|520 |1971|547 |1981|592 |1991|14 |1994|582 |2002|720 |2021|428 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Мислодежда живееле 300 жители, сите [[Албанци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Мислодежда се води како чисто албанско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 60 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 400 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Мислодежда е средно по големина село, без поголеми промени на бројот на населението до 2000-тите години. Така, селото во 1961 година имало 520 жители, од кои 499 биле Албанци, шест Турци, четворица Македонци и 10 жители муслимани, а во 1994 година 582 жители, албанско население.<ref name="енциклопедија" /> Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во селото Мислодежда, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да замат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според пописот од 2002 година, селото броело 720 жители, од кои 1 Македонец, 717 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 2 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=4 август 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 428 жители, од кои 407 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 21 лице без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|300|—|491|518|520|547|592|14|582|720|428}} === Родови === Мислодежда е албанско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото се: ''Мена'' (35 к.) и ''Иса'' (15 к.), први селски доселеници. Во родот Мена се знае следното родословие: Биза (жив, 65 години во 1977 г.)-Адил-Кадри-Алит-Мена, основачот на родот кој се доселил; ''Хоџа'' (15 к.), доселени по првите два рода. Во родот Хоџа се знае следното родословие: Ариз (жив, 65 години во 1977 г.)-Јашар-Бафте-Јашар-Оџа, основачот на родот кој се доселил; ''Мета'' (15 к.), доселени во исто време како претходниот род. По родот Мета во селото немало доселувања туку селото растело по природен пат. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] од крајот на 1940-тите, родови во селото се: ''Мена'' (17 к.), ''Хоџа'' (11 к.), ''Иса'' (10 к.), ''Мета'' (10 к.), ''Џила'' (8 к.), ''Тафа'' (7 к.), ''Џелеши'' (4 к.) и ''Хида'' (2 к.). Сите родови дошле околу 1760-1780 година од областа Лура ([[Северна Албанија]]) и околината од [[Пешкопеја]]. === Иселеништво === Покрај иселувањето на словенското население од Мислодежда, помеѓу двете светски војни и по Втората светска војна имало иселуавње и на некои албански домаќинства. Се смета дека се иселиле околу 50 семејства, најмногу во градовите Охрид, Струга, Битола, како и во пониските низински села. Иселеници во тие села се ''Мислодеждани'' (6 к.) во селото Ливада, ''Мислодеждани'' (5 к.) во селото Биџево, ''Иса'' (7 к.) во селото Горенци и ''Мена'' (1 к.) во Ново Село.<ref name=":0" /> == Општествени установи == * [[ПУ „Орхан Џемаили“ - Мислодежда|Подрачното основно училиште „Орхан Џемаили“]], петгодишно основно училиште во состав на [[ОУ „Орхан Џемаили“ - Горно Татеши]] * Здравствена амбуланта <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:ОУ „Орхан Џемаили“ - Мислодежда.jpg|Основното училиште Податотека:Амбуланта во Мислодежда.jpg|Здравствената амбуланта </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Мислодежда било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Делогожди]]. Во периодот од 1957 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1957 година, селото припаѓало на некогашната општина Велешта. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Караорман, во која покрај селото Мислодежда, се наоѓале и селата Богојци, Брчево, Глобочица, Збажди, Локов, Поум, Присовјани и Ржаново. Во периодот 1950-1952 година, селото Мислодежда било седиште на некогашната истоимена општина, во која влегувале селата Богојци, Брчево, Мислодежда и Поум. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1900 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|395}}</ref> * [[Долна Црква (Мислодежда)|Долна Црква]] — некропола од доцниот среден век; * [[Сред Село (Мислодежда)|Сред Село]] — некропола од доцноантичкото време; и * [[Црква (Мислодежда)|Црква]] — средновековна црква и некропола. ;Цркви<ref name=":0" /> * До [[Втора светска војна|Втората светска војна]] во селото постоела црквата „Св. Троица“ на врвот на возвишението на сретсело каде била сместена и жандериската станица. ;Џамии<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Џамија (Мислодежда)|Џамија]] — главна селска џамија. <!--== Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од Мислодежда == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Автобуска постојка во Мислодежда.jpg|Автобуска постојка Податотека:Детски парк во Мислодежда.jpg|Детски парк Податотека:Споменик во Мислодежда.jpg|Споменик во селото за загинатите од 1913 г. Податотека:Џамија во Мислодежда.jpg|Селската џамија </gallery> == Поврзано == * [[Општина Струга]] * [[Струшко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Mislodežda}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Мислодежда| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] efplregqdejmlzwyv5b13ymsru4nby4 5606799 5606798 2026-08-09T14:25:46Z Gurther 105215 5606799 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Мислодежда | име2 = Мислоежда | слика = Воздушен поглед на Мислодежда.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Мислодежда | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 428 | година = 2021 | поштенски број = 6338 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 945 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=18 | lat_sec=0 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=41 | lon_sec=35 | слава = | мрежно место = | карта = Мислодежда во Општина Струга.svg }} '''Мислодежда''' (познато и како '''Мислоежда''') — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Потекло и значење на името == Името на селото доаѓа од словенско потекло и влегува во групата на лични имиња изведени од зборот „мисл“. Меѓутоа, [[Јован Трифуноски]] забележал дека еден постар селанец во соседна Малесија му пренел дека селото некогаш се нарекувало '''Радо(ј)ево'''.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа на источната страна на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во северниот дел на [[Општина Струга]], а под јужната падина на планината [[Караорман]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=4 август 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=32}}</ref> Селото е планинско, сместено на надморска височина од 945 метри. Од градот [[Струга]], селото е оддалечено 14 километри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]]. Мислодежда има многу значајна сообраќајна местоположба лежејќи на широк превој во југозападниот дел на планината [[Караорман]]. Превојот има височина од 1000 метри и во минатото тука поминувал сточарско-пешачки пат од [[Голо Брдо]] на запад и од Струшка Малесија. Оваа поврзаност имала пресудно значење за доселувања од таа страна. Во минатото, водата за пиење доаѓала од бунари и извори, додека од 1970 година во него има водовод.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=213-215|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Голема Краста, Бела Краста, Калуѓерска Чешма, Караорман, Паничар, Фурка, Лесковец, Селиште, Калауз, Ара-Бирачит, Шафаре, Дра-Ливад, Фуша и Црвеница.<ref name=":0" /> Селото има разреден тип, поделено на четири маала кои се наречени по родовите. Така, на север се Мена и Иса, додека Хоџа и Мета се на југ.<ref name=":0" /> == Историја == Мислодежда се смета за старо село во Струшко. Во него има различни старини и карактеристични топографски имиња. Калуѓерска Чешма и Киша (Црква) се места кои се наоѓаат на падините на возвишението Бела Краста, што се наоѓа западно од горниот дел на селото. На местото Киша се познаваат делови на ѕидови од некогашниот храм, а има и плочи од гробови. Околу 300 метри понатаму е месноста Калуѓерска Чешма. Храмот најверојатно бил манастир и бил посветен на „Св. Јован“.<ref name=":0" /> Во селото најпрвин живеело словенско население. Тоа старо население во него живеело до првата половина на {{римски|19}} век. Меѓутоа, тогаш се населиле предците на денешните албански родови, па поради тоа староседелците се иселиле. Се знае за родот Ќелешовци кои се иселиле во Малесија, а по нив има и наречена месност во селото Ара Ќелешит. Исто така се знае за родот Бирачовци со Јанковци (9 к.) кои заминале во [[’Ржаново (Струшко)|’Ржаново]] во Малесија.<ref name=":0" /> Населувањето на албанското население се случило околу 1820 година, кога дошле четири муслимански албански рода од областа Голо Брдо.<ref name=":0" /> Во селото имало црква „Св. Троица“, која се наоѓала во северниот дел од селото, на врвот од возвишението. Помеѓу двете светски војни во селото имало и жандермериска станица во која имало командир и околу 15 жандарми. Околу 1930 година, Јован Милошевиќ од Црна Гора како командир на станицата покренал акција да се обнови селската црква. На денот на Света Троица црквата била свечено осветена во присуство на охридскиот епископ Николај. При обновата биле најдени стари гробови и делови од накит во нив. Но, во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], црквата и жандермериската станица биле срушени. Денес, таму се наоѓа селското училиште и стари дабови.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 9,9&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат шумите на површина од 564 [[хектар]]и, на обработливите површини отпаѓаат 232 хектари, а на пасиштата 172 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција. Во него работат услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> До крајот на Втората светска војна, селаните живееле од земјоделство и сточарство. Најмногу одгледувале планински жита (’рж и јачмен), како и стока — овци, кози и говеда. Меѓутоа, во поново време голем дел од мештаните заминале на привремена работа во Германија и Австрија.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|491 |1953|518 |1961|520 |1971|547 |1981|592 |1991|14 |1994|582 |2002|720 |2021|428 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Мислодежда живееле 300 жители, сите [[Албанци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Мислодежда се води како чисто албанско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 60 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 400 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Мислодежда е средно по големина село, без поголеми промени на бројот на населението до 2000-тите години. Така, селото во 1961 година имало 520 жители, од кои 499 биле Албанци, шест Турци, четворица Македонци и 10 жители муслимани, а во 1994 година 582 жители, албанско население.<ref name="енциклопедија" /> Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во селото Мислодежда, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да замат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според пописот од 2002 година, селото броело 720 жители, од кои 1 Македонец, 717 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 2 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=4 август 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 428 жители, од кои 407 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 21 лице без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|300|—|491|518|520|547|592|14|582|720|428}} === Родови === Мислодежда е албанско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото се: ''Мена'' (35 к.) и ''Иса'' (15 к.), први селски доселеници. Во родот Мена се знае следното родословие: Биза (жив, 65 години во 1977 г.)-Адил-Кадри-Алит-Мена, основачот на родот кој се доселил; ''Хоџа'' (15 к.), доселени по првите два рода. Во родот Хоџа се знае следното родословие: Ариз (жив, 65 години во 1977 г.)-Јашар-Бафте-Јашар-Оџа, основачот на родот кој се доселил; ''Мета'' (15 к.), доселени во исто време како претходниот род. По родот Мета во селото немало доселувања туку селото растело по природен пат. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] од крајот на 1940-тите, родови во селото се: ''Мена'' (17 к.), ''Хоџа'' (11 к.), ''Иса'' (10 к.), ''Мета'' (10 к.), ''Џила'' (8 к.), ''Тафа'' (7 к.), ''Џелеши'' (4 к.) и ''Хида'' (2 к.). Сите родови дошле околу 1760-1780 година од областа Лура ([[Северна Албанија]]) и околината од [[Пешкопеја]]. === Иселеништво === Покрај иселувањето на словенското население од Мислодежда, помеѓу двете светски војни и по Втората светска војна имало иселуавње и на некои албански домаќинства. Се смета дека се иселиле околу 50 семејства, најмногу во градовите Охрид, Струга, Битола, како и во пониските низински села. Иселеници во тие села се ''Мислодеждани'' (6 к.) во селото Ливада, ''Мислодеждани'' (5 к.) во селото Биџево, ''Иса'' (7 к.) во селото Горенци и ''Мена'' (1 к.) во Ново Село.<ref name=":0" /> == Општествени установи == * [[ПУ „Орхан Џемаили“ - Мислодежда|Подрачното основно училиште „Орхан Џемаили“]], петгодишно основно училиште во состав на [[ОУ „Орхан Џемаили“ - Горно Татеши]] * Здравствена амбуланта <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:ОУ „Орхан Џемаили“ - Мислодежда.jpg|Основното училиште Податотека:Амбуланта во Мислодежда.jpg|Здравствената амбуланта </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Мислодежда било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Делогожди]]. Во периодот од 1957 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1957 година, селото припаѓало на некогашната општина Велешта. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Караорман, во која покрај селото Мислодежда, се наоѓале и селата Богојци, Брчево, Глобочица, Збажди, Локов, Поум, Присовјани и Ржаново. Во периодот 1950-1952 година, селото Мислодежда било седиште на некогашната истоимена општина, во која влегувале селата Богојци, Брчево, Мислодежда и Поум. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1900 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|395}}</ref> * [[Долна Црква (Мислодежда)|Долна Црква]] — некропола од доцниот среден век; * [[Сред Село (Мислодежда)|Сред Село]] — некропола од доцноантичкото време; и * [[Црква (Мислодежда)|Црква]] — средновековна црква и некропола. ;Цркви<ref name=":0" /> * До [[Втора светска војна|Втората светска војна]] во селото постоела црквата „Св. Троица“ на врвот на возвишението на сретсело каде била сместена и жандериската станица. ;Џамии<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Џамија (Мислодежда)|Џамија]] — главна селска џамија. <!--== Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од Мислодежда == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Автобуска постојка во Мислодежда.jpg|Автобуска постојка Податотека:Детски парк во Мислодежда.jpg|Детски парк Податотека:Споменик во Мислодежда.jpg|Споменик во селото за загинатите од 1913 г. Податотека:Џамија во Мислодежда.jpg|Селската џамија </gallery> == Поврзано == * [[Општина Струга]] * [[Струшко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Mislodežda}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Мислодежда| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] pvm373xl5k4kvh1uyb1fyk27y5995i8 5606879 5606799 2026-08-09T19:47:10Z ~2026-43916-75 135773 /* Историја */ 5606879 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Мислодежда | име2 = Мислоежда | слика = Воздушен поглед на Мислодежда.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Мислодежда | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 428 | година = 2021 | поштенски број = 6338 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 945 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=18 | lat_sec=0 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=41 | lon_sec=35 | слава = | мрежно место = | карта = Мислодежда во Општина Струга.svg }} '''Мислодежда''' (познато и како '''Мислоежда''') — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Потекло и значење на името == Името на селото доаѓа од словенско потекло и влегува во групата на лични имиња изведени од зборот „мисл“. Меѓутоа, [[Јован Трифуноски]] забележал дека еден постар селанец во соседна Малесија му пренел дека селото некогаш се нарекувало '''Радо(ј)ево'''.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа на источната страна на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во северниот дел на [[Општина Струга]], а под јужната падина на планината [[Караорман]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=4 август 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=32}}</ref> Селото е планинско, сместено на надморска височина од 945 метри. Од градот [[Струга]], селото е оддалечено 14 километри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]]. Мислодежда има многу значајна сообраќајна местоположба лежејќи на широк превој во југозападниот дел на планината [[Караорман]]. Превојот има височина од 1000 метри и во минатото тука поминувал сточарско-пешачки пат од [[Голо Брдо]] на запад и од Струшка Малесија. Оваа поврзаност имала пресудно значење за доселувања од таа страна. Во минатото, водата за пиење доаѓала од бунари и извори, додека од 1970 година во него има водовод.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=213-215|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Голема Краста, Бела Краста, Калуѓерска Чешма, Караорман, Паничар, Фурка, Лесковец, Селиште, Калауз, Ара-Бирачит, Шафаре, Дра-Ливад, Фуша и Црвеница.<ref name=":0" /> Селото има разреден тип, поделено на четири маала кои се наречени по родовите. Така, на север се Мена и Иса, додека Хоџа и Мета се на југ.<ref name=":0" /> == Историја == Мислодежда се смета за старо село во Струшко. Во него има различни старини и карактеристични топографски имиња. Калуѓерска Чешма и Киша (Црква) се места кои се наоѓаат на падините на возвишението Бела Краста, што се наоѓа западно од горниот дел на селото. На местото Киша се познаваат делови на ѕидови од некогашниот храм, а има и плочи од гробови. Околу 300 метри понатаму е месноста Калуѓерска Чешма. Храмот најверојатно бил манастир и бил посветен на „Св. Јован“.<ref name=":0" /> Во селото најпрвин живеело словенско население. Тоа старо население во него живеело до првата половина на {{римски|19}} век. Меѓутоа, тогаш се населиле предците на денешните албански родови, па поради тоа староседелците се иселиле. Се знае за родот Ќелешовци кои се иселиле во Малесија, а по нив има и наречена месност во селото Ара Ќелешит. Исто така се знае за родот Бирачовци со Јанковци (9 к.) кои заминале во [[’Ржаново (Струшко)|’Ржаново]] во Малесија.<ref name=":0" /> Населувањето на албанското население се случило околу 1780-1800 година, кога дошле четири муслимански албански рода од областа Голо Брдо.<ref name=":0" /> Во селото имало црква „Св. Троица“, која се наоѓала во северниот дел од селото, на врвот од возвишението. Помеѓу двете светски војни во селото имало и жандермериска станица во која имало командир и околу 15 жандарми. Околу 1930 година, Јован Милошевиќ од Црна Гора како командир на станицата покренал акција да се обнови селската црква. На денот на Света Троица црквата била свечено осветена во присуство на охридскиот епископ Николај. При обновата биле најдени стари гробови и делови од накит во нив. Но, во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], црквата и жандермериската станица биле срушени. Денес, таму се наоѓа селското училиште и стари дабови.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 9,9&nbsp;км². На него преовладуваат шумите на површина од 564 [[хектар]]и, на обработливите површини отпаѓаат 232 хектари, а на пасиштата 172 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција. Во него работат услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> До крајот на Втората светска војна, селаните живееле од земјоделство и сточарство. Најмногу одгледувале планински жита (’рж и јачмен), како и стока — овци, кози и говеда. Меѓутоа, во поново време голем дел од мештаните заминале на привремена работа во Германија и Австрија.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|491 |1953|518 |1961|520 |1971|547 |1981|592 |1991|14 |1994|582 |2002|720 |2021|428 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Мислодежда живееле 300 жители, сите [[Албанци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Мислодежда се води како чисто албанско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 60 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 400 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Мислодежда е средно по големина село, без поголеми промени на бројот на населението до 2000-тите години. Така, селото во 1961 година имало 520 жители, од кои 499 биле Албанци, шест Турци, четворица Македонци и 10 жители муслимани, а во 1994 година 582 жители, албанско население.<ref name="енциклопедија" /> Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во селото Мислодежда, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да замат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според пописот од 2002 година, селото броело 720 жители, од кои 1 Македонец, 717 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 2 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=4 август 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 428 жители, од кои 407 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 21 лице без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|300|—|491|518|520|547|592|14|582|720|428}} === Родови === Мислодежда е албанско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото се: ''Мена'' (35 к.) и ''Иса'' (15 к.), први селски доселеници. Во родот Мена се знае следното родословие: Биза (жив, 65 години во 1977 г.)-Адил-Кадри-Алит-Мена, основачот на родот кој се доселил; ''Хоџа'' (15 к.), доселени по првите два рода. Во родот Хоџа се знае следното родословие: Ариз (жив, 65 години во 1977 г.)-Јашар-Бафте-Јашар-Оџа, основачот на родот кој се доселил; ''Мета'' (15 к.), доселени во исто време како претходниот род. По родот Мета во селото немало доселувања туку селото растело по природен пат. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] од крајот на 1940-тите, родови во селото се: ''Мена'' (17 к.), ''Хоџа'' (11 к.), ''Иса'' (10 к.), ''Мета'' (10 к.), ''Џила'' (8 к.), ''Тафа'' (7 к.), ''Џелеши'' (4 к.) и ''Хида'' (2 к.). Сите родови дошле околу 1760-1780 година од областа Лура ([[Северна Албанија]]) и околината од [[Пешкопеја]]. === Иселеништво === Покрај иселувањето на словенското население од Мислодежда, помеѓу двете светски војни и по Втората светска војна имало иселуавње и на некои албански домаќинства. Се смета дека се иселиле околу 50 семејства, најмногу во градовите Охрид, Струга, Битола, како и во пониските низински села. Иселеници во тие села се ''Мислодеждани'' (6 к.) во селото Ливада, ''Мислодеждани'' (5 к.) во селото Биџево, ''Иса'' (7 к.) во селото Горенци и ''Мена'' (1 к.) во Ново Село.<ref name=":0" /> == Општествени установи == * [[ПУ „Орхан Џемаили“ - Мислодежда|Подрачното основно училиште „Орхан Џемаили“]], петгодишно основно училиште во состав на [[ОУ „Орхан Џемаили“ - Горно Татеши]] * Здравствена амбуланта <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:ОУ „Орхан Џемаили“ - Мислодежда.jpg|Основното училиште Податотека:Амбуланта во Мислодежда.jpg|Здравствената амбуланта </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Мислодежда било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Делогожди]]. Во периодот од 1957 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1957 година, селото припаѓало на некогашната општина Велешта. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Караорман, во која покрај селото Мислодежда, се наоѓале и селата Богојци, Брчево, Глобочица, Збажди, Локов, Поум, Присовјани и Ржаново. Во периодот 1950-1952 година, селото Мислодежда било седиште на некогашната истоимена општина, во која влегувале селата Богојци, Брчево, Мислодежда и Поум. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1900 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|395}}</ref> * [[Долна Црква (Мислодежда)|Долна Црква]] — некропола од доцниот среден век; * [[Сред Село (Мислодежда)|Сред Село]] — некропола од доцноантичкото време; и * [[Црква (Мислодежда)|Црква]] — средновековна црква и некропола. ;Цркви<ref name=":0" /> * До [[Втора светска војна|Втората светска војна]] во селото постоела црквата „Св. Троица“ на врвот на возвишението на сретсело каде била сместена и жандериската станица. ;Џамии<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Џамија (Мислодежда)|Џамија]] — главна селска џамија. <!--== Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од Мислодежда == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Автобуска постојка во Мислодежда.jpg|Автобуска постојка Податотека:Детски парк во Мислодежда.jpg|Детски парк Податотека:Споменик во Мислодежда.jpg|Споменик во селото за загинатите од 1913 г. Податотека:Џамија во Мислодежда.jpg|Селската џамија </gallery> == Поврзано == * [[Општина Струга]] * [[Струшко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Mislodežda}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Мислодежда| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] 3injsvbs7pk82zntg9fojwm290shzi8 5606881 5606879 2026-08-09T19:48:10Z ~2026-43916-75 135773 /* Родови */ 5606881 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Мислодежда | име2 = Мислоежда | слика = Воздушен поглед на Мислодежда.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Мислодежда | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 428 | година = 2021 | поштенски број = 6338 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 945 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=18 | lat_sec=0 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=41 | lon_sec=35 | слава = | мрежно место = | карта = Мислодежда во Општина Струга.svg }} '''Мислодежда''' (познато и како '''Мислоежда''') — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Потекло и значење на името == Името на селото доаѓа од словенско потекло и влегува во групата на лични имиња изведени од зборот „мисл“. Меѓутоа, [[Јован Трифуноски]] забележал дека еден постар селанец во соседна Малесија му пренел дека селото некогаш се нарекувало '''Радо(ј)ево'''.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа на источната страна на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во северниот дел на [[Општина Струга]], а под јужната падина на планината [[Караорман]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=4 август 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=32}}</ref> Селото е планинско, сместено на надморска височина од 945 метри. Од градот [[Струга]], селото е оддалечено 14 километри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]]. Мислодежда има многу значајна сообраќајна местоположба лежејќи на широк превој во југозападниот дел на планината [[Караорман]]. Превојот има височина од 1000 метри и во минатото тука поминувал сточарско-пешачки пат од [[Голо Брдо]] на запад и од Струшка Малесија. Оваа поврзаност имала пресудно значење за доселувања од таа страна. Во минатото, водата за пиење доаѓала од бунари и извори, додека од 1970 година во него има водовод.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=213-215|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Голема Краста, Бела Краста, Калуѓерска Чешма, Караорман, Паничар, Фурка, Лесковец, Селиште, Калауз, Ара-Бирачит, Шафаре, Дра-Ливад, Фуша и Црвеница.<ref name=":0" /> Селото има разреден тип, поделено на четири маала кои се наречени по родовите. Така, на север се Мена и Иса, додека Хоџа и Мета се на југ.<ref name=":0" /> == Историја == Мислодежда се смета за старо село во Струшко. Во него има различни старини и карактеристични топографски имиња. Калуѓерска Чешма и Киша (Црква) се места кои се наоѓаат на падините на возвишението Бела Краста, што се наоѓа западно од горниот дел на селото. На местото Киша се познаваат делови на ѕидови од некогашниот храм, а има и плочи од гробови. Околу 300 метри понатаму е месноста Калуѓерска Чешма. Храмот најверојатно бил манастир и бил посветен на „Св. Јован“.<ref name=":0" /> Во селото најпрвин живеело словенско население. Тоа старо население во него живеело до првата половина на {{римски|19}} век. Меѓутоа, тогаш се населиле предците на денешните албански родови, па поради тоа староседелците се иселиле. Се знае за родот Ќелешовци кои се иселиле во Малесија, а по нив има и наречена месност во селото Ара Ќелешит. Исто така се знае за родот Бирачовци со Јанковци (9 к.) кои заминале во [[’Ржаново (Струшко)|’Ржаново]] во Малесија.<ref name=":0" /> Населувањето на албанското население се случило околу 1780-1800 година, кога дошле четири муслимански албански рода од областа Голо Брдо.<ref name=":0" /> Во селото имало црква „Св. Троица“, која се наоѓала во северниот дел од селото, на врвот од возвишението. Помеѓу двете светски војни во селото имало и жандермериска станица во која имало командир и околу 15 жандарми. Околу 1930 година, Јован Милошевиќ од Црна Гора како командир на станицата покренал акција да се обнови селската црква. На денот на Света Троица црквата била свечено осветена во присуство на охридскиот епископ Николај. При обновата биле најдени стари гробови и делови од накит во нив. Но, во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], црквата и жандермериската станица биле срушени. Денес, таму се наоѓа селското училиште и стари дабови.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 9,9&nbsp;км<sup>2</sup>. На него преовладуваат шумите на површина од 564 [[хектар]]и, на обработливите површини отпаѓаат 232 хектари, а на пасиштата 172 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција. Во него работат услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> До крајот на Втората светска војна, селаните живееле од земјоделство и сточарство. Најмногу одгледувале планински жита (’рж и јачмен), како и стока — овци, кози и говеда. Меѓутоа, во поново време голем дел од мештаните заминале на привремена работа во Германија и Австрија.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|491 |1953|518 |1961|520 |1971|547 |1981|592 |1991|14 |1994|582 |2002|720 |2021|428 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Мислодежда живееле 300 жители, сите [[Албанци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Мислодежда се води како чисто албанско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 60 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 400 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Мислодежда е средно по големина село, без поголеми промени на бројот на населението до 2000-тите години. Така, селото во 1961 година имало 520 жители, од кои 499 биле Албанци, шест Турци, четворица Македонци и 10 жители муслимани, а во 1994 година 582 жители, албанско население.<ref name="енциклопедија" /> Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во селото Мислодежда, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да замат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според пописот од 2002 година, селото броело 720 жители, од кои 1 Македонец, 717 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 2 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=4 август 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 428 жители, од кои 407 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 21 лице без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|300|—|491|518|520|547|592|14|582|720|428}} === Родови === Мислодежда е албанско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото се: ''Мена'' (35 к.) и ''Иса'' (15 к.), први селски доселеници. Во родот Мена се знае следното родословие: Биза (жив, 65 години во 1977 г.)-Адил-Кадри-Алит-Мена, основачот на родот кој се доселил; ''Хоџа'' (15 к.), доселени по првите два рода. Во родот Хоџа се знае следното родословие: Ариз (жив, 65 години во 1977 г.)-Јашар-Бафте-Јашар-Оџа, основачот на родот кој се доселил; ''Мета'' (15 к.), доселени во исто време како претходниот род. По родот Мета во селото немало доселувања туку селото растело по природен пат. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] од крајот на 1940-тите, родови во селото се: ''Мена'' (17 к.), ''Хоџа'' (12 к.), ''Иса'' (12 к.), ''Мета'' (10 к.), ''Џила'' (8 к.), ''Тафа'' (7 к.), ''Џелеши'' (4 к.) и ''Хида'' (2 к.). Сите родови дошле околу 1760-1780 година од областа Лура ([[Северна Албанија]]) и околината од [[Пешкопеја]]. === Иселеништво === Покрај иселувањето на словенското население од Мислодежда, помеѓу двете светски војни и по Втората светска војна имало иселуавње и на некои албански домаќинства. Се смета дека се иселиле околу 50 семејства, најмногу во градовите Охрид, Струга, Битола, како и во пониските низински села. Иселеници во тие села се ''Мислодеждани'' (6 к.) во селото Ливада, ''Мислодеждани'' (5 к.) во селото Биџево, ''Иса'' (7 к.) во селото Горенци и ''Мена'' (1 к.) во Ново Село.<ref name=":0" /> == Општествени установи == * [[ПУ „Орхан Џемаили“ - Мислодежда|Подрачното основно училиште „Орхан Џемаили“]], петгодишно основно училиште во состав на [[ОУ „Орхан Џемаили“ - Горно Татеши]] * Здравствена амбуланта <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:ОУ „Орхан Џемаили“ - Мислодежда.jpg|Основното училиште Податотека:Амбуланта во Мислодежда.jpg|Здравствената амбуланта </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Мислодежда било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Делогожди]]. Во периодот од 1957 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1957 година, селото припаѓало на некогашната општина Велешта. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Караорман, во која покрај селото Мислодежда, се наоѓале и селата Богојци, Брчево, Глобочица, Збажди, Локов, Поум, Присовјани и Ржаново. Во периодот 1950-1952 година, селото Мислодежда било седиште на некогашната истоимена општина, во која влегувале селата Богојци, Брчево, Мислодежда и Поум. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1900 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|395}}</ref> * [[Долна Црква (Мислодежда)|Долна Црква]] — некропола од доцниот среден век; * [[Сред Село (Мислодежда)|Сред Село]] — некропола од доцноантичкото време; и * [[Црква (Мислодежда)|Црква]] — средновековна црква и некропола. ;Цркви<ref name=":0" /> * До [[Втора светска војна|Втората светска војна]] во селото постоела црквата „Св. Троица“ на врвот на возвишението на сретсело каде била сместена и жандериската станица. ;Џамии<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Џамија (Мислодежда)|Џамија]] — главна селска џамија. <!--== Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од Мислодежда == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Автобуска постојка во Мислодежда.jpg|Автобуска постојка Податотека:Детски парк во Мислодежда.jpg|Детски парк Податотека:Споменик во Мислодежда.jpg|Споменик во селото за загинатите од 1913 г. Податотека:Џамија во Мислодежда.jpg|Селската џамија </gallery> == Поврзано == * [[Општина Струга]] * [[Струшко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Mislodežda}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Мислодежда| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] 0bs6x5qcp9ysn8t1rhkthxylgfxn9jn 5606905 5606881 2026-08-09T21:31:39Z Gurther 105215 Одбиени последните 2 промени (од [[Специјална:Придонеси/~2026-43916-75|~2026-43916-75]]) и ја поврати преработката 5606799 на Gurther 5606905 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Мислодежда | име2 = Мислоежда | слика = Воздушен поглед на Мислодежда.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Мислодежда | општина = {{општинскигрб|Општина Струга}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]] | население = 428 | година = 2021 | поштенски број = 6338 | повикувачки број = 046 | надморска височина = 945 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=18 | lat_sec=0 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=41 | lon_sec=35 | слава = | мрежно место = | карта = Мислодежда во Општина Струга.svg }} '''Мислодежда''' (познато и како '''Мислоежда''') — село во областа [[Охридско-струшка Котлина|Струшко Поле]], во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]]. == Потекло и значење на името == Името на селото доаѓа од словенско потекло и влегува во групата на лични имиња изведени од зборот „мисл“. Меѓутоа, [[Јован Трифуноски]] забележал дека еден постар селанец во соседна Малесија му пренел дека селото некогаш се нарекувало '''Радо(ј)ево'''.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа на источната страна на [[Охридско-струшка Котлина|Струшкото Поле]], во северниот дел на [[Општина Струга]], а под јужната падина на планината [[Караорман]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=4 август 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=32}}</ref> Селото е планинско, сместено на надморска височина од 945 метри. Од градот [[Струга]], селото е оддалечено 14 километри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Регионален пат 2243|регионалниот пат 2243]]. Мислодежда има многу значајна сообраќајна местоположба лежејќи на широк превој во југозападниот дел на планината [[Караорман]]. Превојот има височина од 1000 метри и во минатото тука поминувал сточарско-пешачки пат од [[Голо Брдо]] на запад и од Струшка Малесија. Оваа поврзаност имала пресудно значење за доселувања од таа страна. Во минатото, водата за пиење доаѓала од бунари и извори, додека од 1970 година во него има водовод.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=213-215|date=1992|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670251582|oclc=466478840|location=Белград}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Голема Краста, Бела Краста, Калуѓерска Чешма, Караорман, Паничар, Фурка, Лесковец, Селиште, Калауз, Ара-Бирачит, Шафаре, Дра-Ливад, Фуша и Црвеница.<ref name=":0" /> Селото има разреден тип, поделено на четири маала кои се наречени по родовите. Така, на север се Мена и Иса, додека Хоџа и Мета се на југ.<ref name=":0" /> == Историја == Мислодежда се смета за старо село во Струшко. Во него има различни старини и карактеристични топографски имиња. Калуѓерска Чешма и Киша (Црква) се места кои се наоѓаат на падините на возвишението Бела Краста, што се наоѓа западно од горниот дел на селото. На местото Киша се познаваат делови на ѕидови од некогашниот храм, а има и плочи од гробови. Околу 300 метри понатаму е месноста Калуѓерска Чешма. Храмот најверојатно бил манастир и бил посветен на „Св. Јован“.<ref name=":0" /> Во селото најпрвин живеело словенско население. Тоа старо население во него живеело до првата половина на {{римски|19}} век. Меѓутоа, тогаш се населиле предците на денешните албански родови, па поради тоа староседелците се иселиле. Се знае за родот Ќелешовци кои се иселиле во Малесија, а по нив има и наречена месност во селото Ара Ќелешит. Исто така се знае за родот Бирачовци со Јанковци (9 к.) кои заминале во [[’Ржаново (Струшко)|’Ржаново]] во Малесија.<ref name=":0" /> Населувањето на албанското население се случило околу 1820 година, кога дошле четири муслимански албански рода од областа Голо Брдо.<ref name=":0" /> Во селото имало црква „Св. Троица“, која се наоѓала во северниот дел од селото, на врвот од возвишението. Помеѓу двете светски војни во селото имало и жандермериска станица во која имало командир и околу 15 жандарми. Околу 1930 година, Јован Милошевиќ од Црна Гора како командир на станицата покренал акција да се обнови селската црква. На денот на Света Троица црквата била свечено осветена во присуство на охридскиот епископ Николај. При обновата биле најдени стари гробови и делови од накит во нив. Но, во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], црквата и жандермериската станица биле срушени. Денес, таму се наоѓа селското училиште и стари дабови.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 9,9&nbsp;км². На него преовладуваат шумите на површина од 564 [[хектар]]и, на обработливите површини отпаѓаат 232 хектари, а на пасиштата 172 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција. Во него работат услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> До крајот на Втората светска војна, селаните живееле од земјоделство и сточарство. Најмногу одгледувале планински жита (’рж и јачмен), како и стока — овци, кози и говеда. Меѓутоа, во поново време голем дел од мештаните заминале на привремена работа во Германија и Австрија.<ref name=":0" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|491 |1953|518 |1961|520 |1971|547 |1981|592 |1991|14 |1994|582 |2002|720 |2021|428 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Мислодежда живееле 300 жители, сите [[Албанци]].<ref name=":2">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Мислодежда се води како чисто албанско село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 60 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|32}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 400 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Мислодежда е средно по големина село, без поголеми промени на бројот на населението до 2000-тите години. Така, селото во 1961 година имало 520 жители, од кои 499 биле Албанци, шест Турци, четворица Македонци и 10 жители муслимани, а во 1994 година 582 жители, албанско население.<ref name="енциклопедија" /> Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во селото Мислодежда, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да замат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според пописот од 2002 година, селото броело 720 жители, од кои 1 Македонец, 717 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 2 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=4 август 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 428 жители, од кои 407 [[Македонски Албанци|Албанци]] и 21 лице без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|300|—|491|518|520|547|592|14|582|720|428}} === Родови === Мислодежда е албанско село.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1977 година, родови во селото се: ''Мена'' (35 к.) и ''Иса'' (15 к.), први селски доселеници. Во родот Мена се знае следното родословие: Биза (жив, 65 години во 1977 г.)-Адил-Кадри-Алит-Мена, основачот на родот кој се доселил; ''Хоџа'' (15 к.), доселени по првите два рода. Во родот Хоџа се знае следното родословие: Ариз (жив, 65 години во 1977 г.)-Јашар-Бафте-Јашар-Оџа, основачот на родот кој се доселил; ''Мета'' (15 к.), доселени во исто време како претходниот род. По родот Мета во селото немало доселувања туку селото растело по природен пат. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] од крајот на 1940-тите, родови во селото се: ''Мена'' (17 к.), ''Хоџа'' (11 к.), ''Иса'' (10 к.), ''Мета'' (10 к.), ''Џила'' (8 к.), ''Тафа'' (7 к.), ''Џелеши'' (4 к.) и ''Хида'' (2 к.). Сите родови дошле околу 1760-1780 година од областа Лура ([[Северна Албанија]]) и околината од [[Пешкопеја]]. === Иселеништво === Покрај иселувањето на словенското население од Мислодежда, помеѓу двете светски војни и по Втората светска војна имало иселуавње и на некои албански домаќинства. Се смета дека се иселиле околу 50 семејства, најмногу во градовите Охрид, Струга, Битола, како и во пониските низински села. Иселеници во тие села се ''Мислодеждани'' (6 к.) во селото Ливада, ''Мислодеждани'' (5 к.) во селото Биџево, ''Иса'' (7 к.) во селото Горенци и ''Мена'' (1 к.) во Ново Село.<ref name=":0" /> == Општествени установи == * [[ПУ „Орхан Џемаили“ - Мислодежда|Подрачното основно училиште „Орхан Џемаили“]], петгодишно основно училиште во состав на [[ОУ „Орхан Џемаили“ - Горно Татеши]] * Здравствена амбуланта <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:ОУ „Орхан Џемаили“ - Мислодежда.jpg|Основното училиште Податотека:Амбуланта во Мислодежда.jpg|Здравствената амбуланта </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Мислодежда било село во [[Охридска Каза|Охридската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Струга]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Делогожди]]. Во периодот од 1957 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Во периодот од 1955 до 1957 година, селото припаѓало на некогашната општина Велешта. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Караорман, во која покрај селото Мислодежда, се наоѓале и селата Богојци, Брчево, Глобочица, Збажди, Локов, Поум, Присовјани и Ржаново. Во периодот 1950-1952 година, селото Мислодежда било седиште на некогашната истоимена општина, во која влегувале селата Богојци, Брчево, Мислодежда и Поум. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1900 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|395}}</ref> * [[Долна Црква (Мислодежда)|Долна Црква]] — некропола од доцниот среден век; * [[Сред Село (Мислодежда)|Сред Село]] — некропола од доцноантичкото време; и * [[Црква (Мислодежда)|Црква]] — средновековна црква и некропола. ;Цркви<ref name=":0" /> * До [[Втора светска војна|Втората светска војна]] во селото постоела црквата „Св. Троица“ на врвот на возвишението на сретсело каде била сместена и жандериската станица. ;Џамии<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Џамија (Мислодежда)|Џамија]] — главна селска џамија. <!--== Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од Мислодежда == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="200п"> Податотека:Автобуска постојка во Мислодежда.jpg|Автобуска постојка Податотека:Детски парк во Мислодежда.jpg|Детски парк Податотека:Споменик во Мислодежда.jpg|Споменик во селото за загинатите од 1913 г. Податотека:Џамија во Мислодежда.jpg|Селската џамија </gallery> == Поврзано == * [[Општина Струга]] * [[Струшко Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Mislodežda}} {{Општина Струга}} [[Категорија:Мислодежда| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Струшки села]] [[Категорија:Села во Општина Струга]] pvm373xl5k4kvh1uyb1fyk27y5995i8 0 13552 5606993 5556530 2026-08-10T04:55:33Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606993 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | title = | image = Mosaic of Justinianus I - Basilica San Vitale (Ravenna).jpg | alt = Mosaic of Justinian | caption = Детал од мозаикот на цар Јустинијан во Базиликата Сан Витале во [[Равена]], од 547 година. | succession = [[Список на византиски цареви|Византиски император]] | reign = 1 април 527 – 14 ноември 565 | reign-type = [[Август (титула)|''Август'']] | coronation = 1 април 527 | cor-type = byzantine | predecessor = [[Јустин I]] | successor = [[Јустин II]] | regent = Јустин I (до 1 август 527) | reg-type = Совладетел | birth_name = Petrus Sabbatius | birth_date = 482 | birth_place = Тауресиум, [[Дарданија (римска провинција)|Дарданија]], [[Источно Римско Царство]]<ref>[[J. B. Bury]] (2008) [1889]. ''[https://books.google.com/books?id=wDIJNvWb48YC&pg=PA7 History of the Later Roman Empire from Arcadius to Irene]'' '''II'''. Cosimo, Inc. {{ISBN|1605204056}}, p. 7.</ref> | death_date = 14 ноември 565 (возр. 83) | death_place = [[Константинопол]], Источно Римско Царство | burial_place = [[Црква „Свети Апостоли“ (Цариград)]] | spouse = [[Теодора (царица)|Теодора]] (в. 525; п. 548) | issue = | full name = Petrus Sabbatius Iustinianus | regnal name = [[Римски император (титула)|Imperator]] [[Цезар (титула)|Caesar]] [[Flavia gens#As an imperial title|Flavius]] Petrus Sabbatius Iustinianus [[Август (титула)|Augustus]]{{efn|The sole source for Justinian's full name are consular diptychs of the year 521, which refer to him as ''Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus''.{{sfn|PLRE}} The name ''Flavius'' became a [[courtesy title]] by the late 4th century and was no longer used as a personal name.<ref>{{Cite journal|last=Cameron|first=Alan|date=1988|title=Flavius: a Nicety of Protocol|url=https://www.jstor.org/stable/41540754|journal=Latomus|volume=47|issue=1|pages=26–33|jstor=41540754|access-date=9 August 2023|archive-date=7 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307050740/https://www.jstor.org/stable/41540754|url-status=live}}</ref> Justinian's full titulature, as attested in his ''[[Institutes (Justinian)|Institutes]]'', was ''Imperator Caesar Flavius Iustinianus Alamannicus Gothicus Francicus Germanicus Anticus Alanicus Vandalicus Africanus pius felix inclitus victor ac triumphator semper Augustus'' (Imperator Caesar Flavius Justinian, [[victory title|victor over]] the [[Alamanni]], [[Goths]], [[Franks]], [[Ancient Germans|Germans]], [[Antes people|Antes]], [[Alans]], [[Vandals]], [[Vandalic War|Africans]]; pious, fortunate, renowned, victorious and triumphant, ever Augustus)<ref>{{Cite book |last=Abdy |first=John Thomas |url=https://books.google.com/books?id=NR_-NWnIm4cC&pg=PR21 |title=The Institutes of Justinian |date=1876 |publisher=Cambridge University Press |pages=21 |language= |author-link=John Thomas Abdy |access-date=10 October 2023 |archive-date=4 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231104230422/https://books.google.com/books?id=NR_-NWnIm4cC&pg=PR21 |url-status=live }}</ref>}} | dynasty = [[Византија под Јустинијановата династија|Јустинијанова династија]] | father = Сабатиј (биолошки)<br/>Јустин I (посвоител) | mother = Вигиланција | religion = [[Халкедонско христијанство]] | reign-type1 = [[Цезар (титула)|''Цезар'']] | reign1 = {{circa|525}} – 1 април 527 }} {{Јустинијанова династија}} '''Јустинијан I''' ({{langx|la|Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus}}; [[11 мај]] [[483]] — [[13 ноември|13]]/[[14 ноември]] [[565]]) — [[Византиски владетели|византиски]] владетел од [[Македонија]] како цар на [[Византиско Царство|Источното Римско Царство]] ([[527]] — [[565]] година), [[Христијанство|христијанин]] и [[Православие|православен]] [[теологија|теолог]]. Настојувал да ја обнови моќта и големината на [[Римското Царство]] која била ослабена со упадите на варварските племиња. Познат е по проширувањето на царството, првенствено со воените походи на [[Велизариј]], како и по неговиот брак со царицата [[Теодора (сопруга на Јустинијан I)|Теодора]], која била сметана за негов корегент. Историјата го памети и како голем реформатор на класичното [[римско право]]. Јустинијан бил една од најзначајните личности во доцната антика, и со него завршува периодот на благосостојба во Византија, сè до [[IX век]] кога таа повторно ќе се издигне. Изградил голем број [[храм]]ови, од кои најубав е [[Црква “Света Софија“ Истанбул|Света Софија]] во [[Цариград]]. Ги собрал и ги спроведувал римските закони. Самиот издавал многу строги закони против неморал и распуштеност. Ја составил црковната песна „Јединородни Сине и Слове Божји“, којашто од [[536]] година почнала да се пее на литургија.{{факт}} Го свикал Петтиот вселенски собор во [[553]] година.{{факт}} Поради неговите заслуги за развојот на црквата и ширењето на верата, светиот цар Јустинијан се смета за светец во христијанството.{{факт}} == Живот == Петрус Сабатиус е роден во малото село [[Тауресиум]], денешно село [[Таор]] во византиската префектура [[Префектура Илирик|Илирик]], во близина на [[Скупи]] (денешно Скопје), веројатно на 11 мај 483 година од Вигилантија, сестрата на генералот Јустин, кој подоцна ќе стане византиски цар Јустин I. Јустин I го посвоил и го зел кај себе во [[Цариград]], обезбедувајќи му солидно образование, особено од областа на [[правни науки|правото]], [[теологија]]та и [[историја]]та. Кога [[Јустин I]] бил прогласен за цар, тој добил висок воен чин во царската гарда (''magister militum''). Уште пред доаѓањето на царскиот престол, Јустинијан покажувал голема надареност за владеење што се потврдувало со големото влијание што го имал врз неговиот вујко. Во 525 година добил титулата кајсар, а на 4 април 527 година бил прогласен за август, со што станал совладетел на Јустин I. На [[1 август]] 527 година Јустин I умрел, со што Јустинијан на 44 годишна возраст станал единствен цар на Источното Римско, односно [[Византиско Царство]]. Покрај Јустинијан мошне влијателна била и неговата сопруга [[Теодора (сопруга на Јустинијан I)|Теодора]] со која се оженил во 525 година и покрај нејзиното неугледно потекло. Таа со својата интелигенција успеала да се наметне речиси како совладетел на Јустинијан. Се смета дека била приврзаник на монофизитистите, како и дека влијаела на дел од законите што ги донел Јустинијан. Во 548 година Теодора умрела, а Јустинијан ја надживеал 17 години и умрел на [[13 ноември|13]] или [[14 ноември]] 565 година. Неговата смрт го означила крајот на периодот на благосостојба на Византија. Чумата што владеела во 541-543 година, како и постојаните напади од Персија на исток и од варварите од север и запад го ослабнале царството и довеле до нејзино постепено осиромашување и пад на популарноста. Главен извор за историјата на Јустинијановото владеење се делата на [[Прокопиј]], иако и хрониката на [[Јован Ефески]] содржи мноштво детали. Покрај официјалната историја, Прокопиј напишал и [[Тајна историја]] во која известува за различните скандали од дворот на Јустинијан I. == Воени активности == {{Main|Готска војна (535–554)}} Воените успеси и проширувањето на Византија во времето на Јустинијан I во голема мера се заслуга на Јустинијановиот најголем војсководител [[Велизариј]]. На [[22 јуни]] 533 година Јустинијан го испратил Велизариј со војска од околу 15-16 000 [[пешадија|пешадинци]] и [[коњица|коњаници]] во [[Африка]]. По двете битки кои се одиграле во близина на [[Картагина]] (''Ad'' ''Decimum'', во септември и ''Tricamarun'', во декември [[533]]), како и заробувањето на [[Вандали|вандалскиот]] крал Гелимер (пролетта 534 година), Африка станала префектура во рамките на Византија. [[Податотека:LocationByzantineEmpire 550.png|thumb|left|Византија во времето на Јустинијан I]] Веднаш по успешното враќање на Африка во рамките на царството, во 535 година, со 9000 војска, Велизариј го започнува освојувањето на Италија. Со [[Сицилија]] загосподарил при крајот на 535 година, следната година го освоил [[Неапол]] и на [[10 декември]] 536 година влегол во [[Рим]]. Во есента или зимата 539-540 година Велизариј ја опседнал [[Равена]] и во мај 540 година го заробил [[Источни Готи|источноготскиот]] владетел Витигес. Италија, која подоцна станала префектура под команда на равенскиот егзарх, била вратена на царството. Во походите кон север војската на Јустинијан стигнала до реките [[Сава]] и [[Дунав]] и околу 535 година го реновирал [[Сингидунум]] (денешен [[Белград]]). Во [[Шпанија]] Јустинијан ги освоил Андалусија и приморската област на југоисток од Западните Готи и организирал воено заповедништво. Во 540 година, прекршувајќи го „вечниот мир“ од 522 година, [[Персија|Персијците]] ја нападнале [[Антиохија]] при што градот бил разорен, а жителите раселени. Иако Велизариј извојувал победа над Персијците во Битката кај [[Еуфрат]], сепак Јустинијан бил принуден да го обнови мирот со Персија (во [[546]], и повторно во [[562]]), кој овој пат поскапо го чинел. Во текот VI век Балканот бил на неколку наврати пустошен од [[Авари]]те, [[Словени]]те и [[Кутригури]]те. Овие варварски упади дополнително го оптоварувале царството и ја намалувале нејзината моќ. Истовремено во западниот дел од царството се јавиле бунтови. Во Италија енергичниот источноготски (остроготски) крал Тотила меѓу 542 и 547 година повторно го освоил речиси целиот полуостров. Велизаровиот наследник [[Нарзес]], кому Јустинијан му ја доверил врховната команда над Италија успеал да го порази Тотила во 552 година и на Византија да ѝ ја врати опустошената и ослабена земја. ==Јустинијаново право== <!-- има врска до овој наслов, не го бришете!! --> Јустинијан постигнал трајна слава преку законските реформи, особено преку комплетната ревизија на сите дотогашни римски закони. Збирката од Јустинијановото законодавство денес е позната како Корпус на граѓанското право (Лат. Corpus juris civilis). Се состои од Јустинијанов кодекс, Дигеста, Институционес и Новели. На почетокот на своето владеење, Јустинијан го назначил квесторот Трибонијан да ја надгледува оваа задача. Првиот нацрт на „Кодекс Јустинијанус“, кодификација на царските закони од II век дотогаш, бил издаден на 7 април 529 година (конечната верзија излегла во 534 година). Потоа следеле „Дигеста“ - збирка од постари правни текстови во 533 година и „Институционес“ - упатство кое ги опишува принципите на правото. „Новелите“ - збирка од нови закони донесени во времето на владеењето на Јустинијан, била продолжение на „Кодексот“. За разлика од останатите делови од Корпусот кои биле објавени на латински, „Новелите“ биле објавени на грчки. Кодификацијата овозможила преживување на римското право. Таа ја формирала основата на подоцнежното Византиско право. Единствената западна провинција каде што било воведено Јустинијановото право била Италија<ref>Кункел В. (преведено од Ј.М. Кели) ''Вовед во римската правна и уставна историја'' Оксфорд, Кларендон Прес, 1966; 168; англ.</ref>, од каде потоа се пренело низ западна Европа во XII век и станало основа за современите европски правни системи. Во негова чест, скопскиот Правен факултет го носи името Јустинијан I. == Религиозна политика == === Озаконување на христијанството === [[Податотека:Half follis-Justinian I-sb0165.jpg|thumb|left|300px|Јустинијан бил еден од првите цареви насликани со крст во раката на лицето на паричка.]] Јустинијан, уште на почетокот на своето владеење, ја озаконил верата на Црквата во [[Свето Тројство|Светото Тројство]] и во [[Инкарнација]]та, и ги предупредил сите [[еретик|кривоверци]] со соодветни казни<ref>''Cod.'', I., i. 5.</ref>. Покрај тоа, ги издигнал на ниво на закони [[Црковни канони|црковните канони]] од дотогашните 4 вселенски собори<ref>''Novellae'', cxxxi.</ref>. Тој ги осигурал и правата на [[свештенство]]то и [[монаштво]]то. Тој им дозволил на монасите да добиваат годишни подароци од државата, дел од даноците на одредени провинции, и забранил конфискација на имотот на манастирските имоти. Иако од денешен аспект карактерот на овие мерки изгледа деспотски, овие чекори ѝ овозможиле раст и развој на црквата. === Градба на Света Софија === [[Податотека:Hagia Sophia Southwestern entrance mosaics 2.jpg|thumb|right|'''Богородица (заштитничката на [[Цариград]]) со Исус, со Јустинијан I и Константин Велики''' - Јустинијан им ја претставува црквата Св. Софија, а Константин градот Цариград. Мозаик од 944 година во Св. Софија]] Јустинијан ја пре-изградил [[Црква “Света Софија“ Истанбул|црквата Света Софија]] во Цариград која чинела 20 000 фунти злато<ref name="Hea">П. Хедер, ''Падот на Римското Царство: Нова историја на Рим и на Варварите'', 283, англ.</ref>, бидејќи претходната црква била разурната во [[Бунт Ника|Бунтот Ника]] во 532. Новата Света Софија, осветена на 27 декември 537 година, со своите бројни капели и крипти, позлатената осумаголна купола и прекрасните мозаици станала центар и најпретставителен симбол на источното христијанство. === Религиозни односи со Рим === Од средината на V век, источните цареви имале сè потешки односи со црквата. Од една страна, радикалите од сите страни се чувствувале отфрлени од каноните усвоени на советот во Калцедонија за одбрана на библиската доктрина за природата на Исус, и да го премостат јазот помеѓу [[догма]]тски разделените страни - православни и монофизитисти. Од друга страна, на [[Лав I (папа)#Писмото до Флавијан, црковна политика и доктрина|писмото од Папата Лав I до Флавијан од Цариград]] се гледало како на ѓаволска работа, и никој не сакал ни да чуе за Римската црква. Јустинијан сакал да ги надмине овие несогласувања. Тој ставил крај на поделбата околу [[монофизитство]]то што постоела уште од 483 година помеѓу Рим и Византија. Признавањето на [[Света Столица|Светата Столица во Рим]] како највисок црковен авторитет<ref>cf. ''Novellae'', cxxxi.</ref> останало основа на неговата политика кон Западот, иако тоа на многу на Истокот не им се допаѓало. Иако догматиците не биле подготвени на отстапки, неговите искрени напори за помирување помеѓу монофизитистите и православните, како и помеѓу Истокот и Западот му донеле признание и приврзаност од мнозинското црковно тело. === Потиснување на нехристијанските религии === [[Податотека:Macedonia-02810 - Justinian I (10905354974).jpg|мини|десно|[[Споменик на Јустинијан I|Споменикот на Јустинијан I]] на [[плоштад Македонија|плоштадот „Македонија“]] во Скопје.]] Јустинијан бил уверен дека единството на царството подразбира и единство во верата, и сметал дека [[Православна црква|православната - никејска]] е единствена можна заедничка вера. „Кодексот“ содржел два статути<ref>''Cod.'', I., xi. 9 and 10.</ref> кои го забранувале [[паганство]]то, дури и во приватниот живот. Овие одредби биле решително спроведувани. Современите извори [[Јован Малала]], [[Теофан]], [[Јован од Ефес]] зборуваат за сурови прогони, дури и на луѓе на високи позиции. Некои од чекорите кои Јустинијан ги презел за уништување на паганството биле затворањето на Неоплатоновата академија во Атина, покрстувањето на 70 000 верници само во Мала Азија<ref>Ф. Нау, ''Преглед на источното христијанство'', ii, 1897, 482., фр.</ref>, покрстувањето на Херулите, Хуните, Абасгите и Тсаните. Го забранил и обожувањето на [[Амун]] во Либиската Пустина, како и на божицата Исис во Египет. И [[Евреи]]те и [[Самарјани]]те страдале од прогони и сурови казни, но се покажале најупорни во сочувувањето на своите религии, и покрај бројните напори на Јустинијан да ги покрсти. == Поврзано == * [[Споменик на Јустинијан I]] == Белешки == {{Notelist}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.roman-emperors.org/justinia.htm De imperatoribus Romanis, On-line енциклопедија на римски владетели (на англиски)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200205190521/http://www.roman-emperors.org/justinia.htm |date=2020-02-05 }} {{Византиски владетели}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Јустинијанова династија]] [[Категорија:Христијански светци од 6 век]] [[Категорија:Погребани во црквата „Свети Апостоли“]] [[Категорија:Византиски цареви од 6 век]] [[Категорија:Конзули на Римското Царство]] [[Категорија:Православни светци]] [[Категорија:Родени во 483 година]] [[Категорија:Починати во 565 година]] [[Категорија:Таор]] [[Категорија:Воени светци]] tkp4n73egkl2gd8tvojnhfajmbivjce 0 14489 5606873 4925465 2026-08-09T18:48:05Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5606873 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Таблица за множење}} [[Податотека:Qinghuajian, Suan Biao.jpg|мини|десно|180px|Најстарата таблица за множење со основа десет, 305 г. пр. н. е.]] Во [[математика]]та, '''таблица за множење''' е [[математичка табела]] која се користи за дефинирање на [[бинарна операција|операцијата]] множење за одреден алгебарски систем (најчесто броен). == Во [[елементарна аритметика|основната аритметика]] == Таблицата за множење е правоаголна шема во која во првата редица и првата колона се запишани броеви (најчесто од 1 до 10), а впишаниот број во секое поле од шемата е производот на броевите во првата редица и првата колона во кои се наоѓа тоа поле: {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! <math>\cdot</math> ! 1 || 2 || 3 || 4 || 5 || 6 || 7 || 8 || 9 || 10 || 11 || 12 || 13 || 14 || 15 || 16 || 17 || 18 || 19 || 20 |- ! 1 | 1 || 2 || 3 || 4 || 5 || 6 || 7 || 8 || 9 || 10 || 11 || 12 || 13 || 14 || 15 || 16 || 17 || 18 || 19 || 20 |- ! 2 | 2 || 4 ||6 || 8 || 10 || 12 || 14 || 16 || 18 || 20 || 22 || 24 || 26 || 28 || 30 || 32 || 34 || 36 || 38 || 40 |- ! 3 | 3 || 6 || 9 || 12 || 15 || 18 || 21 || 24 || 27 || 30 || 33 || 36 || 39 || 42 || 45 || 48 || 51 || 54 || 57 || 60 |- ! 4 | 4 || 8 || 12 || 16 || 20 || 24 || 28 || 32 || 36 || 40 || 44 || 48 || 52 || 56 || 60 || 64 || 68 || 72 || 76 || 80 |- ! 5 | 5 || 10 || 15 || 20 || 25 || 30 || 35 || 40 || 45 || 50 || 55 || 60 || 65 || 70 || 75 || 80 || 85 || 90 || 95 || 100 |- ! 6 | 6 || 12 || 18 || 24 || 30 || 36 || 42 || 48 || 54 || 60 || 66 || 72 || 78 || 84 || 90 || 96 || 102 || 108 || 114 || 120 |- ! 7 | 7 || 14 || 21 || 28 || 35 || 42 || 49 || 56 || 63 || 70 || 77 || 84 || 91 || 98 || 105 || 112 || 119 || 126 || 133 || 140 |- ! 8 | 8 || 16 || 24 || 32 || 40 || 48 || 56 || 64 || 72 || 80 || 88 || 96 || 104 || 112 || 120 || 128 || 136 || 144 || 152 || 160 |- ! 9 | 9 || 18 || 27 || 36 || 45 || 54 || 63 || 72 || 81 || 90 || 99 || 108 || 117 || 126 || 135 || 144 || 153 || 162 || 171 || 180 |- ! 10 | 10 || 20 || 30 || 40 || 50 || 60 || 70 || 80 || 90 || 100 || 110 || 120 || 130 || 140 || 150 || 160 || 170 || 180 || 190 || 200 |- ! 11 | 11 || 22 || 33 || 44 || 55 || 66 || 77 || 88 || 99 || 110 || 121 || 132 || 143 || 154 || 165 || 176 || 187 || 198 || 209 || 220 |- ! 12 | 12 || 24 || 36 || 48 || 60 || 72 || 84 || 96 || 108 || 120 || 132 || 144 || 156 || 168 || 180 || 192 || 204 || 216 || 228 || 240 |- ! 13 | 13 || 26 || 39 || 52 || 65 || 78 || 91 || 104 || 117 || 130 || 143 || 156 || 169 || 182 || 195 || 208 || 221 || 234 || 247 || 260 |- ! 14 | 14 || 28 || 42 || 56 || 70 || 84 || 98 || 112 || 126 || 140 || 154 || 168 || 182 || 196 || 210 || 224 || 238 || 252 || 266 || 280 |- ! 15 | 15 || 30 || 45 || 60 || 75 || 90 || 105 ||120 || 135 || 150 || 165 || 180 || 195 || 210 || 225 || 240 || 255 || 270 || 285 || 300 |- ! 16 | 16 || 32 || 48 || 64 || 80 || 96 || 112 || 128 || 144 || 160 || 176 || 192 || 208 || 224 || 240 || 256 || 272 || 288 || 304 || 320 |- ! 17 | 17 || 34 || 51 || 68 || 85 || 102 || 119 || 136 || 153 || 170 || 187 || 204 || 221 || 238 || 255 || 272 || 289 || 306 || 323 || 340 |- ! 18 | 18 || 36 || 54 || 72 || 90 || 108 || 126 || 144 || 162 || 180 || 198 || 216 || 234 || 252 || 270 || 288 || 306 || 324 || 342 || 360 |- ! 19 | 19 || 38 || 57 || 76 || 95 || 114 || 133 || 152 || 171 || 190 || 209 || 228 || 247 || 266 || 285 || 304 || 323 || 342 || 361 || 380 |- ! 20 | 20 || 40 || 60 || 80 || 100 || 120 || 140 || 160 || 180 || 200 || 220 || 240 || 260 || 280 || 300 || 320 || 340 || 360 || 380 || 400 |} Така, на пример, во пресекот на четвртата редица, која почнува со 3 и седмата колона, која почнува со 6, се наоѓа бројот 18, т.е. <math>3\cdot 6=18</math>. Оваа таблица не ги содржи нулите. Тоа е затоа што секој реален број помножен со нула е еднаков на нула. == Традиционална употреба == Традиционалното [[учење напамет]] на таблицата за множење се заснова на запомнување на колоните на таблицата, во облик :<math>1 \cdot 7 = 7</math> :<math>2 \cdot 7 = 14</math> :<math>3 \cdot 7 = 21</math> :<math>4 \cdot 7 = 28</math> :<math>5 \cdot 7 = 35</math> :<math>6 \cdot 7 = 42</math> :<math>7 \cdot 7 = 49</math> :<math>8 \cdot 7 = 56</math> :<math>9 \cdot 7 = 63</math> :<math>10 \cdot 7 = 70</math> == Шеми во таблиците == Често може да се забележат одредени законитости (шеми) во таблицата. На пример, за множење со 6 можеме да ја видиме следнава шема: :<math>2 \cdot 6 = 12</math> :<math>4 \cdot 6 = 24</math> :<math>6 \cdot 6 = 36</math> :<math>8 \cdot 6 = 48</math> :<math>10 \cdot 6 = 60</math> Општео: '''''број''''' <math>\, \, \cdot \, \, 6 \, \, = </math> ''половина од „бројот помножен со 10“'' + '''''број''''' Правилото е згодно за парни броеви, но исто така важи и за непарни: <math>1 \cdot 6 = \frac{1}{2} \cdot 1 \cdot 10 + 1 = 5+1</math> <math>2 \cdot 6 = \frac{1}{2} \cdot 2 \cdot 10 + 2 = 10+2</math> Ова правило е последица на комутативниот и дистрибутивниот закон за множење: <math>n \cdot 6 = (5+1) \cdot n = 5\cdot n + 1\cdot n = \frac{1}{2} \cdot 10 \cdot n+n</math> == Таблица за множење во бинарен систем == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! <math>\cdot</math> ! 0 || 1 |- ! 0 | 0 || 0 |- ! 1 | 0 || 1 |} {{DEFAULTSORT:Таблица_за_множење}} [[Категорија:Елементарна аритметика]] [[Категорија:Множење]] ephxkdjjluv5r8enly4dsdgp5ur0o84 0 15392 5606808 5606051 2026-08-09T14:38:32Z Gurther 105215 5606808 wikitext text/x-wiki {{Римска војска}}{{Без извори|датум=август 2026}}[[Податотека:Notitia dignitatum - insignia praefecti praetorio per illyricum.jpg|мини|Инсигниите на преторијанскиот префект на Илирик, како што се прикажани во Notitia Dignitatum: мастилницата и кутијата за пенкало (тека) во боја на слонова коска, кодицилот за назначување на функцијата на маса покриена со сина ткаенина и државната кочија]] '''Преторијански префект''' ([[Латински јазик|лат.]] ''Praefectus praetorio'') била постојана титула на висока функција во [[Римско Царство|римската]] држава чие значење во голема мерка се менувало низ вековите. == Командант на преторијанската гарда == Преторијанскиот префект бил командант на [[Преторијанска гарда|Преторијанската гарда]] сè до царот [[Константин I]] кој ја укинал во [[314]]. Преторијанските префекти продолжиле да бидат назначувани сè до времето на [[Хераклиј]], но самата функција се променила во глава на граѓанската и правосудната администрација на царството. За време на царството претоиријанците (царска гарда) биле командувани од еден, два или три префекти (praefecti praetorio), кои биле биле бирани од царот и свикувани од редовите на витезите. Тој можел да ги отпушта и менува во било кое време по своја волја. Од времето на [[Александар Север]] оваа позиција била отворена и за сенаторите, а и доколку еден витез биде назначен, тој автоматски влегувал и во сенатот. Сè до времето на цар Константин, кој ѝ го одземал воениот карактер на оваа функција, префектурата на гардата секогаш му припаѓала на докажан војник, често од оние кои по пат на воени подвизи се искачувале по офицерските рангови. През времето оваа функција командувала сите војници во Италија освен корпусот на градскиот префект (''cohortes urbanae''). Специјалната функција на Преторијанците им давала најмногу моќ во рамките на римската држава, а нивниот [[префект]], ''praefectus praetorio'', бил еден од најмоќните луѓе во државата. Иако царевите секогаш се обидувале да се додворуваат на Преторијанците, овие сепак режирале [[пуч]]еви и често ги менувале царевите по своја волја. Така, Преторијанците ја дестабилизирале римската држава, наспроти нивната првобитна функција. Во доцното царство Преторијанскиот префект станал главна административна фигура во државата, кога оваа позиција ѝ дала на еден поединец функцијата главна команда на генералштабот, со директна команда врз гардата исто така. [[Диоклецијан]] значително го намалил авторитетот на овие префекти како дел од неговата голема реформа на административните и воени структури на царството. === Список на познати Преторијански префекти === <table border="1"> <th colspan="2"> Познати префекти на Преторијанската гарда 2 п.н.е. - 312 н.е.</th> </td> </tr> <tr> <td>''Име''<br /> </td> <td>''Во служба на''<br /> </td> </tr> <tr> <td>Публиј Апер<br /> </td> <td>[[Октавијан Август]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Квинт Осторииј Скапула<br /> </td> <td>[[Октавијан Август]]</td> </tr> <tr> <td>валериј Лигур<br /> </td> <td>[[Октавијан Август]]</td> </tr> <tr> <td>Луциј Страбон<br /> </td> <td>[[Октавијан Август]], [[Тибериј]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>[[Елиј Сејан|Луциј Елиј Сејан]]<br /> </td> <td>[[Тибериј]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>[[Квинт Суториј Макрон]]<br /> </td> <td>[[Тибериј]], [[Калигула]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>[[Марко Арецин Клеменс]]<br /> </td> <td>[[Калигула]]</td> </tr> <tr> <td>Руфриј Полио<br /> </td> <td>[[Клавдиј]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Кантониј Јуст<br /> </td> <td>[[Клавдиј]]</td> </tr> <tr> <td>Руфиј Криспин<br /> </td> <td>[[Клавдиј]]</td> </tr> <tr> <td>Лусиј Гета<br /> </td> <td>[[Клавдиј]]</td> </tr> <tr> <td>[[Секст Афраниј Бур]]<br /> </td> <td>[[Клавдиј]], [[Нерон]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Фаениј Руф<br /> </td> <td>[[Нерон]]</td> </tr> <tr> <td>[[Тигелин|Гај Офониј Тигелин]]<br /> </td> <td>[[Нерон]]</td> </tr> <tr> <td>Нимфидиј Сабин<br /> </td> <td>[[Нерон]]</td> </tr> <tr> <td>Корнелиј Лакон<br /> </td> <td>[[Галба]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Плотиј Фирм<br /> </td> <td>[[Ото]]</td> </tr> <tr> <td>Лициниј Прокул<br /> </td> <td>[[Ото]]</td> </tr> <tr> <td>Публиј Сабин<br /> </td> <td>[[Вителиј]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Јуниј Приск<br /> </td> <td>[[Вителиј]]</td> </tr> <tr> <td>[[Тибериј Јулиј Александар]]<br /> </td> <td>[[Веспазијан]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Ариј Вар<br /> </td> <td>[[Веспазијан]]</td> </tr> <tr> <td>Арекин Клеменс<br /> </td> <td>[[Веспазијан]]</td> </tr> <tr> <td>[[Тит|Тит Флавиј Веспазијан]]<br /> </td> <td>[[Веспазијан]]</td> </tr> <tr> <td>Корнелиј Фуск<br /> </td> <td>[[Домицијан]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Каспериј Елијан<br /> </td> <td>[[Домицијан]]</td> </tr> <tr> <td>Норбан</td> <td>[[Домицијан]]</td> </tr> <tr> <td>Петрониј Секунд</td> <td>[[Домицијан]]</td> </tr> <tr> <td>[[Каспериј Елијан]]</td> <td>[[Нерва]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Субуран</td> <td>[[Цар Трајан|Трајан]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Клавдиј Ливијан</td> <td>[[Цар Трајан|Трајан]]</td> </tr> <tr> <td>С. Сулпициј Симилис</td> <td>[[Цар Трајан|Трајан]]</td> </tr> <tr> <td>К. Септициј Клар</td> <td>[[Адријан]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Маркиј Турбо</td> <td>[[Адријан]]</td> </tr> <tr> <td>Гај Максим<br /> </td> <td>[[Адријан]], [[Antoninus Pius]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Татиј Максим<br /> </td> <td>[[Антонин Пиј]]</td> </tr> <tr> <td>Фабиј Корнелиј<br /> </td> <td>[[Антонин Пиј]]</td> </tr> <tr> <td>Фуриј Викторин<br /> </td> <td>[[Антонин Пиј]], [[Марко Аурелиј]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Макрин Виндекс<br /> </td> <td>[[Марко Аурелиј]]</td> </tr> <tr> <td>Басеј Руф<br /> </td> <td>[[Марко Аурелиј]]</td> </tr> <tr> <td>Тарутениј Патерн<br /> </td> <td>[[Марко Аурелиј]], [[Комод]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Тигидиј Перенис<br /> </td> <td>[[Комод]]</td> </tr> <tr> <td>Клеандар<br /> </td> <td>[[Комод]]</td> </tr> <tr> <td>Луциј Јилијан<br /> </td> <td>[[Комод]]</td> </tr> <tr> <td>Емилиј Лет<br /> </td> <td>[[Комод]], [[Пертинакс]], [[Дидиј Јулијан]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Флавиј Генијалис<br /> </td> <td>[[Дидиј Јулијан]]</td> </tr> <tr> <td>Тулиј Криспин<br /> </td> <td>[[Дидиј Јулијан]]</td> </tr> <tr> <td>Ветериј Макрин<br /> </td> <td>[[Септимиј Север]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>[[Гај Фулвиј Плаутијан]]<br /> </td> <td>[[Септимиј Север]]</td> </tr> <tr> <td>[[Папинијан]]<br /> </td> <td>[[Септимиј Север]], [[Каракала]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>[[Оклатиниј Адвент]]<br /> </td> <td>[[Каракала]]</td> </tr> <tr> <td>[[Макрин|Марко Опелиј Макрин]]<br /> </td> <td>[[Каракала]]</td> </tr> <tr> <td>Улпиј Јулијан<br /> </td> <td>[[Макрин]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Јулијан Нестор<br /> </td> <td>[[Макрин]]</td> </tr> <tr> <td>Валериј Комазон Евтихкијан<br /> </td> <td>[[Елагабал]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Антиохијан<br /> </td> <td>[[Елагабал]]</td> </tr> <tr> <td>Улпијан<br /> </td> <td>[[Север Александар]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Јулиј Паул<br /> </td> <td>[[Север Александар]]</td> </tr> <tr> <td>П. Елиј Виталијан<br /> </td> <td>[[Максимин]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>[[Филип Арапот]]<br /> </td> <td>[[Гордијан III]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>[[Гај Јулиј Приск]]<br /> </td> <td>[[Филип Арапот]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>[[Силван (преторијански префект)|Силван]]<br /> </td> <td>[[Галиен]]<br /> </td> </tr> <tr> </td> </tr> <tr> <td>Аурелиј Хераклијан<br /> </td> <td>[[Галиен]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>[[Флоријан]]<br /> </td> <td>[[Марко Клавдиј Такит|Такит]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>[[Кар]]<br /> </td> <td>[[Проб]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Апер<br /> </td> <td>[[Кар]], [[Карин]], [[Нумеријан]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Аристобул<br /> </td> <td>[[Нумеријан]], [[Диоклецијан]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Афраниј Ханибалијан<br /> </td> <td>[[Диоклецијан]]</td> </tr> <tr> <td>[[Константиј Клор]]<br /> </td> <td>[[Диоклецијан]]</td> </tr> <tr> <td>[[Асклепиодот]]<br /> </td> <td>[[Диоклецијан]]</td> </tr> <tr> <td>Руфиј Волусијан<br /> </td> <td>[[Максенциј]]<br /> </td> </tr> <tr> <td>Публиј Корнелиј Анулин<br /> </td> <td>[[Максенциј]]</td> </tr> </table> == Транформација во администратор == Понатаму, покрај воените функции, преторијанскиот префект се здобил со криминална јурисдикција, во рамките на која тој не бил делегат, туку како претставник на царот, и затоа царот Константин прогласил [[331]] пресудите на еден преторијански префект не се подложни на апел. Пред времето на [[Септимиј Север]] преторијанскиот префект имал слична јурисдикција врз случаите опфатени од граѓанското право. Затоа познавање на правото била квалификација за функцијата, која за време на [[Марко Аурелиј]] и [[Комод]], но особено за време на Север, им припаѓала на врвните правници во тоа време , (на пр. [[Папинијан]], [[Улпијан]], [[Паул]]) и [[Јован Кападокиецот]], додека воените квалификации сè повеќе станувале позадински. За времето на Константин функцијата [[магистер милитум]] сосема го отстранила воениот карактер на преторијанскиот префект; но истата останала највисоката граѓанска функција во царството. {{1911}} [[Категорија:Римски титули]] [[Категорија:Преторијанска гарда|Префект]] [[Категорија:Престаноци во 4 век]] f75c5rmcvfpkthx56c8kw4tuw6eroxf 0 21670 5606843 3810282 2026-08-09T14:53:32Z 19user99 72391 #WPWPMK 5606843 wikitext text/x-wiki [[File:Isocrates pushkin.jpg|thumb|right|150px|[[Исократ]], еден од подоцнежните софисти, бил критичен кон образовните практики на своите претходници]] '''Софизам''' ([[грчки јазик|грчки]]: ''σοφίστες'', што значење „мудрец“, или оној кој мудрува, т.е. „прави“ мудрост, односно оној кој профитира од мудрост; ''σοφός'', „мудрец“, исто така ''[[волшебник]]'') првично бил термин за техниките учени од многу почитуваната група на учители на [[филозофија]] и [[реторика]] во античка [[Грција]]. Софистите биле идеолози на [[Робовладетелско општество|робовладетелската]] [[демократија]] во [[5 век п.н.е.]] Тие се јавиле да ја задоволат потребата на образование на [[демос]]от. Тие биле платени патувачки учители, мудреци кои своето знаење од разни [[Наука|науки]] и вештини ги ставиле на располагање на секој оној што имал [[пари]] да им плати. Како [[Педагогија|педагози]] и [[енциклопедисти]], тие ги популаризирале научните и културните достигнувања од своето време. Со своето учење, тие ги подготвувале луѓето „правилно да мислат, работат и говорат“. Тие особено ја ценеле и развивале говорничката вештина ([[реторика]]та) и способноста да ги подучуваат слободните граѓани: тие да можат добро да ја изразуваат својата [[мисла]], убаво да ја накитат и со тоа да влијаат врз [[ум]]от и срцата на слушателите и да ги придобијат за себе. Софистите се јавувале како реакција на догматската [[Космологија|космолошка]] мисла која, како што укажувале, се покажала мноштвена и со тоа подложна на сомневање. Во основа, нивните сфаќања биле субјективистички, а кон [[религија]]та се однесувале со скептицизам. Според [[Хегел]], тие биле првите старогрчки [[Просветителство|просветители]]. Меѓутоа, со текот на времето, софистиката преминала во еден вид надмудрување и во вештина на убедување по секоја цена, дури и со помош на лукавство. Оттука уште од времето на [[Платон]], а особено на [[Аристотел]], зборот „софист“ значел човек кој се служи со софизми, т.е. со лажни [[доказ]]и.<ref>„Beleške“, во: Erazmo Roterdamski, ''Pohvala ludosti''. Beograd: Rad, 2016, стр. 106.</ref> * [[Протагора од Абдера]] (481-411 п.н.е.) бил најславниот софист. Неговата ораторска моќ ги фасцинирала слушателите кои под нејзиното дејство биле како маѓепсани. Имал многу ученици и заработувал големо богатство. Според него, човекот е мера на сите ствари, за постојните дека постојат, а за непостојните дека не постојат. Протагора вистината ја ставил во зависност од човекот. Тој е [[релативизам|релативист]]. Нема апсолутна вистина, таа е онаква каква му се претставувала на оној или овој човек. Протагора сметал дека во нашите определби за или против едно тврдење треба да се управуваме според мислењето на мнозинството луѓе, значи критериум (мерило) на вистината треба да биде општа согласност. * [[Горгија]] бил исто така, славен оратор и софист кој ги пленел слушателите толку многу што бил масовно имитиран. Тој сметал дека сѐ е небитие ([[нихилизам]]) и дека постоењето на битието е апсурд. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Старогрчка филозофија]] [[Категорија:Реторика]] 2xg7od6q7rxx4xnb1arg9qqbnhfi28h 0 23465 5606912 5380808 2026-08-09T21:55:17Z Buli 2648 5606912 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Бане Андреев | image = Bane Andrejev.JPG | alt = | caption = Бане Андреев-Ронката | birth_name = | birth_date = 12 август 1905 | birth_place = [[Велес]], [[Османлиска Империја]] | death_date = 31 октомври 1980 | death_place = [[Белград]], [[СР Србија]], [[СФР Југославија]] | other_names = | occupation = | years_active = | known_for = | notable_works = }} '''Бане Андреев-Ронката''' ({{роден во|Велес}}, {{роден на|12|август|1905}} — {{починал во|Белград}}, {{починал на|31|октомври|1980}}<ref>С. Николов „Бане Андреев - Ронката“, „Вардарски глас“, 13 ноември 1980, 11 стр.</ref>) — македонски комунист, учесник во [[НОБ]] и повоен министер во сојузната влада. Репресиран е за време на [[Информбиро]]то. Носител е на [[Партизанска споменица 1941]]. == Помеѓу двете светски војни == Бане Андреев завршил основно училиште и гимназија во Велес. Во [[1922]] година станува член на [[СКОЈ]], а во [[1923]] година на [[КПЈ]]. Во [[1924]] година станува член на Месниот комитет на КПЈ за Велес и на Покраинскиот комитет на СКОЈ за Македонија. Учествува како делегат на Покраинската конференција на [[СКОЈ]] за Македонија, а во [[1926]] година е избран за член на ЦК на СКОЈ. Во август 1926 година е уапсен, но во април [[1927]] година, по осум-месечен притвор, е ослободен. Студира на [[Белградски универзитет|Белградскиот универзитет]]. Поради активностите во СКОЈ е следен од полицијата и, во големата провала на комунистите во Белград, ноќта помеѓу 11 и 12 јануари [[1929]] година е уапсен и во мај истата година е осуден на 15 години според [[Закон за заштита на државата|Законот за заштита на државата]]. Ја издржува казната во [[Лепоглава]] и [[Сремска Митровица]], откаде бега на [[22 август]] [[1941]] година, заедно со поголема група комунисти. Во [[1939]] година [[Кочо Рацин]] нему му ја посветува песната „[[:s:Татунчо|Татунчо]]“ од стихозбирката „[[Бели мугри]]“, преку посветата пред песната „На Бана“.<ref>Блаже Конески „За Кочо Рацин: есеи, беседи, прилози“, „Култура“, Скопје, 1994, 80 стр.</ref> == НОБ == [[Податотека:Polnomoshno za AVNOJ.pdf|мини|десно|Полномошно на Бане Андреев - Ронката, од членови на АВНОЈ од Македонија за застапување, гласање и донесување на решенија во нивно име за проблемите што ќе се решаваат во АВНОЈ.]] По случувањата со [[Методија Шаторов - Шарло]], во септември 1941 година е составен нов ПК на КПЈ за Македонија во состав: [[Лазар Колишевски]], Бане Андреев, [[Борка Талески]], [[Благоја Јанков]], [[Вера Ацева]] и [[Мара Нацева]]. На чело на ПК е поставен Лазар Колишевски, но во текот на ноември 1941 г. тој е притворен од полицијата и на негово место доаѓа Бане Андреев. Тој продолжува да го води Покраинскиот комитет по патот на Шарло. Во пролетта 1942 година под негово раководство биле формирани велешкиот, прилепскиот, преспанскиот и крушевскиот партизански одред. Еден од поголемите во тоа време беше велешкиот одред формиран на 21 април 1942 година на Лисец. Видниот комунистички раководител во Македонија [[Мирче Ацев]] со свое писмо до ЦК на КПЈ од 9 август 1942 г. соопштува дека новото раководство на чело со Бане Андреев, после затворањето на Колишевски оди по патот на Шаторов, заземајќи став дека: {{Цитатник|''«...Македонскиот народ уште ја нема изживеано својата илузија за ослободување, дека уште им верува на бугарските власти..., дека нема услови ниту објективни, ниту субјективни за водење на партизанска војна, од тоа призлегува дека не треба да создаваме партизански отреди...Продолжи политиката на Шаторовото раководство, таа дури се продлабочи.»''}} Југословенското комунистичко раководство е незадоволно од своите неуспеси во Македонија и неможноста да ги изолира македонските комунисти од Бугарија. На 16 јануари Тито изпраќа писмо до македонските комунисти во кое кажува: {{Цитатник|''Главните одлики на партиската организација во Македонија се следните: Несигурноста во спроведувањето на политичката линија на нашата партија, колебање во нејзиното преименување на практика, организациона бркотница и слабост, мек однос спрема колебливите, странски опуртунистички и непартиски елементи внатре во партијата, тесно поставување на прашањето за слобода и независност на македонскиот народ, необврзаност на народните маси во водењето на акции, неизживеаност и либерален однос спрема автономичките тенденции од организациско партиен карактер, како и автономистичките тенденции од национален карактер!''}} Поради сите овие случувања во ПК на КПЈ за Македонија, во Македонија се испратени инструктори од [[Србија]] и [[Црна Гора]]. Така, прв пристигнува инструкторот на ЦК на КПЈ [[Добривое Радославлевиќ]], а во текот на февруари 1943 и [[Светозар Вукмановиќ-Темпо]] – делегат на ЦК на КПЈ. Од јуни 1943 година Бане Андреев бил избран за член на Централниот Комитет на новоформираната Комунистичка партија на Македонија. Централниот Комитет на [[КПМ]] е во состав: [[Лазар Колишевски]] (не присуствувал на своето избирање) – полит. секретар, [[Мара Нацева]] – орг. секретар, членови: [[Цветко Узуновски]], [[Кузман Јосифовски Питу]], [[Страхил Гигов]] и Бане Андреев. Во април [[1943]] година Бане Андреев е уапсен од бугарската полиција во [[Битола]] и до ноември истата година е интерниран во Северна [[Бугарија]] (село [[Шијаково]]). Во [[1944]] година е избран за член на [[Иницијативен одбор за свикување на АСНОМ|Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ]], а подоцна и за потпретседател на АСНОМ. Тој има и свое обраќање на денот на Заседанието на АСНОМ. Во рефератот кој е колективен труд на Иницијативниот одбор и на членови на ЦК КПМ и Главниот штаб на НОВ и ПОМ, меѓу друго се вели: {{Цитатник|''...На овој историски ден, на Илинден 1944 година, судбоносен за развитието на македонскиот народ, се состануе првото во историјата на нашиот народ Народно собрание - АСНОМ, како симбол на национална слобода и прокламатор на првата во историјата после Самуилоа македонска држава кое претставува кулминациона точка и е преломен момент во историјата на нашиот народ, кој ќе почне една нова епоха, епоха на творческа работа, национален живот, епоха на напредок. Во овој свет историски момент требе да кажеме оти македонскиот народ през векови тежки борби и натчовечни напреженија везден имал пред очите слободата на целиот македонски народ во рамки на слободна македонска држава. Во овој момент, кога целиот борчески пиемонт во Македонија е ангажиран во борбата против фашискиот окупатор, тој ги кани и останалите два дела на македонскиот народ да влезат во големиот антифашиски фронт, дека това е едниот пат за спечелување на правото на самоопределение и дека това е единствениот начин за обединение на целиот македонски народ во слободната заедница на слободните народи на Југославија. Борческиот пиемонт на Македонија тржествено прокламира оти нема да откаже никаква помош и нема да жали никакви жертви за ослободуене и на другите два дела на нашиот народ и за општото обединение на целиот македонски народ. Ако се знае оти борческиот пиемонт на Македонија е дел на Титова Југославија, тогај ќе стане јасно колку голема може да биде нашата помош и колку тврдо е нашето желание за обединението на целиот наш народ.}} Меѓу другото во истиот реферат вели: {{Цитатник|''...Правото на македонскиот народ оди до самоопределуене, отцепуене и присаединуене со други народи.}} == По ослободувањето == По ослободувањето, во март [[1945]] година е назначен за министер за рударство во Привремената влада на [[СФРЈ|Демократска федеративна Југославија]]. На изборите за Уставотворното собрание во ноември 1945 година е избран за пратеник. По формирањето на првата Влада на ФНРЈ, повторно е избран за министер за рударство. На Петтиот конгрес на КПЈ во јули [[1948]] година е избран за кандидат за член на ЦК КПЈ, а на Првиот конгрес на КПМ во декември истата година е избран за член на Централниот комитет. Поради сомнеж дека прикриено ја поддржува политиката на [[Советскиот Сојуз]] и на [[Информбиро|Резолуцијата на Информбирото]], Андреев на [[16 јуни]] [[1949]] година пишува изјава во „Борба“ во која ја искажува својата верност на југословенската партија.<ref>Ivo Banac "Sa Staljinom protiv Tita", "Globus", Zagreb, 1990, 190 str.</ref> Сепак, наскоро е уапсен, по што на [[17 јануари]] [[1950]] година е исклучен од КПЈ<ref>Димче Најчески „Голооточки сведоштва“, Скопје, 2002, книга втора, 92 стр.</ref> и е разрешен од сите политички функции. Ги ревидира своите ставови во однос на судирот со СССР и подоцна повторно е примен во [[СКЈ]]. Се вработува во Институтот за економски истражувања на [[Србија]], каде работи повлечено од државно-политичките збиднувања до своето пензионирање во [[1965]] година.<ref>„Македонска енциклопедија“, МАНУ, Скопје, 2009, 60-61 стр.</ref> Починал во Скопје во 1980 година. == Поврзано == * [[Марија Андреева]] == Наводи == <references /> == Литература == * Бане Андреев „Сеќавања“, „Нова Македонија“, 2-16 септември 1989. == Надворешни врски == * [http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/356/RS-II-116-1946-1-2.pdf?sequence=5&isAllowed=y Бане Андреев, „За некои 'теории' на повампирените големобугарски шовинисти“], 1946. * [http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1919&stID=55485&pR=3 Сто години од раѓањето на Бане Андреев]{{Мртва_врска|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Утрински Весник“ {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Андреев, Бане}} [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Делегати на Првото заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Репресирани поради Резолуцијата на Информбирото]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Делегати на АВНОЈ]] [[Категорија:Делегати на Второто заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Македонски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Југословенски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Затвореници и притвореници во Србија]] [[Категорија:Затвореници и притвореници во Југославија]] [[Категорија:Велешани репресирани од југословенскиот режим]] 89oufwodlg5ma08bvvjfnnufzqodzq9 0 25480 5606759 5605703 2026-08-09T13:44:30Z Gurther 105215 5606759 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:John Ruskin 1863.jpg|мини|Џон Раскин, истакнат ликовен критичар.]] '''Ликовен критичар''' или '''критичар на уметност''' е лице чија специјалност е да вреднува или опишува [[уметност|уметнички дела]]. Пишаните критики (рецензии) се издаваат по весници, списанија, книги или мрежни места. [[збирка (музеј)|колекционерите]] и патроните на уметноста често се користат со советите што им ги даваат ликовните критичари. Ликовниот критичар оди по [[уметничка изложба|изложби]], [[уметничка галерија|галерии]], [[музеј на уметност|музеи]] или [[уметник|ликовни]] [[студио|студија]] каде ги гледа делата кои потоа ги критикува. Професионалните ликовни критичари имаат остро око и темелно познавање на историјата на уметноста. Меѓутоа знаењето само по себе не значи дека критичарот ќе знае дали едно [[уметничко дело]], изложба или уметник ќе се истакне во историјата како со својата величина. Многу од денес славните уметници не биле признаени за такви од страна на ликовните критичари во нивното време, често од причина што нивниот стил не бил сфатлив или посакуван во тоа време. наспроти ова, некои критичари, наречени [[критичар-поборник|критичари-поборници]] се занимавале со толкување и промовирање на нови [[уметнички движења]] — пример е [[Роџер Фрај]], поборник за [[Постимпресионизам|постимпресионизмот]]. == Некои славни ликовни критичари == * [[Гијом Аполинер]] * [[Шарл Бодлер]] * [[Клемент Гринберг]] * [[Едуард Жагие]] * [[Харолд Розенберг]] * [[Брајан Севел]] * [[Мишел Тапие]] === Во Македонија === * [[Влада Урошевиќ]] * [[Владимир Величковски]] == Поврзано == * [[Ликовна критика]] {{Ризница-врска|Art critics}} [[Категорија:Ликовни критичари| ]] 6nxaisaf14grpvwyiiwn5jywrr8z7ep 5606760 5606759 2026-08-09T13:44:45Z Gurther 105215 5606760 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:John Ruskin 1863.jpg|мини|[[Џон Раскин]], истакнат ликовен критичар.]] '''Ликовен критичар''' или '''критичар на уметност''' е лице чија специјалност е да вреднува или опишува [[уметност|уметнички дела]]. Пишаните критики (рецензии) се издаваат по весници, списанија, книги или мрежни места. [[збирка (музеј)|колекционерите]] и патроните на уметноста често се користат со советите што им ги даваат ликовните критичари. Ликовниот критичар оди по [[уметничка изложба|изложби]], [[уметничка галерија|галерии]], [[музеј на уметност|музеи]] или [[уметник|ликовни]] [[студио|студија]] каде ги гледа делата кои потоа ги критикува. Професионалните ликовни критичари имаат остро око и темелно познавање на историјата на уметноста. Меѓутоа знаењето само по себе не значи дека критичарот ќе знае дали едно [[уметничко дело]], изложба или уметник ќе се истакне во историјата како со својата величина. Многу од денес славните уметници не биле признаени за такви од страна на ликовните критичари во нивното време, често од причина што нивниот стил не бил сфатлив или посакуван во тоа време. наспроти ова, некои критичари, наречени [[критичар-поборник|критичари-поборници]] се занимавале со толкување и промовирање на нови [[уметнички движења]] — пример е [[Роџер Фрај]], поборник за [[Постимпресионизам|постимпресионизмот]]. == Некои славни ликовни критичари == * [[Гијом Аполинер]] * [[Шарл Бодлер]] * [[Клемент Гринберг]] * [[Едуард Жагие]] * [[Харолд Розенберг]] * [[Брајан Севел]] * [[Мишел Тапие]] === Во Македонија === * [[Влада Урошевиќ]] * [[Владимир Величковски]] == Поврзано == * [[Ликовна критика]] {{Ризница-врска|Art critics}} [[Категорија:Ликовни критичари| ]] g27wvekbn5iyhdah8ua7td3lokdgokl 0 26082 5606893 5421620 2026-08-09T21:03:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606893 wikitext text/x-wiki {{ПојВрска|Оваа статија дава објаснување на софтвер за виртуелни светови. За теоријата на повеќекратни животи, види [[реинкарнација]]. За процесот на криогенетска конзервација за евентуална реинкарнација види [[крионика]].}} '''''Second Life''''' ([[Кратенки|скратено]] '''''SL''''') претставува [[Internet|Интернет]] [[виртуелен свет]] кој привлекува меѓународно внимание во медиумите кон крајот на [[2006]] година и почетокот на [[2007]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.boston.com/news/globe/living/articles/2006/10/25/leading_a_double_life/|title=Leading a double life|last=Sege|first=Irene|date=25 октомври 2006|work=The Boston Globe|accessdate=2007-02-15|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.ft.com/cms/s/cf9b81c2-753a-11db-aea1-0000779e2340.html|title=Get a (second) life|last=Harkin|first=James|date=17 ноември 2006|work=[[Financial Times]]|accessdate=2007-02-15|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> Развиен од страна на [[Linden Lab]], кодот на [[Клиент (компјутери)|клиентскиот програм]] им овозможува на своите корисници, наречени "Граѓани", да имаат интерактивни дејства меѓу себе преку подвижни [[аватар]]и. На овој начин дадени се на располагање напредни [[социјални мрежни услуги]] комбинирани со општите аспекти на [[метаверз]]. Граѓаните можат да вршат истражување, да се среќаваат со другите Граѓани, да се социјализираат, да земаат учество во индивидулани или групни активности, да создаваат и тргуваат со добра ([[виртуелни добра]]) и да даваат услуги едни на други. ''Second Life'' е еден од неколкуте виртуелни светови кои се инспирирани од [[cyberpunk]] движењето, посебно од новелата на [[Нил Стефенсон]], ''[[Snow Crash]]''. Прокламираната цел на Linden Lab е да создава свет каков што е [[Метаверз]] опишан од Стефенсон, универзален (свет) создаден од корисниците во кој луѓето можат да имаат взаемна интеракција, да се играат, да работат и секако да комуницираат.<ref name="usatoday-rosedale-interview">{{Наведена мрежна страница| url=http://www.usatoday.com/printedition/money/20070205/secondlife_cover.art.htm| title=The king of alter egos is surprisingly humble guy| publisher=[[USA Today]]| accessdate = 2007-02-20| }}</ref> Паричната виртуелна единица на ''Second Life'' е Линденски долар (Линден, или L$) и може да се размени со US долари. Размената се врши во заедничкиот пазарот на граѓаните и компаниите од [[реален живот|реалниот живот]]. Иако ''Second Life'' понекогаш се категоризира како [[игра]], таму нема бодови, резултати, победници или губитници, како ни стратегии, или било која позната одлика на игрите. Речиси 5 милиони кориснички имиња се регистрирани, многу од нив не се активни, а некои Граѓани имаат повеќе кориснички имиња. Некои пандани на ''Second Life'' се [[Active Worlds]], [[There (интернет сервис)|There]], и најновите [[Entropia Universe]], [[Dotsoul]] Cyberpark, [[Red Light Center]], и [[Kaneva Game Platform|Kaneva]]. == Историја == ''Second Life'' е создадена од компанијата Linden Lab.<ref name="slhistorywiki-grid">{{Наведена мрежна страница| url=http://slhistory.org/index.php/Grid| title=Grid| publisher=Second Life History Wiki| accessdate=2006-11-14| archive-date=2007-02-02| archive-url=https://web.archive.org/web/20070202052747/http://www.slhistory.org/index.php/Grid| url-status=dead}}</ref> Почетната, алфа тест верзија, наречена ''LindenWorld'', била создадена во [[2002]],<ref name="sl-alpha">{{Наведена мрежна страница| url=http://www.secondlife.com/alpha.html| title=LindenWorld Early Creator Program| publisher=Linden Lab| accessdate=2007-01-08| archive-date=2002-10-10| archive-url=https://web.archive.org/web/20021010055801/http://www.secondlife.com/alpha.html| url-status=bot: unknown}}</ref> а бета верзијата била објавена во јавност [[2003]] година.<ref name="yahoo-games-sl-goes-live">{{Наведена мрежна страница|url=http://videogames.yahoo.com/newsarticle?eid=434909&page=0|title=Second Life goes live|author=Parker, Sam|date=June 23, 2003|publisher=[[Yahoo!]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20070306170127/http://videogames.yahoo.com/newsarticle?eid=434909&page=0|archive-date=2007-03-06|accessdate=2006-11-14|url-status=dead}}</ref> Бета верзиите имаат различен економски фокус од тековните верзии на ''Second Life''; Линден доларите многу полесно се добивале, и не можеле да се разменат за реални пари, а месечната членарина не се зголемувала со зголемувањето на земјишниот посед со кои располагале Граѓаните. Некои позначајни датуми за ''Second Life'' се: * [[18 октомври]] [[2006]] — 1 милион регистрирани кориснички имиња.<ref name="lindenblog-when-did-sl-hit-1million">{{Наведена мрежна страница|url=http://blog.secondlife.com/2006/10/18/when-precisely-did-we-hit-1-million-residents/|title=When *precisely* did we hit 1 million Residents?|author=Linden, Pathfinder|date=18 октомври 2006|publisher=[[Linden Lab]]|archive-url=|archive-date=|accessdate=2006-11-14}}</ref> * [[14 декември]] [[2006]] — 2 милиона регистрирани кориснички имиња.<ref name="'Cnet-news-Second-Life'-hits-second-million-in-eight-weeks">{{Наведена мрежна страница|url=http://news.com.com/2061-10797_3-6143909.html?part=rss&tag=2547-1_3-0-5&subj=news|title='Second Life' hits second million in eight weeks|author=[[Daniel Terdiman|Terdiman, Daniel]]|date=14 декември 2006|publisher=[[CNET|Cnet News]]|archive-url=|archive-date=|accessdate=2006-12-14}}</ref> * [[29 декември]] [[2006]] — Прво појавување на 20,000 конкурентни Граѓани.<ref name="lindenblog-when-did-sl-reach-20thousand-concurrency">{{Наведена мрежна страница|url=http://blog.secondlife.com/2006/12/29/a-concurrency-of-20000/|title=A Concurrency of 20,000 - Grid Status Update|author=Linden, Pathfinder|date=December 29, 2006|publisher=[[Linden Lab]]|archive-url=|archive-date=|accessdate=2007-01-01}}</ref> * [[28 јануари]] [[2007]] — 3 милион регистрирани кориснички имиња.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.secondlifeinsider.com/2007/01/28/second-life-signups-pass-three-million-b/|title=Second Life signups pass three million|last=Nino|first=Tateru|date=January 28, 2007|work=Second Life Insider|archive-url=https://web.archive.org/web/20070224134857/http://www.secondlifeinsider.com/2007/01/28/second-life-signups-pass-three-million-b/|archive-date=2007-02-24|accessdate=2007-02-15}}</ref> * [[1 февруари]] [[2007]] — Прво пјавување на 30,000 конкурентни Граѓани. * [[24 февруари]] [[2007]] — 4 милиони регистрирани корисници.<ref name="second-life-insider-today-in-second-life-20070224">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.secondlifeinsider.com/2007/02/25/today-in-second-life-saturday-24-february-2007/|title=Today in Second Life - Saturday 24 февруари 2007|author=Tateru Nino|date=February 24, 2007|publisher=Second Life Insider|archive-url=https://web.archive.org/web/20070626174832/http://www.secondlifeinsider.com/2007/02/25/today-in-second-life-saturday-24-february-2007/|archive-date=2007-06-26|accessdate=2007-02-26}}</ref> * [[26 март]] [[2007]] — 5 милиони регистрирани кориснички имиња. * [[1 мај]] [[2007]] — 6 милиони регистрирани кориснички имиња. Анализата на економијата на ''Second Life'' пред [[декември]] [[2006]], објавена во ''[[Гардијан]]'', вели дека бројот на активни Граѓани бил околу 100,000, а [[степен на откажување|степенот на откажување]] бил околу 85%.<ref name="are-there-really-two-million">{{наведени вести|url=http://technology.guardian.co.uk/weekly/story/0,,1975940,00.html|title=Are there really two million people using Second Life?|last=Johnson|first=Bobbie|date=21 декември 2006|work=[[The Guardian]]|accessdate=2006-12-21|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> ''Second Life'' статистиката покажува дека 144,108 потрошувачи тргуваат во виртуелниот свет, податок од [[декември]] [[2006]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://secondlife.com/whatis/economy_stats.php|title=Економска статистика|last=|first=|date=2006-01-05|publisher=Linden Lab|archive-url=https://web.archive.org/web/20090129233231/http://secondlife.com/whatis/economy_stats.php|archive-date=2009-01-29|accessdate=2006-01-07|url-status=dead}}</ref> Во [[февруари]] [[2007]], бројот на online Граѓани е помеѓу 17,000 (околу 10 часот [[UTC]]) и 35,000 (околу 22 часот [[UTC]]).{{Fact|date=March 2007}} == Својства на виртуелниот свет == === Граѓани === [[Податотека:BlackAngel 001.JPG|thumb|right|Пример на аватар во ''Second Life'': појава на машка личност со црни крилја.]] ''Граѓани'' се корисници на ''Second Life'', преку нивните појави - ''[[Аватар (слика)|аватари]]'' (честопати скратено именувани како ''ави''). Аватарот има основен човечки облик, може да биде машко или женско, може да има најразлични физички одлики, може да биде облекуван или на друг начин обликуван со цел да се продуцира широк спектар на хуманоидни и други форми. Една личност може да има повеќе кориснички имиња, ваквите личности се нарекуваат мултипл Граѓани (корисничките имиња на личноста се означуваат како ''[[Алтернативни карактери|alts]]''). Но, за користење на дополнителни кориснички имиња потребно е Граѓанинот да се регистрира и за тоа да плати одреден надомест. Исто така, појавата на некој Граѓанин во ''Second Life'' може драматично да варира по желба на корисникот, бидејќи аватарите лесно се модификуваат. === Комуникација и транспорт === Во ''Second Life'' постојат два метода за комуникација со помош на пишување на текст: локален чет и глобални "инстант пораки" (познати како IM). Четирањето се користи за локална комуникација помеѓу два или повеќе аватара, и може да се „слушне“ во полупречник од околу 20 м. Аватарите исто така може да „викаат“ (се слушаат на околу 100 м далечина) или да „шепотат“ (се слушаат на околу 10 м далечина). IM се користи за приватен разговор, помеѓу два аватара или помеѓу членови на одредена група. За разлика од четувањето, IM комуникацијата може да се одвива без разлика на оддалеченоста на аватарите. Основен метод на движење е пешачењето. За побрзо патување, аватарите исто така можат да летаат на околу 170m над површината (што значи 270m ако основната површина е на 100m, 180m ако основната површина е на 10m), без употреба на додатна опрема, додека со одредени додатоци речиси нема граници колку високо аватарите може да летаат (но најверојатно на неколку стотини метри, рендерирањето на аватарот почнува да е проблематично).{{Fact|date=February 2007}} Аватарите исто така можат да возат некои возила, многу возила се на располагање; од основни [[go-kart]] содржани во објектните библиотеки до специјално направени возила од страна на Граѓаните кои може да се добијат бесплатно или пак да се купат. Тука спаќаат хеликоптерите, подморниците или балоните.{{Fact|date=February 2007}} Воздушните направи можат да летаат највисоко до 4096&nbsp;m височина (максималната височина допуштена за било кој објект).{{Fact|date=February 2007}} За инстантно патување, аватарите можат да се користат со телепортирање (скратено "TP" или "tp") директно до одредена локација. Аватарот може да ја маркира моментната позиција (landmark, или LM) а подоцна да се врати на неа во било кое време, или да даде копија на обележаната позиција на некој друг аватар. Постојат некои надворешни мрежни места кои им овозможуваат на Граѓаните да се лоцираат меѓу себе надвор од виртуелниот свет, додека пак [http://slurl.com SLurl.com] овозможува надворешна врска на ''Second Life'' Светска карта со локации во-светот. === Економија и недвижности === [[Податотека:Second Life map.gif|thumb|right|Мапа на главната земја во [[март]] [[2007]].]] <!-- FAIR USE of Second Life map.gif: see image description page at http://en.wikipedia.org/wiki/Image:Second_Life_map.gif for rationale --> ''Second Life'' има своја економија и парична единица која се нарекува Линден долар (L$). Курсот на Линден доларот често се променуваше, но од [[февруари]] [[2007]] година курсот се стабилизираше и изнесува 270 L$ за еден [[долар|американски долар]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.secondlife.com/whatis/economy-market.php|title=LindeX Market Data|last=|first=|date=2007-02-22|publisher=[[Linden Lab]]|archive-url=|archive-date=|accessdate=2007-02-22}}</ref> Граѓаните можат да создаваат нови добра и услуги, можат да купуваат и продаваат во ''Second Life'' виртуелниот свет. Исто така постојат менувачници каде Граѓаните можат да ги заменат US$ или било која друга парична единица за L$. Овие менувачници функционираат независно на отворениот финансиски пазар, освен кога Linden Lab интервенира со откуп или продажба на Линден долари со цел да го задржи стабилен курсот на Линден доларот. Мал процент од Граѓаните имаат и приходи од оваа економија, почнувајќи од неколку стотини US$ месечно. Поголем процент успеваат да ги покријат своите трошоци во виртуелниот свет. Паричната единица привлекува внимание во економските кругови во поглед на можноста за воведување на [[данок|даноци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wired.com/news/columns/0,72317-0.html?tw=wn_columns_7|title=The Virtual Taxman Cometh|last=Thompson|first=Clive|date=2006-12-18|publisher=Wired News|archive-url=|archive-date=|accessdate=2007-01-07}}</ref> Премиум челеновите можат да поседуваат земјиште (до 512&nbsp;m² без дополнителни давачки). За поседување на поголеми површини земјиште потребно е да се платат дополнителни давачки (кои Linden Lab ги нарекива "tier") почнувајќи од US$5 месечно до US$295 месечно на приватни острови.<ref name="secondlifedotcom-land-pricing">{{Наведена мрежна страница| url=http://secondlife.com/whatis/landpricing.php| title=Land Pricing & Use Fees| publisher=[[Linden Lab]]| accessdate = 2006-11-24| }}</ref><ref name="secondlifedotcom-land-islands">{{Наведена мрежна страница| url=http://secondlife.com/community/land-islands.php| title=Land: Islands| publisher=[[Linden Lab]]| accessdate=2006-11-24| archive-date=2006-12-05| archive-url=https://web.archive.org/web/20061205104809/http://secondlife.com/community/land-islands.php| url-status=dead}}</ref> Linden Lab практикува да ја намали цената за новите Граѓани на малите парцели 512&nbsp;m² (т.е. 16 х 32 метри) согласно нивната програма за Почетна парцела, но оваа програма престана да се применува на [[20 февруари]] [[2007]] бидејќи земјиштето честопати беше брзо препродавано со цел остварување на профит отколку да биде задржано од страна на Граѓанинот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://blog.secondlife.com/2007/02/20/first-land-program-to-end/|title=First Land program to end|last=Linden|first=Jack|date=2007-02-20|publisher=[[Linden Lab]]|archive-url=|archive-date=|accessdate=2007-02-21}}</ref> Исто така се продаваат парцели од 16&nbsp;акри (65536&nbsp;m²). Откако Граѓанинот ќе купи земјиште тој може да го продаде или да го користи за било која намена. Единствен исклучок на ова правило е земјиштето купено на "приватните симулатори" или "приватните острови", кое е управувано од Граѓаните а не од Linden Labs. Овие приватни острови имаат таканаречени конвенанти кои можат да извршат ограничување на начинот на користење на земјиштето, како што е на пример забрана на комерцијални активности, или продажба на истото. Директорот на BlackTrend', Енрико Галингани, го искористи зборот Мета Економија на една конференција во врска со Виртуелните Светови за да ја означи растечката економија во [[Метаверз]]-от на Second Life со потенцијал на нови маркетиншки алатки и бизнис модели. === Создавање и авторски права === [[Податотека:Linden Gallery.JPG|thumb|right|Креативност во Second Life: Linden Галерија на Граѓанска уметност.]] Една од битните одлики на ''Second Life'' е таа дека Граѓаните, а не Linden Lab, го создаваат поголемиот дел од содржината на светот. Постојат 3D алатки за моделирање во ''Second Life'' кои на било кој Граѓани со соодветни вештини му овозможуваат да изгради виртуелни зданија, предели, возила, мебел, како и други машини, со кои може да тргува или да ги продава. Ова е основен извор на активност во економијата. Надвор од ''Second Life'', Граѓаните може да се користат со различни алатки во областа на графиката, анимацијата, звукот и сл. за да создаваат пософистицирани целини, кои можат да ги префрлат во виртуелниот свет. Кога создавањето ќе се најде во светот на ''Second Life'', системот се грижи да помогне околу заштитата на ексклузивните права на творецот. ''Second Life'' во себе исто така содржи и [[Програмски јазик]] наречен Linden Скриптен јазик, или LSL. Овој јазик се користи за додавање на автономни својства на повеќето од објектите во ''Second Life'', како што се врати кои отвораат кога тоа ќе биде побарано. LSL се користи за создавање на релативно напредни системи, како што е експериментот за [[вештачки живот]] на островот Svarga, каде комплетниот еколошки систем функционира автономно (вклучувајќи ги облаците, дождот, сонцето, пчелите, птиците, дрвјата и цвеќињата).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://nwn.blogs.com/nwn/2006/05/god_game.html |title=New World Notes: GOD GAME |accessdate=2007-03-03 |archive-date=2021-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204082937/https://nwn.blogs.com/nwn/2006/05/god_game.html |url-status=dead }}</ref> Граѓанинот кој создал нешто и Граѓанинот кој поседува нешто имаат одредени права, кои на некој начин се симулација на [[Авторски права|авторските птава]] во реалниот свет. творецот на некој објект (нешто) може да стави ознака "no copy", што значи дека не може да се направи копија на објектот од страна на другите граѓани, "no mod" - значи дека останатите корисници (освен творецот) на објектот не можат да ги модификуваат одликите на објектот, "no trans" - значи дека тековниот сопственик на објектот не може да го пренесе објектот во сопственост на друг Граѓанин. Постојат и свирки во живо во ''Second Life'', во смисла на тоа дека вокалната и инструменталната музика од страна на Граѓаните на ''Second Life'' се емитува од нивните домови или студија. Пример се пее на микрофон, се качува (uploaded) на аудио стрим, па се пушта во светот на задоволствона другите граѓани. Прв ваков настан бил настапот на извесен Astrin Few во [[мај]] [[2004]] година<ref name="SL-live-music-musicians">{{Наведена мрежна страница| url=http://slmusic.org/musicians/index.html| title=SL музика во живо: МузичаритеThe Musicians| accessdate=2006-12-27| archive-date=2007-02-16| archive-url=https://web.archive.org/web/20070216142427/http://slmusic.org/musicians/index.html| url-status=dead}}</ref> и станува попоуларно во средината на [[2005]]. Така на пример бендот од Обединетото Кралство, Passenger, имал настап во живо на Menorca Island во средината на [[2006]] година.<ref name="metaversemessenger-2005-08-09">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.metaversemessenger.com/pdf/2005/08/MM-2005-08-09.pdf|title=Metaverse Messenger: Tuesday, [[August 9]] 2006|last=|first=|date=August 9, 2006|publisher=Metaverse Messenger|archive-url=https://web.archive.org/web/20070116103449/http://www.metaversemessenger.com/pdf/2005/08/MM-2005-08-09.pdf|archive-date=2007-01-16|accessdate=2006-11-25|url-status=dead}}</ref> Linden Lab додаде нова категорија "Live Music" во [[март]] [[2006]] со цел полесно следење на зголемениот број на ваквии настани.<ref name="slhistorywiki-version-1-9-other-changes">{{Наведена мрежна страница| url=http://slhistory.org/index.php/Version_1.9#Other_Changes_4| title=Version 1.9, Build 18: Other Changes| publisher=SL History Wiki| accessdate=2006-11-25| archive-date=2007-03-02| archive-url=https://web.archive.org/web/20070302172357/http://www.slhistory.org/index.php/Version_1.9#Other_Changes_4| url-status=dead}}</ref> === Образование во ''Second Life'' === ''Second Life'' во последно време станува една од најсовремените виртуелни училници на главните колеџи и универзитети, вклучувајќи го тука [[Харвард]], [[Пепердајн]], [[Бал Стејт]], [[Универзитетот Њујорк]], [[Делф Технолошкиот Универзитет]]<ref>{{наведени вести|url=http://www.delta.tudelft.nl/archief/j39/n7/21781|title=TU koopt grond in Second Life (Dutch)|last=van Dijk|first=Tomas|date=2007-02-22|work=[[Delta (TU Delft)|Delta]]|accessdate=2007-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20070307124845/http://www.delta.tudelft.nl/archief/j39/n7/21781|archive-date=2007-03-07|dead-url=|url-status=dead}}</ref> и [http://www.afeka.ac.il/siteFiles/2/1/1003.asp AFEKA Tel-Aviv Academic College of Engineering] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070528034529/http://www.afeka.ac.il/siteFiles/2/1/1003.asp |date=2007-05-28 }}.<ref>{{наведени вести|url=http://www.afeka.ac.il/SiteFiles/2/11/1120.asp|title=Center for Internet, Metaverse and Society|last=Natan|first=Leo|date=2007-03-19|work=|accessdate=2007-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20070325053253/http://www.afeka.ac.il/SiteFiles/2/11/1120.asp|archive-date=2007-03-25|dead-url=|url-status=dead}}</ref> ''Second Life'' овозможува пријатна атмосфера за администраторите за одржување на online часови и проекти, продавајќи повеќе од 100 острови за образовна намена, според статијата во ''New York Times''.<ref>{{наведени вести|url=http://www.nytimes.com/2007/01/07/education/edlife/07innovation.html|title=The Ultimate Distance Learning|last=Lagorio|first=Christine|date=2007-01-07|work=New York Times|accessdate=2007-02-14|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> Во статијата се цитира Ребека Несон, инструктор на [[Универзитет Харвард|Харвард]], при што нејзините предавања од областа на Правото се пренесуваат во ''Second Life'' во втората половина на 2006. "Нормално, без разлика колку и да се добри предавањата на далечина, сѐ уште постои дистанца помеѓу вас и студентите," вели таа. "''Second Life'' навистина го премостува тој јаз. Имаме повеќе време кое го поминуваме заедно надвор од типичните предавања." [[Џо Санчес]], истражувач од Универзитетот во Тексас во Остин, направил евалуација на користењето на Second Life во образованието и во својата интерактивна квалитативна анализа, понашол дека откако студентите ќе ги надминат техничките потешкотии и потешкотиите со користење на корисничкиот посредник на Second Life, тие "покажуваат склоност кон заеднички активности за учење и откриваат дека е задоволство интерактивно да се комуницира со останатите аватари додека се учи.".<ref>{{наведени вести|url=http://www.aace.org/conf/site/sessions/index.cfm/fuseaction/PaperDetails?CFID=1384538&CFTOKEN=96722631&presentation_id=31844|title=Second Life an Interactive Qualitative Analysis|last=Sanchez|first=Joe|date=2007-03-07|work=|accessdate=2007-03-07|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Цена == Можно е, и вообичаено, да се пристапи на ''Second Life'' бесплатно. Многу активнсоти во ''Second Life'' се бесплатни, но некои имаат своја цена, која се наплаќа во ''Линден долари'' (види [[Second Life#Економија и недвижности|Економија и недвижности]]). Пример, добрата и услугите можат да бидат наплатени од страна на другите Граѓани - овие плаќања не се дефинирани од Linden Lab, па така не се вклучени во цената на членарината, но се дел од економијата во ''Second Life''. Постојат два вида на кориснички имиња во ''Second Life'': "основни кориснички имиња" и "премиум кориснички имиња". За основните кориснички имиња не е потребно да се плати, но со нив не може да се поседува земјиште во ''Second Life''. Од [[февруари]] [[2007]], цената за премиум [[корисничко име]] изнесува $9.95 месечно, со можност да се намали на $6.00 месечно ако членарината се плати авансно за една година.<ref name="secondlifedotcom-membership-plans">{{Наведена мрежна страница| url=http://secondlife.com/whatis/plans.php| title=Membership Plans| publisher=[[Linden Lab]]| accessdate = 2006-11-24| }}</ref> Премиум корисничките имиња добиваат седмична [[стипендија]] (се исплаќа во Линден долари) која на некој начин ги покрива трошоците за членарина. Стипендијата со текот на времето се намалува, од [[февруари]] [[2007]] година, таа изнесува околу L$300 неделно.<ref name="lindenblog-linden-dollar-economy-announcement">{{Наведена мрежна страница|url=http://blog.secondlife.com/2006/07/17/linden-dollar-economy-announcement/|title=Linden Dollar Economy Announcement|author=Philip Rosedale|date=July 17, 2006|archive-url=|archive-date=|accessdate=2006-11-24}}</ref><ref name="lindenblog-sl-economy-stipend-change-for-new-accounts">{{Наведена мрежна страница|url=http://blog.secondlife.com/2006/10/16/sl-economy-stipend-change-for-new-accounts/|title=SL Economy - Stipend change for new accounts|author=Linden, Robin|date=October 15, 2006|archive-url=|archive-date=|accessdate=2006-11-24}}</ref> Основните кориснички имиња кои се регистрирани пред [[29 мај]] [[2006]] добиваат стипендија од L$50 за секоја седмица во која се логирале во ''Second Life'', но нема стипендија за основните кориснички имиња кои се регистрирани после тоа.<ref name="secondlifedotcom-forums-post-109229">{{Наведена мрежна страница|url=http://forums.secondlife.com/showthread.php?t=109229|title=Change to Stipend Policy|author=Linden, Robin|date=May 26, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061207200809/http://forums.secondlife.com/showthread.php?t=109229|archive-date=2006-12-07|accessdate=2006-11-24|url-status=dead}}</ref> == Младинска Second Life мрежа == Младинската Second life мрежа ({{langx|en|Teen Second Life}}) e посебна мрежа (свет) од Главната мрежа, младинската мрежа беше развиена во почетокот на [[2005]] година со цел да им овозможи на младите луѓе на возраст од 13-17 да се играат во ''Second Life''. Важно е да се напомене дека не е допуштена комуникација помеѓу Младинската мрежа и Главната мрежа. Во почетокот Младинската мрежа била отворена само во текот на работното време, но од први [[јануари]] [[2006]] година малдинската мрежа е отворена 24/7 за сите нејзини граѓани. == Наводи == {{Reflist}} === Linden Lab === * [http://secondlife.com/ ''Second Life''] – Официјално мрежно место * [http://lindenlab.com/ Linden Lab] – Корпоративно мрежно место === Аудио и видео === * [http://secondlife.com/community/media.php Официјалното мрежно место за аудио и видео] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070405195203/http://secondlife.com/community/media.php |date=2007-04-05 }} * [http://www.virtualworldsvideo.com/ Virtual World Video] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080825045043/http://www.virtualworldsvideo.com/ |date=2008-08-25 }} – Неофицијално мрежно место која содржи околу две илјади видеа поврзани со Second Life * [http://www.slbuilding.com/Clock_video.html Туторијал за градење на часовник во Second Life] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070509043351/http://www.slbuilding.com/Clock_video.html |date=2007-05-09 }} * [http://www.abc.net.au/4corners/special_eds/20070319/ 'Ти само живееш двапати'] емисијата на телевизијата [[ABC]] === Second Life блогови === * [http://nwn.blogs.com New World Notes] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070406233023/http://nwn.blogs.com/ |date=2007-04-06 }} * [http://www.secondlifeinsider.com/ Second Life Insider] {{Ризница-врска|Second Life}} [[Категорија:2003 видеоигри]] [[Категорија:Опшества од виртуелната реалност]] [[Категорија:Windows игри]] [[Категорија:Linux игри]] [[Категорија:Mac OS X игри]] [[Категорија:Second Life| ]] [[Категорија:Виртуелна реалност]] 1nncbfw09l6pq1ohcniay0qlhfmhcuc 0 26548 5607049 5595504 2026-08-10T10:40:16Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607049 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |Name = Аврил Лавињ |Img = Avril Lavigne, Today Show, 2013.jpg |Img_capt = Лавињ во 2013 |Background = solo_singer |Birth_name = Аврил Рамона Лавињ |Born = {{birth date and age|df=yes|1984|9|27}}<br />[[Белвил, Онтарио|Белвил]], [[Онтарио]], [[Канада]] |Origin = [[Напани, Онтарио|Напани]], Онтарио, Канада |Instrument = [[Пеење|вокали]], [[гитара]], [[пијано]], [[тапани]] |Genre = [[поп-рок]], [[пауер-поп]], [[поп-панк]] |Occupation = пејачка текстописец, [[продуцент]], [[глумица]], [[моден творец]], [[филантропија|филантропист]] |Years_active = 1998— |Label = [[Arista Records|Arista]], [[RCA Records|RCA]] |Associated_acts = [[Еван Тобенфелд]], [[Дерик Вабли]] |URL = {{URL|www.avrillavigne.com}} | Notable_instruments = [[Squier Telecaster|Squier Signature Telecaster model]] }} '''Аврил Рамона Лавињ''' ([[англиски јазик|англиски]]: ''Avril Ramona Lavigne''; родена на [[27 септември]] [[1984]]) — [[Канада|канадска]] [[Вокал|пејачка]], [[текстописец]], [[актер|глумица]], [[Модно творештво|моден творец]] и [[филантропија|филантроп]]. Родена е во [[Белвил, Онтарио|Белвил]], [[Онтарио]], но го поминала детството во [[Напани, Онтарио|Напани]]. Кога имала 15 години за првпат се појавила на сцена со [[Шанаја Твејн]], а на 16 години потпишала договор за издавање на два албуми со издавачката куќа [[Arista Records|Arista]] (сега ''[[RCA Records]]'') вреден повеќе од 2 милиони [[долар]]и. Кога имала 17 години, Лавињ навлегла во музичката сцена, со својот прв албум ''[[Let Go (албум на Аврил Лавињ)|Let Go]]'', издаден во 2002 година. ''[[Let Go (албум на Аврил Лавињ)|Let Go]]'' е најпродаван албум во 21-виот век од канадски музичар. ''Let Go'' ја направил Лавињ најмладата солистка која се искачила на #1 во [[ОК|Обединетото Кралство]], и албумот четири пати добил платинска сертификација од [[Снимачката Индустриска Асоцијација од Америка]]. До 2009 од овој албум биле продадени преку 16 милиони копии ширум светот. Нејзиниот сингл, „[[Complicated (песна на Аврил Лавињ)|Complicated]]“, се искачил на #1 во многу земји ширум светот, исто како и албумот ''Let Go''. Нејзиниот втор албум, ''[[Under My Skin (албум на Аврил Лавињ)|Under My Skin]]'', е издаден ви 2004 и е нејзиниот прв албум кој се искачил на #1 на ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'' [[Билборд 200|200]] во [[САД]] со повеќе од 10 милиони продадени копии ширум светот. ''[[The Best Damn Thing]]'', третиот албум на Лавињ, е издаден во 2007, станувајќи нејзиниот трет албум кој се искачил како #1 албум на [[UK Albums Chart|ОК Албум Табели]] и вклучувајќи го нејзиниот прв САД [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]] #1 сингл, „[[Girlfriend (песна на Аврил Лавињ)|Girlfriend]]“. Лавињ има пет синглови ширум светот кои се искачиле на првото место, вклучувајќи ги и „Complicated“, „[[Sk8er Boi]]“, „[[I'm With You]]“, „[[My Happy Ending]]“ и „Girlfriend“. Со повеќе од 30 милиони продадени копии од нејзините албуми ширум светот, Лавињ е моментално една од топ-продавачките артисти кои издавале албуми во САД, со повеќе од 10.25 милиони копии со сертификација од RIAA. Нејзиниот четврт студиски албум, ''[[Goodbye Lullaby]]'', е издаден на 8 март 2011. ''Goodbye Lullaby'' бил четвртиот албум на Лавињ кој влегол во првите десет места на ''Билборд'' 200 во САД и на англиската табела за албуми како и на првото место во Јапонија и Австралија. Три месеци по издавањето на ''Goodbye Lullaby'', Лавињ почнала да работи на нејзиниот петти студиски албум. Освен со снимањето на музика, таа исто така, и глуми во филмови, дизајнира алишта и парфеми. Таа го позајмила гласот за карактер за анимираниот филм, ''[[Over the Hedge (филм од 2006)|Over the Hedge]]'', во 2006. Истата година за првпат, во живо, се појавила во филмот ''[[Fast Food Nation (филм)|Fast Food Nation]]''. Во 2008, Лавињ ја прикажала нејзината линија на облекa, [[Abbey Dawn]], а во 2009 го издала својот прв парфем [[Black Star (парфем)|Black Star]], по кој следел нејзиниот втор парфем, [[Forbidden Rose]], во 2010. Во јули 2006 година, Лавињ се омажила со својот дечко со кој била во врска две години, [[Дерик Вабли]], главниот пејач и гитарист на [[Sum 41]]. Бракот траел три години, а потоа во октомври 2009 година, тие двајца се развеле. Вабли и Лавињ продолжиле да работат заеднo на нејзиниот четврти албум, а исто така и на синглот на Лавињ, „[[Alice (песна на Аврил Лавињ)|Alice]]“, напишана за филмот на [[Тим Бартон]], ''[[Алиса во земјата на чудата (филм од 2010)|Алиса во земјата на чудата]]''. == Ран живот == Аврил Рамона Лавињ е родена во [[Белвил, Онтарио|Белвил]], [[Онтарио]],<ref name="familleritchot"/> како ќерка на работничка фамилија.<ref name="independentprincess"/> Нејзиниот татко, Џин-Клод Лавињ кој по потекло е [[француски канаѓанец]]<ref name="familleritchot"/> и го дал нејзиното име по зборот „Avril“ што во превод од француски го означува месецот [[април]].<ref name="independentprincess"/> Кога имала две години, Лавињ почнала да пее црковни песни зедно со нејзината мајка,<ref name="unofficialbiog"/> Џудит-Росан „Џуди“ (момачко презиме Лошав).<ref name="familleritchot"/> Џуди го препознала талентот на својата двегодишна ќерка откако ја слушнала како ја пее песната „[[Jesus Loves Me]]“ во црква.<ref name="sperling"/> Лавињ има постар брат, Метју, и помлада сестра, Мишел,<ref name="peoplekappes"/> кои ги нервирала Лавињ кога пеела, „Мојот брат чукаше по ѕидовите бидејќи јас самата си пеев приспивни песни, а него тоа го нервираше“.<ref name="sperling"/> Кога Лавињ имала пет години нејзиното семејство се преселило во [[Напани]], Онтарио,<ref name="unofficialbiog"/> град со популација од 5000 жители.<ref name="canoemcqueen"/><ref name="mtvrealdeal"/><ref name="ewwillman"/> Иако таа пробувала да привлече внимание во училиштето во кое учела, некогаш дури била и бркана од часови поради своето однесување, нејзините родители ја поддржувале во нејзината намерата да пее. Нејзиниот татко ѝ донел микрофон, тапани, клавијатури, неколку гитари и го направил подрумот во нивната куќа како студио. Кога Лавињ имала 14 години, нејзините родители ја носеле на караоке сесии.<ref name="msnbcpauley"/> Лавињ исто така изведувала на локални места, пеејќи песни од [[Гарт Брукс]], [[The Dixie Chicks]] и [[Шанија Твејн]]. Таа исто така почнала да пишува и свои песни. Нејзината прва песна се викала „Can't Stop Thinking About You“ и во неа се работело за тинејџерска љубов.<ref name="mirrorquigley"/> {{Rquote|right|Јас целиот свој живот знаев дека треба да го правам ова.... Да визуелизирам како би било да бидеш познат музичар. И секогаш само сонував, сонував будна.|Аврил Лавињ|NBC News<ref name="msnbcpauley"/>}} Во 1998,<ref name="ewwillman"/> Лавињ освоила радио награда да изведува заедно со канадската пејачка Шанија Твејн во Corel Centre (сега [[Scotiabank Place]]) во [[Отава]], пред публика од 20 000 луѓе.<ref name="unofficialbiog"/><ref name="canoemcqueen"/> Твејн и Лавињ ја пееле песната „[[What Made You Say That]]“,<ref name="unofficialbiog"/> и Лавињ ѝ кажала на Твејн дека таа ќе биде „позната пејачка“.<ref name="canoemcqueen"/> За време на изведба во Lennox Community Theatre, Лавињ ја забележал локалниот фолк-пејач Стифен Мед. Тој ја повикал да пее заедно со него на неговата песна, „Touch the Sky“, за неговиот албум од 1999 година, ''Quinte Spirit''. Таа подоцна исто така пеела и на песните „Temple of Life“ и „Two Rivers“ за неговиот следен албум, ''My Window to You'', во 2000 година. Во декември 1999, Лавињ била откриена од првиот професионален менаџер, Клиф Фабри, додека пеела [[кантри-музика|кантри]] песни во продавница за книги во [[Конгстон, Онтарио|Кингстон]], Онтарио.<ref name="unofficialbiog"/><ref name="canoemcqueen"/> Фабри пратил VHS касети од домашните изведби од Лавињ на голем број луѓе кои се занимавале со музичката индустрија.<ref name="sk8terfaker"/> Марк Џоуует, еден од пронаоѓачите на канадската менаџментска фирма [[Nettwerk]], добил копија од караоке изведбите во живо од Аврил Лавињ кои биле снимани во подрумот на куќата на нејзините родители,<ref name="patch"/> и ѝ договорил на Лавињ да работи со [[Петер Зицо]] во Њујорк за време на летото во 2000 година, каде ја напишала песната „Why?“. За време на патување на Лавињ во Њујорк била забележана од [[Arista Records]].<ref name="sk8terfaker"/> Лавињ продала повеќе од 30 милиони копии од нејзините албуми ширум светот,<ref name="kohls"/> со што станала една од артистите со топ-продавани албуми во САД, со повеќе од 10.25 милиони копии сертифицирани од RIAA.<ref name="riaatopselling"/> Во 2009, ''Билборд'' ја сместил Лавињ на 10 место на поп артисти во табелата „Најдоброто од 2000-те“, а исто така таа се нашла и на 28-мо место на најдобар акт на годината заснован на продавани албуми и успеси на табелите во САД.<ref name="billboarddecade"/><ref name="billboardbest2000"/> == Музичка кариера == === 2000-03: ''Let Go'' === {{Главна|Let Go (албум на Аврил Лавињ)}} [[Податотека:AvrilShow.jpg|thumb|left|240px|Аврил Лавињ на концерт за промоција на албумот ''Let Go''.]] Во ноември 2000,<ref name="mtvrealdeal"/> Кен Кронгард, [[A&R]] репрезентативец, го поканил Антонио „Л.А.“ Рид, тогашен член на Arista Records, во студиото во Менхетн на продуцентот Петер Зицо да ја слушне Лавињ како пее. Нејзината 15-минутна аудиција толку го „импресионирала“ Рид, што тој веднаш потпишал договор со Arista вреден 1.25 милиони долари за два албуми и екстра 900,000 долари за рекламирање.<ref name="unofficialbiog"/><ref name="ewwillman"/> За тоа време Лавињ открила дека ѝ одговара училиштето за скејтери кое се наоѓало во нејзиниот град, но иако таа сакала да вози на [[скејтборд]], училиштето ја правело несигурна. Со договорот кој го имала, таа се посветила повеќе на нејзината музичка кариера,<ref name="mtvrealdeal"/> но сè уште морала да ги информира нејзините родители за таа одлука. „Јас немаше да го откажам [договорот]. Тоа беше мојот сон целиот мој живот. Тие знаеја колку јас го сакав тоа и колку вложив во него“.<ref name="mirrorquigley"/><ref name="canadianpress"/> Лавињ го издала својот прв албум ''Let Go'' на 4 јуни 2002 година во САД, каде се искачил на #2 на ''Билборд'' 200. Албумот се искачил на #1 на [[Австралија|австралиските]], [[Канада|канадските]] и [[Англија|англиските]] табели. Оваа ја направило Лавињ најмладата солистка со 17 години која имала #1 албум во Обединетото Кралство тоа време.<ref name="aboutlamb"/> Кон крајот на 2002, албумот добил четири пати платинска сертификација од RIAA, со што ја направил Лавињ најдобро продаваната женска артистка и ''Let Go'' топ-продаван деби албум на годиината.<ref name="riaadiamond"/> До мај 2003 година, ''Let Go'' имал повеќе од 1 000 000 продажби во Канада со што добил дијамантска сертификација од [[Канадската Индустриска Асоцијација]].<ref name="criadiamond"/> До 2009, албумот продал повеќе од 16 милиони копии ширум светот,<ref name="transworldnews"/> а RIAA му дала шест-пати платинска сертификација.<ref name="riaalavigne"/> {{Rquote|right|Целиот мој живот ова е тоа што го сакав, за што сонував и знаев дека ќе се случи. Јас пеев уште откако бев многу мала и го сакав ова толку многу и си кажав себеси дека ќе го направам.|Аврил Лавињ за нејзиниот успех|MTV<ref name="mtvrealdeal"/>}} Првиот и водечкиот сингл на Лавињ од албумот е „[[Complicated (песна на Аврил Лавињ)|Complicated]]“, кој се искачил на #1 во Австралија и на #2 во САД. „Complicated“ бил еден од најпродаваните канадски синглови од 2002 година, а исто така се наоѓал и на телевизиското шоу за тинејџери, ''[[Dawson's Creek]]''. „Complicated“ подоцна се искачил на #83 на ''Хот 100 Синглови на Декадата''.<ref name="billboarddecadehot100"/> Двата последователни синглови, „[[Sk8er Boi]]“ и „[[I'm With You]]“ се искачиле во топ десет во САД.<ref name="billboardcharthistory"/> Благодарение на успехот на првите три синглови, Лавињ била вториот артист во историјата кој имал три број-еден песни од деби албум на ''Билборд'' [[Мејнстрим Топ 40]].<ref name="reuterstop40"/> За музичкото видео на „Complicated“, Лавињ била именувана како [[MTV Видео Музички Награди за Најдобар Нов Артист|Најдобар Нов Артист]] на [[МТВ Видео Музички Награди|MTV Видео Музички Награди]] во 2002.<ref name="thestarmtv"/> Таа освоила четири [[Џуно Награди]] во 2003 од шест номинации,<ref name="billboardjuno"/> освоила [[Светски Музички Награди]] за „Светски Најдобро продаван канаски Пејач“, и била номинирана за осум [[Награди Греми|Греми Награди]], вклучувајќи ги номинациите за [[Греми Награди за Најдобар Нов Артист|Најдобар Нов Артист]] и [[Греми Награди за Песна на Годината|Песна на Годината]] за „Complicated“ (2003).<ref name="hollywoodgrammy"/> Во 2002, Лавињ направила камео појава во музичкото видео за песната „[[Hundred Million]]“ од [[поп панк]] бендот, [[Treble Charger]].<ref name="cbcnewstreble"/> Во март 2003, Лавињ позирала за насловната на ''[[Rolling Stone]]'' магазинот<ref name="rollingstonecover"/> и подоцна во мај,<ref name="mtvdowney"/> ја изведувала „Fuel“ за време на MTV трибут за [[Metallica]].<ref name="mtviconmetallica"/> За време на нејзината прва турнеја, [[Список на концертни турнеи на Аврил Лавињ#Try To Shut Me Up Турнеја|Try To Shut Me Up]], Лавињ ја преработила песната од [[Green Day]], „[[Basket Case (песна)|Basket Case]]“.<ref name="sfgatesullivan"/> Лавињ се наоѓа во играта од 2003, ''[[The Sims: Superstar]]''.<ref name="gamingexcellence"/> === 2004-05: ''Under My Skin'' === {{Главна|Under My Skin (албум на Аврил Лавињ)}} [[Податотека:Avril Lavigne in Burnaby, 2004.jpg|thumb|right|Лавињ во [[Ванкувер, Канада]] за време на Live and By Surprise турнејата]] Лавињ помогнала во пишувањето на „[[Breakaway (песна на Кели Кларксон)|Breakaway]]“ со Метју Жерард, која била снимена од [[Кели Кларксон]] за саундтракот на филмот од 2004 ''[[The Princess Diaries 2: Royal Engagement]]''.<ref name="mtvclarkson"/> „Breakaway“ подоцна се нашла на [[Breakaway (албум на Кели Кларксон)|вториот албум]] на Кларксон и била издадена како водечки сингл на албумот. Лавињ ја препеала песната од Goo Goo Dolls, „Iris“, заедно со водечкиот пејач на бендот [[Џон Рзезник]] на [[Fashion Rocks]],<ref name="cbsbeyonce"/> и позирала за насловната на ''[[Maxim (магазин)|Maxim]]'' во октомври 2004.<ref name="maximcover"/> Таа исто така ја снимила темската песна за ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]''. „Ја направив песната малку поостра,“ рекла Лавињ. „Има многу гласни гитари, го забрзавме темпото и ја испеавме со поголем став.“ Лавињ ја преуредила песната со помош од продуцентот Бач Валкер.<ref name="mtvspongebob"/> Вториот студиски албум на Лавињ, ''Under My Skin'', е издаден на 25 мај 2004 искачувајќи се на #1 во повеќе земји, вклучувајќи ги [[Австралија]], [[Мексико]], [[Канада]], [[Јапонија]], [[Обединетото Кралство]] и [[САД]].<ref name="yahoojenison"/> Албумот продал повеќе од 10 милиони копии. Лавињ ги напишала повеќето од песните на албумот заедно со канадската пејачка-текстописец [[Чантал Кревиазук]]. Мажот на Кревиазук, водечкиот пејач на [[Our Lady Peace]], [[Рајне Маида]], бил ко-продуцент на албумот, заедно со [[Бач Валкер]] и Дон Гилмор. Лавињ заминала на турнејата Live and By Surprise во САД и Канада за да го промовира албумот заедно со нејзиниот гитарист, [[Еван Тобенфилс]]. Секоја изведба се состоела од кратка акустична изведба на песните од новиот албум во живо. Кон крајот на 2004, Лавињ заминала на нејзината прва светска турнеја, [[Список на концертни турнеи на Аврил Лавињ#Bonez Турнеја|Bonez]], која траела речиси цела 2005 година низ сите континенти. {{Rquote|left|Овој албум дефинитивно докажува дека јас сум текстописец и дека луѓето не можат да го негираат тоа, бидејќи секоја песна од албумот доаѓа од лично искуство и има многу емоции во тие песни.|Аврил Лавињ|''[[The Ledger]]''<ref name="ledgermoody"/>}} „[[Don't Tell Me (песна на Аврил Лавињ)|Don't Tell Me]]“, првиот сингл од албумот, се искачил на #1 во [[Аргентина]] и [[Мексико]] и се искачил меѓу топ пет во [[Обединетото Кралство]] и [[Канада]], а меѓу топ десет во [[Австралија]] и [[Бразил]]. „[[My Happy Ending]]“, водечкиот сингл на албумот, се искачил на #1 во Мексико и во топ пет во Обединетото Кралство и [[Австралија]]. Во САД, се искачил меѓу првите топ десет на ''Билборд'' Хот 100 и на #1 во Мејнстрим Топ 40, со што станал четвртиот најголем хит таму. Третиот сингл, „[[Nobody's Home (песна на Аврил Лавињ)|Nobody's Home]]“, не се искалил во топ 40 во САД, а се искачил на #1 само во Мексико и Аргенрина. Четвртиот сингл од албумот, „[[He Wasn't]]“, се искачил меѓу топ 40 во Обединетото Кралство и Австралија, но не бил издаден во САД.<ref name="jamcanoeencyclopedia"/> Лавињ освоила две Светски Музички Награди во 2004 за „Најдобар Светски Поп/Рок Артист“ и „Најдобропродаван Сцетски канадски Артист“. Таа освоила пет номинации за Џуно Наградите во 2005 и освоила три од нив, вклучувајќи ја и „Артист на Годината“. Таа ја освоила наградата за „Омилен Женски Пејач“ на осумнаесеттите [[Nickelodeon Kids' Choice Awards]]<ref name="mtvmoss"/> и била номинирана во секое MTV Награди шоу ширум светот. === 2006–08: ''The Best Damn Thing'' === {{Главна|The Best Damn Thing}} На 26 февруари 2006 година, Лавињ ја презентирала Канада на затворачката церемонија на олимписките игти во Торино, изведувајќи ја својата песна "Who Knows" за време на осмата минута во Ванкувер.<ref name="torinogames"/> Додека Лавињ била во студиото за да го сними нејзиниот трет студиски албум, [[Fox Entertainment Group]] ѝ рекле да напише песна за саундтракот на филмот од 2006, ''[[Ерагон (филм)|Ерагон]]''. Таа напишала две балади, но само „[[Keep Holding On]]“ била искористена во филмот.<ref name="lavignekeepholdingon"/> Лавињ признала дека пишувањето на песните било предизвик за неа бидејќи сакала да биде сигурна дека музиката ќе се совпадне со филмот. Таа кажала дека „Keep Holding On“, кој подоцна се појавил на албумот, не бил сличен на песните во наредниот албум.<ref name="lavigneradio"/><ref name="lavigneitunes"/> [[Податотека:Avril Lavigne, Beijing08 c.jpg|thumb|left|Лавињ за време на [[Список на концертни турнеи на Аврил Лавињ#|The Best Damn Турнејата]] во 2008 во [[Пекинг]].]] Третиот албум на Лавињ, ''The Best Damn Thing'', е издаден на 17 април 2007, а таа веднаш го поддржала со мала турнеја. Водечкиот сингл на албумот, „[[Girlfriend (песна на Аврил Лавињ)|Girlfriend]]“, се искачил меѓу првите синглови на ''Билборд'' Хот 100 истата недела кога ''The Best Damn Thing'' се искачил на #1 на ''Билборд'' 200 табелата. „Girlfriend“ бил првиот сингл на Лавињ кој се искачил на #1 позиција.<ref name="billboardgirlfriend"/> „Girlfriend“ беше хит ширум светот; се искачи на #1 во Австралија, Канада, Јапонија, и [[Италија]], а на #2 во Обединетото Кралство и Франција. „Girlfriend“ е снимена на повеќе јазици; [[шпански јазик|шпански]], [[француски јазик|француски]], [[италијански јазик|италијански]], [[португалски јазик|португалски]], [[германски јазик|германски]], [[јапонски јазик|јапонски]], и [[мандарински јазик|мандарински]]. [[IFPI]] ја ранкирала „Girlfriend“ како најспуштана песна ширум светот во 2007, продавајќи 7,3 милиони копии, вклучувајќи ги и верзиите во осум различни јазици.<ref name="kohls"/><ref name="mtvgirlfriend"/> "Girlfriend" е ранкиран на #94 на списокот ''Хот 100 Синглови на Декадата''.<ref name="billboardgirlfriend100"/> „[[When You're Gone (песна на Аврил Лавињ)|When You're Gone]]“, вториот сингл на албумот, се искачил на #3 во Обединетото Кралство, во топ пет во Австралија и Италија и топ десет во Канада, а бил многу блиску да се искачу меѓу топ десетте во САД. Во декември 2007 година, Лавињ, со заработка од 12 милиони долари, е ранкирана на списокот на списанието [[Форбс]], „Топ 20 Заработувачи Под 25“.<ref name="forbes20"/> „[[Hot (песна на Аврил Лавињ)|Hot]]“ бил третиот сингл на Лавињ и воедно нејзиниот најнеуспешен сингл во САД, искачувајќи се само на #95. Во Канада, „Hot“ се искачил во топ 10, а во Австралија, во топ 20. ''The Best Damn Thing'' продал повеќе од 5 милиони копии ширум светот. За време на оваа ера, Лавињ ги освоила речиси сите награди во кои била номинирана, вклучувајќи ги и двете [[Светски Музички Награди]] за „Најдобропродаван Светски канадски Артист“ и „Најдобар Светски Поп/Рок Женски Артист“. Таа ги освоила нејзините две први [[MTV Европски Музички Награди]], освоила [[Награди по Тин Избор]] за „Летен Сингл“, и била номинирана за пет Џуно Награди. Во средината на 2007, Лавињ се нашла на манга стрип од два дела наречен ''[[Avril Lavigne's Make 5 Wishes]]''. Таа соработувала со артистот [[Камила Д’Ерико]] и авторот [[Џошуа Дизарт]] за стрипот, во кој се работи за срамежливо девојче, Хана која ги совладува своите стравови по сретнувањето со нејзиниот херој, Аврил Лавињ. Лавињ рекла: „Знам дека многу од моите обожаватели читаат стрипови и јас сум навистина возбудена што сум вклучена во приказна за која знам дека ќе уживаат.“ Деловите биле издадени на 10 април (една недела пред издавањето на ''The Best Damn Thing'') и во јули. Публикацијата ''Young Adult Library Services'' ги номинирала дериите за „Добри Графички Новели за Тинејџери“.<ref name="randomhouse"/> Во март 2008, Лавињ почнала нова The Best Damn Турнеја за да го поддржи албумот. Истиот месец, таа се појавила на насловната од ''Maxim'' за вторпат во нејзината кариера.<ref name="maxim2008"/> Во средината на август, партијата од [[Малезија]], [[Pan-Malaysian Islamic Party]], пробале да го банираат шоуто на Лавињ во [[Куала Лумпур]], велејќи дека нејзините движења на сцената се „многу секси“. Нејзиниот концерт на 29 август бил сметан како лошо време на промовирање, бидејќи денот на независност на Малезија бил на 31 август.<ref name="mtvmalaysia"/> На 21 август 2008, MTV изјавиле дека концертот бил одобрен од владата во Малезија.<ref name="mtvmalaysiaconcert"/> === 2009-сега: ''Goodbye Lullaby'' === [[Податотека:Avril Lavigne playing guitar, St. Petersburg (crop).jpg|thumb|лево|Лавињ свири на гитара за време на нејзината [[Список на концертни турнеи на Аврил Лавињ#Black Star Турнеја|Black Star Турнеја]] на 28 мај 2011 во Сант Петерсбург, [[Флорида]].]] {{Главна|Goodbye Lullaby}} После еден месец откако ја завршила The Best Damn Турнејата, Лавињ почнала да го снима нејзиниот четврт студиски албум во нејзиното домашно студио во ноември 2008 со песната „Black Star“,<ref name="musicmix"/> која ја напишала за да го промовира [[Black Star (парфем)|истоимениот парфем]].<ref name="rollingstoneblackstar"/> До јули 2009, девет песни биле напишани за новиот албум,<ref name="musicmix"/> вклучувајќи ги песните „Fine“, „Everybody Hurts“ и „Darlin“. Неколку од песните биле напишани уште кога Лавињ била млада. „Darlin“ била втората песна која Лавињ ја напишала како 15-годишно девојче додека живеела во Напани, Онтарио. Лавињ рекла дека во албумот се работи за „живот“. Таа рекла, „Мене ми е многу лесно да направам некоја лесна поп песна, но да седнам и искрено да напишам нешто што ми е блиску, нешто низ што сум поминала е многу поразлична работа.“<ref name="rollingstoneblackstar"/> Албумот е враќање на Лавињ кон нејзиниот постар стил и во него преовладува [[акустична музика]].<ref name="guardian"/> Со исклучок на водечкиот сингл на албумот, „[[What the Hell]]“, Лавињ ги опишала песните како поразлични од нејзиниот постар материјал: „Јас сум постара сега и мислам дека тоа што доаѓа од мене не е само [[поп-рок]]“.<ref name="departure"/> Во јануари 2010, додека го пишувала новиот албум, Лавињ работела со [[Дизни]] на ''Алиса во Земјата на Чудата'' - правела модни дизајни, инспирирана од очекуваниот филмот на [[Тим Бартон]], ''[[Алиса во Земјата на Чудата (филм од 2010)|Алиса во Земјата на Чудата]]''. Таа ги прашала надлежните за филмот дали ќе ѝ дозволат да напише песна за филмот. Резултатот бил песната „[[Alice (песна на Аврил Лавињ)|Alice]]“,<ref name="seacrestinterview26"/> која може да се сретне на крајот на филмот<ref name="pacifican"/> и се наоѓа на саундтракот, ''[[Almost Alice]]''.<ref name="earthtimes"/> На 28 февруари, Лавињ изведувала на концерт во Ванкувер на затворачката церемонија на Зимските Олимписки Награди во 2010 година, изведувајќи ги песните, „My Happy Ending“ и „Girlfriend“.<ref name="merinews"/> Лавињ била почестена што изведувала на церемониите, но ѝ било жал што не можела да учествува на хокеј мечот меѓу Канада и САД. „Тие нè имаа заклучено. Не можевме да ги напуштаме своите места поради нашата сигурност.“<ref name="inked2010"/> Во септември, третиот сингл на Лавињ од нејзиниот прв албум, „I'm With You“, бил употребен на песната од [[Ријана]], „Cheers (Drink to That)“, која се наоѓа на петтиот студиски албум на Ријана, ''[[Loud (албум на Ријана)|Loud]]''.<ref name="digitalspy"/><ref name="artistdirect"/> Во декември 2010, американската пејачка [[Миранда Косгров]] ја издала песната „[[Dancing Crazy]]“, песна напишана од Лавињ, [[Макс Мартин]] и [[Шилбек (текстописец)|Шилбек]]. Исто така продуцирана е од Мартин.<ref name="idolator"/> Датумите на издавање за ''Goodbye Lullaby'' и неговиот водечки сингл биле одложувани неколкупати. За одговор на овие одлагања, Лавињ рекла, „Јас ја пишувам својата музика и затоа ми треба повеќе време за да ставам [лични] песни, бидејќи морам да го живеам мојот живот за да добијам инспирација“,<ref name="kingstonhart"/> а потоа кажала дека има доволно материјал за два албуми.<ref name="kingstonhart"/> Во ноември, Лавињ се појавила во магазинот ''[[Maxim (магазин)|Maxim]]'', каде кажала дека ѝ требало две години за да го заврши ''Goodbye Lullaby'',<ref name="maxim2010"/> а како причина за одложувањето на албумот ја навела нејзината издавачка куќа, кажувајќи дека ако не била таа, албумот ќе бил готов за една година.<ref name="allheadlinenews"/>. ''Goodbye Lullaby'' бил издаден на 8 март.<ref name="departure"/><ref name="billboardlipshutz"/> Водечкиот сингл, „[[What the Hell]]“, бил премиерно изведен на 31 декември на емисијата ''Dick Clark's New Year's Rockin' Eve''.<ref name="billboardlipshutz"/> Вториот сингл од албумот е песната „[[Smile (песна на Аврил Лавињ)|Smile]]“. Три месеци по издавањето на ''Goodbye Lullaby'', Лавињ изјавила дека започнала да работи на нејзиниот петти студиски албум и дополнила дека имала напишано осум песни. Новиот албум музички ќе биде спротивен од ''Goodbye Lullaby''. Лавињ објаснила, „[''Goodbye Lullaby''] е позрел, [но] следниот ќе биде повеќе поп-ориентиран и позабавен. Веќе имам песна која ќе ја издадам како сингл, само мора повторно да ја снимам!“<ref name="nmefifth"/><ref name="corner"/><ref name="daw"/> == Музички стил == {{Rquote|right|Знам дека моите обожаватели ме гледаат и затоа јас ги правам моите песни толку лични; во нив се работи за сите работи кои ги имам искусено и работи кои ги сакам или мразам. Јас пишувам за себеси и се надевам дека моите обожавателиI го сакаат тоа што имам да го кажам.|Аврил Лавињ|Girl.com.au<ref name="girlauinterview"/>}} Темите во музиката на Лавињ вклучуваат пораки за подобрување на самите себеси од женска или адолесцентна гледна точка.<ref name="blossoming"/> Лавињ верува дека нејзините „песни се да се биде самиот себеси без разлика на сè и да се остваруваат своите соништа иако тие се луди и дури луѓето ви велат дека никогаш нема да ви се остварат.“<ref name="girlauinterview"/> На својот прв албум, ''Let Go'', Лавињ претпочитала помалку мејнстрим песни, како „[[Losing Grip]]“, наместо песни како „[[Complicated (песна на Аврил Лавињ)|Complicated]]“, велејќи дека „песните кои ги пишував со [[The Matrix (снимачки продукциски тим)|the Matrix]]... беа добри за мојот прв албум, но не сакам да бидам [[поп музика|поп]] повеќе“.<ref name="teenspirit"/> Вториот албум на Лавињ, ''Under My Skin'', имал повеќе лични теми во секоја од песните. Лавињ објаснува, "Јас поминав низ толку многу работи, па тоа е она за што зборувам.... Како момчиња, како излегување на состаноци или за врски“.<ref name="musicomhinterview"/> Третиот албум, ''The Best Damn Thing'', не бил толку личен за неа. „Неколку од песните што ги напишав, не ми значеа толку многу. Во нив не се работи за некои лични работи низ кои јас поминувам“.<ref name="scold"/> Нејзината причина за пишување на албумот била за да го „направи интересен“.<ref name="salva"/> ''Goodbye Lullaby'', четвртиот албум на Лавињ, е многу поличен од нејзините претходни албуми,<ref name="musicmix"/> а таа го опишала како "подлабок. Сите песни се многу емоционални".<ref name="popeater"/> [[Податотека:Avrilonthepiano.jpg|thumb|лево|200p|Лавињ свири на пијано за време на концерт на 8 октомври 2008 година]] Гласот на Лавињ е [[алт]].<ref name="blossoming"/> Растејќи, Лавињ ги слушала [[Blink-182]], [[Goo Goo Dolls]], [[Matchbox Twenty]] и [[Шанаја Твејн]],<ref name="teenspirit"/> а музички влијанија на неа имале [[Куртни Лав]] и [[Џенис Џоплин]].<ref name="musicomhinterview"/> Поради овие влијанија, музичкиот жанр и нејзиниот стил, медиумите го дефинирале нејзиниот стил како [[панк]], нешто што таа го одрекувала уште од почетокот. Најблискиот пријател и гитарист на Лавињ, [[Еван Тобенфилд]], рекол, „Тоа е тема на многу луѓе, но Лавињ не е панк. Таа имаше поп панк музика и медиумите го направиле своето“.<ref name="ultimateguitar"/> Лавињ исто така на тоа коментирала: „Јас бев прогласена за лута... панк девојка а јас не сум една од таквите“.<ref name="ledgermoody"/> Додека Лавињ негирала дека е лута, нејзините интервјуа биле сè уште за тоа што медиумите не го ценат нејзиното пишување на песни. „Јас сум текстописец и нема да прифатам луѓето да пробат да го одземат тоа од мене“, додавајќи дека таа пишува „целосни песни“ уште од кога имала 14 години.<ref name="ledgermoody"/> Покрај оваа изјава, пишувањето на Лавињ било дискутирано за време на нејзината кариера. Музичкиот продукциски тим, The Matrix, со кои Лавињ ги пишувала песните за нејзиниот прв албум, тврделе дека тие биле главните текстописци на сингловите, „Complicated“, „[[Sk8er Boi]]“ и „[[I'm With You]]“. Лавињ го негирала тоа, велејќи дека таа била главниот текстописец на секоја од песните во албумот. „[Ни]една од тие песни не е од мене“.<ref name="teenspirit"/> Во 2007, [[Чантал Кревиазук]], која пишувала со Лавињ на нејзиниот втор албум, ја обвинила Лавињ за плагијат<ref name="kreviazuk"/> и го критикувала нејзиното пишување. „Аврил не седи и не ги пишува песните самата“.<ref name="yahoomusic"/> Лавињ исто така го негирала ова и презела легални акции против Кревиазук.<ref name="yahoomusic"/> Кревиазук подоцна се извинила: „Аврил е добар текстописец и беше моја привилегија да работам со неа“.<ref name="kreviazuk"/> Кратко по тој настан, Томи Дунбар, пронаоѓачот на бендот од 1970-тите, [[Rubinoos]], ја тужел Лавињ и нејзината рекламирачка компанија и [[Луказ Готвалд|Луказ "Dr. Luke" Готвалд]] за крадење на делови од „I Wanna Be Your Boyfriend“ за нејзината песна „Girlfriend“.<ref name="stole"/> Готвалд ја бранел Лавињ, велејќи, „јас и Аврил ги напишавме песните заедно“. Во јануари 2008, тужбата била затворена.<ref name="settle"/> == Други работи == === Филмска кариера === [[Податотека:Avrilgfdl.JPG|thumb|right|Аврил Лавињ на премиерата за филмот ''[[Преку Оградата (филм)|Преку Оградата]]'' во Лос Анџелес на 30 април 2006.]] Лавињ се заинтереситала во појавување на телевизија и во идни филмови. Таа рекла дека таа одлука била нејзина. Иако искуството од правењето на музичките видеа било предностќ Лавињ рекла дека всушност пеењето било тоа што го тргнало нејзиниот страв од камерата. Таа рекла дека видеото за песната "Nobody's Home" имало најмногу „глумење“ во него.<ref name="girlauinterview"/> Нејзината прва појава на телевизија била во епизодата од ''[[Сабрина, Тинејџерската Вештерка (ТВ серии)|Сабрина, Тинејџерската Вештерка]]'',<ref name="sabrinateenagewitch"/> изведувајќи ја песната "Sk8er Boy"<ref name="mtvsabrinanov"/> со нејзиниот бенд во ноќен клуб.<ref name="mtvsabrinaaug"/> Подоцна таа направила камео појава во филмот од 2004, ''[[Going the Distance (филм од 2004)|Going the Distance]]''. Главните личности влегуваат зад сцената после нејзиниот настап на „Losing Grip“<ref name="goingthedistance"/> на [[MuchMusic Видео Награди]]те.<ref name="canoedistance"/> Таа ја започнала филмската кариера избирајќи мали улоги. Во ноември 2005, после аудиција за да добие улога, Лавињ отпатувала во [[Ново Мексико]]<ref name="mtvflock"/> за да сними сцена во филмот од 2007, ''[[The Flock (филм)|The Flock]]''.<ref name="digitalspyflock"/> Таа ја глумела Беатрис Бел, девојка на осомничен криминалец, појавувајќи се заедно со [[Клаир Данес]] и [[Ричард Гир]]. Гир ѝ давал инструкции за глумење на Лавињ за време на паузите.<ref name="digitalspyflock"/> За нејзината улога во ''The Flock'', Лавињ рекла, „Јас го направив тоа само за да видам како е и да не влегувам пребрзо во мејнстрим глумењето“.<ref name="girlauinterview"/> ''The Flock'' не бил издаден во американските театри ниту во странство до крајот на 2007 и не бил сметан како прва појава на Лавињ. Филмот заработил 7 милиони долари во странство.<ref name="mojoflock"/> Лавињ се појавила во идниот филм од 2006, ''[[Преку Оградата (филм)|Преку Оградата]]'', давајќи глас за [[анимиран филм|анимиран лик]], заснован на [[Преку Оградата|истоимениот комичен стрип]]. Таа го позајмува гласот на ликот Хедер кој е [[американски опосум]]. Процесот на снимањето на гласовите бил заедно со други глумци. Лавињ рекла, „Сите глумци работат поединечно и [режисерот] [[Тим Џонсон (филмски режисер)|Тим]] и [[Кери Кирпатрик|Кери]] и другите режисери беа со мене цело време и го правеа снимањето да оди лесно; ме правеа да се чувстувувам удобно.... Тоа беше интересниот дел.“<ref name="cctvhedge"/> Лавињ рекла дека снимачкиот процес бил „лесен“ и „природен“, но додека глумела зборувајќи, таа постојано го удирала микрофонот. „Јас постојано ги користев моите раце и го удирав микрофонот правејќи звуци, па Тим и Кери мораа да ми кажат дека треба да седам мирна.... Тешко е да се трча или да се паѓа по скалите и да излегуваат тие звуци од вашата уста, а да го држите телото мирно.“ Лавињ мислела дека нејзе ѝ е даден ликот на Хедер поради нејзиниот рок статус. „[Режисерот] мислеше дека ќе му дадам на мојот лик... малку карактер“.<ref name="girlauinterview"/> Филмот бил прикажан на 19 мај 2006, со што заработил 38 милиони долари само во првата недела. Подоцна заработил 336 милиони долари ширум светот.<ref name="mojohedge"/> Во декември 2005, Лавињ потпишала договор за да се појави во филмот ''Fast Food Nation'', заснован на книгата ''[[Fast Food Nation|Fast Food Nation: The Dark Side of the All-American Meal]]''.<ref name="contactmusicfastfood"/> Раскажувачката адаптација, режирана од [[Ричард Линклатер]], бара хамбургеру загадени од измет од крави во кланиците.<ref name="washingtonpostfastfood"/> Тоа било првиот филм во кој Лавињ се појавилва во живо,<ref name="msnbcfastfood"/> како средношколка која планира да ги ослободи кравите.<ref name="nytimesfastfood"/> Филмот бил прикажан на 17 ноември 2006 и останал во театрите 11 недели, заработувајќи 2 милиони долари ширум светот.<ref name="mojofastfood"/> И двата филма, ''Преку Оградата'' и ''Fast Food Nation'' биле прикажани на Филмскиот Фестивал Канес од 2006, на кои Лавињ присуствувала. Лавињ била почестена што можела да присуствува и била горда на својата работа. Кога била прашана дали ќе продолжи да ја проширува својата филмска кариера, таа рекла дека ќе почека малку за да стигнат „вистинските делови во вистинските филмови“. Лавињ била свесна за улогите кои ги избрала. „Сакав да започнам со мали улоги и да научам [дека] нема сами да се фрлам во голем дел“.<ref name="girlauinterview"/> Во август 2006 година, магазинот ''[[Канадски Бизнис]]'' ја рангира како седмата канадска глумица на врвот во Холивуд на нивната двегодишна ранг-список наречена Моќни Познати Личности. Резултатите се утврдени со споредување на платите, интернет хитовите и ТВ споменувањата.<ref name="canadianbusiness"/> === Претприемништво === Во јули 2008 година, Лавињ ја пуштила линијата на облеки, ''[[Abbey Dawn]]'', на која се наоѓала училишна колекција.<ref name="kohls"/> Продуцирана е од [[Kohl's]]. Линијата е наречена од прекарот на Лавињ од нејзинотот детство, Аби Давн и е дизајнирана од Лавињ.<ref name="warechok"/><ref name="venaabbey"/> Kohl's ја опишува Abbey Dawn како „детски животен бренд“,<ref name="kohls"/> кој вклучува черепи, зебра и ѕвезедени обрасци, виолетова боја и „жешки розови и црни бои“. Лавињ, која носела неколку од алиштата и накитот од нејзината линија на неколку концерти пред да биде официјално пуштена, кажала дека тоа не е само за лиценцирање на нејзиното име во колекцијата. „Јас сум дизајнерот. Нешто што навистина ми е важно е тоа дека сè е добро направено и јас го пробувам и одобрувам“.<ref name="usatodaybarker"/>{{Rquote|left|Јас ги сакам боите и обрасците. Многу сум визуелна.|Аврил Лавињ|''[[Билборд (списание)|Билборд]]''<ref name="abbeyquote"/>}} Дизјните исто така се нашле на интернет играта, [[Stardoll]],каде фигурите можат да се облекуваат како Аврил Лавињ.<ref name="nprmouse"/> На 14 септември 2009, Лавињ ја зела најдоцната колекција за нејзината линија на облеки да биде дел од [[Модна Недела во Њујорк|Модната Недела во Њујорк]].<ref name="newyorkabbey"/> „Интересно е да се биде девојка и да се дизајнира работи и облеки за мене. Јас дизајнирам нешта што [не можам] да ги најдам“.<ref name="inked2010"/> Во декември 2010, линијата на облеки била овозможена во 50 држави преку официјалната страница на линијата.<ref name="popeater"/><ref name="artistdirectrelease"/> Кон крајот на 2008, Лавињ потпишала договор со [[Canon (компанија)|Canon]] во Канада за да се појави во кампањи и реклами за најдоцните линии на камери, заедно со други додатоци.<ref name="brandscanoncanada"/> Лавињ го издала нејзиниот прв парфем, ''[[Black Star (парфем)|Black Star]]'', создаден од [[Procter & Gamble]] Prestige Products. Парфемот бил најавен преку официјалната страница на Лавињ на 7 март 2009 година. Black Star, кој содржи мириси на розов хибискус, црна слива и темна чоколада бил издаден летото во 2009 година во Европа, а подоцна во САД и Канада.<ref name="basenotes"/> Кога ја прашале што значи името, Лавињ рекла, „Јас сакав [шишенцето] да биде ѕвезда и моите бои се розова и црна и Black Star личи за да се биде различен, да се седи пред публикаи да се достигнуваат ѕвездите; целата порака е само да се следат твоите соништа и во ред е да се биде уникатен и таков како што си“.<ref name="seacrestinterview6may"/> Black Star ја освоил наградата од 2010 „Women's Scent Mass“ од ''CEW''.<ref name="cewblackstar"/> По Black Star следел и втор парфем во јули 2010,<ref name="independentrose"/> наречен ''[[Forbidden Rose]]'', на кого му требале две години за да се развие.<ref name="2dayfm"/> Содржи мириси на црвено јаболко, јаболко, црн бибер, вино од праска, лотос. хелиотроп, сандаловина и ванила.<ref name="independentrose"/> Неговата порака е продолжение на пораката од Black Star, „Следи ги Твоите Соништа“,<ref name="perfumeblog"/> иако новата порака „Осмели се да Откриваш“.<ref name="rosecommercial"/> Рекламата зазема место во [[Готика|готска]] градина,<ref name="perfumeblog"/> каде Лавињ, откако ќе влезе ќе најде една виолетова роза.,<ref name="rosecommercial"/> Лавињ ќе издаде и трет парфем во август 2011, а ја нимила рекламата за тој парфем кон крајот на 2010.<ref name="popeater"/> Во јануари 2010, Лавињ почнала да дизајнира облеки инспирирана од филмот на Дизни за ''Алиса во Земјата на Чудата''.<ref name="seacrestinterview26"/> Нејзините дизајни биле изложени на ''[[Fashion Institute of Design & Merchandising]]'' во Калифорнија, почнувајќи од мај до септември заедно со костимите од [[Colleen Atwood]] за филмот од 2010.<ref name="ladowntownalice"/> === Филантропија === Лавињ е вклучена во многу добротворни активности, како [[Make Some Noise, Amnesty International]], Erase MS, AmericanCPR.org, Camp Will-a-Way, Music Clearing Minefields, [[Кампања на Сад за Бурма]], [[Make-a-Wish Foundation]] и War Child. Таа исто така се појавила во кампањата на [[ALDO Groupe|ALDO]] со YouthAIDS за да собере пари за да се образоваат луѓе низ целиот свет во врска со ХИВ / СИДА. Лавињ настапувала на концерт на Unite Against Aids презентиран од ALDO за да го поддржат УНИЦЕФ на 28 ноември 2007 во [[Монтреал]], [[Квебек]], Канада.<ref name="gazettedunlevy"/> Во ноември 2010, Лавињ присуствѕвала на Глобалната Иницијација на Клинтон.<ref name="celebphil"/> Лавињ работела со Reverb, непрофитна еколошката организација, за нејзината источна турнеја во 2005.<ref name="concordiensis"/> Таа ја препеала песната „[[Knockin' on Heaven's Door]]“ за ''Peace Songs'' компилацијата на War Child и исто така ја препеала песната од [[Џон Ленон]], „[[Imagine (песна)|Imagine]]“ како нејзин придонес за компилацискиот албум, ''[[Instant Karma: The Amnesty International Campaign to Save Darfur]]''. Издаден на 12 јуни 2007, албумот бил произведен во корист на кампањата на [[Amnesty International]] за кризата во Дарфур.<ref name="amnestydarfur"/> На 5 декември 2009, Лавињ се вратила на сцената во [[Град Мексико]] за најголемата добротворна случка во [[Латинска Америка]], „[[Teletón (Мексико)|Teleton]]“. Таа изведувала акустични верзии на нејзините хитови „Complicated“ и „Girlfriend“ со Еван Тобенфелд и членот на нејзиниот бенд, [[Џим Мекгорман]].<ref name="siglotorreon"/> Во 2010, Лавињ била една од неколкуте артисти кои придонеле вокали за песната на [[К'наан]], „Wavin' Flag“ која била издадена како сингл со цел да се соберат пари за добротворни организации за помош на земјотресот од Хаити во 2010 година.<ref name="celebri"/> На 14 септември 2010, Лавињ ја претставила својата добротворна организација, „The Avril Lavigne Foundation“. Наредниот ден, официјалното мрежно место на фондацијата била пуштена на интернет. Фондацијата е со цел да им помогне на млади луѓе со сериозни болести и хендикеп<ref name="celebphil"/><ref name="musicmixqa"/> и работи со водечките добротворни организации;<ref name="artistdirectrelease"/> Партнерите на фондацијата со Easter Seals, Make-A-Wish фондацијата и Erase MS,<ref name="partners"/> последните добротворни организации со кои Лавињ претходно работела. Нејзината работа со фондацијата Make-A-Wish била инспирација за самостојната организација. Лавињ за неа рекла, „Јас навистина сакав да правам повеќе“.<ref name="musicmixqa"/> Лавињ на мрежната страница на фондацијата рекла, „Јас секогаш барав начини за да вратам назад бидејќи мислам дека тоа е одговорност и сите го делиме тоа“.<ref name="foundation"/> Фирмата на филантропот Тревор Нилсон, „Global Philanthropy Group“, ѝ дава совети на Лавињ за нејзината фондација, а исто така им дава совети и на голем број други познати личности вклучувајќи го и музичарот [[Џон Леџенд]].<ref name="celebphil"/> == Личен живот == === Јавна слика === {{Rquote|right|Јас морам да се борам за да ја зачувам мојата слика да биде навистина ''јас''.... Одбив неколку прекрасни фотосесии бидејќи тие не личеа на мене. Нема да носам тесни алишта за да го покажам моето тело, задник или гради. Јас имам добро тело.|Аврил Лавињ|MTV<ref name="mtvrealdeal"/>}} Кога Лавињ за првпат добила публицитет, таа била позната по тоа што се облекувала како машко,<ref name="vancouversun"/> обично по нејзината вратоврска.<ref name="nytimesnecktie"/><ref name="wakeupvideo"/> Таа повеќе сакала пошироки алишта, скејтер патики или Конверс патики,<ref name="inked2010"/> ракавици, а понекогаш и врвки околу нејзините прсти.<ref name="msnbcpauley"/> За време на фотосесии, наместо да носи „нови облеки“, таа претпочитала „стари, згужвани маици“.<ref name="mtvrealdeal"/> Поради нејзините модни и музички влијанија, медиумите честопати ја нарекувале „поп панк принцеза“.<ref name="yahoomusic"/><ref name="observer"/> Новините и обожавателите ја гледале како [[Бритни Спирс|„анти-Бритни“]], поради нејзината помалку комерцијална и „вистинска“ слика, но исто така бидејќи била забележително тврдоглава. „Јас не сум измислена и никој не ми кажува што да речам или што да направам, па затоа тие мораат да ме викаат анти-Бритни, што јас не сум.“<ref name="msnbcpauley"/> До ноември 2002, Лавињ престанала да носи вратоврски, тврдејќи дека се почувствувала како „да носи костум“.<ref name="ewwillman"/> Лавињ направила свесен напор за да ја задржи нејзината музика, а не нејзината слика на чело на нејзината кариера. „Јас само велам дека не сакам да продавам секс. Мислам дека тоа е ниско и мизерно. Имам да кажам многу повеќе од тоа.“<ref name="manilamoody"/> Лавињ почнала да употребува [[готика|поготски]] стил за време на нејзиниот втор албум, ''Under My Skin'', заменувајќи ги нејзините скејтерски алишта со црно балетанско здолниште <ref name="observer"/><ref name="mtvundermyskin"/>. За време на годините на ''The Best Damn Thing'', Лавињ сосема го променила својот стил, боејќи ја русата коса со розови прамени и носејќи поженствени алишта,<ref name="imnotobsessed"/> вклучувајќи „тесни фармерки и потпетици,“<ref name="inked2010"/> и појавувајќи се како модел за списанија како ''[[Harper's Bazaar]]''.<ref name="vancouversun"/> Лавињ го одбранила својот стил: „Јас не жалам за ништо. Знаете, вратоврските и сè друго... имаше свое време и место. И сега јас растам, и продолжив понатаму“.<ref name="imnotobsessed"/> Сега таа пробува да јаде здрава храна и да учествува во атлетски вежби, како јога, уличен хокеј, фудбал, сурфање и возење ролерки.<ref name="inked2010"/> === Тетоважи === [[Податотека:Avril Lavigne Geneva June 09 2005.jpg|thumb|right|Тетоважата на Лавињ на нејзиниот десен зглоб]] Само неколку тетоважи ѝ се уникатни на Лавињ; другите се совпаѓаат со оние на нејзините пријатели.<ref name="inked2010"/> Лавињ истетовирала ѕвезда на нејзиниот лев зглоб која е многу слична со онаа која била искористена на нејзиниот прв албум. Била направeна во исто време со нејзиниот пријател, музичарот [[Бен Муди]] кој има идентична тетоважа.<ref name="mtvaction"/> Кон крајот на 2004, таа имала мало розово срце околу буквата "D" на нејзиниот десен зглоб, што било кратенка од нејзиното тогашно момче, Дерик Вабли.<ref name="inked2010"/><ref name="ferguson2007"/> Лавињ и Вабли повторно направиле тетоважи во март 2010 година, за прославата на 30-от роденден на Вабли.<ref name="inked2010"/> Во април, Лавињ додала уште една тетоважа на нејзиниот зглоб, грмотевица и бројот 30 и нејзиниот дечко, [[Броди Џенер]], исто така истетовирал грмотевица под неговото уво.<ref name="dose"/> {{Rquote|left|Сè е секогаш поттикнато од моментот. [За] сите мои тетоважи одлучувам во секундата и ги правам.|Аврил Лавињ|''Inked''<ref name="inked2010"/>}} Нејзината љубов кон тетоважите, го привлекла вниманието на медиумите во мај 2010 година, откако Лавињ и Џенер направиле исти тетоважи од зборот „fuck“ на нивните ребра.<ref name="radaronlinetattoo"/><ref name="usweeklytattoo"/> Лавињ се појавила на насловната на приказната од јуни/јули за магазинот [[Inked (магазин)|''Inked'']], каде таа дискутирала и ги покажувала своите тетоважи, вклучувајќи и тетоважата на која пишувало „Abbey Dawn“ на нејзината лева подлактица, како и „XXV“ и ѕвезда на нејзината десна подлактица. Иако таа вербално ја потврдила тетоважата „fuck“ во интервјуто, нарекувајќи го „омилен збор“,<ref name="inked2010"/> таа и го изговорила после фотосесиите од магазинот.<ref name="inkedblog"/> Во јули 2010 Лавињ го истетовирала името "Brody" под нејзината десна града.<ref name="mtvbrodytattoo"/> === Брак со Дерик Вабли === [[Податотека:Deryck Whibley pointing to audience.jpg|thumb|right|Поранешниот маж на Лавињ, Дерик Вабли]] Лавињ и [[Дерик Вабли]], водечкиот пејач и гитарист од бендот [[Sum 41]], почнале да излегуваат уште откако таа имала 19 години, а се познавале 17 години.<ref name="okmetcalfe"/> Само неколку недели пред да се запознаат, Лавињ кажала дека има проблем со запознавањето на момчиња, бидејќи нејзините телохранители ги плашеле. Во јуни 2005, Вабли ја изненадил Лавињ со патување во [[Венеција]], каде тие се возеле со гондола и на 27 јуни, тој ја запросил.<ref name="askmen"/> Таа веднаш сакала да има „рокенрол, готска свадба“, но признала дека се двоумела дали треба да ја одржи вистинската традиција. „Јас сонував за мојата венчавка уште откако бев малечко девојче. Морам да го носам белиот фустан.... Луѓето мислеа дека ќе носам црн венчален фустан, а јас така и ќе се облечев. Но во истото време, јас мислев и на свадбените слики и сакав тие да бидат убави. Не сакав 20 години подоцна да мислам, 'Зошто ја носев мојата коса така?“<ref name="gothwedding"/> Венчавката била одржана на 15 јули 2006. Околу 110 гости се појавиле на свадбата, која била одржава во приватна зграда во [[Монтесито, Калифорнија|Монтесито]], Калифорнија.<ref name="sfgate"/> Песната „Iris“, од Гугу Долс била свирена за време на првиот танц на Лавињ и Вабли на венчавката.<ref name="peoplewedding"/> Седум месеци откако се венчали, Лавињ рекла дека таа е „најдоброто нешто што му се случило нему“ и кажала дека му помогнала на Вабли да се оттргне од [[дрога]]та откако почнале да излегуваат заедно. „Тој не се дрогира. Отпорано се дрогираше, бидејќи зборуваше за тоа, но јас никогаш не би била со некој кој го правел тоа и тоа му го дадов на знаење уште откако почнавме да излегуваме заедно. Јас никогаш не сум земала кокаин во мојот живот и горда сум на тоа. 100 проценти сум против дрогата.“<ref name="gothwedding"/> Нивниот брак траел помалку од 3 години. На 17 септември 2009 година било изјавено дека Лавињ и Дабли се разделиле е дека документите за нивниот развод ќе пристигнат наскоро.<ref name="peoplemazur"/> На 9 октомври 2009 Лавињ ги пополнила докуметитет за развод, кажувајќи, „Јас сум задоволна од нашето заедничко време и сум задоволна и за нашето сегашно пријателство.“<ref name="okmetcalfe"/> Разводот бил завршен на 16 ноември 2010 со официјално завршување на бракот.<ref name="divorce"/> == Позадински бенд == {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Сегашни членови * Ал Бери – бас гитара, позадински вокали (2007–сега) * Родни Хауард – тапани, удирачки инструменти, позадински вокал (2007–сега) * [[Стив Ферлацо]] – електронска клавијатура, позадински вокал (2007–сега) * [[Џим Мекгорман]] – ритмичка гитара, позадински вокал (2007–сега) * Стив Фекет – водечка гитара, позадински вокал (2008–сега) * Софија Туфа – позадински вокал, танцувач (2007–сега) * Линдзи Блуафарбy – позадински вокал, танцувач (2007–сега) {{Col-2}} ;Поранешни членови * [[Марк Спиколук]] – бас гитара, позадински вокал (април–септември 2002) * [[Џес Колбурн]] – ритмичка гитара (2002–јануари 2004) * [[Еван Тобенфелд]] – водечка гитара, позадински вокал (2002–септември 2004) * [[Крег Вуд (гитарист)|Крег Вуд]] – ритмичка гитара, позадински вокал, вокал (2004–јануари 2007) * [[Мет Бран]] – тапани, удирачки инструменти, вокали (2002–февруари 2007) * [[Чарли Мониз]] – бас гитара (2002–февруари 2007) * [[Девин Бронсон]] – водечка гитара, позадински вокал (2004–08) {{Col-end}} == Филмографија == {|class="wikitable" |- ! Година !! Наслов!! Улога !! Забелешки |- | 2002 || ''[[Сабрина, Тинејџерската Вештерка (ТВ серии)|Сабрина, Тинејџерската Вештерка]] || Самата || Камео; ја изведувала "Sk8er Boi" |- | 2004 || ''[[Going the Distance (филм од 2004)|Going the Distance|| Самата || Камео; ја изведувала "Losing Grip" |- | rowspan=2|2006 || ''[[Fast Food Nation (филм)|Fast Food Nation]]'' || Алис || Средношколска активистка |- | ''[[Преку Оградата (филм)|Преку Оградата|| Хедер || Само глас |- | 2007 || ''[[The Flock (филм)|The Flock|| Беатрис Бел || Девојка на осомничениот |- | 2010 || ''[[American Idol|Американски Идол]]'' || Самата || Една од судиите (аудиции во [[Лос Анџелес|Л.А.]]) |- |2011 |''Majors & Minors'' |Самата |Гостин ментор |- |2018 |''Принцовата страна на приказната'' (анг: ''Charming)'' |Снежана |Глас |- |2022 |''Good Mourning'' |Самата | |} == Дискографија == {{Главна|Дискографија на Аврил Лавињ}} * ''[[Let Go (албум на Аврил Лавињ)|Let Go]]'' (2002) * ''[[Under My Skin (албум на Аврил Лавињ)|Under My Skin]]'' (2004) * ''[[The Best Damn Thing]]'' (2007) * ''[[Goodbye Lullaby]]'' (2011) * ''Avril Lavigne'' (2013) * ''Head Above Water'' (2019) * ''Love Sux'' (2022) == Поврзано == {{Wikipedia-Books|Аврил Лавињ}} {{Portal|Аврил Лавињ}} *[[Список на концертни турнеи на Аврил Лавињ]] *[[Список на награди и номинации на Аврил Лавињ]] {{-}} == Наводи == {{наводи|colwidth=30em|refs= <ref name="familleritchot">Ritchot, Dominique (14 November 2009). [http://gen-familleritchot.blogspot.com/2009/11/ascendance-de-la-chanteuse-canadienne.html Ascendance de la chanteuse canadienne Avril Lavigne {{fr}}]. Retrieved 27 декември 2009.</ref> <ref name="independentprincess">{{наведени вести|url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/avril-lavigne-the-punk-who-became-a-princess-445523.html|title= Avril Lavigne: The punk who became a princess|date=22 April 2007|work=Independent.co.uk|accessdate=27 јуни 2008 | location=London | first=Simon | last=Gage}}</ref> <ref name="unofficialbiog">{{Наведена книга|last=Thorley|first=Joe|title=Avril Lavigne: the unofficial book|url=https://archive.org/details/avrillavigneunof0000thor|publisher=Virgin|location=London|year=2003|isbn=1852270497|accessdate=28 March 2010}}</ref> <ref name="sperling">{{наведени вести|url=http://www.digitalspy.com/music/news/a304869/lavigne-siblings-mocked-my-singing.html|title=Lavigne: 'Siblings mocked my singing'&nbsp; |last=Sperling|first=Daniel|date=21 февруари 2011 |work=Digital Spy |accessdate=21 February 2011 |archiveurl=http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.digitalspy.com%2Fmusic%2Fnews%2Fa304869%2Flavigne-siblings-mocked-my-singing.html&date=2011-02-20 |archivedate=21 февруари 2011}}</ref> <ref name="peoplekappes">{{Наведена мрежна страница |last=Kappes|first=Serena|author2=Caryn Midler |url=http://www.people.com/people/gallery/0,,714142_5,00.html|title=Inside Her Life: The Middle Child|date=30 June 2005|work=People|accessdate=25 мај 2008}}</ref> <ref name="canoemcqueen">{{Наведена мрежна страница|url=http://jam.canoe.ca/Music/Artists/L/Lavigne_Avril/2003/02/09/746834.html|title=Avril's wild ride to stardom|last=McQueen|first=Ann Marie|work=[[Canadian Online Explorer]]|accessdate=8 јуни 2010}}</ref> <ref name="mtvrealdeal">{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/bands/l/lavigne_avril/news_feature_071202/index.jhtml|title=Avril Lavigne: The Real Deal|last=Pak|first=SuChin|author2=D'Angelo, Joe|work=[[MTV]]|accessdate=14 март 2009|archive-date=2011-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110805133138/http://www.mtv.com/bands/l/lavigne_avril/news_feature_071202/index.jhtml|url-status=dead}}</ref> <ref name="ewwillman">{{наведени вести|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,384096,00.html|title=Avril Lavigne The Anti-Britney|last=Willman|first=Chris|date=1 November 2002|work=Entertainment Weekly|accessdate=14 март 2009|archive-date=2012-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20121010182607/http://www.ew.com/ew/article/0,,384096,00.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="msnbcpauley">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.msnbc.msn.com/id/3080073|title=All about Avril Lavigne|last=Pauley|first=Jane|date=9 December 2003|work=MSN|accessdate=1 June 2010}}</ref> <ref name="mirrorquigley">{{наведени вести|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4161/is_20030907/ai_n12871815/|title=They think I'm a tomboy .. but I'm looking forward to a white wedding|last=Quigley|first=Maeve|date=7 September 2003|work=[[Sunday Mirror]]|accessdate=1 јуни 2010|archive-date=2011-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427074122/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4161/is_20030907/ai_n12871815/|url-status=dead}}</ref> <ref name="sk8terfaker">{{Наведена мрежна страница|url=http://sk8erfaker.00cd.com/intrestartc.html|title=The Real Lavigne, Behind Ontario's pop-punk princess lurks a not-so-wild past|last=Cantin|first=Paul|work=Sk8ter Faker|accessdate=1 June 2010|archive-date=2011-08-18|archive-url=https://www.webcitation.org/612TaLe60?url=http://sk8erfaker.00cd.com/intrestartc.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="patch">{{наведени вести|url=http://www.thekelownadailycourier.com/stories_entertainment.php?id=303261 |title=Nettwerk battles through losses |last=Patch|first=Nick |date=18 October 2010 |work=The Canadian Press |archiveurl=http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.thekelownadailycourier.com%2Fstories_entertainment.php%3Fid%3D303261&date=2010-10-19 |archivedate=19 October 2010 |accessdate=19 October 2010}}</ref> <ref name="kohls">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kohlscorporation.com/PressRoom/PDFs/2008/AbbeyDawnAnnouncementRelease.pdf|title=Kohl’s Partners with Rocker Avril Lavigne for New Juniors’ Lifestyle Brand to Launch July 2008|work=Kohlscorporation.com|accessdate=30 March 2009|archive-date=2011-10-19|archive-url=https://www.webcitation.org/62YuILgsh?url=http://www.kohlscorporation.com/pressroom/PDFs/2008/AbbeyDawnAnnouncementRelease.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref name="riaatopselling">{{Наведена мрежна страница|url=http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=3&table=tblTopArt&action= |title=Top Selling Artists|work=Recording Industry Association of America|accessdate=1 June 2010}}</ref> <ref name="billboarddecade">{{Наведена мрежна страница | work=Billboard | title=Billboard Artist Of The Decade | url=http://www.billboard.com/#/charts-decade-end/artists-of-the-decade?year=2009&begin=21&order=position | accessdate=12 November 2009}}</ref> <ref name="billboardbest2000">{{Наведена мрежна страница | work=Billboard | title=Billboard Best Of The 2000s | url=http://www.billboard.com/#/charts-decade-end/pop-songs-artists?year=2009 | accessdate=12 November 2009}}</ref> <ref name="canadianpress">{{Наведена мрежна страница|url=http://montreal.ctv.ca/servlet/an/local/CTVNews/20020603/ctvnews869776?hub=MontrealHome949|title=Cdn. teen Avril Lavigne climbing the pop charts|date=3 June 2002|work=[[The Canadian Press]]|accessdate=8 June 2010|archive-date=2012-06-29|archive-url=https://www.webcitation.org/68mPOpvTL?url=http://montreal.ctvnews.ca/404-requested-page-not-found-1.853001|url-status=dead}}</ref> <ref name="aboutlamb">{{Наведена мрежна страница|last=Lamb|first=Bill|title=Avril Lavigne|url=http://top40.about.com/od/artistsls/p/avrillavigne.htm|work=About.com|accessdate=14 May 2010|archive-date=2011-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110817235252/http://top40.about.com/od/artistsls/p/avrillavigne.htm|url-status=dead}}</ref> <ref name="riaadiamond">{{наведени вести|url=http://www.riaa.com/newsitem.php?news_year_filter=2002&resultpage=&id=141D0EF5-0C3A-81FD-8643-A2492219DE41|title=E = 2K2|date=20 December 2002|work=Recording Industry Association of America|accessdate=12 March 2009}}</ref> <ref name="criadiamond">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cria.ca/gold/0503_g.php|title=Avril Lavigne presented with Diamond|year=2003|work=Canadian Recording Industry Association|accessdate=14 March 2009|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322040331/http://www.cria.ca/gold/0503_g.php|url-status=dead}}</ref> <ref name="transworldnews">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.transworldnews.com/NewsStory.aspx?id=45518&cat=16|title=Avril Lavigne Ends North American Run of Shows with Two Dates In Washington Beginning 9 May|date=5 April 2008|work=Transworldnews.com|accessdate=29 May 2008|archive-date=2008-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205061155/http://www.transworldnews.com/NewsStory.aspx?id=45518&cat=16|url-status=dead}}</ref> <ref name="riaalavigne">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=1&table=SEARCH_RESULTS&artist=Avril%20Lavigne&startMonth=1&endMonth=1&startYear=1958&endYear=2009&sort=Artist&perPage=25|title=Gold and Platinum|work=Recording Industry Association of America|accessdate=13 March 2009}}</ref> <ref name="billboarddecadehot100">{{Наведена мрежна страница | work=Billboard | title=Billboard Hot 100 songs of the decade | url=http://www.billboard.com/#/charts-decade-end/hot-100-songs?year=2009&begin=81&order=position| accessdate=12 November 2009}}</ref> <ref name="billboardcharthistory">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.vnuArtistId=485926&model.vnuAlbumId=902639|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080430083533/http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.vnuArtistId=485926&model.vnuAlbumId=902639|archivedate=2008-04-30|title=Artist Chart History – Avril Lavigne|work=Billboard|publisher=Nielsen Business Media, Inc|accessdate=29 March 2009|url-status=live}}</ref> <ref name="reuterstop40">{{наведени вести|last= Trust |first=Gary |url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE56D0HQ20090714 |title=Lady GaGa charts third No. 1 on Mainstream Top 40 |work=Reuters |accessdate=13 July 2009 | date=14 July 2009}}</ref> <ref name="thestarmtv">{{наведени вести|url=http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/430279261.html?dids=430279261:430279261&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Aug+30%2C+2002&author=&pub=The+Record&desc=MTV+Video+Awards%3B+Avril+Lavigne+receives+best+new+artist+award&pqatl=google|title=MTV Video Awards; Avril Lavigne receives best new artist award|date=30 August 2002|work=[[Waterloo Region Record]]|accessdate=31 May 2010|archive-date=2012-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120125084354/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/430279261.html?dids=430279261:430279261&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Aug+30%2C+2002&author=&pub=The+Record&desc=MTV+Video+Awards%3B+Avril+Lavigne+receives+best+new+artist+award&pqatl=google|url-status=dead}}</ref> <ref name="billboardjuno">{{наведени вести|url=http://www.billboard.com/news/avril-nabs-four-juno-awards-1858950.story#/news/avril-nabs-four-juno-awards-1858950.story|title=Avril Nabs Four Juno Awards|last=LeBlanc|first=Larry|date=7 April 2003|work=Billboard|publisher=Nielsen Business Media, Inc|accessdate=6 April 2010}}</ref> <ref name="hollywoodgrammy">{{наведени вести|url=http://www.hollywood.com/news/2003_Grammy_Award_Nominees_Announced/1703700|title=Let the Music Play: 2003 Grammy Nominees Announced|last=Cadorette|first=Guylaine|date=3 January 2003|work=Hollywood.com|accessdate=29 March 2009|archiveurl=https://archive.today/20120529015115/http://www.hollywood.com/news/2003_Grammy_Award_Nominees_Announced/1703700|archivedate=2012-05-29|url-status=live}}</ref> <ref name="cbcnewstreble">{{наведени вести|url=http://www.cbc.ca/arts/story/2003/06/23/video230603.html|title=Lavigne, Our Lady Peace among winners of video awards|date=23 June 2003|work=[[CBC.ca]]|accessdate=2 June 2010}}</ref> <ref name="rollingstonecover">{{наведени вести|url=http://www.rollingstone.com/photos/gallery/5399657/2003_rolling_stone_covers/photo/5/large/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071223045852/http://www.rollingstone.com/photos/gallery/5399657/2003_rolling_stone_covers/photo/5/large/|archivedate=2007-12-23|title=Avril lavigne Rolling Stone Cover|last=Cadorette|first=Guylaine|date=3 March 2003|work=Rolling Stone|accessdate=20 August 2009|url-status=dead}}</ref> <ref name="mtvdowney">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1471697/20030505/metallica.jhtml|title=Avril, Snoop Dogg, Lisa Marie Presley Bow Down To Metallica|last=Downey|first=Ryan J.|author2=Iann Robinson|date=5 May 2003|work=[[MTV]]|accessdate=8 June 2010|archive-date=2012-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105132851/http://www.mtv.com/news/articles/1471697/metallica-dubbed-new-icons.jhtml|url-status=dead}}</ref> <ref name="mtviconmetallica">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/onair/icon/metallica/|title=About the Show: mtvICON: Metallica|work=MTV|accessdate=11 May 2010|archive-date=2003-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20030402011620/http://www.mtv.com/onair/icon/metallica/|url-status=dead}}</ref> <ref name="sfgatesullivan">{{наведени вести|url=http://articles.sfgate.com/2003-05-02/entertainment/17489851_1_evan-taubenfeld-avril-lavigne-green-day|title=She's talkin' 'bout her generation / Lavigne's energetic show and young fans are all about the music|last=Sullivan|first=James|date=2 May 2003|work=[[San Francisco Chronicle]]|accessdate=2 June 2010|archive-date=2011-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110919121601/http://articles.sfgate.com/2003-05-02/entertainment/17489851_1_evan-taubenfeld-avril-lavigne-green-day|url-status=dead}}</ref> <ref name="gamingexcellence">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gamingexcellence.com/pc/games/135/review.shtml|title=The Sims: Superstar Review|last=Snider|first=Shawn|date=14 July 2003|work=''GamingExcellence.com''|accessdate=2 January 2011|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.gamingexcellence.com%2Fpc%2Fgames%2F135%2Freview.shtml&date=2011-01-02|archivedate=2011-01-02|url-status=live}}</ref> <ref name="mtvclarkson">{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1489852/20040730/story.jhtml|title=Avril Lavigne Helps Kelly Clarkson Become A Pop 'Princess'&nbsp;|last=Moss|first=Corey|date=30 July 2004|work=MTV|accessdate=29 March 2009|archive-date=2012-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20121103053941/http://www.mtv.com/news/articles/1489852/kelly-clarkson-shoots-video-avril-song.jhtml|url-status=dead}}</ref> <ref name="cbsbeyonce">{{наведени вести|url=http://www.cbsnews.com/stories/2004/09/09/entertainment/main642204.shtml|title=Beyonce Makes Fashionable Splash|last=Holguin|first=Jaime|date=9 September 2004|work=CBS News|accessdate=31 March 2009}}</ref> <ref name="maximcover">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.magazine-agent.com/maxim/covers?c=1&cov=COVER0010039.JPG&pg=3 |title=Avril Lavigne 2004 Maxim Cover |work=Maxim |accessdate=1 October 2004}}</ref> <ref name="mtvspongebob">{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1493449/20041104/lavigne_avril.jhtml|title=Avril Lavigne Gives Squishy SpongeBob Song A Harder Edge|last=D'Angelo|first=Joe|date=4 November 2004|work=MTV|accessdate=30 March 2009|archive-date=2012-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105132903/http://www.mtv.com/news/articles/1493449/avril-rocks-up-spongebob-theme.jhtml|url-status=dead}}</ref> <ref name="yahoojenison">{{наведени вести|url=http://new.music.yahoo.com/george-michael/news/avril-skins-usher--12176883|title=Avril "Skins" Usher|work=Yahoo! Music|first=David |last=Jenison|date=2 June 2004|accessdate=28 March 2010}}</ref> <ref name="ledgermoody">{{Наведено списание|last=Moody|first=Nekesa Mumbi|date=1 June 2004|title=Lavigne's Not Really Angry: The shy Canadian singer shuns the rebel, punk labeling that many people have given her.|journal=[[The Ledger]]|location=Florida|url=http://news.google.com/newspapers?id=Or4wAAAAIBAJ&sjid=Av4DAAAAIBAJ&pg=6368,123891&dq=avril+lavigne+angry&hl=en|accessdate=1 June 2010}}</ref> <ref name="jamcanoeencyclopedia">{{Наведена мрежна страница|url=http://jam.canoe.ca/Music/Pop_Encyclopedia/L/Lavigne_Avril.html|title=Avril Lavigne Biography|work=The Canadian Pop Encyclopedia|accessdate=1 January 2008}}</ref> <ref name="mtvmoss">{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1499525/20050404/usher.jhtml|title=Usher, Hilary Duff, SpongeBob Take Home Orange Blimps From Kids' Choice Awards|last=Moss|first=Corey|date=4 April 2005|work=MTV|accessdate=30 March 2009|archive-date=2012-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105132915/http://www.mtv.com/news/articles/1499525/usher-hilary-duff-win-at-kids-choice-awards.jhtml|url-status=dead}}</ref> <ref name="torinogames">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cbc.ca/arts/story/2006/01/16/avril-torino.html|title=Avril Lavigne to feature in closing of Torino Games|date=16 January 2006|work=[[CBC News]]|accessdate=29 September 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061026062712/http://www.cbc.ca/arts/story/2006/01/16/avril-torino.html|archivedate=2006-10-26|url-status=live}}</ref> <ref name="lavignekeepholdingon">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.avrillavigne.com/index.jsp?news_id=3390|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061207084833/http://www.avrillavigne.com/index.jsp?news_id=3390|archivedate=2006-12-07|title=Hey guys|date=8 November 2006|publisher=Archive.org|accessdate=30 March 2009|url-status=dead}}</ref> <ref name="lavigneradio">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.avrillavigne.com/index.jsp?news_id=3442|title="Keep Holding On" now playing at radio!|date=20 November 2006|publisher=Archive.org|accessdate=30 March 2009|archive-date=2006-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20061207084847/http://www.avrillavigne.com/index.jsp?news_id=3442|url-status=bot: unknown}}</ref> <ref name="lavigneitunes">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.avrillavigne.com/index.jsp?news_id=3480|title="Keep Holding On" now on iTunes|date=28 November 2006|publisher=Archive.org|accessdate=30 March 2009|archive-date=2006-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20061208163718/http://www.avrillavigne.com/index.jsp?news_id=3480|url-status=bot: unknown}}</ref> <ref name="billboardgirlfriend">{{наведени вести|url=http://www.billboard.com/news/lavigne-sweeps-charts-as-girlfriend-tops-1003576950.story#/news/lavigne-sweeps-charts-as-girlfriend-tops-1003576950.story|title=Lavigne Sweeps Charts As 'Girlfriend' Tops Hot 100|last=Cohen|first=Jonathan|date=26 April 2007|work=Billboard|publisher=Nielsen Business Media, Inc|accessdate=6 April 2010}}</ref> <ref name="mtvgirlfriend">{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1556972/20070412/lavigne_avril.jhtml|title=Avril Goes Multilingual For 'Girlfriend,' But Does It Get Lost In Translation?|last=Vineyard|first=Jennifer|date=13 April 2007|work=MTV|accessdate=30 March 2009|archive-date=2012-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120623090400/http://www.mtv.com/news/articles/1556972/avril-goes-multilingual-girlfriend.jhtml|url-status=dead}}</ref> <ref name="billboardgirlfriend100">{{Наведена мрежна страница | work=Billboard | title=Billboard Hot 100 songs of the decade | url=http://www.billboard.com/#/charts-decade-end/hot-100-songs?year=2009&begin=91&order=position| accessdate=12 November 2009}}</ref> <ref name="forbes20">{{наведени вести|url=http://www.forbes.com/2007/12/01/celebrity-hollywood-media-cz_lg_1204kidstars.html|title=20 Under 25: The Top-Earning Young Superstars|date=4 December 2007|work=Forbes|accessdate=30 March 2009}}</ref> <ref name="randomhouse">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.randomhouse.com/delrey/manga/m5w.html |title=Avril Lavigne's Make 5 Wishes |work=RandomHouse.com |accessdate=24 January 2010}}</ref> <ref name="maxim2008">{{Наведено списание|last=Prato|first=Alison|date=March 2008|title=Pretty in Punk|journal=[[Maxim (magazine)|Maxim]]|publisher=Alpha Media Group|issue=123|pages=82–87|accessdate=7 June 2010}}</ref> <ref name="mtvmalaysia">{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1592957/20080818/lavigne_avril.jhtml|title=Avril Lavigne Faces Possible Ban In Malaysia For Being 'Too Sexy'&nbsp;|last=Kaufman|first=Gil|date=18 August 2008|work=MTV|accessdate=30 March 2009|archive-date=2011-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110529012331/http://www.mtv.com/news/articles/1592957/avril-lavigne-sexy-malaysia.jhtml|url-status=dead}}</ref> <ref name="mtvmalaysiaconcert">{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1593264/20080821/lavigne_avril.jhtml|title=Avril Lavigne's Malaysia Concert Is Back On, Singer Says – 'Too Sexy' Or Not|last=Kaufman|first=Gil|date=21 August 2008|work=MTV|accessdate=30 March 2009|archive-date=2011-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010204415/http://www.mtv.com/news/articles/1593264/avril-lavignes-malaysia-concert-back-on.jhtml|url-status=dead}}</ref> <ref name="musicmix">{{Наведена мрежна страница |url=http://music-mix.ew.com/2009/07/24/avril-lavigne-in-the-studio-exclusive/ |title=Avril Lavigne in the studio: An EW exclusive! |author=Pastorek, Whitney |date=24 July 2009 |work=EW.com |archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fmusic-mix.ew.com%2F2009%2F07%2F24%2Favril-lavigne-in-the-studio-exclusive%2F&date=2010-07-01 |archivedate=2010-07-01 |accessdate=30 January 2010 |url-status=live }}</ref> <ref name="rollingstoneblackstar">{{Наведено списание |last=Diehl |first=Matt |date= 3 September 2009 |title=Avril Lavigne Mellows Out, Gets Serious |journal=Rolling Stone |volume= |series= |issue=#1086 |page=24 |publisher=Rolling Stone LLC |accessdate=14 May 2010}}</ref> <ref name="guardian">{{наведени вести|url=http://www.guardian.co.uk/music/2009/jul/29/avril-lavigne-acoustic-new-album|title=Avril Lavigne goes acoustic on new album|last=Michaels|first=Sean|date=29 July 2009|work=[[The Guardian]] |publisher=[[Guardian Media Group]] |archiveurl=http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.guardian.co.uk%2Fmusic%2F2009%2Fjul%2F29%2Favril-lavigne-acoustic-new-album&date=2010-07-01 |archivedate=2 July 2010 |accessdate=2 August 2009 | location=London}}</ref> <ref name="departure">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1652842/20101122/lavigne_avril.jhtml|title=Avril Lavigne Says Her New Album 'Is A Departure'&nbsp;|last=Montgomery|first=James|date=22 November 2010|work=''MTV.com''|accessdate=23 November 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.mtv.com%2Fnews%2Farticles%2F1652842%2F20101122%2Flavigne_avril.jhtml&date=2010-12-30|archivedate=2010-12-30|url-status=live}}</ref> <ref name="seacrestinterview26">{{cite interview |last=Lavigne |first=Avril |interviewer=[[Ryan Seacrest]] |title=Interview with Avril Lavigne |program=[[On Air with Ryan Seacrest (radio)|On Air with Ryan Seacrest]] |callsign=[[KIIS]] |location=Los Angeles, California |url=http://www.kiisfm.com/cc-common/mediaplayer/player.html?redir=yes&mps=onair.php&mid=http://a1135.g.akamai.net/f/1135/18227/1h/cchannel.download.akamai.com/18227/podcast/LOSANGELES-CA/KIIS-FM/avrillavigne012610.mp3?CPROG=PCAST?CCOMRRMID&CPROG=RICHMEDIA&MARKET=LOSANGELES-CA&NG_FORMAT=chrrhythmic&NG_ID=kiis102fm&OR_NEWSFORMAT=&OWNER=&SERVER_NAME=www.kiisfm.com&SITE_ID=842&STATION_ID=KIIS-FM&TRACK= |date=26 January 2010 |accessdate=26 January 2010}}</ref> <ref name="pacifican">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thepacifican.com/new/index.php?option=com_content&task=view&id=2628&Itemid=100016|title=Movie Review: Alice in Wonderland|last=Wood|first=Courtney|date=17 March 2010|work=The Pacifican|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.thepacifican.com%2Fnew%2Findex.php%3Foption%3Dcom_content%26task%3Dview%26id%3D2628%26Itemid%3D100016&date=2010-07-01|archivedate=2010-07-01|accessdate=9 April 2010|url-status=dead}}</ref> <ref name="earthtimes">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.earthtimes.org/articles/show/buena-vista-records-presents-almost-alice-featuring-other-voices-from-wonderland,1117270.shtml |title=Buena Vista Records Presents Almost Alice Featuring Other Voices from Wonderland |author=Walt Disney Records (Press Release) |date=12 January 2010 |work=EarthTimes |archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.earthtimes.org%2Farticles%2Fshow%2Fbuena-vista-records-presents-almost-alice-featuring-other-voices-from-wonderland%2C1117270.shtml&date=2010-07-01 |archivedate=2010-07-01 |accessdate=15 January 2010 |url-status=live }}</ref> <ref name="merinews">{{Наведена мрежна страница|last=K|first=Stephen|title=Avril Lavigne, others at closing ceremony, watch video|url=http://www.merinews.com/article/avril-lavigne-others-at-closing-ceremony-watch-video/15799788.shtml|work=Merinews|accessdate=14 May 2010|date=2 March 2010|archive-date=2010-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20101209081006/http://www.merinews.com/article/avril-lavigne-others-at-closing-ceremony-watch-video/15799788.shtml|url-status=dead}}</ref> <ref name="inked2010">{{Наведено списание|last=Swanner|first=Rebecca|date=8 June 2010|title=Avril|journal=[[Inked (magazine)|Inked]]|publisher=Pinchazo Publishing Group|issue=June/July 2010|pages=40–45|accessdate=1 June 2010}}</ref> <ref name="digitalspy">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a279547/rihanna-samples-avril-lavigne-on-lp.htm?rss|title=Rihanna 'samples Avril Lavigne on LP'&nbsp; |first=Robert|last=Copsey|date=30 September 2010|work=Digital Spy|accessdate=7 November 2010}}</ref> <ref name="artistdirect">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/rihanna-samples-avril-lavigne-on-loud/7709017|title=Rihanna Samples Avril Lavigne on "Loud"|date=21 October 2010|first=Amy|last=Sciarretto|work=[[Artistdirect]]|accessdate=7 November 2010|archive-date=2012-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20121022123420/http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/rihanna-samples-avril-lavigne-on-loud/7709017|url-status=dead}}</ref> <ref name="idolator">{{Наведена мрежна страница|url=http://idolator.com/5717421/miranda-cosgrove-is-dancing-crazy-on-her-avril-lavigne-written-track|title=Miranda Cosgrove Is “Dancing Crazy” On Her Avril Lavigne-Written Track|last=Bain|first=Becky|date=14 December 2010|work=Idolator (website)|7=Idolator|accessdate=18 December 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fidolator.com%2F5717421%2Fmiranda-cosgrove-is-dancing-crazy-on-her-avril-lavigne-written-track&date=2010-12-18|archivedate=2010-12-18|url-status=live}}</ref> <ref name="kingstonhart">{{наведени вести|title=Avril Lavigne Back in the Studio, Has Strep Throat|first=Courtney|last=Hart|newspaper=Kingston Herald|date=13 August 2010|url=http://kingstonherald.com/entertainment/avril-lavigne-in-studio-has-strep-throat-201031750/|accessdate=13 August 2010 |archiveurl=http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fkingstonherald.com%2Fentertainment%2Favril-lavigne-in-studio-has-strep-throat-201031750&date=2011-03-30 |archivedate=30 March 2011}}</ref> <ref name="maxim2010">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.maxim.com/amg/GIRLS/Girls+of+Maxim/ci.Avril+Lavigne.alternate|title=Avril Lavigne’s third Maxim cover is officially her hottest shoot yet|date=4 October 2010|work=[[Maxim (magazine)|Maxim]]|accessdate=12 November 2010|archive-date=2011-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110228225052/http://www.maxim.com/amg/GIRLS/Girls%2Bof%2BMaxim/ci.Avril%2BLavigne.alternate|url-status=dead}}</ref> <ref name="allheadlinenews">{{наведени вести |url=http://www.allheadlinenews.com/articles/7020493075?Avril%20Lavigne%20To%20Release%20New%20Single%20%22What%20The%20Hell%22|title=Avril Lavigne To Release New Single "What The Hell" |last=Jones |first=Anthony |date=10 November 2010 |work=All Headline News |archiveurl=http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.allheadlinenews.com%2Farticles%2F7020493075%3FAvril%2520Lavigne%2520To%2520Release%2520New%2520Single%2520%2522What%2520The%2520Hell%2522&date=2010-11-10 |archivedate=10 November 2010 |accessdate=10 November 2010}}</ref> <ref name="billboardlipshutz">{{наведени вести|url=http://www.billboard.com/news/avril-lavigne-to-release-goodbye-lullaby-1004133903.story?tag=hpfeed#/news/avril-lavigne-to-release-goodbye-lullaby-1004133903.story?tag=hpfeed|title=Avril Lavigne to Release 'Goodbye Lullaby' Album in March|last=Lipshutz|first=James|date=7 December 2010|work=Billboard|accessdate=8 December 2010}}</ref> <ref name="nmefifth">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nme.com/news/avril-lavigne/57443|title=Avril Lavigne starts work on new album|date=20 June 2011|work=[[NME]]|accessdate=21 June 2011|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.nme.com%2Fnews%2Favril-lavigne%2F57443&date=2011-06-21|archivedate=2011-06-21|url-status=live}}</ref> <ref name="corner">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.digitalspy.com/music/news/a325773/avril-lavigne-ive-started-work-on-new-pop-album.html|title=Avril Lavigne: 'I've started work on new pop album'|last=Corner|first=Lewis|date=20 June 2011|work=Digital Spy|accessdate=21 June 2011|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.digitalspy.com%2Fmusic%2Fnews%2Fa325773%2Favril-lavigne-ive-started-work-on-new-pop-album.html&date=2011-06-21|archivedate=2011-06-21|url-status=live}}</ref> <ref name="daw">{{Наведена мрежна страница|url=http://idolator.com/5908252/avril-lavigne-more-fun-pop-album-soon|title=Avril Lavigne Wants To Release “More Fun”|last=Daw|first=Robbie|date=20 June 2011|work=Idolator|accessdate=21 June 2011|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fidolator.com%2F5908252%2Favril-lavigne-more-fun-pop-album-soon&date=2011-06-21|archivedate=2011-06-21|url-status=live}}</ref> <ref name="girlauinterview">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.girl.com.au/avril-lavigne-over-the-hedge-interview.htm|title=Avril Lavigne Over the Hedge Interview|last=Flynn|first=Gaynor|work=Girl.com.au|accessdate=31 May 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.girl.com.au%2Favril-lavigne-over-the-hedge-interview.htm&date=2010-12-30|archivedate=2010-12-30|url-status=live}}</ref> <ref name="blossoming">{{наведени вести|title=Avril Lavigne blossoming|first=Greg|last=Kot|url=http://articles.chicagotribune.com/2004-11-13/news/0411130129_1_avril-lavigne-self-empowerment-audience|newspaper=[[Chicago Tribune]]|date=13 November 2004|accessdate=30 December 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Farticles.chicagotribune.com%2F2004-11-13%2Fnews%2F0411130129_1_avril-lavigne-self-empowerment-audience&date=2010-12-30|archivedate=30 December 2010}}</ref> <ref name="teenspirit">{{наведени вести|title=Smells like teen spirit|first=Jenny|last=Eliscu|url= http://www.guardian.co.uk/music/2003/mar/07/artsfeatures|newspaper=[[The Guardian]]|date=7 March 2003|accessdate=29 December 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.guardian.co.uk%2Fmusic%2F2003%2Fmar%2F07%2Fartsfeatures&date=2010-12-30|archivedate=30 December 2010}}</ref> <ref name="musicomhinterview">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.musicomh.com/music/features/avril-lavigne.htm|title=Interview: Avril Lavigne|last=Soghomonian|first=Talia|date=September 2004|work=[[musicOMH]]|accessdate=29 December 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.musicomh.com%2Fmusic%2Ffeatures%2Favril-lavigne.htm&date=2010-12-29|archivedate=2010-12-29|url-status=live}}</ref> <ref name="scold">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1553431/20070227/lavigne_avril.jhtml|title=Don't Know How To Spell 'Avril Lavigne'? Prepare To Be Scolded|date=28 February 2007|last=Vineyard|first=Jennifer|work=[[MTV]]|accessdate=30 December 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.mtv.com%2Fnews%2Farticles%2F1553431%2F20070227%2Flavigne_avril.jhtml&date=2010-12-30|archivedate=2010-12-30|url-status=live}}</ref> <ref name="salva">{{Наведена мрежна страница|url=http://lastheplace.com/2008/03/02/avril-lavignes-the-best-damn-thing-on-rca-records/|title=Avril Lavigne’s “The Best Damn Thing” on RCA records|last=Salva|first=Susie|date=6 March 2008|work=LAsThePlace.com|accessdate=31 January 2011|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Flastheplace.com%2F2008%2F03%2F02%2Favril-lavignes-the-best-damn-thing-on-rca-records%2F&date=2011-01-31|archivedate=2011-01-31|url-status=live}}</ref> <ref name="popeater">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.popeater.com/2010/12/30/avril-lavigne-what-the-hell-new-years-eve/|title=Avril Lavigne 'Anxious to Get Out There Again'&nbsp;|date=30 December 2010|last=Smith|first=Stacy Jenel|work=[[PopEater]]|accessdate=3 January 2011|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.popeater.com%2F2010%2F12%2F30%2Favril-lavigne-what-the-hell-new-years-eve%2F&date=2010-12-30|archivedate=2010-12-30|url-status=live}}</ref> <ref name="ultimateguitar">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ultimate-guitar.com/news/interviews/evan_taubenfeld_avril_isnt_punk.html|title=Evan Taubenfeld: 'Avril Isn't Punk'&nbsp;|work=[[Ultimate Guitar Archive]]|date=2 July 2004|accessdate=29 December 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.ultimate-guitar.com%2Fnews%2Finterviews%2Fevan_taubenfeld_avril_isnt_punk.html&date=2010-12-30|archivedate=2010-12-30|url-status=live}}</ref> <ref name="kreviazuk">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nme.com/news/nme/29624|title=Avril Lavigne: songwriter retracts songwriting claims|date=11 July 2007|work=[[NME]]|accessdate=29 December 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.nme.com%2Fnews%2Fnme%2F29624&date=2010-12-30|archivedate=2010-12-30|url-status=live}}</ref> <ref name="yahoomusic">{{Наведена мрежна страница|url=http://new.music.yahoo.com/avril-lavigne/news/girlfriend-power-for-avril-chantal--45048018|title="Girlfriend" Power for Avril, Chantal|date=11 July 2007|work=[[E!]]|publisher=[[Yahoo! Music]]|accessdate=29 December 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fnew.music.yahoo.com%2Favril-lavigne%2Fnews%2Fgirlfriend-power-for-avril-chantal--45048018&date=2010-12-30|archivedate=2010-12-30|url-status=live}}</ref> <ref name="stole">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003607413#/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003607413|title=Seventies Band Sues Lavigne Over 'Girlfriend'&nbsp;|work=Billboard|accessdate=29 December 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.billboard.com%2Fbbcom%2Fnews%2Farticle_display.jsp%3Fvnu_content_id%3D1003607413%23%2Fbbcom%2Fnews%2Farticle_display.jsp%3Fvnu_content_id%3D1003607413&date=2010-12-30#/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003607413|archivedate=2010-12-30|url-status=live}}</ref> <ref name="settle">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chartattack.com/news/45176/avril-lavigne-settles-with-rubinoos-over-copyright-lawsuit|title=Avril Lavigne Settles With Rubinoos Over Copyright Lawsuit|date=10 January 2008|work=Chart (magazine)|5=ChartAttack.com|accessdate=29 December 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.chartattack.com%2Fnews%2F45176%2Favril-lavigne-settles-with-rubinoos-over-copyright-lawsuit&date=2010-12-30|archivedate=2010-12-30|url-status=live}}</ref> <ref name="sabrinateenagewitch">{{Cite episode |title=The Gift of Gab |episode-link= |series=Sabrina, the Teenage Witch |series-link=Sabrina, the Teenage Witch (TV series) |credits=Bruce Ferber (writer), Marley Sims (writer) |network=[[The WB Television Network]] |airdate=2 November 2001 |season=6 |series-no= |number=5 |minutes= }}</ref> <ref name="mtvsabrinanov">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1458464/20021101/puddle_of_mudd.jhtml|title=For The Record: Quick News On Puddle Of Mudd, Papa Roach, Jewel, Dave Navarro, Coolio & More|date=1 November 2002|work=MTV|accessdate=31 May 2010|archive-date=2012-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20120209134855/http://www.mtv.com/news/articles/1458464/.jhtml|url-status=dead}}</ref> <ref name="mtvsabrinanov"/> <ref name="mtvsabrinaaug">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1457229/20020828/lavigne_avril.jhtml?headlines=true|title=For The Record: Quick News On Avril Lavigne, Ashanti, Insane Clown Posse, Jennifer Love Hewitt, Jimmy Eat World & More|date=28 August 2002|work=MTV|accessdate=31 May 2010|archive-date=2003-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20030219103842/http://www.mtv.com/news/articles/1457229/20020828/lavigne_avril.jhtml?headlines=true|url-status=dead}}</ref> <ref name="goingthedistance">{{cite video |people=Griffiths, Mark (director) |date=20 August 2004 |title=Going the Distance |url=http://www.imdb.com/title/tt0388285/ |format= |medium=Motion picture |language= |publisher=[[MGM Home Entertainment]] |accessdate=1 June 2010 |time=<!--add when she appears if anyone knows--> }}</ref> <ref name="canoedistance">{{Наведена мрежна страница|url=http://jam.canoe.ca/Movies/Reviews/G/Going_The_Distance/2004/08/20/pf-753048.html|title=Have a laugh, see Canada|last=Braun|first=Liz|date=20 August 2004|work=[[Canadian Online Explorer]]|accessdate=31 May 2010}}</ref> <ref name="mtvflock">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1516717/avril-lands-small-role-crime-drama.jhtml|title=Avril Lands A Role In Richard Gere Crime Drama 'The Flock'&nbsp;|last=Kaufman|first=Gil|date=30 November 2005|work=MTV|accessdate=31 May 2010|archive-date=2011-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110501090818/http://www.mtv.com/news/articles/1516717/avril-lands-small-role-crime-drama.jhtml|url-status=dead}}</ref> <ref name="digitalspyflock">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.digitalspy.com/movies/news/a32914/lavigne-bags-acting-role-in-the-flock.html|title=Lavigne bags acting role in 'The Flock'&nbsp; |last=West|first=Dave|date=12 May 2006|work=Digital Spy|accessdate=31 May 2010}}</ref> <ref name="mojoflock">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?page=intl&id=flock.htm|title=The Flock - International Box Office Results - Box Office Mojo|work=Box Office Mojo|accessdate=31 May 2010}}</ref> <ref name="cctvhedge">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cctv.com/program/cultureexpress/20060522/101473.shtml|title=Dare to climb the hedge|last=Minji|first=Chen|date=22 May 2006|work=[[CCTV.com]]|accessdate=31 May 2010}}</ref> <ref name="mojohedge">{{Наведена мрежна страница|url=http://boxofficemojo.com/movies/?page=main&id=overthehedge.htm|title=Over the Hedge (2006) - Box Office Mojo|work=Box Office Mojo|accessdate=31 May 2010}}</ref> <ref name="contactmusicfastfood">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/story/lavigne-joins-fast-food-nation|title=Lavigne Joins Fast Food Nation|date=20 December 2005|work=[[Contactmusic.com]]|accessdate=31 May 2010}}</ref> <ref name="washingtonpostfastfood">{{наведени вести|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/05/19/AR2006051900596.html|title='Fast Food Nation' Hits Burger Culture|last=Germain|first=David|date=19 May 2006|work=The Washington Post|accessdate=31 May 2010}}</ref> <ref name="msnbcfastfood">{{Наведена мрежна страница|url=http://msnbc.msn.com/id/15719858/|title=‘Fast Food Nation’ doesn’t have bite|last=Lemire|first=Christy|date=14 November 2006|work=[[MSN]]|accessdate=31 May 2010}}</ref> <ref name="nytimesfastfood">{{наведени вести|url=http://www.nytimes.com/2006/05/22/arts/22iht-dupont.html|title=Director serves subtler 'Food' at Cannes|last=Dupont|first=Joan|date=22 May 2006|work=[[The New York Times]]|publisher=The New York Times Company|accessdate=31 May 2010}}</ref> <ref name="mojofastfood">{{Наведена мрежна страница|url=http://boxofficemojo.com/movies/?id=fastfoodnation.htm|title=Fast Food Nation (2006) - Box Office Mojo|work=Box Office Mojo|accessdate=31 May 2010}}</ref> <ref name="canadianbusiness">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.canadianbusiness.com/after_hours/lifestyle_activities/article.jsp?content=20060814_79827_79827&page=3|title=Power players: Canada's top actors|last=Mlynek|first=Alex|author2=Pulfer, Rachel|date=14 August 2006|work=Canadian Business|accessdate=27 June 2007|archive-date=2007-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071211062614/http://www.canadianbusiness.com/after_hours/lifestyle_activities/article.jsp?content=20060814_79827_79827&page=3|url-status=dead}}</ref> <ref name="warechok">{{наведени вести|url=http://www.okmagazine.com/2008/07/ok-interview-avril-lavigne-8095/|title=OK! Interview: Avril Lavigne|last=Warech|first=Jon|date=30 July 2008|work=OK! Magazine|accessdate=28 August 2008}}</ref> <ref name="venaabbey">{{наведени вести|url=http://www.mtv.com/news/articles/1593374/20080822/lavigne_avril.jhtml|title=Avril Lavigne Launches Abbey Dawn Clothing Line: 'It's Absolutely My Wardrobe'&nbsp;|last=Vena|first=Jocelyn|date=25 August 2008|work=MTV|accessdate=30 March 2009|archive-date=2012-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105133044/http://www.mtv.com/news/articles/1593374/avril-lavigne-launches-clothing-line.jhtml|url-status=dead}}</ref> <ref name="usatodaybarker">{{наведени вести|url=http://www.usatoday.com/life/lifestyle/fashion/2008-03-04-lavigne-kohls_N.htm|title=Lavigne pins name to clothes line her own Abbey Dawn, for Kohl's|last=Barker|first=Olivia|date=5 March 2008|work=[[USA Today]]|accessdate=3 June 2010}}</ref> <ref name="usatodaybarker"/> <ref name="abbeyquote">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.billboard.com/#/news/avril-lavigne-takes-stripped-down-approach-1003997682.story|title=Avril Lavigne Takes Stripped-Down Approach On Next Album|first=Caitlin|last=Berens|date=27 July 2009|work=Billboard|accessdate=22 December 2010}}</ref> <ref name="nprmouse">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=14250186|title=Word of Mouse: Creating a Musical Buzz Online|date=10 September 2007|work=NPR.org|accessdate=28 August 2008}}</ref> <ref name="newyorkabbey">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cosmogirl.com/blog/abbey-dawn-fashion-show|title=New York Fashion Week Spring 2010: Abbey Dawn|last=Moody|first=Colleen|date=15 September 2009|work=Cosmo Girl|accessdate=27 March 2010|archive-date=2010-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100614183419/http://www.cosmogirl.com/blog/abbey-dawn-fashion-show|url-status=dead}}</ref> <ref name="artistdirectrelease">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/avril-lavigne-to-release-goodbye-lullaby-on-march-8/8196075|title=Avril Lavigne to Release "Goodbye Lullaby" on March 8|work=[[Artistdirect]]|date=8 December 2010|last=Sciarretto|first=Amy|accessdate=14 December 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.artistdirect.com%2Fentertainment-news%2Farticle%2Favril-lavigne-to-release-goodbye-lullaby-on-march-8%2F8196075&date=2010-12-14|archivedate=2010-12-14|url-status=live}}</ref> <ref name="artistdirectrelease"/> <ref name="artistdirectrelease"/> <ref name="brandscanoncanada">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.celebritybrands.net/lifestyle/avril-lavigne-clicks-with-canon-canada/|title=Avril Lavigne Canon|date=21 October 2008|work=Celebritybrands.net|accessdate=27 December 2009|archive-date=2010-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100115002627/http://www.celebritybrands.net/lifestyle/avril-lavigne-clicks-with-canon-canada/}}</ref> <ref name="basenotes">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.basenotes.net/industry_news/20090318avril-lavigne.html|title=Avril Lavigne in London to promote new fragrance, Black Star|last=Osborne|first=Grant|date=18 March 2009|work=Basenotes.net|accessdate=20 March 2009|archive-date=2011-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723024654/http://www.basenotes.net/industry_news/20090318avril-lavigne.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="seacrestinterview6may">{{cite interview |last=Lavigne |first=Avril |interviewer=[[Ryan Seacrest]] |title=Interview with Avril Lavigne |program=[[On Air with Ryan Seacrest (radio)|On Air with Ryan Seacrest]] |callsign=[[KIIS]] |location=Los Angeles, California |url=http://www.kiisfm.com/mediaplayer/?station=RYAN-IP&action=ondemand&feed_name=onair.xml&item=19156876 |date=6 May 2010 |accessdate=14 May 2010 |archivedate=2011-08-18 |archiveurl=https://www.webcitation.org/612TESo8C?url=http://www.kiisfm.com/mediaplayer/?station=RYAN-IP }}</ref> <ref name="cewblackstar">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cew.org/eweb/DynamicPage.aspx?webcode=CEWBAWList&Reg_evt_key=b70c321f-d7c7-4891-96e9-cbe19a3eff63#SCENT%20:%20Women's%20Scent%20Mass|title=CEW Beauty Award Winners List|year=2010|work=Cosmetic Executive Women|accessdate=2 June 2010|archive-date=5 јули 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705034633/https://www.cew.org/eweb/DynamicPage.aspx?webcode=CEWBAWList&Reg_evt_key=b70c321f-d7c7-4891-96e9-cbe19a3eff63#SCENT%20:%20Women's%20Scent%20Mass|url-status=dead}}</ref> <ref name="independentrose">{{наведени вести|url=http://www.independent.co.uk/life-style/fashion/watch-avril-lavignes-fragrance-commercial-1991146.html|title=Watch: Avril Lavigne's fragrance commercial|date=4 June 2010|work=The Independent|accessdate=4 June 2010 | location=London}}</ref> <ref name="2dayfm">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.2dayfm.com.au/entertainment/music/popbuzz//blog/avrils-got-a-forbidden-rose/20100316-7szo.html|title=Avril Lavigne's "Forbidden Rose", "Black Star" News|date=16 March 2010|work=[[2Day FM]]|accessdate=4 June 2010}}</ref> <ref name="perfumeblog">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.blog.perfumetr.com/forbidden-rose-new-fragrance-by-avril-lavigne/ |title=Forbidden Rose new fragrance by Avril Lavigne |date=18 March 2010 |work=Perfume Blog |accessdate=27 March 2010 |archive-date=2012-07-04 |archive-url=https://www.webcitation.org/68tjuvFQ3?url=http://www.blog.perfumetr.com/forbidden-rose-new-fragrance-by-avril-lavigne/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="rosecommercial">{{cite video |people=Lavigne, Avril (herself) |date=June 2010 |title=Forbidden Rose commercial |url=http://www.avril-lavigne-perfumes.com/teaser.aspx |format= |medium=Streaming video |language= |publisher=[[Procter & Gamble]] |location= |accessdate=4 June 2010 |time= |archivedate=2010-06-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100605031916/http://www.avril-lavigne-perfumes.com/teaser.aspx }}</ref> <ref name="ladowntownalice">{{наведени вести|url=http://www.ladowntownnews.com/articles/2010/05/27/entertainment/doc4bfea2272df4f865819251.txt|title=Alice in Downtown: Alice in Wonderland Design Exhibition Opens at FIDM Today|date=27 May 2010|work=[[Los Angeles Downtown News]] |archiveurl=http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.ladowntownnews.com%2Farticles%2F2010%2F05%2F27%2Fentertainment%2Fdoc4bfea2272df4f865819251.txt&date=2010-07-01 |archivedate=2 July 2010 |accessdate=28 May 2010}}</ref> <ref name="gazettedunlevy">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.canada.com/cityguides/photogalleries/story.html?id=ac657374-fd04-4c4d-9eda-51f72ae6e479&k=33893|title=Artists keen to take on role of engaged global citizens|last=Dunlevy|first=T'cha|date=17 November 2007|work=[[The Gazette (Montreal)|The Gazette]]|publisher=CanWest Global Communications|accessdate=2 June 2010}}</ref> <ref name="celebphil">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/la-ca-celebrity-charity-20101114,0,3718442.story?page=1|title=Celebrities hire philanthropy consultants to guide their giving|date=14 November 2010|first=Harriet|last=Ryan|work=Los Angeles Times|accessdate=3 December 2010}}</ref> <ref name="concordiensis">{{Наведена мрежна страница|url=http://media.www.concordy.com/media/storage/paper858/news/2006/04/20/News/Gusters.Adam.Gardner.Sits.Down.With.The.Concordy-1863855.shtml|title=Guster's Adam Gardner sits down with the Concordy|last=Curiel|first=Nat|date=20 April 2006|work=[[Concordiensis]]|accessdate=3 June 2010}}</ref> <ref name="amnestydarfur">{{наведени вести|url=http://news.amnesty.org.au/news/comments/make_some_noise_to_save_darfur/|title=Make some noise to save Darfur|date=25 June 2007|work=Amnesty International|accessdate=30 March 2009|archive-date=2013-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130827143049/http://news.amnesty.org.au/news/comments/make_some_noise_to_save_darfur/|url-status=dead}}</ref> <ref name="siglotorreon">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/483676.la-cifra-reunida-en-el-teleton-asegura-mas-ce.html|title=La cifra reunida en el Teletón asegura más centros de ayuda|date=7 December 2009|work=El Siglo de Torreón|language=es|accessdate=2 June 2010}}</ref> <ref name="celebri">{{Наведена мрежна страница|url=http://celebrifi.com/gossip/Various-Artists-Wavin-Flag-Young-Artists-For-Haiti-1817358.html|title=Various Artists - Wavin Flag (Young Artists For Haiti)|date=12 March 2010|work=''Celebrifi.com''|accessdate=7 November 2010|archive-date=2011-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430011843/http://celebrifi.com/gossip/Various-Artists-Wavin-Flag-Young-Artists-For-Haiti-1817358.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="musicmixqa">{{Наведена мрежна страница|url=http://music-mix.ew.com/2010/12/27/avril-lavigne-interview-new-album/|title=Avril Lavigne talks about her new album, (sort of) working with Rihanna, and where she'll be New Years Eve: An EW Q&A|last=Greenblatt|first=Leah|date=27 December 2010|work=[[Entertainment Weekly]]|accessdate=27 December 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fmusic-mix.ew.com%2F2010%2F12%2F27%2Favril-lavigne-interview-new-album%2F&date=2010-12-27|archivedate=2010-12-27|url-status=live}}</ref> <ref name="partners">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theavrillavignefoundation.org/partners|title=The Avril Lavigne Foundation: Partners|work=''Theavrillavignefoundation.org''|accessdate=16 September 2010|archive-date=2011-08-18|archive-url=https://www.webcitation.org/612Te33lP?url=http://www.theavrillavignefoundation.org/partners|url-status=dead}}</ref> <ref name="partners"/> <ref name="foundation">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theavrillavignefoundation.org/|title=The Avril Lavigne Foundation|work=''Theavrillavignefoundation.org''|accessdate=16 September 2010}}</ref> <ref name="vancouversun">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.canada.com/vancouversun/news/arts/story.html?id=8e2d6e8e-f641-4161-a6b7-eb3930aaf168|title=Fame, marriage and hometown pizza: Avril Lavigne is living the life of the megastar, but she's a Canadian smalltown girl at heart|last=O'Brian|first=Amy|date=21 April 2007|work=[[Canwest News Service]]|accessdate=1 June 2010|archive-date=2012-12-06|archive-url=https://archive.today/20121206034207/http://www.canada.com/vancouversun/news/arts/story.html?id=8e2d6e8e-f641-4161-a6b7-eb3930aaf168|url-status=dead}}</ref> <ref name="nytimesnecktie">{{наведени вести|url=http://www.nytimes.com/2002/12/10/nyregion/the-necktie-as-a-gift-not-such-a-bad-idea-after-all.html|title=The Necktie as a Gift: Not Such a Bad Idea After All|last=Trebay|first=Guy|date=10 December 2002|work=The New York Times|page=9|accessdate=1 June 2010}}</ref> <ref name="wakeupvideo">{{Наведена мрежна страница|url=http://newsroom.mtv.com/2010/06/04/avril-lavigne-debut/|title=Avril Lavigne Drops Her Debut: Wake-Up Video|last=Anderson|first=Kyle|date=4 June 2010|work=MTV.com|accessdate=4 June 2010|archive-date=2011-01-27|archive-url=https://www.webcitation.org/5w3GQom4C?url=http://newsroom.mtv.com/2010/06/04/avril-lavigne-debut/}}</ref> <ref name="observer">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ndsmcobserver.com/2.2755/avril-lavigne-bares-soul-in-latest-release-1.272075|title=Avril Lavigne bares soul in latest release|date=9 September 2004|work=The Observer|accessdate=1 June 2010|archive-date=2011-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727000843/http://www.ndsmcobserver.com/2.2755/avril-lavigne-bares-soul-in-latest-release-1.272075|url-status=dead}}</ref> <ref name="manilamoody">{{Наведено списание|last=Moody|first=Nekesa Mumbi|date=27 July 2002|title=New crop of teen pop queens reject sex-symbol status|journal=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Corporation|location=Philippines|volume=XVI|issue=163|page=42|url=http://news.google.com/newspapers?id=lXwqAAAAIBAJ&sjid=GAsEAAAAIBAJ&pg=6393,2871039&dq=avril+lavigne+interview&hl=en |accessdate=1 June 2010}}</ref> <ref name="mtvundermyskin">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1486120/20040401/lavigne_avril.jhtml|title=Avril Lavigne Album Preview: Rock Rules On Under My Skin|last=D'Angelo|first=Joe|date=2 April 2004|work=MTV|accessdate=1 June 2010|archive-date=2012-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105133053/http://www.mtv.com/news/articles/1486120/album-preview-avrils-under-my-skin.jhtml|url-status=dead}}</ref> <ref name="imnotobsessed">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imnotobsessed.com/2006/10/18/avril-lavigne-talks-about-her-fashion-transformation|title=Avril Lavigne Talks About Her Fashion Transformation|date=18 October 2006|work=''I'm Not Obsessed''|accessdate=6 April 2010|archive-date=2010-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100402095128/http://www.imnotobsessed.com/2006/10/18/avril-lavigne-talks-about-her-fashion-transformation|url-status=dead}}</ref> <ref name="mtvaction">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mtv.com/bands/l/lavigne_avril/news_feature_032204/index4.jhtml |title=Avril Lavigne: No Looking Back |accessdate=2 June 2010 |archive-date=2011-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904052903/http://www.mtv.com/bands/l/lavigne_avril/news_feature_032204/index4.jhtml |url-status=dead }}</ref> <ref name="ferguson2007">{{Cite episode |title=Ioan Gruffudd/Avril Lavigne |url=http://www.imdb.com/title/tt1052783/ |series=The Late Late Show with Craig Ferguson |series-link=The Late Late Show with Craig Ferguson |credits=Lavigne, Avril (herself, performer); Craig Ferguson (host) |network=NBC |airdate=18 June 2007 |season=4 |series-no=89}}</ref> <ref name="dose">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dose.ca/Avril+Lavigne+Brody+Jenner+Make+Official+With+Matching+Tattoos/2850746/story.html|title=Avril Lavigne and Brody Jenner Make it Official -- With Matching Tattoos|last=Furtado|first=Miranda|date=12 April 2010|work=Dose.ca|accessdate=26 April 2010|archive-date=2011-08-18|archive-url=https://www.webcitation.org/612TOeEYj?url=http://www2.dose.ca/avril+lavigne+brody+jenner+make+official+with+matching+tattoos/2850746/story.html?id=2850746|url-status=dead}}</ref> <ref name="radaronlinetattoo">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.radaronline.com/exclusives/2010/05/exclusive-avril-lavigne-and-brody-jenner-get-matching-obscene-tattoos|title=Exclusive: Avril Lavigne And Brody Jenner Get Matching Obscene Tattoos|date=7 May 2010|work=[[RadarOnline]]|accessdate=30 May 2010}}</ref> <ref name="usweeklytattoo">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usmagazine.com/moviestvmusic/news/spencer-pratt-brody-jenner-is-a-fing-idiot-drunk-2010145|title=Spencer Pratt Calls Brody Jenner a "Drunk Idiot"|date=14 May 2010|work=[[US Weekly]]|publisher=Wenner Media|accessdate=30 May 2010}}</ref> <ref name="inkedblog">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.inkedmag.com/blog/f-love/|title=F*** Love|last=Guadiana|first=MaryHelen|date=19 May 2010|work=Inkedmag.com|accessdate=1 June 2010|archive-date=2010-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20100525111645/http://www.inkedmag.com/blog/f-love}}</ref> <ref name="mtvbrodytattoo">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1643100/20100707/lavigne_avril.jhtml|title=Avril Lavigne, Brody Jenner Tattoo Their Names On Each Other|date=7 July 2010|work=[[MTV]]|accessdate=7 July 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.mtv.com%2Fnews%2Farticles%2F1643100%2F20100707%2Flavigne_avril.jhtml&date=2010-07-07|archivedate=2010-07-07|url-status=live}}</ref> <ref name="okmetcalfe">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.okmagazine.com/2009/10/avril-lavigne-files-for-divorce/|title=Avril Lavigne Files Divorce|last=Metcalfe|first=Luisa|date=15 October 2009|work=OK! Magazine|accessdate=6 April 2010}}</ref> <ref name="askmen">{{наведени вести|title=Avril Lavigne engaged|url=http://www.askmen.com/celebs/entertainment-news/avril-lavigne/avril-lavigne-engaged.html|work=AskMen|date=28 June 2005|accessdate=28 March 2010}}</ref> <ref name="gothwedding">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.monstersandcritics.com/people/news/article_1281886.php/Avril_Lavigne_s_goth_wedding|title=Avril Lavigne's goth wedding|work=Monstersandcritics.com|date=23 March 2007|accessdate=24 May 2010|archiveurl=https://archive.today/20120529015232/http://www.monstersandcritics.com/people/news/article_1281886.php/Avril_Lavigne_s_goth_wedding|archivedate=2012-05-29|url-status=live}}</ref> <ref name="sfgate">{{наведени вести |title=Avril Lavigne Weds |work=SFgate.com |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/dailydish/detail?blogid=7&entry_id=7160 |last=Kessler |first=Vincent |date=17 July 2006 |accessdate=28 March 2010 |archive-date=2009-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090618170542/http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/dailydish/detail?blogid=7&entry_id=7160 |url-status=dead }}</ref> <ref name="peoplewedding">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.people.com/people/article/0,,1214386,00.html|title=Avril Lavigne Marries Deryck Whibley|date=15 July 2006|work=People (magazine)|accessdate=1 June 2010}}</ref> <ref name="peoplemazur">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.people.com/people/article/0,,20305433,00.html|title=Avril Lavigne and Deryck Whibley Separate|last=Mazur|first=Kevin|date=17 September 2009|work=People|accessdate=6 April 2010}}</ref> <ref name="divorce">{{наведени вести |title =Avril Lavigne's Divorce Approved, Free to Get More Brody Jenner Tattoos|work=[[E!Online]]|date=17 November 2010|last=Garvey|first=Marianne|url=http://au.eonline.com/uberblog/b211858_avril_lavignes_divorce_approved_free.html|accessdate=17 November 2010}}</ref> <!--додавајте наводи над оваа линија--> }} == Надворешни врски == {{Commons|Avril Lavigne}} {{Wikiquote}} *{{Official website|www.avrillavigne.com}} *{{IMDb name|1245099|Аврил Лавињ}} {{Аврил Лавињ}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Лавињ, Аврил}} [[Категорија:Аврил Лавињ]] [[Категорија:Родени во септември]] [[Категорија:Родени на 27 септември]] [[Категорија:Родени во 1984 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Канадски женски гитаристи]] [[Категорија:Канадски пејачки]] [[Категорија:Музичари од Онтарио]] [[Категорија:Поп-панк пејачи]] [[Категорија:Добитници на наградата „Ајвор Новело“]] e2ju2fdgx0pqov6cs6x3gnptw4rlzfy 0 31555 5606956 5485592 2026-08-10T00:37:13Z Buli 2648 /* Егзархиска групација */ 5606956 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Иван Гарванов | image = IvanGarvanoffBGrevolutionary.jpg | caption = | birth_date = {{birth date|1869|12|23|df=yes}} | birth_place = [[Стара Загора]], [[Османлиска империја]] (денешна [[Бугарија]]) | death_date = {{death date and age|1907|11|23|1869|12|23|df=yes}} | death_place = [[Софија]], [[Кнежевство Бугарија]] }} {{Контроверзни дејци во македонското револуционерно движење}} '''Иван Георгиев Гарванов''' бил револуционер од Бугарија, учесник во македонското револуционерно движење, дел од [[Егзархиска групација во Македонија|Егзархиската групација во Македонија]], основач и претседател на [[Бугарско тајно револуционерно братство|Бугарското тајно револуционерно братство]], член и раководител на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]].<ref name="VJ">''Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Табернакул, Институт за историја - Филозовски факултет, Скопје, 2003''</ref> == Рани години == Гарванов е роден во [[Стара Загора]], тогаш во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Неговиот татко загинал во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]]. Основно образование завршил во родниот град, потоа образованието го продолжил во [[Пловдив]] каде завршил гимназија, а подоцна учел при Вишото училиште во [[Софија]] и завршил [[физика]] и [[математика]], а години подоцна специјализирал во [[Виена]] во [[1904]] година. Во периодот од [[1894]] до [[1903]] година бил професор по [[физика]] во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гимназија]]. == Егзархиска служба == === Егзархиска групација === [[Податотека:Bulgarian Men's High School of Thessaloniki in 1891.jpg|мини|250x250пкс|Солунската егзархиска гимназија Св. Кирил и Методиj]] [[Податотека:Uchiteli Solun.jpg|ляво|мини|дясно|250п|Учители во Солунската гимназија. Иван Гарванов е втор од првит ред.]] {{главна|Егзархиска групација во Македонија}} Кога Иван Гарванов станал професор во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската гимназија]], наставниот кадар бил поларизиран на три групи: ''привилигирани северњаци'', ''благоразумни'', ''неблагодадежни и сепаратисти'' <ref name="Вардарски">''Вардарски (Петар Поп Арсов), „Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници“, превод, редакција, коментар и предговор д-р Ванчо Ѓорѓиев, Табернакул, Скопје 2006''</ref>. Првата групација се залагала за ширење на бугарската национална свест меѓу [[Македонците]] и ја култивирале земјата, односно создавале услови за присоединување на [[Македонија (регион)|Македонија]] кон [[Бугарија]]. Егзархистите се стремеле сето македонско христијанско население да се сплоти околу [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и да се подржи црковно - просветното дело, а другото: {{Цитатник|''... кога ќе дојде време ќе го сврши Бугарија со своите 200 000 штика'' <ref>''[[Христо Силјанов|Христо Силянов]], "Освободителнитѣ борби на Македония", [http://www.promacedonia.org/obm1/index.html том I Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1933. {{bg}}''</ref>}} Во оваа група биле: [[Васил Иванов К’нчов]], [[Михаил Сарафов]], д-р Колушев, Начев - пистел, Тошев - подоцна бугарски трговски агент и полномошен министер, [[Коне Самарџиев]] - македонски трговец и издавач, [[Јосиф Кондов]] - банкар, [[Христо Ганов]], [[Неделчо Колушев]], [[Атанас Наумов]], а кон нив набргу се приклонил и самиот Гарванов. Набргу оваа група дошла во судир со [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] која се стремела за самостојно работење, ширење на револуционерната идеја меѓу населението, ослободување на [[Македонија (регион)|Македонија]] преку едно востание без никој да и се меша. И покрај идеините разлики [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] започнала преговори за ставање на крај на расправиите и [[Ѓорче Петров]] ги поканил Иван Гарванов и [[Неделчо Колушев]] да влезат во [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] но тие одбиле. Од своја страна Гарванов истакнал: {{Цитатник|''за нив е доцна да стануваат обични редници'' <ref name="GP">''Петров Ѓорче, Спомени, Коресподенција, (вовед, коментар и редакција Љубен Лапе), Скопје, 1984.''</ref>}} Предлогот за помирување не бил само одбиен туку се започнала контра агитација со цел да се ослаби влијанието на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] и тие започнале да проповедаат слично на неа: {{Цитатник|''Бугарија ќе не ослободи и од Бугарија да чекаме се. Пушки да не се купуваат и да не се внесуваат, зошто кога ќе затребаат, Бугарија ќе ги даде. Револуционерноста да не се пројавува во акции, туку само во морална подготвеност'' <ref name="GP" /> }} Од оваа групација подоцна се родило [[Бугарско тајно револуционерно братство|Револуционерното братство]] чиј водач бил Гарванов. Тие сакале да влезат во [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] и да го стават [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] под своја контрола<ref name="VJ" />. == Револуционерна дејност == === Бугарско тајно револуционерно братство === {{Главна|Бугарско тајно револуционерно братство}} Гарванов и неговите блиски во [[март]] [[1897]] година го формирале [[Бугарско тајно револуционерно братство|Револуционерно братство]]. Според [[Христо Куслев]], сигнал за формирање на братството дал полковникот [[Анастас Јанков|Јанков]] кон крајот на [[1896]] година кога бил во [[Солун]] <ref>''Спомени на Хр. Куслев...,31-32''</ref>, а според [[Ѓорче Петров]], идеен творец на [[Бугарско тајно револуционерно братство|Братството]] бил [[Васил Иванов К‘нчов]], кои идејата ја дал во согласност со Егзрхот Јосиф и Селџобалиев <ref name="GP" />. Тие сметале дека најпогоден за оваа задача е Иван Гарванов и сакале него да го спротивстават на [[ТМОРО|Македонската револуционерна организација]]. Во конституирање на [[Бугарско тајно револуционерно братство|Братството]] учествувале 14 души и меѓу нив биле: Иван Гарванов, [[Христо Тенчев]], [[Јосиф Кондов]], [[Димитар Мирчев (раководител на ТМОРО)|Димитар Мирчев]], [[Атанас Наумов]], [[Делчо Колушев]], [[Христо Ганов]] и други, а за претседател бил избран Иван Гарванов. Според [[Ѓорче Петров]], Братсвото било воспоставено ''под божем револуционерна основа'' за да може полесно да ги зазеде позициите на [[Централен комитет на МРО|ЦК]]. ''Братсвото немало друга идеја'' <ref name="GP" />. Набргу по основањето, членовите на [[Бугарско тајно револуционерно братство|Братството]] дошле во судир со српските пропагандисти, имено српската пропаганда во Солунско тогаш била предводена од Пејчиноски кои бил родум од Ресенското село, [[Царев Двор]], тој бил поранешен учител во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егазархиска гимназија]] и бил во лоши односи со бугарските учители. На [[3 јуни]] [[1897]] година во [[Солун]], Пејчиноски ќе го организира нападот против членовите на [[Бугарско тајно револуционерно братство|Бугарското тајно револуционерно братство]]. Во нападот ќе учествуваат србинот Александар, црногорeцот Никола Бабаковиќ и Ташко кој бил родум од селото [[Магарево]]. Во нападот бил убиен [[Христо Ганов]] додека пак Иван Гарванов бил ранет по што бил пренесен во италјанската болница. Бугарскиот трговкси агент [[Атанас Шопов]] истакнал: {{Цитатник|''Гарванов покажал невидена храброст. Во моментот кога Ганов бил нападнат од Александар, Гарванов се фрлил врз него, му ја одзел камата и ја фрлил. Веднаш потоа се фрлил врз Ташко, кој стрелал со револверот, при што Гарванов бил ранет. Поради тоа Шопов смета дека тој заслужил орден од Н. Царско височество'' <ref name="VJ" /> }} Учесниците во нападот подоцна биле уапсени, а [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] по нападот им помогнал на членовите на [[Бугарско тајно револуционерно братство|Братството]] и покрај тензијата која постоела меѓу нив, [[Иван Хаџи Николов]] го придружувал Гарванов до болницата, [[Христо Татарчев]] му понудил бесплатно лекување, а [[Христо Матов]] му пишал на Гарванов од [[Скопје]]. Меѓу другото [[Даме Груев]] ја организирал ликвидацијата на Пејчиноски со терористи на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Меѓутоа Гарванов и [[Бугарско тајно револуционерно братство|Братството]] многу бргу ги заборавиле овие услуги <ref name="VJ" />. Набргу [[Бугарско тајно револуционерно братство|Братството]] поради својата дејност дошло во судир со [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]], имено: {{Цитатник|''Појавата на Братството, со претензија да биде втора револуционерна организација во Македонија, немала цел да го засили национално-ослободителното движење на македонскиот народ. Напротив, тоа се појавило како ретрограден фактор во моментот кога македонскиот народ најинтезивно беше атакуван од српскогрчката пропаганда и имал потреба од сплотеност'' <ref name="VJ" /><ref name="HT">''д-р, Татарчев Христо, Вътрешната македоно-одринска революциона ораганизация като митологична и реална същност, (съставител: Цочо Биляарски и Валентин Китанов), София, 1995''</ref> }} Судирот бил неизбежен и се дошло до вооружени престрелки. Најпрво [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] направила неколку ободи за ликвидација на идеолозите на [[Бугарско тајно револуционерно братство|Братството]] по што ''Централен управен совет'' на чело со Гарванов донел одлука за ликвидација на [[Даме Груев]], [[Иван Хаџи Николов]], [[Пере Тошев]] и [[Христо Матов]] <ref name="IVGS">''Спомени на Иванъ Гарвановъ..., 121''</ref>. Меѓутоа овие ликвидации не се оствариле и Иван Гарванов увидел дека [[Бугарско тајно револуционерно братство|Братството]] нема доволно сили само да се пресмета со [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] и затоа решил да побара помо. Тој заминал за Софија, а таму имал средби со Рачо Петров, Константин Стоилов и Радославов. Меѓутоа нивниот пречек бил ладен, го советувале да дојде до помирување и без ветување за каква било помош. Меѓутоа [[Борис Сарафов]] кој тогаш бил претседател на [[Македонски комитет|Врховниот комитет]] при средбата со Гарванов истакнал дека Комитетот ќе ги преземе сите средстав за да дојде со помирување, дури и ако треба ''и со сила'' <ref name="IVGSyt">''Спомени на Иванъ Гарвановъ..., 123''</ref>. [[Борис Сарафов]] се обидел да орагнизира средба помеѓу Гарванов и [[Ѓорче Петров]], меѓутоа Гарванов не сакал да се сретне, [[Ѓорче Петров]] планирал ликвидација на Граванов во [[Софија]] со терористи <ref name="IVGSyt" />. Односите биле до толку изострени што Сарафов истакнува дека {{Цитатник|''Централистите беа решиле со терор да се справат со Гарванова и др.. Тоа нам ни штетеше многу тука, на делото. Ѓорче аплаудираше на акцијата против Наумов. Беше на мислење дека треба да се испоколат сите од Братството, - никакво разбирање, никакво помирување''<ref name="BS">''[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spombs.html Спомени на Борис Сарафов]''</ref> }} Под притисок на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] и со посреднишво на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и [[Борис Сарафов]] во првата декада на септември [[1899]] година дошло до помирување меѓу [[Бугарско тајно револуционерно братство|Братството]] и [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], односно членовите на [[Бугарско тајно револуционерно братство|Револуционерното братството]] се слеалее во [[ТМОРО]]. Неколку дена подоцна [[Пере Тошев]] во организацијата ги заколнал: Гарванов, Колушев, [[Коне Самарџиев]], Мирчев и др. Заклетва не дале Чакаров и Кочо Аврамов. По две недели во [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] како претставник на поранешното Братство влегол [[Јосиф Кондов]], а Иван Гарванов влегол во ''Солунскиот окружен комитет''. Според некој: {{Цитатник|''Оваа грешка (на Ц.К на ТМОРО б.н) скапо ќе го чини македонското ослободително движење'' <ref name="VJ" />}} === Македонска револуционерна организација === {{Главна|Македонска револуционерна организација}} По само распуштањето на [[Бугарско тајно револуционерно братство|Револуционерното братство]] Гарванов влегол во ''Солунскиот окружен комитет'', меѓутоа на Гарванов единствената задача која му била доверена е да собира финансиски средства од симпатизерите на поранешното на [[Бугарско тајно револуционерно братство|Братство]], други задачи и не му давале <ref name="IVGSh">''Спомени на Иванъ Гарвановъ..., 129''</ref>. Во [[јануари]] [[1901]] година се разврзала [[Солунска афера|Солунската афера]], а во бранот на апсења последен на слобода од [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] останал [[Иван Хаџи Николов]]. Тој очекувајќи го своето апсење и опседнат со мислата дека се пропаѓа ги повикал Иван Гарванов и [[Спас Мартин]] и им го соопштил начинот на комуникација со внатрешноста и [[Македонски комитет|Врховниот комитет]]. На втората средба тие решиле да издадаат 5 бланко потврди за офицерите во случај на евентуално кревање на востание, а овие потврди во [[Софија]] ги однел [[Софрониј Стојанов]]. Во овој момент на очај, Иван Х. Николов [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] го предала на идејните противници на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]], односно на членовите на поранешното [[Бугарско тајно револуционерно братство|Револуционерно братство]]. Подоцна Хаџи Николов пред [[Христо Татарчев|Татарчев]] се правдал дека на Иван Гарванов, [[Спас Мартин]] и [[Димитар Мирчев]] им ги предал само печатот на [[Централен комитет на МРО|ЦК]], шифрите и списоците и дека [[Спас Мартин]] го задолжил да им пише на [[Задгранично претставништво|задграничните претставници]] во смисла: {{Цитатник|''Држете ја вие од таму здраво ситуацијата '' <ref name="HT" />}} Во однос на избивањето на аферата се доведува во прашање и улогата на членовите на поранешното [[Бугарско тајно револуционерно братство]] кои тогаш веќе биле дел од [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]], имено [[Јосиф Кондов]] бил член на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]], а Иван Гарванов бил член на Солунскиот окружен комитет. Треба да се истакне дека ни еден челен на поранешното [[Бугарско тајно револуционерно братство|Братство]] не бил уапсен иако биле на раководни и важни места во [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] <ref name="VJ" />. === Во Централниот комитет === ==== Цончев и Гарванов ==== [[Податотека:Ivan Tsonchev.jpg|мини|десно|150п|[[Иван Цончев]]]] По [[Солунска афера|Солунската афера]] во [[јули]] [[1901]] година во [[Солун]], полтронот на Цончев, полковникот [[Стефан Николов]] имал контакти со [[ТМОРО]] и со бугрскиот трговски агент [[Атанас Шопов]]. Според Шопов, полковникот Николов дошол за да може лично да се запозане со револуционерните комитети и состојбата во [[Македонија]]. На средбата со Шопов, полковникот Николов истакнал: {{Цитатник|''(ВК ќе се б.н) постави на совршено легална и културна почва, во хармонија со законите на земјата'' <ref>''АМ, ф, БГК - Солун, мф, 4277, No. 12.07.1901. (строго доверливо)... Станува збор за доверлив извештај на А. Шопов испратено до Бугарското министерство за надворешни работи и вероисповед...''</ref>}} Најверојатно полковникот [[Стефан Николов]] алудирал на хармонијата која постоела помеѓу кнезот [[Фердинанд I]] и [[Иван Цончев]] <ref name="VJ" /> . При оваа посета на [[Солун]] од страна на полковникот Николов најверојатно била договорена средбата помеѓу [[Иван Цончев]] и Иван Гарванов. Гарванов по излегувањето од затвор <ref>''На 7 јуни 1901&nbsp;г. во куќата на [[Никола Ризов]] во присуство на Иван Гарванов, бил испробуван револвер и дошло до несреќа во која загинал членот на ЦК на [[ТМОРО]], [[Јаким Игнатиев]]. Поради неговата смрт, Гарванов и Ризов биле уапсени но набргу биле ослободени поради сведоштвото на таткото на Јаким кој истакнал дека тие не можаат да бидаат виновни, бидејќи биле пријатели... Спомени на Иван Гарванов..., 133 - 134.''</ref> се нашол во [[Софија]] и имал средба со Цончев. На оваа средба Гарванов истакнал: {{Цитатник|''Организацијата, јас ќе ви ја предадам вам, но под услов ние да си останеме оделни таму, а вие тука <ref>''Спомени на Иван Гарванов..., 136.''</ref>}} Меѓутоа треба да се истакне дека постојат неколку верзии за тоа што точно Гарванов му рекол на Цончев. Според Владов, Гарванов изјавил дека во [[Македонија]] не треба да има ништо, бидејќи таму луѓето биле уапсени и се било растурено, и затоа треба да постои само ''ВМОК'', кој би требало да раководи со револуционерното делото во [[Македонија]] и [[Бугарија]] <ref name="VJ" /> . По неколку дена Граванов се откажал од овој став и почнал да ја истакнува поребата од [[Централен комитет на МРО|ЦК]] на [[ТМОРО]]. Според касиерот на [[ВМОК]] [[Георги Белев]], Гарванов истакнал: {{Цитатник|''Генерале, треба да се одземе таа разбојничка организација од внатре'' <ref>''Ефтим Спространов, Дневник..., т.1, 181''</ref>}} Најверојатно Гарванов на оваа средба на Цончев му ветил дека ќе му ја предаде [[ТМОРО]] во случај на едно евентуално востание во [[Македонија]]. ==== Солунски конгрес ==== {{Главна|Солунски конгрес од 1903}} [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] на Иван Гарванов и [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] - [[Христо Татарчев]] и [[Христо Матов]] кон крајот на [[ноември]] [[1902]] година биле решени за кревање на востание. Затоа Гарванов на [[6 јануари]] [[1903]] година[[Јулијански календар|стар стил]] испратил окружно до [[Задгранично претставништво|ЗП]], окружните и околиските комитети со кое свикал Конгрес и ги поканил делегатите <ref name="HT" />. На третото заседание, на [[16 јануари]], кое траело само час и половина се прифатил и потпишал ''Протоколот'' за извршената работа и преземените решенија. Решително против востанието се изјаснил само серскиот делегат Димитров, но на крајот и тој се присоедини кон заедничкото мнение. Скопскиот делегат Димитар Ганчев, испратен со директива да дејствува за одлагање на востанието ''бар на една година'' , исто го потпиша затоа што ''и другите потпишале''. Нај важниот аргумент против востанието – недостигот на доволно оружје во повеќето реони – било до извесен степен демантирано од уверувањата на Иван Гарванов, дека за скоро време ќе се случат крупни доставувања, како и од надежта, дека при општо востание, четите од [[Бугарија]] ќе префрлат значително количество пушки и други материјали. По донесување на решението за востание од страна на [[Солунски конгрес од 1903|Солунскиот конгрес]], окружните комитети биле задолжени да ги преземат потребните мерки за забрзување на подготовките за кревање на востанието. ====Солунски атентати==== [[Податотека: Killed Garvanov and Sarafov.jpg|мини|десно|300п|Телата на [[Борис Сарафов]] и Иван Гарванов]][[Податотека:Alexandrov's monument in Kyustendil back.jpg|дясно|мини|300п|Споменик ''„Паднати за слободата на Македонија“'' во Ќустендил со името на Гарванов (трет во третата колона).]] {{Главна|Солунски атентати}} Како резултат на [[Солунските атентати]], извршени од [[28 април]] до [[1 мај]] [[1903]] година во Солун од страна на [[Гемиџии]]те, дошло до општата рација на османлиските власти при што биле затворени околу 2.000 лица и некои членови на [[Централен комитет на МРО|ЦК]] на чело со неговиот претседател Иван Гарванов. При тоа, Гарванов е осуден ''на вечен затвор'', а потоа заточен во [[Мала Азија]]. Поради затворот, тој не бил учесник во Илинденското востание.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Македонски историски речник|first=|last2=д-р Стојан Киселиновски и др.|first2=|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=123}}</ref> Ослободен во април следната година, по давањето амнестија од страна на [[султан]]от. ==Во Софија== По општата амнестија Гарванов се нашол во [[Бугарија]] и во [[Софија]] работел како учител во ''ІІ машка гиманзија''. Таму ја продолжил својата дејност во [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] но по неуспешното востание тој го изгубил својот кредибилитет. По [[Илинденското востание]] во самата Организацијата дошло до струења, а Гарванов станал близок со [[Христо Матов]]. На [[23 декември]] [[1906]] година во [[Софија]] 23 делегати на ''конзеравтивното крило'' ги избрале [[Борис Сарафов]], Иван Гарванов и [[Христо Матов]] за членови на [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] <ref>''[http://209.85.129.132/search?q=cache:AXzQY410GpAJ:www.macedonia-science.org/request.php%3F99+%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE+%D0%BD%D0%B0+%D0%92%D0%9C%D0%9E%D0%A0%D0%9E&cd=20&hl=en&ct=clnk Слави Славов, „Дейността на временното задгранично представителство на ВМОРО от 1907-1908 г.“, МНИ]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''</ref><ref>''История на България - електронно издание, ИК Труд (17 декември 1906 г.)''</ref>, иако веќе не постоело единство во [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]] и нивниот избор не бил прифатен од страна на ''реформската струја''. Временото задгранично крило во [[1907]] година почнало да испраќа чети во [[Македонија]] со поткерпа на бугарскиот двор. Поради тоа [[Серска група|Серчани]] на чело со [[Јане Сандански]] издале наредба за ликвидација на [[Борис Сарафов]], Иван Гарванов и [[Христо Матов]]. [[Тодор Паница]] по наредба на Сандански на [[28 ноември]] [[1907]] ги убил Гарванов и Сарафов, а [[Христо Матов]] се спасил затоа што задоцнил. ==Гарванов во спомените== {{Цитатник|''... Тие учители - Бугари се однесуваа со пренебрегнување кон самите Македонци, и учениците и кон се македонско. Исклучок правеа неколку души, меѓу кои беше Иван Гарванов, Делиделвов, Емануил Иванов и Панчев.''<ref>Димитар Влахов, Мемоари, Скопје, 1970.</ref>}} == Извори == <references/> == Надворешни врски == {{рв|Ivan Garvanov}} * [http://vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=29 Биографиja од ВМРО-БНД]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Foto/ivan-g.html Биографиja од ВМРО-ДПМНЕ] {{Нормативна контрола}} {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гарванов}} [[Категорија:Дејци на Бугарско тајно револуционерно братство|Гарванов, Иван]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО|Гарванов, Иван]] [[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] ogit63njmsdtei5dk94alr34bhhjail 0 31564 5606895 4910097 2026-08-09T21:11:34Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Латинизми]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606895 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Vector by Zureks-mk.svg|мини|десно|250п|Елементи на векторот]] '''Вектор''' — поим во [[математика]]та што означува секоја [[физичка величина|величина]] која во себе носи информација за '''[[количество]]''' (квантитет) и квалитет. Наспроти векторите, во математиката стојат [[скалар]]ите кои носат информација само за количество. Така, грубо речено, на пример, величината: ''три килограми'' е скаларна, додека величината: ''три килограми јаболка'' е векторска. Но, под квалитет во математиката може да се подразбираат и некои својства кои немаат смисла за нематематичарите. Така на пример, отсечките може да ги сметаме за вектори, ако ги ''насочиме'', т.е. ако условно кажеме каде почнува, а каде завршува отсечката. Во овој случај квалитетот е ''насоката'', а за квантитет би ја зеле ''должината на отсечката''. Од друга страна секој [[скалар]] може да го сметаме за вектор со ''квалитет еднаков на нула'', при што смислата на квалитетот во овој случај е филозофска, т.е. имплицитна. Во [[физика]]та векторски величини се, на пример, [[брзина]]та, [[забрзување]]то, [[сила]]та, [[импулс (механика)|импулсот]] и сл. Најчестото толкување на векторите е геометриското - векторот е насочена отсечка од [[рамнина]]та или [[простор]]от. Ова толкување има многу практична примена во математиката и особено во [[физика]]та. За разлика од скаларите, кај векторите важат поинакви правила за извршување на операциите. Сите вектори во математиката се разгледуваат во рамките на [[Векторски простор|теоријата на векторски простори]], која пак сама по себе е дел од [[Линеарна алгебра|линеарната алгебра]]. == Претставување на векторите == Математичката апстракција дозволува елементите на [[Векторски простор|векторскиот простор]] да се наречат вектори иако директно од нив не се отчитуваат количественоста и качественоста. Така, на пример, [[множество]]то од сите [[полином]]и со [[Реален број|реални коефициенти]] со степен не поголем од некој [[природен број]] ''n'' претставува векторски простор, па следствено секој полином претставува вектор. При ваквото сфаќање на векторите се јавува потребата за нивно ''претставување'', слично како кај скаларите. Но претставувањето на полиномот, на пример, како вектор е невозможно со „геометрискиот модел на вектор“, т.е. со насочена отсечка. Затоа се применуваат други, поапстрактни, методи кои важат за сите вектори подеднакво. === Геометриско претставување на векторите === [[Податотека:Vector_AB_from_A_to_B.svg|right|thumb|Вектор со почеток во точка '''''A''''' и крај во точка '''''B''''']] Векторите како насочени отсечки во рамнината или просторот може да ги разгледуваме само во ограничен број случаи. Така во [[Реален Евклидов простор|реалниот Евклидов простор]], а тоа е просторот како што човекот го восприема, векторите може да ги ''нацртаме'' како ''стрелки''. Ова може да го направиме и во рамнината (две димензии) и во просторот (три димензии). „Цртањето“ може да продолжи и во четири димензии, но визуелната репрезентација сега ќе биде несфатлива за човековиот мозок. Затоа се преминува кон ''аналитичко претставување'' на векторите од векторскиот простор. Нека избереме произволен вектор од рамнината или просторот. За него знаеме ''каде почнува'', а ''каде завршува''. Нека сега го земеме векторот кој е потполно ист со претходно избраниот, но така што ги промениме местата на крајот и почетокот, т.е. она што кај првиот вектор било почеток, кај вториот нека биде крај. Тогаш ваквиот вектор се вика ''спротивен вектор'' на избраниот. Ако избраниот вектор го обележиме со <math>\vec a</math>, тогаш спротивниот ќе го бележиме со <math>-\vec a</math> === Аналитичко претставување на векторите === [[Податотека:Linearna_kombinacija.png|right|300px|thumb|Произволен вектор од рамнината како комбинација на два базни вектори]] Во теоријата на векторските простори имаме [[Теорема|тврдење]] кое вели дека секој [[Векторски простор#База и димензија на векторски простор|векторски простор има база]]. База е најмалото [[Линеарна зависност|линеарно независно множество]] такво што сите вектори од просторот можат да се претстават како [[Линеарна комбинација|комбинација на елементите од базата]]. Така ако во [[рамнина]]та воведеме правоаголен [[Декартов координатен систем]], и избереме два вектора такви што секој од нив лежи на различна координатна оска и двата за почеток го имаат [[координатен почеток|координатниот почеток]], тогаш овие вектори чинат база за дводимензионалниот реален Евклидов простор - [[рамнина]]та. Слично е и за просторот, само што во тој случај ќе имаме три такви вектори. Нека земеме вектор <math>\vec v</math> од рамнината и нека векторите <math>\vec e_1</math> и <math>\vec e_2</math> ја чинат базата за ''просторот'' (во овој случај под ''простор'' се подразбира ''рамнината''!). Тогаш постојат реални броеви ([[скалар]]и) <math>a, b</math> така што важи: : <math>\vec v=a\cdot \vec e_1 +b\cdot \vec e_2</math> Тие реални броеви ги нарекуваме координати на векторот <math>\vec v</math> во однос на базата <math>\{ \vec e_1, \vec e_2 \}</math> и запишуваме: : <math>\vec v = (a,b)</math> што всушност претставува '''аналитички''' (''координатен'') запис за векторот кој го избравме. Бидејќи векторскиот простор има бесконечно многу бази, секој вектор не мора да има ист аналитички запис во однос на различни бази. Всушност во пракса ретко се случува ист вектор во однос на различни бази да има ист аналитички запис. Ова што го направивме за рамнината можеме да го направиме и за просторот и за векторскиот простор од полиноми и за n-димензионалниот реален Евклидов простор - едноставно за секој векторски простор. Значи може да кажеме дека аналитичкото бележење на векторите е универзално и не зависи од изборот на просторот, туку само може да варира во зависност од избраната база. Кога е воведено аналитичкото претставување на векторите може да се разгледуваат и посложени простори од познатиот тридимензионален простор, но нивното разгледување е лишено од визуелизацијата која е речиси пресудна кај рамнината и тридимензионалниот простор. Ако е даден векторот <math>\vec v = (a,b)</math>, тогаш негов спротивен ќе биде векторот <math>-\vec v=(-a,-b)</math>. '''Модулот на векторот''' <math>\vec v=(a,b)</math> (т.е. неговата „должина“),со ознака <math>\left|\vec v \right|</math>, може да се пресмета како: : <math>\left|\vec v \right| = \sqrt{a^2+b^2}</math> Во општ случај, за ''n''-димензионален вектор ('''''n''-вектор''') <math>\vec a=(a_1,a_2,...,a_n)</math>, модулот се пресметува како: : <math>\left| \vec a \right| = \sqrt{a_1^2+a_2^2+...+a_n^2} =\sqrt{\sum_{k=1}^n a_k^2}</math> Ако се работи за вектори во смисла на насочени отсечки, тогаш модулот е всушност должината. Во општ случај не може да се говори за должина на вектор во потесна смисла. == Операции со вектори == Како што напоменавме операциите со вектори се разликуваат од операциите со скалари. Според самата [[дефиниција]] на поимот ''операција'' во математиката, ''исходот'' од оперирањето со вектори треба и самиот да е вектор. === Собирање на вектори === [[Податотека:Vector addition.svg|right|200px|Собирање вектори]] Собирањето на геометриските вектори (насочените отсечки) се врши на следниов начин: треба да се пресмета збирот на векторите <math>\vec a</math> и <math>\vec b</math>. За таа цел постапуваме вака: го нанесуваме векторот <math>\vec a</math> со почеток во некоја избрана точка (при ова ги запазуваме насоката и должината на векторот!), а потоа во крајната точка на векторот <math>\vec a</math> (при врвот) го нанесуваме векторот <math>\vec b</math> (исто така запазувајќи ги неговите насока и должина). Векторот <math>\vec c</math> кој има почеток во почетната точка (почетокот на <math>\vec a</math>) и крај во последната точка (врвот на <math>\vec b</math>) се вика збир на векторите <math>\vec a</math> и <math>\vec b</math> и се бележи исто како и кај скаларите: : <math>\vec c = \vec a + \vec b</math> Ако векторите се зададени аналитички т.е. координатно, тогаш собирањето се врши „по координати“. Нека се дадени векторите (во општ случај со ''n''-координати): : <math>\vec a = (a_1, a_2,... ,a_n)</math> и : <math>\vec b = (b_1, b_2,... ,b_n)</math> тогаш за збирот <math>\vec c = \vec a + \vec b</math> имаме: : <math>\vec c = (a_1+b_1,a_2+b_2,...,a_n+b_n )</math> За собирањето на вектори важат: * '''[[Комутативен закон|комутативност]]:''' :: <math>\vec a + \vec b = \vec b + \vec a</math> * '''[[Асоцијативен закон|асоцијативност]]:''' :: <math>\vec a + \left( \vec b + \vec c \right) = \left( \vec a + \vec b \right) + \vec c</math> === Одземање на вектори === [[Податотека:Vector subtraction.svg|right|200px|Одземање на вектори]] Одземањето на вектори се извршува на ист начин како и собирањето, така што разликата на векторите <math>\vec a</math> и <math>\vec b</math> е всушност збир на векторот <math>\vec a</math> и векторот <math>- \vec b</math>. Истото важи и за векторите зададени во координатна форма: : <math>\vec a - \vec b = (a_1-b_1,a_2-b_2,...,a_n-b_n)</math> ако се зададени векторите: : <math>\vec a = (a_1,a_2,...,a_n)</math> и : <math>\vec b = (b_1,b_2,...,b_n)</math> Ако на векторот <math>\vec a</math> му го додадеме неговиот спротивен вектор: <math>-\vec a</math>, тогаш се добива: : <math>\vec a + (-\vec a) = \vec a - \vec a = (a_1-a_1,a_2-a_2,...,a_n-a_n)=(0,0,...,0)=\operatorname{O}</math> Вака добиениот вектор (кој е збир на било кои два спротивни вектори) се нарекува '''нулти вектор''', ''нула-вектор'' или само ''нула'' (кога не води до забуна со скаларната нула!). Овој вектор во однос на сите операции со вектори се однесува како и нулата во однос на сите операции со скалари, па може да кажеме дека нултиот вектор во векторскиот простор ѝ соодветствува на нулата во скаларното поле. За да не се меша (во ознаката) со скаларната нула, се бележи со ''големо о'' - <math>\operatorname{O}</math> === Множење на вектори === [[Податотека:Scalar multiplication by r=3.svg|right|thumb|200px|Множење на вектор со скалар.]] {{Линеарна}} Кога се множат вектори често настанува следнава забуна: множењето вектори се меша со множењето на вектор со [[број]] (т.е. [[скалар]]). Множењето на вектор <math>\vec a</math> со скалар <math>k</math> се врши на следниов начин: : <math>k\cdot \vec a = k\cdot(a_1,a_2,...,a_n)=(ka_1,ka_2,...,ka_n)</math> Ова геометриски може да го толкуваме на следниот начин: векторот <math>k\cdot \vec a</math> ја има истата насока како и векторот <math>\vec a</math>, со таа разлика што има должина (модул) за ''k'' пати поголема (или помала, ако ''k''<1) од него. „Вистинското“ множење на вектори во математиката се нарекува [[векторски производ]] на вектори и се бележи со симболот <math>\times</math>. Околу дефиницијата и оперирањето со векторските производи, [[Векторски производ|видете на соодветната статија]]. Векторскиот производ на два вектора <math>\vec a = (a_1,a_2,a_3)</math> и <math>\vec b = (b_1,b_2,b_3)</math> е вектор кој е нормален на обата вектора и истовремено има модул: : <math>\left| \vec a \times \vec b \right| = \left| \vec a \right| \cdot \left| \vec b \right| \cdot \sin{\alpha} </math> каде со <math>\alpha</math> е означен аголот меѓу почетните вектори, а со <math>\left| \vec a \right|</math> и <math>\left| \vec b \right|</math> се означени нивните модули, додека неговиот координатен облик е: : <math>\vec a \times \vec b = \begin{vmatrix} \vec e_1 & \vec e_2 & \vec e_3 \\ a_1 & a_2 & a_3 \\ b_1 & b_2 & b_3 \end{vmatrix} = \left( \begin{vmatrix} a_2 & a_3 \\ b_2 & b_3 \end{vmatrix}, \begin{vmatrix} a_3 & a_1 \\ b_3 & b_1 \end{vmatrix}, \begin{vmatrix} a_1 & a_2 \\ b_1 & b_2 \end{vmatrix} \right)</math> Постои и друг начин на множење вектори, т.н. ''скаларно множење на вектори'' ([[скаларен производ]]), но при скаларно множење на два вектора се добива резултат скалар (од таму и името) што, математички значи дека ''операцијата не е затворена'' во однос на векторскиот простор, т.е., на некој начин, ''не е добро дефинирана''. Скаларниот производ се бележи со ''точка'': <math>\cdot</math>. Скаларниот производ на истите два вектора изнесува: : <math>\vec a \cdot \vec b = a_1b_1 + a_2b_2 + a_3b_3</math> или : <math>\vec a \cdot \vec b = \left| \vec a \right| \left| \vec b \right| \cos{\alpha}</math> == Поврзано == * [[Скалар]] * [[Векторски простор]] * [[Векторски производ]] * [[Скаларен производ]] * [[Линеарна алгебра]] * [[Аналитичка геометрија]] * [[Векторска графика]] {{Избрана}} [[Категорија:Вектори| ]] [[Категорија:Апстрактна алгебра]] [[Категорија:Линеарна алгебра]] [[Категорија:Векторска анализа]] [[Категорија:Концепти во физиката]] [[Категорија:Аналитичка геометрија]] [[Категорија:Латинизми]] 952lzcnj2vvwfx44q3f0zo0bvbjry5i 0 31588 5606847 4997858 2026-08-09T14:56:27Z 19user99 72391 #WPWPMK 5606847 wikitext text/x-wiki [[File:Pyramid of Capitalist System.jpg|thumb|Социјалистичка концепција на [[Општествена класа|класното општество]] во 1900–1901 година. Цртежот е базиран на леток на „Сојузот на руските социјалисти“.]] '''Работничка класа''' е израз што се употребува во [[социологија]]та и во секојдневниот говор. Кога се употребува како израз поврзан со општествените класи, се дефинира и се користи на разни начини, во зависност од контекстот и зборувачот. Изразот вклучува поврзаност со степен на образование, занимање, култура и примање на пари. Кога се користи во секојдневниот говор, вообичаено се мисли на еден дел од [[општество]]то којшто се потпира на физичка работа, особено кога за тоа се прима дневница или плата по час. Вообичаеното и географското користење на изразот е со различни значења. Во екстремни случаи, добро платен човек со диплома од универзитет во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]] може да се нарекува припадник на работничката класа заради заднината на неговото семејство, додека многу полуобучени и добро обучени работници во [[САД]] се одликуваат како припадници на [[Средна класа|средната класа]]. Вообичаено се разликува од [[Висока класа|високата]] и средната класа во врска со пристап до економски добра, образование и културни интереси. Употребата на изразот не подразбира гордост, но многу луѓе кои се сметаат за припадници на работничката класа се гордеат со тоа. Работничката класа главно е присутна во индустријализирани области. Различните значења во општественополитичка употреба го прават изразот контроверзен во секојдневната употреба и употребата во социологијата како концепт и како предмет на изучување, неговото значење премногу варира, особени по падот на рачната работа во постиндустријалните општества. Некои академици (социолози, историчари, политички теоретичари итн.) се сомневаат во полезноста на концептот на работничка класа, додека други користат некои верзии на концептот. Во САД, социолозите Денис Гилберт, Џејмс Хенслин, Вилијам Томпсон и Џосеф Хики донесоа класни модели во коишто работничката класа претставува околу една третина од населението. ==Работниците како мотив во уметноста и во популарната култура== * „Работник“ — песна на македонскиот поет [[Коле Неделковски]].<ref>Коле Неделковски, ''Стихови''. Кочо Рацин, Скопје, 1958, стр. 42-43.</ref> * „Херој на работничката класа“ ([[англиски]]: ''Working class hero'') — песна на [[Џон Ленон]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=HmhLsE5woRw John Lennon-Working Class Hero-Offical Video-HQ (пристапено на 10 јули 2021)]</ref> * „Работничката класа оди во рајот“ ([[хрватски]]: ''Radnička klasa odlazi u raj'') — песна на хрватската рок-група [[Хаустор]] од 1984 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=xW_Hbj78ZJE HAUSTOR - Radnička klasa odlazi u raj (пристапено на 10 јули 2021)]</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Соц-никулец}} [[Категорија:Општествени групи]] [[Категорија:Марксизам]] [[Категорија:Социологија]] 7mbk0jyndwgmhdv04ij9wfmuw1b4ix7 0 36648 5607001 5563910 2026-08-10T06:19:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607001 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Swastik4.svg|мини|десно|120п|[[Свастика]]та е еден од најсветите симболи на џаинистите.]] '''Џаинизам''', традиционално познат како Џаим [[Дарма]]/Шраман Дарма (जैन धर्म) — античка [[религија]] од [[Индија]]. Џаинизмот е основан во 6 век п.н.е. Го основал [[Махавира]] (околу 540-468 година п.н.е.). Верниците се собираат во храмовите или во светилиштата на своите куќи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/religion/religions/jainism/history/mahavira.shtml|title=BBC - Religions - Jainism: Mahavira|work=www.bbc.co.uk|language=en-GB|accessdate=2026-01-23}}</ref> Џаинистите ги има околу четири милиони а најголемиот дел од нив живеат во Индија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/jain-population-by-country|title=Jain Population by Country 2026|date=2026-01-19|work=World Population Review|language=en|accessdate=2026-01-23}}</ref> Џаинистите не веруваат во ниту еден [[Бог]]. Нивната [[вера]] се заснова на ненасилството кон сите живи суштества или ''ахимси''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ebooks.inflibnet.ac.in/hrmp01/chapter/271/|title=Human Values in Jainism – Human values and indian Ethos|work=ebooks.inflibnet.ac.in|accessdate=2026-01-23|archive-date=2026-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20260216231541/https://ebooks.inflibnet.ac.in/hrmp01/chapter/271/|url-status=dead}}</ref> Џаинистите веруваат во циклусот на повторно раѓање. Според ова верување, добрите луѓе повторно ќе се родат, но како награда ќе добијат повисок ранг во животот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://jainpedia.org/themes/principles/jain-beliefs/cycle-of-rebirth/|title=Cycle of rebirth – Jainpedia|work=jainpedia.org|accessdate=2026-01-23}}</ref> Монасите и монахините џаинисти живеат во сиромаштија, послушност и невиност. Тие мораат да го штитат својот облик на живот. Со метлата пред себе ја чистат земјата за да не згазнат некоја бубачка, а истовремено носат и маски за да не им влезат инсекти во устата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sociology.institute/sociology-of-religion/core-practices-jainism-explained/|title=Core Religious Practices of Jainism Explained • Sociology.Institute|date=2023-01-09|language=en-US|accessdate=2026-01-23}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{религија-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Џаинизам| ]] qhfnadxfchryi8mfkjqodplh88g5sik 0 40238 5606750 5605643 2026-08-09T13:34:50Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-43387-27|~2026-43387-27]]) и ја поврати преработката 5223852 на Gurther 5606750 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{Инфокутија за државник | име = Дину Вангел | слика = | големина = | опис = | маласлика = | звање = | ред = Премиер на [[Крушевската Република]] | мандат_поч = [[3 август]] [[1903]] | мандат_крај = [[13 август]] [[1903]] | заменик_претседател = | заменик_премиер = | заменик = | претседател = [[Никола Карев]] | претходник = | следбеник = | претходник1 = | следбеник1 = | роден_дата = | роден_место = | умрел_дата = | умрел_место = | наставка = | изборна_единица = | партија = | сопружник = | професија = | религија = | потпис = | фусноти = }} '''Дину Вангел''' — [[премиер]] на [[Крушевска Република|Крушевската Република]]. {{Македонија-никулец}} {{ПремМак}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вангел, Дину}} [[Категорија:Крушевска Република]] [[Категорија:Македонски Власи]] 3n9ai6l3cym20sikj1wsxru8z6brom2 0 40325 5607005 5594186 2026-08-10T06:24:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607005 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Tetovo Bunte Moschee.jpg|thumb|250п|right|[[Шарена џамија|Шарената џамија]] во Тетово]] [[Податотека:Isa bey mosque skopje 12.jpg|мини|десно|250п|Внатрешноста на [[Иса-бегова џамија (Скопје)|Иса-беговата џамија]] во Скопје]] '''Џамија''' ([[арапски јазик|арапски]]:مسجد - ''masjid''; [[турски јазик|турски]]: ''cami'') — [[храм]] во кој [[ислам|муслиманите]] се собираат и извршуваат општа [[молитва]]. Џамијата може да се сретне во различни форми, а најчесто е во форма на коцка покриена со една или повеќе [[купола|куполи]]. На некој од периметарските ѕидови се наоѓа едно или повеќе [[минаре|минариња]]. == Историја == Првите џамии биле изградени на [[Арапски Полуостров|Арапскиот Полуостров]]. Со ширењето на исламот, речиси во секој град започнало да се гради џамија. Подоцна, во почетокот на средниот век и проширувањето на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]], многу [[црква|цркви]] и [[манастир|христијански објекти]] биле претворени во џамии. === Првите џамии === [[Податотека:Beyt-i Haram.jpg|thumb|десно|[[Џамија на Пророкот|Џамијата на Пророкот]] во Мека]] Според [[ислам]]ските верувања, првата џамија која била изградена била [[Ќаба]]та во [[Мека]], [[Саудиска Арабија]], а била изградена од самиот [[Алах]], кој им наредил на [[Ибрахим (пророк)|Ибрахим]] и неговиот син [[Исмаил]] да ја исполнат Неговата заповед. Исто така се верува дека тој бил испратен од страна на [[Бог]] по првиот грев направен од страна на [[Адам и Ева|Адам]]. Ибрахим овде го жртвувал своето јагне кон [[Бог]]а. Меѓу првите џамии кои биле изградени е [[Џамија Ал Куба|Ал Куба]] во [[Медина]], [[Саудиска Арабија]]. Нејзиниот прв камен темелник бил поставен од страна на пророкот [[Мухамед]] кога се преселил од [[Мека]] во [[Медина]],<ref name="first-state">{{наведена книга|title=The Prophet Mohammad and the First Muslim State|last=Ghali|first=Mohammad|accessdate=2006-04-07| url= http://www.alazhr.com/lib/first-muslim-states/allch1/allCHAPTER1.html|chapter=The First Muslim State}}</ref>, а подоцна била доградена од неговите сопатници и истомисленици.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hajinformation.com/main/h2022.htm |publisher=Ministry of Hajj - Kingdom of Saudi Arabia|accessdate=2006-04-15 |title=Masjid Quba'}}</ref> По само неколку денови откако се започнало со изградбата на [[џамија Ал Куба|џамијата Ал Куба]], пророкот [[Мухамед]] започнал со изградба и на друга џамија во [[Медина]], [[Џамија на Пророкот]] (Месџид ел-Небеви) која во превод значи “''џамијата на пророкот''“. За местото каде што била изградена џамијата било одлучено од негова страна. По неговото основање, некои од принциите и начинот на изградба на една џамија се зачувани до ден денес. [[Податотека:Al-Aqsa Mosque by David Shankbone.jpg|мини|лево|[[Ал Акса]] во [[Ерусалим]]]] Првите џамии кои биле изградени на континентот биле на Арапскиот Полуостров, поточно во [[Мека]] и [[Медина]]. Но со ширењето на исламот надвор од Арапскиот Полуостров дошло до градење на муслимански храмови и во новоосвоените територии од страна на новите господари. Едно од првите проширувања на [[Арапи]]те се случило во [[640]] година, кога го зазеле [[Египет]]. Со самото воспоставување на исламска власт во [[Египет]] започнале да се градат и првите џамии. Со текот на времето, престолнината на [[Египет]], [[Каиро]], започнал да се нарекува “''град со илјадници [[минаре|минариња]].''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=travel.independent.co.uk/africa/article253491.ece |title=Каиро, Египет|accessdate=2007-09-22 |publisher=The Independent}}</ref> Со изградбата на џамиите, истоивремено во склопот на џамиите се граделе и исламските верски училишта наречени [[медреса|медреси]], други пак џамии во својот комплекс вклучувале болници или гробишта.<ref>{{наведена книга|title=Budge's Egypt: A Classic 19th Century Travel Guide |last=Budge |first=E.A. Wallis |publisher=Courier Dover Publications |date=2001-06-13 |pages=123–128 |id=ISBN 0-486-41721-2}}</ref> Маварското освојување на [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]] започнало во периодот од [[711]] до [[718]] година. И овде веднаш започнала изградбата на голем број храмови, чија [[архитектура]] не се разликувала од онаа како на арапскиот полуостров.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.muslimheritage.com/topics/default.cfm?ArticleID=278| title=Theoretical Issues of Islamic Architecture|accessdate=2006-04-07|publisher=Foundation for Science Technology and Civilisation}}</ref> Се смета дека се вметнувале некои елементи од пред-исламската архитектура, како на пример лакови во форма на потковица.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://medspains.stanford.edu/demo/themes/art_and_architecture/arch_christian_spain/index.html|title=Architecture in Christian Spain|accessdate=2007-09-10|publisher=Stanford University|archive-date=2008-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20080622063016/http://medspains.stanford.edu/demo/themes/art_and_architecture/arch_christian_spain/index.html}}</ref> <!-- забелешка - реченицава е нејасна: Муслиманите на овие простори се задржале до 15 век, со познатата [[Реконквиста]], кое означува дека исламската архитектура оставила и ден денес белег на овие простори. --> Првата џамија во [[Кина]] била изградена во [[8 век]], позната како [[Голема џамија во Сиан|Големата џамија во Сиан]]. При изградбата на овие исламски храмови на територијата на [[Кина]] треба да се напомене дека не била користена [[исламска архитектура|исламската архитектура]], туку традиционалната [[кинеска архитектура]]. Посебно ова е застапено во западна [[Кина]], но сепак овие градби многу се разликуваат од будистичките храмови.<ref>{{наведени вести|url=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198504/muslims.in.china-the.mosques.htm|accessdate=2006-04-08|last=Cowen|first=Jill S.|date=July/August 1985|pages=30–35|publisher=Saudi Aramco World|title=Muslims in China: The Mosque|archive-date=2006-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20060322154300/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198504/muslims.in.china-the.mosques.htm|url-status=dead}}</ref> Во текот на [[15 век]], исламот се проширил и на островите [[Јава]] и [[Суматра]]. Претходно на овие простори постоеле само две основни религии: [[будизам]] и [[хиндуизам]]. Новата религија започнала многу брзо да се шири, а денес во поглед на вкупниот број на верници таа зазема 88%, што означува дека е водечка [[религија]] во земјата. Денес, во [[Индонезија]] главно седиште на исламот е [[Масџид Агунг Декам|џамијата Агунг Демак]]. Во [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] џамиите започнале интензивно да се градат со подемот на самата империја, во 11 век. Со [[Падот на Цариград (1453)|падот на Цариград]] и целосното пропаѓање на [[Византија]], многу [[црква|цркви]] и [[катедрала|катедрали]] изградени од [[христијанство|христијаните]] биле претворани во џамии, додавајќи им [[минаре|минариња]] и слични елементи од исламски дух.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ccds.charlotte.nc.us/History/MidEast/04/Jpitts/Jpitts.htm|accessdate=2006-04-07|title=Mosques|publisher=Charlotte Country Day School|archive-date=2006-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20060507204557/http://www.ccds.charlotte.nc.us/History/MidEast/04/Jpitts/Jpitts.htm|url-status=dead}}</ref> Еден од најпознатиот такви објекти кој бил претворен во џамија е црквата [[Црква „Света Софија“ Истанбул|Света Софија]] (денес музеј) во [[Истанбул]], [[Турција]]. Во [[западна Европа]], џамиите започнале да се градат во време на големите миграции на муслиманското население. Најголемите џамии во [[западна Европа]] се наоѓаат во [[Германија]], [[Англија]] и [[Италија]]. Во [[САД]] денеска се претпоставува дека има од 40.000 до 50.000 муслимански храмови. Таму, првата џамија била изградена во [[1920]] година во [[Ајова]]. Денес, [[Џамија Масџид ал-Харам|џамијата ел-Харам]] во [[Мека]], [[Џамија на Пророкот|Џамијата на Пророкот]] во [[Медина]] и [[Ал Акса]] во [[Ерусалим]] се сметаат за трите најсвети места на [[ислам]]от.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wsu.edu/~dee/OTTOMAN/ORIGIN.HTM|title=The Ottoman: Origins|accessdate=2006-04-15|publisher=Washington State University|archive-date=2006-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20060409082921/http://www.wsu.edu/~dee/OTTOMAN/ORIGIN.HTM|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:UMayyad Mosque.jpg|мини|десно|[[Омајадска џамија]] во [[Дамаск]]|left|upright]] [[Податотека:Aya sofya.jpg|мини|лево|[[Црква „Света Софија“ Истанбул|Аја Софија во Истанбул]]]] === Претворање на храмовите во џамии === Во текот на исламската историја, и со ширењето на [[ислам]]от, многу верски објекти како [[црква|цркви]] или [[синагога|синагоги]] биле претворани во џамии. Еден од раните такви примери е денешната [[Омајадска џамија]] во [[Дамаск]], [[Сирија]], која била изградена како [[црква]] посветена на [[Свети Јован Крстител]], и каде ден денес се чува главата на погубениот светител. Во истиот период, околу десет цркви само во [[Дамаск]] биле претворени во џамии во тој период. Овој принцип на претворање на цркви во џамии бил најмногу спроведуван во време на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Над триесет цркви, манастири и катедрали биле претворени во џамии после [[Падот на Цариград (1453)|падот на Цариград]] во 1453 година. Една од најпознатите е црквата [[Црква „Света Софија“ Истанбул|Света Софија]]. И во Македонија голем број цркви биле претворени во џамии по османлиската окупација: црквите [[Црква "Св. Софија" - Охрид|Света Софија]] и [[Светите Климент и Пантелејмон|Свети Климент и Пантелејмон]] во [[Охрид]] се некои од нив. == Исламски обичаи == Сите возрасни муслимани имаат должност да се молат пет пати на ден. Повеќето од нив имаат организирано определено време за [[молитва]]. При собирот на верниците, тие одржуваат [[Џамах]], што се определува на средното молење во петоците. За разлика од оваа [[молитва]], другите можат да се одржат на било кое место. Џамиите кои се во центарот на исламските организации се во братство и [[имам]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usc.edu/dept/MSA/fundamentals/hadithsunnah/muwatta/008.mmt.html|title=Prayer in Congregation|publisher=University of Southern California|work=Compendium of Muslim Texts|accessdate=2006-04-06|archive-date=2006-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20060628071212/http://www.usc.edu/dept/MSA/fundamentals/hadithsunnah/muwatta/008.mmt.html|url-status=dead}}</ref>. Молитвите на намаз обично се одржуваат во дворот на џамијата со сите почести, вклучувајќи го и имам. До затемнувањето, во џамиите има специјални верници кои се нарекуваат [[Сунах Салат]].<ref name="teach-islam">{{наведена книга|title=Teach Yourself Islam |last=Maqsood |first=Ruqaiyyah Waris |id=ISBN 0-07-141963-2 |date=2003-04-22 |edition=2 |publisher=McGraw-Hill |pages=57–8, 72–5, 112–120 |location=Chicago}}</ref> Во [[исламски календар|исламскиот календар]] постојат два најголеми празника: [[Бајрам|Курбан бајрам]] и [[Рамазан|Рамазан бајрам]]. На овие празници, верниците во поголеми или помали групи се собираат во џамија каде ги одржуваат своите молитви. За време на овие празници, некои од џамиите изнајмуваат посебни сали, со цел да има место за големиот број верници. Ова особено се случува во земјите каде преовладува исламот.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.usc.edu/dept/MSA/fundamentals/pillars/prayer/Eid-Prayers_1.html |accessdate=2006-04-08 |title='Id Prayers (Salatul 'Idain) |publisher=University of Southern California |work=Compendium of Muslim Texts |archive-date=2005-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051223214532/http://www.usc.edu/dept/MSA/fundamentals/pillars/prayer/Eid-Prayers_1.html |url-status=dead }}</ref> == Политичка улога == === Изградба на џамии === Влијанието на [[Саудиска Арабија]] во [[ислам]]от се зголемило кон [[1960]] година кога владата на [[Саудиска Арабија]] започнала да финансира изградба на повеќе џамии и исламски училишта низ целиот свет. Се претпоставува дека биле одвоени околу 45 билиони [[американски долар]]и. Саудискиот дневен весник ''Аин Ал-Јаген'' напишал во [[2002]] година дека биле собрани пари за џамии за околу 1500 џамии и околу 2000 исламски објекти. Џамијата Фахд во [[Калифорнија]] и исламскиот културен центар во [[Рим]], [[Италија]] се едни од најголемите инвестиции на тоа поле од страна на [[Саудиска Арабија]]. Само нивната вредност чинела околу 60 милиони [[американски долар]]и. == Религиозен конфликт == Една конструкција на џамија или самото постоење на таков муслимански храм, на некои места во светот доведуваат до социјален или религиозен конфликт. Постојат многу џамии кои биле урнати поради таквите проблеми. Еден таков случај е [[џамија Барби|џамијата Барби]] во [[Индија]]. Џамијата била урната од страна на [[хиндуизам|хиндуистичките]] [[национализам|националисти]] во [[1992]] година.<ref>{{наведени вести |title=Flashpoint Ayodhya |url=http://www.archaeology.org/0407/abstracts/ayodhya.html |date=July/August 2004 |publisher=Archaeology |last=Romey |first=Kristen M. |access-date=2008-11-10 |archive-date=2012-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121122220518/http://www.archaeology.org/0407/abstracts/ayodhya.html |url-status=dead }}</ref> При бомбардирањето на [[Самара]], [[Ирак]] во [[2006]] година, [[Џамија Ал-Аскари|џамијата Ал-Аскари]] била многу оштетена. Во [[2005]] година при бомбашки напад биле убиени 19 луѓе во џамија во [[Авганистан]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/06/01/AR2005060100263.html |date=2006-06-02 |accessdate=2006-04-23 |title=Suicide Bomber Kills 20 in Afghan Mosque |publisher=The Washington Post |page=A16 |last=Aizenman |first=N.C.}}</ref> == Архитектура == Архитектурата на џамиите претставува продолжение на праисламската архитектура, во времето на [[Персија]]. По инвазијата на Арапите врз [[Персија]], новите господари зеле многу елементи од архитектурата на [[Персија#Сасанидско Царство (226. - 651.)|Сасиндското царство (226. - 651.)]] и на тој начин започнале да го создаваат новиот исламски поредок. Низ историјата, обликот на џамиите и самата нејзина изработка се менувал, во зависност од културата, местоположбата или начинот на владеење на една империја, но секогаш основните елементи на џамијата биле зачувувани и претставувани. {{Ислам}} <!--навигациона кутија--> === Внатрешност на џамија === Во внатрешноста на џамијата нема поставено слики на светци, пророци како во [[црква|црквите]], ниту пак се пушта некаква религиозна музика. Наместо сликовно прикажување на [[Библија]]та и самите светци, во џамијата се појавува арапската [[калиграфија]], како уметност на убавиот ракопис, како и предавање за [[Куран]]от и тоа исклучиво на [[арапски јазик]]. За време на големиот исламски празник [[Рамазан]], се рецитира целиот [[Куран]]. Покрај џамијата обично се наоѓа и [[медреса]], арапско училиште, каде верниците се запознаваат со [[ислам]]от. Во внатрешноста на џамијата се поклонуваат ''пет дневни намази'', во [[џемата]] тоа е посеба формација која ја прават верниците кога се спремаат за [[молитва]]. Со самото влегување во џамијата, може да се види еден специфичен дел во облик на [[полумесечина]], со мал дел вграден во самиот ѕид. На тоа место стои предводникот на секоја [[молитва]], кој се нарекува [[имам]]. Имамот и сите учесници во намазот се свртуваат со лицата кон „[[кибла]]“, која е свртена во насока на [[Ќаба]]та во [[Мека]], [[Саудиска Арабија]]. Во џамијата често се наоѓа и молитвена [[ниша (архитектура)|ниша]], но понекогаш доволно е да има само една црта, стрелка или плочка која се вика [[кибла]] и која го означува правецот кон [[Ќаба]]та во [[Мека]], најсветото место во [[ислам]]от. Составен дел од речиси секоја џамија е просторијата наречена бунар каде верниците ги праваат своите ритуални капења (''вуду''), пред секоја молитва. Во повеќето џамии можат да влезат само муслимани. Пред секој влез на џамијата, верниците ги соблекуваат и ги оставаат своите обувки. Во џамијата се влегува со десна нога, а се излегува со лева нога. Обично во џамијата е поставен ќилим. Покрај основните делови кои се предвидени за намаз, во склоп на џамијата може да се наоѓа и [[Мектеб]] или ''Кутаб'', почетно училиште за исламските науки. Во една џамија може да има и [[Абдест]], место каде се врши верско чистење на верникот пред [[молитва]]. По [[7 век]], џамиите најчесто биле градени во формата на четириаголник, со внатрешен двор, вклучувајќи едно до две [[минаре|минариња]] (кула, од која [[мујезин]]от ги повикува верниците на [[молитва]]). Единствената џамија која се состои од 6 [[минаре|минариња]] е [[Султан Ахмедова Џамија|Султан Ахмедовата џамија]] која се наоѓа во [[Истанбул]], [[Турција]]. Молитвената ниша претставува место каде имамот, водителот на молитвата, ја проповеда молитвата завртен кон Мека. Имам може да биде секој полнолетен муслиман кој има пропишано знаење и го владее [[Куран]]от. Во џамијата обично се укажува за калиграфските стихови од [[Куран]]от, а елементи од прикажувањето на [[Бог]], луѓе или животни се забранети. === Минаре === {{Главна|Минаре}} Минарето претставува кула во исламската архитектура која се наоѓа околу џамијата и е местото од каде [[мујезин]]от ги повикува верниците на [[молитва]]. На почетокот минареата служиле за набљудување и контрола и обично овие кули биле опремени со [[факел|факли]]. Денес [[мујезин]]от им се обраќа на верниците не од минарето, туку од мусалот, посебно место во џамијата опремено со микрофон и големо озвучување. Според тоа, улогата на минарето во денешно време повеќе е традиционална и декоративна отколку практична. Првото минаре било изградено во [[665]] година во [[Басра]]. Во [[исламска архитектура|исламската архитектура]] минарето многу често е нарекувано и “''вратата меѓу небото и земјата''“.<ref name="Manara">{{наведена енциклопедија | last = Hillenbrand| first = R | editor = P.J. Bearman, Th. Bianquis, [[Clifford Edmund Bosworth|C.E. Bosworth]], E. van Donzel and W.P. Heinrichs | encyclopedia =[[Encyclopaedia of Islam]] Online| title = Manara, Manar | publisher = Brill Academic Publishers | id = ISSN 1573-3912}}</ref> Височината на минарето согласно канонот е 63 метри, точниот број на годините кој живеал пророкот [[Мухамед]]. Највисокото [[минаре]] во светот се наоѓа во [[џамија Хасан II|џамијата Хасан II]] во [[Казабланка]], [[Мароко]] со висина од 210 метри.<ref>{{наведена книга|title=Call to Prayer: My Travels in Spain, Portugal and Morocco |last=Walters |first=Brian |date=2004-05-17 |publisher=Virtualbookworm Publishing |id=ISBN 1-58939-592-1 |page=14 |chapter=The Prophet's People |quote=Its 210-meter minaret is the tallest in the world}}</ref>. Овој рекорд може да биде срушен од страна на минарето кое се гради во [[Техеран]], [[Иран]]. Џамија која има најмногу [[минаре|минариња]] е [[Џамија Масџид ал-Харам|Масџид ел-Харам]], вкупно девет. === Куре === {{Главна|Купе}} Куполата или [[купе]]то го претставува кровот на самата џамија, и најчесто се среќава во полукружна или квадратна форма.<ref>{{наведена книга|title=Symmetries of Nature: A Handbook for Philosophy of Nature and Science |last=Mainzer |first=Klaus |date=1996-06-01 |id=ISBN 3-11-012990-6 |page=124 |chapter=Art and Architecture |quote=the dome arching over the believers like the spherical dome of the sky}}</ref> Најпознати куполи кои се наоѓаат на врвот се онаа на [[Селимова џамија|Селимовата џамија]] во [[Едрене]], [[Турција]], [[Имам Реза]] во [[Иран]] и [[Златна купола|Златната купола]] во [[Ерусалим]], [[Израел]].<ref>{{наведена книга|title=Architecture of Mughal India |last=Asher |first=Catherine B. |date=1992-09-24 |publisher=Cambridge University Press |page=256 |id=ISBN 0-521-26728-5 |chapter=Aurangzeb and the Islamization of the Mughal style}}</ref> === Мусала === {{Главна|Мусала}} [[Податотека:Mosque.jpg|thumb|[[Омајадска џамија]] во [[Дамаск]]|left|upright]] Мусалата е просторот каде верниците се поклонуваат во правецот кон [[Мека]] за време на [[молитва]]та. === Минбер === {{Главна|Минбер}} [[Минбер]]от е местото во џамијата од каде [[имам]]от (оџата) проповеда молитва. До минберот обично се стигнува со скали и неговото место во џамијата е околу аголот. Во првите години по [[хиџра]], не постоел минбер во џамиите, но со зголемување на [[џема]]та се наложило да се изгради некакво место, од каде пророкот [[Мухамед]] ќе може да ги гледа и слуша сите присутни верници. Така бил изграден минберот , а првиот [[минбер]] бил изработен од [[дрво]]. И ден денес постои минбер од дрво, а некои од сосема друг материјал: цемент со гранит или мермер. Но и покрај тоа што формата на минберот може да биде различна, сепак неговата функција е насекаде иста. === Турбе === {{Главна|Турбе}} Турбето претставува надгробен споменик. Турбе не е одлика за исламската архитектура, но под влијание на надворешни фактори тоа се појавува и кај муслиманите, посебно за време на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Обично се наоѓаат во дворот на една џамија и во него се погребувале големи религиозни верници. === Медреса === {{Главна|Медреса }} Медресата претставува свето муслиманско училиште. Многу од тие образовни установи се наоѓаат во склопот на џамијата. Распространувањето на [[медреса]]та започнало во периодот од [[9 век]] до [[13 век]], во земјите каде преовладувал исламот. Обично во големите џамии има медреса. Во медресата се учи [[арапски јазик]], [[теологија]], право и [[историја]]. === Познати џамии === {{главна|Список на џамии}}{{MultiCol}} * [[Џамија Ал-Рифаи]] [[Каиро]], [[Египет]] * [[Џамија Ибн Тулун]] [[Каиро]], [[Египет]] * [[Sayyidah Ruqayya Mosque]] [[Дамаск]], [[Сирија]] * [[Sayyidah Zaynab Mosque]] [[Дамаск]], [[Сирија]] * [[Светилиште на Хазарат Али]] [[Мазари Шариф]], [[Авганистан]] * [[Бајтул Мукарам]] [[Дака]], [[Бангладеш]] * [[Џамија Султан Омар Али Саифудин]] [[Бандер Сери Бегеван]], [[Брунеј]] * [[Таџ Махал]], [[Агра]], [[Индија]] * [[Светилиште Имам Хусеин]] [[Карбала]], [[Ирак]] {{ColBreak}} * [[Џамија Имам Али]] [[Наџаф]], [[Ирак]] * [[Џамија Ал Кадинија]] [[Багдад]], [[Ирак]] * [[Џамкаран]] [[Кум(град)|Кум]], [[Иран]] * [[Federal Territory Mosque]] [[Куала Лумпур]], [[Малезија]] * [[Џамија Бадшахи]] [[Лахор]], [[Пакистан]] * [[Џамија Коџатапе]] [[Анкара]], [[Истанбул]] * [[Сулејманова џамија]] [[Истанбул]], [[Турција]] * [[Султан Ахмедова Џамија]] [[Истанбул]], [[Турција]] * [[Селимије џамија]] [[Едрене]], [[Турција]] * [[Галиполска џамија (Оберн)|Галиполска џамија]] [[Оберн]], [[Австралија]] {{EndMultiCol}} === Галерија на слики === <center><gallery> Слика:Niujie Mosques02.jpg|[[Џамија Нјутзе]] во [[Кина]] Слика:Pul-i-Khishti Mosque.jpg|[[Џамија Пул-е Кишти]] во [[Авганистан]] Слика:Bluemosqueyerev.jpg|[[Сина џамија (Ереван)|Сината џамија во Ереван]] Слика:Bayt al Mukarram.jpg|[[Бајтул Мукарам]] во [[Бангладеш]] Слика:Sultan Omar Ali Saifuddien Mosque; 2002.jpg|[[Џамија Султан Омар Али Саифудин]] во Брунеј Слика:Mohammed-ali-basha-mosque.jpg|[[Џамија Мухамед Али]] во [[Египет]] Слика:Meshed ali usnavy (PD).jpg|[[Џамија Имам Али]] во [[Ирак]] Слика:SA Blue Mosque.jpg|[[Џамија Бадшахи]] во [[Пакистан]] Слика:Blaue moschee 6minarette.jpg|[[Султан Ахмедова Џамија]] во [[Турција]] Слика:Sit Zaynab.JPG|Sayyidah Zaynab Mosque Слика:Mustafa-pasina.png| [[Мустафа-пашина џамија]] во [[Македонија]] Слика:Tetovo Bunte Moschee.jpg|[[Шарена џамија]] во [[Македонија]] </gallery></center> == Наводи == {{reflist|2}} == Надворешни врски == {{MultiCol}} * [http://www.makislam.info/makislam/Naslovna/ Насловна страница на веб-поталот ислам] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080923174647/http://makislam.info/makislam/Naslovna/ |date=2008-09-23 }} * [http://www.dzamije.info Список на босански џамии со слики] * [http://www.minsid.com Мрежно место со галерии на слики од џамии.] * [http://www.thebcom.org/ourwork/interfaith/116-virtual-mosque-tour.html Virtual Mosque Tour] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081019212320/http://www.thebcom.org/ourwork/interfaith/116-virtual-mosque-tour.html |date=2008-10-19 }} * [http://www.theottomans.org/english/art_culture/index.asp Отоман: уметност и култура] - provides information on Ottoman mosques and architecture * [http://www.pbase.com/dosseman/istanbul_mosques Pictures of over 40 Istanbul Mosques] * [http://www.hilalplaza.com/world-mosques/ World Mosques] * [http://www.islamicarchitecture.org/architecture/themosque.htm The Mosque Review (Masjid)] - provides an overview of the features and [[floor plan]]s of mosques * [http://www.basma.us/site/articles/english/article.20060220.does_mosque_size_matter.php The Martyred Mosques] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080302181705/http://www.basma.us/site/articles/english/article.20060220.does_mosque_size_matter.php |date=2008-03-02 }} За седумте џамии на Медина. * [http://www.muslimheritage.com/topics/default.cfm?ArticleID=275 A review of Mosque Architecture] * [http://www.i-keighley.com/ Islam in Keighley] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071102093808/http://www.i-keighley.com/ |date=2007-11-02 }} * [http://www.darul-ishaat.co.uk Darul Ishaat - keighley based Online Islamic store] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190601213657/http://www.darul-ishaat.co.uk/ |date=2019-06-01 }} * [http://technorati.com/tag/mosque mosque: Photos, Videos on Technorati] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071218165857/http://technorati.com/tag/mosque |date=2007-12-18 }} {{ColBreak}} * [http://www.islamicity.com/orgs/ Local Mosques at Islamicity] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080606003448/http://www.islamicity.com/orgs/ |date=2008-06-06 }} * [http://www.imamiamission.com/ Imamia Mission] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080310234944/http://www.imamiamission.com/ |date=2008-03-10 }} Shia Organisation in Bury, Manchester, U.K. * [http://www.uah.edu/msa/mosques.html Mosques From Around the World] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080509124357/http://www.uah.edu/msa/mosques.html |date=2008-05-09 }} * [http://www.islamicity.com/Culture/Mosques/default.htm Mosques From Around the World at Islamicity] * [http://www.muslimphotos.net/gallery/thumbnails.php?album=16 High-res photo gallery of world wide mosques] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071226031939/http://www.muslimphotos.net/gallery/thumbnails.php?album=16 |date=2007-12-26 }} * [http://www.greatbuildings.com/types/types/mosque.html Mosques - Great Buildings Online] * [http://i-cias.com/e.o/mosque.htm LexicOrient- Mosques] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071208062112/http://i-cias.com/e.o/mosque.htm |date=2007-12-08 }} * [http://www.touregypt.net/featurestories/mosques.htm Mosques in Egypt] * [http://www.muis.gov.sg/cms/services/Mosques.aspx?id=498 Mosques in Singapore] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080526220315/http://www.muis.gov.sg/cms/services/Mosques.aspx?id=498 |date=2008-05-26 }} * [http://usinfo.state.gov/products/pubs/muslimlife/mosques.htm American Mosques] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080611055243/http://usinfo.state.gov/products/pubs/muslimlife/mosques.htm |date=2008-06-11 }} * [http://www.sacred-destinations.com/sacred-sites/mosques.htm Mosques at sacred destinations] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080513072235/http://www.sacred-destinations.com/sacred-sites/mosques.htm |date=2008-05-13 }} * [http://www.mosques.co.uk/ A directory of UK mosques, with mosque address] * [http://www.allaboutturkey.com/mosque.htm The mosque in Islamic religion] * [http://www.sfusd.k12.ca.us/schwww/sch618/Architecture/Architecture.html Architectural features of mosques] * [http://www.islamicarchitecture.org/ Исламска архитектура] * [http://www.mosque-online.com/ Mosque Online - Assisting Mosques get Online Free] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080610075308/http://www.mosque-online.com/ |date=2008-06-10 }} {{EndMultiCol}} {{портал|Ислам}} {{Ризница-врска|Mosque}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Џамии| ]] [[Категорија:Турцизми]] bo93xkgs9aa5zi5f38rbqzl2lunu1ll 0 41222 5607008 5579190 2026-08-10T06:27:25Z Bjankuloski06 332 /* Егејци */ 5607008 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија народ| |group=Македонци од Грција<br>Егејски Македонци |image=<table border=0 align="center"> <tr> <td>[[File:Gotze.jpeg|75x95px]]</td> <td>[[File:IvanHNikolov.jpg|75x95px]]</td> <td>[[File:Anton dimitrov.jpg|75x95px]]</td> </tr> <tr> <td><small>[[Гоце Делчев|Делчев]]</small></td> <td><small>[[Иван Хаџиниколов|Хаџиниколов]]</small></td> <td><small>[[Андон Димитров|Димитров]]</small></td> </tr> <tr> <td>[[File:AleksandarTurandjov.jpg|75x95px]]</td> <td>[[File:Andreas Tsipas.jpg|75x95px]]</td> <td>[[File:Pavle filipov voskopulos.gif|75x95px]]</td> </tr> <tr> <td><small>[[Александар Турунџев|Турунџев]]</small></td> <td><small>[[Андреја Чипов|Чипов]]</small></td> <td><small>[[Павле Воскопулос|Воскопулос]]</small></td> </tr> <tr> </table> <table border=0 align="center"> <tr> <td>[[File:Nof 2.jpg|x153px]]</td> </tr> <tr> <td>Македонки во [[ДАГ|Демократската армија]] за време на [[Граѓанска војна во Грција|Грчката граѓанска војна]] </tr> </table>|caption= |population= >500.000 |region1={{државнознаме|Грција}} |pop1= 250.000 - 1.000.000<ref name=VE>[https://www.youtube.com/watch?v=ekjMbiZhU9Yfeature=related Во Центар со Васко Ефтов, Македонците во Грција]</ref> |ref1= |region2={{државнознаме|Македонија}} |pop2= 70.000 |ref2= <ref>Simpson, Neil (1994). Macedonia Its Disputed History. Victoria: Aristoc Press. pp. 92. ISBN 0646204629.</ref> |region3={{државнознаме|Австралија}} |pop3= 90.000 |reg3= <ref>The Australian People: An Encyclopedia of the Nation, 1988, James Jupp (Editor), Angus and Roberston, Sydney.</ref> |region4={{државнознаме|Канада}} |pop4= 26.000 |ref4= <ref>Peter,Hill. (1989) The Macedonians in Australia, Hesperian Press, Carlisle</ref> |region5={{државнознаме|САД}} |opo5= 30.000 |ref5= <ref>{{наведена книга |title=Harvard encyclopedia of American ethnic groups |year=1980 |publisher=Harvard University Press |isbn=0674375122, 9780674375123 |author=Stephan Thernstrom, Ann Orlov, Oscar Handlin }}</ref> |region6={{државнознаме|Романија}} |pop6= 9.052 |ref6= <ref name="Aegean Macedonians Address To UNHCR">{{Наведена мрежна страница |url=http://faq.macedonia.org/history/12.1.3.html |title=Aegean Macedonians Address To UNHCR |accessdate=2011-08-26 |archive-date=2008-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080705022945/http://faq.macedonia.org/history/12.1.3.html |url-status=dead }}</ref> |region7={{државнознаме|Србија}} |pop7= 7.500 |ref7= |region8={{државнознаме|Полска}} |opo8= 11.458 |ref8= <ref name="Aegean Macedonians Address To UNHCR"/> |region9={{државнознаме|Чешка}} |pop9= 11.623 |ref9= <ref name="Aegean Macedonians Address To UNHCR"/> |region10={{државнознаме|Албанија}} |pop10= 10.000 |ref10= <ref>Вклучувајќи и тие Македонци коишто живеат во селото [[Врбник (Албанија)|Врбник]], дел од Егејска Македонија во Албанија</ref> |region11={{државнознаме|Унгарија}} |pop11= 7.253 |ref11= <ref name="Aegean Macedonians Address To UNHCR"/> |region12={{државнознаме|Германија}} |pop12= |region13={{државнознаме|Русија}} |pop13= 11.980 |ref13= <ref name="Aegean Macedonians Address To UNHCR"/> |languages= [[македонски јазик|македонски]] и [[грчки јазик|грчки]] |religions= [[православие]]; [[католицизам]] |related= [[Македонци]]<br>[[Јужни Словени]] |pop8=11.458}} '''Грчките Македонци''' се граѓаните на [[Република Грција]] кои имаат [[Македонци|македонска национална свест]] или Македонците кои водат потекло од територијата на денешна Грција. Најголем дел од Македонците во Грција живеат или потекнуваат од [[Егејска Македонија]] (тие се познати како [[Егејци#Егејци|'''егејски Македонци''' или '''Егејци''']]) и има други македонски емигранти во другите делови на грчката република. Тие не се официјално признато етничко малцинство во Грција. Според тврдењата дадени од [[Виножито (политичка партија)|Виножито]], единствената политичка организација на Македонците во Грција, денес во државата има околу 400.000 - 1.000.000 Македонци.<ref name=VE /><ref>{{Наведени вести|url=https://vmacedonia.com/history/macedonians-in-greece/where-are-the-macedonians-in-aegean-macedonia.html|title=Where are the Macedonians in Aegean Macedonia?|date=2020|work=Virtual Macedonia}}</ref> Во ноември [[1919]] година, [[Грција]] и [[Бугарија]] потпишаа конвенција за иселување на населението што живееше во двете држави и 86.571 Македонци и Бугари беа принудени да заминат од Грција во Бугарија. Исто така, како последица на [[Грчка граѓанска војна|Грчката граѓанска војна]] се случи [[Народно Ослободителен Фронт#Егзодус на етничките Македонци од Грција|егзодусот на Македонците од Грција]]. Најголемиот дел од егејските Македонци кои живеат денес во [[Република Македонија]] водат потекло од [[Лерин]]ско, [[Воден]]ско, [[Костур (град)|Костурско]], [[Кајлар]]ско и др. == Егејци == [[Податотека:Greece linguistic minorities mk.svg|thumb|left|Малцинствата во Грција денес.]] '''Егејски Македонци''' или едноставно '''Егејци'''— етногеографски поим со кој се нарекуваат [[Македонци]]те од [[Егејска Македонија|Егејскиот дел на Македонија]]. Терминот Егејци започнал да се користи за Македонците од Егејска Македонија во времето на [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна во Грција]] од [[1946]]-[[1949]] година, кога грчките монархофашистички власти започнуваат масовно протерување и [[геноцид]] врз македонското население од Егејска Македонија кое учествувало или го помагало [[НОФ]] и комунистичкото движење. Егејските Македонци се староседелското македонско население во Грција, но со тек на време одреден број се имаат раширено низ целата територија на државата. === Населеност === [[Податотека:Macedonian population in north-west Aegean Macedonia.png|лево|мини|286x286px|Застапеност на Македонците во северозападна Грција.]]Првичната населеност на [[Македонци]] во [[Егејска Македонија|Егејскиот дел на Македонија]] ја опфаќала речиси целата територија на север од границите со останатите делови на [[Македонија]] на југ сè до долината на реката [[Бистрица (Егејска Македонија)|Бистрица]], [[Солун]]ско и [[Драма (град)|Драмско]]. Во времето на појавата на етногеографскиот термин ''Егејци'', по големите прогони, иселувања, протерувања и меѓудржавни договори за размена на население, како и процесите на насилна асимилиција, убиства и уништување на имотите и условите за живот на Македонците од страна на грчките власти, населеност на Македонците во егејска Македонија, значително се намалува и опаѓа, особено во источните и јужните краишта. Токму затоа, во времето на [[Граѓанска војна во Грција|Граѓанската војна во Грција]] најсилните упоришта на [[ДАГ]] се наоѓаат во западните делови на егејскиот дел на Македонија и планинските предели кон границата со [[Албанија]], каде што во најголем дел биле населени [[Македонци]]. == Јазик == {{Главна|Дијалекти на македонскиот јазик}} [[Податотека:Makedonski dijalekti-prilagodeno.png|мини|Македонските дијалекти во целиот регион.]] Од Македонците во Грција користен е [[македонскиот јазик]]. Македонците од егејско потекло го користат [[Југоисточно македонско наречје|југоисточното наречје на македонскиот јазик]]. Во ова наречје спаѓаат [[долнопреспански дијалект]], понатаму [[костурски дијалект]], [[нестрамско-костенарски дијалект]], [[солунско-воденски дијалект]], [[прилепско-битолски дијалект]] (во [[Лерин]]ско) и [[серско-драмско-лагадинско-неврокопски дијалект]]. Македонскиот јазик го говори претежно постарото македонско население. Македонскиот јазик не е признат како малцински или регионален јазик во Грција и е познат во грчката јавност како „славомакедонски јазик“ ({{langx|el|Σλαβομακεδονική γλώσσα}}). Во XIX и XX век македонскиот јазик и дијалекти беа презервирани со учењето во училиштата на [[Бугарската егзархија]]. Во [[1925]] година со донесување на одлуката од страна на грчката влада за печатење на ''[[Абецедар]]от'' јавно е признаено постоењето на словенско население во северните делови на Грција. Абецедарот имаше цел за образование на македонски јазик во Грција, но за жал тоа се случи за многу мало време. Со доаѓањето на [[Јоанис Метаксас]] на власт македонскиот јазик беше официјално забранет. За време на [[Граѓанската војна во Грција]] македонскиот јазик беше учен во 87 училишта на 10.000 ученици во северна Грција од страна на [[Комунистичка партија на Грција|комунистичките сили]]. Во 2006 година се издаде нова верзија на Абецедарот од страна на Виножито. Денес македонскиот јазик се учи во Грција но во тајност поради страв од грчките власти.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=32310108242&id=9&setIzdanie=21941 |title=Нова Македонија - Македонскиот јазик во Грција се учи тајно како во турско |accessdate=2013-02-09 |archive-date=2012-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323032342/http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=32310108242&id=9&setIzdanie=21941 |url-status=dead }}</ref> Курсови по македонски јазик има во [[Воден]], [[Лерин]], [[Овчарани]], [[Солун]] и други градови со македонско население. Бројот на говорници на македонскиот јазик во Грција денес не е познат, но според ''[[Ethnologue]]'' има 180.000 македонски говорници само во административната област [[Западна Македонија (Грција)|Западна Македонија]]. == Историја == * [[Античка Македонија]] * [[Словенски миграции на Балканскиот Полуостров]] * [[Македонска Славинија]] * [[Самоилово Царство]] * [[Македонска револуционерна организација]] * [[Освестување и обединување на македонската нација]] * [[Солунски атентати]] * [[Балкански војни]] * [[Грчка пропаганда во Македонија]] * [[Јоанис Метаксас]] * [[Грчка граѓанска војна]] * [[Народно Ослободителен Фронт]] * [[ДАГ]] == Медиуми == [[Податотека:Nova zora005.jpg|мини|Насловна страница на Нова Зора.]] Првиот македонски [[медиум]] во Грција беше [[весник]]от ''[[Црвена Ѕвезда (весник)|Црвена Ѕвезда]]''. Тој беше пишуван на локален [[солунско-воденски дијалект]], но со [[грчка азбука]]. Потоа се појавија ''Единство'', ''Словено-Македонски Глас'', ''Нова Македонка'', ''Слoбода'', ''Победа'', ''Преспански Глас'', ''Искра'', ''Стражар'' и други. ''[[Непокорен]]'' се издаваше на 1 мај 1947 година до август 1949 и служеше како пример за македонски медиум во Грција. Тој бил орган на Главниот одбор на [[НОФ]]. Исто така, за време на граѓанската војна постоел и македонскиот весник ''Билтен''. По граѓанската војна се забранила употребата на македонскиот јазик. Во 1990 со освестувањето на македонската заедница во Грција одново почнаа да се создаваат печатени медиуми на македонски јазик. Прво се појави ''Τα Μογλενά'', потоа ''Лоза'', ''Зора'' и ''Македонико''. Ова беше проследено со издавање на публикацијата ''Задруга'' во раната [[2010]]. Во мај 2010 излезе месечниот весник ''Нова Зора''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ohridon.com/m-vesti/1656.html |title=КОНЕЧНО НОВА ЗОРА - МАКЕДОНСКИ ВЕСНИК ВО ГРЦИЈА |accessdate=2013-02-09 |archive-date=2012-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120327190547/http://www.ohridon.com/m-vesti/1656.html |url-status=dead }}</ref> Задруга и Нова Зора се печатени и на македонски, и на грчки јазик. Нова Зора има над 20.000 тираж на секое издание. Неколку македонски радио станици беа поставени во Егејска Македонија. Но, исто како другите македонски медиуми, станиците му претставуваа пречка на грчките власти и македонското радио ''Македонски Глас'' беше затворено. == Дијаспора == {{главна|Деца бегалци}} === Егејските Македонци во Република Македонија === Први населувања на [[Македонци]] од [[Егејска Македонија]] на територијата на [[Вардарска Македонија]] (денешна [[Република Македонија]]) се забележуваат уште за време на првите големи прогони од грчките окупаторски власти, по [[Лозански договор|Лозанскиот договор]] во дваесеттите и почетокот на триесеттите години на 20-от век. Во овој период Македонци од егејскиот дел на [[Македонија]] се населуваат во [[Струмица|Струмичко]], [[Гевгелија|Гевгелиско]] и [[Кавадарци|Кавадаречко]]. Овие македонски доселеници водат потекло претежно од средишниот и источниот дел на Егејска Македонија - [[Кукуш]]ко, [[Меглен]], [[Солун]]ско, [[Сер]]ско и др. За овие луѓе најчесто не се користи терминот „Егејци“ иако водат потекло од Егејска Македонија. Помасовните населувања на Македонци од егејскиот дел на [[Македонија]] во Република Македонија се забележуваат во педесеттите години на 20-от век, по масовните протерувања на [[децата бегалци]] и нивните семејства од нивните домови од страна на грчките монархо-фашистички власти по Граѓанската војна во Грција 1945-1949 година. Голем број од децата бегалци по нивното прифаќање во источноевропските социјалистички земји се враќаат во [[СР Македонија]] тогаш во склопот на [[СФРЈ]]. Егејските Македонци во овој период почнуваат да се населуваат во сите градови во Република Македонија, а плански се населувани и во [[Западна Македонија]] во [[Тетово]], [[Гостивар]], [[Дебар]] и во турски напуштени села во [[Источна Македонија]]. Денес Македонците-Егејци се највеќе населени во [[Скопје]], [[Битола]], [[Гостивар]], [[Тетово]], [[Штип]], а во сите овие градови се познати и термините „егејски згради“, „егејски улици“ т.е. места во кои највеќе живеат Македонци од Егејска Македонија. Во градот [[Скопје]] како населби со најголем број „Егејци“ се познати населбите [[Мичурин]], [[Топанско Поле]] и [[Автокоманда]]. Македонците со потекло од егејскиот дел на Македонија, денес се активно вклучени во политичкиот, економскиот и културниот живот на Република Македонија, а имаат и повеќе свои здруженија со седишта во Скопје, Гостивар, Битола и Штип кои органзираат културни собири и средби и се залагаат за правото на децата бегалци да можат да ги посетат своите родни места, што долги години им е оневозможено од страна на грчките власти. Во Република Македонија Егејците се често споменувани и во негативна конотација, преку измислување на шеги и вицеви за Егејци, најчесто претставувајќќи ги како скржави луѓе. === Егејските Македонци во странство === Македонците со потекло од егејскиот дел на Македонија во масовна бројка се имаат иселено и во странство претежно во прекуокеанските земји, најмногу во [[Австралија]], [[Канада]] и [[САД]]. Егејските Македонци претставуваат голем, но и доста организиран и активен дел од македонската дијаспора. == Познати личности со потекло од Егејска Македонија == * [[Димитар Македонски]] - македонски преродбеник, просветен деец и учебникар * [[Димитар Влахов]] — македонски револуционер, општественик и државник * [[Христо Смирненски]] - [[Македонци|македонски]] поет * [[Павле Раковски]] - македонски национален деец * [[Мирка Гинова]] — борец од времето на [[Втората светска војна]] и [[Граѓанска војна во Грција|Граѓанската војна во Грција]] * [[Ристо Шишков]] — македонски [[филм]]ски и [[театар]]ски [[глумец]] * [[Кирил Пенушлиски]] — македонски [[фолклорист]], основоположник на фолклористиката во [[Македонија]] * [[Тодор Симовски]] — [[Македонци|македонски]] партизан, издавач, [[историчар]] и национален деец * [[Ѓорѓи Филиповски]] — македонски професор и научник од областа на педологијата - науката за почвите, агрохемијата и земјоделството * [[Петранка Костадинова]] - една од најпознатите естрадни уметници-интерпретатори на македонската народна и новокомпонирана песна * [[Сократ Лафазановски]] - македонски сликар и балетски уметник * [[Наум Абов]] — македонски егејски активист и шахист, учесник во [[Граѓанската војна во Грција]] и носител на почесната титула Македонски сенатор * [[Лефтер Манче]] - еден од најголемите светски естетски хирурзи * [[Никола Груевски]] — поранешен премиер на [[Македонија|Република Македонија]] * [[Борче Димовски]] — македонски спортист, прославен борач и еден од првите македонски олимпијци кој настапил на [[Летни олимписки игри 1968|Олимписките игри во Мексико]] * [[Васил Тупурковски]] — македонски политичар * [[Никола Поповски]] — пратеник и поранешен претседател на Собранието на РМ и поранешенен министер за финансии во Владата на РМ * [[Ташко Георгиевски]] — писател и академик * [[Ристо Кирјазовски]] — историчар * [[Мирка Велиновска]] — новинарка * [[Костас Новакис]] — македонски пејач * [[Ката Мисиркова - Руменова|Ката Мисиркова Руменова]] - македонски раскажувач, романописец, поет и драмски писател * [[Павле Воскопулос]] — политичар и Македонски културно-национален деец * [[Никодим Царкњас]] — православен монах * [[Андреја Чипов]] — македонски борец за времето на Граѓанската војна во Грција * [[Ставре Џиков]] - македонски правник, адвокат, публицист, поранешен државен јавен обвинител на Македонија * [[Киро Стојанов]] — римокатолички бискуп на [[Скопската бискупија]] и Апостолски управник и Егзарх на католиците од византиски обред во Македонија * [[Ташко Белчев]] - македонски славист и палеолингвист * [[Петар Ширилов]] - македонски раскажувач, романописец и литературен критичар * [[Марија Воденска]] - писателка, новинар, претседател на Здружението „ЕГЕЈ“ и член на [[Рускојазичната]] академија на науки за Массачусец во Бостон * [[Иван Чаповски]] - писател, поет, борец за човекови права на МЕМ * [[Васил Пујовски]] - драмски писател и поет за деца и за возрасни * [[Паскал Гилевски]] — [[Македонци|македонски]] [[поет]], [[раскажувач]], романисер, [[есеист]], [[критичар]] и [[преведувач]] * [[Васко Караџа]] — [[Македонци|македонски]] [[писател]] и [[преведувач]] од [[Македонски јазик|македонски]] на [[грчки јазик]] и обратно * [[Ристо Јачев]] — македонски [[поет]], романописец, театарски критичар, [[артист]], [[новинар]], уредник, критичар и преведувач * [[Методија Тошевски]] - поет, Министер за финансии во СРМ и во Експерската влада 1991-1993 г. Главен државен ревизор * [[Димитар Димитров|Димитар Н. Димитров]] - професор, министер за образование во првата избрана влада * [[Христо Андоновски]] - новинар, историчар и уредник на списанието за странство„Македонија“ * Мијалче Дургутов - новинар, спортски новинар, портпарол во Државен завод за ревизија во Скопје * Мице М. Димитров - пејач на народни песни од Егејска Македонија * [[Васко Ефтов]] — новинар * [[Александар Флоровски]] — македонски политичар * [[Јагнула Куновска]] — пратеник во Собранието на РМ и адвокат == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://cdn.sanity.io/files/k83840p7/production/7c3226df32c885648cb2fa1d819f9fcec8bc10ff.pdf Македонците во Грција] — книга на Донче Тасев * [http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=1039940334&id=9&setIzdanie=21803 Професорот Софос жестоко против грчкиот национализам] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111003002336/http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=1039940334&id=9&setIzdanie=21803 |date=2011-10-03 }} * [http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=DA7CCF3E9AA8A44F9AE21DAC6E53E486 Македонците од преспанскиот крај на Егејска Македонија] *[https://www.youtube.com/watch?v=69pFD1XuU7E The Macedonian] од Petro Aleksowski {{Македонска дијаспора}} [[Категорија:Луѓе од Егејска Македонија| ]] [[Категорија:Егејска Македонија]] [[Категорија:Народи во Грција]] [[Категорија:Македонско-грчки односи]] hixddft1gjrse0028sqhxyy8ba3nvwp 0 46160 5606745 5605565 2026-08-09T13:32:27Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-43190-90|~2026-43190-90]]) и ја поврати преработката 5164016 на InternetArchiveBot 5606745 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Badische Guillotine.JPG|мини|десно|200п]] '''Гилотината''' претставува справа за извршување на смртна казна со која се отсекувала главата на осудените затвореници во [[Франција]]. Била воведена во [[1792]] во време на [[Француска револуција|Француската револуција]] на предлог од страна на лекарот д-р Жозеф И. Гијотен. Прикажувањето на отсечени глави долго време било еден од најчестите начини на кои европските земји ја покажувале својата моќ на своите поданици.<ref>{{cite journal | doi=10.2307/2928715 | jstor=2928715 | last1=Janes | first1=Regina | title=Beheadings | url=https://archive.org/details/sim_representations_summer-1991_35/page/21 | journal=Representations | year=1991 | issue=35 | pages=21–51 }}</ref> За последен пат гилотината во [[Франција]] се употребила на [[10 септември]] [[1977]]<ref>{{Cite web |title=History of the guillotine |last=Fabricius |first=Jørn |work=guillotine.dk |date= |access-date=21 March 2022 |url= https://guillotine.dk/pages/history.html}}</ref>, а на [[9 октомври]] [[1981]] година [[Смртна казна|смртната казна]] била укината.<ref name="legifrance.gouv.fr">{{in lang|fr}} [http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000319513&dateTexte=20090728 Loi n°81-908 du 9 octobre 1981 portant abolition de la peine de mort] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130731141543/http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000319513&dateTexte=20090728 |date=31 July 2013 }}. Legifrance.gouv.fr. Retrieved on 2013-04-25.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Методи за погубување]] [[Категорија:Француски пронајдоци]] 8fuy4alkmfpmhovamt1xgilr04swmde 0 55656 5606752 5605691 2026-08-09T13:38:27Z Gurther 105215 5606752 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Estadio Bernabeu. Madrid (12117582503).jpg|мини|Стадионот „Сантијаго Бернабеу“ во [[Мадрид]] бил домаќин на финалето]] '''Купот на шампиони 1956/57''' — второ издание на Европскиот Куп. Повторно овој Куп го освои [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] кој во финалето ја победи [[ФК Фјорентина|Фјорентина]] со 2-0 на [[Сантјаго Бернабеу (стадион)|Сантјаго Бернабеу]], [[Мадрид]] на [[30 мај]] [[1957]] година == Кфалификции == {| class="wikitable" |- ! Тим #1 ! Вкупно ! Тим #2 ! 1^рв натп. ! 2^ор натп. |- | '''[[Борусија Дортмунд]] {{З-ГЕР}}''' | 5-5¹ | {{З-ЛУКС}} [[Спора Луксембург]] | 4-3 | 1-2 |- | '''[[Динамо Букурешт]] {{З-РОМ}}''' | 4-3 | {{З-ТУР}} [[Галатасарај]] | 3-1 | 1-2 |- | [[Андерлехт]] {{З-БЕЛ}} | 0-12 | '''{{З-АНГ}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]]''' | 0-2 | 0-10 |- | '''[[Слован Братислава]] {{З-ЧЕШ}}''' | 4-2 | {{З-ПОЛ}} [[Легиа Варшава]] | 4-0 | 0-2 |- | [[Орхус]] {{З-ДАН}} | 2-6 | '''{{З-ФРА}} [[Ница]]''' | 1-1 | 1-5 |- | [[ФК Порто|Порто]] {{З-ПОР}} | 3-5 | '''{{З-ШПА}} [[Атлетико Мадрид]]''' | 1-2 | 2-3 |} ¹ [[Борусија Дортмунд]] победи во плеј-оф со 7-0 === Прв натпревар === {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[1 август]] [[1956]] |тим1 = {{З-ГЕР}} [[Борусија Дортмунд]] |резултат = 4–3 |тим2 = {{З-ЛУКС}} [[Спора Луксембург]] |голови1 =[[Хелмут Брач|Брач]] {{гол|32}} <br /> [[Алфред Нипјекло|Нјипекло]] {{гол|57}}<br /> [[Алфре Преиблер|Преиблер]] {{гол|60}} {{гол|78}} |голови2 =[[Марк Бореукс|Бореукс]] {{гол|25}} {{гол|35}} {{гол|88}} |стадион = [[:en:Stadion Rote Erde|Рот Ерд Стадион]], [[Дортмунд]]<br />'''Публика:''' ~20.000<br />'''Судија:''' [[Јохан Хенрич Мартенс]] {{ХОЛ}} }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[26 август]] [[1956]] |тим1 = {{З-РОМ}} [[Динамо Букурешт]] |резултат = 3–1 |тим2 = {{З-ТУР}} [[Галатасарај]] |голови1 =[[Џеорџ Волка|Волка]] {{гол|10}} {{гол|6}}<br /> [[Алекандро Ене I|Ене]] {{гол|82}} |голови2 =[[Метин Октај II|Октај]] {{гол|68}} |стадион = [[:en:Dinamo Stadium|Динамо Стадион]], [[Букурешт]]<br />'''Публика:''' ~85.000<br />'''Судија:''' [[Франчеко Ливерани]] {{ИТА}} }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[12 септември]] [[1956]] |тим1 = {{З-БЕЛ}} [[Андерлехт]] |резултат = 0–2 |тим2 = {{З-АНГ}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] |голови1 = |голови2 =[[Денис Вајолет|Вајолет]] {{гол|27}} <br /> [[Томи Тејлор|Тејлор]] {{гол|75}} |стадион = [[:en:Constant Vanden Stock Stadium|Констант Ванден Сток Стадион]], [[Андерлехт]]<br />'''Публика:''' ~33.000<br />'''Судија:''' [[:en:Leopold Sylvain Horn|Леополд Силвиан Хорн]] {{ХОЛ}} }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[12 септември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ЧЕШ}} [[Слован Братислава]] |резултат = 4–0 |тим2 = {{З-ПОЛ}} [[Легиа Варшава]] |голови1 =[[Емил Пажичку|Пажичку]] {{гол|11}} {{гол|68}}<br /> [[Јулиус Ковач|Ковач]] {{гол|30|пен}} <br /> [[Антон Моравчик|Моравчик]] {{гол|40}} |голови2 = |стадион = [[:en:Tehelné pole|Телехне Поле]], [[Братислава]]<br />'''Публика:''' ~25.000<br />'''Судија:''' [[Фридрих Маер]] {{АВС}} }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[19 септември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ДАН}} [[Орхус]] |резултат = 1–1 |тим2 = {{З-ФРА}} [[Ница]] |голови1 =[[Ерик Јенсен|Јенсен]] {{гол|14}} |голови2 =[[Жак Фоикс|Фоикс]] {{гол|58}} |стадион = [[:en:Idraetsparken|Идратспаркен]], [[Копенхаген]]<br />'''Публика:''' ~13.000<br />'''Судија:''' [[:en:Arthur Edward Ellis|Артур Едвард Елис]] {{АНГ}} }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[20 септември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ПОР}} [[Порто]] |резултат = 1–2 |тим2 = {{З-ШПА}} [[Атлетико Билбао]] |голови1 =[[Хосе Марија Мантос|Хосе Марија]] {{гол|53}} |голови2 =[[Аугустин Гаинѕа Воканди|Гаинѕа]] {{гол|6}} <br /> [[Никандор Траперо|Траперо]] {{гол|84}} |стадион = [[:en:Estádio das Antas|дас Андес Стадион]], [[Порто]]<br />'''Публика:''' ~35.000<br />'''Судија:''' [[Марио Маурели]] {{ИТА}} }} === Втор Натпревар === {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[6 септември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ЛУКС}} [[Спора Луксембург]] |резултат = 2–1 |тим2 = {{З-ГЕР}} [[Борусија Дортмунд]] |голови1 =[[Пјер Фидлер|Фидлер]] {{гол|22}} <br /> [[Леон Леч|Леч]] {{гол|40}} |голови2 =[[Алфред Преиблер|Преиблер]] {{гол|28}} |стадион = [[:en:Stade Josy Barthel|Хози Бател Стадион]], [[Луксембург Сити]]<br />'''Публика:''' ~7.000<br />'''Судија:''' [[Карл Лечарт]] {{БЕЛ}} }} '''''[[Борусија Дортмунд]] изигра нерешено 5-5 со [[Спора Луксембург]]''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[16 септември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ГЕР}} [[Борусија Дортмунд]] |резултат = 7–0 |извештај = Плеј-оф |тим2 = {{З-ЛУКС}} [[Спора Луксембург]] |голови1 =[[Алфред Преиблер|Приблер]] {{гол|25}} {{гол|37}}<br /> [[Хеинц Симер|Симер]] {{гол|30}} <br /> [[Алфред Келбаса|Келбаса]] {{гол|41}} {{гол|50}} {{гол|63}}<br /> [[Волфганг Петерс|Петерс]] {{гол|57}} |голови2 = |стадион = [[:en:Stadion Rote Erde|Рот Ерд Стадион]], [[Дортмунд]]<br />'''Публика:''' ~15.000<br />'''Судија:''' [[Фриц Баучмилер]] {{ШВА}} }} '''''[[Борусија Дортмунд]] победи во плеј-офот со 7-0''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[30 септември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ТУР}} [[Галатасарај]] |резултат = 2–1 |тим2 = {{З-РОМ}} [[Динамо Букурешт]] |голови1 =[[Кадри Ајтач|Ајтач]] {{гол|40}} <br /> [[Метин Октај|Октај]] {{гол|90}} |голови2 = [[Јоан Суру|Суру]] {{гол|30}} |стадион = [[:en:Ali Sami Yen Stadium|Али Сами Јен Стадион]], [[Истанбул]]<br />'''Публика:''' ~23.000<br />'''Судија:''' [[Густав Јиранек]] {{АВС}} }} '''''[[Динамо Букурешт]] победи со вкупен резултат 4-3''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[26 септември]] [[1956]] |тим1 = {{З-АНГ}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] |резултат = 10–0 |тим2 = {{З-БЕЛ}} [[Анделехт]] |голови1 =[[Томи Тејлор|Тејлор]] {{гол|8}} {{гол|20}} {{гол|54}}<br /> [[Денис Вајолет|Вајолет]] {{гол|26}} {{гол|39}} {{гол|40}} {{гол|75}} <br /> [[Лиам Велан|Велан]] {{гол|63}} {{гол|89}} <br /> [[Џони Бери|Бери]] {{гол|78}} |голови2 = |стадион = [[:en:Old Trafford|Олд Трафорд]], [[Манчестер]]<br />'''Публика:''' ~43.000<br />'''Судија:''' [[:en:Benjamin Mervyn Griffiths|Бенџамин Мевин Грифитс]] {{ВБ}} }} '''''[[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] победи со вкупен резултат 12-0''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[19 септември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ПОЛ}} [[Легиа Варшава]] |резултат = 2–0 |тим2 = {{З-ЧЕШ}} [[Слован Братислава]] |голови1 =[[Едмунд Ковал|Ковал]] {{гол|52}} <br /> [[Лусјан Бричси|Бричси]] {{гол|62}} |голови2 = |стадион = [[:en:Polish Army Stadium|Стадион на Полската Армија]], [[Варшава]]<br />'''Публика:''' ~40.000<br />'''Судија:''' [[Алфред Грил]] {{АВС}} }} '''''[[Слован Братислава]] победи со вкупен резултат 4-2''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[27 септември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ФРА}} [[Ница]] |резултат = 5–1 |тим2 = {{З-ДАН}} [[Орхус]] |голови1 =[[Жак Фоикс|Фоикс]] {{гол|2}} <br /> [[Франчоис Милазо|Милазо]] {{гол|27}} {{гол|74}} <br /> [[Жаки Фаивре|Фаивре]] {{гол|45}} {{гол|60}} |голови2 = [[Ерик Јенсен|Јенсен]] {{гол|82}} |стадион = [[:en:Stade du Ray|Ду Реј Стадион]], [[Ница]]<br />'''Публика:''' ~8.000<br />'''Судија:''' [[Џон Хасбанд]] {{АНГ}} }} '''''[[Ница]] победи со вкупен резултат 6-2''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[26 септември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ШПА}} [[Атлетико Билбао]] |резултат = 3–2 |тим2 = {{З-ПОР}} [[Порто]] |голови1 =[[Хосе Луис Артече Мигуере|Артече]] {{гол|15}} {{гол|72|пен}} {{гол|83}} |голови2 = [[Хернани Фереира Силва|Хернани]] {{гол|4}} <br /> [[Хосе Марија Мантос|Хосе Марија]] {{гол|20}} |стадион = [[:en:San Mamés Stadium|Сан Мамес Стадион]], [[Билбао]]<br />'''Публика:''' ~35.000<br />'''Судија:''' [[Марио Маурели]] {{АНГ}} }} '''''[[Атлетико Билбао]] победи со вкупен резултат 5-3''''' == Осмина-финале == {{Осмина-финале-реванш | RD1=Осмина-финале | RD2=Четврт-финале | RD3=Полуфинале | RD4=Финале | RD1-team01='''{{З-АНГ}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]]''' | RD1-score01-1=3 | RD1-score01-2=0 | RD1-score01-agg=3 | RD1-team02= {{З-ГЕР}}[[Борусија Дортмунд]] | RD1-score02-1=2 | RD1-score02-2=0 | RD1-score02-agg=2 | RD1-team03='''{{З-ШПА}} [[Атлетико Билбао]]''' | RD1-score03-1=3 | RD1-score03-2=3 | RD1-score03-agg=6 | RD1-team04={{З-УНГ}} [[Будимпешта Хонвед]] | RD1-score04-1=2 | RD1-score04-2=3 | RD1-score04-agg=5¹ | RD1-team05={{З-ШКО}} [[Ренџерс]] | RD1-score05-1=2 | RD1-score05-2=1 | RD1-score05-agg=3 | RD1-team06='''{{З-ФРА}} [[Ница]]''' | RD1-score06-1=1 | RD1-score06-2=2 | RD1-score06-agg=3² | RD1-team07='''{{З-ШПА}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]''' | RD1-score07-1=4 | RD1-score07-2=1 | RD1-score07-agg=5³ | RD1-team08={{З-АУТ}} [[Рапид Виена]] | RD1-score08-1=2 | RD1-score08-2=3 | RD1-score08-agg=5 | RD1-team09='''{{З-БУГ}} [[ЦСКА Софија]]''' | RD1-score09-1=8 | RD1-score09-2=2 | RD1-score09-agg=10 | RD1-team10={{З-РОМ}} [[Динамо Букурешт]] | RD1-score10-1=1 | RD1-score10-2=3 | RD1-score10-agg=4 | RD1-team11= {{З-ХОЛ}} [[Рода]] | RD1-score11-1=3 | RD1-score11-2=0 | RD1-score11-agg=3 | RD1-team12='''{{З-СФРЈ}} [[ФК Црвена Ѕвезда|Црвена Ѕвезда]]''' | RD1-score12-1=4 | RD1-score12-2=2 | RD1-score12-agg=6 | RD1-team13={{З-ЧЕШ}} [[Слован Братислава]] | RD1-score13-1=1 | RD1-score13-2=0 | RD1-score13-agg=1 | RD1-team14='''{{З-ШВА}} [[Грасхопер]]''' | RD1-score14-1=0 | RD1-score14-2=2 | RD1-score14-agg=2 | RD1-team15='''{{З-ИТА}} [[Фјорентина]]''' | RD1-score15-1=1 | RD1-score15-2=1 | RD1-score15-agg=2 | RD1-team16={{З-ШВЕ}} [[Норшепинг]] | RD1-score16-1=4 | RD1-score16-2=1 | RD1-score16-agg=5 | RD2-team01={{З-ШПА}} [[Атлетико Билбао]] | RD2-score01-1=5 | RD2-score01-2=0 | RD2-score01-agg=5 | RD2-team02='''{{З-АНГ}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]]''' | RD2-score02-1=3 | RD2-score02-2=3 | RD2-score02-agg=6 | RD2-team03='''{{З-ШПА}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]''' | RD2-score03-1=3 | RD2-score03-2=3 | RD2-score03-agg=6 | RD2-team04={{З-ФРА}} [[Ница]] | RD2-score04-1=0 | RD2-score04-2=2 | RD2-score04-agg=2 | RD2-team05='''{{З-СФРЈ}} [[ФК Црвена Ѕвезда|Црвена Ѕвезда]]''' | RD2-score05-1=3 | RD2-score05-2=1 | RD2-score05-agg=4 | RD2-team06={{З-БУГ}} [[ЦСКА Софија]] | RD2-score06-1=1 | RD2-score06-2=2 | RD2-score06-agg=3 | RD2-team07='''{{З-ИТА}} [[Фјорентина]]''' | RD2-score07-1=3 | RD2-score07-2=2 | RD2-score07-agg=5 | RD2-team08={{З-ШВА}} [[Грасхопер]] | RD2-score08-1=1 | RD2-score08-2=2 | RD2-score08-agg=5 | RD3-team01='''{{З-ШПА}}] [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]''' | RD3-score01-1=3 | RD3-score01-2=2 | RD3-score01-agg=5 | RD3-team02={{З-АНГ}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] | RD3-score02-1=1 | RD3-score02-2=2 | RD3-score02-agg=3 | RD3-team03={{З-СФРЈ}} [[ФК Црвена Ѕвезда|Црвена Ѕвезда]] | RD3-score03-1=0 | RD3-score03-2=0 | RD3-score03-agg=0 | RD3-team04='''{{З-ИТА}} [[Фјорентина]]''' | RD3-score04-1=0 | RD3-score04-2=1 | RD3-score04-agg=1 | RD4-team01={{З-ШПА}} '''[[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]''' | RD4-score01=2 | RD4-team02={{З-ИТА}} [[Фјорентина]] | RD4-score02=0 }} ¹ Реваншот се одигра на [[:en:Heysel Stadium|Хејсеј Стадион]] [[Брисел]] <br /> ² [[Реал Мадрид]] ја победи [[Рапид Виена]] со 2-0 во плеј-офот <br /> ³ [[Ница]] го победи [[Ренџерс]] со 3-1 во плеј-офот === Прв натпревар === {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[17 октомври]] [[1956]] |тим1 = {{З-АНГ}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] |резултат = 3–2 |тим2 = {{З-ГЕР}} [[Борусија Дортмунд]] |голови1 =[[Денис Вајолет|Вајолет]] {{гол|10}} {{гол|26}} <br /> [[Давид Пег|Пег]] {{гол|30}} |голови2 = [[Хелмут Капитулски|Капитулски]] {{гол|80}} <br /> [[Алфред Преиблер|Преиблер]] {{гол|87}} |стадион = [[:en:Old Trafford|Олд Трафорд]], [[Манчестер]]<br />'''Публика:''' ~75.000<br />'''Судија:''' [[:en:Leopold Sylvain Horn|Леополд Силвиан Хорн]] {{ХОЛ}} }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[21 октомври]] [[1956]] |тим1 = {{З-БУГ}} [[ЦСКА Софија]] |резултат = 8–1 |тим2 = {{З-РОМ}} [[Динамо Букурешт]] |голови1 =[[Иван Петков Колев|Колев]] {{гол|12}} {{гол|27}} {{гол|56}} {{гол|64}}<br /> [[Димитар Миланов|Миланов]] {{гол|21}} {{гол|67}}<br /> [[Панаоит Панаиотов|Панаиотов]] {{гол|65}} <br /> [[Џорџи Димитров|Димитров]] {{гол|80}} |голови2 = [[Џеорџе Бачут|Бачут]] {{гол|71|пен}} |стадион = [[:en:Vasil Levsk|Васил Левски]], [[Софија]]<br />'''Публика:''' ~50.000<br />'''Судија:''' [[Ваша Стенавивачич]] {{СФРЈ}} }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[24 октомври]] [[1956]] |тим1 = {{З-ШКО}} [[Ренџерс]] |резултат = 2–1 |тим2 = {{З-ФРА}} [[Ница]] |голови1 =[[Мах Мурај|Мурај]] {{гол|40}} <br /> [[Бил Симпсон|Симпсон]] {{гол|60}} |голови2 = [[Жак Фаивре|Фаивре]] {{гол|22}} |стадион = [[:en:Ibrox Stadium|Иброкс Стадион]], [[Глазгов]]<br />'''Публика:''' ~65.000<br />'''Судија:''' [[:en:Arthur Edward Ellis|Артур Едвард Елис]] {{АНГ}} }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[24 октомври]] [[1956]] |тим1 = {{З-ЧЕШ}} [[Слован Братислава]] |резултат = 1–0 |тим2 = {{З-ШВА}} [[Грасхопер]] |голови1 =[[Антон Моравчик|Моравчик]] {{гол|17}} |голови2 = |стадион = [[:en:Tehelné pole|Техелне Поле]], [[Братислава]]<br />'''Публика:''' ~30.000<br />'''Судија:''' [[Фриц Сипелт]] {{АВС}} }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[1 ноември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ШПА}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] |резултат = 4–2 |тим2 = {{З-АУТ}} [[Рапид Виена]] |голови1 =[[Алфредо ди Стефано|ди Стефано]] {{гол|10}} {{гол|22}}<br /> [[Хосе Рамос Машал Рибо|Маршал]] {{гол|61}} {{гол|63}} |голови2 =[[Роберт Диенст|Диенст]] {{гол|59}} <br /> [[Карл Гиебер|Гиебер]] {{гол|89}} |стадион = [[Сантјаго Бернабеу (стадион)|Сантјаго Бернабеу]], [[Мадрид]]<br />'''Публика:''' ~100.000<br />'''Судија:''' [[:en:Gottfried Dienst|Готфриед Диенст]] {{АВС}} }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[3 ноември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ХОЛ}} [[Рода]] |резултат = 3–4 |тим2 = {{З-СФРЈ}} [[Црвена Ѕвезда]] |голови1 =[[Хуберт Јозеф Јансен|Јансен]] {{гол|8}} <br /> [[Хуберт Герар Бисчопс|Бисчопс]] {{гол|76}} <br /> [[Лазар Ташич|Ташич]] {{гол|79|а.г.}} |голови2 = [[Бора Костич|Костич]] {{гол|4}} {{гол|74}} <br /> [[Иван Топлак|Топлак]] {{гол|38}} <br /> [[Антун Рудински|Рудински]] {{гол|81}} |стадион = [[:en:Gemeentelijk Sportpark Kaalheide|Гементелијк]], [[Керкрејд]]<br />'''Публика:''' ~11.500<br />'''Судија:''' [[Албет Алстеин]] {{БЕЛ}} }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[21 ноември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ИТА}} [[Фјорентина]] |резултат = 1–1 |тим2 = {{З-ШВЕ}} [[Норшепинг]] |голови1 =[[Клаудио Бизари|Бизари]] {{гол|15}} |голови2 = [[Хари Билд|Билд]] {{гол|8}} |стадион = [[:en:Stadio Artemio Franchi (Florence)|Комунал]], [[Фиренца]]<br />'''Публика:''' ~6.000<br />'''Судија:''' [[Деан Харзич]] {{ФРА}} }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[21 ноември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ШПА}} [[Атлетико Билбао]] |резултат = 3–2 |тим2 = {{З-УНГ}} [[Будимпешта Нонвед]] |голови1 =[[Хосе Луис Артече Мигуере|Артече]] {{гол|16}} <br /> [[Феликс Макаида Аурекоечеа|Аурекоечеа]] {{гол|27}} <br /> [[Игнасио Ариета-Араунабења Пиедра|Ариета]] {{гол|84}} |голови2 = [[Ласло Будаи II|Будаи]] {{гол|75}} <br /> [[Шандор Кочиш|Кочиш]] {{гол|86}} |стадион = [[:en:San Mamés|Сан Мамес Стадион]], [[Билбао]]<br />'''Публика:'''39.000<br />'''Судија:''' [[Џон Хасбанд]] {{АНГ}} }} === Втор натпревар === {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[21 ноември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ГЕР}} [[Борусија Дортмунд]] |резултат = 0–0 |тим2 = {{З-АНГ}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунјтед]] |голови1 = |голови2 = |стадион = [[:en:Stadion Rote Erde|Рот Ерд Стадион]], [[Дортмунд]]<br />'''Публика:'''44.500<br />'''Судија:''' [[Јохан Хенрич Матенс]] {{ХОЛ}} }} '''''[[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунјтед]] победи со вкупен резултат 3-2''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[30 декември]] [[1956]] |тим1 = {{З-РОМ}} [[Динамо Букурешт]] |резултат = 3–2 |тим2 = {{З-БУГ}} [[ЦСКА Софија]] |голови1 =[[Николае Нукусур Димитру|Нукушур]] {{гол|58|пен}} <br /> [[Ремуш Лазар|Лазар]] {{гол|67}}<br /> [[Валериу Наегу|Наегу]] {{гол|84}} |голови2 = [[Гаврил Стојанов|Стојанов]] {{гол|22}} <br /> [[Крум Јанев|Јанев]] {{гол|62}} |стадион = [[:en:Dinamo Stadium|Динамо Стадион]], [[Букурешт]]<br />'''Публика:''' ~20.000<br />'''Судија:''' [[Густав Јиранек]] {{АВС}} }} '''''[[ЦСКА Софија]] победи со вкупен резултат 10-4''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[14 ноември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ФРА}} [[Ница]] |резултат = 2–1 |тим2 = {{З-ШКО}} [[Ренџерс]] |голови1 =[[Рубен Браво|Браво]] {{гол|61}} <br /> [[Жак Фоикс|Фоикс]] {{гол|64}} |голови2 = [[Џон Хубард|Хубарт]] {{гол|41|пен}} |стадион = [[:en:Stade du Ray|Ду реј Стадион]], [[Ница]]<br />'''Публика:''' ~8.000<br />'''Судија:''' [[Рикардо Пјери]] {{ИТА}} }} '''''[[Ница]] изигра нерешено 3-3 со [[Ренџерс]]''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[28 ноември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ФРА}} [[Ница]] |резултат = 3–1 |тим2 = {{З-ШКО}} [[Ренџерс]] |извештај = Плеј-оф |голови1 =[[Жак Фоикс|Фоикс]] {{гол|40}} <br /> [[Алберто Муро|Муро]] {{гол|51}} <br /> [[Жак Фаивре|Фаивре]] {{гол|75}} |голови2 = [[Џилберт Бонвин|Бонвин]] {{гол|50|а.г.}} |стадион = [[:en:Parc des Princes|Паркот на принцовите]], [[Париз]]<br />'''Публика:''' ~11.000<br />'''Судија:''' [[Лусин ван Нуфел]] {{БЕЛ}} }} '''''[[Ница]] победи во плеј-офот со 3-1''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[12 декември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ШВА}} [[Грасхопер]] |резултат = 2–0 |тим2 = {{З-ЧЕШ}} [[Слован Братислава]] |голови1 = [[Бранислав Вукосављевич|Вукосављевич]] {{гол|75}} <br /> [[Рејмонд Дурет|Дурет]] {{гол|90}} |голови2 = |стадион = [[:en:Grünwalder Stadion|Грунвалдер Стадион]], [[Минхен]]<br />'''Публика:'''12.000<br />'''Судија:''' [[Фриц Сипелт]] {{АВС}} }} '''''[[Грасхопер]] победи со вкупен резултат 2-1''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[14 ноември]] [[1956]] |тим1 = {{З-АУТ}} [[Рапид Виена]] |резултат = 3–1 |тим2 = {{З-ШПА}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] |голови1 =[[Ернст Хапел|Хапоелк]] {{гол|19}} {{гол|39|пен}} {{гол|42}} |голови2 = [[Алфредо ди Стефано|ди Стефано]] {{гол|60}} |стадион = [[:en:Praterstadion|Пратерстадион]], [[Нитерострич]]<br />'''Публика:''' ~60.000<br />'''Судија:''' [[:en:Maurice Guigue|Маурис Гике]] {{ФРА}} }} '''''[[Реал Мадрид]] изигра нерешено 5-5 со [[Рапид Виена]]''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[13 декември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ШПА}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] |резултат = 2–0 |тим2 = {{З-АУТ}} [[Рапид Виена]] |извештај = Плеј-оф |голови1 =[[Хосе Иглесиас Фернандез|Јозеито]] {{гол|2}} <br /> [[Рејмонд Копа|Копа]] {{гол|24}} |голови2 = |стадион = [[Сантјаго Бернабеу (стадион)|Сантјаго Бернабеу]], [[Мадрид]]<br />'''Публика:''' ~100.000<br />'''Судија:''' [[Алфред Бонд]] {{АНГ}} }} '''''[[Реал Мадрид]] победи во плеј-офот со 2-0''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[14 ноември]] [[1956]] |тим1 = {{З-СФРЈ}} [[Црвена Ѕвезда]] |резултат = 2–0 |тим2 = {{З-ХОЛ}} [[Рода]] |голови1 =[[Иван Топлак|Топлак]] {{гол|33}} <br /> [[Бора Костич|Костич]] {{гол|78}} |голови2 = |стадион = [[:en:JNA Stadion|ЈНА Стадион]], [[Белград]]<br />'''Публика:''' ~15.000<br />'''Судија:''' [[Рудолф Роман]] {{АВС}} }} '''''[[Црвена Ѕвезда]] победи со вкупен резултат 6-3''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[28 ноември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ШВЕ}} [[Норшепинг]] |резултат = 0–1 |тим2 = {{З-ИТА}} [[Фјорентина]] |голови1 = |голови2 =[[Џузепе Виргили|Виргили]] {{гол|17}} |стадион = [[:en:Stadio Olimpico|Олимпико]], [[Рим]]<br />'''Публика:'''~10.000<br />'''Судија:''' [[Мичел Деливерс]] {{ФРА}} }} '''''[[Фјорентина]] победи со вкупен резултат 2-1''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[20 декември]] [[1956]] |тим1 = {{З-УНГ}} [[Будимпешта Хонвед]] |резултат = 3–3 |тим2 = {{З-ШПА}} [[Атлетико Билбао]] |голови1 =[[Ласло Будаи II|Будаи]] {{гол|6}} <br /> [[Шандор Кочиш|Кочиш]] {{гол|81}}<br /> [[Ференц Пушкаш|Пушкаш]] {{гол|85}} |голови2 = [[Армандо Меродио|Меродио]] {{гол|3}} {{гол|71}}<br /> [[Игнасио Ариета-Араунабења Пиедра|Ариета]] {{гол|68}} |стадион = [[:en:Heysel Stadium|Хелсеј Стадион]], [[Брисел]]<br />'''Публика:''' ~30.000<br />'''Судија:''' [[Алберт Алстеин]] {{БЕЛ}} }} '''''[[Атлетико Билбао]] победи со вкупен резултат 6-5''''' == Четврт-финале == === Прв натпревар === {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[21 ноември]] [[1956]] |тим1 = {{З-ШПА}} [[Атлетико Билбао]] |резултат = 5–3 |тим2 = {{З-АНГ}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчетер Јунајтед]] |голови1 =[[Игнасио Урибе Ечевериа|Урибе]] {{гол|3}} {{гол|28}} <br /> [[Феликс Маркаида Аурекочеа|Кочиш]] {{гол|43}}<br /> [[Армандо Меродио Пескуера|Меродио]] {{гол|73}} <br /> [[Хосе Луис Артече Мигуере|Артече]] {{гол|78}} |голови2 = [[Томи Тејлор|Тејлор]] {{гол|48}} <br /> [[Денис Вајолет|Вајолет]] {{гол|54}} <br /> [[Лиам Велан|Велан]] {{гол|85}} |стадион = [[:en:San Mamés|Сан Мамес]], [[Билбао]]<br />'''Публика:''' ~36.000<br />'''Судија:''' [[Алберт Душ]] {{З-ГЕР}} [[Западна Германија]] }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[6 февруари]] [[1957]] |тим1 = {{З-ИТА}} [[Фјорентина]] |резултат = 3–1 |тим2 = {{З-ШВА}} [[Грасхопер]] |голови1 =[[Армандо Сегато|Сефато]] {{гол|3}} <br /> [[Романо Такола|Такола]] {{гол|10}} {{гол|12}} |голови2 = [[Роберт Баламан|Баламан]] {{гол|31}} |стадион = [[:en:Stadio Artemio Franchi (Florence)|Комунале]], [[Фиренца]]<br />'''Публика:''' ~10.000<br />'''Судија:''' [[Фриц Сипелт]] {{АВС}} }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[14 февруари]] [[1957]] |тим1 = {{З-ШПА}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] |резултат = 3–0 |тим2 = {{З-ФРА}} [[Ница]] |голови1 =[[Хосе Иглесиас Фернандез|Хосеито]] {{гол|19}} <br /> [[Енрике Матеос|Матеос]] {{гол|50}}{{гол|72}} |голови2 = |стадион = [[Сантјаго Бернабеу (стадион)|Сантјаго Бернабеу]], [[Мадрид]]<br />'''Публика:''' ~110.000<br />'''Судија:''' [[Жерард Версуп]] {{БЕЛ}} }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[17 февруари]] [[1957]] |тим1 = {{З-СФРЈ}} [[Црвена Ѕвезда]] |резултат = 3–1 |тим2 = {{З-БУГ}} [[ЦСКА Софија]] |голови1 =[[Бора Костич|Костич]] {{гол|7}} {{гол|25}}<br /> [[Владимир Попович|Попович]] {{гол|53}} |голови2 = [[Крум Јанев|Јанев]] {{гол|89}} |стадион = [[:en:Stadion Crvena Zvezda|Црвена Ѕвезда Стадион]], [[белград]]<br />'''Публика:''' ~33.000<br />'''Судија:''' [[Рикардо Пјери]] {{ИТА}} }} === Втор натпревар === {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[6 февруари]] [[1957]] |тим1 = {{З-АНГ}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчетер Јунајтед]] |резултат = 3–0 |тим2 = {{З-ШПА}} [[Атлетико Билбао]] |голови1 =[[Денис Вајолет|Вајолет]] {{гол|41}} <br /> [[Томи Тејлор|Тејлор]] {{гол|70}}<br /> [[Џони Бери|Бери]] {{гол|84}} |голови2 = |стадион = [[:en:Old Trafford|Олд Трафорд]], [[Манчестер]]<br />'''Публика:''' ~70.000<br />'''Судија:''' [[Алберт Душ]] {{З-ГЕР}} [[Западна Германија]] }} '''''[[ФК Манчестер Јунајтед|Манчетер Јунајтед]] победи со вкупен резултат 6-5''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[27 февруари]] [[1957]] |тим1 = {{З-ШВА}} [[Грасхопер]] |резултат = 2–2 |тим2 = {{З-ИТА}} [[Фјорентина]] |голови1 =[[Роберт Балман]] {{гол|24}} <br /> [[Бранислав Вукосављевич|Вукосављевич]] {{гол|84}} |голови2 = [[Жулио Ботелхо|Жулињо]] {{гол|8}} <br /> [[Мигуел Монтуори|Монтуори]] {{гол|51}} |стадион = [[:en:Stadion Hardturm|Хардтрум Стадион]], [[Цирих]]<br />'''Публика:''' ~18.000<br />'''Судија:''' [[Фриц Сипелт]] {{АВС}} }} '''''[[Фјорентина]] победи со вкупен резултат 5-3''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[14 март]] [[1957]] |тим1 = {{З-ФРА}} [[Ница]] |резултат = 3–0 |тим2 = {{З-ШПА}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] |голови1 =[[Жак Фоикс|Фоикс]] {{гол|15}} <br /> [[Козур Фери|Фери]] {{гол|83|пен}} |голови2 = [[Хосе Иглесиас Фернандез|Хосеито]] {{гол|19}} <br /> [[Алфредо ди Стефано|ди Стефано]] {{гол|50}}{{гол|80}} |стадион = [[:en:Stade du Ray|Ду Реј Стадион]], [[Ница]]<br />'''Публика:''' ~21.000<br />'''Судија:''' [[Џон Хасбанд]] {{АНГ}} }} '''''[[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] победи со вкупен резултат 6-2''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[24 февруари]] [[1957]] |тим1 = {{З-БУГ}} [[ЦСКА Софија]] |резултат = 2–1 |тим2 = {{З-СФРЈ}} [[Црвена Ѕвезда]] |голови1 =[[Стефан Бошков|Бошков]] {{гол|22|пен}}<br /> [[Панаиот]]ив {{гол|39}} |голови2 = [[Лазар Ташич|Ташич]] {{гол|29|пен}} |стадион = [[:en:Vasil Levski|Vasil Levski]], [[Софија]]<br />'''Публика:''' ~50.000<br />'''Судија:''' [[:en:Nikolai Latyshev|Nиколај Латушев]] {{СССР3}} }} '''''[[Црвена Ѕвезда]]''''' победи со вкупен резултат 4-3 == Полуфинале == === Прв натпревар === {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[3 април]] [[1957]] |тим1 = {{З-СФРЈ}} [[Црвена Ѕвезда]] |резултат = 0–1 |тим2 = {{З-ИТА}} [[Фјорентина]] |голови1 = |голови2 = [[Маурилио Прини|Прини]] {{гол|88}} |стадион = [[:en:JNA Stadion|ЈНА Стадион]], [[Белград]]<br />'''Публика:''' ~40.000<br />'''Судија:''' [[Алберт Алстеин]] {{БЕЛ}} }} ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[6 февруари]] [[1957]] |тим1 = {{З-ШПА}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] |резултат = 3–1 |тим2 = {{З-АНГ}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчетер Јунајтед]] |голови1 =[[Хосе Хектор Риал Лагуиа|Риал]] {{гол|61}} <br /> [[Алфредо ди Стефано|ди Стефано]] {{гол|74}} <br /> [[Енрике Матеос Манцебо|Матеос]] {{гол|84}} |голови2 = [[Томи Тејлор|Тејлор]] {{гол|82}} |стадион = [[Сантјаго Бернабеу (стадион)|Сантјаго Бернабеу]], [[Мадрид]]<br />'''Публика:''' ~120.000<br />'''Судија:''' [[:en:Leopold Sylvain Horn|Леополд Силвиан Хорн]] {{ХОЛ}} }} === Втор Натпревар === {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[18 април]] [[1957]] |тим1 = {{З-ИТА}} [[Фјорентина]] |резултат = 0–0 |тим2 = {{З-СФРЈ}} [[Црвена Ѕвезда]] |голови1 = |голови2 = |стадион = [[:en:Stadio Artemio Franchi (Florence)|Комунале]], [[Фиренца]]<br />'''Публика:''' ~70.000<br />'''Судија:''' [[Клас Чипер]] {{ХОЛ}} }} '''''[[Фјорентина]] победи со вкупен резултат 1-0''''' ---- {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[25 април]] [[1957]] |тим1 = {{З-АНГ}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчетер Јунајтед]] |резултат = 2–2 |тим2 = {{З-ШПА}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] |голови1 =[[Томи Тејлор|Тејлор]] {{гол|52}} <br /> [[Боби Чалтон|Чалтон]] {{гол|87}} |голови2 = [[Рејмонд Копа|Копа]] {{гол|25}} <br /> [[Хосе Хектор Риал|Риал]] {{гол|32}} |стадион = [[:en:Old Trafford|Олд Трафорд]], [[Манчестер]]<br />'''Публика:''' ~65.000<br />'''Судија:''' [[Марсел Леквесне]] {{ФРА}} }} '''''[[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] победи со вкупен резултат 5-3''''' == Финале == {{главна|Финале на Купот на европските шампиони во 1956 година}} {{фудбалкутија |bg = White |датум = [[30 мај]] [[1957]] |тим1 = {{З-ШПА}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] |резултат = 2–0 |тим2 = {{З-ИТА}} [[ФК Фјорентина|Фјорентина]] |голови1 =[[Алфредо ди Стефано|ди Стефано]] {{гол|70}} <br /> [[Фрнациско Џенто|Џенто]] {{гол|76}} |голови2 = |стадион = [[:en:Santiago Bernabéu Stadium|Сантјаго Бернабеу]], [[Мадрид]]<br />'''Публика:''' ~120.000<br />'''Судија:''' [[:en:Leopold Sylvain Horn|Леополд Силвиан Хорн]] {{ХОЛ}} }} {{Лига/Куп на Шампиони}} [[Категорија:Сезони во Купот на европските шампиони|1956/57]] 165cc12d38nfcwydie8ge6meydeca6g 0 59243 5606801 5606032 2026-08-09T14:34:08Z Gurther 105215 5606801 wikitext text/x-wiki {{Olympics infobox|1960|Summer | Name = Games of the 16th Olympiad | Logo = Rome Olympics 1960 - Opening Day.jpg| Size = 200 | Host city = [[Rome]], [[Italy]] | Nations participating = 83 | Athletes participating = 5,338<br />(4,727 мажи, 611 жени)| Events = 150 in 17 [[sport]]s | Opening ceremony = [[August 25]] [[1960]] | Closing ceremony = [[11 септември]] [[1960]] | Officially opened by = [[Претседател на Италија|Претседател]] [[Џовани Гронки]]<ref name="Opening and Cauldron">{{наведена изјава за печат |title=Factsheet - Opening Ceremony of the Games of the Olympiad |url=https://stillmed.olympic.org/Documents/Reference_documents_Factsheets/Opening_ceremony_of_the_Games_of_the_Olympiad.pdf |url-status=live |publisher=International Olympic Committee |date=9 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160814215458/https://stillmed.olympic.org/Documents/Reference_documents_Factsheets/Opening_ceremony_of_the_Games_of_the_Olympiad.pdf |archive-date=14 August 2016 |access-date=22 December 2018}}</ref> | Athlete's Oath = [[Адолфо Конзолини]] | Judge's Oath = | Olympic Torch = [[Giancarlo Peris]] | Stadium = [[Стадион Олимпико]] | }} '''17-те Летни олимписки игри''' се одржале во [[Рим]] во [[1960]] година. Рим требало да биде домаќин на [[Летните олимписки игри - 1908]], но поради ерупцијата на вулканот [[Везув]] во [[1906]], игрите биле префрлени во [[Лондон]]. На [[15 јуни]] [[1955]] на 50-тата сесија на [[Меѓународен олимписки комитет|МОК]] во [[Париз]], Рим ги победил останатите конкуренти, градовите [[Лозана]], [[Детроит]], [[Будимпешта]], [[Брисел]], [[Град Мексико]] и [[Токио]]. {| class="wikitable" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse: collapse;" |- ! colspan="7" | Резултати од изборот за град-домаќин на Летните олимписки игри - 1960 |- | '''Град''' | '''Земја''' | bgcolor="" |'''Прв круг''' | bgcolor="" |'''Втор круг''' | bgcolor="" |'''Трет круг''' |- ||[[Рим]]|| [[Податотека:Flag of Italy.svg|20п]] [[Италија]] ||'''15'''||'''26'''||'''35''' |- ||[[Лозана]]|| [[Податотека:Flag of Switzerland.svg|20п]] [[Швајцарија]] ||14||21||24 |- ||[[Детроит]]|| [[Податотека:Flag of the United States.svg|20п]] [[САД]] ||6||11||- |- ||[[Будимпешта]]|| [[Податотека:Flag of Hungary.svg|20п]] [[Унгарија]] ||8||1||- |- ||[[Брисел]]|| [[Податотека:Flag of Belgium.svg|20п]] [[Белгија]] ||6||-||- |- ||[[Град Мексико]]|| [[Податотека:Flag of Mexico.svg|20п|]] [[Мексико]] ||6||-||- |- ||[[Токио]]|| [[Податотека:Flag of Japan.svg|20п]] [[Јапонија]] ||4||-||- |} == Краток преглед == * Советските гимнастичарки освоиле 15 од можни 16 златни медали во гимнастика во женска конкуренција. * Данискиот веслач [[Паул Елвстром]] го освоил својот четврти златен медал во финска класа на четвртите [[Летни олимписки игри]]. Тоа го оствариле уште и [[Ал Ертер]] и [[Карл Луис]], а доколку се сметаат игрите одржани во [[Атина]] во [[1906]] за Олимписки тоа го остварил и [[Реј Еври]]. * Финскиот стрелец [[Вилхо Љонен]] погодил погрешно биково око и паднал од втората на четвртата позиција. * Унгарскиот [[мечувач]] [[Аладар Геревич]] го освоил својот шести златен медал во сабја во тимска конкуренција на шестите различни Олимписки игри. Тоа го сторил пред тоа на [[Летни олимписки игри - 1932|Летните олимписки игри - 1932]], [[Летни олимписки игри - 1936|1936]], [[Летни олимписки игри - 1948|1948]], [[Летни олимписки игри - 1952|1952]], [[Летни олимписки игри - 1956|1956]]. * [[Вилма Рудолф]], поранешен играч на [[поло]] освоила 3 златни медали во спринтерските трки. * [[Абебе Бикила]] победил на маратонот којшто го истрчал бос со што станал првиот африкански црнец кој победил на Олимписката делница од 42&nbsp;км 195m. * Касиус Клеј, подоцна попознат како [[Мохамед Али]] освоил златен медал во [[бокс]] во лесна супертешка категорија. * Јапонскиот машки гимнастички тим го освоил првиот од петте последователни златни медали. * [[Јужноафриканска Република|Јужноафриканската Република]] настапила за последен пат под режимот на [[апартхејд]]от. Земјата на игрите ќе отсуствува сè до [[Летни олимписки игри - 1992|Летните олимписки игри - 1992]] одржани во [[Барселона]] кога ќе настапи под новиот државен режим. * Шведскиот натпреварувач во [[кано]] [[Герт Фредриксон]] го освоил својот шести златен медал на [[Олимписки игри|Олимписките игри]]. * Данскиот [[велосипедизам|велосипедист]] [[Клуд Енемарк]] се онесвестил за времена велосипедската трка како влијание на амфитамини во телото по што откако бил префрлен во болница починал. Тоа било по вторпат еден спортист да умре настапувајќи на Олимписките игри по португалскиот маратонец [[Франсиско Лазаро]] на [[Летни олимписки игри - 1912|Летните олимписки игри - 1912]] одржани во [[Стокхолм]]. * Австралијанскиот [[атлетика|атлетичар]] [[Херб Елиот]] победил во трката на 1500m со доминација која засекогаш ќе остане запаметена во Олимписката историја. * Американскиот атлетичар [[Рафер Џонсон]] го победил во [[десетобој]] својот пријател [[Јанг Чуан Кванг]]. * [[Питер Камехо]] којшто во [[2004]] беше кандидат за потпретседател на [[САД]] се натпреварувал за својата [[Венецуела]]. * [[Пакистан]] ја победил [[Индија]] во [[хокеј на трева]] со што ја срушил индиската доминација којашто траела 6 Олимпијади од [[1928]] година. * По три последователни сребрени медали, [[СФР Југославија]] со победата во финалето над [[Данска]] со 3-1 го освојува единствениот златен медал во [[фудбал]] на [[Олимписки игри|Олимписките игри]]. * [[Кралица Софија (Шпанија)|Кралицата Софија]] од [[Шпанија]] се натпреварувала за [[Грција]] во едрење. * [[Џеф Фарел]] освоил 2 златни медали во [[пливање]] откако само 6 дена пред Олимписките квалификации имал апендекстомална интервенција. == Спортови == {| | * [[Атлетика]] * [[Кошарка]] * [[Бокс]] * [[Кано]] * [[Велосипедизам]] * [[Скокови во вода]] * [[Коњички спортови]] * [[Мечување]] * [[Фудбал]] * [[Гимнастика]] |width=20| |valign=top| * [[Хокеј на трева]] * [[Современ петобој]] * [[Веслање]] * [[Едрење]] * [[Стрелаштво]] * [[Пливање]] * [[Ватерполо]] * [[Подигање тегови]] * [[Борење]] |} == Земји-учеснички == [[Податотека:1960 Summer Olympic games countries.png|thumb|240px|Со сина боја се обележане земјите коишто дебитираат на Олимписките игри]] На Летните олимписки игри одржани во [[Рим]] во [[1960]] учествувале натпреварувачи од 84 земји. На игрите дебитирале [[Мароко]], [[Сан Марино]], [[Судан]] и [[Тунис]]. На игрите исто така требало да се појави и натпреварувач од [[Суринам]] со што и оваа земја би дебитирала на игрите, но тој се откажал, па на игрите всушност учествувале спортисти од 83 земји. Спортистите од [[Барбадос]], [[Јамајка]] и [[Тринидад и Тобаго]] се натпреварувале во комбиниран тим (Британски Западни Инди). Спортистите од [[Источна Германија|Источна]] и [[Западна Германија]] повторно се натпреварувале во комбинираниот олимписки тим [[Германија]]. {| |valign=top| * [[Авганистан]] * [[Аргентина]] * [[Австралија]] * [[Австрија]] * [[Бахами]] * [[Белгија]] * [[Бермуда]] * [[Бразил]] * [[Гвајана]] * [[Британски Западни Инди]] * [[Бугарија]] * [[Бурма]] * [[Канада]] * [[Цејлон]] * [[Чиле]] * [[Република Кина (Тајван)]] * [[Колумбија]] * [[Куба]] * [[Чехословачка]] * [[Данска]] * [[Етиопија]] * [[Фиџи]] * [[Финска]] * [[Франција]] * Обединет тим на Германија * [[Гана]] * [[Велика Британија]] * [[Грција]] |width=20| |valign=top| * [[Хаити]] * [[Хонгконг]] * [[Унгарија]] * [[Исланд]] * [[Индија]] * [[Индонезија]] * [[Иран]] * [[Ирак]] * [[Ирска]] * [[Израел]] * [[Италија]] * [[Јапонија]] * [[Кенија]] * [[Кореја]] * [[Либан]] * [[Либерија]] * [[Лихтенштајн]] * [[Луксембург]] * [[Малезија]] * [[Малта]] * [[Мексико]] * [[Монако]] * [[Мароко]] * [[Холандија]] * [[Холандски Антили]] * [[Нов Зеланд]] * [[Нигерија]] * [[Норвешка]] |width=20| |valign=top| * [[Пакистан]] * [[Панама]] * [[Перу]] * [[Филипини]] * [[Полска]] * [[Португалија]] * [[Порторико]] * [[Родезија]] * [[Романија]] * [[Сан Марино]] * [[Сингапур]] * [[Јужноафриканска Република]] * [[Советски Сојуз]] * [[Шпанија]] * [[Судан]] * [[Суринам]] * [[Шведска]] * [[Швајцарија]] * [[Тајланд]] * [[Тунис]] * [[Турција]] * [[Уганда]] * [[Обединети Арапски Емирати]] * [[САД]] * [[Уругвај]] * [[Венецуела]] * [[Виетнам]] * [[СФРЈ]] |} == Освојувачи на медали == {| {{RankedMedalTable}} |- |1||align=left| [[Податотека:Flag of the Soviet Union.svg|20п]] [[СССР]] ||43||29||31||103 |- |2||align=left| [[Податотека:Flag of the United States.svg|20п]] [[САД]] ||34||21||16||71 |-style="background:#ccccff" |3||align=left| [[Податотека:Flag of Italy.svg|20п]] [[Италија]] (домаќин) ||13||10||13||36 |- |4||align=left| [[Податотека:Flag of Germany-1960-Olympics.svg|20п]] Обединет тим на Германија ||12||19||11||42 |- |5||align=left| [[Податотека:Flag of Australia.svg|20п]] [[Австралија]] ||8||8||6||22 |- |6||align=left| [[Податотека:Flag of Turkey.svg|20п]] [[Турција]] ||7||2||0||9 |- |7||align=left| [[Податотека:Flag of Hungary.svg|20п]] [[Унгарија]] ||6||8||7||21 |- |8||align=left| [[Податотека:Flag of Japan.svg|20п]] [[Јапонија]] ||4||7||7||18 |- |9||align=left| [[Податотека:Flag of Poland.svg|20п]] [[Полска]] ||4||6||11||21 |- |10||align=left| [[Податотека:Flag of the Czech Republic.svg|20п]] [[Чехословачка]] ||3||2||3||8 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=1&OLGY=1960 Страна на МОК за Летните олимписки игри - 1960] {{Олимписки игри}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Летни олимписки игри 1960| ]] 7g230xvzqcbp75k8cs0w7kew75coxvh 0 67144 5606882 5592758 2026-08-09T19:49:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606882 wikitext text/x-wiki {{otheruses4|меѓународна организација основана во Калифорнија}} '''Ordo Templi Orientis (O.T.O.)''' (''Ред на источниот храм'', или ''Ред на источните Темплари'') — меѓународна организација, [[братство]] и религиозна организација основана на почетокот на XX век. На почеток било планирано да се угледа на [[масони]]те и да се здружи со нив,<ref name="history">Sabazius X° and AMT IX°. ''[http://oto-usa.org/history.html History of Ordo Templi Orientis]''. Retrieved 13 јуни, 2006.</ref> но кога [[Алистер Кроули]] бил водач на оваа организација, ја реорганизирал врз основа на Законот на [[Телема]] како нејзин централен филозофско-религиозен принцип. Редот има неколку ложи и во [[Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oto.mk/|title=Ordo Templi Orientis Macedonia -|date=2012-06-18|work=Ordo Templi Orientis Macedonia|language=en-US|accessdate=2026-04-23}}</ref> Овој Закон—изразен како „Прави што ти е волја, и тоа нека биде цел Закон“<ref>Crowley, Aleister. ''Liber AL vel Legis'', I:40</ref> и „Љубов е законот, љубов под волја”<ref>Crowley, Aleister. ''Liber AL vel Legis'', I:57</ref>—е воспоставен во 1904 година преку диктат на [http://www.oto-mk.net/?p=85 Liber אל vel legis svb figura CCXX] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131105233925/http://www.oto-mk.net/?p=85 |date=2013-11-05 }} од страна на [[Аиваз]], пратеник на [[Тајните Мајстори]], кои владеат во моментот со човештвото. Налик на повеќето [[тајни здруженија]], членството во O.T.O. се заснова на систем на иницијација со серија од церемонии за стекнување степени, кои користат [[ритуал]]и со кои се воспоставува братската врска и се пренесуваат духовните и филозофските учења. O.T.O. исто така ја вклучува Ecclesia Gnostica Catholica (EGC) или Гностичката католичка црква, која е свештеничка рака на Редот. Централниот [[ритуал]], кој е јавен (и кој содржи приватен дел), се нарекува Liber XV, или Гностичка Миса. == Историја == === Почетоци === Најраната историја на O.T.O. е тешко да се утврди со сигурност. Се знае дека редот е основан во Германија или Австрија, во периодот меѓу 1895 и 1906 година.<ref name="GClakre">[[Nicholas Goodrick-Clarke]], [[The Occult Roots of Nazism]], p. 61. Goodrick-Clarke touches this topic as he gives some general remarks on the occultism of that time.</ref> Како основач се смета Карл Келнер, богат австриски индустријалец, во 1895 (иако ништо не се знае за Редот пред 1904 година).<ref name="king2">King, Francis. ''The Magical World of Aleister Crowley'', pp. 78–81</ref> [[Теодор Ројс]] (1855-1923) соработувал со Келнер во создавањето на O.T.O., и го наследил како водач на O.T.O. после смртта на Келнер. Под водство на Ројс, дадена е повелба на братствата во [[Франција]], [[Данска]], [[Швајцарија]], [[САД]] и [[Австрија]]. Постоеле девет степени, од кои првите шест биле масонски.<ref name="king2" /> Во 1902 година, Ројс заедно со [[Франц Хартман]] и Хенри Клеин, ги откупиле правата за обредот на [[Мемфис и Мизраим]] од масоните, а правото на нив е потврдено во 1904 година, и уште еднаш во 1905 година. Иако овие обреди се сметаат за неправилни, тие заедно со обредот на Сведенборг го сочинуваат јадрото на ново формираниот Ред. === O.T.O. и Алистер Кроули === Ројс се сретнал со [[Алистер Кроули]] и во 1910 година му доделил трет степен во O.T.O. Само две години подоцна, Кроули е поставен за главен во [[Велика Британија]] и [[Ирска]], и унапреден е во степенот X°. Поставувањето вклучувало отворање на британска секција на O.T.O., која ја нарекле Мистерија Мистика Максима (Mysteria Mystica Maxima).<ref name="king2" /> Потоа Кроули заминал за [[Берлин]] за да го добие ракописот со инструкции.<ref name="king2"/> Во текот на таа година, Кроули го напишал Манифестот на M∴M∴M∴ во кој се објаснува системот на основните десет степени заедно со трите степени на Келнер преземени од масоните. Во 1913 година, за време на престојот во [[Москва]], Кроули ја составил гностичката миса, за која изјавил дека е “централна церемонија” на Редот. Во 1914 година, набрзо после [[Првата светска војна]] заминал за Америка. Некаде во тоа време одлучил да ја вметне [[Телема]] во системот на O.T.O., а во 1915 година ги преработил ритуалите кои се користеле во неговата M∴M∴M∴ Во 1917 година, Ројс го напишал ''Синопсисот за степените'' на O.T.O. во кој третиот степен бил сместен како "вештина на масоните", и детално објаснет со "Целосни инструкции за вештината на масоните, вклучувајќи ги катехизмот на првите три степени, како и објаснување на сите разлики во масонските системи". Истиот документ покажува дека четвртиот степен на O.T.O. е исто така познат како "Светиот кралски лак" на Енох. Ројс накратко го изложил како степен на "шкотската масонерија", и го опишал како "Целосна инструкција за шкотските степени на древната и применетата масонерија".<ref name="king" /><ref>Free Encyclopedia of Thelema. ''[http://fet.egnu.org/wiki/Fourth_Degree Fourth Degree] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090107132737/http://fet.egnu.org/wiki/Fourth_Degree |date=2009-01-07 }}''. Retrieved 17 јуни, 2006.</ref> Во 1919 година, во Детроит, Мичиген Кроули се обидува да ја разработи О.Т.О. вака масонски конципирана. Бил одбиен од Советот на шкотскиот обред со образложение дека ритуалите на O.T.O се премногу слични на ортодоксната масонерија. Ова го опишува во писмо до Арнолд Крум-Хелер од 1930 година.<ref>Starr, Martin. ''[http://freemasonry.bcy.ca/aqc/crowley.html Aleister Crowley: Freemason!]''. Retrieved 17 јуни, 2006.</ref> Потоа Кроули ги препишал ритуалите на првите три степена, и при тоа исфрлил голем дел од ритуалите поврзани со масоните. Но, не го препишал ритуалот за четвртиот степен, кој според формата и структурата потсетува на различни кралски највисоки ритуали на масоните. Кроули запишал дека Теодор Ројс доживеал мозочен удар во 1920 година. Во преписката со еден од своите членови, Кроули изразил сомневање дека Ројс е способен да ја води канцеларијата. Односите меѓу Ројс и Кроули почнале да се влошуваат — размениле две писма исполнети со лутина во ноември 1921 година. Кроули го известил Ројс дека го отстранува од канцеларијата и себеси се прогласува за главен водач на редот. Ројс умрел на 28 октомври 1923 година, а Кроули тврдел во подоцнежна преписка дека Ројс го назначил него за наследник. Лоренс Сутин, меѓу другите, кажал дека се сомнева во тоа, иако не постоел доказ ни за ни потив тврдењето на Кроули, а ниеден кандидат не истапил пред Кроули за да го побие. Во 1925 година, за време на бурната Конференција на Големите Мајстори, Кроули официјално бил избран за главен во O.T.O.<ref>Kaczynski (2002), p.332)</ref> За време на [[Втората светска војна]], европскиот огранок на O.T.O. бил уништен или работел нелегално. До крајот на војната, единствениот преживеан од O.T.O. бил Агапе Лоџ (en: Agapé Lodge) во Калифорнија, и неколкумина иницијанти во различни држави. Во тоа време, [[Карл Гермер]], кој бил претставник на Кроули во Германија, дошол во Америка откако бил ослободен од нацистичкиот затвор. Во 1942 година, Кроули го одредил него за свој наследник, што се исполнило по смртта на Кроули во 1947 година. === O.T.O. после Кроули === Со Гермер, активностите на O.T.O. опаднале до угаснување. Умрел во 1962 година без да назначи наследник. Во1969 година Грејди МекМартри (Grady McMurtry) се повикал на авторизацијата од Кроули и ја презел титулата Калиф (X°). Греди не ја барал титулата водач, а во 1974 година изјавил дека ''"Во моментов не постои Водач на Редот на Алистер Кроули - Ordo Templi Orientis. "''<ref>Koenig, Peter. ''[http://www.parareligion.ch/minutes/minutes.htm All we want is a 'Caliph'] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110407232225/http://www.parareligion.ch/minutes/minutes.htm |date=2011-04-07 }}'', [http://www.parareligion.ch/ The Ordo Templi Orientis Phenomenon] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110407113142/http://www.parareligion.ch/ |date=2011-04-07 }}. Retrieved 13 февруари, 2008</ref> Тој започнал да прави иницијации во 1970 година, а O.T.O. е законски формирана според законите во Калифорнија, на 26 март 1979 година. Корпорацијата плаќа федерални даноци како религиозен субјект со код IRS Code 501(c)3 од 1982 година. Греди МекМертри умрел во 1985 година, откако успешно ја спасил O.T.O. од угаснување. МекМертри барал членовите од деветтиот степен да го изберат наредниот Калиф, а тие тоа и го направиле во 1985 година. Вилијам Бриз (William Breeze) е избран за нареден Калиф (X°),<ref name=transcript>Koenig, Peter. ''[http://www.parareligion.ch/minutes/trans.htm Minutes of the Special Ninth Degree Caliphate Election] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120320231018/http://www.parareligion.ch/minutes/trans.htm |date=2012-03-20 }}'', [http://www.parareligion.ch/ The Ordo Templi Orientis Phenomenon] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110407113142/http://www.parareligion.ch/ |date=2011-04-07 }}. Retrieved 13 февруари, 2008</ref> и го зел името ''Hymenaeus Beta X°''. Во периодот меѓу 1995 и 2005 година Бриз ја зел титулата Водач (OHO). Во есенското издание од 1995 година на списанието „Магична врска“ (''The Magical Link''), тој е назначен како "Hymenaeus Beta X°"; во есенското издание од 1997 година на списанието „Магична врска“ (''The Magical Link''), тој е назначен како "Hymenaeus Beta XI°"; веќе во мај 2005 година, тој е назначен како "O.H.O. Hymenaeus Beta XII°" на мрежното место на O.T.O.<ref>[http://oto-usa.org/news.html US Grand Lodge, OTO: OTO News], 2 мај, 2005 entry. Retrieved 13 февруари, 2008</ref> Во 1996 година, Sabazius X° Дејвид Скрајвен (David Scriven) е назначен за Национален Генерален Голем Мајстор (National Grand Master General) за Големата ложа во САД. Во 2005 година, Fr. Hyperion X° е назначен за Национален Генерален Голем Мајстор на новоформираната ложа во Велика Британија. Fr. Shiva X° е назначен за Национален Генерален Голем Мајстор на ложата во Австралија во 2006 година. == Филозофијата на O.T.O. == Кроули го опишува O.T.O. како „прв од големите редови на Стариот Еон кој ја прифатил [[Книгата на Законот]]“. На почеток, O.T.O. позајмил ритуали од постоечките масонски организации,<ref name="king">King, Francis (1973). ''The Secret Rituals of the O.T.O.'' [[Samuel Weiser, Inc.]] ISBN 0-87728-144-0</ref> и иако симболизмот и јазикот што се користат се слични, за содржина е земена Телема и нејзините принципи. „Редот нуди езотерички инструкции преку драматични ритуали, советување во системот на расветлената етика, и другарство меѓу аспирантите на Големото Дело за реализирање на божественото во луѓето“<ref name="about">O.T.O. ''[http://oto-usa.org/about_oto.html About OTO].</ref> O.T.O. има две главни области на ритуална активност: иницијација во мистериите и чествување на Liber XV. Дополнително, Редот организира предавања, часови, настани, театарски игри и уметнички изложби, печати книги и списанија; а обезбедува и инструкции за херметичките науки, за [[јога]], и [[магика]]. Кроули запишал во своите „Исповеди“: <blockquote>„O.T.O. е во процес да ја достигне највисоката тајна. Целиот негов систем е насочен кон пренесување на сето ова на неговите членови, преку постепени јасни навестувања.“ На првата иницијација „има две главни теми на инструкциите. Прво е неопходно да се објасни универзумот и со тоа односите на човечкиот живот. Второ, се објаснува на секој маж (и секоја жена) како најдобро да го прилагоди својот живот во вселената и како да ги развие способностите до највисока предност. Според тоа, јас составив серија на ритуали, кои го илустрираат правецот на човечкиот живот во најширок филозофски аспект.“ Ритуалите за иницијација после степенот V° се такви што „кандидатот се подучува на вредноста на одлуките, лојалноста, независноста, вистинољубивоста, храброста, самоконтролата, рамнодушноста кон околностите, непристрасноста, скептицизмот, како и други доблести, а истовремено му се помага да ја открие сам за себе природата на највисоката тајна, соодветниот предмет на неговата употреба и најдобрите начини како да си осигура успех во животот.“ (p.701).<ref name="confessions72">Crowley, Aleister. [http://www.hermetic.com/crowley/confess/ The Confessions of Aliester Crowley], ch. 72.</ref></blockquote> За целиот систем на O.T.O., Кроули запишал во „Исповедите“: <blockquote>Нуди рационална основа за универзално братство и за универзална религија. Ја истакнува научната изјава која е збир на сè што во моментов се знае за универзумот со помош на едноставен, но возвишен симболизам, уметнички преработен. Исто така му овозможува на секој човек за себе да ја открие својата лична судбина, укажувајќи на моралните и интелектуалните квалитети кои му се потребни за да ја исполни слободно, и на крај, во негови раце поставува незамисливо моќно оружје кое тој може да го користи за да развива кај себеси билокаква способност која му е потребна за работа. (p.703).<ref name="confessions72" /></blockquote> == Иницијација и учење == Членството во O.T.O. е засновано врз систем на церемонија за иницијација (или „степени“), употребува ритуална драма за да ги воспостави братските врски меѓу членовите, како и преносот на спиритуалните и филозофските знаења. Постојат тринаесет нумерирани степени и дванаесет ненумерирани кои се поделени на „триади“— Пустиник, Љубовник, Човек на Земјата (en: the Hermit, the Lover, and the Man of Earth). Дозволата за влегување во секој степен на O.T.O. вклучува [[иницијација]] и заколнување со заклетва која во O.T.O е слична на онаа што се користи во масонеријата.<ref name="initiation">O.T.O. ''[http://oto-usa.org/init.html Initiation]''.</ref><ref>Free Encyclopedia of Thelema (2005). ''[http://fet.egnu.org/wiki/Oath Oath] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081121014123/http://fet.egnu.org/wiki/Oath |date=2008-11-21 }}''. Retrieved 17 ноември, 2005.</ref> За напредување низ триадата Човек на Земјата се бара спонзорство од двајца членови. За напредување во степенот Витез на Исток и Запад (en: Knight of the East and West) и натаму, се напредува по повик. Целиот систем е следниот: {| class="wikitable" |- ! преведени имиња на степените: ! оригинални имиња на степените: |- | *'''Тријада – Човекот на Земјата''' ** 0°—Минервал *** Се пренесува знаењето за мистериите на привлечност и разбирање.<ref name=king/> ** I°—Човек и Брат *** Се пренесува знаењето за мистериите на раѓањето.<ref name=king/> ** II°— Магичар *** Се пренесува знаењето за мистериите на животот.<ref name=king/> ** III°—Мајстор Магичар *** Се пренесува знаењето за мистериите на смртта.<ref name=king/> ** IV°— Совршен Магичар и сопатник на Светиот Кралски Свод на Енох ** P.I.— Совршен Иницијант или Принц на Ерусалим | *'''The Man of Earth Triad''' ** 0°—Minerval *** Imparted the mysteries of attraction and conception.<ref name=king/> ** I°—Man & Brother *** Imparted the mysteries of birth.<ref name=king/> ** II°—Magician *** Imparted the mysteries of life.<ref name=king/> ** III°—Master Magician *** Imparted the mysteries of death.<ref name=king/> ** IV°—Perfect Magician & companion of the Holy Royal Arch of Enoch ** P.I.—Perfect Initiate, or Prince of Jerusalem |- | *'''Надвор од сите тријади''' ** Витез на Исток и Запад. | *'''Outside all Triads''' ** Knight of the East & West |- | *'''Тријада - Љубовникот''' ** V°— *** Суверен Принц на Крстот и Розата, и Витез на Пеликан и Орел *** Витез на Црвениот Орел, и Член на Сенатот на Филозофите на Херметичкиот Витез ** VI°— *** Славен Витез (Темплар) на Редот на Кадош, и сопатник на Светиот Грал *** Голем Истражувач Командир, и Член на Големиот Суд *** Принц на Кралската Тајна ** VII°— *** Теоретикус, и Многу Славен Суверен Голем Инспектор Генерал *** Маг на Светлината, и Епископ на Гностичката католичка црква *** Голем Мајстор на Светлината, и Инспектор на Обреди и Степени | *'''The Lover Triad''' ** V°— *** Sovereign Prince Rose-Croix, and Knight of the Pelican & Eagle *** Knight of the Red Eagle, and Member of the Senate of Knight Hermetic Philosophers ** VI°— *** Illustrious Knight (Templar) of the Order of Kadosch, and Companion of the Holy Graal *** Grand Inquisitor Commander, and Member of the Grand Tribunal *** Prince of the Royal Secret ** VII°— *** Theoreticus, and Very Illustrious Sovereign Grand Inspector General *** Magus of Light, and Bishop of Ecclesia Gnostica Catholica *** Grandmaster of Light, and Inspector of Rites & Degrees |- | *'''Тријада - Пустиник''' ** VIII°— *** Совршен Папа на Просветлувањето *** Епопт на Просветлувањето ** IX°—Упатеник во Светилиштето на Спознанието ** X°—Рекс Сумус Санктисимус ** XI°—Упатеник во Единаесеттиот Степен (Овој степен е технички и не е поврзан со општиот план на Редот) ** XII°—Фратер Супериор и Надворешен Водач на Редот | *'''The Hermit Triad''' ** VIII°— *** Perfect Pontiff of the Illuminati *** Epopt of the Illuminati ** IX°—Initiate of the Sanctuary of the Gnosis ** X°—Rex Summus Sanctissimus ** XI°—Initiate of the Eleventh Degree (This degree is technical, and has no relation to the general plan of the Order) ** XII°—Frater Superior, and Outer Head of the Order |} == Структура == Постојат повеќе управувачки тела на O.T.O., а тука спаѓаат разни штабови, совети, изборни заедници. Интернационалните тела се групираат според степенот на членовите, а постои еден „Интернационален штаб“ кој ги покрива сите ложи на O.T.O. во светот. Највисоко тело на национално ниво е „Големата ложа“ која ја води „Националниот Голем Мајстор“. === Актуелни Големи Ложи === '''САД''', Национален Голем Мајстор е Fr. Sabazius X°, назначен во 1996 година. '''Велика Британија''', Национален Голем Мајстор е Fr. Hyperion X°, назначен во 2005 година. '''Австралија''', основана во април 2006 година. Национален Голем Мајстор е Fr. Shiva X°. == Прашањето за наследство == Неколку конкурентски фракции тврдат дека се законски наследници на Алистер Кроули. Дејв Еванс (Dave Evans) пишува дека Кроули го назначил Карл Гермер за „водач на О.Т.О. во Америка“<ref name=Evans>Evans (2007), p. 71</ref> или X° на Америка, но Кенет Грант тврди дека „Кроули го задолжил него да го води O.T.O.“<ref>Evans (2007), p. 66</ref> Херман Мецгер (Hermann Metzger), е уште еден побарувач на праватa, бидејќи бил член на швајцарскиот огранок на O.T.O. под водство на Ројс (Reuss). Но, неговото барање е игнорирано од сите. Умрел во 1990 година. Марсело Рамос Мота (Marcelo Ramos Motta) (1931-1987), третиот побарувач, никогаш не бил инициран во O.T.O., но тврдел дека сопругата на Гермер му кажала дека неговите последни зборови биле дека Мота е „наследникот“. Тој повел судски спор за авторските права на Кроули, и изгубил на судот во Меин, САД. === Судски спорови === * 1976: Судот во Калифорнија го прогласува Греди МекМертри (Grady McMurtry) за ополномошен претставник на O.T.O. * 1985: Судот во Сан Франциско го прогласува МекМертри за законски водач на O.T.O. во САД, и продолжение на O.T.O. на Алистер Кроули, како и ексклузивен сопственик на името, знакот, авторските права и другите активи на O.T.O. Неколку интересни судски спорови, иако не се поврзани со законското наследство: * 2002: Судот во Велика Британија, О.Т.О. против Џон Симондс (John Symonds), Ентони Нејлор (Anthony Naylor) и Мандрак Прес (Mandrake Press), досудува дека O.T.O. оживеана од МекМертри е единствениот сопственик на авторските права за сите дела на Алистер Кроули. Во Австралија, во 2005 година, O.T.O. покренува постапка за клевета против мрежното место ГаиаГајс (GaiaGuys) заради материјалот ставен на нивното мрежно место во кој директно се обвинува O.T.O., посебно во Австралија, дека учествува во злоупотреба на деца и нивно жртвување. Судот пресудува во корист на O.T.O.<ref>Boswell, Alex. [http://www.lawyersweekly.com.au/articles/32/0c047b32.asp Pro bono effort muzzles religion slur] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070711150703/http://www.lawyersweekly.com.au/articles/32/0c047b32.asp |date=2007-07-11 }} in ''Lawyers Weekly'', 6 декември 2006</ref> == Критика == [[Алистер Кроули]] и O.T.O. често се означуваат како „ѓаволски“. Неколку [[христијанство|христијански]] цркви O.T.O. го сметаат за [[сатанизам|сатанска]] организација, иако членовите на O.T.O. тврдат дека принципите на [[Телема]] не го вклучуваат [[Сатана]]та, ниту негово обожување. Постојат окултисти и следбеници на Телема кои не се согласуваат дека O.T.O. оживеана од МекМертри е единствениот законски наследник на Редот што го воспоставил Алистер Кроули. Останати организации кои го користат името O.T.O. и се сметаат себеси за законски продолжувачи на O.T.O. се: Фондација O.T.O., Албион O.T.O., Парзивал XI° O.T.O. фондација. Во 2002 година, член на O.T.O., на интернет пишувајќи под псевдонимот „Сатир“ (Satyr), известувал за „Црната ложа на Санта Крус“.<ref>Satyr (2002). ''[http://www.biroco.com/kaos/lodge.pdf The Black Lodge of Santa Cruz]'' (PDF).</ref> Детално го опишал своето членување во O.T.O. Во февруари 2006 година, долгогодишен член со висок степен и окултен автор, Ален Гринфилд (Allen Greenfield), побарал оставка на менаџментот и протестно се откажал од сите менаџерски должности.<ref>Greenfield, T. Allen (2006). ''[http://www.mindspring.com/~hellfire/bishop/statement.htm] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190421065553/http://www.mindspring.com/~hellfire/bishop/statement.htm |date=2019-04-21 }}''</ref> == Поврзано == * [[Езотерија]] * [[Херметика]] * [[Херметизам]] * [[Тајни здруженија]] == Белешки == {{reflist|2}} == Наводи == * Crowley, Aleister (1979). ''The Confessions of Aleister Crowley.'' London; Boston : [[Routledge & Kegan Paul]]. * Evans, Dave (2007). ''Aleister Crowley and the 20th Century Synthesis of Magick''. Hidden Press, Second Revised Edition. ISBN 978-0-9555237-2-4 * Free Encyclopedia of Thelema (2005). ''[http://fet.egnu.org/wiki/Oath Oath] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081121014123/http://fet.egnu.org/wiki/Oath |date=2008-11-21 }}''. Retrieved 17 ноември, 2005. * Kaczynski, Richard. (2002). ''Perdurabo, The Life of Aleister Crowley''. [[New Falcon Publications]] ISBN 1-56184-170-6 * King, Francis (1973). ''The Secret Rituals of the O.T.O.'' [[Samuel Weiser, Inc.]] ISBN 0-87728-144-0 * King, Francis (1978). ''The Magical World of Aleister Crowley.'' Coward, McCann & Geoghegan. ISBN 0-698-10884-1 * del Campo, Gerald. (1994). ''New Aeon Magick: Thelema Without Tears''. St. Paul, Minnesota : [[Llewellyn Publications]]. * Satyr (2002). [http://www.biroco.com/kaos/lodge.pdf The Black Lodge of Santa Cruz]. Retrieved 7 април, 2005. * Thelemapedia (2005). ''[http://www.thelemapedia.org/index.php/Ordo_Templi_Orientis Ordo Templi Orientis]''. Retrieved 11 јануари, 2005. == Надворешни врски == === O.T.O. === * [http://www.oto.mk О.Т.О. Македонија] * [http://www.oto-usa.org/ U.S. Grand Lodge, O.T.O.] * [http://www.oto-uk.org/ U.K. Grand Lodge, O.T.O.] * [http://www.otoaustralia.org.au/ Australia Grand Lodge, O.T.O.] * [http://www.otocanada.org/ The Canadian O.T.O.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090130000425/http://otocanada.org/ |date=2009-01-30 }} * [http://www.oto.no/ The Norwegian O.T.O] * [http://www.oto.de/ The German O.T.O] * [http://www.oto.se/ The Swedish O.T.O] === Други организации === * [http://www.parareligion.ch/staley.htm The Typhonian O.T.O.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110407113249/http://www.parareligion.ch/staley.htm |date=2011-04-07 }} * [http://www.ordotempliorientalis.com Societas O.T.O.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210610044825/https://www.ordotempliorientalis.com/ |date=2021-06-10 }} * [http://www.seriousthelema.org.uk O.T.O Foundation] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100118090535/http://www.seriousthelema.org.uk/ |date=2010-01-18 }} === Препорака === * [http://fet.egnu.org/wiki/Main_Page Free Encyclopedia of Thelema] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071114122952/http://fet.egnu.org/wiki/Main_Page |date=2007-11-14 }} - a project of [http://www.egnu.org/wiki/Ecclesia_Gnostica_Universalis Ecclesia Gnostica Universalis] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090122051206/http://www.egnu.org/wiki/Ecclesia_Gnostica_Universalis |date=2009-01-22 }} * [http://www.thelemapedia.org/index.php/Main_Page Thelemapedia, the Encyclopedia of Thelema & Magick] * [http://mill-valley.freemasonry.biz/marin-fraternities-04.htm#Ordo%20Templi%20Orientis Survey of O.T.O. History] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081201193141/http://mill-valley.freemasonry.biz/marin-fraternities-04.htm#Ordo%20Templi%20Orientis |date=2008-12-01 }}, with an Emphasis on Marin County, CA * [http://www.hermetic.com/sabazius/main.html The Invisible Basilica of Sabazius X°] * [http://heptagramxi.wordpress.com Heptagram XI - Прв македонски телемитски блог] * [http://www.oto.mk/документи/книгата-на-законот/ Liber אל vel legis svb figura CCXX (Книга на Законот) на македонски] === Врски со критика === * [http://www.mindspring.com/~hellfire/bishop/ A Statement Regarding the Ordo Templi Orientis] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200219220352/http://www.mindspring.com/~hellfire/bishop/ |date=2020-02-19 }} by Sovereign Grand Inspector General Bishop T. Allen Greenfield * [http://www.thelema.nu/OTONumPublic.htm Graph of O.T.O. membership 1988–2005] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090502162609/http://www.thelema.nu/OTONumPublic.htm |date=2009-05-02 }} * [http://www.parareligion.ch/ The Ordo Templi Orientis Phenomenon] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110407113142/http://www.parareligion.ch/ |date=2011-04-07 }} comprehensive background information about O.T.O. [[Категорија:Тајни здруженија]] [[Категорија:Езотерија]] pvg3nswz2pvdvoighqew9feli92kp2w 0 75636 5606786 5583532 2026-08-09T14:10:21Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: солуции → решенија 5606786 wikitext text/x-wiki [[Image:Mladi za ljubov.JPG|thumb|alt=A cartoon centipede reads books and types on a laptop.|Проектот „Гратис Гушкање„ на невладината „Млади за Љубов“]] Проектот '''„Гратис Гушкање“''' е проект на невладината организација „[[Млади за Љубов]]“. Овој проект започнал на јуни 2004 година<ref name="smh">[http://www.smh.com.au/articles/2004/11/05/1099547388492.html Hugs and smiles, but not everyone embraces the trend], Sydney Morning Herald, 6 ноември 2004</ref> со цел да ја спроведе светската кампања „Гратис Гушкање“. Својата популарност ја добил во 2006 година благодарение на еден видео клип, кој бил распространен на [[YouTube]]. Видео-клипот бил пуштен на 22 септември 2006 година. Според насловот, тој бил направен во [[Сиднеј]], [[Австралија]]. Главниот херој, кој раздава прегратки бил идентифициран со псевдонимот ''Хуан Ман''<ref name="news.com.au">[https://web.archive.org/web/20090807133209/http://www.news.com.au/story/0,23599,20522769-5007146,00.html Free hugs priceless in a culture of violence], Karen Brooks, news.com.au, 4 октомври 2006</ref> оди по улица Пит Стрит Мол и носи плаката на која пишува FREE HUGS. Музиката од клипот е на [[Sick Puppies]], австралиска група. Кампањата „Гратис Гушкање“ се смета за најголемото социјално движење во светот, која за првпат беше спроведена во Сиднеј, Австралија од страна на Хуан Ман, на кој подоцна му се приклучија голем број невладини организации од целиот свет и придонесоа за голем број на хуманитарни проекти во светски рамки. Оваа кампања претставува симболичен амбасадор на планетарната [[љубов]]. Која верува во моќта на директниот контакт , во моќта на љубовта и прегратката. Сè со цел да биде изграден свет со повеќе љубов за идните генерации. Концептот е заснован на тимска работа , на еден синкретизам , а кој тргнува од мотото „повеќе [[љубов]] за луѓето“ ќе вроди сензационален пораст кој не е случајност , туку логички резултат на правилни одлуки , храбра визија и иновативни решенија ориентирани кон иднината. Луѓето се насмевнуваат на незаборавни искуства кои се темелат на комплетно разбирање и задоволување на нивните емоции. [[Image:Gushkaci.JPG|thumb|alt=A cartoon centipede reads books and types on a laptop.|Гушкачите што гушкаат во Скопје]] == Цели == [[Image:Slatko gushkanje.png|thumb|alt=A cartoon centipede reads books and types on a laptop.|Најмилите за гушкање се дечињата]] {| class="wikitable" |- ! '''Целни Групи''' |- | граѓанско општество и демократизација |- | човекови права |- | здравство |- | социјално-хуманитарна работа |- | екологија |} == Активности во Македонија == === 2008 година === *Спроведување на кампањата во главниот град на Македонија, Скопје и пошироко *„Преку гушкање не се пренесува ХИВ/СИДА, преку гушкање се покажува љубов“ – видео запис за борба против сида . *Гратис Гушкање во кампањата за борба против ХИВ/СИДА *Хуманитарна акција „Не сакам поклон , ве сакам ВАС“ спроведена во кафе барот „Бариста“ со цел да се соберат средства за децата од школото [[П.О.У. „Климент Охридски“]] Струмица *Хуманитарна акција „Помош за малата Мила“ , Акција за помагање на малата Мила Спасова која изврши операција на очите за да и се спаси видот. === 2009 година === *Дел од светскиот марш за мир и толеранција во светот заедно со [http://www.facebook.com/#!/pages/Youth-Can-%D0%9C%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%9C%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%82/156504987701618 „Младите Можат“ ] *Организирање на 20 хуманитарни забави *Помош за Никола Маџовски – „ Да помогнеме преку Забава“ *Помош за Ангел Костовски – „Помогни преку Игра“ *Собирање средства за Филип Величковски, Мартина Димитрова, Моника Илковска, Гордана Јовановска, Александар Ангелески, Дејан Ангелески, Игор Трајковски, Наташа Галевска, Ива Миленкович. *„Гратис Гушкање“ дел од „Y-Peer“ мрежата. === 2010 година === *Спроведување на кампањата во главниот град на Македонија, Скопје осум пати во годината. *Гушкање на [http://www.facebook.com/media/set/?set=a.392474795910.177488.301197585910&type=1 Бебе Саем] (23-25.04) *Хуманитарна забава [http://www.facebook.com/#!/pages/Humanosta-za-Joce-ne-poznava-granici/123272577727840 Хуманоста на Јоце не познава граници] (12.11) *Хуманитарна забава „Тоше Караоке“ организирано задно со обожавателите на [[Тоше Проески]] (13.11) *Хуманитарна акција „Новогодишни поклони , Новогодишни прегратки“ , собирање на финансии и поклони за децата со посебни потреби од училиштетп [[П.О.У. „Златен Сремец“]](25.12) *Хуманитарна забава „Тоше Караоке“ за Јовица Блажевски организирано задно со обожавателите на [[Тоше Проески]] (28.12) === 2011 година === *Спроведување на кампањата во главниот град на Македонија, Скопје осум пати во годината. *Учество на хуманитарна забава „За Магдалена со Љубов“ (06.03) *Во соработка со [http://www.facebook.com/profile.php?id=100001766220074 НВО "Самосвест"] , Кампања Против Рак на Дебело Црево (16.03) *Хуманитарна забава во „Прото“ за помош на Јовица Блажевски. (26.03) *[http://www.facebook.com/media/set/?set=a.10150146334510911.286932.301197585910&type=1 „Со Љубов за Јапонија“] во ОУ „Живко Брајковски“ Бутел (30.03) *„Светски Ден на Аутизмот“ со [http://mssa.org.mk/ МНЗА-Македонско Научно Здружение за Аутизам] (02.04) *Хуманитарен Концерт за Јоце во Club Hard Rock (14.04) *[http://www.facebook.com/events/128337037242302/ „ЗООшетка“]<br/>-(ЈОУДГ - Росица) (05.05) <br/>-(ЈОУДГ - 11 Октомври) (06.05)<br/>-(ПОУ Иднина) (13.05) *[http://www.facebook.com/events/222104231133111/ „Здрава Храна , Здрав Живот“] - Прикажување на филмот „Food Matters“ во кино Фросина (9.05,11.05,13.05) *Крводарителска акција [http://www.facebook.com/media/set/?set=a.10150184388755911.307834.301197585910&type=1 „Млади за Живот“] (14.05) *[http://www.facebook.com/events/222104231133111/ „Здрава Храна , Здрав Живот“] - Одржување на трибина во „Даре Џамбаз“-Скопје со предавачите: Д-р Јадранка Бибан-специјалист по гинекологија и акушерство и Си Фу Предраг Петрески-Винг Чун Кунг Фу мајстор (16.05) *[http://www.facebook.com/media/set/?set=a.10150186150690911.308444.301197585910&type=1 „Нашиот Јазик - Наше Богатство“] во Градски Парк-Скопје(15.05) *Хуманитарен концерт за Наташа „Hope,Faith,Cure“ (08.06) *Хуманитарна изложба [http://www.facebook.com/media/set/?set=a.10150218071940911.317620.301197585910&type=1 „Љубов низ 18-55 мм“] (19.06) *FLASH MOB @ Skopje - UNICEF + Free Hugs (02.10) *[http://www.facebook.com/media/set/?set=a.10150323806710911.344079.301197585910&type=3 „World Smile Day“] (7.10) *Хуманитарно-едукативен хепениг во Зоолошка во соработка со [http://www.facebook.com/profile.php?id=100002823853059 Здружението на граѓани „Во мојот свет“] (09.10) *Учество на „Саем за жена“ (04.11) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.facebook.com/mladizaljubov Гратис Гушкање Македонија] [[Категорија:Општествени движења]] svybw0hc1uxakyh5z49ee5kb8yswbal 0 78146 5606984 5593990 2026-08-10T04:19:38Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606984 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за соѕвездие| name =Corona Australis| local_name = Јужна Круна | abbreviation = CrA | genitive = Coronae Australis /<br />Coronae Austrinae| symbology = [[Југ|јужна]] круна| RA = 19 | dec= −40 | areatotal = 128 | arearank = 80-то | numbermainstars = 6 | numberbfstars = 14 | numberstarsplanets = 0 | numberbrightstars = 0 | numbernearbystars = 0 | brighteststarname = [[Alpha Coronae Australis|α CrA]] | starmagnitude = 4,1 | neareststarname = HD 177565 | stardistance = 56 | numbermessierobjects = 0 | meteorshowers = [[Beta Corona Austrinids]] | bordering = [[Стрелец (соѕвездие)|Стрелец]]<br />[[Скорпија (соѕвездие)|Скорпија]]<br />[[Олтар (соѕвездие)|Олтар]]<br />[[Телескоп (соѕвездие)|Телескоп]] | latmax = 40 | latmin = 90 | month = август | notes=}} '''Јужна Круна''' ([[лат.]] ''Corona Australis'' или ''Corona Austrina'', '''CrA''') — [[соѕвездие]] на [[Јужна небесна полутопка|јужната небесна полутопка]]. Неговото латинско име значи „јужна круна“, а тоа е јужниот пан [[Северна Круна (соѕвездие)|Северна Круна]]. Тоа е едно од 48-те соѕвездија наведени од астрономот од II век [[Клавдиј Птоломеј|Птоломеј]], и останува едно од 88-те современи соѕвездија. Античките Грци ја гледале Јужна Круна како венец наместо круна и ја поврзувале со соѕвездијата [[Стрелец (соѕвездие)|Стрелец]] или [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]]. Други култури ја споредуваат со желка, нојско гнездо, шатор или дури и колиба што припаѓа на карпест пештерник. Иако е послаба од нејзиниот северен сосед, овална или потковица на неговите посветли ѕвезди ја прави карактеристичен. Алфа и Бета Јужна се двете најсветли ѕвезди со привидна светлинска величина од околу 4,1. Ипсилон Јужна Круна е најсветлиот пример на [[Променлива ѕвезда од типот на W Голема Мечка|променлива ѕвезда од типот W Голема Мечка]] на јужното небо. Лежејќи покрај [[Млечен Пат|Млечниот Пат]], Јужна Круна содржи еден од најблиските [[Ѕвездообразба|области за ѕвездообразба]] до [[Сончев Систем|Сончевиот Систем]] - правлива [[темна маглина]] позната како Молекуларен Облак на Јужна Круна, која се наоѓа на околу 430 светлосни години од Земјата. Во него има ѕвезди во најраните фази од нивниот животен век. Променливите ѕвезди R и TY Јужна Круна осветлуваат делови од маглината, која соодветно варира во светлината. == Име == Името на соѕвездието било внесено како „Corona Australis“ кога [[Меѓународен астрономски сојуз|Меѓународниот астрономски сојуз]] (МАС) ги основала 88-те современи соѕвездија во 1922 година.<ref name="IAUTransactions3">{{cite conference |url=http://www.ianridpath.com/iaulist1.html |title=Proceedings of the 1st General Assembly |date=1922 |conference=Transactions of the International Astronomical Union |location=Rome |volume=1 |pages=158 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ianridpath.com/iaulist1.html |title=IAU constellation list 1 |last=Ridpath |first=Ian |access-date=2017-01-06 }}</ref> Во 1932 година, името наместо тоа било запишано како „Corona Austrina“ кога комисијата за нотација на МАС одобрила список со кратенки од четири букви за соѕвездијата.<ref name="IAUTransactions4">{{cite conference |url=https://www.cambridge.org/core/journals/transactions-of-the-international-astronomical-union/volume/631391278F71D28204CE2F1B0925CD77?pageNum=2 |last1=Schlesinger |first1=F. |last2=Schilt |first2=J. |date=1932 |conference=Transactions of the International Astronomical Union |location=Cambridge |volume=4 |pages=221–222 |title=Meetings of Commissions. Commission 3. (Notations.) |doi=10.1017/S0251107X00016631 |doi-access=free }}</ref> Кратенките со четири букви биле укинати во 1955 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ianridpath.com/iaulist2.html|title=IAU constellation list 2|last=Ridpath|first=Ian|accessdate=2017-01-06}}</ref> МАС во моментов користи исклучиво „Corona Australis“ односно „Јужна Круна “. {{Sfn|IAU, ''The Constellations'', Corona Australis}} == Карактеристики == Јужна Круна е мало соѕвездие кое се граничи со [[Стрелец (соѕвездие)|Стрелец]] на север, [[Скорпија (соѕвездие)|Скорпија]] на запад, [[Телескоп (соѕвездие)|Телескоп]] на југ и [[Олтар (соѕвездие)|Олтар]] на југозапад. Кратенката со три букви за соѕвездието, усвоена од [[Меѓународен астрономски сојуз|Меѓународниот астрономски сојуз]] во 1922 година, е „CrA“. {{Sfn|Russell|1922}} Официјалните граници на соѕвездијата, поставени од белгискиот астроном [[Ежен Жозеф Делпорт|Ежен Делпорт]] во 1930 година, се дефинирани со многуаголник од четири отсечки (''илустрирани во инфокутијата''). Во [[Екваторски координатен систем|екваторијалниот координатен систем]], координатите на [[Ректасцензија|десната асцензија]] на овие граници лежат помеѓу {{RA|17|58.3}} и {{RA|19|19.0}}, додека координатите на [[Деклинација (астрономија)|деклинација]] се помеѓу -36,77° и −45,52°. {{Sfn|IAU, ''The Constellations'', Corona Australis}} Покривајќи 128 квадратни степени, Јужна Круна кулминира на полноќ околу 30-ти јуни{{refn|name=Malin Frew 1995 p218}} и се рангира на 80-то место по површина. {{Sfn|Ridpath, ''Constellations''}} Видлива само на географски широчини јужно од 53° север, {{Sfn|Ridpath, ''Constellations''}} {{refn|name=Moore & Tirion 1997 pp164}} Јужна Круна не може да се види од Британските Острови бидејќи лежи премногу на југ, но може да се види од [[јужна Европа]]{{refn|name=Moore 2005 p202}} и лесно од јужниот дел на Соединетите Американски Држави.{{refn|name=Moore 'Stargazing' 2000 p86}} == Особености == [[Податотека:Constellation_Corona_Australis.jpg|лево|мини| Соѕвездието Јужна Круна како што може да се види со голо око]] Иако не е светло соѕвездие, Јужна Круна сепак е карактеристична поради нејзиниот лесно препознатлив модел на ѕвезди, {{Sfn|Ridpath|Tirion|2017}} кој е опишан како потковица{{refn|name=Falkner 2011 p100}} или во овална форма. Иако нема ѕвезди посветли од 4-та светлинска величина, сепак има 21 ѕвезда видливи со голо око (посјајана од светлинска величина 5,5). {{Sfn|Bakich|1995}} [[Никола Луј де Лакај|НиколасЛуј де Лакај]] ги користел грчките букви од Алфа до Ламбда за да ги означи најистакнатите единаесет ѕвезди во соѕвездието, означувајќи две ѕвезди како Ета и целосно испуштајќи ја Јота. Му Јужна Круна, жолта ѕвезда со спектрален тип G5.5III и привидна светлинска величина 5.21, {{Sfn|SIMBAD Mu Coronae Australis}} била означена од [[Јохан Елерт Боде]] и задржана од Бенџамин Гулд, кој ја сметал за доволно сјајна за да го гарантира името. {{Sfn|Wagman|2003}} === Ѕвезди === Единствената ѕвезда во соѕвездието што добила име е Алфа Јужна Круна или Меридијана. Името го комбинира [[Арапски јазик|арапското]] име на соѕвездието со [[Латински јазик|латинското]] за „јужен“. {{Sfn|Allen|1963}} На арапски, ''Alfecca'' значи „кршење“ и се однесува на обликот и на Јужна Круна и на Северна Круна. {{Sfn|Kaler, ''Alfecca Meridiana''}} Исто така наречена едноставно „Меридијана“, {{Sfn|Bagnall|2012}} таа е бела ѕвезда од [[Главна низа|главната низа]] сместена на 125 светлосни години од Земјата, {{Sfn|Ridpath|Tirion|2017}} со [[Привидна ѕвездена величина|привидна светлинска величина]] од 4,10 и [[Ѕвездена класификација|спектрален тип]] A2Va. {{Sfn|SIMBAD Alpha Coronae Australis}} Како брзо вртлива ѕвезда, таа се врти со речиси 200&nbsp;км во секунда на својот екватор, правејќи целосна револуција за околу 14 часа. {{Sfn|Royer|Zorec|Gómez|2007}} Како и ѕвездата [[Вега]], таа има вишок инфрацрвено зрачење, што укажува на тоа дека можеби е опфатена од остаточен диск. {{Sfn|Kaler, ''Alfecca Meridiana''}} Моментално е ѕвезда од [[Главна низа|главната низа]], но на крајот ќе [[Ѕвезден развој|се развие]] во [[бело џуџе]]; моментално, има сјајност 31 пати поголема, а полупречник и маса 2,3 пати поголема од онаа на Сонцето. {{Sfn|Kaler, ''Alfecca Meridiana''}} Бета Јужна Круна е портокалов [[Џиновска ѕвезда|џин оддалечен]] 474 светлосни години од Земјата. {{Sfn|Ridpath|Tirion|2017}} Неговиот спектрален тип е K0II и е со привидна величина 4,11. {{Sfn|SIMBAD Beta Coronae Australis}} Од своето формирање, таа се развила од [[Ѕвездена класификација|ѕвезда од В-тип]] во [[Ѕвездена класификација|ѕвезда од К-тип.]] Нејзината [[Ѕвездена класификација|класа на сјајност]] ја става како [[Џиновска ѕвезда|светол џин]]; нејзината сјајност е 730 пати поголема од онаа на Сонцето, {{Sfn|Kaler, ''Beta Coronae Australis''}} означувајќи ја како една од ѕвездите со највисока сјајност од типот К0 видливи со голо око. {{Sfn|Bagnall|2012}} Стара е 100 милиони години, и има полупречник од 43 [[Сончев полупречник|сончеви полупречници]] {{Сончев полупречник}}) и маса помеѓу 4,5 и [[Сончева маса|сончеви маси]] ({{Сончева маса}}). Алфа и Бета се толку слични што не се разликуваат по осветленост со голо око. {{Sfn|Kaler, ''Beta Coronae Australis''}} Некои од поистакнатите двојни ѕвезди вклучуваат Гама Јужна Круна — пар жолтеникаво бели ѕвезди оддалечени 58 светлосни години од Земјата, кои орбитираат една околу друга на секои 122 години. Проширувајќи се од 1990 година, двете ѕвезди може да се видат како одвоени со 100 мм телескоп со; {{Sfn|Ridpath|Tirion|2017}} тие се одвоени за 1,3 лачни секунди под агол од 61 степени. {{Sfn|Moore|Rees|2011}} Тие имаат комбинирана привидна величина од 4,2; {{Sfn|SIMBAD LTT 7565}} секоја компонента е F8V [[џуџеста ѕвезда]] со светлинска величина од 5,01. {{Sfn|SIMBAD HR 7226}} {{Sfn|SIMBAD HR 7227}} Ипсилон Јужна Круна е [[Двојна ѕвезда|затемнувачка двојна форма]] која припаѓа на класата ѕвезди познати како [[Променлива ѕвезда од типот на W Голема Мечка|променливи ѕвезди од типот W Голема Мечка]]. Овие ѕвездени системи се познати како [[Контактна двојна ѕвезда|контактнидвојни системи]], бидејќи компонентите на ѕвездите се толку блиску една до друга што се допираат. Променувајќи за една четвртина од светлинската величина околу просечна привидна светлинска величина од 4,83 на секои седум часа, ѕвездениот систем се наоѓа на 98 светлосни години од Земјата. {{Sfn|Kaler, ''Epsilon Coronae Australis''}} Нејзиниот спектрален тип е F4VFe-0,8+. {{Sfn|SIMBAD Epsilon Coronae Australis}} На јужниот крај на астеризмот на круната се ѕвездите Ета Јужна Круна и Ета Јужна Круна, кои формираат [[Двоѕвезда|оптички двојник]]. {{Sfn|Motz|Nathanson|1991}} Со магнитуда 5,1 и 5,5, тие можат да се одвојат со голо око и двете се бели. {{Sfn|Streicher|2008}} Капа Јужна Круна е лесно разрешлив оптички двојник - компонентите се со привидна величина 6,3 и 5,6 и се на оддалеченост од околу 1000 и 150 светлосни години, соодветно. {{Sfn|Ridpath|Tirion|2017}} Тие се појавуваат под агол од 359 степени, разделени со 21,6 лачни секунди. {{Sfn|Moore|Rees|2011}} Капа 2 Јужна Круна е всушност посјајна од парот и е повеќе синкаво бела, {{Sfn|Streicher|2008}} со спектрален тип на B9V, {{Sfn|SIMBAD HR 6953}} додека Капа 1 Јужна Круна е од спектрален тип A0III. {{Sfn|SIMBAD HR 6952}} Ламбда Јужна Круна се наоѓа на 202 светлосни години и таа е двојна разделлива во мали телескопи. Примарната е бела ѕвезда од спектрален тип A2Vn и светлинска величина 5,1, {{Sfn|SIMBAD Lambda Coronae Australis}} додека придружната ѕвезда има светлинска величина 9,7. Двете компоненти се разделени со 29,2 лачни секунди под агол од 214 степени. {{Sfn|Moore|Rees|2011}} Зета Јужна Круна е ѕвезда од главната низа која брзо се врти со привидна светлинска величина од 4,8, 221,7 светлосни години од Земјата. Ѕвездата има заматени линии во својот водороден спектар поради нејзиното вртење. {{Sfn|Motz|Nathanson|1991}} Нејзиниот спектрален тип е B9V. {{Sfn|SIMBAD Zeta Coronae Australis}} Тета Јужна Круна се наоѓа подалеку на запад, жолт џин од спектрален тип G8III и привидна величина од 4,62. {{Sfn|SIMBAD Theta Coronae Australis}} Јужна Круна го засолнува RX J1856.5-3754, изолирана [[неутронска ѕвезда]] за која се смета дека лежи на 140 (±40) парсеци, или 460 (± 130) светлосни години, со пречник од 14&nbsp;км. {{Sfn|Ho Wynn C. G. et al.|2007}} Некогаш се сметало дека е невообичаена ѕвезда, {{Sfn|Drake, Jeremy J. et al.|2002}} {{Sfn|Ho Wynn C. G. et al.|2007}} === Молекуларен Облак Јужна Круна === [[Податотека:Milkyway360-hemispheres-32k_m14-g1_Clouds.jpg|мини|350x350пкс| Млечниот пат како што го гледа „Гаја“, со истакнати темни карактеристики означени со бело, како и истакнати [[Ѕвездено јато|ѕвездени облаци]] означени со црно. Јужна Круна е на левиот долен центар.]] [[Податотека:CentreMilkyWayMap.png|мини|350x350пкс| [[Ѕвездена карта]] на ноќното небо кон средишната галактичка област, со молекуларниот облак Јужна Круна долу лево означен со зелено.]] Молекуларниот облак Јужна Круна е темен [[молекуларен облак]] северно од БетаЈужна Круна. Осветлен со голем број на вградени [[Отсјајна маглина|отсјајни маглини]] {{Sfn|Kaler, ''Beta Coronae Australis''}} облакот се навива надвор од Ипсило н Јужна Круна кон исток долж границата на соѕвездието со [[Стрелец (соѕвездие)|Стрелец]]. Содржи {{Сончева маса|7000}}, {{Sfn|Kaler, ''Beta Coronae Australis''}} [[Хербиг-Ароово тело|Хербиг-Ароови тела]] ( [[Протоѕвезда|протоѕвезди]]) и некои многу млади ѕвезди, {{Sfn|Malin|2010}} кои се еден од најблиските [[Ѕвездообразба|области за ѕвездообразба]], 430 светлосни години (130 парсеци) до Сончевиот Систем, {{Sfn|Reipurth|2008}} на површината на [[Месен Меур|Месниот Меур]]. Првите маглини на облакот биле снимени во 1865 година од Јохан Фридрих Јулиј Шмит. {{Sfn|Steinicke|2010}} [[Податотека:R_Coronae_Australis_region.jpg|мини|Регионот R Јужна Круна. Прашината на облакот е осветлена сино од ѕвездената светлина. Ѕвездите кои се формираат во облакот може да се откријат само со набљудување на подолги бранови должини.]] [[Податотека:NGC_6729.jpg|мини| Детали за регионот на формирање на ѕвезди и јатото Коронет, со посебниот [[Хербиг-Ароово тело]] HH 100/Bernes 158 лево.]] Помеѓу Ипсилон и Гама Јужна Круна, облакот се состои од посебната [[темна маглина]] и ѕвездениот регион [[Bernes 157|Бернс 157]]. Широк е 55 на 18 лачни минути и поседува неколку ѕвезди со светлинска величина 13. Овие ѕвезди се затемнети со величина до 8 поради заматените облаци од прашина. {{Sfn|Bakich|2010}} Во средиштето на активниот регион за формирање ѕвезди се наоѓа јатото Коронет (исто така наречено кластер R CrA), кое се користи за проучување на ѕвездообразба и [[Протопланетарен диск|протопланетарни дискови]].<ref>{{Наведено списание|last=Sicilia-Aguilar|first=Aurora|last2=Henning|first2=Thomas|last3=Juha´sz|first3=Attila|last4=Bouwman|first4=Jeroen|last5=Garmire|first5=Gordon|last6=Garmire|first6=Audrey|date=10 November 2008|title=Very Low Mass Objects in the Coronet Cluster: The Realm of the Transition Disks|journal=The Astrophysical Journal|volume=687|issue=2|pages=1145–1167|arxiv=0807.2504|bibcode=2008ApJ...687.1145S|doi=10.1086/591932}}</ref> R Јужна Круна (R CrA) е неправилна променлива ѕвезда која се движи од светлинска величина 9,7 до 13,9.{{refn|name=O'Meara 2002 pp273++}} Како синобела, таа е од спектрален тип B5IIIpe. {{Sfn|SIMBAD R Coronae Australis}} Многу млада ѕвезда, таа сè уште акумулира меѓуѕвезден материјал. {{Sfn|Malin|2010}} Таа е затемнета и ја осветлува околната маглина, [[NGC 6729]], која осветлува и потемнува со неа.{{refn|name=O'Meara 2002 pp273++}} Маглината често се споредува со [[комета]] поради нејзиниот изглед во телескоп, бидејќи нејзината должина е пет пати поголема од ширината. {{Sfn|Bakich Podcast|25 June 2009}} Други ѕвезди на јатото вклучуваат S Јужна Круна , џуџе од класата G и [[Ѕвезда од типот на T Бик|ѕвезда T Бик]]. {{Sfn|Motz|Nathanson|1991}} Во близина на север, друга млада променлива ѕвезда, TY Јужна Круна, осветлува друга маглина: рефлектирачка маглина [[NGC 6726]] / [[NGC 6727]]. TY Јужна Круна се движи неправилно помеѓу величините 8,7 и 12,4, а светлината на маглината варира со неа.{{refn|name=O'Meara 2002 pp273++}} Како синобела, таа е од спектрален тип B8e. {{Sfn|SIMBAD TY Coronae Australis}} Најголемите млади ѕвезди во регионот, R, S, T, TY и [[VV Coronae Australis|VV Јужна Круна]], сите исфрлаат млазови од материјал што предизвикуваат околната прашина и гас да се спојат и да формираат Хербиг-Ароови тела, од кои многу се идентификувани во близина. {{Sfn|Wang|Mundt|Henning|Apai|2004}} Не е дел од него [[Збиено ѕвездено јато|збиеното јато]] познато како [[NGC 6723]], кое може да се види во непосредна близина на маглината во соседното соѕвездие Стрелец, но е многу подалеку.{{refn|name=Coe 2007 p105}} [[Податотека:Localbubble.png|мини| Јужна Круна во [[Месен Меур|Месниот Меур]].]] === Длабоконебесни тела === [[IC 1297]] е [[планетарна маглина]] со привидна величина 10,7, која се појавува како заоблен објект со зелена нијанса во аматерски инструменти{{refn|name=Griffiths 2012 p132}} со поголема моќност. Маглината ја опкружува променливата ѕвезда RU Јужна Круна, која има просечна привидна светлинска величина од 12,9 {{Sfn|Moore, ''Data Book''|2000}} и е [[Волф-Рајеова ѕвезда]] од класа WC. {{Sfn|SIMBAD RU Coronae Australis}} IC 1297 е мал, со пречник од само 7 лачни секунди; тој е опишан како „квадрат со заоблени рабови“ во окуларот, издолжен во правец север-југ. {{Sfn|Bakich|2010}} Описите на неговата боја опфаќаат сина, сина-зелена и зелена-сина. {{Sfn|Bakich|2010}} Местоположбата на Јужна Круна во близина на Млечниот Пат значи дека галаксиите ретко се гледаат. [[NGC 6768]] е објект со светлинска величина 11,2 35′ јужно од IC 1297. Таа е составена од две галаксии кои се спојуваат, {{Sfn|Streicher|2008}} од кои едната е издолжена [[елиптична галаксија]] од класификација Е4, а другата [[леќеста галаксија]] од класификација S0. {{Sfn|NASA/IPAC NGC 6768}} [[IC 4808]] е галаксија со привидна величина 12,9 која се наоѓа на границата на Јужна Круна со соседното соѕвездие Телескоп и 3,9 степени западно-југозападно од Бета Стрелец. Сепак, аматерските телескопи ќе покажат само сугестија за неговата спирална структура. Тоа е 1,9 лачни минути на 0,8 лачни минути. Средишната област на галаксијата изгледа посветла во аматерски инструмент, што покажува дека е навалена североисток-југозапад. {{Sfn|Bakich Podcast|18 August 2011}} Југоисточно од Тета и југозападно од Ета се наоѓа [[Расеано ѕвездено јато|расеаното јато]] [[ESO 281-SC24]], кое е составено од жолтата ѕвезда со 9-та величина GSC 7914 178 1 и пет ѕвезди со светлинска величина од 10 до 11. {{Sfn|Streicher|2008}} На половина пат помеѓу Тета Јужна Круна и Тета Скорпија се наоѓа густото расеано јато [[NGC 6541]]. Опишано е како помеѓу светлинска величина 6,3 и светлинска величина 6,6, {{Sfn|Moore|Rees|2011}}. Тоа е видливо со двогледи и мали телескопи. Оддалечено е околу 22,000 светлосни години, а пречникот е околу 100 светлосни години. Се проценува дека е старо околу 14 милијарди години.{{refn|name=O'Meara 2011 p322}} NGC 6541 има пречник од 13,1 лачна минута и донекаде може да се види во големи аматерски инструменти; 12-инчен телескоп открива приближно 100 ѕвезди, но јадрото останува нерешено. {{Sfn|Bakich Podcast|5 July 2012}} === Метеорски дождови === Дождовите Јужна Круна се [[метеорски дождови]] кои се случуваат помеѓу 14 и 18 март секоја година,{{refn|name=Sherrod Koed 2003 p50}} а врвот го достигнува околу 16 март. Овој метеорски дожд нема висок врв на час. Во 1953 и 1956 година, набљудувачите забележале максимум 6 метеори на час и 4 метеори на час соодветно; во 1955 година метеорскиот дожд бил „едвај решен“. {{Sfn|Weiss|1957}} Меѓутоа, во 1992 година, астрономите откриле максимална брзина од 45 метеори на час. {{Sfn|Rogers|Keay|1993}} Стапката на Јужна Круна варира од година на година. {{Sfn|Weiss|1957}} {{Sfn|Ellyett|Keay|1956}} На само шест дена, времетраењето на метеорскиот дожд е особено кратко, {{Sfn|Rogers|Keay|1993}} и неговите [[метеороид]]и се мали; потокот е лишен од големи метеороиди. Дождовите Јужна Круна првпат биле видени со голо око во 1935 година и првпат забележани со радар во 1955 година {{Sfn|Ellyett|Keay|1956}} Метеорите од Јужна Круна имаат влезна брзина од 45 километри во секунда. {{Sfn|Jenniskens|1994}} Во 2006 година, тие со потекло во близина на Бета Јужна Круна биле означени како Јужна Круна. Тие се појавуваат во мај, истиот месец како метеорски дожд во близина познат како Мајски Микроскопи, но двата метеорски дождови имаат различни траектории и веројатно нема да бидат поврзани. {{Sfn|Jopek et al.|2010}} == Историја == [[Податотека:47-Corona-Australis.PNG|лево|мини|350x350пкс| Јужна Круна на глобус, колекција Адилнор, Шведска.]] Јужна Круна можеби била забележана од древните [[Месопотамија|Месопотамијци]] во MUL.APIN, како соѕвездие наречено MA.GUR („Кората“). Сепак, ова соѕвездие, во непосредна близина на SUHUR.MASH („козина риба“, современо[[Јарец (соѕвездие)|Јарец]]), наместо тоа, можеби е современото Ипсилон Стрелец. Како дел од јужното небо, MA.GUR била една од петнаесетте „ѕвезди на [[Енки]]“. {{Sfn|Rogers|1998}} Во 3 век п.н.е., грчкиот дидактички поет Арат пишувал, но не го именувал соѕвездието, {{Sfn|Bakich|1995}} наместо тоа, двете круни ги нарекол Στεφάνοι (''Стефанои''). Грчкиот астроном [[Клавдиј Птоломеј|Птоломеј]] го опишал соѕвездието во 2 век од нашата ера, иако со вклучување на Алфа Телескоп, оттогаш пренесено во Телескоп. {{Sfn|Ridpath, ''Star Tales'' Corona Australis}} Припишувајќи 13 ѕвезди на соѕвездието, тој го нарекол Στεφάνος νοτιος или, „Јужен венец“, додека други автори го поврзале или со Стрелец (кој паднал од главата) или со Кентаур; со првото, се нарекувало ''Corona Sagittarii''. {{Sfn|Allen|1963}} Слично на тоа, Римјаните го нарекле Јужна Круна „Златната круна на Стрелецот“. {{Sfn|Simpson|2012}} Било познато и како ''Parvum Coelum'' ( „Мало небо“) во 5 век. {{Sfn|Motz|Nathanson|1988}} Францускиот астроном од 18 век Жером Лаланд му ги дал имињата ''Sertum Australe'' („Јужен венец“) {{Sfn|Allen|1963}} {{Sfn|Motz|Nathanson|1988}} и ''Orbiculus Capitis'', додека германскиот поет и автор Филип Кезиј го нарекол ''Корола'' („Мала круна“) или ''Spira Australis'' ( „Јужен калем“) и го поврзал со Круната на вечниот живот од Новиот завет. Небесниот картограф од седумнаесеттиот век Јулиј Шилер го поврзал со Соломоновата дијадема. {{Sfn|Allen|1963}} Понекогаш, Јужна Круна не била венец на Стрелец, туку стрела што ги држела во раката. {{Sfn|Motz|Nathanson|1988}} [[Податотека:Corona_Australis_Atlas_Coelestis.jpg|лево|мини| Јужна Круна прикажана во ''Уранографијата'' на [[Јохан Елерт Боде|Јохан Боде]]]] Јужна Круна е поврзана со митот за [[Дионис|Бахус]] и Стимула. [[Јупитер (бог)|Јупитер]] ја оплодил Стимула, поради што [[Јунона]] станала љубоморна. Јунона ја убедил Стимула да побара од Јупитер да се појави во неговиот полн сјај, со што смртнатажена не можела да се справи, поради што изгорела. Откако Бахус, нероденото дете на Стимула, станал возрасен и бог на виното, тој ја почестил својата почината мајка ставајќи венец на небото. {{Sfn|Staal|1988}} Во кинеската астрономија, ѕвездите на Јужна Круна се наоѓаат во Црната желка на северот (北方玄武, ''Běi Fāng Xuán Wǔ'' ). {{Sfn|AEEA|2006}} Самото соѕвездие било познато како ''ti'en pieh'' („Небесна желка“) и за време на периодот на Западен Џоу, го означувало почетокот на зимата. Сепак, прецесијата со текот на времето значело дека „Небесната река“ ([[Млечен Пат|Млечниот Пат]]) станал попрецизен маркер за древните Кинези и оттука ја заменила желката во оваа улога.{{refn|name=Porter 1996 pp35–36}} Арапските имиња за Јужна Круна ги вклучуваат имињата ''Al Ķubbah'' „желката“, ''Al Ĥibā'' „Шаторот“ или ''Al Udḥā al Na'ām'' „Нојското гнездо“. {{Sfn|Allen|1963}} {{Sfn|Motz|Nathanson|1988}} Подоцна било дадено името ''Al Iklīl al Janūbiyyah'', кое европските автори Чилмид, Риколи и и Цезиј го транслитерирале како Alachil Elgenubi, Elkleil Elgenubi и Aladil Algenubi соодветно. {{Sfn|Allen|1963}} Бушманите од Јужна Африка го познавале соѕвездието како ''≠nabbe ta !nu'' „куќа од гранки“ - првично во сопственост на Дасие (карпест пештерник), и ѕвездениот модел кој прикажува луѓе кои седат во полукруг околу оган. {{Sfn|Lloyd|1873}} Домородните луѓе Буронг од северозападна Викторија го познавале соѕвездието како ''Вон'', бумеранг фрлен од ''Тотјаргуил'' ([[Алтаир]]). {{Sfn|Hamacher|Frew|2010}} Жителите на Аранда од Средна Австралија ја познавале Јужна Круна како куламон кој носи бебе, кое случајно било фрлено на земјата од група небесни жени кои танцувале на Млечниот Пат. Ударот на куламон го создал кратерот Гос Блаф, 175&nbsp;км западно од Алис Спрингс. {{Sfn|Hamacher|28 March 2011}} Жителите на островот Торесов теснец го познавале Јужна Круна како дел од поголемо соѕвездие кое опфаќа дел од Стрелец и врвот на опашката на [[Скорпија (соѕвездие)|Скорпија]]; [[Плејади (ѕвездено јато)|Плејадите]] и [[Орион (соѕвездие)|Орион]] исто така биле поврзани. Ова соѕвездие било кануто на Тагај, со екипаж од Плејадите, наречени ''Усијам'' и Орион, наречени ''Сег''. Митот за Тагај вели дека тој бил задолжен за ова кану, но неговите членови на екипажот ги консумирале сите залихи на бродот без да побараат дозвола. Разгневен, Тагај ги врзал Усијамите со јаже и ги врзал на страната на чамецот, а потоа ги фрлил на морето. Опашката на Скорпија претставува цицачка риба, додека Ета Стрелец и Тета Јужна Круна го означуваат дното на кануто. {{Sfn|Staal|1988}} На островот [[Футуна]], фигурата на Јужна Круна се викала ''Танума'', а во [[Туамоту]], ''На Кауа-ки-Тонга''. {{Sfn|Makemson|1941}} [[Податотека:Regioni_celesti_scelte_-_Osc_A.png|центар|мини|500x500пкс| Главни темни маглини на Сончевиот врв половина од [[Галактичка рамнина|галактичката рамнина]], со Јужна Круна на десната страна]] == Поврзано == * [[Северна Круна (соѕвездие)]] == Наводи == === Цитати === {{Reflist | refs = {{refn | name = Malin Frew 1995 p218 | {{harvnb|Malin|Frew|1995|p=[https://books.google.com/books?id=EQAYGmZT0o8C&pg=PA218 218]}} }} {{refn | name = Moore & Tirion 1997 pp164 | {{harvnb|Moore|Tirion|1997|p=[https://books.google.com/books?id=Mo6R5OPtlfwC&pg=PA164 164]}} }} {{refn | name = Moore 2005 p202 | {{harvnb|Moore|2005|p=[https://books.google.com/books?id=0Pu_YNynaiYC&pg=PA202 202]}} }} {{refn | name = Moore 'Stargazing' 2000 p86 | {{harvnb|Moore, ''Stargazing''|2000|p=[https://archive.org/details/stargazingastron00moor/page/86 86]}} }} {{refn | name = Falkner 2011 p100 | {{harvnb|Falkner|2011|p=[https://books.google.com/books?id=tyj8UUE968wC&pg=PA99 100]}} <!-- why does this say p100 and link to p99 ??? --> }} {{refn | name = O'Meara 2002 pp273++ | {{harvnb|O'Meara|2002|pp=[https://books.google.com/books?id=3Hg6YHgx9nAC&pg=PA273 164–165, 271–273, 311]}} }} {{refn | name = Coe 2007 p105 | {{harvnb|Coe|2007|p=[https://books.google.com/books?id=roXyxpcc9MsC&q=%22Corona+Australis%22 105]}} }} {{refn | name = Griffiths 2012 p132 | {{harvnb|Griffiths|2012|p=[https://books.google.com/books?id=Q2aURFWBI8EC&pg=PA133 132]}} }} {{refn | name = O'Meara 2011 p322 | {{harvnb|O'Meara|2011|p=[https://books.google.com/books?id=v859bKO0A4gC&pg=PA322 322]}} }} {{refn | name = Sherrod Koed 2003 p50 | {{harvnb|Sherrod|Koed|2003|p=[https://books.google.com/books?id=4zjv84hHNPcC&pg=PA50 50]}} }} {{refn | name = Porter 1996 pp35–36 | {{harvnb|Porter1996|pp=[https://books.google.com/books?id=qliI0tHxXRYC&pg=PA35 35–36]}} }} }} === Извори === {{Refbegin}} * {{cite book | last = Allen | first = Richard Hinckley | author-link = Richard Hinckley Allen | date = 1963 | orig-year = 1899 | title = Star Names: Their Lore and Meaning | edition = reprint | publisher = [[Dover Publications]] | location = [[New York City|New York]], [[New York (state)|NY]] | isbn = 978-0-486-21079-7 | url = https://archive.org/details/starnamestheirlo00alle }} * {{cite book | last = Bagnall | first = Philip M. | date = 2012 | title = The Star Atlas Companion : What you need to know about the Constellations | publisher = Springer New York | isbn = 978-1-4614-0830-7 }} * {{cite book | last = Bakich | first = Michael E. | date = 1995 | title = The Cambridge Guide to the Constellations | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-44921-2 | url = https://archive.org/details/cambridgeguideto00baki }} * {{cite book | last = Bakich | first = Michael E. | date = 2010 | title = 1,001 Celestial Wonders to See Before You Die | publisher = Springer Science + Business Media | isbn = 978-1-4419-1777-5 }} * {{cite book | last = Coe | first = Steven R. | date = 2007 | title = Nebulae and how to observe them | series = Astronomers' observing guides | publisher = Springer | location = New York, New York | isbn = 978-1-84628-482-3 }} * {{cite journal | doi = 10.1086/340368 | last1 = Drake| first1 = Jeremy J.| last2 = Marshall| first2 = Herman L.| last3 = Dreizler| first3 = Stefan| last4 = Freeman| first4 = Peter E.| last5 = Fruscione| first5 = Antonella| last6 = Juda| first6 = Michael| last7 = Kashyap| first7 = Vinay| last8 = Nicastro| first8 = Fabrizio| last9 = Pease| first9 = Deron O.| last10 = Wargelin|first10= Bradford J.|last11= Werner|first11= Klaus| date=June 2002 | title = Is RX J1856.5−3754 a Quark Star? | url = https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2002-06-20_572_2/page/996 | journal = The Astrophysical Journal| volume = 572| issue = 2| pages = 996–1001| arxiv = astro-ph/0204159| bibcode = 2002ApJ...572..996D | s2cid = 18481546| ref = {{sfnRef|Drake, Jeremy J. et al.|2002}} }} <!-- {{sfn|Drake, Jeremy J. et al.|2002|p=xxx}} --> * {{cite journal | doi = 10.1071/PH560471 | last1 = Ellyett| first1 = C. D.| last2 = Keay| first2 = C. S. L.| year = 1956 | title = Radio Echo Observations of Meteor Activity in the Southern Hemisphere| journal = Australian Journal of Physics| volume = 9| issue = 4| pages = 471–480 |bibcode = 1956AuJPh...9..471E | doi-access = free}} <!-- {{sfn|Ellyett|Keay|1956|p=xxx}} --> * {{cite book | last = Falkner | first = David E. | date = 2011 | title = The Mythology of the Night Sky: An Amateur Astronomer's Guide to the Ancient Greek and Roman Legends | publisher = Springer | location = New York, New York | isbn = 978-1-4614-0136-0 }} * {{cite book | last = Griffiths | first = Martin | date = 2012 | title = Planetary Nebulae and How to Observe Them | publisher = Springer | isbn = 978-1-4614-1781-1 }} * {{cite journal | last1 = Hamacher | first1 = Duane W. | last2 = Frew | first2 = David J. | date = 2010 | title = An Aboriginal Australian Record of the Great Eruption of Eta Carinae | journal = Journal of Astronomical History & Heritage | volume = 13 | issue = 3 | pages = 220–234 | doi = 10.3724/SP.J.1440-2807.2010.03.06 | arxiv = 1010.4610 | bibcode = 2010JAHH...13..220H | s2cid = 118454721 }} * {{cite journal | doi = 10.1111/j.1365-2966.2006.11376.x | last1 = Ho | first1 = W. C. G.| last2 = Kaplan | first2 = D. L. | last3 = Chang | first3 = P.| last4 = Van Adelsberg | first4 = M.| last5 = Potekhin | first5 = A. Y. | date = March 2007 | title = Magnetic hydrogen atmosphere models and the neutron star RX J1856.5–3754 | journal = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume = 375 | issue = 3 | pages = 821–830 | doi-access = free | arxiv = astro-ph/0612145v1| bibcode = 2007MNRAS.375..821H | s2cid = 2046995 | ref = {{sfnRef|Ho Wynn C. G. et al.|2007}} }} <!-- {{sfn|Ho Wynn C. G. et al.|2007|p=xxx}} --> * {{cite journal | last = Jenniskens | first = Peter | date = July 1994 | title = Meteor stream activity I. The annual streams | url = https://archive.org/details/sim_astronomy-and-astrophysics_1994-07-20_287_3/page/990 | journal = Astronomy and Astrophysics | volume = 287 | pages = 990–1013 | bibcode = 1994A&A...287..990J }} * {{cite journal | doi = 10.1111/j.1365-2966.2010.16316.x| last1 = Jopek | first1 = T. J.| last2 = Koten | first2 = P. | last3 = Pecina | first3 = P.| date=May 2010 | title = Meteoroid streams identification amongst 231 Southern hemisphere video meteors | journal = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume = 404 | issue = 2 | pages = 867–875 | ref = {{sfnRef|Jopek et al.|2010}} |bibcode = 2010MNRAS.404..867J | doi-access = free }} <!-- {{sfn|Jopek et al.|2010|p=xxx}} --> * {{cite book | last = Makemson | first = Maud Worcester | year = 1941 | publisher = Yale University Press | title = The Morning Star Rises: an account of Polynesian astronomy | url = https://archive.org/details/morningstarrises0000maud | bibcode = 1941msra.book.....M }} * {{cite book | last1 = Malin | first1 = David | last2 = Frew | first2 = David J. | year = 1995 | title = Hartung's Astronomical Objects for Southern Telescopes: A Handbook for Amateur Observers | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge, United Kingdom | isbn = 978-0-521-55491-6 }} * {{cite web |last = Malin |first = David |date = August 2010 |title = The Corona Australis nebula (NGC 6726-27-29) |publisher = Australian Astronomical Observatory |url = http://www.aao.gov.au/images/captions/aat073.html |access-date = 4 July 2012 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20120930002941/http://www.aao.gov.au/images/captions/aat073.html |archive-date = 30 September 2012 }} * {{cite book | last1 = Moore | first1 = Patrick | author-link1 = Patrick Moore | last2 = Tirion | first2 = Wil | date = 1997 | title = Cambridge Guide to Stars and Planets | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge, United Kingdom | isbn = 978-0-521-58582-8 | url = https://archive.org/details/cambridgeguideto00moor }} * {{cite book | last = Moore | first = Patrick | author-link1 = Patrick Moore | date = 2000 | title = The Data Book of Astronomy | url = https://archive.org/details/databookofastron0000moor | publisher = Institute of Physics Publishing | isbn = 978-0-7503-0620-1 | ref = {{sfnRef|Moore, ''Data Book''|2000}} }} * {{cite book | last = Moore | first = Patrick | author-link1 = Patrick Moore | date = 2000 | title = Stargazing: Astronomy without a Telescope | url = https://archive.org/details/stargazingastron00moor | url-access = registration | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge, United Kingdom | isbn = 978-0-521-79445-9 | ref = {{sfnRef|Moore, ''Stargazing''|2000}} }} * {{cite book | last = Moore | first = Patrick | author-link = Patrick Moore | date = 2005 | title = The Observer's Year: 366 Nights of the Universe | publisher = Springer | isbn = 978-1-85233-884-8 }} * {{cite book | last1 = Moore | first1 = Patrick | last2 = Rees | first2 = Robin | date = 2011 | title = Patrick Moore's Data Book of Astronomy | url = https://archive.org/details/patrickmooresdat0000moor | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-1-139-04070-9 }} * {{cite book | last1 = Motz | first1 = Lloyd | last2 = Nathanson | first2 = Carol | date = 1988 | title = The Constellations | publisher = Doubleday | location = New York City | isbn = 978-0-385-17600-2 | url = https://archive.org/details/constellations00motz }} * {{cite book | last1 = Motz | first1 = Lloyd | last2 = Nathanson | first2 = Carol | date = 1991 | title = The Constellations: An Enthusiast's Guide to the Night Sky | url = https://archive.org/details/constellations0000lloy | publisher = Aurum Press | location = London, United Kingdom | isbn = 978-1-85410-088-7 }} * {{cite book | last = O'Meara | first = Stephen James | date = 2002 | title = The Caldwell Objects | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge, United Kingdom | isbn = 978-0-521-82796-6 }} * {{cite book | last = O'Meara | first = Stephen James | date = 2011 | title = Deep-Sky Companions: The Secret Deep | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge, United Kingdom | isbn = 978-0-521-19876-9 }} * {{cite book | last = Porter | first = Deborah Lynn | date = 1996 | title = From Deluge to Discourse: Myth, History, and the Generation of Chinese Fiction | url = https://archive.org/details/fromdelugetodisc0000port | publisher = SUNY Press | location = Albany, New York | isbn = 978-0-7914-3034-7 }} * {{cite book | chapter = The Corona Australis Star Forming Region | editor-last = Reipurth | editor-first = Bo | date = 2008 | title = Handbook of Star Forming Regions | volume = II: The Southern Sky | publisher = ASP Monograph Publications | bibcode = 2008hsf2.book..735N }} * {{cite book | last1 = Ridpath | first1 = Ian | author-link1 = Ian Ridpath | last2 = Tirion | first2 = Wil | author-link2 = Wil Tirion | date = 2017 | title = Stars and Planets Guide (5th ed.) | url = https://archive.org/details/starsplanetscomp0000ridp | publisher = Princeton University Press | location = Princeton, New Jersey | isbn = 978-0-69-117788-5 }} * {{cite journal | last = Rogers | first = J. H. | date = 1998 | journal = Journal of the British Astronomical Association | volume = 108 | issue = 1 | pages = 9–28 | title = Origins of the ancient constellations: I. The Mesopotamian traditions | bibcode = 1998JBAA..108....9R }} * {{cite journal | last1 = Rogers | first1 = L. J. | last2 = Keay | first2 = C. S. L. | date = 1993 | title = Observations of some southern hemisphere meteor showers | journal = Meteoroids and Their Parent Bodies, Proceedings of the International Astronomical Symposium Held at Smolenice, Slovakia, July 6–12, 1992 | editor1-last = Stohl | editor1-first = J. | editor2-last = Williams | editor2-first = I.P. | pages = 273–276 | bibcode = 1993mtpb.conf..273R }} * {{cite journal | last1 = Royer | first1 = F. | last2 = Zorec | first2 = J. | last3 = Gómez | first3 = A.E. |date=February 2007 | title = Rotational velocities of A-type stars. III. Velocity distributions | journal = Astronomy & Astrophysics | publisher = [[Astronomy and Astrophysics]] | volume = 463 | issue = 2 | pages = 671–682 | doi = 10.1051/0004-6361:20065224 | bibcode = 2007A&A...463..671R |arxiv = astro-ph/0610785 | s2cid = 18475298 }} * {{cite journal | last = Russell | first = Henry Norris | date = October 1922 | title = The new international symbols for the constellations | url = https://archive.org/details/sim_popular-astronomy_1922-10_30_8/page/469 | journal = [[Popular Astronomy (US magazine)|Popular Astronomy]] | volume = 30 | page = 469 | bibcode = 1922PA.....30..469R }} * {{cite book | last1 = Sherrod | first1 = P. Clay | last2 = Koed | first2 = Thomas L. | date = 2003 | title = A Complete Manual of Amateur Astronomy: Tools and Techniques for Astronomical Observations | publisher = Courier Dover Publications | isbn = 978-0-486-42820-8 }} * {{cite book | last = Simpson | first = Phil | date = 2012 | title = Guidebook to the Constellations : Telescopic Sights, Tales, and Myths | publisher = Springer New York | isbn = 978-1-4419-6940-8 }} * {{cite book | last = Staal | first = Julius D. W. | date = 1988 | title = The New Patterns in the Sky: Myths and Legends of the Stars | url = https://archive.org/details/newpatternsinsky0000staa | publisher = McDonald and Woodward Publishing Company | isbn = 978-0-939923-04-5 }} * {{cite book | last = Steinicke | first = Wolfgang | date = 2010 | title = Observing and Cataloging Nebulae and Star Clusters: From Herschel to Dreyer | url = https://archive.org/details/observingcatalog0000stei | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-19267-5 }} * {{cite book | last = Wagman | first = Morton | date = 2003 | title = Lost Stars: Lost, Missing and Troublesome Stars from the Catalogues of Johannes Bayer, Nicholas Louis de Lacaille, John Flamsteed, and Sundry Others | publisher = The McDonald & Woodward Publishing Company | location = Blacksburg, [[Virginia|VA]] | isbn = 978-0-939923-78-6 }} * {{cite journal| doi = 10.1086/425493 | last1 = Wang | first1 = Hongchi | last2 = Mundt | first2 = Reinhard | last3 = Henning | first3 = Thomas| last4 = Apai | first4 = Dániel | date = 20 December 2004 | title = Optical Outflows in the R Coronae Australis Molecular Cloud | journal = The Astrophysical Journal | volume = 617 | issue = 2 | pages = 1191–1203 | url = http://jets.pmo.ac.cn/2004ApJ...617.1191W.pdf | bibcode = 2004ApJ...617.1191W | s2cid = 55338020 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20051028190130/http://jets.pmo.ac.cn/2004ApJ...617.1191W.pdf| archive-date = 28 October 2005 }} <!-- {{sfn|Wang|Mundt|Henning|Apai|2004|p=xxx}} --> * {{cite journal| doi = 10.1071/PH570299| last1 = Weiss| first1 = A. A.| year = 1957| title = Meteor Activity in the Southern Hemisphere| journal = Australian Journal of Physics| volume = 10| issue = 2| pages = 299–308| bibcode = 1957AuJPh..10..299W | doi-access = free}} <!-- {{sfn|Weiss|1957|p=xxx}} --> {{Refend}} ; Мрежни извори {{Refbegin|30em}} * {{cite web | language = zh-TW | title = AEEA (Activities of Exhibition and Education in Astronomy) 天文教育資訊網 2006 年 7 月 2 日 | date = 2006 | url = http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0607/ap060702.html | access-date = 15 July 2012 | ref = {{sfnRef|AEEA|2006}} | archive-date = 16 July 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110716122624/http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0607/ap060702.html | url-status = dead }} * {{cite web | last = Bakich | first = Michael E. | date = 25 June 2009 | title = Podcast: Night-sky targets for June 26&nbsp;– July 3, 2009 | publisher = Astronomy | url = http://www.astronomy.com/Multimedia/Podcasts/2009/06/Podcast%20Night-sky%20targets%20for%20June%2026-July%203%202009.aspx | access-date = 21 August 2012 | ref = {{sfnRef|Bakich Podcast|25 June 2009}} }}{{subscription required}} * {{cite web | last = Bakich | first = Michael E. | date = 26 August 2010 | title = Observing podcast: Corona Australis, the Castaway Cluster, and the Red Spider Nebula | url = http://www.astronomy.com/en/Multimedia/Podcasts/2010/08/Observing%20podcast%20Corona%20Australis%20the%20Castaway%20Cluster%20and%20the%20Red%20Spider%20Nebula.aspx | access-date = 21 August 2012 | ref = {{sfnRef|Bakich Podcast|26 August 2010}} }}{{subscription required}} * {{cite web | last = Bakich | first = Michael E. | date = 18 August 2011 | title = Open cluster M26, globular cluster M56, and spiral galaxy IC 4808 | publisher = Astronomy | url = http://www.astronomy.com/en/Multimedia/Podcasts/2011/08/M26%20M56%20and%20IC%204808.aspx | access-date = 21 August 2012 | ref = {{sfnRef|Bakich Podcast|18 August 2011}} }}{{subscription required}} * {{cite web | last = Bakich | first = Michael E. | date = 5 July 2012 | publisher = Astronomy | title = Globular cluster NGC 6541, planetary nebula NGC 6563, and irregular galaxy IC 4662 | url = http://astronomy.com/en/Multimedia/Podcasts/2012/07/NGC%206541%20NGC%206563%20and%20IC%204662.aspx | access-date = 21 August 2012 | ref = {{sfnRef|Bakich Podcast|5 July 2012}} }}{{subscription required}} * {{cite web | last = Hamacher | first = Duane | date = 28 March 2011 | title = Impact Craters in Aboriginal Dreamings, Part 2: Tnorala (Gosses Bluff) | work = Australian Aboriginal Astronomy | publisher = Aboriginal Astronomy Project | url = http://aboriginalastronomy.blogspot.com.au/2011/03/impact-craters-in-aboriginal-dreamings_28.html | access-date = 24 September 2012 | ref = {{sfnRef|Hamacher|28 March 2011}} }} * {{cite web | title = Corona Australis, constellation boundary | work = The Constellations | publisher = International Astronomical Union | url = https://www.iau.org/public/themes/constellations/#cra | access-date = 3 July 2012 | ref = {{sfnRef|IAU, ''The Constellations'', Corona Australis}} | archive-date = 2013-06-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130604014156/http://www.iau.org/public/constellations/#cra | url-status = dead }} * {{cite web | last = Kaler | first = Jim | title = Alfecca Meridiana | work = Stars | publisher = University of Illinois | url = http://stars.astro.illinois.edu/sow/alfecca.html | access-date = 15 August 2012 | ref = {{sfnRef|Kaler, ''Alfecca Meridiana''}} }} * {{cite web | last = Kaler | first = Jim | title = Beta Coronae Australis | work = Stars | publisher = University of Illinois | url = http://stars.astro.illinois.edu/sow/betacra.html | access-date = 5 July 2012 | ref = {{sfnRef|Kaler, ''Beta Coronae Australis''}} }} * {{cite web | last = Kaler | first = Jim | title = Epsilon Coronae Australis | work = Stars | publisher = University of Illinois | url = http://stars.astro.illinois.edu/sow/epscra.html | access-date = 5 July 2012 | ref = {{sfnRef|Kaler, ''Epsilon Coronae Australis''}} }} * {{cite web | author = Jet Propulsion Laboratory | date = 2011 | title = Classifications for NGC 6768: 2 Classifications found in NED | work = NASA/IPAC Extragalactic Database | publisher = California Institute of Technology/National Aeronautics and Space Administration | url = http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/NEDatt?objname=NGC+6768 | access-date = 20 August 2012 | ref = {{sfnRef|NASA/IPAC NGC 6768}} | archive-date = 2021-07-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210713145350/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/NEDatt?objname=NGC+6768 | url-status = dead }} * {{cite web | last = Lloyd | first = Lucy | date = 11 October 1873 | title = Story: ≠nabbe ta !nu (Corona Australis) | work = The Digital Bleek & Lloyd | publisher = University of Cape Town | url = http://lloydbleekcollection.cs.uct.ac.za/stories/319/index.html | access-date = 16 August 2012 }} * {{cite web | last = Ridpath | first = Ian | title = Constellations | url = http://www.ianridpath.com/constellations1.html | access-date = 25 August 2012 | ref = {{sfnRef|Ridpath, ''Constellations''}} }} * {{cite web | last = Ridpath | first = Ian | author-link = Ian Ridpath | date = 1988 | title = Corona Australis | work = Star Tales | url = http://www.ianridpath.com/startales/coronaaustralis.html | access-date = 3 July 2012 | ref = {{sfnRef|Ridpath, ''Star Tales'' Corona Australis}} }} * {{cite web | last = Streicher | first = Magda | date = August 2008 | title = The Southern Queen's Crown | publisher = The Astronomical Society of Southern Africa | work = Deepsky Delights | url = https://www.mnassa.org.za/html/Aug2008/2008MNASSA..67..Aug..135.pdf | access-date = 17 August 2012 }} ''[[SIMBAD]]'' * {{cite web | title = Alpha Coronae Australis | work = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url = https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=Alpha+Coronae+Australis&NbIdent=1&Radius=2&Radius.unit=arcmin&submit=submit+id | access-date = 3 July 2012 | ref = {{sfnRef|SIMBAD Alpha Coronae Australis}} }} * {{cite web | title = Beta Coronae Australis | work = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url = https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=Beta+Coronae+Australis&NbIdent=1&Radius=2&Radius.unit=arcmin&submit=submit+id | access-date = 3 July 2012 | ref = {{sfnRef|SIMBAD Beta Coronae Australis}} }} * {{cite web | title = LTT 7565 (Gamma Coronae Australis) | work = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url = https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=%402353492&Name=LTT%20%207565&submit=submit | access-date = 3 July 2012 | ref = {{sfnRef|SIMBAD LTT 7565}} }} * {{cite web | title = HR 7226 (Gamma Coronae Australis A) | work = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url = https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=%402353493&Name=HR%20%207226&submit=submit | access-date = 3 July 2012 | ref = {{sfnRef|SIMBAD HR 7226}} }} * {{cite web | title = HR 7227 (Gamma Coronae Australis B) | work = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url = https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=%402353494&Name=HR%20%207227&submit=submit | access-date = 3 July 2012 | ref = {{sfnRef|SIMBAD HR 7227}} }} * {{cite web | title = Epsilon Coronae Australis | work = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url = https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-basic?Ident=HR+7152&submit=SIMBAD+search | access-date = 5 July 2012 | ref = {{sfnRef|SIMBAD Epsilon Coronae Australis}} }} * {{cite web | title = HR 6953 (Kappa² Coronae Australis) | work = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url = https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=%402351842&Name=HR%20%206953&submit=submit | access-date = 17 August 2012 | ref = {{sfnRef|SIMBAD HR 6953}} }} * {{cite web | title = HR 6952 (Kappa¹ Coronae Australis) | work = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url = https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=%402351885&Name=HR%20%206952&submit=submit | access-date = 17 August 2012 | ref = {{sfnRef|SIMBAD HR 6952}} }} * {{cite web | title = Lambda Coronae Australis | work = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url = https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=%402352430&Name=*%20lam%20CrA&submit=submit | access-date = 21 July 2012 | ref = {{sfnRef|SIMBAD Lambda Coronae Australis}} }} * {{cite web | title = HR 7050 (Mu Coronae Australis) | work = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url = https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=HR+7050&NbIdent=1&Radius=2&Radius.unit=arcmin&submit=submit+id | access-date = 8 September 2012 | ref = {{sfnRef|SIMBAD Mu Coronae Australis}} }} * {{cite web | title = Zeta Coronae Australis | work = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url = https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=Zeta+Coronae+Australis&NbIdent=1&Radius=2&Radius.unit=arcmin&submit=submit+id | access-date = 9 July 2012 | ref = {{sfnRef|SIMBAD Zeta Coronae Australis}} }} * {{cite web | title = Theta Coronae Australis | work = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url = https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=Theta+Coronae+Australis&NbIdent=1&Radius=2&Radius.unit=arcmin&submit=submit+id | access-date = 15 August 2012 | ref = {{sfnRef|SIMBAD Theta Coronae Australis}} }} * {{cite web | title = R Coronae Australis | work = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url = https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?protocol=html&Ident=R+CrA&NbIdent=1&Radius=2&Radius.unit=arcmin&submit=submit+id | access-date = 4 July 2012 | ref = {{sfnRef|SIMBAD R Coronae Australis}} }} * {{cite web | title = TY Coronae Australis | work = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url = https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?protocol=html&Ident=TY+CrA&NbIdent=1&Radius=2&Radius.unit=arcmin&submit=submit+id | access-date = 6 July 2012 | ref = {{sfnRef|SIMBAD TY Coronae Australis}} }} * {{cite web | title = RU Coronae Australis | work = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url = https://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?protocol=html&Ident=RU+CrA&NbIdent=1&Radius=2&Radius.unit=arcmin&submit=submit+id | access-date = 11 July 2012 | ref = {{sfnRef|SIMBAD RU Coronae Australis}} }} {{Refend}} == Надворешни врски == {{рвр|Corona Australis}} * [http://www.allthesky.com/constellations/coronaaustralis/constell.html Фотографски водич низ соѕвездието: Јужна Круна] * [http://www.ianridpath.com/startales/coronaaustralis.htm Ѕвездени приказни — Јужна Круна] {{Соѕвездија}} {{Ѕвезди во Јужна Круна}} [[Категорија:Соѕвездија]] [[Категорија:Јужна Круна (соѕвездие)| ]] [[Категорија:Јужни соѕвездија]] [[Категорија:Западни соѕвездија]] [[Категорија:Соѕвездија забележани од Птоломеј]] a2e6iikq8e7byojo28ybfpbn69hnqwc 0 78381 5606890 4486775 2026-08-09T20:47:04Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5606890 wikitext text/x-wiki {{Природен број|број=100|македонски=сто|реден=стоти|делители=|фактор=|римски=C|бин=|хекс=|окт=| околина= [[99 (број)|99]] '''100''' [[101 (број)|101]] }} [[Податотека:cube-sum-100.png|мини|100 како збир на првите позитивни [[куб]]ови]] '''100 (сто)''' — [[број]] и име на [[глиф]]от што го претставува тој број. Тој е природен број што следи после бројот [[99 (број)|99]] а претходник на бројот [[101 (број)|101]]. {{Број-никулец}} [[Категорија:Броеви]] [[Категорија:Цели броеви]] o03ggoehewh7tddcc2xpl6q6n9lj2sl 0 98155 5606975 5582895 2026-08-10T03:08:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606975 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Јовијан | image = Solidus of Jovian2 (obverse).jpg | image_size = | alt = Golden coin depicting man with diadem facing left | caption = [[Солид]] на Јовијан, со натпис:<br />{{Smallcaps|{{Abbreviation|d n|DOMINUS NOSTER}} iovianus {{Abbreviation|p f|PIUS FELIX}} {{Abbreviation|aug|AUGUSTUS}}}} | succession = [[Римски император]] | reign = 27 јуни 363 – 17 февруари 364 | predecessor = [[Јулијан Отпадникот]] | successor = [[Валентинијан I]] ([[Западно Римско Царство|на Западот]])<br/>[[Валенс]] ([[Источно Римско Царство|на Истокот]]) | birth_date = 331 | birth_place = [[Сингидунум]], [[Горна Мизија]], Римска Империја | death_date = 17 февруари 364 (возр. 33) | death_place = [[Дадастана]], [[Анадолија]], Римска Империја | burial_place = [[Црква „Свети Апостоли“ (Цариград)|Црква „Свети Апостоли“]], [[Константинопол]] | spouse = [[Харитона]] | issue = [[Варонијан (син на Јовијан)|Варонијан]] | full_name = [[Flavia gens|Flavius]] Jovianus{{Efn|Jovian may have adopted the ''[[Roman naming conventions|nomen]]'' "Flavius" in an attempt to claim descent from the [[Constantinian dynasty]]. The name is only attested in a few inscriptions.{{sfn|Drijvers|2022|p=28}} One in particular calls him "Flavius Claudius Iovianus",{{sfn|Drijvers|2022|p=28}} though this could be a confusion with his predecessor, [[Flavius Claudius Iulianus]]. From this point onwards the name "Flavius" began to be used as a status marker rather than personal name.{{Sfn|Cameron|1988}}}} | father = Варонијан | religion = [[Христијанство]] }} '''Јовијан''' ({{langx|la|Flavius Iovianus Augustus}};<ref>In [[Classical Latin]], Jovian's name was inscribed as FLAVIVS IOVIANVS AVGVSTVS.</ref> 331 – 17 февруари 364) бил [[римски цар]] од 363 до 364. По смртта на царот [[Јулијан Отпадникот]] за време на неговиот поход против [[Сасанидско Царство|Сасанидското Царство]], Јовијан набрзина бил прогласен за цар од страна на неговите војници. Побарал примирје со Персијците под понижувачки услови и повторно го воспоставил [[христијанство]]то како [[Национална црква на Римското Царствоe|национална црква]]. Неговото владеење траело само осум месеци. == Издигнување до моќ == Јовијан се родил во [[Сингидунум]] (денешен [[Белград]], [[Србија]]) во 331 н.е. како син на Варонијан, командантот на царските телохранители на [[Констанциј II]]. Тој исто така се придружил на телохранителите и во 363 се издигнал на истата позиција на која некогаш бил неговиот татко. Со оваа можност, Јовијан го придружувал римскиот цар [[Јулијан Отпадникот|Јулијан]] на [[Месопотамија|месопотамиската]] кампања истата година против [[Шапур II]], [[Сасанидско Царство|сасанадскиот]] цар. По мал, но одлучен напад, римската војска била приморана да се повлече од бројната супериорна персиска војска. Јулијан, смртно ранет за време на повлекувањето, умрел на 26 јуни 363. Наредниот ден, стариот Салуциј, [[Преторијански префект|преторијанскиот префект]] на ориентот, го прогласил виолетов, изборот на војската бил Јовијан. Неговото избирање создало големо изненадување: [[Амијан Марцелин]] тврдел дека бил погрешно идентификуван со друг Јовијан, чие име исто така било изнесено или пак дека за време на честитањето војниците името Јовијан го сметале за Јулијан и мислеле дека тој оздравел од болеста. == Враќање на христијанството == Јовијан, [[христијанин]], повторно го воспоставил христијанството како [[Национална црква на Римското Царство|национална црква]], ставајќи му крај на будењето на [[паганство]]то за време на неговиот претходник. При пристигнувањето во [[Антиохија]], ја поништил настроеноста на Јулијан против христијаните.<ref name="Philologic Results">[http://artfl.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.25:1:283.harpers Philologic Results]</ref> Лабарумот на [[Константин Велики]] повторно станал стандард на војската.<ref>[http://everything2.com/index.pl?node_id=1530717 Reigns Of Jovian, Valentinian and the Division of the Empire@Everything2.com]</ref> Издал указ на толеранција, за тоа дека, додека вежбањето на магиските обреди ќе биде казнето, неговите поданици треба да уживаат целосна слобода на совеста.<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/08529b.htm CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Flavius Claudius Jovianus]</ref> Сеедно, во 363 издал наредба антиохиската библиотека да биде запалена,<ref>[[Michael von Albrecht]], and [[Gareth L. Schmeling]], ''A history of Roman literature'' (1997), page 1744</ref> а исто така на 11 септември било наредено тие што се молеле на боговите-предци да бидат смртно казнети. Тој ја проширил истата казна на 23 декември до степен на каква било церемонија (дури и приватна).<ref>[[:El:Βλάσης Ρασσιάς|Vlasis Rassias]] ''A history of unconditional love'' (2005); currently in publication only in Greek, as ''Μια ιστορία αγάπης''</ref> Јовијан имал голема почит спрема [[Атанасиј Александриски]], кого го сместил на архиерејскиот престол,<ref name="Philologic Results"/> посакувајќи од него да даде изјава за иднината на православието. Во [[Сириски јазик|сириската]] книжевност Јовијан станал херојот на христијанската романса. Од владеењето на Јовијан сè до петнаесеттиот век христијанството останало владеачка религија кај Западното и Источното Римско Царство, сè до [[Падот на Цариград (1453)|Падот на Цариград]] во рацете на [[Османлиско Царство|Турците]] во 1453. == Владеење == Јовијан го продолжил повлекувањето започнато од Јулијан. Покрај тоа што бил навредуван од Персијците, војската успеала да ги достигне бреговите на [[Тигар (река)|Тигар]]. Таму, длабоко во сасанидската територија, тој бил приморан да бара мир под понижувачки услови. Во замена за неговата безбедност, тој се согласил да се повлече од петте [[римски провинции]] источно од Тигар кои биле освоени од [[Галериј]] во 298, коишто [[Диоклецијан]] ги приложил, така што ќе им биде дозволено на Персијците да го окупираат замокот во [[Нусајбин]], Кастра Маурорум и [[Сингара]]. Римјаните исто така ги предале нивните интереси за Ерменското кралство на Персијците. Христијанскиот крал на Ерменија, [[Аршак II]], одлучил да остане неутрален во идните судири меѓу двете империи и бил приморан да оддаде дел од своето кралство на Шапур. Договорот претставувал големо посрамотување и Јовијан брзо ја изгубил неговата слава. По пристигнувањето во [[Антиохија]], Јовијан одлучил да оди во [[Цариград]] за да ја зацврсти неговата политичка положба таму. Додека патувал, бил пронајден мртов на креветот во неговиот шатор во [[Дадастана]], на половина пат помеѓу [[Анкара]] и [[Никеја]]. Неговата смрт била резултат на предозирање со [[печурки]] или пак отровниот [[јаглерод моноксид]] од јагленот со кој се греел. Јовијан бил закопан во [[Црква Свети Апостоли (Цариград)|Црквата Свети Апостоли]] во Цариград. == Наводи == {{наводи}} == Дополнителни информации == * Banchich, Thomas, [http://www.roman-emperors.org/jovian.htm "Jovian"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110806091547/http://www.roman-emperors.org/jovian.htm |date=2011-08-06 }}, ''De Imperatoribus Romanis''. * [[Ammianus Marcellinus]], xxv. 5–10 * J. P. de la Bleterie, ''Histoire de Jovien'' (1740) * Gibbon, ''Decline and Fall'', chapters xxiv., xxv. * Gibbon, Edward, 1737–1794. ''The history of the decline and fall of the Roman Empire''. (NY : Knopf, 1993), v. 2, pp.&nbsp;517 – 529. * G. Hoffmann, ''Julianus der Abtrünnige'', 1880 * J. Wordsworth in Smith and Wace's Dictionary of Christian Biography * H. Schiller, ''Geschichte der römischen Kaiserzeit'', volume ii. (1887) * A. de Broglie, ''L'Église et l'empire romain au IV^e siècle'' (4th ed. 1882). * {{1911 |url=http://www.1911encyclopedia.org/Jovian |title=Jovian}} == Надворешни врски == {{Commons-inline|Jovian}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef | before=[[Јулијан Отпадникот|Јулијан]]}} {{s-ttl | title=[[Список на римски царови|Римски цар]] | years=363–364 }} {{s-aft | after=[[Валентинијан I]] и [[Валенс]]}} {{s-off}} {{s-bef | before= [[Јулијан Отпадникот|Јулијан]],<br /> [[Салустиј]]}} {{s-ttl | title=[[Список на римски конзули|Конзул]] на [[Римското Царство]] | years=364 |regent1= [[Варонијан]]}} {{s-aft | after= [[Валентинијан I]],<br /> [[Валенс]]}} {{end}} {{Византиски владетели}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јовијан}} [[Категорија:Родени во 331 година]] [[Категорија:Починати во 364 година]] [[Категорија:Погребани во црквата „Свети Апостоли“]] [[Категорија:Прогонување на раните христијани]] [[Категорија:Римски цареви од 4 век]] [[Категорија:Византиски цареви од 4 век]] [[Категорија:Христијани од 4 век]] [[Категорија:Конзули на Римското Царство]] [[Категорија:Луѓе од Белград]] jxxhy64m1774n0f23wd1hcwry03akue 0 108061 5606951 5406902 2026-08-10T00:31:43Z Buli 2648 /* Бугарските егзархиски училишта во Македонија */ 5606951 wikitext text/x-wiki [[File:Occupied territories in the Balkans, end of April 1913.png|230п|мини|десно|Заземени територии на Македонија по Првата балканска војна, кои биле воедно и подрачја за дејствување на соодветните пропаганди.]] {{Странски пропаганди во Македонија}} Тешка и комплицирана ситуација во [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] овозможила продор и вкоренување на повеќе '''странски пропаганди на територијата на [[Македонија (регион)|Македонија]]''', кои дополнитело го попречувале национално-конститутивниот процес на [[Македонци]]те.<ref>''Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници, д-р [[Ванчо Ѓорѓиев]], Табернакул, Скопје 2006''</ref><ref>''Слобода или Смрт, д-р [[Ванчо Ѓорѓиев]], Скопје 1997''</ref><ref name="VG">''[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893-1903 година, Скопје, Институт за Историја-Филозофски факултет''</ref><ref>''Славко Димевски, За развојот на македонската национална мисла до создавањето на ТМОРО, Култура - Скопје, 1980''</ref> Во Македонија активно дејствувале повеќе пропаганди, како што се [[Грција|грчката]], [[Бугарија|бугарската]], [[Србија|српската]], [[Романија|романската]], [[католицизмот во Македонија|католичката]] и [[протестантството во Македонија|протестантската]] пропаганда. Првите три пропаганди имале исклучиво [[Асимилација|асимилаторски]] карактер, додека останатите биле поставени врз верска основа, но со политички цели и треба да се истакне дека последните две пропаганди не дејствувале ретроградно врз македонскиот национален индивидуалитет. Главни задачи на бугарската, грчката и српската пропаганда во Македонија биле да се придобијат што повеќе т.н. ''„национални приврзаници“'' кои би се искористиле како ''„внатрешни сојузници“'' и оправдувачки фактор за територијалните претензии на балканските држави кои ги имале кон Македонија. Овие пропаганди претежно дејствувале преку [[Црква|црквите]], [[училиште|училиштата]] и хуманитарните институции. На црковен план се дејствувало преку одржување на постојните цркви, но и преку подигнување нови верски објекти, преку создавање на црковен кадар и верска литература. На просветен план се дејствувало преку одржување и подигнување нови училишта, финансиска издршка на учителите и директорите, стипендии и пансиони за учениците и студентите, како и соодветна литература која не била на македонски јазик. На хуманитарен план најчесто се дејствувало преку [[болница|болниците]]. Покрај овие мерки пропагандите се користеле и со закани до населението, обвиненија и клевети на населението дека се бунтовници, потоа преку користење на ''рушвети'' или поткуп на турските власти. Треба да се истакне дека пропагандата била ширена и преку употреба на сила и дејствување на вооружени чети. Вакавата вооружена пропаганда особено се засилила по [[Илинденското востание]].<ref name="VG" /><ref>''Раѓање на македонската нација, Драган Ташковски, НИК Наша Книга, Скопје, 1970''</ref> == Општо== Македонија била тло за разни пропаганди и делувања за територијална анексија на Македонија и асимилација на македонскиот народ и покрај огромниот [[Отпор на Македонците кон туѓите пропаганди|отпор кој го давало населението]]. Рацин во еден краток напис изјавил: {{Цитат|Така сега мислат и говорат Хитлеровите агенти у Блгарија и Македонија. Југославија е разгромена, Македонија просоединена кај „мајка“ Блгарија. Со това се тура крај на македонската национално-ослободителна борба. Ако порано српските шовинисти и фашисти признаваја само еден народ у Македонија, српскиот, така исто денеска и блгарските фашисти признавајат да у Македонија живејат само блгари. Разбира се, за това и едните и другите имајат купишта „научни“ и „историјски“ доказателства и тапии, но при се това македонскиот народ со сила го правеја српски или блгарски. А истината беше само това што у Македонија као срби или блгари се осекјаваше едно малко или поголемо малцинство от народот. Огромниот дел од македонскиот народ...|Коста Солев Рацин<ref>[https://mk.wikisource.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0_%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2_%D0%A0%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BD/_%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD_%D0%BB%D0%B8_%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82_%D0%B2%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%81%3F Решен ли е македонскиот вопрос?], Рацин, 1940те.</ref>}} == Грчката пропаганда во Македонија == {{главна|Грчка пропаганда во Македонија}} [[Грција|Грчката]] пропаганда е една од најстарите пропаганди што дејствувале во [[Македонија (регион)|Македонија]]. Оваа пропаганда била раководена од [[Цариградската патријаршија]], но треба да се истакне дека нејзините пропагандни позиции биле нарушени во 60-те години на [[XIX век]] за време на антифанариотските борби. Дополнително позициите на грчката пропаганда во Македонија ослабуваат со создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]<ref>''Љ. Лапе, одбрани текстови... втор дел, 164 - 167''</ref>. Со други зборови, [[Македонците]] бегале од погрчувањето и се надевале на заштита од Егзархијата, но треба да се истакне дека [[Македонците]] наишле на егзархиска стапица која била поставена на [[словени|словенска основа]], но со тенденција да бугаризира <ref name="VG" />, со што дополнително се зголемувал анатaгонизам во [[Македонија]]. Бидејќи македонската црква долго време била укината, тоа довело до плодна почва на странските политички и духовни пропаганди. === Грчка просветна пропаганда === По создавањето на Егзархијата една од главните задачи на грчката пропаганда е да се спречи понатамошното преминување на Македонците под духована јурисдикција на Егзархијата. [[Податотека:Map of Great Greece (Megali Hellas) Venizelos c1920.jpg|thumb|десно|280px|<small>''Географска карта на Мегали идејата — Голема Грција — Елефтериос Венизелос, творецот на Мегали идејата''</small>]] Со таа цел по разни извори грчката пропаганда добила големи финансиски средстава за зацврстување на своите позиции. Друштвото за ширење на грчката писменост со седиште во [[Сер]] до 1879 година добило 189 000 драхми <ref>''Р. Поплазаров, Грчката политика спрема Македонија..., 90.''</ref>, а оваа сума во 1885 година се искачила на 536 000 драхми. Финансиските средства за ова друштво во 1896 година изнесувале 1 000 000 драхми. Треба да се истакне дека како што се зголемувале средствата така се зголемувал и бројот на грчките училишта во Македонија со текот на годините. Ако грчката пропаганда во 1877 година имала 256 училишта и 10 968 ученици веќе во 1886 година имала 836 грчки училишта. На тој начин во 1896 година во Македонија егзистеирале 970 грчки училишта со 53 633 ученика <ref><small>''Р. Поплазаров, Грчката политика спрема Македонија..., 22.''</ref>. Спред еден англиски податок кој се повикува на весникот ''„Селаника газет“'' во 1885 година во [[Солун]] имало 11 грчки училишта каде работеле 39 учители и 29 учителки, а наставата ја посетувале 1060 ученика и 1230 ученички <ref>''Британски дипломатски документи... т.1, 229''</ref>. Според истиот податок во Серскиот санџак имало 166 грчки училишта со 168 учители и 33 учителки, а училиштата ги посетувале 5 333 ученика и 949 ученички <ref>''Британски дипломатски документи... т.1, 229 - 230''</ref>. Во Драмскиот санџак и во тамошните кази имало 99 училишта со 91 учител и 31 учителка, а овие училишта биле посетувани од 4861 ученик и 1387 ученички. === Репресивниот карактер на грчката пропаганда === И покрај сите обиди кои грчката пропаганда ги презела за зацврстување на своите позиции во Македонија таа не успеала да го спречи преминувањето на Македонците под јурисдикција на Егзархијата, и затоа грчката пропаганда почнала да се користи и со методи од репресивен карактер. Имено, грчките чети на Катархјас и Каракас во [[1880]] година испратиле заканувачко писмо до жителите на селото [[Ѓавато]] од нив побарале или да го затворат [[словени|словенското училиште]] или да се иселаат во [[Бугарија]], во спротивно тие истакнале дека ќе дојдат грчки чети во селото и нема да остават ниту живо куче <ref>''Р. поплазаров, Грчаката спрема Македонија..., 21''</ref>. Треба да се истакне дека слични закани имало и до останатите македонски села. Дополнително на оваа грчката пропаганда се користела и со ''рушвети'' и обвиненија кај турските власти. Во 1880 година во [[Струмица]] повторно било отворено егзархиското училиште, но грчкиот владика веднаш ги обвинил родителите на учениците дека се бунтовници и биле уапсени 15 луѓе. Во 1888 година во селата [[Муртино]] и [[Моноспитово]] тамошното македонско население дошло во судир со локалните Турци и веднаш овој судир бил искористен од страна на грчкиот [[струмица|струмички]] владика да побара остранување на егзархиските учители и нивана замена со грчки. Во селото [[Босилово]] сите жители преминале под духова јурисдикција на Егзархијата со исклучок на свештеникот и неговото семејство но грчката пропаганда успеала да издејствува преку ''рушвет'' црквата да остане под контрола на [[Цариградската патријаршија|Патријаршијата]] <ref>''Политиката на турското правителство..., 47 - 48''</ref>. Вооружената грчка пропаганда до [[1903]] година во [[Македонија]] била со послаб интензитет, а една од поголемите акции во овој период е [[Андартска провокација|Андартската провокација]] од [[1896]] година кога поголема група на андарти навлегле во [[Солунски вилает|Солунскиот]] и на дел од [[Битолски вилает|Битолскиот вилает]]. === Вооружената грчка пропаганда === {{Главна|Борба за Македонија}} [[Податотека:Macedonian Greeks Bitola Mariovo Rakovo.JPG|мини|десно|250п|Андартска чета во [[Мариово]]]] Вооружената грчка пропаганда до [[1903]] година во [[Македонија]] била со послаб интензитет, а една од поголемите акции пред [[Илинденското востание]] е [[Андартска провокација|Андартската провокација]] од [[лето]]то [[1896]] година кога поголема група на андарти навлегле во [[Солунски вилает|Солунскиот]] и на дел од [[Битолски вилает|Битолскиот вилает]], овие грчки чети биле испратени од [[Етники Етерија]]. По [[Илнденско востание]] организатор на првите грчки чети во [[Македонија]] бил Германос Каравангелис – грчкиот митрополит во [[Костур (град)|Костур]]. Во [[Атина]] бил формиран таканаречениот [[Елиномакедонски комитет|Македонски комитет]] кој требало да раководи со организирањето и препраќањето четите во [[Македонија]]. Андартските чети добиле задача да по секоја цена и со сите средства да бидат уништени комитетите на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] по селата, а на нивно место да бидат создадени грчки комитети преку кој ќе се држи грчкиот патриотизам. Андартите вршеле и одмазда врз населението кое уште одамна се откажало од [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]] или пак зошто учествувало во редовите на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Според некој податоци во [[пролет]]а [[1905]] година во [[Битолски вилает|Битолскиот вилает]] дејствувале околу 800-1000 андарти, а од почетокот на акциите па сè до [[пролет]]а [[1905]] година грчко-турската граница ја минале 2 800 андарти од кој голем дел од нив биле со потекло од [[Крит]]. Сето тоа придонел да се отвори нов фронт против [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] која била принудена на север да се бори против [[Српско четничко движење|Српското четничко движење]], а на југ со андартите. === Антисловенскиот карактер на грчката пропаганда === Треба да се потенцира дека грчката пропаганда во Македонија имала изразен антисловенски карактер, односно оваа пропаганда сакала да ја уништи [[словени|словенската култура и писменост]] во [[Македонија]]. За антисловенскиот карактер на оваа пропаганда дополнителна светлина фрла и писмото од [[26 август]] [[1881]] година испратено од проигуменот Дионисиј до [[Стефан Верковиќ]] во кое се истакнува: {{Цитатник|''...фанариотските владици настојуваат по секој начин да погубат и уништаат сè што е словенско'' <ref>''В. Георгиев - С. Трифонов, Историја на бугарите... документи... т.1, 45.''</ref>}} Дополнително Дионисиј истакнува дека грчките свештеници пред властите го денуницирале секој побуден Македонец. На овој начин грчката пропаганда успеала да го стави под своја контрола селото [[Горно Броди]] притоа биле уапсени 40 луѓе, 15 луѓе биле заточени по затворите во [[Солун]] и [[Сер]], а спасот во кнежевството [[Бугарија]] и [[Источна Румелија]] го побарале 250 лица. Потоа во селото биле донесени грчки свештеници и учители и се започнало со погрчувањето на тамошното [[Македонци|македонско население]]. Во двете цркви повеќе не можела да се слушне молитвата ''„Господиј помилуј“'', а кога еден селанец се осмелил во некоја од црквите да каже ''„Оче наш“'' тој бил казнет со 280 гроша и еден месец затвор. Антисловенскиот карактер на грчката пропаганда се гледа во тоа што во [[Горно Броди]] и во тамошните цркви на иконите на [[Св. Кирил и Методиј]] им биле ископани очите. Антисловенскиот карактер го потврдува и бугарскиот трговски агент во еден свој извештај од 1900 година во кој истакнува дека грчката пропаганда не била насочена против ''„бугарската народност“'' <ref>''Станува збор за [[Македонци]]... во сите свој извештаии бугарските пропагандисти населението во Македонија го именуваат како бугарско... Ванчо Ѓорѓиев, Смрт или Слобода....''</ref> туку против словенската писменост и азбука. Антисловенската кампања го зафатила и единствениот словенски параликс во [[Сер]], словенското население повеќе не можело да се помоли со зборовите ''„Миром Господи помолим сја“'' и ''„Господиј помилуј“''. === Ослабување на позициите === Во средината на [[XIX век]] во [[Македонија]] и [[Бугарија]] започнало силно антипатријаршистичко движење. Ова движење првенствено било насочено против процесот на погрчување, а населението во [[Македонија]] и [[Бугарија]] заеднички врз словенска основа настапиле против [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]] притоа се барала смена на грчките митрополити и епископи, нивно заменување со домашни лица кој го познавале јазикот на населението, исто така било поставено и прашањето за обнова на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Како резултат на овие борби, на [[28 февруари]] [[1870]] година со посебен султанов ферман била создадена посебна бугарска црка под името [[Бугарска егзархија]], поради спротивставувањето на [[Цариградска патријаршија|Патријаршијата]], јурисдикција на бугарската црква била ограничена само на епархиите во [[Бугарија]]. со исклучок на велешката епархија во [[Македонија]]. Меѓутоа според ''членот 10'' од истиот ферман било дозволено доколку населението во рамките на една епархија во [[Македонија]] одлучи со 2/3 мнозинство да се приклучи кон [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] истото тоа да се уважи. На тој начин во [[1874]] година под јурисдикција на бугарската црква потпаднале [[Скопско|Скопската]] и [[Охридско|Охридската]] епархија. Создавањето на [[Бугарската егзархија]], двете цркви во [[Македонија]] започнале борба за контрола на црквите и училиштата, но во овој судир биле поткопани позициите на [[Цариградската патријаршија|Патријаршијата]] која со себе го носела погрчувањето: {{Цитатник|''Бегајќи од тоа, Македонците налетале на егзархиска стапица, која била поставена врз словенска основа, но со тенденција да ги бугаризира''<ref name="VG">''Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Скопје, Институт за историја - Филозофски факултет'', 2003.</ref>}} == Бугарската пропаганда во Македонија == {{главна|Бугарска пропаганда во Македонија}} Бугарската пропаганда била разгранет систем за ширење на бугарското национално чувство, култура, јазик, идеја и влијание меѓу населението во Македонија. Организираниоот пробив на оваа пропаганда започнува со создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], а по отворањето на бугарските трговски агентства во [[1897]] година, се засилува и дирекното влијание на бугарската влада во [[Македонија]]. Целта на оваа пропаганда е да се соберат што поголем број на национални приврзанци кој би се искористиле како внатрешни сојузници и оправдувачки фактор за остварување на санстефанскиот идеал, односно создавање на [[Санстефанска Бугарија|Голема Бугарија]]. За појавувањето и делувањето на бугарската пропаганда, националниот деец Темко Попов во едно писмо од 1888 година објаснува: {{Цитатник|''Да не се лажиме, Деспоте, националниот дух у Македониа до такво дередже денеска је стигнал, штото и сам Исус Христос ако слезит от небоно неможит да го уверит Македонеца, оти је блгарин или србин, освен оние Македонци у кои веќе пропагандата блгарска се имат вкоренено. За да се увериш ти во ова нешчо требит да земеш блгаризма пред очи. Блгарската пропаганда ево веќе се чинеет 20 години, каде работат у Македонија, во најслепите времина, кога грцизмот - сосвем чужда нациа, беше зафатил да се фкоренвит во срцето Македонско; и Македонците кога видоа зрак от славјанизам, фрлиа се, као слепи во пазуите му, без да пулеет на разликата му. Стигаше за ними шчо се откинаа от грцизмот. Но шчо да чинат сега т.ј. после двадесет години блгарски маки, акимлаци и немилосни парични жертви?''<ref>[http://mk.wikisource.org/wiki/%D0%9F%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%BE_%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%BA%D0%BE_%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B2_%D0%B4%D0%BE_%D0%94%D0%B5%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%82_%D0%91%D0%B0%D1%9F%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9C Писмо на Темко Попов део Деспот Баџовиќ, 9 мај 1888, Солун]</ref> }} === Бугарската просветна пропаганда === Во [[1881]] година бугарскиот министер за надворешни работи и вероисповед Влкович изработил правилник за финансирање на црковно-просветната активност на Егзархијата во европска [[Турција]], а истата година во ноември [[Наум Спространов]] подготвил еден проект — правилник за уредување и управување со црковно-училишните општини во Македонија. Во јануари 1883 година Констатнтин Стоилов изготвил програмски документ за бугарската пропаганда во Македонија, во оваа програма тој искористил дел од проектот — правилник на Спространов и таквиот документ го претставил на бугарскиот кнез [[Александар Батенберг]] <ref>''Слобода или Смрт, д-р [[Ванчо Ѓорѓиев]]..., 99''</ref>. Во оваа програма било истаканто дека {{Цитатник|''секој Македонец треба да е вдахновен со мислата дека во Софија се грижат за неговата судбина, за неговата сегашност и за неговата иднина''<ref>''М. Миновски, Македонија во билатералните и мултилатералните договори..., 228.''</ref>}} Стоилов притоа истакнал дека кај населението во Македонија треба да се разбуди и развие ''„бугарското национално чувство“''. Треба да се работи на просветен план, и затоа бугарската влада и егзархија треба да работат рака под рака. Да се внимава кој се испраќа за учител во Македонија, воспитаниците да ги воспитуваат учениците во ''бугарски патриотски дух'' и кај воспитаниците и останатото македонско население да се всади идејата дека бугарскиот кнез е господар на целиот бугарски народ и дека тој ќе го изврши обединувањето на целиот бугарски народ. Со таквата цел, во [[1883]]/[[1884]] година, при Егзархијата во [[Цариград]] бил формиран училиштен оддел кој требало да раководи со просветната дејност во Македонија и да го надгледува трошењето на финансиските средства испратени од Бугарија, а наменети за веќе зацртаниот план<ref>''Бугарската егзархија и македонското национално-ослободително движење (1893-1908), Александар Трајановски, Скопје, 1982''</ref>. За оваа ситуација, [[Петар Поп Арсов]] ќе истакне дека: {{Цитатник|''(Егзархијата се претворила во б.н) чисто бирократско одделение на софиското надворешно министерство ''<ref>''П.п.Арсов, Потеклото на револуционерното движење во Македонија... No. 8, Софија, 19.07.1919,3''</ref>}} Во 1890 година, по иницијатива на бугарската влада била изработена специјална програма за просветната егзархиска политика во Македонија, која била прифатена од Народното собрание на Бугарија. Меѓу другото, во седмата точка од оваа програма стои: {{Цитатник|''за учители во Македонија да се назначат само родени Бугари, а за учители по турски јазик да се назначат само влијателни лица кај турските власти. На учениците што ќе завршат гимназија во Македонија, ако не сакаат да добијат повисоко образование да им се даде служба во Бугарија. Ако некои од учениците сакаат да прифатат учителски позив, откако ќе поминат четири години на практика во Бугарија да се назначуваат за учители по нивните родни места''<ref>'' Просветната политика на егзархијата у училишните бунтово во Македонија, Славко Димевски, Скопје, 1960, 12 ''</ref>}} [[Податотека:Vasil Kanchov.JPG|thumb|десно|170px|<small>''Васил К’нчов, еден од позначајните бугарски пропагатори во Македонија.''</small>]] Затоа не треба да зачудува што поранешниот бугарски министер [[Михаил Сарафов]] бил поставен за директор на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гиманзија]] <ref>''Просветната политика на егзархијата у училишните бунтово во Македонија, Славко Димевски, Скопје, 1960''</ref>, ниту пак треба да изненадува изјавата на [[Васил Иванов К’нчов]] дека: {{Цитатник|''дошол за учител во Солун за да ја бугаризира Македонија'' <ref>''Основанието на ВМРО (изъ запискит{{Уникод|Ѣ}} на Иванъ Х. Николовъ, собщава Хр. Шалдевъ, Ил. Илинденъ, VIII/1 (71), Софија, 1936, 4''</ref>}} Таквите бугарски емисари во Македонија постојано се подигрувале со чувствата на интелектуалците - Македонци, кои се обидувале да се спротивстават. Притоа, учителите — Македонци биле навредувани дека се ''просјаци'', ''ќемидадешковци'', ''цигани'' и ''ќе ми дадеш пари ќе се чинам Бугарин'' <ref>''Хр. Коцевъ, Страници изъ споменит{{Уникод|Ѣ}} ми, Македония I/9, Софија, 1922, 51''</ref>. Таквата црковно-училишна политика спрема Македонците, влијаела во Македонија да се развие силно антиегзархиско и антипропагандно движење. Македонскиот отпор против пропагандите бил манифестиран преку ученички бунтови, барања за воведување на македонскиот јазик во наставата, обиди за обнова на Охридската архиепископија, формирање на друштва и асоцијации за организирано спротивставување на пропагандите во Македонија, печатење и растурање на списанија и разни повици <ref>''Слобода или Смрт, д-р Ванчо Ѓорѓиев..., 101.</ref>. Цели и задачи на [[ТМОРО]] се дијаметрално спротивни со методите на работа на Егзархијата. Додека МРО се залагала за полна политичка автономија на [[Македонија]], Егзархијата преку својата црковно-просветна дејност го подготвувала теренот за присоединување на Македонија кон [[Бугарија]]. Оттука конфликтот меѓу нив бил неминовен. Тој започнал веднаш по конституирањето на МРО во почетокот на 1894 година. Најголема арена на овој судир бил [[Солун]], [[Егејска Македонија]] <ref>''Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници, д-р Ванчо Ѓорѓиев, Табернакул, Скопје 2006''</ref>. === Бугарските егзархиски училишта во Македонија === [[Податотека:Bulgarian Men's High School of Thessaloniki in 1891.jpg|мини|300x300пкс|<small>''Солунската егзархиска гимназија Св. Кирил и Методиj, упориште на бугарската пропаганда во Македонија.''</small>]] Бугарката влада со текот на годините постојано ги зголемувала финансиските издатоци од својот буџет за потребите на црковно-просветаната пропаганда во Македонија. Ако во почетокот се издвојувале 30 000 лева, веќе во 1882 година сумата се искачила на 100 000 лева, а во 1883 година на 200 000 лева. Во учебната 1896/97 година средствата изнесувале 972 915 лева, а во учебаната 1897/98 година 939 748 лева. Со овие финансиски средства се зголемил и бројот на егзархиските бугарски училишта во Македонија. Според ''„Селаник газет“'' во 1885 година покрај [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гиманзија Св. Кирил и Методиј]] егизистирале и уште четири други бугарски уилишта. Во нив работеле 21 учител и 10 учителки, а наставата ја посетувале 460 ученици и 140 ученички. Во Солунскиот санџак имало 119 егзрхиски училишта со 133 наставника и 2810 ученика, додека пак во Серскиот санџак и во тамошните кази [[Сер]], [[Неврокоп]], [[Мелник]], [[Петрич]], [[Зихна]], [[Горна Џумаја]] и [[Демир Хисар]] имало 41 училиште, 50 учители и 2326 ученика. Во 1885 година во Македонија имало 250 основни бугарски училишта со 14 824 ученици. Од оваа бројка општините издржувале 187 училишта со 10 127 ученика. Во Солунскиот санџак, општините издржувале 46 училишта со 1312 ученици. Во Серскиот санџак имало 47 општински училишта со 3270 ученици. Останатите 63 училишта со 4697 ученици биле издржувани од Егзархијата. Во оваа бројка не влегуваат 21 класно уилиште. Во 1885 година во Солунската машката егзархиска гиманзија учеле 425 ученика во 6 класа, а во женската гимназија имало 125 ученички поделени во 4 класа. Треба да се истакне дека речиси сите ученици биле сместени во пансиони. ===Репресивниот карактер на бугарската пропаганда === Во втората половина на 90-те години на [[XIX век]] бугарската пропаганда прави обид за проширување на своето влијание во [[Солун|Солунската област]] и притоа биле искористени сите средстава за притисок. Во [[1897]] година бугарските власти извршиле притисок врз жителите на селото [[Караќој]] принудувајќи ги да ја признаат бугарската народност и [[Бугарска егзархија|Егзархија]]. Имено сите мажи од селото [[Караќој]] оделе на печалба во [[Бугарија]], а дома се враќале еднаш или двапати годишно. Треба да се истакне дека во пасошите на печалбарите од оваа село пишувале дека се грчка народност и според некои истаричари токму тоа и сметало на бугарската влада. Во едено известување на Бугарското министерство за внатрешни работи со дата од 18.07.[[1897]] година и заверено под број ''2810'', а испратено до окружните управници и градоначалникот на [[Софија]] се истакнувало дека: {{Цитатник|''жителите од Караќој се чисти бугари, кои ја држат гркоманската страна, не ја признаваат Егзархијата и не ги учат децата на бугарски... сите обиди... да си го признаат јазикот и народноста останаа безуспешни, и ако селото не се спечали за бугарската страна... ќе биде тешко да се спечалат уште многу села во солунската каза'' <ref name="VG" />}} И затоа Бугарското министерство за внатрешни работи им наредило на администартивните, полициските и финансиските власти да се дејствува на сериозен начин врз селаните од [[Караќој]] и заедно со духованата власт по пат на закани, уцени и убедувања да им се каже дека ако не ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], ако не земат Бугарин за учител во селото и ако не ја признаат бугарската народност тогаш нема да им биде дозволено да одат на печалба во [[Бугарија]]<ref name="VG" />. Приотоа властите биле задолжени да ги пронајдаат сите жители од селото [[Караќој]] кои се на печалба, а за нивно пронаоѓање бил доставен список од 101 лице <ref name="VG" />. Министерството за внатрешни работи посебно им нагласило на финансиските власти дека треба серосзно да се влијае и притоа како средство за притисок да се искористи ''„патентовиот данок“'' или данок за занимање<ref name="VG" />. Имено сите оние кои немало да имаат потврда дека ја признаваат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во пасошите нема да им пишува дека се од бугарска народност, требало да бидаат обложени во највисоки размери, а во спротивно ако ја признавале бугарската народност данокот би требало да биде симболичен. Во иднина оваа мерка требало да важи за сите лица кој ќе доаѓле во Бугарија на печалба, а во пасошите немало да им пишува дека се од бугарска народност <ref name="VG" />. Од коресподенцијата на бугарските министерства се дознава дека селаните од [[Караќој]] истакнале подготвеност ако биде отворено бугарско училиште во нивното село да ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Меѓутоа следната година кога повторно тие се нашле во [[Бугарија]] на печалба во пасошите им пишувало дека се од грчка народност. Поради тоа Министерството за внатрешни работи испратило ново окружно во кое било костатирано дека мерките не ги дале посакуваните резулатати и затоа се предвидувале по остри мерки <ref name="VG" />. === Вооружена пропаганда === Со текот на времето бугарската пропаганда попримила и вооружен карактер. Притоа бугарскиот двор и влада се послужиле со [[Македонската емиграција во Бугарија]] како и со [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Оваа организација од чисто патриотска се претворила во орудие на дворот и владата, а тие преку [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] <ref name="ZPBDiV">''Независно од злоупотребите на бугарскиот двор и влада, македонскиот комитет е организација на македонската емиграција во Бугарија. Во неа членувале Македонци, а помалку Бугари. Повеќето од нив биле искрени македонски патриоти. Меѓутоа, во МК се вовлекле доверливи луѓе на бугарската политика, разни профитери, кариеристи, авантуристи, случајни сопатници, квазипатриот, дури и арамии. Инволвирањето на таквиот профил во МК, се одразило на неговата активност, а посебно врз македонското ослободително дело и МРО''.... види Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт...187</ref> направиле обиди за остварување на своите цели и интереси, што многу штетно влијало врз македонското револуционерно движење. Првиот прстап бил направен во [[1895]] година преку [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] и затоа Крум Христов истакнал дека: {{Цитатник|''Трајко Китанчев со својот авторитет ја покривал подготовката на првата престапна авантура на дворот, која отвора цела ера на врховистички престапи кон Македонија'' <ref>''Крум Христов,Гоце Делчев,Софија 1955,109''</ref><ref name="TK">''Според некои смрта била придизвикана од сознанието дека македонското дело со кое раководел Китанчев е злоупотребено и изманипулирано од бугарскиот кнез. Навистина тоа се случило откако бугарските власти ја затвориле границата и почнале преследување на македонските чети''</ref>}} За разлика од грчката влада која дирекно организирала и препраќала чети, [[Бугарија]] сакала да ја искористи [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]] и целото македонско револуционерно движење за оставрување на санстефанскиот идеал, а сето тоа се одразлило во дејноста на двете најголеми македонски револуционерни организации кој на крај започнале и борба меѓу себе. === Бугарската пропаганда и македонското националноослободително движење=== По појавата на македонското националноослободително движење, бугарската влада и кнез сакале тоа движење да го искористаат за своите интереси и цели. Истовремено се делувало меѓу [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]] и нејзината организација — [[Македонски комитет|Врховниот Македонскиот комитет]], а биле преземени и разни активности со цел да се стави [[Македонска револуционерна организација|ТМОРО]] под контрола на бугарската влада и држава <ref name="VG" />. По формирањето на [[Македонски комитет|Врховниот Македонскиот комитет]], бугарскиот премиер [[Констатнтин Стоилов]] се обидел да ја стави под своја контрола оваа организација и нејзината дејност ја усогласи со политиката на [[Бугарија]]. Со текот на времето во [[Македонски комитет|Врховниот Македонскиот комитет]] влегле луѓе на бугарскиот двор и влада и сето тоа влијаело врз дејноста на ''Комитетот'' <ref name="VG" />. Бугарските власти преку [[Македонски комитет|Врховниот Македонскиот комитет]] сакале да извршаат притисок врз големите сили и Високата порта за оставрување на своите цели, првенствено присоединување на [[Македонија]] кон [[Бугарија]] и добивање на нови концесии од [[Отоманското Царство]] за бугарската пропаганда во [[Македонија]] <ref name="VG" />. Сите вооружени акции кои [[Македонски комитет|Врховниот Македонскиот комитет]] сакал да ги спроведе честопати добивале поддршка од бугарските власти и на тој начин постепено [[Македонски комитет|Врховниот Македонскиот комитет]] се претворал во орудие на [[Бугарија]], а неговите дејствија во [[Македонија]] делумно <ref name="VG" />, а подоцна и целосно носеле со себе елементи на бугарската пропаганда. Од друга страна бугарската влада се стремела да ја стави под контрола [[ТМОРО]] бидејќи според зборовите на бугарскиот премиер [[Констатнтин Столилов]]: ''таа организација би можела да помогне во оставрувањето на надворешната бугарска политика и во разбудувањето на бугарската народна свест меѓу македонското население'' <ref name="VG" />. Оттука биле преземени разни дејствија за потчинување на [[ТМОРО]] и поради тоа дошло до раскинување на односите. Меѓутоа бугарската влада и нејзината пропаганда успеалa да внесе свои луѓе во [[ТМОРО]], како што бил [[Иван Гарванов]], и оттука бил јасен понатамошниот курс на самата организација <ref name="VG" />. Преку ваквото делување меѓу македонското националноослободително движење, бугарската пропаганда го попречувала ослободувањето на [[Македонци|македонскиот народ]], создавањето на самостојна македонска држава и придонесувала да се зголеми и онака големиот анатагонизам меѓу македонкската средина и македонскиот народ <ref name="VG" />. :види: [[Егзархиска групација во Македонија]], [[Македонски комитет]], [[Мелничко востание]], [[Горноџумајско востание]], [[Македонска револуционерна организација]]. == Српска пропаганда во Македонија == {{Главна|Српска пропаганда во Македонија}} [[Податотека:Илија Гарашанин.jpg|мини|Илија Гарашанин]] Основите на српската пропаганда се наоѓаат во ''[[Начертание]]то'' на [[Илија Гарашанин]] од 1844 година. Но српската пропаганда до 1868 година била далеку од тоа да созадава [[Срби]] во Македонија. Во 1868 година, по иницијатива на министерскиот совет во Србија се формираа ''Просветителен одбор'' кој имал за цел да отвора српски училишта во Македонија и започнуваа процесот на србизација на Македонците. Меѓутоа во текот на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]], српските училишта во Македонија биле затворени со исклучок на она во Штип. Српската пропаганда во Македонија се засилила по обединувањето на кнежевството [[Бугарија]] и [[Источна Румелија]], кога српските владеачки кругови повикале да се преземат енергични мерки против бугарската пропаганда која ги загрозувала српските интереси во Македонија. Српската пропаганда сакала да дејствува преку [[Цариградската патријаршија]] во Македонија и да добие остапки од Високата порта, односно печатење на српски книги на финансиска сметка на империјата. Српската пропаганда во Македонија била раководена од српските конзули. Имено во 1886 година, Стојан Новаковиќ кој бил српски дипломатски прествник во [[Цариград]], потпишал конзуларна конвенција со Високата порта, по што Србите отвориле конзули најпрво 1887 година во [[Солун]] и [[Скопје]], 1889 година во [[Битола]], а 1897 година во [[Сер]]. Српската држава давала големи финансиски средстава за пропагандата, а таквата дејност, да се создаваат Срби по пат на пари, била поддржувана од самите српски конзули. Српските конзули во Македонија истакнале дека кај населението во Македонија е слабо развиена националната свест и затоа тие кон пропагандите преминуваат од материјална корист, и затоа ''тие можат да бидаат добри Срби и Грци, а не само добри Бугари''. 1890 година српската влада донела одлука за територијално рзаграничување на надлежностите на конзулите, така што секој српски конзул се грижел за пропагандата во вилаетот во кој бил поставен. Српската пропаганда првенствено дејствувала во Скопскиот и Битолскиот вилает, а во Солунскиот вилает дејствувале повеќе од тактички цели отколку од стратешки. Целта на српската пропаганда во солунскиот вилает била да се изврши притисок врз [[Софија]] и [[Атина]] за започнување на преговори за поделба на [[Македонија]] на сфери на влијанија, кои би можеле да бидат идните териториални разграничувања. === Македонизмот на српската пропаганда === Во 60-те години, Гарашанин во тајна политичка мисија во [[Македонија]] го испратил [[Стефан Верковиќ]]. Според Верковиќ, неговата мисија била по решавањето на [[Источно прашање|Источното прашање]], македонските словени да бидат признати за [[Словени]], а не за [[Грци]]. Со цел да се ослабат позиците на бугарската пропаганда во Македонија, во првиот период од своето делување српската пропаганда има отворен македонистички настап, отворено се поддржуваат македонските асоцијации и друштва со цел на тој начин да се ослабне бугарската пропаганда. Македонизмот на српската пропаганда се гледа во поддршката на разни македонски асоцијации како што е [[Таен македонски комитет|Тајниот македонски комитет]] или [[Друштво Србо-Македонци|Друштвото Србо-Македонци]]. Секако целата на српската пропаганда не е да се заштити македонскиот национален индивидуалитет, туку тоа е правено од дневно политички интерси со што се внесувал дополнителен антагонизам во Македонија. Од друга страна треба да се истакне дека и покрај тоа што меѓу овие македонски асоцијации и дејци делувала српската пропаганда сепаак тие манифестирале силна македонска национална свест <ref name="VG" />. === Српската просветна пропаганда === [[Податотека:STOJAN-NOVAKOVIC-1842-1915-.jpg|десно|мини|Стојан Новаковиќ]] Во Солунскиот вилает српската пропаганда била насочена првенствено во [[Солун]], и затоа С. Новаковиќ, кој бил дипломатски претставник на Србија во [[Цариград]], во 1886 година ја посетил [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гиманзија Св. Кирил и Методиј]] и дошол до став дека интерес на Србија е да се парализира работата на оваа институција. Кога во учебната 1887/88 година ќе дојде до училиштен бунт и ќе бидаат исклучени 38 ученика, меѓу нив ќе делува Петар Карастојановиќ српскиот конзул во Солун, и ќе успее да убеди 33 исклучени ученици за заминат во Белград каде требале да го продолжаат своето образование. Во [[1892]] година во [[Солун]] било отворено првото основно српско училиште со што се создале услови за пробив на српската пропаганда во Солунскиот вилает <ref>''К. Џамбазовски, Културно - општествени врски на Македонците со Србија во текот на XIX век, Скопје, 1960.''</ref>. Српската пропаганда во Солунскиот вилает била многу слаба и нејзиното влијани одвај се чувствувало во [[Гевгелија|Гевгелиско]], [[Воден]]ско, [[Дојран]]ско, [[Кукуш]]ко, [[Тиквеш]]ко и [[Ениџе Вардар|Ениџевардарско]]. Српската пропаганда особено се насочила на [[Велес]] и Велешката каза поради стратегиската положба на овој реон. Оттука пропагандата можела да дејствува во Северна, Југозападна и Јужна Македонија и затоа во [[Велес]] во учебната 1894/95 година било отворено српско училиште. Поради недостаток на вистинско српско население, Македонците кои оделе на печалба во [[Србија]] биле уценети да ги запишаат своите деца во ова училиште или во спротивно српските власти немало да им дозволаат да влезаат во [[Србија]]. Дополнително на тоа српските пропагандисти во ова училиште донеле сиромашни [[албанци|албанчиња]] од Поречието, Србија и од други краеви. Со ова делување во Азот, српската пропаганда го зголемила антагонизмот во [[Македонија]] кој и онака постоел, дошло до поделба на населението на србомани и бугараши, се свртеле татко против син, брат против брат. Треба да се истакне дека на овој српски пробив се обидел да се спротивстави [[Петар Поп Арсов]], но неговиот авторитет се обидела да го искористи Егзархијата за своите интерси и затоа Арсов го напуштил Азот. Во [[1897]] година [[Србија]] добила право да отвори училишта на целата територија на Македонија и се започнал обидот на српската пропаганда за пробив во Солунскиот санџак. Во почетокот на [[1898]] година српската пропаганда отворила српско училиште во [[Кукуш]]. Подготовките ги водел црногорецот Јован Јовановиќ кој исто така бил замешан во убиството на Христо Ганов. Тој успеал да издејствува преку рушвет кај Кајмаканот отворање на српското училиште. Но набргу училштето било нападнато од кукушаните, тие ги искршиле вратите и прозорците на училиштето, го претепале учителот и му се заканиле на сопственикот на куќата, која ја изнајмил за училиште, дека ако уште еднаш ја изнајми за српско училиште ќе ја запалат. Но Јовановиќ добил засилување од двајца црногорци, а Јовановиќ носел два пиштола и истакнал дека не се плаши од никого и дека [[Кукуш]] е српски град. Меѓутоа по неколку дена дошла истражна комисија од [[Солун]], а Кајмакамот останал без својата служба. Сопственикот на куќата која ја изнајмувал за српско училиште бил принуден да се откаже од изнајмувањето, а Јован Јовановиќ морал да го пресели српското училиште во турскиот дел од градот со што бил изолиран од [[Македонците]]. Кон крјот на XIX век српската пропаганда во Солун имала 2 класни и 2 основни училишта, но успехот бил привиден бидејќи во 1903 година во Солун имало околу 15 србомански куќи. И покрај сите обиди српската пропаганда не успеала да го засили своето влијание во Јужна Македонија, а тоа се потврдува од извештајот на рускиот конзул од [[Солун]] Николај Гирс во кој тој истакнува: {{Цитатник|''Србите требало да се задоволаат со своите училишта во Солун и да не трчаат со отворање нови училишта по Солунскиот вилает бидејќи предизвикуваат непријателство меѓу словенското население... (за б.н) српските училишта се трошаат многу пари , зашто нивното отворање и постоење без откуп невозможно, овие трошоци едвај се оправдуваат... нема сомнение дека без постојната матаријална поддршка, оние што почнаа себеси, да се нарекуваат Срби одново ќе бидаат Бугари, какви што се станати веќе пред многу години, благодарение на усилената бугарска пропаганда сред македонските Словени'' <ref>''Симон Дракул, Македонија меѓу автономијата и дележот..., т.1, 247.''</ref>}} == Романска пропаганда во Македонија == {{Главна|Романска пропаганда во Македонија}} Романската пропаганда во Македонија започнала засилено да дејствување кон крајот на 80-те и почетокот на 90-те години на [[XIX век]]. Оваа пропаганда дејствувала првенствено меѓу [[Власи]]те во Македонија и затоа дошла во судир со [[Грчка пропаганда во Македонија|грчката пропаганда]], а од друга страна пак романската пропаганда преку своето делување во [[Македонија]] вршела притисок врз [[Бугарија]] за да добие територијални отстапки во [[Добруџа]]. Романската пропаганда не го загрозувала македонскиот индивидуалитет и отука таа не била пречка за учество на [[Власи]]те во Македонското нациооналноослободително движење <ref name="VG">''Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Скопје, Институт за историја - Филозофски факултет''</ref>. === Дејност на романската пропаганда === Дејността на романската пропаганда во Македонија претежно била насочена кон [[Македонски Власи|влашкото население]] и започнала со формирањето на Македо-романскиот комитет во [[Букурешт]] во [[1860]] година <ref name="Тодоровска">{{наведена книга|last=Тодоровска|first=Катерина |publisher= Македо-романско друштво за култура|location=Скопје|date=2002}}</ref>. Романската пропаганда во почетокот била ориентирана кон отворање училишта. Првото училиште на [[романски јазик]] во Македонија било отворено во [[1864]] година. [[Апостол Маргарит]] бил главниот претставник на оваа пропаганда. Малку подоцна во [[Букурешт]] било формирано Македоно-романско културно друштво за ширење на романската пропаганда ([[1879]]). Романската влада отворила конзулати во [[Солун]] и во [[Битола]], кои ги координирале активностите на пропагандата. Романската пропаганда се судрила со грчката пропаганда, која Власите ги сметала за [[Грци]]. Со акт на султанот во [[1905]] година, Власите во османлиската држава биле признаени како посебна романска заедница<ref name="Тодоровска" />. === Романската просветна пропаганда === Во [[1889]] година во [[Солун]], романската пропаганда отворило средното трговско училиште, со оваа училиште сите влашки трговци имале свои врски. Во учебната [[1900]]/[[1901|01]] година во [[Гевгелија]] со посредство на ''Македонско-романското друштво'' било отворено училиште. Споменатото друштво било задолжено да го снабдува ова училиште како и другите со учебни помагала, додека романската влада ги снабдувала учителите со плати. Во [[1905]] година, романската пропаганада отворила училиште во селото [[Долно Порој]] — Валовишко (Демирхисарско), а кон крајот на годината биле испратени еден учител и една учителка во [[Сер]]. поголеми услови за засилување на романската пропаганда се созале со султановиот ферман од [[23 мај]] [[1905]] година кога во [[Отоманското Царство]] била призната влашката народнос и [[Власи]]те добиле право да имаат свој црковно-просветни општини. == Политичко влијание на Ватикан == {{Главна|Политичко влијание на Ватикан во Македонија}} Политичкото влијание на Ватикан во Македонија започнало да дејствува во втората половина на [[XVI век]] и со прекини се чувствувала сè до почетокот на [[XX век]]. Главна цел на оваа пропаганда била да се шири влијанието и власта на [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]]. Треба да се истакне дека оваа пропаганда била поставена врз верска основа, но со политичка цел. ===Цел и тактика === Целта на ''Конгрегацијата'' во [[Македонија]] и пошироко била да се создаде унија меѓу православните цркви и [[Рим]], односно [[Охридската архиепископија]] да ја признае црковната власт на [[папа]]та. При остварувањето на оваа цел католичката пропаганда била внимателна и прагматична. {{Цитатник|''Во богослужбата тие не само што не им противречеле на православните, туку имале инструкции да ги почитуваат догмите на источната боголсужба. Тие не го наметнувале латинскиот јазик, туку го прзинавле грчкиот и словенскиот. Така, генералот на Езуитите, Вутулески, испратил писмо во октомври 1628 година до мисионерите на Балканот, со кое им препорачува да ја чуваат грчката богослужба (православната б.н), а во едно друго писмо од 160 година истиот препорачува шизматиците (православните б.н) што сакаат да ја примаат унијата да не им се наложува латинскиот јазик.'' <ref name="IMN">''Историја на македонскиот народ, книга втора, издава нип Нова Македонија - заедница за издавачка дејност, книги, периодика и публицистика - Скопје, Скопје, 1969 година''</ref>}} === Подготовка на план за дејствување и негова реализација === Во [[1879]] година Ватикан ги испратил Ѓовани Батиста Вотка и Паоло Пирлинг во Македонија за да ги проучат условите за делување. Врз основа на нивните извештаи и други информации бил изработен план. Овој план предвидувал: :''1. Да се преведат на народен јазик и да се отпечатат со латински букви неделните евангелија што би се читале по црквите за време на празниците.'' :''2. Да се популаризира Кирило-Методијевата работа и да се организира свечено прославување на илијадагодишнината од смрта на Методиј.'' :''3. Да се чистат верските книги од русизми и де се заменуваат со новопечатени книги.'' :''4. Во Одрин да се отвори една печатница за печатење на гореспоменатите верски книги, учебници, списанија, весници, календари и др.'' :''5. Да се отвори една католичка богословија во Охрид, потоа една установа за женски деца во Македонија и еден факултет во Цариград за сите унијати на Балканот.'' Од овој план католичката пропаганда успеала да реализира голем дел, иако во изменета форма, поради притисокот на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]] и [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Во [[1881]] година македонското население од [[Гуменџе]] ја примило унијата со [[Рим]]. Во [[1883]] година општините во [[Струмица]], [[Дојран]] и [[Воден]] поднеле молба за прием во унијата. === Обид за унија === Во [[1661]] година охридскиот архиепсикоп Атанасиј заминал во [[Рим]] кај папата Александар VII и дал согласност за унија меѓу [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]] и [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Неговиот мисионер Онуфриј Констатнтин бил избран за епископ во римската грчка курија, со титулата архипископ на [[Дебар]] иако тој постојано живеел во [[Рим]]. Меѓутоа до официјална унија не дошло бидејќи високото свештенство се плашело од мерките на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]], а од друга страна правослвното население не ја прифаќале унијата. Затоа во текот на [[XVIII век]] доаѓа до ослабување на католичкото влијани, а во [[1767]] година била укината и [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. === Прва унијатска општина во Македонија === Католичката пропаганда се засилила во текот на 60-години на [[XIX век]], во текот на [[Борба против Цариградската патријаршија|антифанариотските борби]]. Македонскиот народ кон католичката пропаганда преминувал, пред се, како израз на протест против [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]] која со себе го носела и погрчувањето. Од друга страна се надевал на заштита од соодветните земји. Првиот пробив во [[Македонија]], католичката пропаганда ќе го направи во [[1859]] година, кога граѓаните на [[Кукуш]] со помош на францускиот конзул од [[Солун]], побарале од [[папа]]та да стапат во духовно единство со [[Римокатоличката црква]], односно да стапат во унија, а притоа побарале да си ги запазат црковните обреди и црковно - словенскиот јазик во богослужбата. === Конгрегација за пропаганда на верата === {{Главна|Конгрегација за пропаганда на верата}} До [[1622]] година католичката пропаганда во [[Македонија]] и пошироко била многу слаба. Но таа година во [[Рим]] преовладало езуитското влијание и папата Григориј XV на [[11 јуни]] [[1622]] година издал була за создавање на едно тело кое станало познато како ''Congregatio de propaganda fide'' ([[Конгрегација за пропаганда на верата]]). Оваа тело било дооформено со булата на папара Урбан VIII од [[август]] [[1627]] година. [[Податотека:Guercino - Pope Gregory XV (ca. 1622-1623) - Google Art Project.jpg|мини|десно|150п|Григориј XV]][[Податотека:Caravaggio Maffeo Barberini.jpg|мини|десно|150п|Урбан VIII]] Целта на Конгрегацијата била да се шири католичката вера и црковната власт на [[папа]]та насекаде по светот, да се подготвуваат и испраќаат мисионери насекаде каде што претходно немало католичко влијание. === Влијание во Охридската архиепископија === По создавањето на ''Конгрегацијата'' католичката пропаганда успеала да го наметне своето вилјание меѓу високото свештенство на [[Охридската архиепископија]]. Во првата половина на [[XVII век]] неколку охридски архиепископи тајно ја признавале црковната власт на [[папа]]та, а меѓу нив биле Порфириј, Атанасиј, Аврамиј и Мелетиј. На [[28 септември]] [[1624]] година папата Урбан VIII испратил писмо до охридскиот архиепископт во кое било истакнато: {{Цитатник|''На почитуваните браќа Порфириј Палеолог, патријарх Јустинијана Прима, на Охрид, и останатите потчинети архиепсикопи, епископи на Бугарја, Србија, Албанија и онострана Македонија. Папата Урбан VIII. Почитувани браќа поздрав итн... Издадено во Рим кај св. Марија постара под прстенот на рибарот, на ден 28 септември 1624 во првата година од нашиот понтификата'' <ref name="DZBMN">''Документи за борбата на македонскиот народ за самостојност и за национална држава, том еден, Униврзитет Кирил и Методиј - Факултет за филозофско - историски науки, Скопје, 1981''</ref>}} {{Цитатник|''(Во писмото Урбан VIII б.н) Порфириј... и неговите архијереи ги нарекува љубени браќа, ја искажува својата радост што тој ја признал јурисдикцијата на Рим и го уверува ако со искрено срце и искрена вера се потчинува на папската власт дека бог ќе ги спаси неговите верници од ропство'' <ref name="IMN" /> }} Покрај Порфириј и охридскиот архиепископ Аврамиј одржувал тајни врски со папата Урбан VIII и во текот на шест години тајно ја признавал неговата црковна власт. Папата Урбан VIII од своја страна на архиепископ Аврамиј му додоелил грамоти за западните владетели од кој Аврамиј добивал подароци. Освен архиепсикопите, тајни врски со [[Рим]] одржувале и други високи свешетници на [[Охридската архиепископија]], а таков бил и митрополитот Еремиј Пелагонски. === Пад на католичката пропаганда === По [[Берлинскиот конгрес]] доаѓа до стагнација и опаѓање на унијатската пропаганда. [[Австроунгарија]] не успеала да ја реализира замислената идеја за засилување на пропагандата, и по една деценија нејзините претставници во Македонија заклучиле дека унијатската пропаганада е во опаѓање а онаму каде што постои унијата, населението тоа го правело од политички цели а не од верски побуди. На 30.09.1889 година, австроунгарскиот конзул испратил извештај во кој истакнал дека унијаската пропаганда опаѓала затоа што францускиот конзул му дозволил на рускиот претставник да дејствува против унијата, и тоа во интерес на француско-руското пријателство. Меѓутоа треба да се истакне дека тоа било точно само делумно, по формирањето на [[Бугарската егзархија]] дел од македонскиот народ почнал да преминува под јурисдикција на Егзархијата, бегајќи од погрчувањето тие наишле на егзрхиска стапица која била поставена на словенска основа но со тенденција да бугаризира. Бугарскиот трговски агент од [[Солун]], [[Атанас Шопов]], во разговор со францускиот конзул Стег, истакнува дека е нормално откажувањето од унијата и преминувањето во Егзархијата, бидејќи унијатите не можеле да преживеат во православна провинција. Егзархијата на своите верници им забранила да даваат или земаат моми од унијатите, да венчаваат, крштеваат и обратно. [[Католичката црква]] имала слична забрана до своите верници. Од друга страна францускиот конзул Стег истакниваа дека населението во [[Македонија]] не било навикнато да први догматска разлика помеѓу унијатите и православните. Тоа само го потврдува фактот, дека [[ТМОРО]] која се зародила во егзархиската средина брзо се зацврстила и меѓу унијатите. Во 90-години на XIX век, откажувањето од унијата и преминувањето кон егзархијата станало масовна појава. Цели села се откажувале и преминувале кон егзархијата, 1894 година од унијата се откажал и самиот кукушко унијатски епископ Младенов. На 20.12.1894 година францускиот конзул во извештајот до министерството за надворешни работи истакнал дека во некое подобро време, унијатската пропаганда со друго раководство би имала успех. Притоа тој констатираал дека на 1 000 000 жители имало само 20. 000 унијати. == Протестантска пропаганда во Македонија == {{Главна|Протестантска пропаганда во Македонија}} Протестантската пропаганда во Македонија се јавува во втората половина на [[XIX век]]. Таа претежно била ширена од страна на американски и англиски мисионери. Оваа пропаганда била поставена врз верска основа но со политички цели и за разлика од пропагандите на соседните држави таа не дејствувала ретроградно врз македонското национално обособување односно не го загрозувала македoнскиот национален индивидуалитет. === Првите училишта во Македонија === Најактивна на [[Балканот]] била [[Конгрегационалистичка црква|Конгрегационалистичката црква]], која што отвора голем број евангелски заедници и цркви. Својата мисија, ја започнува со отворање училишта (според западните модели и стандарди). Во [[1860]] година во [[Пловдив]] се отвора ''Првото машко евангелско училиште'' во [[Бугарија]], а подоцна и ''Првата женска гимназија''. Од [[Бугарија]] мисионерите своето тежиште го префрлиле на македонското поднебје. [[Податотека:д-р Хаус.jpg|мини|десно|150п|Д-р Џон Хаус]] Откако неколку семејства од [[Банско]], со православна вероисповед ги прифатиле протестантските идеи, на [[6 август]] [[1868]] година таму се формира првата евангелска заедница. Од оваа точка протестантските идеи се шират во околината при што [[Разлошка котлина|Разлошката котлина]] станува значајно мисионерско седиште. Во [[1873]]–[[1874|74]] година, се отвора мисионерска станица во [[Битола]]. Со отворањето на битолската мисионерска станица се поставува најсигурниот темел-потпорник на протестантството во [[Македонија]]. Од центарот во [[Битола]], се раководи со протестантскиот кадар којшто мисионирал во [[Македонија]], тука се решаваат и сите други проблеми коишто се пројавуваат во оваа сфера. Воспитно-образовниот систем и згрижувањето на сирачињата, биле прашања на коишто им се приоѓало со особен интерес. Во [[Битола]] се отвора ''женска гимназија'' и дом за деца без родители. Во мисионерската станица во [[Битола]] се одржувааат редовни евангелски служби под водство на мисионерите, додека пак сопругите на мисионерите се грижеле за библиската и медицинската активност на станицата. Битолската мисионерска станица, следејѓи го духовниот живот во [[Радовиш]] (каде што проповедал [[Никола Бојаџиев]]), во [[1886]] година отвора евангелска заедница, а нешто подоцна отвора и во [[Раклиш]]. Во [[струмица|струмичкото село]] [[Моноспитово]], Евангелска црква била отворена во [[1884]] година, а по неколку години во [[Муртино]] се формира евангелска заедница. Во [[1898]] година, организираната црква броела 60 члена, а со својата самопрегорна работа многу се истакнал [[Костадин Грачанов]]. Во [[Колешино]], првата Евангелска црква се организира во [[1899]] година, а првата проповед ја одржал пастирот Кимов, од струмичката црква, во домот на [[Мане Изев]], на [[19 мај]] [[1890]] година. Во [[1906]] година, на парцелата, која што ја подарил [[Димитруш Ицев]], била изградена првата Евангелска црква. По нејзиното запалување на истото место била изградена нова црква. Мисионерската станица во [[Солун]], е отворена во [[1894]] година. Со неа раководел д-р [[Џон Хаус]]. Во овој мисионерски центар, особен акцент бил ставен на работата со затворениците од [[Беас Куле]]. Отворањето на евангелската заедница во [[Кукуш]] ([[1885]]), е резултат на бројните посети на мисионерите од Солун, како и од активностите на книжарите [[Христо Зрнев]], [[Димитар Кардалев]] и [[Никола Тренчев]]. Нешто подоцна, евангелски заедници се организираат на север од [[Кукуш]], во [[Горно Тодорак|Горни]] и [[Долно Тодорак]]. [[Податотека:Ellen_stone.gif|150п|мини|десно|[[Мис Стон]]]] Во [[1896]] година евангелска заедница се отвора во [[Воден]], во [[1897]] во [[Драма]], а во [[1898]] во [[Ениџе Вардарско]]. На [[23 август]] [[1899]] година, во Солун се одржува единствената конференција на евангелските работници од Македонија, која што ја раководеле д-р Џон Хаус, д-р [[Едвард Хаскел]] и [[Мис Елен Стон]]. Во околината на [[Солун]], а во делокруг на активностите на Солунската мисионерска станица, во [[1904]] година, д-р Џон Хаус го формирал земјоделско-индустриското училиште. Во училиштето, покрај редовните евангелски богослужби, односно религиозното образование, се врши и континуирано земјоделско образование. Ова образование треба да помогне за подобро и поуспешно извршување на земјоделските работи, секако користејќи ги придобивките на современата технологија. Не случајно и првиот трактор на Балканот бил донесен во земјоделско-индустриското училиште во [[Солун]]. Но, сепак, најголемо и најсензационално светското внимание било свртено со заробувањето на американската мисионерка Мис [[Мис Елен Стон|Елен Стоун]]. Целата светска јавност со огромен интерес го следела текот на ослободувањето на славната мисионерка, која подоцна се докажала како голема заштитничка на македонското дело и обвинителка на Турците <ref>''Вестители на истината, редактор Христо Христов Куличевã, Второ раширено издание, Издателство, "Бãлгарско библеиско дружество" ООД, 1994, стр. 89''</ref>. === Односот на Македонците кон протестантската пропаганда === [[Македонците]] кон оваа пропаганда приоѓале бидејќи се надевале дека ќе наидат на заштита од страна на содветните дипломатски претставници во [[Отоманско Царство]], во овој случај американските и англиските конзули или пак други официјални лица кој можеле да се заложат пред [[Висока Порта|Високата Порта]]. Меѓутоа со текот на времето кај [[Македонците]] се создала негативна конотација во однос на протестантските мисионери и нивната дејност. По завршувањето на [[Афера мис Стон|Аферата мис Стон]] и по ослободувањето на заложниците, [[Мис Елен Стон|мис Стон]] и Цилка се нашле во [[Солун]] и таа во куќата на американскиот конзул Х. Лазаро истакнала дека: {{Цитатник|''... грабнувачите не се разбојници, туку луѓе на Организацијата која има за цел да ја ослободи Македонија... тие биле грабнати бидејќи со мисионерската дејност ги одвраќале македонските луѓе од нивната национална религија - православието. Таа истакнала дека таква судбина ги очекува сите протестантски мисионери доколку не престанат ги збунуваат православните'' <ref name="VG">''Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Скопје, Институт за историја - Филозофски факултет''</ref> }} == Наводи и белешки == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Отпор на Македонците кон туѓите пропаганди]] * [[Пропаганда]] * [[Историја на македонскиот народ]] * [[Историја на Македонија]] * [[Грчка пропаганда во Македонија]] * [[Бугарска пропаганда во Македонија]] * [[Српска пропаганда во Македонија]] * [[Бугаризација]] * [[Србизација]] == Надворешни врски == * [http://macedonian.atspace.com/doc/snof_pov.htm Повик до Македонците за борба против бугарските и грчките окупаторi] * [http://macedonian.atspace.com/doc/srp_kol.htm Српска колонизација на Вардарскиот дел од Македонија] * [[:s:Писмо на Темко Попов до Деспот Баџовиќ|Писмо на Темко Попов до Деспот Баџовиќ]] во кое ја објаснува бугарската пропаганда. * [[:s:Услови за премин во унија со Римокатоличката црква|Услови за премин во унија со Римокатоличката црква]] поставени од Теодосиј Гологанов за унијатвство со Римокатоличката црква. * [[:s:Писмо на Теодосиј Гологанов до папата Лев XIII|Писмо на Теодосиј Гологанов до папата Лев XIII]] за склопување унијатство. * [[:s:Списание „Вардар“/ Изникнуваін'ето и разбор на бугарцката и српцка теориіи за народноста на маќедонците|Крсте Мисирков за суштината на српската и бугарската пропаганда.]] * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ за македонскиот јазик]] на Викизивор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ (2)|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи|Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи]] на Викиизвор. * [[:s:Јован Цвииќ за македонските Словени|Јован Цвииќ за македонските Словени]] на Викиизвор. {{Македонско национално движење}} {{Избрана}} [[Категорија:Туѓи пропаганди во Македонија|*]] gikrlbymsoquxg1az7j17514cvfycxf 0 108071 5606997 5311273 2026-08-10T05:16:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606997 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Jean-Antoine Watteau - The Love Song.JPG|thumb|200px|right|Слика на Жан Антоан Вато- „Љубовна песна“.]] '''Љубовна песна''' претставува [[Музика|музичка]] нумера која се однесува на заљубувањето, на [[среќа]]та што тоа ја носи [[љубов]]та или на тагата предизвикана од неа. == Имињата на девојките == Многу од љубовните песни се упатени директно на [[личност]]а на која ѝ се восхитуваме. Ова значи дека името на девојката често се наоѓа во [[наслов]]от на песната. Некои добро познати примери се: „Марија“ (''Maria'') од „[[Приказна од западната страна]]“ (''West Side Story''), „Michelle“ (од [[Битлси]]), „Jeanie with the Light Brown Hair“ (од Стефан Фостер) и „Лејла“ (''Layla'') од „[[Дерек анд д Доминос]]“ (''Derek and the Dominoes''). Поретки се песните испеани од женски изведувачи со машко име кое се појавува во насловот. Во [[1964]] година, песната на [[Сила Блек]] „Ти си мојот свет“ (''You're my world'') станала хит, како и песната на ''The Crystals'', „Тогаш, тој ме бакна“ (''Then he kissed me''). Со мала промена на зборовите, песната на „[[Бич Бојс]]“ (''Beach Boys'') „Тогаш, јас ја бакнав“ (''Then I kissed her''), исто така, станала голем хит. Други примери на песни со имињата на девојките во насловите се: „Песната на Ени“ (''Annie's song'') од [[Џон Денвер]], „Пеги Сју“ (''Peggy Sue'') од [[Бади Холи]], „Аманда“ (''Amanda'') од „[[Бостон (музичка група)|Бостон]]“, и „Шери“ (''Sherry'') од „[[The Four Seasons|Фор сизонс]]“ (''The Four Seasons''). Некои историски или локални имиња за некоја драга, често се јавуваа во насловите. На пример „My old Dutch“ од [[Алберт Шевалје]] содржи лондонски сленг збор кој се римува „Dutch (Холанѓанка)“ со „Duchess of Fife (Војвотка со кавал“ и „Wife (сопруга)“. А песната на Роберт Барнс „John Anderson, My Jo“ го има зборот „Џо“ (збор од [[XVIII век]] за саканиот). Љубовните песни во прво лице биле прилично ретки пред средината на [[XIX век]]. == Познати љубовни песни пред Втората светска војна == Некои љубовни песни останале популарни во текот на неколку децении, како што се: песната на [[Ел Џолсон]] „Ме натера да те сакам“ (''You Made Me Love You (I Didn't Want to Do It)''), филмската верзија на [[Џуди Гарланд|Џуди Герланд]] „ Остави ме да те викам срценце“ (''Let me call you sweetheart'') од [[1910]] година, песната на [[Кол Портер]] „Ти ми си под кожата“ (''I've got you under my skin''), „Ме излудуваш“ (''You’re driving me crazy'') на [[Волтер Доналдсон]], „Самата помисла на тебе“ (''The very thought of you'') на [[Реј Нобл]], „Сето мое“ (''All of me'') на Маркс и Симонс, „Признавам дека те сакам“ (''(I'm) Confessin' (That I Love You)'') на Доерти, Нејберг и Рејнолдс. == 1950-тите == [[1950]]-тите години биле ерата на софистицираните бавни, мелодични песни. [[Реј Чарлс]] ја снимил „Незаборавна“ (''Unforgettable''), [[Анита Брајант]] ја снимила „Додека беше ти“ (''Till there was you''), а [[Џони Матис|Џони Метис]] ја снимил „Дванаесеттина од никогаш“ (''The twelfth of never''). Една од последните песни на [[Кол Портер]] која доживеала комерцијален успех била „Вистинска љубов“ (''True love'') од [[Бинг Крозби]]. Во овој период, голем хит била песната „Сè што мора е да сонувам“ (''All I have to do is dream'') на „Еверли брадерс“ (''The Everley Brothers''). Песната „Неврзана мелодија“ (''Unchained Melody'') на [[Алекс Норт]] и [[Хју Зерет]] била хит со осум различни исполнители, „Посветено на онаа што ја сакам“ (''Dedicated to the One I Love'') на [[Ралф Бас]] била хит двапати, додека песната „Само ти“ (''Only You (And You Alone)'') на Рем и Ренд била хит повеќе од осумпати. == [[1960]]-тите == Во овој период, неколку пејачки постигнале голем успех со своите љубовни песни, како [[Дасти Спрингфилд]] со „Само сакам да бидам со тебе“ (''I Only Want to Be with You'') и [[Арета Френклин]] со песната „Ме правиш да се чувствувам како природна жена“ (''(You Make Me Feel Like) A Natural Woman''). Сепак и постарите пејачи сè уште имале хитови: [[Реј Чарлс]] со „Не можам да престанам да те сакам“ (''I Can’t Stop Loving You'') и [[Френк Синатра]] со „Нешто глупаво“ (''Somethin’ Stupid''). Во соул музиката и ар-ен-би хитовите се истакнал [[Стиви Вондер]] со „Еднаш во мојот живот“ (''For Once in My Life''), [[Рок-музика|рок]]-љубовните песни ги опфаќале групите како „[[The Monkees|Манкис]]“ (''The Monkees'') со песната „Јас сум верник“ (''I’m a Believer'') и „[[Битлси]]“ со „Целата моја љубов“ (''All my loving''), додека во [[Кантри-музика]]та се издвоила [[Петси Клајн]] со „Луд“ (''Crazy''). Други познати љубовни песни и албуми од овој период се: * „Љубовта не се купува“ (''Can't Buy Me Love'') - песна на британската група [[Битлси]] (''The Beatles'') од 1964 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=srwxJUXPHvE YouTube, The Beatles - Can't Buy Me Love (пристапено на 16.1.2017)]</ref> * „А јас ја сакам“ (''And I Love Her'') - песна на [[Битлси]] од 1964 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KrPpJB5Fgdk YouTube, The Beatles - And I Love Her (пристапено на 16.1.2017)]</ref> * „Кога ме сакаше Џоана“ (англиски: ''When Joanna Loved Me'') — песна на Џек Сигал и Роберт Велс од 1964 година.<ref name="Scott 2023">[https://www.discogs.com/master/68194-Scott-Walker-Scott Scott Walker – Scott (пристапено на 22.11.2023)]</ref> * „Треба да сокриеш љубовта“ (''You've Got to Hide Your Love Away'') - песна на Битлси од 1965 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=IArfrd14scw YouTube, THE BEATLES You've Got To Hide Your Love Away 1965 HD (пристапено на 16.1.2017)]</ref> * „Тоа е само љубов“ (''It's Only Love'') - песна на Битлси од 1965 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=fNYJ3g3KbA0 YouTube, The Beatles - "It's Only Love" (пристапено на 16.1.2017)]</ref> * „За твојата љубов“ (''For Your Love'') - песна на британската [[Рок-музика|рок]]-група [[Јардбрдс]] (''Yardbirds'').<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=RMEySx8F280 YouTube, Yardbirds - For Your Love (Full Album) (пристапено на 7.4.2019)]</ref> * „Љубовта е сè што ти треба“ (''All You Need Is Love'') - песна на Битлси од 1967 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=sWEEaH3QZoI YouTube, The Beatles - All You Need Is Love (Slideshow) HD (пристапено на 16.1.2017)]</ref> * „Толку мала љубов“ (англиски: ''Such a Small Love'') — песна на американскиот музичар [[Скот Вокер]] (Scott Walker) од 1967 година<ref name="Scott 2023"/> * „Некого да сакаш“ (''Somebody To Love'') - песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група [[Jefferson Airplane|Џеферсон Ерплејн]] (''Jefferson Airplane'') од 1967 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Nwi4M30VsdQ YouTube, Jefferson Airplane - Surrealistic Pillow (1967) FULL ALBUM Vinyl Rip (пристапено на 24.12.2017)]</ref> * „Љубов или забуна“ (''Love or Confusion'') - песна на [[Рок-музика|рок]]-групата [[Џими Хендрикс Експириенс]] (''The Jimi Hendrix Experience'') од 1967 година.<ref name="The Jimi Hendrix Experience 1997">The Jimi Hendrix Experience, ''Are Youe Experienced?'', Experience Hendrix, MCD 11608, 1997.</ref> * „Нека биде ова љубов“ (''May This Be Love'') - песна на [[Рок-музика|рок]]-групата Џими Хендрикс Експириенс (''The Jimi Hendrix Experience'') од 1967 година.<ref name="The Jimi Hendrix Experience 1997"/> * „Никогаш не сакав маж така како што те сакав тебе“ (''I Never Loved A Man The Way I Loved You'') - песна од истоимениот албум на американската [[Соул-музика|соул]]-пејачка [[Арета Френклин]] (''Aretha Franklin'') од 1967 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=9tKKsqI919g YouTube, Aretha Franklin - I Never Loved A Man The Way I Loved You (пристапено на 2.2.2019)]</ref> * „Светлината на мојата љубов“ (''Sunshine Of Your Love'') - песна на британската [[Рок-музика|рок]]-група [[Крим]] (''Cream'') од 1967 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=zt51rITH3EA YouTube, Cream - Sunshine Of Your Love (HD) (пристапено на 16.3.2018)]</ref> * „Сакај ме двапати“ (англиски: ''Love me two times'') - песна на американската рок-група [[Дорс]] од 1967 година.<ref>The Doors, ''Strange Days'', Elektra/Asulum Records, 7559-74014-2, 1975.</ref> * „Здраво, те сакам“ (англиски: ''Hello, I Love You'') - песна на американската рок-група Дорс од 1968 година.<ref name="discogs.com">[https://www.discogs.com/The-Doors-Waiting-For-The-Sun/release/509488 Discogs, The Doors ‎– Waiting For The Sun (пристапено на 20.5.2020)]</ref> * „Мојата дива љубов“ (англиски: ''My Wild Love'') - песна на американската рок-група Дорс од 1968 година.<ref name="discogs.com"/> * „Зимска љубов“ (англиски: ''Wintertime Love'') - песна на американската рок-група Дорс од 1968 година.<ref name="discogs.com"/> * „Моќта на мојата љубов“ (англиски: ''Power of My Love'') - песна на Берни Баум (''Bernie Baum''), Бил Џајант (''Bill Giant'') и Флоренс Кеј (''Florence Kaye'') од 1969 година, во изведба на американскиот [[рокенрол]]-пејач [[Елвис Пресли]].<ref>[https://www.allmusic.com/album/from-elvis-in-memphis-mw0000262451 AllMusic, Elvis Presley, From Elvis in Memphis (пристапено на 25.1.2018)]</ref> * „Потполна љубов“ (''Whole Lotta Love'') - песна на британската [[Рок-музика|рок]]-група [[Лед Цепелин]] (''Led Zeppelin'') од 1969 година.<ref>[https://www.discogs.com/Led-Zeppelin-Led-Zeppelin-II/release/1846223 DISCOGS, Led Zeppelin ‎– Led Zeppelin II (пристапено на 7.1.2021)]</ref> * „Љубов“ (англиски: ''Love'') - песна на американската рок-група [[Морген (рок група)|Морген]] (''Morgen'') од 1969 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=SFOo2DtEds8 YouTube, Morgen - Love (пристапено на 9.2.2017)]</ref> * „Караван на љубовта“ (англиски: ''Caravan of love'') - песна на американската поп-група [[Ијсли брадерс]] (''Isley Brothers'').<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=kqaYbGcMHIo YouTube, Caravan of love The Isley Brothers (пристапено на 8.1.2017)]</ref> == [[1970]]-тите == Во овој период, [[Бери Вајт]] го направил свој оркестрален [[Соул-музика|соул]]-стил со „Ти си ми првата, последната и секоја“ (''You’re The First, My Last, My Everything''), песната „Никоја не го прави тоа подобро“ (''Nobody does it better'') на [[Карли Сајмон]] се прочула како насловна песна на филмот за [[Џејмс Бонд]], а за песната на [[Шарл Азнавур]] „Таа“ е интересно тоа што била голем хит од исполнувач којшто имал над педесет години. Други познати љубовни песни од овој период се: „Ти си таа што ја сакам“ (''You’re the one that I want'') на [[Џон Траволта]] и [[Оливија Њутн-Џон]], „Без тебе“ (''Without you'') на Хем и Еванс, „Чувствувам љубов“ (''I feel love'') на [[Дона Самер]], „Љубовта боли“ (''Love hurts'') на [[Назарет]] итн. Други љубовни песни и албуми од овој период се: * „Зошто љубовта мора да биде тажна?“ (англиски: ''Why Does Love Got To Be So Sad?'')“ — песна на [[Рок-музика|блуз-рок]] групата ''Derek and the Dominos'' од 1970 година.<ref name="youtube.com">[https://www.youtube.com/watch?v=RRVkGpVWf6g YouTube, Layla Derek and the Dominos (пристапено на 30.10.2017)]</ref> * „Збогум, љубов“ (англиски: ''Bye Bye Love'') — песна на американското дуо [[Пол Сајмон]] и [[Арт Гарфанкел]] од 1970 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=48CEiQ3NtSo&index=10&list=PLjYET3IL7svc7K9ZVj6ze_cLRGPN2UGDi YouTube, Bye Bye Love Simon and Garfunkel (пристапено на 4.3.2018)]</ref> * „Лејла“ (англиски: ''Layla'')“ — песна на блуз-рок групата ''[[Derek and the Dominos (бенд)|Derek and the Dominos]]'' од 1970 година.<ref name="youtube.com"/> * „Луда љубов“ (англиски: ''Crazy Love'') — песна на ирскиот музичар [[Ван Морисон]] (''Van Morrison'') од 1970 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=hx8LrtNHa1M YouTube, Van Morrison - Moondance Full Album (Vinyl) (пристапено на 24.12.2017)]</ref> * „Само љубовта може да ти го скрши срцето“ (англиски: ''Only Love Can Break Your Heart'') — песна на канадскиот музичар [[Нил Јанг]] (''Neil Young'') од 1970 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/38433-Neil-Young-After-The-Gold-Rush Neil Young – After The Gold Rush (пристапено на 25.11.2023)]</ref> * „Сакај ја лудо“ (англиски: ''Love Her Madly'') — песна на американската рок-група [[Дорс]] од 1971 година.<ref>[https://www.discogs.com/The-Doors-LA-Woman/release/605307 Discogs, The Doors ‎– L.A. Woman (пристапено на 12.5.2020)]</ref> * „О, љубов моја“ (англиски: ''Oh My Love'') — песна на англискиот [[Поп-музика|поп]]-рок музичар [[Џон Ленон]] од 1971 година.<ref>[https://www.discogs.com/John-Lennon-Imagine/release/382877 DISCOGS, John Lennon ‎– Imagine (пристапено на 18.4.2020)]</ref> * „Жешка љубов“ (англиски: ''Hot Love'') - песна на британската рок-група [[T. Rex|Т-Рекс]] (''T-Rex'')<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=aLT_jGrLD4c YouTube, T. Rex - Hot Love (Live 1972) HD (пристапено на 6.2.2017)]</ref> * „Љубов“ (англиски: ''Love'') - песна на ''John Lennon & The Plastic Ono Band'' од 1971 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=7er_xx7Wmg8&list=OLAK5uy_kbX1qxSoPOt4KT1hG-yEAseivqMi7GgmA&index=7 YouTube, Love - John Lennon/Plastic Ono Band (official music video HD) (пристапено на 30.3.2020)]</ref> * „Љубовта те повикува по името“ (англиски: ''Love Calls You By Your Name'') - песна на канадскиот пејач [[Леонард Коен]] од 1971 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=uTRmrIO_ESE Leonard Cohen - Songs of Love and Hate (пристапено на 12.11.2016)]</ref> * „[[Песни за љубовта и омразата]]“ (англиски: ''Songs Of Love And Hate'') — музички албум на Леонард Коен од 1971 година.<ref>[https://www.discogs.com/release/483725-Leonard-Cohen-Songs-Of-Love-And-Hate Leonard Cohen – Songs Of Love And Hate (пристапено на 4.6.2022)]</ref> * „Дневникот на една љубов“ (хрватски: Dnevnik jedne ljubavi) — музички албум на хрватската поп-пејачка [[Јосипа Лисац]] од 1973 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/285753-Josipa-Lisac-Dnevnik-Jedne-Ljubavi Josipa Lisac – Dnevnik Jedne Ljubavi (пристапено на 18.2.2023)]</ref> * „Раскажувај ми за љубовта“ (српски: ''Pričaj mi o ljubavi'') - песна на југословенската пејачка [[Оливера Катарина]] од 1974 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=9fj0-Rz8taI Olivera Katarina-Pricaj mi o Ljubavi (1974) (пристапено на 15.12.2016)]</ref> * „Вљубен сум во девојка“ (англиски: ''I'm in love with a girl'') - песна на американската поп-рок група [[Биг стар]] (''Big Star'') од 1974 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=QIfPIwWn-vg YouTube, Big Star - I'm in love with a girl (пристапено на 30.8.2017)]</ref> * „Љубовта е дрога“ (англиски: ''Love is the Drug'') - песна на британската рок-група [[Рокси Мјузик]] (''Roxy Music'')“ од 1975 година.<ref>[https://www.discogs.com/Roxy-Music-Siren/release/452241 Roxy Music ‎– Siren (пристапено на 27.12.2017)]</ref> * „Грешна љубов“ (англиски: ''Sinful Love'') - песна на американската рок-група ''[[Blue Öyster Cult|Blue Oyster Cult]]'' од 1976 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=_u2tjOL0Wpc YouTube, Blue Oyster Cult: Sinful Love (пристапено на 4.4.2018)]</ref> * „Чувство наречено љубов“ ([[англиски]]: ''Feeling Called Love'') — песна на англиската [[Панк рок|панк-рок]] група ''[[Wire (панк-рок група)|Wire]]'' од 1977 година.<ref>[https://www.discogs.com/release/223354-Wire-Pink-Flag Discogs, Wire – Pink Flag (пристапено на 9.10.2021)]</ref> * „Колку е длабока твојата љубов“ (англиски: ''How Deep Is Your Love'') - песна на американската група [[Би Џиз]] (''Bee Gees') од 1977 година.<ref>[https://www.discogs.com/Various-Saturday-Night-Fever-The-Original-Movie-Sound-Track/master/23443 DISCOGS, Various ‎– Saturday Night Fever (The Original Movie Sound Track) (посетена на 31.3.2019)]</ref> * „О, да се биде вљубен“ (англиски: ''Oh To Be In Love'') - песна на англиската пејачка [[Кејт Буш]] (''Kate Bush'') од 1978 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=3kf9bJ0XkBE YouTube, Kate Bush - Kate Bush - Oh To Be In Love (пристапено на 30.8.2017)]</ref> * „Љубовта е во воздухот“ (англиски: ''Love is in the Air'') - песна на [[Џон Пол Јанг]] (''John Paul Young'') од 1978 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=NNC0kIzM1Fo Fatboy Slim - Love Island (посетено на 16.12.2016)]</ref> * „Твојата љубов“ (англиски: ''Your Love'') - песна на американската група [[Шик]] (''Chic'') од 1978 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=kCrW0R-SFj0 Chic - Your Love (12" Remix) - YouTube (посетена на 15.11.2016)]</ref> * „Љубовта ќе нè раскине“ (англиски: ''Love wil tear us apart'') - песна на англиската рок-група [[Џој дивижн|Џој Дивижн]] (''Joy Division'') од 1978 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GL9rSAz_oc4 YouTube, JOY DIVISION Love Will Tear Us Apart (пристапено на 6.3.2017)]</ref> * „И јас ќе те сакам“ (англиски: ''I'm gonna love you, too'') - песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група [[Блонди]] од 1978 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=HwE8_4Wv9JQ YouTube, Blondie - I'm gonna love you too (пристапено на 19.3.2017)]</ref> * „Љубовна батерија“ (англиски: ''Love battery'') - песна на англиската панк-група [[Базкокс]] (''Buzzcocks'') од 1978 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=r9ZVVfE3z0Y YouTube, Buzzcocks Another Music in a Different Kitchen (1978) (пристапено на 8.2.2017)]</ref> * „Некогаш вљубен“ (англиски: ''Ever fallen in love'') - песна на Базкокс од 1978 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=51OB2YoC4sg YouTube, The Buzzcocks - Ever Fallen In Love (With Someone You Shouldn't've) (пристапено на 8.2.2017)]</ref> * „Љубовта е лага“ (англиски: ''Love is lies'') - песна на Базкокс од 1978 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=p2aGuH1k6zs YouTube, Buzzcocks-Love Is Lies (пристапено на 8.2.2017)]</ref> * „Љубовта каса“ (англиски: ''Love bites'') - албум на Базкокс од 1978 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GEE0TCaadR8 YouTube, Buzzcocks- "Love Bites" (1978) Full Album (пристапено на 8.2.2017)]</ref> * „Љубовта личи како тебе“ (англиски: ''L'Amour Looks Something Like You'') - песна на Кејт Буш од 1978 година.<ref>[https://www.discogs.com/Kate-Bush-The-Kick-Inside/release/414374 Discogs, Kate Bush ‎– The Kick Inside (пристапено на 29.6.2020)]</ref> * „Љубов ли е ова?“ (англиски: ''Is This Love'') — песна на јамајската [[реге]]-група ''Bob Marley & The Wailers'' од 1978 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/66065-Bob-Marley-The-Wailers-Kaya Bob Marley & The Wailers – Kaya (пристапено на 14.4.2023)]</ref> * „Велиш дека не ме сакаш“ (англиски: ''You Say You Don't Love Me'') - албум на Базкокс од 1979 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=3ivid4R2ZD0 YouTube, Buzzcocks - You Say You Don't Love Me (пристапено на 9.2.2017)]</ref> * „Љубов како антракс“ (англиски: ''Love Like Anthrax'') - песна на британската рок-група [[Генг оф фор]] (''Gang Of Four'') од 1979 година.<ref>[https://www.discogs.com/Gang-Of-Four-Entertainment/release/2379398 DISCOGS, Gang Of Four ‎– Entertainment! (пристапено на 9.7.2020)]</ref> * „Вљубена“ (англиски: ''In Love'') - песна на британската панк-рок група [[Реинкоутс]] (''The Raincoats'') од 1979 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=-LkFpiDw6FA YouTube, The Raincoats - The Raincoats (full album) (посетено на 31.5.2017)]</ref> * „Не можам да поднесам да те сакам“ (англиски: ''Can't Stand To Love You'') — песна на американската музичка група [[Шик (музичка група)|Шик]] од 1979 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/53111-Chic-Risqu%C3%A9 Chic – Risqué (посетено на 25 мај 2022)]</ref> == [[1980]]-тите == [[Податотека:The Cure Live in Singapore 2- 1st August 2007.jpg|thumb|150px|right|The Cure]] Во [[1980]]-тите имало бројни големи љубовни хитови, како: „Здраво“ (''Hello'') на [[Лајонел Ричи]], „Го познавам добро“ (''I know him so well'') на Рајс, Ендерсон и Улвос, „Ништо не се споредува со тебе“ (''Nothing Compares 2 U'') на [[Шинејд О’Конор]], „Љубовна песна“ (''Love song'') на британската група „Кјур“ (''The Cure''), итн. Во [[1990]]-тите се појавиле [[Брајан Адамс]] со „Сè што правам“ ''(Everything I Do''), „Ирис“ (''Iris'') на групата „[[Гу гу долс]]“ (''The Goo Goo Dolls'') и „Вистинско, лудо, длабоко“ (''Truly Madly Deeply'') на австралиската група „[[Севиџ гарден]]“ (''Savage Garden'') итн. Други љубовни песни и албуми од овој период се: * „Љубовен поглед“ (англиски: ''The look of love'') - песна на британската [[Поп-музика|поп]]-група [[АБЦ]] (''ABC'') од 1982 година.<ref>[https://www.discogs.com/ABC-The-Lexicon-Of-Love/master/71286 Discogs, ABC ‎– The Lexicon Of Love (пристапено на 11.3.2021)]</ref> * „Повторно се вљубувам“ (англиски: ''Falling in love again'') - песна на британската [[Панк рок|панк-рок]] група [[Адиктс]] (''The Adicts'') од 1985 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=aj2HUtHdqaU YouTube, adicts falling in love again (пристапено на 29.12.2016)]</ref> * „Град без љубов“ (хрватски: ''Grad bez ljubavi'') - песна на хрватската рок-група [[Азра]] од 1981 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=tRh64Co7DyM YouTube, AZRA "Grad bez ljubavi" LIVE SINJ 1987. (пристапено на 12.1.2017)]</ref> * „Јазик на љубовта“ (француски: ''Langue D'amour'') - песна на американската музичарка [[Лори Андерсон]] (''Laurie Anderson'') од 1984 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=U-2fqdkbAPg YouTube, Laurie Anderson - Langue D'amour (посетена на 27.11.2019)]</ref> * „Да ја ставам мојата љубов во тебе“ (англиски: ''Let me put my love in you'') - песна на австралиската рок-група [[АЦ/ДЦ]] (''AC/DC'') од 1980 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=WhF6dpY5E3A&list=PL25Xu_pRLEKfuErzp4c1p6vu0rjvjMmp6&index=5 YouTube, Let me put my love into you - AC/DC (Lyrics) (посетено на 15.6.2017)]</ref> * „Тупаници на љубовта“ (англиски: ''Fists of love'') - песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група [[Биг Блек]] (''Big Black'') од 1986.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=03cDvRl3edo YouTube, Big Black - Atomizer (Full Album) (пристапено на 14.5.2017)]</ref> * „Модерна љубов“ (англиски: ''Modern love'') - песна на британскиот рок-музичар [[Дејвид Боуви]] (''David Bowie'') од 1983 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=3D8NOCAxb9E YouTube, David Bowie - Modern Love (пристапено на 8.5.2017)]</ref> * „Загари на љубовта“ (англиски: ''Hounds of Love'') - песна и албум на британската поп-пејачка [[Кејт Буш]] (''Kate Bush'') од 1985 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=zhD5Gs4A1GM Kate Bush - Hounds of Love Full Album (пристапено на 9.5.2017)]</ref> * „Висока љубов“ (англиски: ''Higher Love'') - песна на британскиот [[Поп-музика|поп]]-музичар [[Стив Винвуд]] (''Steve Winwood'') од 1986 година.<ref>Steve Winwood, ''Back in the High Life'', Cai 9199, Jugoton.</ref> * „Љубовни војни“ (англиски: ''Love Wars'') — песна од истоимениот музички албум на американското соул-дуо Вумак и Вумак (''Womack & Womack'') од 1983 година.<ref>[https://www.discogs.com/release/3947233-Womack-Womack-Love-Wars Womack & Womack – Love Wars (пристапено на 1.4.2024)]</ref> * „Мојата љубов чека“ (англиски: ''My Love Is Waiting'') - песна на американскиот [[Соул-музика|соул-музичар]] [[Марвин Геј]] од 1982 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PUyBr_hhfyM&index=8&list=PLwoyYQXxXlKMvYbii9tGTye_KkAZxN47d YouTube, My Love Is Waiting ✧ Marvin Gaye (пристапено на 30.6.2017)]</ref> * „Љубовта продолжува“ (англиски: ''Love Goes One'') - песна на австралиската [[Поп-музика|поп]]-група ''[[The Go-Betweens (музичка група)|The Go-Betweens]]'' од 1988 година.<ref name="Discogs 2021">[https://www.discogs.com/The-Go-Betweens-16-Lovers-Lane/release/3660493 Discogs, The Go-Betweens – 16 Lovers Lane (пристапено на 15.3.2021)]</ref> * „Љубовта е знак“ (англиски: ''Love is a sign'') - песна на австралиската поп-група ''The Go-Betweens'' од 1988 година.<ref name="Discogs 2021"/> * „Љубов на прв поглед“ (германски: ''Liebe Auf Den Ersten Blick'') — песна на германското електронско дуо [[ДАФ (музичка група)|ДАФ]] од 1981 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/25407-Deutsch-Amerikanische-Freundschaft-Gold-Und-Liebe Dicogs, Deutsch Amerikanische Freundschaft – Gold Und Liebe (пристапено на 23.6.2022)]</ref> * „Кажи ми дали ја сакаш мојата љубов“ (англиски: ''Tell Me Do You Want My Love'') - песна на британската поп-група [[Имаџинејшн]] (''Imagination'') од 1981 година.<ref name="Discogs 2020">[https://www.discogs.com/Imagination-Body-Talk/release/301992 Discogs, Imagination ‎– Body Talk (пристапено на 22.6.2020)]</ref> * „Секогаш ќе те сакам (Но, не гледај назад)“ (англиски: ''I'll Always Love You (But Don't Look Back)'') - песна на британската поп-група „[[Имаџинејшн]]“ (''Imagination'') од 1981 година.<ref name="Discogs 2020"/> * „Вљубен и одљубен“ (англиски: ''In And Out Of Love'') - песна на британската поп-група Имаџинејшн од 1981 година.<ref name="Discogs 2020"/> * „Те сакам“ (англиски: ''I Love You'') — песна на швајцарската [[Електропоп|електро-поп]] група [[Јело]] (''Yello'') од 1983 година.<ref>[https://www.discogs.com/Yello-You-Gotta-Say-Yes-To-Another-Excess/master/35031 Discogs, Yello ‎– You Gotta Say Yes To Another Excess (пристапено на 4.6.2021)]</ref> * „Љубов“ (англиски: ''Love'') - песна од истоимениот албум на британската [[Рок-музика|рок]]-група [[Калт (рок-група)|Калт]] (''The Cult'') од 1985 година.<ref>[https://www.discogs.com/The-Cult-Love/master/767 Discogs, The Cult ‎– Love (пристапено на 13.5.2020)]</ref> * „[[Љубов (рок албум)|Љубов]]“ (англиски: ''Love'') - албум на британската рок-група „Калт“ од 1985 година.<ref>[http://www.allmusic.com/album/love-mw0000603755 All Music, Love - The Cult (пристапено на 16.1.2016)]</ref> * „Да љубиш значи да закопаш“ (англиски: ''To love is to bury'') - песна на американската група [[Каубој џанкис]] (''Cowboy Junkies'') од 1988 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=I4hKmQpcT1k YouTube, To Love is to Bury Cowboy Junkies Trinity Session (пристапено на 3.5.2017)]</ref> * „Тоа го викам љубов“ (англиски: ''That's what I call love'') - песна на австралиската поп-група [[Краудед хаус]] (''Crowded House'') од 1986 година.<ref name="DJ5IR7hlZ8g YouTube 2017">[https://www.youtube.com/watch?v=DJ5IR7hlZ8g YouTube, Crowded House (Full Album) - Crowded House 1986 (пристапено на 21.6.2017)]</ref> * „Ќе те сакам до денот кога ќе умрам“ (англиски: ''Love you 'til the day I die'') - песна на австралиската поп-група Краудед хаус од 1986 година.<ref name="DJ5IR7hlZ8g YouTube 2017"/> * „Лекции по љубов“ (англиски: ''Lessons in love'') - песна на британска [група [[Левел 42]] (''Level 42'') од 1985 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=gt7mtdLha-c YouTube, Level 42 - Lessons In Love (пристапено на 31.12.2016)]</ref> * „Моќта на љубовта“ (англиски: ''The power of love'') - песна на американскиот рок-музичар [[Хју Луис]] (''Huey Lewis'') од 1985 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KCkgYhtz64U YouTube, Huey Lewis and the News - Power of Love (Official Video) (пристапено на 8.1.2017)]</ref> * „Љ. У. Б. О. В. Љубов“ (англиски: ''L.O.V.E. Love'') — песна на шкотската рок-група [[Оринџ џус (рок-група)|Оринџ џус]] (''Orange Juice'') од 1982 година.<ref>[https://www.discogs.com/Orange-Juice-You-Cant-Hide-Your-Love-Forever/master/30345 Discogs, Orange Juice (3) ‎– You Can't Hide Your Love Forever (пристапено на 22 март 2021)]</ref> * „Повторно ќе бидеш сакан“ (англиски: ''You Will Be Loved Again'') - песна на канадската рок-музичарка [[Мери Маргарет О'Хара]] (''Mary Margaret O'Hara'') од 1988 година.<ref>[https://www.discogs.com/Mary-Margaret-OHara-Miss-America/master/159214 Discogs, Mary Margaret O'Hara ‎– Miss America (пристапено на 18.3.2021)]</ref> * „Моќта на љубовта“ (англиски: ''The power of love'') - песна на американската [[Поп-музика|поп]]-пејачка [[Џенифер Раш]] (''Jennifer Rush'') од 1984 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=b_zHQ6kFuQ0 YouTube, Jennifer Rush - The Power Of Love (Official Video) (пристапено на 8.1.2017)]</ref> * „Сладок љубовен оган“ (англиски: ''Sweet Fire of Love'') - песна на американскиот рок-музичар [[Роби Робертсон]] (''Robbie Robertson'') од 1987 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=l1C-e6DDYbo&list=PL8a8cutYP7fo7YuWjaK6IodUFpBu-pqfg&index=4&pbjreload=10 YouTube, U2 & Robbie Robertson- Sweet Fire of Love (Official-Unofficial) Music Video (пристапено на 23.10.2017)]</ref> * „Роб на љубовта“ (англиски: ''Slave to Love'') - песна на британскиот пејач [[Брајан Фери]] од 1985 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=9kp3N3wQPO0 YouTube, Bryan Ferry - Slave To Love (Official) (пристапено на 18.6.2017)]</ref> * „Моќта на љубовта“ (англиски: ''The power of love'') - песна на британската [[Поп-музика|поп]]-група [[Frankie Goes to Hollywood|Френки гоуз то Холивуд]] (''Frankie Goes to Hollywood'') од 1984 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=NyoTvgPn0rU YouTube, Frankie Goes To Hollywood - The Power Of Love (пристапено на 8.1.2017)]</ref> * „Караван на љубовта“ (англиски: ''Caravan of love'') - песна на британската група [[Хаусмартинс]] (''Housemartins'') од 1986 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ehfiQd7lcPY YouTube, THE HOUSEMARTINS - CARAVAN OF LOVE (пристапено на 8.1.2017)]</ref> * „Мојата прва љубов“ (хрватски: ''Moja prva ljubav'') - песна на хрватската група [[Хаустор]].<ref>[''Haustor 1981. 1984. 1985. 1988.'' City Records, 2006.</ref> * „Да живее љубовта“ (хрватски: ''Živjela ljubav'') - песна на југословенската пејачка [[Мери Цетиниќ]] (''Meri Cetinić'') од 1983 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=mapvKNmoUpk YouTube, Meri Cetinić - Živjela ljubav (пристапено на 22.5.2017)]</ref> * „Твојата љубов е крал“ (англиски: ''Your Love is King'') - песна на британската пејачка [[Шаде]] (''Sade'') од 1984 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=k1ljpLQ1V6Y YouTube, Sade - Your Love Is King (пристапено на 19.1.2017)]</ref> * „Љубовна приказна“ ([[српски]]: ''Љубавна прича'') - песна на српската [[Рок-музика|рок]]-група [[Шарло Акробата]] (''Šarlo Akrobata'') од 1981 година.<ref>[https://www.discogs.com/%C5%A0arlo-Akrobata-Bistriji-Ili-Tuplji-%C4%8Covek-Biva-Kad-/master/330350 Discogs, Šarlo Akrobata ‎– Bistriji Ili Tuplji Čovek Biva Kad ... (пристапено на 25.2.2021)]</ref> ==1990-тите== * „Љубов и само љубов“ (англиски: ''Love And Only Love'') — песна на американскиот рок-музичар [[Нил Јанг]] (''Neil Young'') од 1990 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/38731-Neil-Young-Crazy-Horse-Ragged-Glory Neil Young + Crazy Horse – Ragged Glory (пристапено на 7.11.2023)]</ref> * „Една љубов“ (англиски: ''One Love'') — песна на британската група [[Масив Атак]] (''Massive Attack'') од 1991 година.<ref>[https://www.discogs.com/Massive-Attack-Blue-Lines/master/32618 Discogs, Massive Attack ‎– Blue Lines (пристапено на 11.1.2021)]</ref> * „Те сакам“ (англиски: ''I love you'') — песна на британската [[Рок-музика|рок]]-група [[Спејсмен 3]] (''Spacemen 3'') од 1991 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=6V_0RfG6h3Q YouTube, Spacemen 3 - I love you (пристапено на 5.2.2017)]</ref> * „Мојата љубов е вистинска“ (англиски: ''My Love's for Real'') — песна на американската група [[Шик]] (''Chic'') од 1992 година.<ref>[http://genius.com/Chic-my-loves-for-real-lyrics genius.com, My Love's For Real, Chic (посетена на 15.11.2016)]</ref> * „Земи ја мојата љубов“ (англиски: ''Take My Love'') — песна на американската група Шик (''Chic'') од 1992 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5tSFauB5_Kc Take My Love - Chic - YouTube (посетена на 15.11.2016)]</ref> * „Храм на љубовта“ (англиски: ''Temple Of Love'') — песна на британската рок-група ''Sisters of Mercy''.<ref>[https://www.discogs.com/The-Sisters-Of-Mercy-Greatest-Hits-Volume-One-A-Slight-Case-Of-Overbombing/release/240100 DISCOGS, The Sisters Of Mercy ‎– Greatest Hits Volume One (A Slight Case Of Overbombing) (пристапено на 2.12.2019)]</ref> * „Љубовта не му припаѓа никому“ (англиски: ''Love Doesn't Belong'') — песна на американската рок-група [[Американ мјузик клаб]] (''American Music Club'') од 1994 година.<ref>[https://www.discogs.com/American-Music-Club-San-Francisco/master/138013 DISCOGS American Music Club ‎– San Francisco (пристапено на 10.6.2018)]</ref> * „Една љубов“ (англиски: ''One Love'') — песна на британската група [[Продиџи]] (''The Prodigy'') од 1994 година.<ref>[https://www.discogs.com/The-Prodigy-Music-For-The-Jilted-Generation/master/8596 Discogs, The Prodigy ‎– Music For The Jilted Generation (пристапено на 7 март 2021)]</ref> * „Нема ништо лошо во љубовта“ (англиски: ''There's nothing wrong with love'') — албум на американската рок-група [[Билт ту спил]] (''Built to Spill'') од 1995 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=W363-J_QLfE BUILT TO SPILL there's nothing wrong with love (FULL ALBUM) (пристапено на 5.12.2016)]</ref> * „Остров на љубовта“ (англиски: ''Love Island'') — песна на [[Фетбој слим]] (''Fatboy Slim'') од 1998 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Vxj6-1xPsFo YouTube, Fatboy Slim - Love Island (пристапено на 8.4.2016)]</ref> ==2000-тите== * „Таа ќе биде сакана“ ("She Will Be Loved") - Песна на американската поп-групата Maroon 5 (''Maroon 5'') од 2002 година.<ref>[http://www.digster.fm/playlist/love-songs-1 Digster, Love Songs Playlist (пристапено на 21.2.2017)]</ref> * „Круна на љубовта“ (''Crown of love'') - песна на групата ''Arcade Fire'' од 2004 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=C5ZenaNpN4g YouTube, The Arcade Fire - Crown of Love (пристапено на 21.12.2016)]</ref> * „Тупаница со љубов“ (''Fistful of love'') - песна на „[[Ентони енд д Џонсонс]]“ (''Anthony and the Johnsons'') од 2005 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Vgwp-iQenn4 YouTube, Antony and the Johnsons - fistful of love (пристапено на 22.12.2016)]</ref> * „Лудо вљубен“ (''Crazy in love'') - песна на „[[Ентони енд д Џонсонс]]“ (''Anthony and the Johnsons'') од 2009 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=lAqxRA7h0Ds YouTube, Antony and The Johnsons - Crazy In Love (official video) (пристапено на 22.12.2016)]</ref> * „Ти благодарам за љубовта“ (''Thank you for your love'') - песна на „[[Ентони енд д Џонсонс]]“ (''Anthony and the Johnsons'') од 2010 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=I-Xdm5yS6PY YouTube, Antony and The Johnsons - Thank You For Your Love (Official Video) (пристапено на 22.12.2016)]</ref> * „Војник на љубовта“ (''Soldier of Love'') - песна и албум на британската пејачка Шаде (''Sade'') од 2010 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=IvDaJaU5My4&list=PL-UWPlRIl68pBWjsKGgs1c9b7Ua6pDvYJ&index=2 YouTube, Sade - Soldier of Love (пристапено на 19.1.2017)]</ref> * „Тајна љубов“ (''Tajna ljubav'') - песна на [[СФРЈ|југословенската]] [[Рок-музика|рок]]-група „[[Фит]]“ од 2011 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=W6FjsIP-3VI YouTube, Rock'N'Roll Je Kriv Za Sve FIT (пристапено на 8.4.2017)]</ref> * „Слободната љубов“ - песна на македонската група „[[Фолтин]]“ од 2015 година.<ref>Фолтин, '''Пијан славеј''', НУ Центар за култура, Битола, 2015.</ref> * „Ме љуби девојка“ (''Girl loves me'') - песна на англискиот пејач [[Дејвид Боуви]] (''David Bowie'') од 2016 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=RPbuxapYWFc YouTube, David Bowie- Blackstar (Full album) (пристапено на 29.5.2017)]</ref> * „Љубов“ - песна на македонската група „[[ПМГ Колектив]]“ од 2016 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pmgrecordings.com/discography.php?id=150&id=140 |title=www.pmgrecordings.com (пристапено на 3.12.2017) |accessdate=2017-12-03 |archive-date=2021-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210102062639/http://www.pmgrecordings.com/discography.php?id=150&id=140 |url-status=dead }}</ref> == Оперски љубовни песни == Некои од најпознатите [[Опера|оперски]] арии се љубовни песни: „E lucevan le stelle“ и „Recondita armonia“ од операта „[[Тоска (опера)|Тоска]]“ (''Tosca'') на [[Џакомо Пучини]]; „Un bel di vedremo“ од „[[Мадам Батерфлај]]“ (''Madama Butterfly'') на Пучини; „Che gelida menina“ од „[[Боеми (опера)|Боеми]]“ (''La Bohème'') на Пучини; „Celeste Aida“ од „[[Аида (опера)|Аида]]“ (''Aida'') на [[Џузепе Верди]]; „La Fleur que tu m'avais jetée“ од „[[Кармен (опера)|Кармен]]“ на [[Жорж Бизе]] итн. ==Народни и староградски љубовни песни== * „Од умот се подизгубив“ - македонска староградска песна.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=VCNzv8NBt5M YouTube, Ansambl Biljana - Od umot se podizgubiv (пристапено на 2.12.2019)]</ref> * „Три години Кате“ - македонска староградска песна.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ImWgTI3DPd8 YouTube, Ansambl Biljana - Tri godini Kate (пристапено на 2.12.2019)]</ref> * „Ој, љубов, љубов“ - македонска староградска песна.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=_UIckgcUFUE YouTube, Ansambl Biljana - Oj ljubov ljubov (пристапено на 2.12.2019)]</ref> == Надворешни врски == * [http://www.romantic-lyrics.com/ Текстови на љубовни песни] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090501092728/http://www.romantic-lyrics.com/ |date=2009-05-01 }} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Музика]] [[Категорија:Поп-музика]] [[Категорија:Рок-музика]] [[Категорија:Опера]] 5puz9im258p2oti2obqdybo02899b5t 0 116012 5606781 5011559 2026-08-09T14:09:03Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: солуција → решение 5606781 wikitext text/x-wiki '''Услужен маркетинг''' — потребата да се проучат потрошувачите, да се анализира нивното однесување, да се види какви услуги претпочитаат во одреден период од животот, кога и како ги користат тие услуги и на крајот, како се создава еден лојален клиент кој на компанијата ќе и носи задоволителна профитабилност на долг рок и сл. Без оглед дали се работи за процес на купување на производ во супермаркет, или за процес на одлучување за користење на одреден вид на банкарска, осигурителна или друг вид на услуга клиентот се јавува во тој процес како комплексна личност која е под влијание на бројни фактори. Постојат две причини за научно изучување на проблематиката на однесувањето на потрошувачите: * Сознанието дека тие не се однесуваат секогаш и исклучиво од економски и рационални мотиви во процесот на купување на производи и услуги. * Големиот маркетиншки предизвик условен од динамичкиот развој на [[пазар]] на потрошувачи, како во поглед на неговиот обем така и во поглед на неговата структура. == Фактори кои го детерминираат однесувањето на клиентите == Клучот за успешна [[маркетинг]] стратегија како на национално така и на глобално ниво, претставува темелно разбирање на однесувањето на потрошувачите (клиентите)<ref>Потрошувачи (клиенти). Во сферата на услугите наизменично се користат термините клиенти или потрошувачи, поради тоа во натамошниот текст на местата каде ќе биде споменат терминот потрошувач се мисли на клиент и обратно.</ref>. За да се разбере нивното однесување потребно е да се ‘’осознае делувањето на бројни интерни и надворешни фактори...’’<ref>Б.Јаќовски и С.Р.Јовановска: Однесување на потрошувачите, Економски факултет Скопје, 2001, стр 27</ref>. Тие фактори по својата природа имаат допирни точки со голем број бихејвиористички науки, при што се користат знаења, концепти, методи и техники од економијата, психологијата, социологиата, антропологијата, па дури и од биологијата. Една од дефинициите за однесувањето на потрошувачите опфаќа ‘’процес на истражување како и зошто тие купуваат и трошат’’<ref>John A. Howard: Consumer behavior in Marketing, Prentice Hall 1989, p.2</ref>. Разбирањето на однесувањето на потрошувачите опфаќа “видливо однесување” (за купеното количество, кога, со кого, кој и како купил, и како го конзумирал или доживеал производот или услугата) и “невидливо однесување” (променливи кои не можат да се забележат како: потребите на потрошувачите, системот на вредности, перцепцијата, информациите со кои располагаат и како се чувствуваат при поседување и користење на различни производи и услуги). Овие променливи се извор од кој се црпат информации, а овозможуваат градење на адекватни маркетиншки стратегии со кои ќе се задоволат барањата на потрошувачите. Со цел компаниите да не ги злоупотребуваат потрошувачите во својата трка за профит, изработена е и соодветна регулатива за заштита на интересите на потрошувачите и тоа не само од аспект на квалитетот на производите и услугите, туку и заштита на личните податоци на поединецот, бидејќи денес, во ерата на информациите, од потрошувачите постојано се бараат податоци, кои понатаму се користат за реализација на вкрстена продажба, создавање нови понуди и сл. За да може да се зборува за факторите кои влијаат на однесувањето на потрошувачите, треба да се тргне од процесот на купување и од нивниот животен стил. Најопшто кажано, купувањето на некој производ претставува решавање на некој проблем, додека животниот стил е начин на кој живееме: кои производи и услуги ги купуваме и користиме, што мислиме и што чувствуваме за нив. Сево ова ја дава сликата за нас, која е резултат на културата во која живееме и од можните искуства и ситуации од секојдневното живеење. “Под дејство на животниот стил, и индиректно под дејство на факторите кои влијаат на животниот стил, потрошувачите градат одредени ставови кон купувањето и користењето на одредени производи и услуги во различни ситуации. Процесот на одлучување на купувачот ги вклучува следниве фази: препознавање на проблемот, барање информации, евалуација на алтернативи, избор и купување и пост-куповни процеси”<ref>Hawkins-Best-Coney: Consumer behavior, IRWIN 1991, p.23</ref>. На процесот на купување влијаат низа надворешни и внатрешни фактори. Кога се зборува за надворешни фактори кои влијаат на процесот на купување и користење на производи и услуги, тука се опфатени пред се: * културата и системот на вредности кој произлегува од неа * доходот, географската положба и старосната група како демографски одлики * социјалниот статус на поединецот кој покажува кое е неговото место во општествениот систем * референтните групи и [[семејство]] како специфична и особено влијателна форма на референтна група и др. Внатрешните фактори кои се познати уште како и психолошки фактори на потрошувачката се однесуваат на:<ref>Ibid</ref> * перцепцијата како процес во кој се обработуваат примените информации * учење и меморија кои се условени од искуството во купувањето * мотивите, карактерот на личноста и нејзините емоции * животниот стил кој поминува низ континуирани и умерени промени низ времето * ставовите кои ја покажуваат ориентацијата “за” или “против” одреден производ, услуга продажно место итн. Една особено важна одлика на услужниот сектор е поврзана со нематеријалноста на услугите и нивното користење, кое бара да се посвети посебно внимание на задоволство остварен од користење на некоја услуга и дополнителната вредност која се создава на релација клиент-компанија. Во таа смисла можат да се утврдат одредени допирни точки и со процесот на користење на производите и услугите, имајќи предвид дека степенот на задоволство резултира со градење на долготрајни маркетинг односи на лојалност со клиентите, што на долг рок резултира со намалување на маркетинг трошоците за привлекување на нови клиенти кои се многукратно повисоки од трошоците на задржување на постојаните профитабилни клиенти. Ерата на информатиката и брзата размена на информации создадоа хиперконкурентни пазари. Клиентите сега се подобро информирани за понудите на конкурентите, внимателно пресметуваат колкави трошоци ќе сносат одредени услуги, а исто така бараат повеќе поволности и дополнителни бенефиции. Клиентите сега имаат моќ да дефинираат еден вид персонализирани производи и услуги и соодветни цени, да изберат канал на дистрибуција по своја желба, па дури можат сами да го дефинираат начинот на рекламирање и комуницирање. Со појавата на интернетот, комуникациите станаа двонасочни т.е. интерактивни. Потрошувачите се информираат и знаат многу за компаниите, а компаниите можат да акумулираат покомплетни информации за своите потрошувачи. Со таквите информации, компаниите можат да воспостават силни врски на соработка, при што се истражуваат нови можности на деловно работење и се градат поголеми конкурентски предности. Во контекст на ова, “преку Менаџментот за односи со клиенти (CRM), компаниите ќе утврдат кои се нивните клиенти, како тие се одесуваат, што сакаат и кои се нивните потреби. Понатаму, CRM овозможува компанијата да реагира соодветно, доследно и навремено на сите барања на клиентите”<ref>P. Kotler, D. Jain, S. Maesincee: Marketing moves, Harvard Business School Press 2002, p.p. 28-9</ref> Фирмите сакаат да развијат солидна база на “добри” потрошувачи кои: * ќе купуваат повеќе од компанијата дури и по повисока [[цена на побарувачка]]; * ќе ја препорачуваат компанијата и нејзините производи/услуги на колегите, пријателите и семејството; * ќе ги испробуваат новите понуди на компанијата и ќе и помогнат да ги подобри новите производи и услуги; * ќе користат услуги, помош и други погодности од компанијата. Согласно современите трендови компаниите го поместуваат својот фокус од менаџмент на производство кон менаџмент на потрошувачи. Во индустриската ера одржувањето блиски контакти со потрошувачите и производство според нивни специфични потреби создавале високи трошоци. Таквите трошоци биле пречка за создавање блиска соработка и персонализирани услуги согласно барањата на клиентите. Компаниите можат да воспостават односи на соработка со своите клиенти по многу пониски трошоци. За успешна примена на CRM Артур Хјугс идентификувал пет критериуми: * компанијата треба да има добро развиен маркетинг процес; * компанијата може лесно да дојде до податоци за името на клиентот, адресата и однесувањето при купување; * на продажното место може да се добијат податоци за повторливо купување на одреден клиент; * компанијата умее да гради и да пребарува бази на податоци за клиентите * компанијата може да понуди програма за надградување со што ќе се постигнат значајни корисности за двете страни.<ref>Според Arthur M. Hughes: Strategic Database Marketing, McGraw-Hill 2000</ref> Може да се заклучи дека наведениве критериуми се исполнети во услужниот сектор, имајќи ја предвид природата на услугите и начинот на кој клиентите ги користат истите. Авионските превозници, автомобилските компании, финансиските компании, хотелите и некои други компании во развиените економии ги исполнуваат овие критериуми, додека производите за широката потрошувачка и производите кои ретко се купуваат не би можеле да ги исполнат критериумите за CRM. Маркетинг-менаџментот на односи со клиенти може да биде многу ефикасен ако е поддржан со соодветни анализи на клиентите кои ќе му овоможат на персоналот да ја диференцира услугата и да советува. Треба да се надминат традиционалните бариери дека анализите се потребни единствено при донесување одлуки од страна на врвниот менаџмент. Менаџментот за односи со клиенти значи користење на анализите како основа на сите операции, а разбирањето на клиентите треба да е срцето на секоја одлука. == Таргетирање на целни клиенти и анализа на нивната профитабилност == Потрошувачите се многубројни и имаат различни барања. Проучувањето на нивните одделни одлики претставува основа за спроведување на сегментацијата на пазарот и изнаоѓање на целни сегменти. Суштината на таргет маркетингот е изнаоѓање на целни сегменти на потрошувачи и развој на понуда и маркетинг програми кои се специфично наменети за нив. “Пазарниот сегмент се состои од група на потрошувачи кои делат сличен сет на желби и барања. Маркетарите не ги создаваат сегментите. Задача на маркетарите е да ги идентификуваат сегментите и да одлучат кој од нив ќе претставува целен сегмент за нивната компанија. Предностите на целниот маркетинг наспрема масовниот маркетинг е можноста компанијата да понуди производи и услуги адекватни на барањата на клиентите по соодветни цени. Исто така компанијата може подобро да ги избере соодветните канали на дистрибуција и комуникација, а ќе има и подобра претстава за конкуренцијата која ги напаѓа истите целни сегменти.” Таргетирањето на целните клиенти како процес се совпаѓа со спроведување на активностите на менаџментот на односи со клиенти и опфаќа три фази: * Изнаоѓање целни клиенти * Исполнување на потребите на целните клиенти * Формирање долготрајни врски со целните клиенти За да се пронајдат целните клиенти треба да се дефинира целниот пазар и да се привлечат целните клиенти. '''Дефинирање на целниот пазар.''' Сите маркетинг активности, вклучително и CRM, започнуваат со дефинирање на целниот пазар. Како што се зголемува конкуренцијата, дигиталната технологија им овозможува на компаниите да ги расчленат своите клиенти од пазарните сегменти на се помали и расчленети микросегменти. '''Привлекување на целни клиенти.''' Во секој таргетиран пазар, треба да се идентификуваат вистинските целни клиенти. Поради тоа, маркетарите треба континуирано да ги следат променливите барања на своите клиенти и во одредени случаи треба да проценат дали се поместил фокусот кон друга група на клиенти. Така на пример, “ во текот на 1990-те години, Citybank ја започнала својата нова мисија- да им овозможи на клиентите глобално искуство. Ваквиот пристап бил резултат на растечкиот број на мобилни клиенти кои барале интегрирана и конзизтентна понуда во смисла на тоа што сакаат, каде сакаат и кога сакаат да користат одреден финансиски производ или услуга. Банката во привлекувањето на целните клиенти применувала стратегија на глобална понуда која ги зема предвид поединечните барања на клиентите.”<ref>S. Vandermerwe: The Eleventh Commandment – Transforming to “Own” Customers; John Wiley & Sons Ltd., 1997, p.p. 111-112</ref> Одкога ќе се дефинираат целните клиенти, компаниите треба да дадат одговор на следниве прашања: * Дали целните клиенти сакаат близок однос со компанијата? * Дали компанијата сака блиска соработка со сите клиенти? Сите клиенти немаат иста вредност за компанијата. Маркетарите треба да ги рангираат своите клиенти според профитабилноста која се мери според животниот век на клиентот и да алоцираат поголемо внимание на повредните клиенти, при што не треба да се изгуби од вид значењето на потребите и барањата на одделните клиенти. Профилот на одреден клиент според неговата профитабилност е многу важен. Факт е дека мал број на клиенти го генерираат вкупниот профит на компанијата. Во тој контекст, се развиваат стратегии за зголемување на профитабилноста со примена на променливи провизии. Меѓутоа со ова не се осознаваат клиентите поединечно. За да може компанијата да ја зголеми својата вредност, целните клиенти треба да ги диференцира според нивниот поединечен придонес кон вкупната профитабилност. Особено е важно да се сочува оној клиент кој генерира профит, отколку оној кој генерира загуби. Кај клиентите кои генерираат загуба при секоја интеракција треба да се направи обид да се измени таа состојба преку изнаоѓање начини за намалување на трошоците на трансакцијата или создавање на диференциран сет на производи кои би му се понудиле на клиентот – вкрстена продажба. Ова пак од персоналот бара целосно познавање на клиентот и примена на тоа знаење во интеракција со него. Маркетарите треба да вложат повеќе средства и маркетинг напор за да ги пофатат потенцијалните клиенти со висока вредност. “Компанијата може да потроши 3 $ за контактирање на потенцијален високо вреден клиент, а доколку има такви 20 вкупните трошоци ќе бидат 60 $, но доколку троши по 1$ за контактирање на клиенти со ниска вредност, кои се 500 на број, ќе потроши 500$. Вака таргетиран маркетинг ќе даде подобри резултати отколку кога би се потрошиле истите средства за да се испрати генеричка брошура до сите потенцијални клиенти.” На крајот, вредноста на клиентот не се утврдува само од едно купување, туку од очекуваните купувања кои ќе ги направи клиентот во текот на својот животен век. Животната вредност на клиентот ја претставува сегашната вредност на приливот на идни профити кои се очекуваат за време на купувачкиот животен век. Од очекуваните приходи во иднина, компанијата треба да ги одземе очекуваните трошоци за привлекување, продажба и сервисирање натој клиент. На пример, Carl Sewell проценил дека купувач кој влегол во неговиот продажен салон да купи автомобил за првпат, претставува идна потенцијална вредност од над 300.000$. Овој број претставува CLV доколку клиентот е задоволен и од истиот дилер купи неколку автомобили во текот на својот животен век. Доколку клиентот донесе и други клиенти, овој број ќе биде поголем.<ref>C. Sewell, P. Brown: Customers for life, New York Pocket Books, 1990, p.162</ref> == Задоволување на потребите на целните клиенти == Откако ќе ги пронајде своите целни клиенти врз основа на претходно утврдени променливи, компанијата треба да ги задоволи нивните барања и потреби, при што крајна цел за секоја компанија е остварување на одреден профит. Значи вредноста на клиентот за компанијата да се претвори во одредена корист за клиентот преку адекватна подуда на пазарот и соодветна маркетинг коуникација која е во контекст со поединечниот избор на клиентот. Претворање на вредноста на клиентот во одредена корист. Денешните бизниси сè повеќе време се фокусираат на откривање на желбите на потрошувачите. Задачата на маркетарите е да ги претворат потребите на клиентите во поединечни користи. Од аспект на клиентот, користа од купувањето може да се опише на следниот начин: ''“Користа на клиентот = целисходноста на понудата + вредноста на марката + вредноста на соработката – трошоците на понудата – трошоците на времето”'' '''Споредба на понудата на пазарот во контекст со изборот на клиентот.''' Треба да се направи анализа дали купувањето одредени добра и услуги буди интерес за купување на други добра и услуги кои се во контекст со првите. Тоа значи дека се отвора можност за вкрстена продажба доколку се познава однесувањето на потрошувачот при купување. Купувачот на лаптоп компјутер може да е заинтересиран за дополнителна опрема како на пример печатач, или за дополнителен гарантен рок, корисник на дебитна картичка во банка може да е заинтересиран за револвинг дебитна картичка или за зголемување на дозволениот лимит и сл. Од аспект на искуството на клиентот во изборот на производи и услуги, постојат три типа на понуди: * Самостојни понуди кои нудат самостојна нето сегашна вредност и вредност на соработката. * Понуди кои немаат нето сегашна вредност, но придонесуваат да се развие или да це зацврсти некоја значајна соработка. Овие понуди се нарекуваат водачи со загуба. Повеќе сметководствени компании нудат беспалтни консултантски услуги за да привлечат нови клиенти. * Понуди кои претставуваат еднократна трансакција и не создава однос на соработка. Тука спаѓаат работи со недвижнини, финансиски соработки и сл. За да развие трајни клиенти банката треба да развие сегментација заснована на вредноста на клиентот, сегментација на потребите и модел на предвидување на нивото на откажување на клинетите со користење на услугата или производот. Сегментација заснована на вредноста на клиентот овозможува да се утврди оптималниот износ кој треба да се инвестира за да се задржи секој клиент. Откако ќе се утврди тоа, се развива сегментација на потребите, за да се излезе со соодветна понуда на пазарот. На крајот банката може да користи модел за предвидување на нивото на откажување на клиентите, за да ја утврди нивната ранливост. На оние клиенти кои вреди да се задржат, ќе им се понудат одредени бесплатни услуги или пониски провизии. '''Маркетинг систем на “разузнавање” на пазарот.''' Откако ќе се пресретнат потребите на клиентот со понудата на пазарот, треба да се изгради траен однос на соработка со кој клиентот ќе биде задоволен. За да се постигне тоа, потребни се инвестиции за подобрување на ресурсите за разузнавање на пазарот од страна на компанијата. Системот на разузнавање на пазарот е интегрален дел на менаџментот на односи со клиенти, кој ќе обезбеди информации за купувачките навики на клиентите, за демографските и психолошките одлики и за контактите со компанијата. Знаењето е информација која била обработена, ставена во контекст и анализирана на начин кој има значење во процесот на донесување на одлуки. Маркетарите треба да го намалат времето од стекнување на информацијата до времето на нејзиното претворање во пазарна понуда. '''Проникнување во информациите за клиентите.''' Денес, колем број компании на информациите за своите клиенти гледаат како на стратешко средство со кое ја одржуваат својата конкурентска предност. Секоја компанија треба да утврди кои информации треба да ги чува и акумулира. Најбитни се информациите преку кои се следи купувањето на клиетите и за што тие се интересираат. Доколку постои можност, компанијата треба да обезбеди демографски информации за староста, образованието и доходот. Системот на разузнавање на пазарот треба ваквите информации да ги стекне од повеќе извори, како на пример какви се преференциите и каква е честотата на купување и сл., а потоа информациите се интегрираат, се складираат и се споделуваат со сите активности кои се насочени кон пазарот како што се службите за маркетинг, продажба и односи со клиенти. За анализирање на информациите потребно е да се користат испробани статистички техники. Различни аналитичари можат да презентираат различни резултати пред менаџментот. Системот за разузнавање на пазарот може да даде предлог за тоа каква промотивна кампања е потребна, да им даде сигнал на маркетарите дека треба да стапат во контакт со своите клиенти или да ја проценат ефикасноста на ценовната политика. Менаџерите на Bank of America имаат пристап до профилот на клиентот додека тој се наоѓа во банката, при што имаат можност да остварат вкрстена продажба на различни финансиски производи и услуги, или банката MBNA 16 пати го зголемила профитот со намалување на стапката на ерозија на клиетите на половина од просекот на ниво на банкарскиот сектор со фокусирање на профитабилните клиенти.<ref>P. Kotler: Kotler on Marketing; New York Free Press 1999, p.,p. 15, 19, 116</ref> === Задоволство, воодушевување и лојалност. === Потрошувачите доживуваат различни нивоа на задоволство или незадоволство после секое користење во зависност од тоа дали нивните очекувања се сретнуваат или не со добиената услуга. Поради тоа што задоволството е емоционално, нивната посткуповна реакција може да содржи лутина, незадоволство, иритација, неутралност, уживање или воодушевување. Очигледно е дека незадоволните клиенти ја менуваат компанијата и шират негативни гласини. Но дали е доволно само да се задоволат барањата на клиентот? Постојат многу параметри дека делумно задоволување на муштериите не е доволно, бидејќи истите можат да бидат преземени од конкуренцијата. Воодушевен муштерија, од друга страна, е поизгледно дека ќе биде лојален, без разлика на атрактивните конкурентски понуди. Задоволството на клиентот има битна улога во високо конкутентските индустрии каде што има голема разлика меѓу делумно задоволен, комплетно задоволен и воодушевен клиент. За да го подобри нивото на задоволство, компанијата мора да дознае прво колку задоволни или незадоволни се нејзините сегашни клиенти. Еден од начините на мерење на задоволството е да се праша клиентот кои фактори се битни за нивното задоволување, и потоа да се оценува перформансот на компанијата и на нејзините конкуренти врз основа на тие фактори. Степенот на задоволство остварен од користењето на одредена услуг, или вкупното искуство кое клиентот ќе го стекне во соработката со компанијата, преминува во т.н. “емотивен резервоар на наклонетост” кон понудувачот. Високо квалитетното искуство ја зголемува емотивната наклонетост на клиентот и тој и понатаму ќе ги користи производите и услугите на избраната компанија. Спротивно од ова, доколку компанијата не го обезбеди квалитетот на понудата кој создава дополнителна вредност за клиентот, истиот ќе биде разочаран и фрустриран, што води кон неусогласеност во маркетинг односите и во најлош случај, кон губење на клиентот и неговото преминување кон конкуренцијата. При оценување на искуството на клиентот најчесто се користи скала од пет нивоа: 5=совршено/извонредно, 4=задоволувачко, 3=просечно/средно, 2=недоволно, 1=лошо. Некои компании користат скала од следните 5 степени за мерење на задоволството. Оценките значат: 1=премногу незадоволен, 2=незадоволен, 3=неутрален, 4=задоволен, 5=премногу задоволен. Резулатетите во голем број студии кои се однесуваат на услужниот сектор укажуваат дека е особено важно да се остварат високи нивоа на задоволство. Резултатите од ваквите анкети може да се користат за да се утврди бројот на лојалните клиенти и колку од нив се склони на напуштање на компанијата. Истражувањата покажуваат дека клиенти со степен на задоволство од 0 до 3 имаат голема шанса да ја напуштат, додека клиенти што се рангираат со 4 можат да бидат преземени од конкуренцијата. Само оние клиенти со ранг 5 се апсолутно лојални. На екстремите на ова скалило се две групи на клиенти кои се од големо значење за услужната комапнија: * '''Терористите''' се ноќна мора за секоја компанија. Тие не замо што ја напуштаат, туку и се осигуруваат дека секој околу нив ќе ја дели фрустрацијата и лутината. Најчесто, оваа група имала лошо искуство кое никогаш не било исправено од комапнијата, резултирајки во ширење на негативни гласови колку што може повеќе. * '''Апостолите''' се сон за секоја компанија. Тие се толку задоволни со нивното искуство што сакаат да го поделат ентузијазмот со другите. Создавањето на апостоли и елиминирањето на терористи треба да биде цел на секоја компанија. === Употреба на информациите за задоволство на клиентите. === Кога компанијата ќе ги собере податоците за задоволство на клиентите, следниот чекор е да се одлучи за најсоодветните стратегии за зголемување на задоволството. Ако поголемиот број од резултати припаѓаат во доменот 2-3, најверојатно компанијата има проблем во доставувањето на основните услуги- основниот пакет на бенефиции што клиентот очекува да биде доставен во секој бизнис во индустријата. Истите елементи можат да се изменат, како што очекувањето на клиентот се менува, понудите на конкуренцијата се подобруваат или нови конкуренти влегуваат во бизнисот. Решението за вакви проблеми е да се осигура компанијата дека нејзините основни производи ги задоволуваат индустриските стандарди дефинирани од клиентот. Неутралните или задоволни клиенти оценети со 3-4 се најверојатно среќни со основната услуга, меѓутоа би сакале да имаат константен сет на придружни услуги којшто го прават основниот производ полесен или подобар за употреба. Компаниите со голем процент на неутрални и задоволни клиенти треба да го зголемат доменот на придружни услуги и да овозможат процеси за подобрување на услугата како резултат на што потрошувачите не би паднале во недозволена категорија кога ќе се појават проблеми. Комплетно задоволени клиенти веруваат дека компанијата навистина ги разбира нивните персонални преференции, потреби, очекувања и проблеми. Компаниите со рејтинг на високо задоволство на потрошувачите-5 најверојатно ги имаат внимателно слушано нивните муштерии, како резултат на што биле во можност да инволвираат поголем број на иновативни елементи во нивните основни понуди. Со тек на време конкурентите можат да го копираат иноваторот, па затоа за да останат водачи треба постојано да бараат нови начини за да ги задоволат клиентите. === Предности од задоволувањето на потрошувачите. === Иако секоја компанија сака да овозможи услуга која ги задоволува потрошувачите тоа не е единствената цел, бидејќи иста компанија може да изгуби контрола врз други бизнис цели како што се достигнувањето на конкурентна предност или профит. Меѓутоа, задоволството на клиентот донесува многу предности. Повисок степен на задоволство води кон поголема лојалност. На долг рок, попрофитабилно е да се задржи добар клиент отколку константно да се привлекуваат нови клиенти коишто ги заменуваат оние што си одат. Високозадоволните клиенти шират позитивни гласини и во суштина стануваат “подвижна реклама” за компанијата, со што ги намалуваат трошоците за привлекување на нови муштерии. Ова е особено битно за професионалните струки како што се стоматолози, адвокати, инженери или книговодители, каде што репутацијата и позитивните гласини се основен извор на информација за нови клиенти. Висок степен на задоволство значи обезбедување на компанијата од т.н. “лоши нешта”, затоа што долгорочните клиенти вообичаено се потолерантни во ситуации каде што истоименото лошо искуство ќе биде заменето со претходните позитивни искуства. Задоволството на клиентот често е поврзано со неговото задржување, дел од пазарот и профити. Многу стратегии за подобрување на задоволството се скапи за да се дизајнираат и имплементираат. Многу менаџери често се прашуваат: кои напори за подобрување на квалитетот ќе донесат најдобри финансиски резултати? Пристапот, познат како т.н. повраток од квалитетот покажува кои дефекти во квалитетот се побитни за клиентот и кои дефекти чинат повеќе за да се поправат. Исто така, сите напори за подобрување на квалитетот не се исплатат, така што ROQ методот може да и помогне на компанијата да постави приоритети засновани на инвестирачките ресурси, за да се поправат оние дефекти коишто придонесуваат за постигнување на најповолни финансиски резултати. == Формирање на долгорочни односи со целните клиенти == Крајната цел на процесот на таргетирање на клиентите и примената на менаџментот на односи со клиенти е да се воспостават долготрајни маркетинг односи на соработка кои за компанијата ќе резултираат со одредено ниво на профит на долг рок, додека за клиентите ќе резултираат со адекватно ниво на позитивно искуство и задоволство од користењето на саканите производи и услуги. Формирањето на долготрајни маркетинг односи со целните клиенти се заснова на моделот за анализа на доживотната вредност –Customer lifetime value (CRM), кој претставува и ќе претставува клуч за успешно работење на компаниите во сферата на услугите во следните десетина години. Целта на формирањето на долготрајни маркетинг односи со целните клиенти е да се развијат и да се зајакнат приходите и профитабилноста на компанијата во сегашноста, во блиска иднина и на подолг рок. Од тука произлегуваат и позитивните ефекти за акционерите, заради што аналитичарите сметаат дека CLV моделот кој ги дава неопходните параметри, како на пример сегментацијата за подобрено таргетирање на целните клиенти за потребите на маркетинг кампањите. Останатите значајни области се однесуваат на: * '''Производите'''- нивно дефинирање и модифицирање согласно потребите на потрошувачите * '''Каналите на дистрибуција'''- избор и користење на соодветниот канал на прдажба во било кое време, за секој потрошувач одделно * '''Утврдување на цената'''- во зависност од реалната вредност на потрошувачот и идниот потенцијал. Стратегиите развиени врз основа на CLV моделот имаат централно значење за постигување на целите на компаниите, како и за создавање дополнителна вредност и конкурентска предност во следните сегменти: * задржување на клиентите и развој на програми за лојалност, * вкрстена продажба на производи и услуги, * намалување на трошоците * оптимизација на ресурсите * управување со каналите на дистрибуција. Притоа, треба да се има предвид дека стратегиите ќе се разликуваат од една до друга институција. Начинот на самата примена на CLV треба да биде тесно поврзан со начинот на кој институциите ги имаат организирано своите активности. Исто така, треба да се има предвид дека постојат неколку клучни чекори за ефикасен развој на CLV стратегиите, и тоа: * стекнување на целосна слика за клиентите, со модификации согласно различните потреби на истите, * информираност во реално време и за целата компанија * утврдување на профитабилноста на клиентите и * развој на модели и дефинирање на стандарди. Сè додека не се утврди колкав профит генерира одреден клиент за банката за време на траењето на деловната врска, не може да се утврди колку време, труд и трошоци можат да се направат за привлекување на тој клиент. За да се реализира ваков проект потребни се огромни почетни средства. Првите вакви предлози од страна на маркетинг директорите наидувале на големи негодувања од страна на извршниот менаџмент. Меѓутоа, откако маркетарите ќе ги објаснат ефектите- дека програмите за лојалност можат четирикратно да го зголемат бројот на новоосвоени клиенти и да обезбедат вискои профити и покрај значителните првични трошоци, извршните директори “омекнуваат”. Програмите за лојалност можат да бидат од голема корист за компаниите од сферата на услужниот сектор. Тие го намалуваат ризикот од спроведувањето на масовните маркетинг програми, на клиентите им носат “опиплива” корист во вид на дополнителна вредност, подобри услови и сл., а сето тоа го подобрува процентот на “верни” клиенти и го зголемува профитот на компанијата. Голем број компании при понудата на своите производи и услуги немаат прецизирани сознанија за вредноста на клиентите. Со сегментацијата на клиентите по основ на два критериуми, финансиските институции ќе можат подобро да ги усогласат маркетингот, продажбата, понудата на услуги и трошоците, за да остварат оптимална долгорочна вредност од клиентите, со крајна цел остварување на профитабилност. CLV стратегиите се особено значајни во услужниот сектор бидејќи “лошите” клиенти во иднина можат да се претворат во добри клиенти. На пример, студентите не депонираат средства во банките туку веднаш ги искористуваат приливите. Меѓутоа откако ќе дипломираат имаат можност да се подобро платени на работните места и нивните средства може да ги депонираат во вид на штедни влогови, можат да користат кредитни производи или да инвестираат во хартии од вредност. Вложувањата за да се привлечат студентите на почетокот ќе резултираат извесна загуба за банката, но истата група на луѓе во иднина ќе претставува носечко јадро на профитабилноста. Ова произлегува од фактот што луѓето најчесто се приврзуваат кон користење на финансиски услуги или производи од исти банки низ целиот живот. Финансиските компании треба да се свесни дека човечките потреби се променлива категорија и како што поминува времето се создаваат можности за вкрстена продажба на различни производи и услуги од нивната понуда. == Управување со некооперативни купувачи == Маркетинг концепцијата започнува и завршува со потрошувачот. Меѓутоа, мора да бидеме свесни и реални за да се каже дека: '''Купувачите не се секогаш светци!''' Често со нивното непримерно и вознемирувачко однесување, освен на другите купувачи, влијаат и на услужниот персонал. Малку компании дискутираат со своите вработени како да се справат со “проблематичните” купувачи. Недоволната дискусија можеби е резултат од недостатокот на внимание кое се обрнува на тоа. Претставувајќи го најлошото што купувачите можат да го понудат, се развиени пет профили на купувачи: 1. '''Егоцентричниот Едгар.''' Едгар не верува дека треба да стои во ред за секоја причина. Ќе оди напред барајќи услуга, шаренило од нешта за кои е потребно големо внимание. Ако вашето мото е “ние сме овде да ви служиме на вас” Едгар ја толкува пораката како: твојата компанија постои да ми служи на моите потреби, и само на моите, токму сега. Друга негова лоша одлика е тоа што ќе оди кај вработените од првата линија барајќи го одговорното лице. Едгар ги третира работниците од предната линија како изгазена шикана на патот која заслужува само толку внимание. Ако се довлечка до врвот, тој ја користи шансата да го извалка менаџментот и да докажува дека знае како треба да се движат работите. Справувањето со Едгар е од поголем проблем за неискусните, нови во работата, несигурните во нивните перформанси и оние кои се под притисок. Клучот на справувањето со Едгар е да не се дозволи вашето его да биде уништено од неговото, прилагодувајќи се на неговото. Едгар верува дека вие сте неспособни во решавањето на некоја функција, па преземањето акција која ќе ги демонстрира вашите можности за решавање на некој проблем, тоа ќе го изненади. Дополнително не треба да зборувате за политиката или спортот, тој мисли дека е посебен и дека правилата кои се применуваат за другите не треба да се применуваат и за него. Фразите како “за вас Едгар можам да го направам следното”, каде “следното” влијаат на неговото его, додека вие ја спроведувате политиката на компанијата. 2. '''Лошата уста Бети.''' Тоа е тип на купувач кој станува гласен, груб и навредлив. Лошата уста Бети дозволува да се знае што таа мисли за вас, вашата организација и наследеното од двете. Ако не може да биде во право таа ќе биде гласна, вулгарна и нељубезна. Бети е груба не само кон вработените, туку и кон другите купувачи кои се затекнати во таа ситуација, делејќи го нејзиното неудобно искуство. Справувањето со Бети содржи неколку можни опции. Бети ја загадува услужната околина со нејзината валкана уста. Пробајте да ја тргнете настрана за да не ја контаминира средината и другите купувачи. Изолирана, треба да се игнорира нејзиното зборување и да се концентрирате на тоа кој е главниот проблем и причината. Оваа е тешка опција, бидејќи нејзиниот однос е екстремно нападен, навредлив и личен по природа. Преземете селективен компромис со тенденција да и се покаже на Бети дека вие ја слушате и дека сте на нејзина страна. Селективниот компрмис претставува метод на справување со незадоволен купувач преку излегување во пресрет да за му се покаже дека е ислушан, т.е. му е обрнато соодветно внимание. Секоја добра услужна компанија треба да води политика за зголемување на почитта. Со други зборови, Бети треба да знае дека вие ќе бидете повеќе волни да и помогнете да ги реши нејзините проблеми доколку не ги слушате нејзините навредливи зборови. Ако Бети продолжи да биде груба и навредлива, откажете се, тргнете се од неа, направете нешто што ќе доведе до тоа да забележи дека е игнорирана. Во најголем број случаи, таа ќе ви се јави или ќе дојде да ви се извини. 3. '''Хистеричниот Харолд.''' Хистеричниот Харолд е галамџија. Тој е тип на купувач кој преку викање и нервозна ситуација ги остварува своите цели. Ако не се оди по неговото, тој ќе почне да ги менува боите и да станува нервозен. Харолд ја демонстрира темната страна на детското во сите нас. Едноставно кажано класична лошотија. Справувањето со Харолд е слично како и справувањето со Бети. Овие два типа ги окупираат другите купувачи и негативно влијаат врз другите и нивното искуство од услугата. Заради тоа Харолд треба да се повлече од сцената, за да им се овозможи на другите купувачи да си ја вршат работата. Кога тој има проблем, има потреба од “олеснување”, затоа кога е тргнат од сцена дозволете да се изпразни, потоа може да обрнете внимание на проблемот и да преземете акција. Не треба да се обвинуваат другите колеги од работа, или менаџментот на повисоко ниво. Дадете извинување за она што се појавило како проблем. И најважно, понудете решение за неговиот проблем. 4. '''Диктаторот Мајк.''' Мајк настојува да биде лошиот близнак на егоцентричниот Едгар. Тој е купувач кој се чувствува супериорен над целиот персонал и менаџмент. Мајк сака да им пренесе, објасни на сите како точно треба да ја извршуваат нивната работа затоа што тој го има веќе “изработено” сето тоа. Не треба да се биде збунет, тој доставува инструкции до вработените. Ако неовите брилијантни инструкции не му ги дадат очекуваните резултати, тогаш тоа е проблем, грешка на компанијата, или на вас како вработен затоа што сте некомпетентни да ги разберете или реализирате инструкциите. Или, пак параноично ќе мисли дека му го саботирате планот за да го направите да изгледа лош. Справувањето со Мајк го тестира трпението на вработениот. Најважна работа е да не им се дозволи на ваквите типови на купувачи да управуваат со вас и околината. Вработените треба да се држат до своите планови и да овозможуваат услуги на начин кој е соодветен и непристрасен за сите интересанти. И другите купувачи сакаат да им се дава внимание, затоа вработените треба да бидат доследни, цврсти во постапувањето со поединечните купувачи. Мајк не треба да се третира како “предмет на кој постојано му треба подмачкување”. Најдобрата стратегија за справување со Мајк е да му се пријде со искрен пристап, да му се објасни што точно може да се направи за него. Така ќе се прекине планот на Мајк и Ќе се реши конфликтот. 5. '''Паразитот Фреда.''' Фреда се сака без пари. Таа е тип на купувач кој користи трикови, се жали коментира со цел да ја добие услугата без да плати. Да и дадете прст таа ќе ви ја земе цела рака, и се друго што може да земе. Таа ќе ја искористи вашата политика за враќање до крај. Таа може и чевлите од нејзините деца, носени две-три години, да ги врати и да бара нови. Справувањето со Фреда во повеќето случаи вклучува исполнување на нејзините барања. Ваков тип на купувачи се 1-2% од светската популација, кои ја злоупотребуваат својата позиција како купувачи на штета на добрата репутација на едно претпријатие. Повеќето купувачи се коректни и мислат дека треба да платат за услугата која ја користат.Компаниите често соработуваат и менуваат информации за ваков тип на луѓе, со крајна цел да се избегне нивната злоупотреба. Фреда како тип на купувач е исклучок и не е обичен купувач. Многу често се развиваат нови начини на работа, нови политики, како одбрана од ваков вик купувачи. Ваквите политики се имплементирани во бирократијата на компанијата и се даваат пенали на тие купувачи. Пример за пенал е одолговлекување на процесот за враќање на производот кај оние купувачи за кои постои сомневање дека вршат одреден криминал и злоупотреба. == Наводи == {{reflist}} [[Категорија:Маркетинг]] m2iopbj95dd5f88vqcy9w9bn3mpb2zk 0 116847 5606787 5477343 2026-08-09T14:10:24Z Bjankuloski06 332 /* Примената на теоријата на игрите */ Јазична исправка, replaced: солуции → решенија 5606787 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Економија (страничник)}} '''Теоријата на игри''' — гранка на применетата [[математика]] која се служи со модели за проучување мегусебни односи или како гранка на [[Теорија на економијата|економската теорија]] која се занимава со [[анализа]] на процесот на одлучување помеѓу помал број на вклучени лица или „актери“. Она што е многу интересно во врска со оваа теорија е психолошкиот момент и природата на човекот да ја планира својата добивка, својот [[профит]] на сметка на загубата на другиот а честопати тоа не резултира со успех или во некои случаи резултира со голем успех или со неуспех за двајцата играчи или противници. За економистите најважен е профитот и успешноста на работењето е искажана преку што поголем профит па од тука и јасен е поттикот и целта на теоријата на игритете. == Историја на теоријата на игрите и нејзините пионери == [[Џон фон Нојман]] и [[Оскар Монгештерн]] први работеле со оваа проблематика и поопширно опишуваат за оваа теорија во својата книга [http://william-king.www.drexel.edu/top/eco/game/game.html] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090727161523/http://william-king.www.drexel.edu/top/eco/game/game.html |date=2009-07-27 }} „[[Теорија на игрите и човековото поведение]]“ (''Theory of games and human behaviour'') објавена во [[1944]] г. Потоа како фундаментален придонес за оваа теорија се исказите на [[Џон Форбс Неш]] кој ги дефинира оптималните стратегии за игра со повеќе играчи и го дефинира поимот [[рамнотежа]]. Најблиската врска помеѓу оваа теорија и економијата е на полето на истражување и пронаоѓање на рационални стратегии во ситуации каде резултатот не зависи само од сопствената стратегија и “условите на пазарот”, туку зависи и од стратегијата на другите учесници кои имаат исти цели (во Економијата тоа е профитот и задржувањето на потрошувачите). Теоријата највеќе има примена во воените стратегии, но и секако во [[Економија|економската наука]]. Она што е интересно е дека вон Нојман и Џон Неш работеле за американската армија и ја применувале оваа теорија. === Што всушност е теорија на игрите? === Она што економистите го нарекуваат теорија на игрите социолозите го нарекуваат теорија од општествени ситуации што е и адекватен опис за што се работи во тие игри. Теоријата се фокусира да открие како групите или луѓето заемно соработуваат.Главно теоријата е поделена на два вида игри: кооперативни и некооперативни. Некооперативните игри навлагаат во тоа колку интелигентно поединците соработуваат и општат еден со друг за делотворно да ги остварат своите цели. Во врска со теоријата на игрите, економијата развива уште три теории: [[теорија на одложување]], [[теорија на рамнотежа или еквиливибриум]] и [[теорија за дизајн на механизмот]]: * Теоријата на одложување може да се разгледува како игра во која еден играч игра против природата. Оваа теорија го вклучува и ризикот и делотворноста од тоа да се преземе, каде што делотворноста зависи од повеќе работи но во ситуации каде што економистите бараат интерес зависи од приливот на пари -приходот. * Теорија на рамнотежа или [[еквилибриум]] може да се разгледува како специфична теорија на игра што се занимава со размената и производството и типично со релативно поголем број на потрошувачи и производители. Најчесто е употребувана во макроекономската анализа во базичните економските политики како што се [[монетарна политика]] и политиката на [[даноци]] како и во финансиите за полесно да се разберат пазарите на акции, а има примена и во [[каматна стапка]]. Во последниве години, политичката економија се развива како комбинација од теоријата на еквилибриум и теоријата на игрите каде што приватниот сектор ја применува теоријата на рамнотежа а пак владите или државниот сектор ја користат теоријата на игрите. * [[Теорија за дизајн на механизмот]] се разликува од теоријата на игрите по тоа што теоријата на игра ги прифаќа правилата така како што се дадени додека теоријата за дизајн на механизмот ги разгледува последиците од различните типови на правила. === „Дилемата на затвореникот“ === Еден начин да се објаснат овие игри е со обелжување на индвидуите што учествуваат во играта и за секој поединец, обелжување на алтернативните опции што ги имаат со формирање математичка матрица. Една од најпознатите игри е Дилемата на Затвореникот . Во оваа игра двајцата поединци или играчи се партнери во некое таканаречено “злосторство” и се фатени од полицијата. Секој од партнерите е сместен во различна просторија и им се нуди можноста да го признаат злосторството што го сториле . Ако ниеден од осомничените не признае тие ќе бидат ослободени и го делат процесот на 5мерни единици(10/2=5)за секој осомничен. Друг случај е пак еден да не признае а другиот да признае и да фактички сведочи против другиот што би резултирало за слобода за тој што признава(10 мерни единици) и затвор за оној кој не признал(-4мерни единици). Ако и двајцата осомничени го признаат злосторството и двајцата ќе бидат притворени и во примеров дадена е оценка 1 што значи подобро од тоа еден само да признае, ме”утоа не добиваат слобода. Оваа игра ги фасцинираше теоритичарите од повеќе причини. Прво, таа е едноставен пример на збир од повеќе важни ситуации. За пример во економијата може тоа не признале/признаеле да се прикаже и како “придонес за заедничкото добро” и од друга страна “себичното однесување”. Ова економистите го објаснуваат како проблеми од јавните добра. Пример за тоа е едно јавно добро од типот конструкција на мост. Градењето на мостот ќе биде од корист на сите, но подобро е за секој поединец ако некој друг го изгради тој мост (во економијата го препознаваме ова преку екстерналиите). Ова може да се опише како две конкуретни фирми кој се натпреваруваат на пазарот и сега двете опции кои ги имаме од Дилемата на Затвореникот се “ поставување висока цена “ и “ поставување ниска цена “ Секако за секој ќе биде подобро да постави висока цена но за секоја поединечна фирма е подобро да постави ниска цена додека другата фирма поставува висока цена бидејќи тендерот ќе го добие онаа фирма што нуди пониска цена (Освен во Македонија, каде тендерот ќе го добие фирмата која поставува повисока цена па потоа профитот ќе го дели со владата). Што би направиле во ваква ситауација ? Секој поединец кој би реагирал интелегентно е да без разлика признае. Ако партнерот во другата соба не признава може да добие 10 бода, наместо 5 бода. Зависно од свеста на играчот и неговото однсување можат да добиат по 1 бод ако признаат, и по 5 бода ако не признаат. Преку овој пример јасно е покажан конфликтот на [[јавните добра]] со поединечните добра. Оваа игра го разгледува и аспектот на иднината, односно што ќе се случи ако играчите повтарно имаат интеракција во некое подалечно време. Под претпоставка дека откако се ослободени играчите повторно напраат некое злосторство оваа игра повторно почнува. Во овој случај играчите ќе се обидат да не признаат мислејќи затоа што ако тие признаат, партнерот нема да признае во втората игра. Овој заклучок не е валиден бидејќи играчите во втората игра ќе признаат без разлика што се случило во првата игра. Сеедно повторувањето ни ја носи можноста за награда или пак за казна и теоритичарите развиваат многу теории како интуитивно да реагираат партнерите. == Видови на игри == === Кооперативни и некооперативни === Играта е кооперативна ако играчите оформуваат соработка меѓу себе. Кооперативните игри во фокусот ја имаат големата слика додека во некооперативните игри поважни се деталите и точните резултати. Најчесто се претпоставува дека во некооперативните игри не е дозволена комуникација додека во кооперативните таа е дозволена. === Симетрични и асиметрични === Симетрични игри се оние во кои резултатот на крај зависи само од начинот на играње и од стратегијата на игра а не од тоа кој ги игра. Ако идентитетот на играчите може да се смени а да не се промени начинот на игра тогаш играта е симетрична. Асиметричните игри се изучувани како игри во кои играчите не се поставуваат со иста или слична стратегија. === Нула збир и не-нула збир === Нула-збир игри се специјален тип на игри со константен збир, во коишто изборите на играчите не можат ниту да ги зголемат ниту да ги намалат постоечките ресурси. Во нула-збир игрите вкупната добивка за сите кои учествуваат во играта, за било која комбинација на стратегии, секогаш се сведува на нула (понеформално, играчот добива на сметка на еднаква загуба кај другите). Покерот е пример за тип на нула-збир игра. Не нула-збир игри, во овој тип на игри нето резултатот на сите добивки и загуби е поголем од нула. Неформално, во не нула-збир игрите, добивката на еден играч не мора да значи загуба за друг играч. === Совршена и несовршена информација === Совршена информација е тип на игра во која еден од играчите е запознаен со сите претходни чекори на соиграчот. === Истовремени и секвеционални === Истовремени игри, се игри каде што двата играчи прават потег истовремено, или во случај каде што не го прават тоа истовремено, играчите коишто влечат потези немаат никакви информации за потезите на играчите коишто направиле потег пред нив. Секвенционални (или динамични игри) се игри каде што последователните играчи имаат некакви информации за потезите на претходните играчи. === Бескрајно долги игри === Се игри кои траат бескрајно долго и потезите во играта не се ограничени победникот не е познат сè додека овие чекори колку и долго да траат не се завршени. === Дискретни и континуирани игри === Поголемиот дел од теоријата на игритете е насочен кон крајните дискретни игри кои имаат ограничен познат бројна играчи, настани, резултати итн. Како и да е постојат концепти кои можат да бидат проширени. Континуираните игри дозволуват играчите да одберат стратегија од континуриана стратегиски сет. === самостојни и повеќеучеснички игри === Проблемите со поединечна одлука понекогаш се сметаат како “Еден-играч” тип на игри. Само доколку има два или повеќе играчи проблемот станува теоретска игра. Играч коишто се однесува на непредвидлив начин и прави “случајни потези”, исто така познати како “природни потези”, најчесто се додава. Игри со бесконечен број на играчи најчесто се нарекуваат н-личости вид на игри === Мета игри === Овие се игри во коишто играчите преку тоа што ја играат играта ги развиваат правилата за друга игра, којашто е мета на играта. Метаигрите имаат за цел да ја максимизираат корисноста на правилата коишто ќе бидат создадени. == Нешова Рамнотежа == Во теоријата на игрите, Нешовата Рамнотежа според нејзиниот пронаоаѓач Џон Неш е концепт на игра која инволвира 2 или повеќе играчи, во која е претпоставено дека секој играч ги знае рамнотежните стратегии на другите играчи и познато е дека не добива ништо доколку ако ја смени сопствената стратегија. Ако секој играч има избрано стратегија и никој не може да профитира од промената на сопствената стратегија а другите останат непроменети тогаш станува збор за Нешовата Рамнотежа. Со други зборови еден стопанственик да влезе во Нешовата рамнотежа треба негативно да одговори на прашањето: “Знаејќи ги стратегиите на останатите и знаејќи дека тие се константни и непроменливи, можам ли јас да профитирам менувајќи ја мојата стратегија за профит “? :Еден корисен пример Едноставно, Ана и Бранко се во Нешовиот еквилибриум ако Ана ја прави најдобрата одлука што може, знаејќи го планот на Бранко и обратното Бранко ја прави најдобрата одлука што може земајќи го предвид планот на Ана. Но не секогаш Нешовата рамнотежа носи бенефиции, во многу случаи стопанствениците можат да профитираат повеќе доколку некако договорат други стратегии од оние во Нешовиот еквилибриум.Пример за ваквото однесување е кога стопанствениците форимираат [[картел]] за да добијат што е можно поголем профит. == Примената на теоријата на игрите == Теоријата има примена во многу области како што се [[економија]], [[биологија]], [[меѓународни односи]], [[политички науки]], воени стратегии, [[психологија]], оперативните истражување, колективно однесување итн. Теоријата на игрите зазема сè поголемо влијание и важна улога во логиката и компјутерските науки. Во компјутерските науки се користат игрите како интерактивни модели за пронаоѓање ефективни решенија. Аналитичарите исто така често се користат со теоријата на игра во посебните гранки на математиката како што се [[теоријата на веројатност]], [[статистика]] и л[[инеарното програмирање]]. Без сомнение примента на теоријата е многу широка. За својата посветеност на теоријата на игрите со Нобелова награда за економија се здобиле: [[Џон Неш]], [[Рајнхард Зелтен]] и [[Џон Харшањи]] во 1994 г. и [[Роберт Ауман]] и [[Томас Шелинг]] во 2005 г. == Наводи == {{наводи}} * [[Таки Фити]], Основи на економијата. Скопје, 2006 * http://william-king.www.drexel.edu/top/eco/game/game.html {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090727161523/http://william-king.www.drexel.edu/top/eco/game/game.html |date=2009-07-27 }} * David K. Levine, Department of Economics, UCLA/About game theory, 1995 == Поврзано == {{ризница-врска|Game theory|Теорија на игрите}} * [[Комбинаторичка теорија на игрите]] * [[Поимник од теоријата на игрите]] * [[Список на игри од теоријата на игрите]] * [[Квантна теорија на игрите]] * [[Самопотврдена урамнотеженост]] {{Економија|state=collapsed}} {{Математички полиња|state=collapsed}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Теорија на игрите| ]] [[Категорија:Вештачка интелигенција|Игрите, теорија на]] [[Категорија:Математика|Игрите, теорија на]] [[Категорија:Формални науки]] acl4gpbklegu1s4bahccqsk98t0ozno 0 120990 5606784 5012297 2026-08-09T14:10:07Z Bjankuloski06 332 /* Проблемот наречен „агент директор“ */ Јазична исправка, replaced: Солуции → Решенија (3) 5606784 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} '''Асиметричните информации''' укажуваат на состојбата на пазарите кога продавачите и купувачите поседуваат различни информации за одликите на добрата и услугите што се предмет на купување и продавање. Тие како еден од значајните домени на пазарен неуспех најчесто се поврзуваат со социјалната сфера — пензискиот систем, здравствениот систем, пазарот на труд, осигурувањето на имот и лица и слично. [[Економија]]та на информации докжува дека наспроти идеализираното и нереално тврдење на класичната микроекономска мисла,учесниците во економскиот живот секогаш располагаат со целосни совршени информации за пазарот, за карактерот на технолошките процеси, за особеностите на производите и услугите, реалниот свет е многу почест свет на некомплетни и често асиметрични информации. == Феномени == Асиметричните информации се соочуваат со феномени како: * [[Неповолно избирање]] * [[Морален хазард]] Онаа што е суштинска одлика на проблематиката врзана за асиметричните информации е всушност следново: ''онаму каде што егзистираат асиметрични информации, пазарот лошо функционира и не може ефикасно да ја врши својата најзначајна функција т.е алокација и реалокација на ретките и ограничени ресурси во точките коишто даваат најпродуктивна употреба''. Поради тоа е потребна државна регулација на пазарите каде што постојат асиметрични информации за да се ублажат или евентуално да се надминат проблемите со функционирање на истите. == Значајни придонеси == Позначајни придонеси во анализа на асиметричните информации дале: [[Џорџ Стиглер]]; [[Џејмс Мирлис]] и [[Вилијам Викри]]. Пет години подоцна во [[2001]] година, тројца американски економисти [[Џорџ Акерлоф]], [[Мајкл Спенс]], [[Џозеф Стиглик]] добија [[Нобелова награда за економија]] од областа на пазарите со асиметрични информации, но таа им е доделена за достигнување во изучувањето на асиметричните информации во доменот на информациската економија, а посебно во комерцијалниот сектор. == Вовед во асиметрични информации == Оптимизирањето на трошоците и ефектите од прибраните информации подлежи на принципи и законитости. Во случајот на информациите тоа значи дека прибирањето на дополнителни информации за добрата и услугите кои се предмет на купување и продавање е исплатливо сè додека дополнителниот [[маргинален трошок|маргиналниот трошок]] за прибирање дополнителни информации не се изедначи со [[маргинален приход|маргиналниот приход]] (корисност) што се реализира од дополнителните информации. Од оваа произлегува дека [[информација|информациите]] се сведуваат на инпут во економската активност и дека тие се врзани со трошоци кои треба да се интегрираат во цените на добрата и услугите исто како тоа што е случај со сите други производни трошоци, со транспортните трошоци. Трошоците за прибирање на информации се сведуваат на трошоци на истражување. За да се намалат негативните последици од нивното постоење, потребно е да се откриваат. == Развој на тезата на асиметрични информации == === [[Џорџ Стиглер]] === Добитник на [[Нобелова награда за економија]] [[1982]] година за неговиот придонес во истражувањето на индустриските структури и функционирањето на пазарите, како и на причините и ефектите од државната регулација. Според Стиглер тврдењето за совршеноста, на информациите на моделот за совршена конкуренција, како еден од основните постулати на класичната микроекономија е само фикција. Во реалниот економски живот информациите се несовршени и нивното прибирање предизвикува трошоци што во основа се многу скапи и се сведуваат на трошоци за истражување. Тој исто така го испитува и проблемот на профитабилноста на информацијата и во врска со тоа пишува „ако трошокот за истражување се изедначува и со маргиналниот приход оптималното ниво на истражување е постигнато“. === [[Џејмс Мирлис]] === Добитник на [[Нобелова награда за економија]] во [[1996]] година заедно со Вилијам Викри. Посебниот придонес на Џејмс Мирлис поради кој му е доделена Нобеловата награда е дејствувањето на поттиците, односно мотивацијата во услови на асиметрични информации во сферата на одданочувањето и воопштувањето на оптимален даночен систем, во прв ред при одданочувањето на доходот. Според Мирлис егзистенцијата на асиметричните информации ги нарушува поттиците на луѓето и им оневозможува ефикасно да ги постигнат своите цели. Така Мирлис доаѓа до општиот принцип од кој треба да се тргне при разрешување на проблемите, а тоа е ''принципот на откривање''. Суштината на овој принцип е да се поттикнат поединците целосно и точно да ги откријат своите приватни и скриени информации на начин што нема да биде во спротивност со нивниот сопствен интерес. Од вакви поставки Мирлис се раководи при создавање на оптималниот [[даночен систем]]. '''Неговата анализа може да се сумира во три релевантни заклучоци :''' * Даночната сфера е типичен пример за егзистенција на асиметрични информации * Даночните системи на современите национални економии настојуваат при нивното создавање да го имплементираат принципот на праведност и ефкасност * Овие двајца нобеловци работеа на проучувањето на шемите на оптимален даночен систем, и ги стимулираа економистите и владите повеќе да размислуваат за оваа мистерија. Заклучокот на Мирлис е дека оптималниот даночен систем претставува апроксимативно, линеарна, маргинална даночна стапка при што не се нарушува принципот на даночна прогресија. Ваквиот даночен систем е оптимален и поради фактот што овозможува релативизирање на конфликтот помеѓу целата на праведност и целта на ефикасност. === [[Вилијам Викри]] === Вилијам Викри е добитник на [[Нобелова награда за економија]] во [[1996]] година заедно со Џејмс Мирлис. Тој за рзлика од економистите од неолибералната провениенција е противник за позначајно повлекување на државата од економскиот живот. Слично како на неокензијанците е готов да ја жртвува монетарната стабилност во замена на високата стапка на [[невработеност]]. За Викри, [[инфлација]]та е само промевера, а невработеноста вандализам. Посебниот придонес е де факто сместен токму во сферата на испитувањето на проблемот на тарифите (цените) во секторот на електростопанството, телекомуникациите, јавниот [[транспорт]] како и на проблемот на аукциите. Во оваа смисла неговите испитувања се многу повеќе импликативни и вонредно корисни за профилирањето на јавната политика во овие сфери. Викри го поставува и прашањето дали може да се воспостави систем на цени на добрата и услугите од препријатијата со одлики на природен [[монопол]] кој ќе обезбеди поефикасно користење на ресурсите. Тој дошол со заклучок дека наместо унифицираните цени кои своевремено се применувале се потребни променливи цени од време и простор кој ќе обезбедат граѓаните дефинитивно да плаќаат според цени кои би биле еквивалентни на маргиналниот општествен трошок на кус рок. Аукциите се домен во кој асиметричните информации доаѓаат до израз. Функционерите во јавниот сектор кои ги организираат аукциите немаат прецизни информации за тоа колку потенцијалните купувачи се подготвени да платат, а потенцијалните купувачи пак немаат информации за тоа колку нивните конкуренти се подготвени да платат. Решението Викри го гледа во воспоставувањето на принципот на т.н. аукција по втора цена. Со овој принцип лицитацијата станува ефикасна и од општествен аспект, бидејќи лицето што ја добива го плаќа општествениот опортунитетен трошок кој секогас е врзан за втората напогодна алтернатива во конкретниот случај. == Неповолно избирање == Најсинтетички гледано проблемот на [[неповолно избирање]] настанува кога заради постоење на асиметрични информации добра и услуги од различен квалитет се продаваат по иста цена. ''Неповолното избирање е резултат на постоење на асиметрични информации помеѓу оној кој купува и оној кој продава.'' Купувањето може свесно да прикрие некоја информација на штета на продавачот или обратно. Затоа пазарот не може да постави идеална цена за секој поединец. Поради тоа овој тип на пазарен неуспех наметнува државна интрвенција. Класични примери за постоење на проблемот на неповолно избирање е илустриран со начинот на функционирање на * Пазарот на употребувани коли * Пазарот на осигурување на живот * Пазарот на кредити == Морален хазард == [[Морален хазард|Моралниот хазард]] настанува кога осигурената поединец, во услови кога осигурителната компанија не може перманентно да ја следи и контролира, односно во услови на постоење на лимитирани и асиметрични информации, е помалку претпазлива од онаа поединец што не е осигурана. Фактички, суштината на проблемот на моралниот хазард се огледа во фактот дека штетата на осигурениот имот не зависи само од дејството на надворешните фактори како што се времето, обидите за кражба и слично, туку, очевидно, и од грижата на осигуреникот за имотот што е предмет на осигурувањето и, врзано со тоа, од трошоците на осигурителната компанија за мониторингот што мора да го врши. == Проблемот наречен „агент директор“ == Во големите корпорации сопствениците на капиталот не можат редовно да го надгледуваат работењето на [[менаџер]]ите и работниците. Во оваа ситуација, менаџерите и работниците се во функција на агент, на лица кои дејствуваат, а сопствениците во функција на директори, на лица кои трпат последици од начинот на кој претходните работат, дејствуваат. Проблемот е дотолку пореален, бидејќи познато е дека постојат противречни интереси меѓу менаџерите и сопствениците, односно менаџерите се интересираат за инвестициите и за растот на корпорацијата, а сопствениците се загрижени за висината на исплатените дивиденди. Еден можен пристап за надминување на овој проблем се сигналите кои се емитираат со висината на исплатените дивиденди. Дококу тоа не се случи, менаџерот може да биде сменет кога се во прашање јавните претпријатија. '''Позначајни пристапи за релативизирање на проблемите за функционирање на пазарите со асиметрични информации се:''' # Испраќање на пазарни сигнали # Решенија засновани врз репутација # Решенија од пазарен тип # Решенија засновани врз договори # Плати за ефикасност == Наводи == {{reflist}} [[Категорија:Стопанство]] [[Категорија:Економски поими]] 9jmy4ugph8uqjtfrsvcx5t6wlsfg44h 0 121607 5606782 4650689 2026-08-09T14:09:39Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: солуции → решенија 5606782 wikitext text/x-wiki {{Infobox Software | name = .NET Framework | logo = [[Податотека:NET h rgb 2.png|200px|.Net Framework Logo|center]] | developer = Microsoft | latest_release_version = 3.5.30729.1 (3.5 SP1) | latest_preview_version = 4.0 (4.0 B1) | operating_system = [[Windows NT 4.0]], [[Windows 98]] и [[Microsoft Windows|понови верзии]] | genre = Софтверски систем | license = [[Microsoft|MS-EULA]], [[Base Class Library|BCL]] под [[Microsoft Reference License#Microsoft Reference License|Microsoft Reference License]]<ref name="sourcerelease">{{Наведена мрежна страница|url=http://weblogs.asp.net/scottgu/releasing-the-source-code-for-the-net-framework-libraries |title=Releasing the Source Code for the NET Framework |website=Scott Guthrie's Blog |publisher=Microsoft |first=Scott |last=Guthrie|date=3 October 2007 |access-date=15 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100907233621/http://weblogs.asp.net/scottgu/archive/2007/10/03/releasing-the-source-code-for-the-net-framework-libraries.aspx |archive-date=7 September 2010 |df=dmy}}</ref> | website = [http://msdn.microsoft.com/netframework/ msdn.microsoft.com/netframework] }} '''Microsoft .NET Framework''' е софтверски систем кој може да биде инсталиран на компјутери покренати на [[Microsoft]] [[Windows]] оперативни системи. Тој содржи голема библиотека на кодирани решенија за општо програмирани проблеми и за виртуелни машини кои го раководат извршувањето на програмите напишани специјално за овој системот. .NET Framework е клуч на [[Microsoft]] кој нуди и има намера да биде користен од многуте нови апликации создадени за [[Windows]] платформа. Библиотека на основни класи на овој систем обезбедува голема низа на можности вклучувајќи и кориснички интерфејс, податоци и пристап кон податоци, врска со база на податоци, криптографија, развој на семрежни прилози, бројчени алгоритми и мрежна комуникација. Библиотеката на класи е користена од прогамери, кои ги комбинираат со нивен сопствен код за производство на апликации. Програмите напишани за .NET Framework извршување во софтверска околина ги раководи побарувањата на стартување на програмите. Исто дел од .NET Framework, ова околинско стартување е познато како Common Language Runtime (CLR). CLR го обезбедува изгледот на апликативна виртуелна машина така што програмерите не треба да размислуваат за капацитетот на специфичен [[процесор]] (CPU) што ќе ја изврши програмата. Исто така CLR обезбедува други важни сервиси како безбедност, менаџмент на меморија и exception handling. Библиотеката на класи и CLR заедно го сочинува .NET Framework. 3.0 верзијата на .NET Framework е вклучена во [[Windows]] Server 2008 и [[Windows]] Vista. Моменталната верзија од системот исто така може да биде инсталирана на [[Windows]] XP и на [[Windows]] Server 2003 фамилијата на оперативни системи. Самалената «компактна» верзија на .NET Framework е исто достапна на Windows Mobile платформите, вклучувајќи ги и паметните телефони. Верзијата 4.0 на системот е издадена на 20 мај 2009 и сѐ уште е во бета-издание. == Верзии == Microsoft започна развој на .NET Framework во касните 90-ти, оригинално под името на Next Generation of Windows Services (NGWS). Подоцна во 2000 беше издадена првата бета верзија на .NET 1.0. <!--probably best not to use wiki links for dates to ensure consistent ISO date format for table readability--> [[Податотека:DotNet.svg|thumb|right|250px|.NET Framework множество.]] {| class="wikitable" !Верзија!!Број на верзија!!Датум на издавање!!Visual Studio!!Default во Windows <!--please do not add more than one row per version. See the .NET Framework version list article for a more complete listing--> |- |[[#.NET Framework 1.0|1.0]]||1.0.3705.0||13.02.2002||Visual Studio .NET|| |- |[[#.NET Framework 1.1|1.1]]||1.1.4322.573||24.04.2003||Visual Studio .NET 2003||Windows Server 2003 |- |[[#.NET Framework 2.0|2.0]]||2.0.50727.42||07.11.2005||Visual Studio 2005|| |- |[[#.NET Framework 3.0|3.0]]||3.0.4506.30||06.11.2006||||Windows Vista, Windows Server 2008 |- |[[#.NET Framework 3.5|3.5]]||3.5.21022.8||19.11.2007||Visual Studio 2008||Windows 7, Windows Server 2008 R2 |- |[[#.NET Framework 4.0|4.0 Beta 1]]|| ||20.05.2009||Visual Studio 2010|| |} === .NET Framework 1.0 === [[Податотека:NET v rgb w.png|thumb|Старото .NET Framework лого]] Ова е прво издание на .NET Framework, издадено на 13 февруари 2002 и возможно за Windows 98, Me, NT 4.0, 2000 и XP. Главната поддршка од Microsoft за оваа верзија е завршенa на 10 јули 2007, и проширената поддршка завршува на 14 јули 2009. === .NET Framework 1.1 === Ова е прва поважна надградба на .NET Framework. Таа е достапна на својот сопствен редистрибутивен пакет или софтверска алатка во развој, и објавен е на 3 април 2003. Исто така е дел од второто издание на Microsoft Visual Studio .NET (издадено како Visual Studio .NET 2003). Ова е прва верзија на .NET Framework која е вклучена како дел од Windows оперативниот систем, транспортирана со Windows Server 2003. Главна поддршка за .NET Framework завршува на 14 октомври 2008, и продолжената поддршка завршува на 8 октомври 2013. .NET 1.1 е компонента на Windows Server 2003, и продолжената поддршка за .NET 1.1. на Server 2003 ќе заврши на 14 јули 2015. === .NET Framework 2.0 === Издаден со Visual Studio 2005, Microsoft SQL Server 2005 и BizTalk 2006. * 2.0 редистрибутивниот пакет може да се симне бесплатно од страницата на [http://www.microsoft.com/downloads/details.aspx?FamilyID=fe6f2099-b7b4-4f47-a244-c96d69c35dec&DisplayLang=en Microsoft], и беше објавен на 22 јануари 2006. * 2.0 софтверската развојна алатка (SDK) може да се симне бесплатно од страницата на [http://www.microsoft.com/downloads/details.aspx?FamilyID=fe6f2099-b7b4-4f47-a244-c96d69c35dec&DisplayLang=en Microsoft]. * Таа е вметната како дел од Visual Studio 2005 и Microsoft SQL Server 2005. * Верзијата 2.0 без некој сервисен пакет е последната верзија со поддршка за Windows 98 и Windows Me. Верзијата 2.0 со сервисен пакет 2 е последната верзија со официјална поддршка за Windows 2000 но сепак имаше некои неофицијални работни околини објавени онлајн за користење на подсетови на функионалност од верзија 3.5 на Windows 2000. Верзијата 2.0 со сервисен пакет 2 побарува Windows 2000 со SP4 plus KB835732 или KB891861 надградба, Windows XP со SP2 или понов и Windows Installer 3.1 (KB893803-v2). * Е транспортирана со Windows Server 2003 R2 (не е инсталиран). === .NET Framework 3.0 === '''.NЕТ Framework 3.0''', со поранешно име '''WinFX''' бешe објавен на [[21]] [[ноември]] [[2006]]. Тој вклучува нови сетови на управувани кодови на API кои се интегрален дел од [[Windows]] Vista и [[Windows]] Server [[2008]] оперативните системи. Исто е достапен за [[Windows]] XP SP2 и [[Windows]] Server [[2003]]. Нема некои главни промени на архитектурата вклучени во ова издание, .NET Framework 3.0 користи Common Language Runtime од .NET Framework 2.0. За разлика од претходното главно .NET издание немаше .NET Compact Framework издание направено како копија од оваа верзија. .NET Framework 3.0 содржи четири главни нови компоненти * '''Windows Presentation Foundation (WPF)''', порано со кодно име '''Avalon'''; подсистем со нов кориснички посредник и API засновано на XML и векторска графика, која користи 3D компјутерски графифички машинска опрема и Direct3D технологии. * '''Windows Communication Foundation (WCF)''', порано со кодно име '''Indigo'''; сервисно-ориентиран систем за пораки кои овозможува програмите локално или далечинско да влијаат кон соодветни web сервиси. * '''Windows Workflow Foundation (WF)''' овозможува градење на автоматски задачи и интегрирани трансакции користејќи workflow. * '''Windows CardSpace''', порано со кодно име '''InfoCard'''; софтверска компонента која безбедно ги зачувува дигиталните идентификации на личности и овозможува обединет посредник за избор на идентитет за практична трансакција, како логирање на некој website. === .NET Framework 3.5 === Верзијата 3.5 на .NET Framework беше издадена на [[19]] [[ноември]] [[2007]], но не беше вклучена со [[Windows]] Server [[2008]]. Како .NET Framework 3.0, верзијата 3.5 користи CLR од верзијата 2.0. Во додаток, тоа инсталира .NET Framework 2.0 SP1, (инсталира .NET Framework 2.0 SP2 со 3.5 SP1) и .NET Framework 3.0 SP1 (инсталира .NET Framewrok 3.0 SP2 со 3.5 SP1), кој додава некои методи и својства на BCL класите во верзија 2.0 кои се задолжителни за верзијата 3.5 функција како Language Integrated Query (LINQ). Тие промени не влијаат на апликациите напишани за 2.0 верзијата. Како со претходната верзија, новата .NET Compact Framewrok 3.5 беше издадена во тандем со оваа надградба со наредба да обезбеди поддршка за додатни функции на [[Windows]] Mobile и [[Windows]] Embedded CE уредите. Изворниот код на библиотеката на основни класи во оваа верзија беше одделно издадена под Microsoft Referrence Source Licence. Промени од верзија 3.0 * Нови јазични функции во C# 3.0 и VB.NET 9.0 компајлер * Додадени поддршки за експресивни стебла и lambda методи * Методи на екстензија * Експресивни стебла за застапување на изворен код од високо ниво * Анонимни типов на статичен тип на изведување * Language Integrated Query (LINQ) * Paging поддршка за ADO.NET * Peer-to-peer мрежно множество, вклучувајќи управуван PNRP решавач * Менаџирани обвивки за Windows Menagement Instumentation и Active Directory API * Поддршка за HTTP pipelining и syndication feeds * ASP.NET AJAX е вклучен * Нов System.CodeDom именски простор == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Програмска опрема]] 4l3ezgz1mkssonhh1xd300u72d98s0w 0 122856 5606992 5595746 2026-08-10T04:55:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606992 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = Јустин I | title = [[Византија|Византиски]] [[Список на византиски цари|цар]] | image = Solidus of Justin I (obverse).jpg | caption = [[Тремиз]] од царот Јустин I | reign = 518 – 1 август 527 | full name = Исток (рано во животот)<br>Флавиј Јустин | predecessor = [[Анастасиј I]] | successor = [[Јустинијан I]] | spouse = [[Ефимија (царка)|Ефимија]] | dynasty = [[Јустинова династија]] | birth_date = 2 февруари 450 | birth_place = [[Бадеријана]], близу [[Бадар]] ([[Скопско]], [[Македонија]]) | death_date = 1 август 527 <small>(воз. 77 г.)</small> }} '''Јустин I''' ({{langx|la|Flavius Iustinus Augustus}}, {{langx|grc|Ἰουστίνος}}; 2 февруари 450 – 1 август 527) бил [[Византија|византиски]] владетел од 518 до 527. Тој се издигнал преку воените редови и последователно станал владетел и покрај фактот дека тој бил неписмен <ref name= Chapman >{{Наведена книга |title=Studies on the Early Papacy |url=https://archive.org/details/studiesonearlypa0000chap |first=H. John |last=Chapman |publisher=Kennikat Press, University of Michigan |year=1971 |isbn=0-8046-1139-4 | page=[https://archive.org/details/studiesonearlypa0000chap/page/210 210] }}</ref> и речиси 70 години стар во времето на наспедувањето на престолот. Неговото владеење било од големо значење за основањето на [[Јустинијанова династија|Јустинијановата династија]] од која бил дел неговиот познат внук [[Јустинијан I]] и за воспоставувањето на [[закон]]ите кои го онеспособиле влијанието на старото римско благородништво. Неговата сопруга била царицата [[Ефимија (царка)|Ефимија]]. == Рана кариера == [[Податотека:Бадеријана 01.JPG|мини|лево|250п|Поглед на ископувањата на археолошкото наоѓалиште [[Бадеријана]] кај селото [[Бадар|Бадер]], поранешна утврдување и роден град на Јустин I]] Јустин бил селанец и [[Овчарство|овчар]] по професија<ref name=Cambridge>{{citation |title=The Cambridge Ancient History |first=Averil |last=Cameron |publisher=Cambridge University Press |volume=XIV: Late Antiquity: Empire and Successors |url=http://books.google.com/books?id=Qf8mrHjfZRoC&lpg=PA63&dq=Justin%20I%20%20Illyricum&lr&pg=PA63#v=onepage&q&f=false |department=Chapter III: Justin I and Justinian |page=63 |isbn=978-0-521-32591-2}}</ref> од областа [[Дарданија (Европа)|Дарданија]], која е дел од [[Преториска Префектура Илирик|Префектурата Илирик]].<ref>{{Наведена книга |first=John |last=Binns |title=Ascetics and Ambassadors of Christ: The Monasteries of Palestine, 314–631 |url=http://books.google.com/books?id=pChoU6Ux2gYC&pg=PA11&dq=Justin+I+Dardania&lr=&sig=sak3d5BkL32-UEnxEl50rLpkL04 |publisher=Clarendon Press |year=1996}}</ref> Тој е роден во [[Бадеријана|Бедеријана]] близу [[Скупи]] (денешно [[Скопје]], [[Република Македонија|Македонија]]).<ref name=Cambridge /><ref>{{citation |url=http://books.google.com/books?id=ugUaAAAAMAAJ&q=Justin+I++Bederiana+Nis&dq=Justin+I++Bederiana+Nis&lr=&pgis=1 |title=The Encyclopedia Americana |publisher=Grolier Incorporated |year=1989 |page= 244 |volume=Volume 16}}</ref> Тој бил од дако-римско или илиро-римско потекло,<ref name=autogenerated2>{{Наведена книга |first=Ion I. |last=Russu |title=Elementele traco-getice în Imperiul Roman și în Byzantium |volume=veacurile III-VII |publisher=Editura Academiei R. S. România |year=1976 |page=95 |language=ro}}</ref><ref>{{Наведена книга |first=Velizar |last=Iv Velkov |title=Cities in Thrace and Dacia in Late Antiquity: (studies and Materials) |publisher=University of Michigan |year=1977 |page=47}}</ref><ref>{{Наведена книга |first=Robert |last=Browning |title=Justinian and Theodora |url=https://archive.org/details/justiniantheodor0000brow_s1z3 |publisher=Gorgias Press LLC |year=2003 |isbn=1-59333-053-7 |page=[https://archive.org/details/justiniantheodor0000brow_s1z3/page/23 23]}}</ref><ref>{{Наведена книга |first=Scott Fitzgerald |last=Johnson |title=Greek Literature in Late Antiquity |publisher=Ashgate Publishing |year=2006 |isbn=0-7546-5683-7 |page=166}}</ref><ref>''The Secret History of Procopius'' tr. by Richard Atwater, 1927 p. 73.</ref><ref>''Count Marcellinus and His Chronicle'' by Brian Croke, p.75</ref><ref>''Justin the First: an introduction to the epoch of Justinian the Great'' by Aleksandr Aleksandrovich Vasilʹev , p.43</ref><ref>''Empires of Faith: The Fall of Rome to the Rise of Islam, 500-700'' , by Peter Sarris, p. 135</ref><ref>''The Oxford Handbook of Late Antiquity'' by Scott Johnson, p.423</ref> и никогаш не научил да зборува повеќе од обичниот грчки јаик, како неговите придружници и роднини (Цимарх, Дитивист, Борајд, Бигленица, Сабациј и др.).<ref name=autogenerated2 /><ref>{{Наведена книга |first=James Allan Stewart |last=Evans |title=The Age of Justinian: The Circumstances of Imperial Power |url=https://archive.org/details/ageofjustinianci0000evan |title=Routledge |year=1996 |isbn=0-415-23726-2 |page=[https://archive.org/details/ageofjustinianci0000evan/page/96 96]}}</ref> Неговата сестра Вигиланција (родена околу 455) се омажила со Сабациј и имале две деца: [[Јустинијан I]] (роден 483) и [[Вигиланција]] (родена околу 490), којашто се омажила со Дулкизим и им се родила [[Прајекта]] (родена околу 520), којашто се омажила со сенаторот Ареобинд и [[Јустин II]] (роден околу 520). Како тинејџер, тој и двајца придружници избегале од барбарска инвазија, земајќи засолниште во [[Цариград]] без да поседуваат ништо повеќе од искинатите алишта на нивните грбови и торба леб. Јустин набргу се придружил на војската и поради неговата способност се издигнал до генерал под раководство на владетелот [[Анастасиј I]]. До моментот на смртта на Анастасиј I во 518, тој бил на влијателната позиција „комес ексубиторум“, командант на кралската гарда..<ref>{{Наведена книга |title=The Later Roman Empire, 284–602: A Social, Economic, and Administrative Survey |last=Jones |first=A.H.M. |year=1986 |publisher=JHU Press |location=Baltimore |isbn=0-8018-3353-1 |url=http://books.google.com/books?id=IiLtO4ZvTdEC&pg=PA658&lpg=PA658&dq=%22Comes+Excubitorum%22&source=web&ots=M8RQICB-bx&sig=G9M65aWE48v0hi8xJbRy2Ay3OJU&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=1&ct=result |pages=658}}</ref> == Владетел == Благодарение на неговата позиција раководејќи со единствените војници во градот и од тоа правејќи многу парични подароци, Јустин успеал да обезбеди избор за владетел во 518. Војник со малку познавање од државното раководење, Јустин мудро се опкружил со негови верни надгледници. Најпознат од овие бил, секако, неговиот внук Флавиј Сабациј, кого го посвоил како негов син и вложувал во него под името Јустинијан. Јустиновото владеење е важно за решавањето на [[Акакиева шизма|Акакиевата шизма]] помеѓу источните и западните гранки на христијанската црква. Како одан католик, Јустин го изнел римското гледиште на прашањето за двојната природа на Исус и поопштиот принцип на римската надмоќ. Ова привремено источно одложување на западната црква не се случило. Потпирајќи се на сметките на историчарот [[Прокопиј]], многу често се зборува дека Јустинијан управувал со империјата во името на неговиот чичко за време на владеењето на Јустин. Сеедно, има многу докази кои го покажуваат спротивното. Информациите од „[[Тајна историја|Тајната историја]]“ на Прокопиј биле објавени посмртно. Критичари на Прокопиј (чија работа открива човек сериозно разочаран со неговите владетели) ја отфрлиле неговата работа како сериозно пристрасен извор, исполнета со горчина и порнографија, но без други извори, критичарите не се во можност да појаснат некои од наводите во публикацијата. Сеедно, спротивно од „Тајната историја“, Јустинијан не бил назначен за наследник сè до една година пред Јустиновата смрт и тој потрошил 3,700 фунти злато за време на прославата во 520.<ref name="Nor">{{Наведена книга |first=John Julius |last=Norwich |title=Byzantium: The Early Centuries |page=189 |year=1988 |publisher=Viking}}</ref> Во 525, Јустин укинал зкон кој забранувал член од сенаторска класа да се жени со жена од пониска класа во општеството, вклучувајќи го и театарот, кој се сметал за скандалозен во тоа време. Тој потег го отворил патот на Јустинијан за да се ожени со [[Теодора (сопруга на Јустинијан I)|Теодора]], поранешна „[[Мимика|нема]] глумица“ и резултирало со големи промени во старите класни разлики во царскиот дворец. Таа станала еднаква со Јустинијан, земајќи учество во владеењето со огромно влијание. == Доцни години == Подоцнежните години од владеењето на Јустин биле обележани со судири помеѓу империјата, [[Остроготи]]те и [[Персија|Персијците]]. Во 536, Јустиновото здравје почнало да се влошува и формално го прогласил Јустинијан за ковладетел и на 1 април 527 како негов наследник. На 1 август истата година, Јустин умрел и бил наследен од [[Јустинијан]]. == Наследство == Градот [[Анзарба]] бил преименуван Јустинопол во 525, во чест на Јустин I. == Белешки == {{наводи}} == Наводи == * ''[[:fr:Continuité des élites à Byzance durant les siècles obscurs. Les princes caucasiens et l'Empire du VIe au IXe siècle (Christian Settipani)|Continuité des élites à Byzance durant les siècles obscurs. Les princes caucasiens et l'Empire du VIe au IXe siècle]]'', 2006 == Надворешни врски == {{Commons-inline|Justin I}} * [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/secondary/BURLAT/15A*.html Bury, John Bagnall, ''History of the Later Roman Empire'', Macmillan & Co., Ltd., 1923] * [http://www.roman-emperors.org/justin.htm Evans, James Allan, "Justin I (518–527 A.D.)", ''De Imperatoribus Romanis'', 1998] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080515232101/http://www.roman-emperors.org/justin.htm |date=2008-05-15 }} *[[Edward Gibbon|Gibbon, Edward]], ''[[The History of the Decline and Fall of the Roman Empire]]'', [http://www.worldwideschool.org/library/books/hst/roman/thedeclineandfalloftheromanempire%2D4/chap4.html vol. 4, chapter xl] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080120062417/http://www.worldwideschool.org/library/books/hst/roman/TheDeclineandFallofTheRomanEmpire-4/chap4.html |date=2008-01-20 }}. * [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/1785.html Smith, "Justinus I.", ''Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology'', 1870, v. 2, p. 677] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060507181253/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/1785.html |date=2006-05-07 }} *[[Encyclopædia Britannica]] [http://www.britannica.com/eb/article-9044211/Justin-I Justin I] {{S-start}} {{S-hou|[[Династија Јустинијан]]||приближно 450|1 август|527}} {{S-reg|}} {{S-bef | before=[[Анастасиј I]]}} {{S-ttl | title=[[Византиско Царство]] | years=518–527 |regent1=[[Јустинијан I]] |years1=527}} {{S-aft | after=[[Јустинијан I]]}} {{S-off}} {{S-bef | before=Флавиј [[Анастасиј Паул Проб Мосхијан Магнус]],<br /> „Пост конзулат Агапит“ (Запад)}} {{S-ttl | title=[[Последен од доцните империјални римски конзули|Конзул]] на [[Римското Царство]]|years=519 |regent1=[[Евтарик|Флавиј Евтарик Цилица]] }} {{S-aft | after= флавиј Рустициј,<br /> Флавиј Виталијан }} {{S-bef | before=[[Анициј Максим]] (сам)}} {{S-ttl | title=[[Последен од доцните империјални римски конзули|Конзул]]|years=524 |regent1=[[Венанциј Опилиј]]}} {{S-aft | after=[[Анициј Проб Јуниор]]<br /> Флавиј Теодор Филиксен Сотерих}} {{end}} {{Византиски владетели}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јустин I}} [[Категорија:Родени во 450 година]] [[Категорија:Починати во 527 година]] [[Категорија:Конзули на Римското Царство]] [[Категорија:Византиски цареви од 6 век]] [[Категорија:Јустинијанова династија]] 2m3s11bkkkfme43rj955mmi3cxc5jlg 0 160100 5606994 5005150 2026-08-10T04:55:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606994 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch |name =Јустинијан II <br />Ιουστινιανός Β' |full name =Јустинијан |title =[[Византиски цар]] |image= Solidus-Justinian II-Christ b-sb1413.jpg |caption = |reign =685–695<br />705 – декември 711 |reign-type =1-во управување<br />2-во управување |predecessor =[[Константин IV]] <br /> [[Тибериј III Апсимар|Тибериј III]] |successor =[[Леонтиј]] <br />[[Филипик Вардан]] |spouse =[[Евдокија (сопруга на Јустинијан II)|Евдокија]]<br />[[Теодора Хазарска]] |issue =Анастасија<br />[[Тибериј (син на Јустинијан II)|Тибериј]] |dynasty =[[Ираклиева династија]] |father =[[Константин IV]] |mother =[[Анастасија (сопруга на Константин IV)|Анастасија]] |birth_date =668 |birth_place = [[Цариград]] |death_date = 11 декември, 711 (42 години) |death_place =[[Даматрис]] |}} {{Ираклиева династија}} {{Дваесетгодишна анархија}} '''Јустинијан II''' ([[грчки]]: ''Ιουστινιανός Β΄'', [[латински]]: ''Iustinianus II''), ({{роден на|||668}} во {{роден во|Цариград}} - {{починал на|11|декември|711}}) бил византиски цар кој владеел во периодот од [[685]] до [[695]] и од [[705]] до [[711]] година. Јустинијан бил син на [[Константин IV Погонат]] и [[Анастасија (сопруга на Константин IV)|Анастасија]]<ref>Kazhdan, pg. 501</ref>. Останува во историјата познат со прекарот ''Ринотмет'' ([[грчки]] ''ὁ Ῥινότμητος'' - отсечен нос). Во неговиот прв брак со [[Евдокија (сопруга на Јустинијан II)|Евдокија]] ја добил ќерката Анастасија, додека од неговиот втор брак со [[Теодора Хазарска]] имале син Тибериј. Со неговата смрт бил ставен крај на [[Ираклиева династија|Ираклиевата династија]]. == Прво управување == Јустинијан II стапил на престолот во [[685]] година кога имал 16 години. Карактеристично за него била големата суровост и деспотизам кои наскоро го направиле објект на омраза од страна на населението. Во [[688]]-[[690]] година Византија водела два кратки конфликти со [[Бугарија]], прекршувајќи го мировниот договор од [[681]] година. Византијците успеале да заробат значителен број [[Словени]] од [[Македонија]]. Јустинијан II ги преселил заробените Словени во [[Мала Азија]] и образувал од нив одред од 30 илјади луѓе. Во [[692]] година Јустинијан го нарушил мирот со [[Арапи]]те<ref name="Norwich, pg. 328">Norwich, pg. 328</ref>, но бил поразен од војските на Абд-Алмалик во [[Киликија]]. Поразот претставувал и последица од измамата на дел од доведените [[Словени]]. Тогаш Јустинијан наредил да се убијат близина Никомедија и оние Словени, кои му останале верни. Резултат од поразот било губењето на јужна [[Ерменија]], каде застанал Симбатиј. Омразата на народот се зголемила особено поради злоупотребите и уцените на јустинијановите омилени луѓе - Теодот и Стефан, од кои првиот бил министер за финансии (ό γενικός λογοθέτης), а Стефан сакелариј на царот<ref name="Ostrogorsky, pgs. 116-122">Ostrogorsky, pgs. 116–122</ref>. Едно од поголемите настани во црковниот живот бил црковниот собор во [[692]] година познат како Трулски собор, но самите одлуки не биле признаени од папата Сергиј. Обидите на Јустинијан II да го принуди папата да ги прифати одлуките останале неуспешни. == Соборување и заточение == Непопуларноста на Јустинијан II била искористена од војсководецот [[Леонтиј]]<ref>Bury, pg. 354</ref>. Во [[695]] година, тој успеал да побегне од затвор, каде бил чуван по наредба на Јустинијан, по кое успеал да го зароби на Јустинијан и наредил да му го преселат носот и јазикот, поради кое Јустинијан подоцна бил наречен Ринотмет. Соборениот цар бил испратен на заточение во [[Крим]].<ref name="Ostrogorsky, pgs. 116-122"/>. Стефан и Теодот биле погубени. Соборувањето на Јустинијан II не довело до подобрување на внатрешната и надворешната состојба на империјата, напротив, следувал 20-годишен [[Дваесетгодишна анархија|период на немири и нестабилност]] и истиот завршил по повторното заземање на престолот од страна на Јустинијан. Додека бил во егзил, градот [[Картагина]] и остатокот од провинциите во [[Африка]] биле освоените од [[Арапи]]те, кои продолжувале да се закануваат и по источната граница. Поради поразите и неуспесите, царевите останувале закратко на власт - по некое Леонтиј исто така бил соборен, а престолот бил зафатен од [[Тибериј III Апсимар]]. Тогаш Јустинијан Ринотмет успеал да побегне од заточение, прво кај Хазарите, потоа кај Бугарите, за да во 705 година застане пред портите на Цариград, заедно со 15,000 војска составена од Словени и Бугари, на чело со [[хан Тервел]]<ref name="Norwich, pg. 336">Norwich, pg. 336</ref>. Јустинијан и неговите приврзаници тајно успеале да влезат во главниот град преку еден неискористен аквадукт и успеале да направат преврат. == Второ управување == Откако Јустинијан II Ринотмет го освоил главниот град и повторно го зазел престолот, тој се одмаздил на суров начин на своите противници, и тоа поранешните цареви Тибериј и Леонтиј, кои биле обезглавени јавно на хиподромот, а патријархот Калиник е ослепен и прогонет. За поддршката бугарскиот хан Тервел бил богато награден. Тервел бил првиот невизантиец, кој ја добил титулата Кесарија ('''Цезар''')<ref name="Bury, pg. 361">Bury, pg. 361</ref>. Тој освен тоа го добива управувањето на областа Загора (североисточна Тракија), како и големо количество пари, злато, сребро и други скапоцености. Второто владеење на Јустинијан (од [[705]] до [[711]] година) се покажало како уште поголем неуспех за разлика од првото управување. Војната со Арапите повторно тргнала на лошо: Византијците ја загубиле Мопсуеста и Тијана, во 709 година Арапите влегле дури во [[Тракија]]. Поразите на [[Византија]] довече до делумна загуба на [[Кападокија]] и [[Киликија]]<ref name="Norwich, pg. 339">Norwich, pg. 339</ref>. Барајќи реванш против Бугарите, Јустинијан II заминал во североисточна [[Тракија]] во [[708]] година, но бил поразен и опколен во [[Анхиало]]. Царот се повлекол по море и наскоро го обновил мирот со Бугарија. Во 711 година Јустинијан II испратил во Крим флота и војска, која требало да го казни на Керсон бидејќи не го поддржал на царот за време на неговите походи, но војниците се побуниле и го прогласуваат за цар Филипик Вардан. Додека Јустинијан собирал армија во Мала Азија, Филипик го освоил Цариград и го убил Тибериј, малолетниот син на Јустинијан. Самиот Јустинијан бил напуштен од повеќето армии и бил заробен и обезглавен во декември 711 година, недалеку од главниот град. Ова го означило крајот на [[Ираклиева династија|Ираклиевата династија]]. ==Литература== * [[Theophanes the Confessor|Theophanes]], ''Chronographia''. * {{citation | editor-first = Alexander | editor-last = Kazhdan | editor-link=Alexander Kazhdan | title = [[Oxford Dictionary of Byzantium]] | publisher = Oxford University Press | year = 1991 | isbn = 978-0-19-504652-6}} * {{citation | last = Norwich | first = John Julius | title =Byzantium: The Early Centuries | publisher = Penguin | year = 1990 | isbn = 0-14-011447-5}} * {{Citation | last = Ostrogorsky | first = George | last2 = Hussey (trans.) | first2 = Joan | title = History of the Byzantine state | publisher = Rutgers University Press | location = New Brunswick, N.J. | year = 1957 | isbn = 0-8135-0599-2}} * {{citation | last = Canduci | first = Alexander | title =Triumph & Tragedy: The Rise and Fall of Rome's Immortal Emperors | publisher = Pier 9 | year = 2010 | isbn = 978-1-74196-598-8}} * [http://www.roman-emperors.org/Just2.htm Moore, R. Scott, "Justinian II (685–695 & 705–711 A.D.)", ''De Imperatoribus Romanis''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101202044421/http://www.roman-emperors.org/Just2.htm |date=2010-12-02 }} (1998) * Bury, J.B., ''A History of the Later Roman Empire from Arcadius to Irene, Vol. II'', MacMillan & Co., 1889 *{{1911}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Ризница-врска|Justinian II}} * [http://www.1911encyclopedia.org/Justinian_II_Rhinotmetus 1911 Encyclopædia Britannica article] {{Византиски владетели}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Ираклиева династија]] [[Категорија:Византиски цареви од 7 век]] [[Категорија:Византиски цареви од 8 век]] [[Категорија:Конзули на Римското Царство]] [[Категорија:Родени во 669 година]] [[Категорија:Починати во 711 година]] [[Категорија:Православни светци]] [[Категорија:Воени светци]] [[Категорија:Христијански светци од 8 век]] [[Категорија:Христијански светци од 7 век]] t64iohrcfshbe2vaqauhviqpomrn3c9 0 174791 5606934 5592973 2026-08-09T23:02:37Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606934 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за претседател | име= [[Податотека:Coat of arms of the President of Macedonia.svg|40px]] Ѓорге Иванов [[Податотека:Coat of arms of the President of Macedonia.svg|40px]] | слика= Gjorge Ivanov (2017-05-24) (cropped).jpg | големина= 250п | опис= Портрет на Ѓорге Иванов, 2017 година. | звање= [[V Претседател на Македонија]] | ред= [[Претседател на Македонија|4. Претседател на Македонија]] | мандат_поч= [[12 мај]] [[2009]] | мандат_крај=[[12 мај]] [[2019]] | претседател= | претходник= [[Бранко Црвенковски]] | следбеник=[[Стево Пендаровски]] | роден_дата= {{роден на и возраст|1960|5|2|df=yes}} | роден_место= [[Валандово]], [[Народна Република Македонија|НР Македонија]], [[Федеративна Народна Република Југославија|ФНРЈ]] | умрел_дата= | умрел_место= | сопружник= [[Маја Иванова]] | професија= Професор по политички науки | партија = [[ВМРО-ДПМНЕ]] (до 2009 година)<br>[[независен политичар|Независен]] (од 2009 година) | религија= [[Македонска православна црква|Православен христијанин]] | потпис= Gjorge Ivanov Signature.svg | фусноти= [[Претседатели на Македонија]] }} '''Ѓорге Иванов''' (р. {{роден на|2|мај|1960}} во [[Валандово]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]], [[универзитет]]ски [[професор]] и поранешен [[Претседател на Македонија]] во периодот од 2009 до 2019 година. На функцијата стапил на 12 мај 2009 откако победил на претседателските избори истата година како кандидат на [[ВМРО-ДПМНЕ]], а за втор мандат бил избран во 2014 година. Претходно бил професор по [[право]] и [[политикологија]] на [[Правен факултет „Јустинијан I“|Правниот факултет „Јустинијан I“]] во Скопје. Иако во младоста се интересирал за технички науки, завршил право на универзитетот [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|„Свети Кирил и Методиј“]]. Извесно време работел како новинар во [[МРТ]], а бил и член на подмладокот на [[Сојуз на комунистите на Југославија]]. Во 1998 станал професор на Правниот факултет во Скопје, а ја извршувал и функцијата продекан на факултетот во еден мандат. Пред да стане претседател, имал левичарски убедувања и бил активен во невладиниот сектор како член на управниот одбор во [[Фондации Отворено Општество|фондацијата Отворено Општество]]. За време на претседателските избори во 2009, Иванов добил поддршка од повеќемина јавни личности од академската, политичката, културната, и спортската фела. На неговата прва инаугурација присуствувале претседателите на [[Србија]], [[Хрватска]], [[Албанија]], и [[Црна Гора]]. Имал затегнати односи со косовскиот претседател, поради промена на поканата од официјална во работна. Во 2014 освоил втор претседателски мандат, но не бил признат од [[СДСМ]] поради обвинувања за изборен фалсификат и од [[ДУИ]] поради немање поддршка од [[Македонски Албанци|Албанците во Македонија]]. За време на вториот мандат ги заладил односите со [[ЕУ]] и [[Германија]], обвинувајќи ги за неажурност во справувањето со европската мигрантска криза. Неговата одлука во април 2016 за општа аболиција на сите осомничени од страна на [[Специјално јавно обвинителство|СЈО]] ја предизвикало [[Шарената револуција]], повеќемесечни протести низ повеќе градови во Македонија против претседателскиот акт. Одлуката ја повлекол во јуни, но ги обвинил опозицијата и странските амбасадори за внесување на земјата во политичка криза. ==Ран живот и новинарска кариера== Иванов е роден во [[Валандово]], на 2 мај 1960 година. Во раните денови повеќе го интересирале техничките науки и [[електроника]]та,<ref name="валандово">{{Наведена мрежна страница|url=http://star.vest.com.mk/default.asp?id=162542&idg=9&idb=2581&rubrika=Makedonija|title=Валандово, град на претседатели|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=17 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> но по завршувањето на основното и на средното образование во Валандово, ги започнал студиите по право на универзитетот [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|„Свети Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]]. За време на студиите започнал со политички активизам во либералните, реформски младински организации - отворајќи прогресивни теми во списанијата „''[[Млад борец]]''“, „''[[Студентски збор]]''“ и „''[[Младински форум]]''“.<ref name="мн">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mn.mk/aktuelno/151-profil-na-pretsedatelot-gjorge-ivanov?format=pdf|title=Македонска нација: Профил на Претседателот Ѓорге Иванов|last=|first=|date=|work=|language=македонски|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305012002/http://www.mn.mk/aktuelno/151-profil-na-pretsedatelot-gjorge-ivanov?format=pdf|archive-date=2016-03-05|dead-url=|accessdate=30 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> Дипломирал на Правниот факултет во [[1982]] година.<ref name="пф">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pf.ukim.edu.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=603|title=Правен факултет: Д-р Ѓорге Иванов|last=|first=|date=|work=|language=македонски|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306195351/http://www.pf.ukim.edu.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=603|archive-date=2016-03-06|dead-url=|accessdate=5 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> На 27-годишна возраст трајно се преселил во главниот град.<ref name="вест спорт">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vest.mk/?ItemID=9D4F0003B3425E44A486492D4688132B|title=Правен факултет: Иванов го фаќа фудбалската треска|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=5 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во 1988 година, почнала неговата седумгодишна новинарска кариера во [[МРТ|Македонската радио релевизија]], каде што напредувал до позицијата уредник на третата програма во [[Македонско радио|Македонското радио]]<ref name="мн"/>. Во текот на новинарската кариера, бил активен во напорите за реформирање на политичкиот систем. Бил член на претседателството на [[Сојузот на социјалистичка младина на Југославија]] пред распадот на поранешната држава, заедно со [[Бранко Азески]].<ref name="утрински 01">{{Наведена мрежна страница|url=http://utrinski.mk/default.asp?ItemID=64DF0C2B838CE04A8D443B8D8D6B664A&commentID=203556&pLikeVote=1|title=Претседателскиот сон на професорот од Валандово|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=2 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Со распадот на еднопартискиот систем, активизмот на Иванов во младинските движења бил насочен кон промовирање на политичкиот плурализам и на [[Пазарна економија|пазарната економија]]. Оваа активност ја продолжил и на универзитетот, на кој почнал со работа во 1995 година. ==Академска кариера== Иванов магистрирал политички науки во 1994 година, на темата „''Цивилно општество – новите контрадикторности на старата расправа''“.<ref name="пф"/><ref name="претседател">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.president.gov.mk/mk/pretsedatel/biografija.html|title=Официјална биографија на Претседателот на Република Македонија, Д-р Ѓорге Иванов|last=|first=|date=|work=|language=македонски|archive-url=https://web.archive.org/web/20131113161510/http://www.president.gov.mk/mk/pretsedatel/biografija.html|archive-date=2013-11-13|dead-url=|accessdate=30 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> Во 1998 година докторирал на Правниот факултет во Скопје со одбрана на дисертацијата „''Демократијата во поделените општества, со посебен осврт на Република Македонија''“.<ref name="пф"/> Неговиот докторат е насочен кон градењето демократија во поделени општества, конкретно обработувајќи го примерот на [[Република Македонија]].<ref name="претседател"/> Својата академска кариера, Иванов ја започнал во 1995 кога бил избран за асистент на Правниот факултет во Скопје. Бил асистент на професорот [[Љубомир Фрчкоски]].<ref name="фрчкоски">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=C442964283E55B4488E7DEF6D2D6C22C|title=Правен ја чека битката меѓу професорите|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=13 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во 1998 година, тој бил избран за доцент на предметите [[политички теории]] и [[политичка филозофија]].<ref name="пф"/> Во 1999 година, тој бил избран за посетувачки професор на последипломските студии за [[Југоисточна Европа]] на универзитетот во [[Атина]].<ref name="пф"/> Од 2000 година станал член на Советот на директори на европските последипломски студии за демократија и човекови права на универзитетот во [[Болоња]] и координатор на курсот за демократија, што е изведуван на универзитетот во [[Сараево]].<ref name="пф"/> Во 2001 година, тој станал раководител на политичките студии при Правниот факултет во Скопје. Во 2002 година, тој бил избран за вонреден професор, а во 2008 за редовен професор.<ref name="пф"/> Од 2004 до 2008 бил продекан на Правниот факултет. Во 2008 година станал претседател е на [[Одбор за акредитација на високото образование|Одборот за акредитација на високото образование]] на Република Македонија.<ref name="пф"/> На политичките студии на Правниот факултет „Јустинијан Први“ во Скопје, Иванов работел на претставување нови научни погледи на политиката меѓу своите студенти.<ref name="претседател"/> Иванов бил раководител на [[ТЕМПУС]] - програмата на [[Европската Унија]] за Македонија, воведувајќи реформи во наставната програма и магистерски програми на англиски јазик по европски институции и политики, и политички менаџмент. Како професор престојувал и држел предавања на повеќе странски универзитети и учествувал во меѓународни проекти.<ref name="пф"/><ref name="претседател"/> Професорот Иванов е меѓу соосновачите на првото македонско списание за политичка наука – ''Политичка мисла''. Тој е основач и на првата политолошка струкова асоцијација во независна Македонија. Иванов е и еден од основачите на [[Институт за демократија, солидарност и цивилно општество|Институтот за демократија, солидарност и цивилно општество]], реномиран аналитички центар во Македонија кој помогнал да се обликува македонската политичка сцена.<ref name="претседател"/> Негов специфичен академски интерес е [[Милет (Османлиска империја)|милет]] системот на [[Османлиското Царство]].<ref name="претседател"/> Иако никогаш не бил партиски член, професорот Ѓорге Иванов бил активен во формулирањето на реформската програма на политичката партија [[ВМРО-ДПМНЕ]], која го номинирала за претседателски кандидат на изборите во 2009 година.<ref name="претседател"/> ==Политички ставови и кариера== Пред [[Македонски претседателски избори, 2009|претседателските избори во 2009 година]], Иванов не бил директно политички активен, но застапувал најразлични политички ставови. Како политички идол го наведува [[Чеси|чешкиот]] драматург и дисидент [[Вацлав Хавел]] и неговата [[Група 77]], групата интелектуалци кои го промовирале уривањето на [[Комунизам|комунистичкиот систем]]. Во годините на распадот на [[СФР Југославија]], Иванов во Скопје го донел [[Зоран Ѓинѓиќ]], кој подоцна станал жртва во своите обиди да го разбие режимот на српскиот претседател [[Слободан Милошевиќ]].<ref name="мн"/> За време на неговата кариера во невладините организации и академскиот свет, Иванов држел сите партии во Македонија, преку разни програми на странски организации.<ref name="мн"/> Иванов првично ја поддржувал левицата, за подоцна цврсто да за почне да ја поддржува конзервативната [[ВМРО-ДПМНЕ]].<ref name="утрински 01"/><ref name="bbc macedonian">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/macedonian/news/story/2009/03/090317_izbori_osnoven_tekst.shtml|title=Македонија: претседателски и општински избори 2009|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=12 јули 2016}}</ref> Не го поддржувал [[Охридскиот рамковен договор]] со кој бил ставен крај на [[Етнички конфликт во Република Македонија во 2001|меѓуетничкиот конфликт]] во Македонија во 2001. Посериозни разидувања со политиките на СДСМ започнал да има во 2004 година. Го критикувал намалувањето на законскиот праг за избор на градоначалници за [[Локални избори во Македонија (2005)|локалните избори во 2005 година]], сметајќи дека новите градоначалници ќе немаат доволен [[легитимитет]].<ref name="архива утрински 2004">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.time.mk/arhiva/?d1=01&m1=01&y1=2004&d2=31&m2=12&y2=2004&all=1&fulltext=1&timeup=1&show=1&q=%D1%93%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B5%20%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2&read=08bdd4c3274330c|title=Пендаровски: Избирачките одбори не знаат математика|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=17 јули 2016}}</ref> Сметал дека нерешените проблеми го предизвикале [[Референдум во Македонија, 2004|референдумот за територијалната организација]] во 2004 година, и го критикувал односот на [[СДСМ]], политичките елити и странските амбасадори кон него. Исто така, застапувал цврсти ставови во врска со [[Спор за името помеѓу Македонија и Грција|спорот за името]] со Грција и ја поддржал идејата граѓаните на референдум да се изјаснат по ова прашање.<ref name="утрински 01"/><ref name="bbc macedonian"/><ref name="ставови 01">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=0A31E241F818104E87EE3F591D8C440C|title=Ќе добие ли Иванов поддршка од ДУИ во првиот круг?|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=12 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="архива а1 2004">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.time.mk/arhiva/?d1=01&m1=01&y1=2004&d2=31&m2=12&y2=2004&all=1&fulltext=1&timeup=1&show=1&q=%D1%93%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B5%20%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2&read=81d7f8533551fdf|title=Иванов: „Нерешените проблеми го предизвикаа референдумот“|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=17 јули 2016}}</ref> Со СДСМ дефинитивно расчистил во 2005, кога во [[Југ (афера)|аферата „Југ“]] бил уапсен неговиот брат, кој работел во полициската станица на [[Богородица, Гевгелија|преминот Богородица]].<ref name="утрински 01"/> Во 2006, предупредил дека падот на довербата во институциите на системот може доведе до појава на [[Авторитаризам|авторитарни]] политичари во Македонија.<ref name="архива утрински 2006">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.time.mk/arhiva/?d1=01&m1=01&y1=2006&d2=31&m2=12&y2=2006&all=1&fulltext=1&timeup=1&show=1&q=%D1%93%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B5%20%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2&read=7b129d9d0946891|title=Граѓаните се разочарани во институциите и во политичарите|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=17 јули 2016}}</ref> Станал жесток критичар на политиките на тогашниот претседател [[Бранко Црвенковски]].<ref name="утрински 01"/> Името на Иванов за првпат во политичките кругови се спомнува во февруари 2008 година, кога владата на [[ВМРО-ДПМНЕ]] планирала да го испрати во [[Атина]] како шеф на канцеларијата за врски во Република [[Грција]]. На ова било реагирано од кабинетот на Црвенковски, според кои, таквото именување би било спротивно на законот за надворешни работи кој бара претседателски указ за ваквата амбасадорска позиција.<ref name="врски">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=A05538E90A5F98428D55269432A10CA6|title=И амбасадорот во Атина е со указ на претседателот, реагира Црвенковски|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=12 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===Претседателски избори 2009 година=== На 13 јануари 2009, само неколку часа по предлогот на СДСМ на [[Срѓан Керим]] за заеднички кандидат на претседателските избори, на изненадување на медиумите, од ВМРО-ДПМНЕ било официјално објавено дека Иванов ја поднел првата кандидатура за претседател за партиската конвенција. Зад кандидатурата на Иванов, застанале повеќе министри и членови на извршниот комитет на ВМРО-ДПМНЕ, меѓу кои [[Зоран Ставрески]], [[Антонио Милошоски]], [[Ивица Боцевски]], [[Гордана Јанкуловска]], како и неколкумина пратеници и истакнати професори. Освен четворицата министри, кандидатурата ја потпишале и [[Љубиша Георгиевски]], [[Влатко Ѓорчев]], [[Паско Кузман]], [[Владимир Талески]], [[Борис Змејковски]], [[Александар Николоски]] и [[Вилма Трајковска]]. Свои потписи на писмото ставиле и ректорите на скопскиот, битолскиот и штипскиот универзитет [[Велимир Стојковски]], [[Златко Жоглев]] и [[Саша Митрев]], потоа професорите [[Светомир Шкариќ]], [[Гордана Силјановска-Давкова|Гордана Силјановска]], [[Љубомир Кекеновски]] и [[Бранислав Саркањац]]. Иванов тврдел дека и премиерот [[Никола Груевски]] го поддржал. Поддршка дале и шест членови на [[МАНУ]] (академиците [[Цветан Грозданов]], [[Блаже Ристовски]], [[Ѓорѓи Ефремов]], [[Томе Бошевски]], [[Гане Тодоровски]] и [[Божин Павловски]]), членови на [[Друштвото на писатели на Македонија]] (претседателот [[Раде Силјан]]), глумците [[Игор Џамбазов]], [[Ванчо Петрушевски]] и [[Александар Шехтански]], оперските пејачи [[Весна Гиновска-Илкова]], [[Цветан Стојановски]], [[Славица Петровска-Галиќ]], [[Ѓорѓи Цуцковски]] и [[Горан Начевски]], режисерите [[Сашо Миленковски]] и [[Синиша Ефтимов]], виолинистот [[Михајло Куфојанакис]], балетските уметници [[Бобан Ковачевски]], [[Мирјана Поп-Алексова]], ракометарките [[Индира Кастратовиќ]] и [[Валентина Радуловиќ]]. Кандидатурата веднаш била поддржана и од [[ВМРО-ДП]]. Во вакви услови, [[Љубе Бошкоски]] решил дека внатрепатриските извори нема да бидат фер и се решил за независна кандидатура за претседател.<ref name="предноминација 01">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=BA6D830185B6F14FAC7E51315304D5E0|title=ВМРО-ДПМНЕ се мобилизира за номинација на Иванов|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=12 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="предноминација 02">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=F2F8C816151CF748B25245277EF60DCE|title=Ѓорге Иванов ќе собира потписи|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=12 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="архива нетпрес 140109">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.time.mk/arhiva/?d1=01&m1=01&y1=2009&d2=31&m2=01&y2=2009&all=1&fulltext=1&timeup=1&show=1&q=%D1%93%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B5%20%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2&read=2eac27638cb877c|title=ВМРО-ДП: Ѓорѓе Иванов за претседател|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=17 јули 2016}}</ref><ref name="архива нетпрес 140109"/><ref name="утрински љубе">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/?ItemID=6EA70CB382423240974980A0038DDDD7|title=ВМРО-ДПМНЕ во тесно поради кандидатурата на Љубе Бошкоски|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=17 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="утрински уметници">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=EE24D72FD123EB4E9E5DDAA696985D14|title=Потписот на уметникот - ДДВ на политиката|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=20 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> По кратки шпекулации дека [[ДУИ]] ќе го поддржи Иванов како заеднички кандидат во првиот круг, тие сепак потврдиле дека ќе го кандидираат [[Агрон Буџаку]] за претседател.<ref name="утрински ахметигруевски">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=EC93DBFDC962AF4CA4967C1E76BF9BA7|title=Груевски тврди: Нема тајни договори со Ахмети|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=17 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> СДСМ, кои во тој момент барале интерпелација на министерот за образование [[Перо Стојановски]], побарале и оставка од ректорите на трите универзитети бидејќи според нив било срамно тие да се потпишат на интерен партиски оглас.<ref name="архива утрински 160109">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.time.mk/arhiva/?d1=01&m1=01&y1=2009&d2=31&m2=01&y2=2009&all=1&fulltext=1&timeup=1&show=1&q=%D1%93%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B5%20%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2&read=9fb86026cd66793|title=Ректорските потписи за Иванов грев за оставка на Стојановски|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=17 јули 2016}}</ref> Набргу по поддршката од страна на академиците, сите вработени во МАНУ добиле двојно зголемување на примањата.<ref name="утрински ману">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=0F44B437A7046845831BA48D8E049CDB|title=Власта ги награди академиците|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=17 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 25 јануари 2009 владејачката ВМРО-ДПМНЕ го номинирала Иванов за нивен претседателски кандидат. За него гласале 1.016 делегати од вкупно 1.143 присутни, додека неговиот противкандидат, претседателот на [[Светскиот македонски конгрес]], [[Тодор Петров]], добил 91 глас. По номинацијата изјавил дека сака да биде кандидат кој ќе обединува.<ref name="утрински 02">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=AE3DB83DC4F23D40BBBC30939C5632AB|title=Ѓорге Иванов сака да биде во обединувачка мисија|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=12 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Исто така, освен пратеничките потписи во Собранието, во текот на следните неколку денови за неговата кандидатура се потпишале 23.160 граѓани.<ref name="вест потписи">{{Наведена мрежна страница|url=http://star.vest.com.mk/default.asp?id=163540&idg=9&idb=2599&rubrika=Makedonija|title=Кандидатот на ВМРО-ДПМНЕ за Претседател Ѓорге Иванов ги достави потписите до ДИК|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=20 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Уште утредента, Иванов започнал со средби со [[Македонската православна црква]], [[Исламска верска заедница|Исламската верска заедница]] и ректоратот на универзитетот [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|„Св. Кирил и Методиј“]], а на 28 јануари се сретнал со [[Сојуз на стопански комори на Македонија|Сојузот на стопански комори на Македонија]].<ref name="средби">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=04C9A0FDEE46C04CB8464241C2B38746|title=Иванов почна со средби|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=20 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="сскм">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=4E6C40593777DD4EB143EE67464FC653|title=Стопанствениците го запознаа Ѓорге Иванов со проблемите|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=20 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Следниот дел добил поддршка од [[Социјалистичката партија на Македонија]].<ref name="спм">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.time.mk/arhiva/?d1=01&m1=01&y1=2009&d2=31&m2=01&y2=2009&all=1&fulltext=1&timeup=1&show=1&q=%D1%93%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B5%20%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2&read=01adce28d9498f1|title=СПМ го поддржа Ѓорѓе Иванов|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=20 јули 2016}}</ref> За време на кампањата, Иванов изјавил дека, доколку тој стане претседател ќе инсистира на состанок помеѓу него и [[Претседател на Грција|претседателот на Грција]] и дека еден од неговите приоритети е решавање на [[Спор за името помеѓу Македонија и Грција|спорот за името]] со [[Грција]].<ref name="утрински 03">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/?ItemID=09E8492765B853408F0A10459330032C|title=Иванов го омекнува тонот на ВМРО-ДПМНЕ спрема Атина|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=5 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во првиот круг на [[Македонски претседателски избори, 2009|македонските претседателски избори]] во 2009 година, Иванов освоил 345.850 гласа (35,04%), а втор бил кандидатот на СДСМ, [[Љубомир Фрчковски]], со 202.691 глас (20,54%).<ref name="bbc macedonian"/><ref name="вечер">{{Наведена мрежна страница|url=http://vecer.mk/makedonija/gragjanite-izbiraa-pretsedatel-i-gradonachalnici|title=Граѓаните избираа претседател и градоначалници|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190111011600/https://vecer.mk/makedonija/gragjanite-izbiraa-pretsedatel-i-gradonachalnici|archive-date=2019-01-11|dead-url=|accessdate=5 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> Во вториот круг на изборите, Иванов победил со 453.616 гласа (63,14%), наспроти противкандидатот Фрчковски кој освоил 264.828 гласа (36,86%).<ref name="изборна архива">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.izbornaarhiva.mk/dokumentacija/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D0%BA%D0%B8%20%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B8%202009/4_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%20%D0%BE%D0%B4%20%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B8/%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%87%D0%BD%D0%B8%20%D1%80%D0%B5%D0%B7%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D0%BA%D0%B8%20%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B8-2009-%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%20%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3.pdf|title=Граѓаните избираа претседател и градоначалници|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20161016221023/http://izbornaarhiva.mk/dokumentacija/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D0%BA%D0%B8%20%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B8%202009/4_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%20%D0%BE%D0%B4%20%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B8/%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%87%D0%BD%D0%B8%20%D1%80%D0%B5%D0%B7%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%81%D0%BA%D0%B8%20%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B8-2009-%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%20%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3.pdf|archive-date=2016-10-16|dead-url=|accessdate=16 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> Веднаш по објавувањето на резултатите од [[ДИК|Државната изборна комисија]] Иванов запалил свеќа во [[Соборен храм - Скопје|Соборниот храм]] во Скопје, го изразил своето задоволство што никој не му го спори [[легитимитет]]от и ја реафирмирал својата намера да се сретне со грчкиот претседател [[Каролос Папуљас]], веднаш по стапувањето на функција во мај 2009.<ref name="вест">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vest.com.mk/home.asp?ItemID=817B043C9F884D48832D6DABF45C5DC1|title=Иванов: Покана за Папуљас во мај|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=16 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Неговата прва средба била со водачот на [[Демократската унија за интеграција]], [[Али Ахмети]], во која тие разговарале за [[ЕУ]] и [[НАТО]] интеграциите и во која тој ветил дека во кабинетот ќе вклучи албански интелектуалци. По средбата, на новинарски прашања околу [[Спор за името помеѓу Македонија и Грција|спорот за името со Грција]], одговорил дека се залага за разумен компромис, притоа не објаснувајќи што тоа значи: „разумен компромис е разумен компромис, не можам да ви објаснувам“.<ref name="утрински 04">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=46BE0F5551F5AB42825AEF26DF71A688|title=Иванов на првата политичка средба го одбра Ахмети|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=17 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 16 април Иванов го добил уверението за избор од страна на ДИК.<ref name="А1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.time.mk/arhiva/?d1=01&m1=01&y1=1991&d2=31&m2=12&y2=2012&all=0&a1=1&fulltext=2&timeup=2&show=1&q=%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%20%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D0%B8%20%D1%83%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%D0%B7%D0%B0%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB&read=4502bd791b9751c|title=Иванов доби уверение за претседател|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016}}</ref> ===Прва инаугурација=== На 12 мај 2009 Ѓорге Иванов и официјално ја презел својата нова должност, наследувајќи го Бранко Црвенковски како претседател на Република Македонија. По официјалната заклетва, тој го одржал својот прв говор во македонското Собрание.<ref name="република">{{Наведена мрежна страница|url=http://republika.mk/?p=244714|title=12 мај 2009 – инаугурација на Иванов (фотогалерија)|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Освен премиерот [[Никола Груевски]] и владиниот кабинет, на инаугурацијата присуствувале и претставници на други државни институции, на дипломатскиот кор, на судството, на верските заедници, дотогашниот претседател на Македонија Бранко Црвенковски и првиот на независна Македонија [[Киро Глигоров]], како и хрватскиот претседател [[Стипе Месиќ]], српскиот [[Борис Тадиќ]], албанскиот [[Бамир Топи]] и црногорскиот претседател [[Филип Вујановиќ]].<ref name="република"/><ref name="хроничар">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.panoptikum.mk/hronicar/?p=5519|title=Инаугуриран новиот Претседател на Република Македонија|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Од парламентарните партии опозициската [[Демократската партија на Албанците]] го бојкотирала неговиот избор.<ref name="република"/><ref name="хроничар"/> Во своето прво обраќање како претседател, Иванов рекол дека неговите приоритети се јасни: македонската интеграција во [[НАТО]] и [[ЕУ]], негувањето на добрите меѓуетнички односи внатре, како и со соседите, посебно со [[Грција]].<ref name="република"/><ref name="хроничар"/> ===Прв мандат=== [[Податотека:Gjorge Ivanov with Obamas.jpg|thumb|upright|300px|Иванов со сопругата кај [[Барак Обама|Барак]] и [[Мишел Обама]]]] На истиот ден на неговата инаугурација, Иванов испратил писмо до американскиот претседател [[Барак Обама]] во кое ја истакнал решителноста за продолжување на дијалогот со Грција за изнаоѓање взаемно прифатливо решение во [[Спор за името помеѓу Македонија и Грција|спорот за името]], со кое ќе се почитува македонскиот национален идентитет, јазик и култура. Исто така, му изразил благодарност на Обама за неговата поддршка на Македонија на [[Самит на НАТО во 2009 година|Самитот на НАТО во 2009 година]].<ref name="рсе">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.slobodnaevropa.mk/a/1730243.html|title=Писмо од Ѓорге Иванов до американскиот претседател Барак Обама|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016}}</ref><ref name="утрински 05">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.mk/?ItemID=C8856137D8DC6E4CBFEA2F2C6EADEF39|title=Иванов испрати писмо до Обама|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Неговата прва официјална посета се случила веќе следниот ден, кога заедно со Груевски и вицепремиерите [[Ивица Боцевски]] и [[Абдулаќим Адеми]] го посетиле [[Брисел]]. Таму се сретнале со високиот претставник за надворешна и безбедносна политика на ЕУ [[Хавиер Солана]], како и еврокомесарот за проширување [[Оли Рен]]. На средбата Иванов ги истакнал своите приоритети: определбата за интеграција на Македонија во Европската унија, [[визна либерализација|визната либералазиција]] за македонските граѓани, како и почетокот на преговорите за полноправно членство во ЕУ, изразувајќи надеж дека ќе во меѓувреме ќе се изнајде взаемно прифатливо решение со Грција во спорот за името. Солана изјавил дека е многу важно што првата средба по назначувањето Иванов ја остварил во ЕУ и НАТО.<ref name="dw 01">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/mk/%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%B5-%D0%B2%D0%BE-%D0%B5%D1%83/a-4250044|title=Вистинското место на Македонија е во ЕУ|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016}}</ref> Првата официјална посета на странски државник во неговиот мандат требало да биде посетата на претседателот на новопрогласената [[Република Косово]], [[Фатмир Сејдиу]], кој не бил поканет на инаугурацијата. Но, средбата била одбиена од косовска страна, бидејќи според нив, во меѓувреме од кабинетот на Иванов го смениле карактерот на посетата, од официјална, во работна, што Сејдиу го сметал за навреда.<ref name="сејдиу">{{Наведена мрежна страница|url=http://utrinski.mk/?ItemID=696FB865294FBE4FAD2F95822F0BBA7F&commentID=244824&pLikeVote=1|title=Сејдиу не му кревал слушалка на Иванов|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Dmitry Medvedev greetings 9 May 2010-6.jpeg|мини|лево|Ѓорѓе Иванов со претседателот на Русија, [[Дмитриј Медведев]], на парадата на Денот на победата, 9 мај 2010]] Во 2010 година, Иванов започнал да ја искажува својата заложба за [[Pax Europea]], европски мир кој ја подразбира Европа како отворен простор во кој има слобода на движење на луѓе, на идеи, капитал и производи. Најпрво оваа заложба ја изразил на 14 април 2010, со авторски текст во париски ''[[Ле Монд]]'' под наслов „Дозволете и на Македонија да се интегрира во Европската унија“. Во текстот, кој претставува прв текст објавен од македонски претседател во овој весник, Иванов ја анализира европската историја низ вековите, низ призмата на националниот македонски идентитет, којшто со својата интеграција во Европа ја приклучува и целокупната историја на својата култура и цивилизациско наследство.<ref name="idividi">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.idividi.com.mk/vesti/makedonija/594099/index.html|title=Иванов за „Ле Монд“: Дозволете и на Македонија да се интегрира во ЕУ|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016}}</ref> Својата визија за Pax Europea Иванов ја презентирал на повеќе меѓународни самити, конференции, предавања и свечености во 2010 и 2011 година, вклучувајќи и обраќање пред парламентарното Собрание на [[Советот на Европа]].<ref name="pax europeana 01">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.president.gov.mk/mk/2011 јуни17 септември 55-07/2011 јули 19 октомври 40-39/218.html|title=Обраќање на Претседателот Иванов пред Парламентарното Собрание на Советот на Европа|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="pax europeana 02">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.president.gov.mk/mk/2011 јуни17 септември 55-07/2011 јули 19 октомври 40-39/279.html|title=Предавање на Претседателот на Република Македонија д-р Ѓорге Иванов на Кралскиот институт за меѓународни односи Егмонт во Брисел|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="pax europeana 03">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.president.mk/mk/2011 јуни17 септември 55-07/2011 јули 19 октомври 40-39/480--37-.html|title=Обраќање на Претседателот д-р Ѓорге Иванов на 37-та конференција на Меѓународната Пан-европска унија во Линдау|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016}}</ref><ref name="pax europeana 04">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.president.gov.mk/2011 јуни17 септември 55-07/2011 септември 3 ноември 36-59/497.html|title=Претседателот Иванов на Меѓународна конференција во Софија: Европа не е цела без Балканот|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="pax europeana 05">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.president.gov.mk/mk/2011 јуни17 септември 55-07/2011 јули 19 октомври 40-39/739.html|title=Предавање: Свеченост на доделување почесен докторат на претседателот Иванов на романскиот универзитет „Димитрие Кантемир“|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Истата, 2010 година, ја основал школата за млади водачи,<ref name="шмл">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.president.gov.mk/mk/2011 јуни16-13-26-14.html|title=Школа за млади водачи|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=26 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> и ја востановил наградата „најдобар млад научник“.<ref name="нмн">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.president.gov.mk/mk/2011 јуни17 октомври 03-42.html|title=Најдобар млад научник|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=26 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Иванов ја напуштил политиката на [[еквидистанца]] кон соседите, промовирана од некој од неговите претходници, сметајќи дека „подеднаква блискост“ е подобра политика. Исто така, се залагал за подобри односи со [[македонската дијаспора]].<ref name="мн"/> ===Претседателски избори 2014 година=== На конвенцијата на владејачката партија ВМРО-ДПМНЕ на 1 март 2014, Ѓорге Иванов бил избран за нивен претседателски кандидат. На конвенцијата Иванов со 90 отсто од гласовите на делегатите ги победил противкандидатите [[Јове Кекеновски]], [[Ставре Џиков]] и [[Божидар Ночев]]. Дополнително, за неговата кандидатура се потпишале 63.253 граѓани.<ref name="алфа">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.alfa.mk/News.aspx?ID=72274#.V2buFaJmqJk|title=Ѓорге Иванов кандидат за нов мандат за претседател на државата|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20140304060840/http://www.alfa.mk/News.aspx?id=72274#.V2buFaJmqJk|archive-date=2014-03-04|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> Во првите десет дена од кампањата на Иванов на изборите закажани за 13 април 2014 биле потрошени повеќе од половина милион евра, додека опозицискиот противкандидат, кандидатот на СДСМ [[Стево Пендаровски]] потрошил нешто над 90.000 евра.<ref name="нова 01">{{Наведена мрежна страница|url=http://novatv.mk/kampanja-ivanov-potroshil-pola-milion-evra-a-halimi-ni-denar/|title=Кампања: Иванов потрошил пола милион евра, а Халими ни денар|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180927121113/http://novatv.mk/kampanja-ivanov-potroshil-pola-milion-evra-a-halimi-ni-denar/|archive-date=2018-09-27|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> Во првиот круг на [[Македонски претседателски избори, 2014|македонските претседателски избори]] во 2014 година, Иванов освоил 449.442 гласа (25,26%), а втор бил кандидатот на СДСМ, Стево Пендаровски, со 326.164 гласа (37,51%).<ref name="демокра 01">{{Наведена мрежна страница|url=http://rezultati.sec.mk/President/Results?cs=mk-MK&r=1&rd=r|title=ДИК: Предвремени Парламентарни и Претседателски избори 2014|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160707052416/http://rezultati.sec.mk/President/Results?cs=mk-MK&r=1&rd=r|archive-date=2016-07-07|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> Во вториот круг на изборите, Иванов победил со 534.910 гласа (55,28%), наспроти противкандидатот Пендаровски кој освоил 398.077 гласа (41,14%).<ref name="демокра 02">{{Наведена мрежна страница|url=http://rezultati.sec.mk/President/Results_R2?cs=mk-MK&r=3&rd=r&eu=All&m=All&ps=All|title=ДИК: Предвремени Парламентарни и Претседателски избори 2014|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20140727193238/http://rezultati.sec.mk/President/Results_R2?cs=mk-MK&r=3&rd=r&eu=All&m=All&ps=All|archive-date=2014-07-27|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> Изборните резултати не биле признаени од СДСМ, ДПА, и други опозициски партии според кои изборите ги одбележала недемократска атмосфера со притисоци.<ref name="dw 02">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/mk/%D0%B2%D0%BC%D1%80%D0%BE-%D0%B4%D0%BF%D0%BC%D0%BD%D0%B5-%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8-%D0%B4%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D0%B0/a-17594930|title=ВМРО-ДПМНЕ слави двојна победа|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016}}</ref> На 2 мај 2014, членот на [[ДИК]], [[Бедредин Ибраими]] му го врачил уверението за избор на Иванов.<ref name="dw 03">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/mk/%D0%B4%D0%B8%D0%BA-%D0%BC%D1%83-%D0%B3%D0%BE-%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B8-%D1%83%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%BE-%D0%BD%D0%B0-%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2/a-17606496|title=ДИК му го врачи уверението на Иванов|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016}}</ref> ===Втора инаугурација=== На 12 мај 2014 Ѓорге Иванов и официјално го започнал својот втор претседателски мандат. За разлика од првата инаугурација, на оваа седница не присуствувале колегите-водачи од регионот. Инаугурацијата била поздравена од владеачката ВМРО-ДПМНЕ и опозициската ДПА. Инаугуративната седница била бојкотирана од опозицискиот СДСМ кој не ги признавал изборните резултати и одбивал да ги прифати пратеничките мандати, како и од владеачката ДУИ според кои Иванов бил нелегитимен претседател затоа што ја немал поддршката на [[Македонски Албанци|Албанците кои живеат во Македонија]]. Во своето обраќање пред Собранието при потпишувањето на свечената изјава, Иванов нагласил дека останува на патот на европската и евроатлантската интеграција, но воедно истакнал и дека очекува [[Европската унија]] и [[НАТО]] да останат доследни на своите принципи во проширувањето. Во однос на [[Спор за името помеѓу Македонија и Грција|спорот за името]], тој нагласил дека нема да дозволи промена на уставното име на Република Македонија. По инаугурацијата, во својата резиденција [[Вила Водно]], имал средби со обични граѓани.<ref name="фактор 01">{{Наведена мрежна страница|url=http://faktor.mk/2014/05/12/ivanov-inauguracija-bez-lideri-od-nadvor-i-so-seriozen-bojkot-od-vnatre/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=ivanov-inauguracija-bez-lideri-od-nadvor-i-so-seriozen-bojkot-od-vnatre|title=Иванов – инаугурација без водачи од надвор и со сериозен бојкот од внатре|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=19 јуни 2016}}</ref> ===Втор мандат=== Во март 2016, германскиот весник ''[[Франкфуртер алгемајне цајтунг]]'' го опишал Иванов како „најнерелевантниот претседател во историјата на Македонија“ и како „сервилен претседател без идеи и амбиција“.<ref name="faz">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/mk/%D1%93%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B5-%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB-%D0%B1%D0%B5%D0%B7-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B8-%D0%B8-%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0/a-19089107|title=Ѓорге Иванов: сервилен претседател без идеи и амбиција|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јули 2016}}</ref> Истиот месец, во интервју за најтиражниот германски весник ''[[Билд]]'' Иванов жестоко ги критикувал ЕУ и [[Германија]] за справувањето со [[европска мигрантска криза|европската мигрантска криза]]. Според него, Република Македонија потрошила 25 милиони евра, но не добила ниту еден цент европска помош за кризата, а ја штитела Унијата од напливот на бегалците. Германија ја обвинил за несоработка во поглед на споделувањето податоци за осомничени [[џихадист]]и. Во заклучок на интервјуто, изјавил и дека е лут на ЕУ бидејќи според него 25 години ги манипулирала и лажела македонските граѓани.<ref name="dw 04">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/mk/%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%B7%D0%B0-%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B4-25-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8-%D0%B5%D1%83-%D0%BD%D1%90-%D0%BB%D0%B0%D0%B6%D0%B5-%D0%B8-%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B0/a-19110467|title=Иванов за „Билд“: 25 години ЕУ нѐ лаже и манипулира!|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=20 јуни 2016}}</ref> Официјален [[Берлин]] ги отфрлил овие обвинувања - портпарол на министерството за внатрешни работи изјавил дека Македонија разменува податоци преку [[Европол]], додека портпаролот на германската влада, Штефен Зајберт, изјавил дека Германија со голем ангажман работи на стабилизирање на западнобалканските држави: само за Македонија ЕУ за периодот од 2014 до 2020 година ставала на располагање 664 милиони евра, а државата имала добиено 52 милиони евра за згрижување на бегалците. Реагирала и портпаролката на [[Европската Комисија]], според која земјата од 2007 година добила помош од околу 900 милиони евра, а дополнително добила хуманитарна помош за бегалците. Иванов останал на својот став и барал докази за наводите на ЕУ и Германија.<ref name="dw 05">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/mk/%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD-%D0%B3%D0%B8-%D0%BE%D1%82%D1%84%D1%80%D0%BB%D0%B0-%D0%BE%D0%B1%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2/a-19111478|title=Берлин ги отфрла обвинувањата на Иванов|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=20 јуни 2016}}</ref><ref name="dw 06">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/mk/%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%BD%D0%B5-%D0%B8%D0%BC-%D0%BF%D0%BE%D0%BF%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD-%D0%B8-%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%BB/a-19111925|title=Иванов не им „попушта“ на Берлин и Брисел|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=20 јуни 2016}}</ref> [[Податотека:VAF45518.jpg|мини|десно|Граѓани протеситраат против одлуката на претседателот за општа аболиција.]] На 12 април 2016, Иванов, во услови на распуштено Собрание, користејќи го своето повторно стекнато право за помилување на лица вмешани во изборен криминал, прогласил општа [[аболиција]] и ги прекинал сите кривични постапки против политичари и нивни соработници или поддржувачи од спротивставените страни во [[Политичка криза во Македонија (2015-2016)|македонската политичка криза]]. Иванов изјавил дека тоа го направил самоиницијативно со цел да го заштити државниот интерес и за да придонесе во разрешувањето на политичката криза. Од опозицискиот СДСМ потегот го нарекле државен удар и го обвиниле Иванов за погазување на [[Устав на Македонија|Уставот]], законите и достоинството на граѓаните, како и погребување на [[Договорот од Пржино]], барајќи повторно свикување на [[Собрание на Република Македонија|Собранието]] и негова оставка. Оставка на Иванов побарале и од [[Демократскиот сојуз]].<ref name="мкд 01">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mkd.mk/makedonija/partii/ds-ostavka-od-gjorge-ivanov|title=ДС: Оставка од Ѓорге Иванов|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160516230143/http://www.mkd.mk/makedonija/partii/ds-ostavka-od-gjorge-ivanov|archive-date=2016-05-16|dead-url=|accessdate=10 јули 2016|url-status=dead}}</ref> Од владејачката ВМРО-ДПМНЕ изјавиле дека се „фрапирани“ од Иванов и дека не ја поддржуваат неговата одлука.<ref name="dw 07">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/mk/%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%B3%D0%B8-%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B5-%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B0%D1%80%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-%D0%BA%D0%BE%D0%B8-%D1%81%D0%B5-%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B8/a-19181750|title=Иванов ги амнестираше сите политичари против кои се водат постапки|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=22 јуни 2016}}</ref><ref name="dw 08">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/mk/%D1%81%D0%B4%D1%81%D0%BC-%D0%B7%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%B2%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D0%B4%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BD-%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%B2%D0%BC%D1%80%D0%BE-%D0%B4%D0%BF%D0%BC%D0%BD%D0%B5-%D0%B5-%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2/a-19182082|title=СДСМ зборува за државен удар, ВМРО ДПМНЕ е фрапирана од Иванов|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=22 јуни 2016}}</ref> Македонскиот [[Хелсиншки комитет]] го обвинил Иванов за злоупотреба на службената положба, донесување одлука без законска основа, пречекорување на овластувањата со што се ставил над правото, над парламентот и над политичкиот договор од Пржино.<ref name="хк">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mhc.org.mk/announcements/394#.V4J_v6JmqJk|title=Јавна кривична пријава против Ѓорге Иванов|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160703221440/http://www.mhc.org.mk/announcements/394#.V4J_v6JmqJk|archive-date=2016-07-03|dead-url=|accessdate=10 јули 2016|url-status=dead}}</ref> Утредента, на 13 април, илјадници граѓани протестирале против одлуката на протест кој започнал пред просториите на [[Специјално јавно обвинителство|Специјалното јавно обвинителство]] (СЈО), а продолжил по улиците на [[Скопје]], при што била искршена и опожарена канцеларијата на Иванов во центарот на градот, како и прозорци на [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]]. На протестот имало уапсени и повредени лица.<ref name="dw 09">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/mk/%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%BD%D0%B0-%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98%D0%B5-%D1%83%D0%B0%D0%BF%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B8-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8/a-19185182|title=Протести против Иванов на улиците на Скопје, уапсени и повредени|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=22 јуни 2016}}</ref> Во натамошните денови, одлуката за аболиција предизвикала серија на масовни протести од домашната јавност во повеќе градови, кои подоцна ќе го добијат името ''„[[Шарена револуција]]“'', како и жестоки реакции од страна на [[САД]], [[ЕУ]] и поединечни европски земји. [[Русија]], пак, тврдела дека во Македонија се спрема „[[Евромајдан|украинско сценарио]]“.<ref name="dw 10">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/mk/%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B2%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0-%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%BB-%D0%B8-%D0%B2%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%82%D0%BE%D0%BD-%D0%B2%D0%BE-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0/a-19190311|title=Москва контра Брисел и Вашингтон во македонската криза|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јули 2016}}</ref><ref name="dw 11">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/mk/%D0%BA%D0%B0%D0%BA%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B0-%D0%B2%D0%BE-%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0/a-19211274|title=Како #Протестирам прерасна во #ШаренаРеволуција|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јули 2016}}</ref> На 27 мај 2016, Иванов најпрвин ја повлекол аболицијата за 22 „политички експонирани“ лица, а по 10 дена целосно ја повлекол аболицијата, сметајќи дека сепак донел вистинска одлука.<ref name="dw 12">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/mk/%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%BE-%D1%98%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D1%87%D0%B5-%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0/a-19310373|title=Иванов целосно ја повлече аболицијата|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јули 2016}}</ref> На 22 јуни 2016, Иванов во обраќање за јавноста за виновници за македонската политичка криза ги прогласил СДСМ и ДУИ, како и СЈО, кое според него, станало инструмент за селективно прогонување. Објаснувајќи ја контраверзната одлука за аболиција, Иванов рекол дека против Македонија се води [[специјална војна]] и дека одлуката била неопходна за да воспостави ред и да не ја ангажира [[Армијата на Република Македонија]].<ref name="dw 13">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dw.com/mk/%D1%81%D0%B4%D1%81%D0%BC-%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0-%D0%B4%D0%B0-%D1%83%D1%87%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B2%D0%B0-%D0%B2%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%BE/a-19349370|title=СДСМ нема да учествува во работата на Собранието?|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јули 2016}}</ref> По обраќањето, од него повторно оставка побарале СДСМ, ДУИ, ДС и [[ЛДП]].<ref name="топ тема точка">{{Наведена мрежна страница|url=http://tocka.com.mk/1/199983/top-tema-reakcii-posle-obrakanjeto-na-pretsedatelot-gjorgje-ivanov|title=Топ тема: Реакции после обраќањето на претседателот Ѓорѓе Иванов|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160626050603/http://tocka.com.mk/1/199983/top-tema-reakcii-posle-obrakanjeto-na-pretsedatelot-gjorgje-ivanov|archive-date=2016-06-26|dead-url=|accessdate=10 јули 2016|url-status=dead}}</ref> ==Награди и почести== ===Почести=== *2011 - Највисок Орден на Малтешкиот ред на „Св. Лазар“ од [[Ерусалим]]<ref name="дневник">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dnevnik.mk/default.asp?ItemID=7D472AD92E9D3D4EA4FA47B72EA082E6|title=Орден за претседателот Иванов од Малтешкиот ред на „Св. Лазар“|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=22 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *2013 - Почесен крст од Европското винско витештво од Ајзенштат <ref name="фокус">{{Наведена мрежна страница|url=http://fokus.mk/site-ordeni-i-medali-na-horhe/|title=Сите ордени, медали и дипломи на Ѓорге Иванов|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=8 јули 2016}}</ref> *2013 - Орден Свети Ѓорги од Куќата на [[Хабсбург-Лотринген]]<ref name="хабсбург">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.president.gov.mk/mk/2011 јуни17 септември 55-07/2011 септември 3 ноември 36-59/2503-2013-12 ноември 12-37-53.html|title=Претседателот Иванов одликуван со Орденот Свети Ѓорги од Куќата на Хабсбург-Лотринген|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=22 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *2015 - Почесен граѓанин на [[Пустец]] <ref name="македониум">{{Наведена мрежна страница|url=http://makedonium.net/?p=1952|title=Претседателот Иванов во посета на општина Пустец|last=|first=|date=|work=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527085744/http://makedonium.net/?p=1952|archive-date=2016-05-27|dead-url=|accessdate=22 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> *2015 - Специјално одличие „[[Претеча (орден)|Претеча]]“ од манастирот „[[Бигорски манастир|Св. Јован Бигорски]]“<ref name="бигорски">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bigorski.org.mk/index.php?content_type=sluzhbi_bdenija&action=details&record_id=1738|title=† Осветени конаците Горни и Источен Палат - Бигорски Манастир|last=|first=|date=|work=|publisher=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=22 јуни 2016}}</ref> ===Награди=== *2011 - Признание за водство во намалувањето на ризиците од катастрофи, доделено од Меѓународната стратегија за намалување на катастрофи при [[Обединетите Нации]]<ref name="признанија">{{Наведена мрежна страница|url=http://president.gov.mk/mk/priznanija-ivanov.html|title=ПРИЗНАНИЈА|last=|first=|date=|work=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20150723150139/http://www.president.gov.mk/mk/priznanija-ivanov.html|archive-date=2015-07-23|dead-url=|accessdate=25 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> *2012 - Признание „Мир и спорт“ од меѓународната организација „Мир и спорт“<ref name="точка">{{Наведена мрежна страница|url=http://tocka.com.mk/1/79145/ivanov-dobi-priznanie-na-forumot-mir-i-sport|title=Иванов доби признание на Форумот “Мир и спорт“|last=|first=|date=|work=|publisher=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=25 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *2014 - Награда на Фондацијата за 2014 година на Форумот [[Кран Монтана]]<ref name="признанија"/> ===Почесен професор / доктор=== {| class="wikitable" |- | Универзитет | Титула | Година |- | Академија за јавна администрација, [[Баку]], [[Азербејџан]] | Почесен доктор <ref name="24 вести">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.24vesti.mk/pretsedatelot-ivanov-proglasen-za-pochesen-doktor-na-nauki-na-akademijata-za-javna-administracija-na|title=Претседателот Иванов прогласен за почесен доктор на науки на Академијата за јавна администрација на Азербејџан|last=|first=|date=|work=|publisher=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=25 јуни 2016}}</ref> | 2016 |- | Универзитет „Хаџи Бекташи Вели“, [[Невшехир]], [[Турција]] | Почесен доктор <ref name="24 вести"/> | 2015 |- | Московски универзитет „Ломоносов“, [[Москва]], [[Русија]] | Почесен професор <ref name="24 вести"/> | 2014 |- | Југозападен Универзитет за финансии и економија, [[Ченгду]], [[Кина]] | Почесен професор <ref name="24 вести"/> | 2013 |- | Универзитет „Истанбул“, [[Истанбул]], [[Турција]] | Почесен доктор <ref name="мн 3">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mn.mk/aktuelno/3994|title=Претседателот Иванов- почесен доктор на науки на Универзитетот Истанбул|last=|first=|date=|work=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180927000822/http://www.mn.mk/aktuelno/3994|archive-date=2018-09-27|dead-url=|accessdate=25 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> | 2011 |- | Христијански универзитет „Димитрие Кантемир“, [[Букурешт]], [[Романија]] | Почесен доктор <ref name="кајгана">{{Наведена мрежна страница|url=http://kajgana.com/pretsedatelot-ivanov-vo-poseta-na-romanija|title=Претседателот Иванов во посета на Романија|last=|first=|date=|work=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005034707/http://kajgana.com/pretsedatelot-ivanov-vo-poseta-na-romanija|archive-date=2018-10-05|dead-url=|accessdate=25 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> | 2011 |- | ТОББ-ЕТУ универзитет, [[Анкара]], [[Турција]]<ref name="точка"/> | Почесен доктор <ref name="мн 2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mn.mk/aktuelno/626|title=Претседателот Ѓорге Иванов во посета на Турцијa|last=|first=|date=|work=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305022052/http://www.mn.mk/aktuelno/626|archive-date=2016-03-05|dead-url=|accessdate=25 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> | 2009 |} Во март 2012 година во [[Салцбург]], Иванов бил инаугуриран за протектор на здружението [[Европска академија на науките и уметностите]].<ref name="фокус"/><ref name="журнал">{{Наведена мрежна страница|url=http://zurnal.mk/content.asp?id=20123312538|title=Иванов инаугуриран во заштитник на Европската академија на науките и уметностите|last=|first=|date=|work=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304230736/http://www.zurnal.mk/content.asp?id=20123312538|archive-date=2016-03-04|dead-url=|accessdate=26 јуни 2016}}</ref> Во декември 2013 година, Иванов станал член на здружението [[Светска академија на науките и уметностите]].<ref name="фокус"/><ref name="сану">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dnevnik.mk/default.asp?ItemID=C9C8FDC32BE599408C6252CFB5F0BAA0|title=Иванов Иванов член на Светската академија на науките и уметностите|last=|first=|date=|work=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20131217130432/http://www.dnevnik.mk/default.asp?ItemID=C9C8FDC32BE599408C6252CFB5F0BAA0|archive-date=2013-12-17|dead-url=|accessdate=26 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> Сите почесни докторати на Иванов се по неговото стапување на функција претседател, што им го намалува нивното научно значење, според поранешниот министер за образование [[Ненад Новковски]]. Иванов не поседува ниедно признание од западноевропски универзитет.<ref name="фокус"/> ==Државни посети== ''Поврзано: [[Список на државни посети направени од Ѓорге Иванов]]'' Според неговата официјална биографија, во текот на својот мандат како претседател остварил рекордна дипломатска агенда со преку 200 билатерални средби со шефови на држави. Преку 150 средби со премиери, претседатели на парламенти и шефови на дипломатија. Преку 100 официјални, работни и неформални посети и учества на меѓународни настани. За време на својот мандат остварил повеќе од 100 средби со други странски државници, со високи претставници на меѓународни организации и со верски водачи. Бил домаќин на над 40 официјални и работни посети на шефови на држави на Република Македонија.<ref name="претседател"/> ==Учества на интернационални самити и конференции== [[Податотека:Munich Security Conference 2010 - KM064 Ivanov.jpg|thumb|300px|Иванов на Меѓународната конференција за безбедност во [[Минхен]], 2010]] * 2011: Евроазиски економски Самит ([[Истанбул]], [[Турција]])<ref name="прец 01">{{Наведена мрежна страница|url=http://president.gov.mk/mk/galerija/april-2011/810.html|title=Евроазиски економски Самит|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312101435/http://president.gov.mk/mk/galerija/april-2011/810.html|archive-date=2016-03-12|dead-url=|accessdate=28 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> * 2011:Трета Глобална платформа за намалување на ризици од катастрофи ([[Женева]], [[Швајцарија]])<ref name="прец 02">{{Наведена мрежна страница|url=http://president.gov.mk/mk/galerija/maj-2011/800.html|title=Глобална платформа за намалување на ризици од катастрофи|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313124923/http://president.gov.mk/mk/galerija/maj-2011/800.html|archive-date=2016-03-13|dead-url=|accessdate=28 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> * 2011: Претседателска конференција Facing Tomorrow ([[Ерусалим]], [[Израел]])<ref name="прец 03">{{Наведена мрежна страница|url=http://president.gov.mk/mk/galerija/juni-2011/783.html|title=Претседателска конференција Facing Tomorrow 2011|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311131721/http://president.gov.mk/mk/galerija/juni-2011/783.html|archive-date=2016-03-11|dead-url=|accessdate=28 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> * 2011: Самит на Претседатели на држави и влади на земјите членки на ПСЈИЕ ([[Свети Стефан|Св.Стефан]], [[Црна Гора]])<ref name="прец 04">{{Наведена мрежна страница|url=http://president.gov.mk/mk/galerija/juni-2011/781.html|title=Самит на Претседатели на држави и влади на земјите членки на ПСЈИЕ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305012421/http://president.gov.mk/mk/galerija/juni-2011/781.html|archive-date=2016-03-05|dead-url=|accessdate=28 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> * 2011: 9-ти Самит на претседатели на земји од ЈИЕ ([[Белград]], [[Србија]])<ref name="прец 05">{{Наведена мрежна страница|url=http://president.gov.mk/mk/galerija/septemvri-2011/763.html|title=9-ти Самит на претседатели на земји од ЈИЕ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313081611/http://president.gov.mk/mk/galerija/septemvri-2011/763.html|archive-date=2016-03-13|dead-url=|accessdate=28 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> * 2011: Меѓународна конференција за мир и спорт ([[Монако]])<ref name="прец 06">{{Наведена мрежна страница|url=http://president.gov.mk/mk/galerija/oktomvri-2011/938.html|title=Меѓународна конференција за мир и спорт во Монако|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011921/http://president.gov.mk/mk/galerija/oktomvri-2011/938.html|archive-date=2016-03-05|dead-url=|accessdate=28 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> * 2012: Конференција на Алијансата на цивилизациите (Истанбул, Турција)<ref name="прец 07">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.president.gov.mk/mk/2011 јуни17 септември 55-07/2011 септември 3 ноември 36-59/1282.html|title=Балкански мир - визија за иднината со поуки од минатото - Конференција на Алијансата на цивилизации|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=28 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 2012: 23-та сесија на Форумот Кран Монтана ([[Баку]], [[Азербејџан]])<ref name="прец 08">{{Наведена мрежна страница|url=http://president.gov.mk/mk/galerija/juni-2012/1498.html|title=23-та сесија на Форумот Кран Монтана во Баку, Азербејџан|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305013245/http://president.gov.mk/mk/galerija/juni-2012/1498.html|archive-date=2016-03-05|dead-url=|accessdate=28 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> * 2014: Самит 100 ([[Цавтат]], [[Хрватска]])<ref name="прец 09">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.president.gov.mk/mk/2011 јуни17 септември 55-07/2011 септември 3 ноември 36-59/2769.html|title=Претседателот Иванов учествуваше на „Самит 100" во Цавтат, Република Хрватска|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=28 јуни 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 2014: Форум Кран Монтана ([[Женева]], [[Швајцарија]])<ref name="прец 10">{{Наведена мрежна страница|url=http://president.gov.mk/mk/galerija/oktomvri-2014/2954.html|title=Форум Кран Монтана|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312211832/http://president.gov.mk/mk/galerija/oktomvri-2014/2954.html|archive-date=2016-03-12|dead-url=|accessdate=28 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> * 2014: Климатскиот самит 2014 ([[Њујорк]], [[САД]])<ref name="прец 11">{{Наведена мрежна страница|url=http://president.gov.mk/mk/galerija/septemvri-2014/2925.html|title=Присуство на „Климатскиот самит 2014“ во Њујорк|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313121943/http://president.gov.mk/mk/galerija/septemvri-2014/2925.html|archive-date=2016-03-13|dead-url=|accessdate=28 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> * 2015: Форум Кран Монтана ([[Дакла]], [[Мароко]])<ref name="макфакс">{{Наведена мрежна страница|url=http://makfax.com.mk/makedonija/nadvoresna-politika/ivanov-ucestvuva-na-forumot-kran-montana|title=Иванов учествува на Форумот Кран Монтана|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180708005812/https://makfax.com.mk/makedonija/nadvoresna-politika/ivanov-ucestvuva-na-forumot-kran-montana/|archive-date=2018-07-08|dead-url=|accessdate=28 јуни 2016|url-status=dead}}</ref> == Книги == * „Цивилно општество“ * „Демократијата во поделените општества: македонскиот модел“ * „Современи политички теории“ (во соавторство со [[Љубомир Д. Фрчкоски]]) * „Политички теории - Антика“ (во соавторство со [[Светомир Шкариќ]]) * „Политички теории - Среден век“ (во соавторство со [[Светомир Шкариќ]]) ==Семејство и личен живот== [[Податотека:Maja Ivanova.jpg|мини|десно|150п|Маја Иванова]] Во младоста, хоби на Иванов била [[електрониката]] и неговите соседи од [[Валандово]] се сеќаваат дека „Бат Ѓоко“ имал презентација на своите модели во Домот на културата. Иванов во младоста ги поправал музичките инструменти на групата [[Апсаздан]]. Со оваа група тој и запеал во селото [[Пирава]] каде што го имале првиот концерт, но потоа бил само логистичка поддршка на групата.<ref name="валандово"/> Претседателот Иванов е оженет со [[Маја Иванова]], која е вработена во [[Агенција за цивилна воздушна пловидба на Македонија|Агенцијата за цивилна воздушна пловидба на Македонија]]. Со неа се запознале на крајот од 80-тите години во Претседателството на Републичкиот ССММ каде членувала. Имаат еден син, Иван.<ref name="вест 01">{{Наведена мрежна страница|url=http://star.vest.com.mk/default.asp?id=162172&idg=9&idb=2574&rubrika=Makedonija|title=Кој е Ѓорге Иванов?|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=17 јули 2016}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Себеси Иванов се опишува како [[балканофил]], вљубеник во [[Балканот]], неговата музика, историја и храна.<ref name="мн"/> {{-}} ==Наводи== {{наводи|2}} ==Надворешни врски== {{рв|Ǵorge Ivanov}} * [http://www.ivanov.mk/ Службена страница на кандидатурата на Иванов] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140321044438/http://ivanov.mk/ |date=2014-03-21 }} * [http://www.pf.ukim.edu.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=603 Кратка биографија на Правниот Факултет во Скопје] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306195351/http://www.pf.ukim.edu.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=603 |date=2016-03-06 }} * [http://fokus.mk/site-ordeni-i-medali-na-horhe/ Сите ордени, медали и дипломи на Ѓорге Иванов] {{start box}} {{s-off}} {{Succession box |title = [[Претседател на Македонија]] |before = [[Бранко Црвенковски]] |years = 2009 – 2019 |after = [[Стево Пендаровски]] }} {{end box}} {{ПретМак}} {{добра}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Иванов, Ѓорге}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Валандово]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Македонски политиколози]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Македонски уредници]] [[Категорија:Југословенски новинари]] [[Категорија:Југословенски уредници]] [[Категорија:Претседатели на Македонија]] [[Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Апсолвенти на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје]] [[Категорија:Магистри на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје]] [[Категорија:Доктори на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје]] [[Категорија:Професори на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје]] fq4e419l8u4ljvle9fsyir1zefp1wfa 0 198720 5606950 5173808 2026-08-10T00:27:55Z Buli 2648 5606950 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bulgarian Men's High School of Thessaloniki in 1891.jpg|мини|350x350пкс|Солунската егзархиска гимназија Св. Кирил и Методиj]] '''Егзархиската групација во Македонија''' ја поддржувала [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], нејзината црковно-просветна дејност, големо бугарската идеја и се залагала за присоединувањето на [[Македонија (регион)|Македонија]] кон [[Бугарија]]. Голем дел од проегзархистите биле родум од [[Бугарија]], а кон себе успеале да привлечаат дел од македонските конзервативни чорбаџи. Тие биле идејни противници на македонското националноослободително движење и [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Проегзархиските идеолози == {{Странски пропаганди во Македонија}} [[Податотека:BASA-2072K-1-408-15-Vasil Kanchov.JPG|thumb|лево|170px|Васил К’нчов]][[Податотека: Михаил Сарафов 14 февруари 1854-13 декември 1924г..jpg|thumb|лево|170px|Михаил Сарафов]][[Податотека:Kone Samardzhiev.JPG|thumb|лево|170px|Коне Самарџиев]] Главните идеолози на проегзархиската групација се наоѓале околу [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]] и егзархиската каса. Тука биле: [[Васил Иванов К’нчов]] - бугарски етнограф и статистичар подоцна началник на училишниот одел во [[Цариград]], Михаил Сарафов - директор на Солунската егзархиска гимназија и поранешен бугарски министер, д-р Колушев, подоцна полномошен министер и народен пратеник, Н. Начев - пистел, А. Тошев - подоцна бугарски трговски агент и полномошен министер, [[Коне Самарџиев]] - македонски трговец и издавач, [[Јосиф Кондов]] - банкар, [[Христо Ганов]], [[Неделчо Колушев]], [[Иван Гарванов]], [[Атанас Наумов]] и други. Полни господари на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гимназија]] биле бугарските дојденци, пионири на бугарската идеја, со нив биле и македонските учители прврзаници на големо бугарската политика. Бугарските учители си подигрувале со патриотските чувства на македонските учители и дофрлале навреди до нив декогаш кога можеле: ''просјаци, ќемидадешковци, цигани, ќе ми дадеш пари ќе се чинам Бугарин'' <ref>''Хр. Коцев, Страници од моите спомени, Македонија I/IX, Софија, 1922, 51''</ref>. [[Васил Иванов К’нчов]] отворено во разговор со [[Иван Хаџи Николов]] истакнал дека во [[Солун]] дошол за да ја бугаризира [[Македонија]] <ref>''Христо Шалдев, Основаването на ВМРО (записи на Иван Х. Николов), Ил. Илинден VIII / 1 (71) София, 1936''</ref>, а [[Михаил Сарафов]] се сметаал себеси за еден вид губернатор на цела [[Македонија]] <ref>''Првиот централен комитет...,105''</ref>. == Цел == Проегзархиската групација се залагала за ширење на бугарската национална свест меѓу [[Македонците]] и ја култивирале земјата, односно создавале услови за присоединување на [[Македонија]] кон [[Бугарија]]. Оние македонски учители кој им се спротивставувале ги нарекувале сепаратисти и неблагонадежни, ги отпуштале од работа, ги принудувале да даваат оставки или ги преместувале во зафрлени краишта во [[Македонија]]. Егзархистите се стремеле сето македонско христијанско население да се сплоти околу [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и да се подржи црковно - просветното дело, а другото: {{Цитатник|''... кога ќе дојде време ќе го сврши Бугарија со своите 200 000 штика'' <ref>''Христо Силянов, Освободителнитѣ борби на Македония т.1, 123 - 124''</ref>}} Дополнително на оваа дејност, егзархистите биле насочени против останатите пропаганди во Македонија, особено настапиле против српската пропаганда која започнала да се засилува во [[Македонија]]. Тие презеле разни дејствија за извлекување на македонските деца од српските училишта. Со појавата на [[Македонска револуционерна организација|МРО]], егзархистите започнале разни активнисти за уништување или неутрализација на влијанието на организацијата во [[Македонија]]. == Егзархистите и Македонската револуционерна организација == === Судирот со МРО === Како идејни противници на [[Македонска револуционерна организација|МРО]], проегазрхистите дошле во судир со организацијата. Треба да се истакне дека [[Бугарската егзархија|Егзархијата]] и нејзините приврзаници во почетокот сметале дека дејноста на [[Македонска револуционерна организација|МРО]] нема да постигне вистински успех меѓу солунското граѓанство. Дека ''багабонтите'', како што ги нарекувале членовите на [[Македонска револуционерна организација|МРО]], немаат за цел ширење на револуционерната идеја и кревање на револуција туку засилување на позициите на како што тие ја нарекувале ''сепаратистичката партија'' во [[Солун]] <ref>''Петров Ѓорче, Спомени, Коресподенција...,62.''</ref>. Меѓутоа кога [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] во [[1895]] година се засилил, егзархистите во контраагитација низ [[Македонија]] го испратиле [[Коне Самарџиев]]. Тој ги посетил Солунско, Битолско, Скопско, Леринско, Охридско, [[Ресен]], [[Крушево]], [[Прилеп]], [[Струмица]], [[Воден]] и други места. Во Костурско, [[Коне Самарџиев]] на селаните јавно им истакнал: {{Цитатник|''Овие убави села ќе бидат упропастени, крепете ги црквите и училиштата. Бугарија има 200 000 штика и со нив ќе ја ослободи Македонија'' <ref>''Петров Ѓорче, Спомени, Коресподенција...,63.''</ref> }} Од оваа мисија низ Македонија, Самарџиев увидел дека работата е сериозна, дека младите се вовлечени и дека егзархискиот систем кој постоел, а за кој тие сметале дека е единствено корисен за [[Македонија]], се наоѓал во опасност да биде уништен. По неговото враќање во [[Солун]], егзархистите ја смениле целта и такатиката. Тие започнале дејност за потчинување на [[Македонска револуционерна организација|МРО]] и отстранување на своите противници од [[Солун]]. === Промена на тактиката === Дека егзархистите ја промениле својата тактика се гледа од обидот за отворање на училиште во Солун, слично на [[Неделно училиште на МРО|Неделното училиште]] на организацијата. Идејата за ова училиште била дадена од [[Васил Иванов К’нчов]], притоа егзархистите сакале такви училишта да отвораат и во останатите делови на Македонија, а она во [[Солун]] да биде централно. Училиштето било отворено но откаоко егзархистите не успеале да го заземаат тоа било затворено <ref>''Петров Ѓорче, Спомени, Коресподенција...,69-70''</ref>. Егзархистите почнале да проповедаат слично на [[Македонска револуционерна организација|МРО]], но поумерено истакнувајќи: {{Цитатник|''Бугарија ќе не ослободи и од Бугарија да чекаме се. Пушки да не се купуваат и да не се внесуваат, зошто кога ќе затребаат, Бугарија ќе ги даде. Револуционерноста да не се пројавува во акции, туку само во морална подготвеност'' <ref>''Петров Ѓорче, Спомени, Коресподенција...,72.''</ref>.}} === Бугарско тајно револуционерно братство === {{Македонска револуционерна организација}} [[Податотека:Иван Гарванов.jpg|thumb|лево|170px|[[Иван Гарванов]]]] {{главна|Бугарско тајно револуционерно братство}} Откако егзархиската групација увидела дека нејзиното влијание во [[Македонија]] опаѓа и дека нејзината политика може да биде уништена, тие решиле да ја копираат [[ТМОРО]] и го создале [[Бугарското тајно револуционерно братство]] на чело со [[Иван Гарванов]], со што дошло и до физички пресметки со [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]]. Братството претендирало да биде втора револуционерна организација во [[Македонија]], но тие дејствувале во согласност со своите големо бугарски политички сфаќања и со својата дејност во [[Македонија]] предизвикувале забуна меѓу обичното членство на [[ТМОРО]] бидејќи не настапувале во свое име туку во име на целото македонско револуционерно дело. Биле преземени разни дејствија за да се наруши авторитетот на [[ТМОРО]] меѓу населението. Таква била активноста на Делчо Колушев кој ги излажал селаните од с. [[Тушим]] дека пушките кој биле испратени од [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] за селото, всушност биле испратени од Бугарија не за организацијата туку за селаните. Подоцна [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] одвај успеал да се разбере со селаните, а била и избегната престрелка. ==== Физичките престрелки ==== Поради сите овие дејности двете организации дошле во меѓусебни вооружени престрелки. Во летото [[1897]] година [[ТМОРО]] прави обид за ликвидација на [[Васил Иванов К’нчов]] во [[Цариград]], а во [[пролет]]а [[1899]] година по наредба на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]], [[Михаил Апостолов]] - Попето, [[Андон Ќосето]] и Ангел Станчовалијата праваат обид за ликвидација на Атанас Наумов во Сер. Од своја страна пак ''Братството'' донело одлука за ликвидација на [[Иван Хаџи Николов]], [[Дамјан Груев]], [[Христо Матов]] и [[Пере Тошев]]. Меѓутоа до овие ликвидации не дошло, а [[Васил Иванов К’нчов]] предложил да бидат ликвидирани неколку солунски граѓани и за тоа да се обвини [[ТМОРО]]. Поради таквата дејност под притисок на организацијата, Егзархот Јосиф го остранил К’нчов од егзархиската служба во [[Цариград]]. Братството не можејќи да излезе на крај со [[ТМОРО]] се свртува кон [[Бугарија]] и [[Македонски комитет|Врховниот комитет]] и [[Борис Сарафов]]. === Помирувањето === Во првата декада на септември [[1899]] година со посредништвото на [[Македонски комитет|Врховниот комитет]] бил ставен крај на судирите помеѓу Братството и ТМОРО, при што бил потпишан протокол за помираување со кој [[Бугарското тајно револуционерно братсво]] било распуштено, а неговите членови преминале во [[ТМОРО]]. [[Христо Силјанов]] смета дека саморастурањето на Братството е капитулација на егзархиската групација додека пак [[Иван Хаџи Николов]] истакнува дека со потпишувањето на протоколот се ставил крај на долгогодишниот судир меѓу двете страни. Meѓутоа [[Ѓорче Петров]] сметал дека слевањето на членовите на ''Братството'' во [[ТМОРО]] е на штета на самата организација, а дека Ѓорче бил во право покажуваат настаните од [[1901]] и [[1903]] година <ref>''Се мисли на [[Солунска афера|Солунската провала]] и [[Солунски конгрес од 1903|Солунскиот конгрес од 1903 година]]''</ref>. == Историски погледи за делото на егзархистите == Дејноста на егзархиската групација од страна на македонските историчари се оценува крајно негативно бидејќи проегзархистите истовремено го загрозувале македонскиот национален индивидуалитет, работеле на создавање услови за присоединување на [[Македонија]] кон [[Бугарија]], и со својата дејност го ослабнале македонското националноослободително движење и во крајна мера ги разнишале позициите на [[ТМОРО]], имено еден дел од македонските историчари сметаат дека е можно поранешните членови на [[Бугарското тајно револуционерно братсво]] да учествувале во [[Солунска афера|Солунската провала]] со што [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] се нашол во рацете на [[Иван Гарванов]] и идејните противници на [[ТМОРО]] со што организацијата го променила својот правец на делување <ref>''Дополнително види кај Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително движење...265, 337, 338.''</ref><ref>''Димитар Димески, Гоце Делчев, Скопје, 1994, стра. 111-112''</ref>. Во бугарската историографија многу малку е пишувано за оваа групација од [[Солун]] и [[Македонија]]. Тие не се третираат како спроводители на големо бугарската политика и идеја туку како дел од македонското националноослободително движење на кое му се дава на бугарскиот елемент. == Егзархисти == [[Податотека:Bulgarian_Folk_Songs_Miladinov1.jpg|лево|мини|301x301px|Народни песни за Македонци Егзархисти од [[Браќа Миладиновци]] од 1861 година.]] Првите Македонци Егзархисти се појавиле околу [[1870]] кога била создадена [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=The Balkans since 1453|last=Stavrianos|first=Л. С.|publisher=C. Hurst & Co. Publishers|year=2000|isbn=1850655510|pages=371}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Makedonija i Kneževstvo Bugarija: 1893-1903|last=Битоски|first=Крсте|publisher=Institut za nacionalna istorija|year=1977|pages=51}}</ref> Егзархијата активно учествувала со уништување на македонскиот идентитет и да го бугаризира населението.<ref>{{Наведена книга|title=Staronarodni pesni i običai od Zapadna Makedonija|last=Икономов|first=Васил|publisher=Institut za folklor "Marko Cepenkov"|year=1988|location=Скопје|pages=35}}</ref> Еден од првите [[Македонци]] противници биле [[Браќа Миладиновци|браќата Миладиновци]] кои посакале враќање на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]] наместо Бугарската егзархија.<ref>{{Наведена книга|title=Македонска поезија XIX век|publisher=Македонска кн.|year=1989|isbn=8636900344|pages=117}}</ref> Егзархијата се обидела да ја уништи дотогашната самоуправна дејност на [[Македонци|македонските]] црковни општини, да го истисне нејзиниот демократски изборен систем со назначување на свои истомисленици за општински претседатели, кои ја ширеле бугарската пропагандата со помош и контакт со [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]<ref>{{Наведена книга|title=Crkovnata organizacija vo Makedonija i dviženjeto za vozobnovuvanje na Ohridskata arhiepiskopija od krajot na XVIII i vo tekot na XIX vek--: do osnovanjeto na Vnatrešnata makedonska revolucionerna organizacija|last=Trajanovski|first=Aleksandar|publisher=INI|year=2001|isbn=9989624577|pages=181}}</ref> Во [[1873]] заради туѓата пропаганда во Вардарска Македонија, имало група на Македонци Егзархисти кои дале идеја да се укинат [[Грчка православна црква|Грчката патријаршија]] и [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] ѝ да се формира нова црква која што ќе ги почитува правата и идентитетот на [[Македонци]], Струмичките и Мегленските црковни школи ја прошириле идејата, но заради нивните про-Македонски идеи многу од школите биле затворени. Македонците Егзархисти биле принудени да ја признаат владата на Бугарската егзархија.<ref>{{Наведена книга|title=Ослободителните вооружени борби на македонскиот народ во периодот 1850-1878|last=Поплазаров|first=Ристо|publisher=Институт за национална историја|year=1977|pages=67}}</ref> [[Податотека:Natanail-Ohridski-Plovdivski.jpg|мини|295x295пкс|[[Натанаил Кучевишки]], Македонец Егзархист, соработувал со Егзархијата и со слободувањето на Македонија]] Заради затворањето на црковните училишта една група што соработувала со македонскиот орган „Учителски Глас“ организирале бојкот на членство кон [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и протести против Егзархијата и Грчката црква.<ref>{{Наведена книга|title=Македонското национално ослободително движење и Егзархијата, 1893-1912|last=Димевски|first=Славко|publisher=Култура|year=1963|pages=94-95}}</ref> Секој Македонец Егзарх кога се вработувал како наставник во македонските црковни школи бил принуден да членува во Егзархијата и да ги прифати идеите издадени од црквата, исто така требале активно да соработуваат со бугарската влада против македонскиот идентитет од страв дека ќе си ја изгубат нивната работа. Едно од правилата за членство било да се потпишат како [[Бугари]].<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Македонската литература во 19. век: краток преглед и текстови|last=Коневски|first=Блаже|publisher=Држ. кн-во на НР Македонија|year=1950|pages=29-30}}</ref> Македонците Егзархисти што соработувале со Егзархијата биле ставени во изолација од нивните фамилии и ги укина правата на Македонците Егзархисти што соработувале, оваа беше тактика од Егзархијата да го заглави македонското население и да не дозволи развивањето на Македонски национален свест<ref name=":2" /> Во некој случаи народот бил платен во села да се потпише како [[Бугари]] заради страв на развивање на македонски идентитет, еден Бугарски Егзарх спомнал „''Македонците општо се развиени, итри, лукави и подли луѓе. Македонецот ја сака слободата повеќе од Тракијците и од Бугаринот кој живее во северна Бугарија, но само друг да му ја извојува, а не самиот тој. Во Македонецот не постои ниту искра од патриотизам. Тој за пари и татко си го продава. Се раскажува кога поставувале украси во некоја епархија во Македонија, свештениците кога го советувале населението пред власта да ја исповеда својата народност, некои велеле ‘Ќе ни дадете пари ќе се чиниме Бугари„''<ref>Г. Димитров (1895) ''[https://books.google.mk/books?redir_esc=y&id=Ukg-AAAAYAAJ&q=%D0%B1%D1%83%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8#v=snippet&q=%D0%B1%D1%83%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8&f=false Kni︠a︡zhestvo Bulgarii︠a︡ v istorichesko, geografichesko i etnografichesko otnoshenie] страна 52.''</ref> Заради строгото однесување и пропагандата на [[Бугарска егзархија|Бугарската Егзархија]] голем број на Македонците Егзархисти почна да бидат против Егзархиската буржоазија и почна да создаваат здруженија што биле против Бугарската црква и почна да соработуваат со народни цркви со ширејќи Македонскиот идентитет кон ученици и наставници<ref>{{Наведена книга|title=Bugarskata egzarhija i makedonskoto nacionalno osloboditelno dviženje, 1893-1908|last=Trajanovski|first=Aleksandar|publisher=Kultura|year=1982|pages=202}}</ref> [[Податотека:Toma nikolov hristov.jpg|мини|[[Тома Николов]], Македонски Егзархист, работел како Егзархиски учител во [[Македонија (регион)|Македонија]]]] Околу овој период се појави нова национална струја сред Македонската интелигенција „ сепаратисти “ од сите места во Егзархијата и од учебните установи родените во Кнежевството Бугари и да се заменат со Македонци, и да се работи со нивните разбирање но еден голем противник на идејата беше [[Наум Спространов]] кој имал голем авторитет над Македонското население и заради тоа македонскиот народ почна да си ја сменат нивната идеја кон незадоволството на народот поради недопуштањето на Егзархијата<ref>{{Наведена книга|title=Makedonskata borba za crkovna i nacionalna samostojnost vo XIX vek: unijatskoto dviženje|last=Dimevski|first=Slavko|publisher=Naša kn.|year=1988|pages=148}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Pogledi vo minatoto, blisko i dalečno|last=Mojsov|first=Lazar|publisher=NIK "Naša kn."|year=1977|pages=87}}</ref> Околу [[1870-ти]]те и [[1880-ти]]те Бугарската пропагадна и Српската пропаганда имале обид да го уништат Македонското население и да наместа [[Србомани]] и [[Бугаромани]] во повисоки ранкови што ќе им помогне врз влијанието на [[Македонци|Македонскиот народ]], во некој градови овој процес беше успешен и помогна со ширејќи пропагадната на [[Бугарска егзархија|Бугарската]] и [[Србија|Српската влада]] но во голем број на градевите овој процес не беше успешен туку создаде повеќе тензии помеѓу народот и туѓите власти<ref>{{Наведена книга|title=Српско-македонските одноци во XIX-от век до 1897 година|last=Доклестиќ|first=Љубиша|publisher=Нова Македонија|year=1973|pages=140}}</ref> Некој [[Македонци]] заради долго трајната пропаганда почна да се гледат како [[Бугари]], но голем дел Македонци Егзархисти биле противници на црквата,<ref>{{Наведена книга|title=Makedonskata borba za crkovna i nacionalna samostojnost vo XIX vek: unijatskoto dviženje|last=Димевски|first=Славко|publisher=Naša kn.|year=1988|pages=148}}</ref> околу оваа време беше формирана познатото Егзархиски школо [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунска машка гимназија]] во [[1880]] каде што се вработувале многу Македонци Егзархисти како наставници но поголем број се потпишале како ученици, еден од нив беше [[Петар Поп Арсов]].<ref>{{Наведена книга|title=Petar Pop Arsov vo nacionalno-revolucionernoto dviženje na makedonskiot narod: 1868-1919|last=Стојанов|first=Петар|publisher=Kultura|year=1963|pages=28}}</ref> Во 1889 биле испечатени [[Македонски буквар]] и [[Македонска читанка (1890)|Македонска читанка]] во [[1890]] за Македонските деца што учеле во црковните школа во [[Вардарска Македонија]], книгите биле издадени на секој ученик бесплатно за да помогне со развивањето на Македонски свест.<ref>{{Наведена книга|title=Српско-македонските одноци во XIX-от век до 1897 година|last=Доклестиќ|first=Љубиша|publisher=Нова Македонија|year=1973|pages=44}}</ref> Книгите биле напишани од српски професор Милојко Веселиновиќ<ref>{{Наведена книга|title=Македонска енциклопедија|publisher=Македонска академија на науките и уметностите|year=2009|location=Skopje|pages=269}}</ref> Според истражувањето на познатиот [[Бугари|Бугарски]] географ [[Васил К’нчов|Васил К'нчов]] тој тврди дека околу [[1900]]-[[1901]] бројот на Македонци што соработувале со Егзархијата (Македонци Егзархисти) беше околу 357.660 жители,<ref name=":3" /> и бројот на [[Македонци]] под Егзархијата во [[Егејска Македонија]] беше 218.774 жители<ref name=":3">{{Наведена книга|title=Grčkata kolonizacija vo Egejska Makedonija: 1913-1940|last=Kiselinovski|first=Stojan|publisher=Zavod za unapreduvanje na stopanstvoto SRM "Samoupravna praktika"|year=1981|pages=15}}</ref> Со формирањето на [[Македонска револуционерна организација|МРО]] почна да го намалуваат влијанието на Егзархијата и [[Македонска револуционерна организација|МРО]] почна да организира протести и штрајкови против црковните школа во [[Македонија (регион)|Македонија]] што го ширеле Бугарската пропаганда и заради тоа бројот на Македонци Егзархисти се намалило<ref>{{Наведена книга|title=Даме Груев 1871-1971: Генијален револуционер, идеолог и организатор на македноскиот народ|last=Константинов|first=Душко|publisher=Друштво за проучување на Илинденските настани "2. август 1903"|year=1971|pages=49}}</ref> == Поврзано == * [[Бугарска пропаганда во Македонија]] * [[Странски пропаганди во Македонија во периодот 1870 - 1903 година]] * [[Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници]] == Наводи == {{наводи}} == Литература == * ''Петров Ѓорче, Спомени, Коресподенција, (вовед, коментар и редакција Љубен Лапе), Скопје, 1984.'' * ''Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Табернакул, Институт за историја - Филозовски факултет, Скопје, 2003'' * ''Д-р, Христо Татарчев, Вътрешна македоно-одринска революционна организация като мит или реалност, Цочо Биљарски и Валентин Китанов, София, 1995'' * ''Димитар Димески, Гоце Делчев, Скопје, 1994'' [[Категорија:Бугарска пропаганда во Македонија]] [[Категорија:Бугарска православна црква]] tvvqwq1j34s6ngh87bsx0ca48scoam3 0 200618 5606758 5605699 2026-08-09T13:42:59Z Gurther 105215 5606758 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2010}} {{Гренд Слем настан|2010|Мадрид Мастерс| | defchamp = {{знамеикона|SUI}} [[Роџер Федерер]] | champ = {{знамеикона|ESP}} [[Рафаел Надал]] | runner = {{знамеикона|SUI}} [[Роџер Федерер]] | score = 6–4, 7–6(5) }} {{Главна|2010 Мадрид Мастерс}} [[Податотека:Nadal 2010 Madrid 01.jpg|мини|[[Рафаел Надал]] во натпреварот.]] [[Роџер Федерер]] беше бранител на титулата, но изгубо против [[Рафаел Надал]] во финалето 4–6, 6–7(5). == Носители == Најдобрите осум [[:en:Glossary of tennis#S|носители]] добија [[:en:Glossary of tennis#B|директен пласман]] во втората рунда. {{col-begin}} {{col-2}} # {{знамеикона|SUI}} [[Роџер Федерер]] ''(Финале) # {{знамеикона|ESP}} '''[[Рафаел Надал]] (Шампион)''' # {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Енди Мареј]]'' (Четвртфинале) # {{знамеикона|SWE}} [[Робин Содерлинг]]'' (Втора Рунда) # {{знамеикона|USA}} [[Енди Родик]]'' (се откажа поради стомачен вирус) # {{знамеикона|ESP}} [[Фернандо Вердаско]]'' (Трета Рунда) # {{знамеикона|FRA}} [[Жо-Вилфред Цонга]] ''(Втора Рунда, се предаде поради проблеми со грбот) # {{знамеикона|Хрватска}} [[Марин Чилич]] ''(Трета Рунда) {{col-2}} <ol start="9"> <li>{{знамеикона|ESP}} [[Давид Ферер]] ''(Полуфинале) <li>{{знамеикона|RUS}} [[Микаил Јужни]] ''(Втора Рунда) <li>{{знамеикона|Чешка}} [[Томаш Бедрух]] ''(се откажа поради повреда на десниот колк) <li>{{знамеикона|FRA}} [[Гаел Монфилс]] ''(Четвртфинале) <li>{{знамеикона|USA}} [[Џон Инсер]] ''(Трета Рунда) <li>{{знамеикона|USA}} [[Сем Кјури]] ''(Прва Рунда) <li>{{знамеикона|SUI}} [[Станислас Вавринка]] ''(Трета Рунда) <li>{{знамеикона|BRA}} [[Томаз Белучи]] ''(Втора Рунда) </ol> {{col-end}} == Жрепка == === Легенда за жрепка === {{Легенда за жрепка}} === Финале === {{8 тимовитенис-3 сета | RD1=Четвртфинале | RD2=Полуфинале | RD3=Финале | team-width=170 | RD1-seed1=1 | RD1-team1={{знамеикона|SUI}} '''[[Роџер Федерер]] | RD1-score1-1=3 | RD1-score1-2='''6 | RD1-score1-3='''6 | RD1-seed2=&nbsp; | RD1-team2={{знамеикона|Латвија}} [[Ернестс Гулбис]] | RD1-score2-1='''6 | RD1-score2-2=1 | RD1-score2-3=4 | RD1-seed3=3 | RD1-team3={{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Енди Мареј]] | RD1-score3-1=5 | RD1-score3-2=3 | RD1-score3-3=&nbsp; | RD1-seed4=9 | RD1-team4={{знамеикона|ESP}} '''[[Давид Ферер]] | RD1-score4-1='''7 | RD1-score4-2='''6 | RD1-score4-3=&nbsp; | RD1-seed5=&nbsp; | RD1-team5={{знамеикона|AUT}} [[Јурген Мелцер]] | RD1-score5-1=3 | RD1-score5-2=1 | RD1-score5-3=&nbsp; | RD1-seed6=&nbsp; | RD1-team6={{знамеикона|ESP}} '''[[Николас Алмагро]] | RD1-score6-1='''6 | RD1-score6-2='''6 | RD1-score6-3=&nbsp; | RD1-seed7=12 | RD1-team7={{знамеикона|FRA}} [[Гаел Монфилс]] | RD1-score7-1=1 | RD1-score7-2=3 | RD1-score7-3=&nbsp; | RD1-seed8=2 | RD1-team8={{знамеикона|ESP}} '''[[Рафаел Надал]] | RD1-score8-1='''6 | RD1-score8-2='''6 | RD1-score8-3=&nbsp; | RD2-seed1=1 | RD2-team1={{знамеикона|SUI}} '''[[Роџер Федерер]] | RD2-score1-1='''7 | RD2-score1-2=3 | RD2-score1-3='''6 | RD2-seed2=9 | RD2-team2={{знамеикона|ESP}} [[Давид Ферер]] | RD2-score2-1=5 | RD2-score2-2='''6 | RD2-score2-3=3 | RD2-seed3=&nbsp; | RD2-team3={{знамеикона|ESP}} [[Николас Алмагро]] | RD2-score3-1='''6 | RD2-score3-2=2 | RD2-score3-3=2 | RD2-seed4=2 | RD2-team4='''{{знамеикона|ESP}} [[Рафаел Надал]] | RD2-score4-1=4 | RD2-score4-2='''6 | RD2-score4-3='''6 | RD3-seed1=1 | RD3-team1={{знамеикона|SUI}} [[Роџер Федерер]] | RD3-score1-1=4 | RD3-score1-2=6<sup>5 | RD3-score1-3=&nbsp; | RD3-seed2=2 | RD3-team2={{знамеикона|ESP}} '''[[Рафаел Надал]] | RD3-score2-1='''6 | RD3-score2-2='''7 | RD3-score2-3=&nbsp; }} === Горна половина === ==== Секција 1 ==== {{16тимовитенис-3сета-директно | RD1=Прва рунда | RD2=Втора рунда | RD3=Трета рунда | RD4=Четврта рунда | RD1-seed03=WC | RD1-team03={{знамеикона|ESP}} [[Карлос Моја|К Моја]] | RD1-score03-1=0 | RD1-score03-2=2 | RD1-score03-3= | RD1-seed04=&nbsp; | RD1-team04={{знамеикона|GER}} '''[[Бенџамин Бекер|Б Бекер]] | RD1-score04-1='''6 | RD1-score04-2='''6 | RD1-score04-3=&nbsp; | RD1-seed05=&nbsp; | RD1-team05={{знамеикона|ARG}} '''[[Леонардо Маер|Л Маер]] | RD1-score05-1=6<sup>9 | RD1-score05-2='''7 | RD1-score05-3='''6 | RD1-seed06=&nbsp; | RD1-team06={{знамеикона|FRA}} [[Жулиен Бенату|Ж Бенату]] | RD1-score06-1='''7 | RD1-score06-2=5 | RD1-score06-3=4 | RD1-seed07=&nbsp; | RD1-team07={{знамеикона|ESP}} [[Марсел Грањолерс|М Грањолерс]] | RD1-score07-1=4 | RD1-score07-2=4 | RD1-score07-3=&nbsp; | RD1-seed08=15 | RD1-team08={{знамеикона|SUI}} '''[[Станислас Вавринка|С Вавринка]] | RD1-score08-1='''6 | RD1-score08-2='''6 | RD1-score08-3=&nbsp; | RD1-seed09=10 | RD1-team09={{знамеикона|RUS}} '''[[Микаил Јужни|М Јужни]] | RD1-score09-1=2 | RD1-score09-2='''6 | RD1-score09-3='''6 | RD1-seed10=&nbsp; | RD1-team10={{знамеикона|SVK}} [[Лукаш Лацко|Л Лацко]] | RD1-score10-1='''6 | RD1-score10-2=3 | RD1-score10-3=1 | RD1-seed11=&nbsp; | RD1-team11={{знамеикона|Латвија}} '''[[Ернестс Гулбис|Е Гулбис]] | RD1-score11-1='''7 | RD1-score11-2='''6 | RD1-score11-3=&nbsp; | RD1-seed12=&nbsp; | RD1-team12={{знамеикона|ESP}} [[Алберт Монтањес|А Монтањес]] | RD1-score12-1=5 | RD1-score12-2=1 | RD1-score12-3=&nbsp; | RD1-seed13=&nbsp; | RD1-team13={{знамеикона|POL}} [[Лукаш Лацко|Л Лацко]] | RD1-score13-1=3 | RD1-score13-2=3 | RD1-score13-3=&nbsp; | RD1-seed14=&nbsp; | RD1-team14={{знамеикона|ESP}} '''[[Фелисиано Лопес|Ф Лопес]] | RD1-score14-1='''6 | RD1-score14-2='''6 | RD1-score14-3=&nbsp; | RD2-seed01=1 | RD2-team01={{знамеикона|SUI}} '''[[Роџер Федерер|Р Федерер]] | RD2-score01-1='''6 | RD2-score01-2='''7 | RD2-score01-3=&nbsp; | RD2-seed02=&nbsp; | RD2-team02={{знамеикона|GER}} [[Бенџамин Бекер|Б Бекер]] | RD2-score02-1=2 | RD2-score02-2=6<sup>4 | RD2-score02-3=&nbsp; | RD2-seed03=&nbsp; | RD2-team03={{знамеикона|ARG}} [[Леонардо Маер|Л Маер]] | RD2-score03-1=4 | RD2-score03-2=2 | RD2-score03-3=r | RD2-seed04=15 | RD2-team04={{знамеикона|SUI}}''' [[Станислас Вавринка|С Вавринка]] | RD2-score04-1='''6 | RD2-score04-2=4 | RD2-score04-3=&nbsp; | RD2-seed05=10 | RD2-team05={{знамеикона|RUS}} [[Микаил Јужни|М Јужни]] | RD2-score05-1=6<sup>2 | RD2-score05-2=4 | RD2-score05-3=&nbsp; | RD2-seed06=&nbsp; | RD2-team06={{знамеикона|Латвија}} '''[[Ернестс Гулбис|Е Гулбис]] | RD2-score06-1='''7 | RD2-score06-2='''6 | RD2-score06-3=&nbsp; | RD2-seed07=&nbsp; | RD2-team07={{знамеикона|ESP}} '''[[Фелисиано Лопес|Ф Лопес]] | RD2-score07-1='''6 | RD2-score07-2='''6 | RD2-score07-3=&nbsp; | RD2-seed08=LL | RD2-team08={{знамеикона|ESP}} [[Оскар Ернандес|О Ернандес]] | RD2-score08-1=1 | RD2-score08-2=2 | RD2-score08-3=&nbsp; | RD3-seed01=1 | RD3-team01={{знамеикона|SUI}} '''[[Роџер Федерер|Р Федерер]] | RD3-score01-1='''6 | RD3-score01-2='''6 | RD3-score01-3=&nbsp; | RD3-seed02=15 | RD3-team02={{знамеикона|SUI}} [[Станислас Вавринка|С Вавринка]] | RD3-score02-1=3 | RD3-score02-2=1 | RD3-score02-3=&nbsp; | RD3-seed03=&nbsp; | RD3-team03={{знамеикона|Латвија}} '''[[Ернестс Гулбис|Е Гулбис]] | RD3-score03-1='''6 | RD3-score03-2='''7 | RD3-score03-3=&nbsp; | RD3-seed04=&nbsp; | RD3-team04={{знамеикона|ESP}} [[Фелисиано Лопес|Ф Лопес]] | RD3-score04-1=2 | RD3-score04-2=6<sup>0 | RD3-score04-3=&nbsp; | RD4-seed01=1 | RD4-team01={{знамеикона|SUI}} '''[[Роџер Федерер|Р Федерер]] | RD4-score01-1=3 | RD4-score01-2='''6''' | RD4-score01-3='''6 | RD4-seed02=&nbsp; | RD4-team02={{знамеикона|Латвија}} [[Ернестс Гулбис|Е Гулбис]] | RD4-score02-1='''6 | RD4-score02-2=1 | RD4-score02-3=4 }} ==== Секција 2 ==== {{16тимовитенис-3сета-директно | RD1=Прва рунда | RD2=Втора рунда | RD3=Трета рунда | RD4=Четврта рунда | RD1-seed03=&nbsp; | RD1-team03={{знамеикона|URU}} [[Пабло Кувас|П Кувас]] | RD1-score03-1=0 | RD1-score03-2=r | RD1-score03-3=&nbsp; | RD1-seed04=Q | RD1-team04={{знамеикона|ARG}} '''[[Хуан Игнасио Чела|ХИ Чела]] | RD1-score04-1=2 | RD1-score04-2=&nbsp; | RD1-score04-3=&nbsp; | RD1-seed05=&nbsp; | RD1-team05={{знамеикона|Романија}} '''[[Виктор Ханеску|В Ханеску]] | RD1-score05-1=3 | RD1-score05-2=6 | RD1-score05-3=&nbsp; | RD1-seed06=&nbsp; | RD1-team06={{знамеикона|RUS}} [[Игор Андреев|И Андреев]] | RD1-score06-1='''6 | RD1-score06-2=5 | RD1-score06-3=r | RD1-seed07=Q | RD1-team07={{nowrap|{{знамеикона|ESP}} '''[[Даниел Муњос-Де Ла Нава|Д Муњос-Де Ла Нава]]}} | RD1-score07-1=6<sup>5 | RD1-score07-2='''6 | RD1-score07-3='''7 | RD1-seed08=14 | RD1-team08={{знамеикона|USA}} [[Сем Кјури|С Кјури]] | RD1-score08-1='''7 | RD1-score08-2=3 | RD1-score08-3=5 | RD1-seed09=9 | RD1-team09={{знамеикона|ESP}} '''[[Давид Ферер|Д Ферер]] | RD1-score09-1='''6 | RD1-score09-2='''7 | RD1-score09-3=&nbsp; | RD1-seed10=&nbsp; | RD1-team10={{знамеикона|FRA}} [[Џереми Чарди|Џ Чарди]] | RD1-score10-1=3 | RD1-score10-2=6<sup>2 | RD1-score10-3=&nbsp; | RD1-seed11=&nbsp; | RD1-team11={{знамеикона|CYP}} '''[[Маркос Багдатис|М Багдатис]] | RD1-score11-1='''6 | RD1-score11-2='''6 | RD1-score11-3=&nbsp; | RD1-seed12=&nbsp; | RD1-team12={{знамеикона|SUI}} [[Марко Чиудинели|М Чиудинели]] | RD1-score12-1=3 | RD1-score12-2=4 | RD1-score12-3=&nbsp; | RD1-seed13=&nbsp; | RD1-team13={{знамеикона|FRA}} [[Пол-Анри Метју|П-А Метју]] | RD1-score13-1=3 | RD1-score13-2=3 | RD1-score13-3=&nbsp; | RD1-seed14=&nbsp; | RD1-team14={{знамеикона|ARG}} '''[[Едуардо Шванк|Е Шванк]] | RD1-score14-1='''6 | RD1-score14-2='''6 | RD1-score14-3=&nbsp; | RD2-seed01=3 | RD2-team01={{знамеикона|Обединето Кралство}} '''[[Енди Мареј|Е Мареј]] | RD2-score01-1='''6 | RD2-score01-2='''6 | RD2-score01-3=&nbsp; | RD2-seed02=Q | RD2-team02={{знамеикона|ARG}} [[Хуан Игнасио Чела|ХИ Чела]] | RD2-score02-1=3 | RD2-score02-2=3 | RD2-score02-3=&nbsp; | RD2-seed03=&nbsp; | RD2-team03={{знамеикона|Романија}} '''[[Виктор Ханеску|В Ханеску]] | RD2-score03-1='''6 | RD2-score03-2=4 | RD2-score03-3='''6 | RD2-seed04=Q | RD2-team04={{nowrap|{{знамеикона|ESP}} [[Даниел Муњос-Де Ла Нава|Д Муњос-Де Ла Нава]]}} | RD2-score04-1=0 | RD2-score04-2='''6 | RD2-score04-3=3 | RD2-seed05=9 | RD2-team05={{знамеикона|ESP}} '''[[Давид Ферер|Д Ферер]] | RD2-score05-1=1 | RD2-score05-2='''6 | RD2-score05-3='''7 | RD2-seed06=&nbsp; | RD2-team06={{знамеикона|CYP}} [[Маркос Багдатис|М Багдатис]] | RD2-score06-1='''6 | RD2-score06-2=3 | RD2-score06-3=5 | RD2-seed07=&nbsp; | RD2-team07={{знамеикона|ARG}} [[Едуардо Шванк|Е Шванк]] | RD2-score07-1=3 | RD2-score07-2=0 | RD2-score07-3=&nbsp; | RD2-seed08=8 | RD2-team08={{знамеикона|Хрватска}} '''[[Марин Чилиќ|М Чилиќ]] | RD2-score08-1='''6 | RD2-score08-2='''6 | RD2-score08-3=&nbsp; | RD3-seed01=3 | RD3-team01={{знамеикона|Обединето Кралство}} '''[[Енди Мареј|Е Мареј]] | RD3-score01-1='''6 | RD3-score01-2='''6 | RD3-score01-3=&nbsp; | RD3-seed02=&nbsp; | RD3-team02={{знамеикона|Романија}} [[Виктор Ханеску|В Ханеску]] | RD3-score02-1=2 | RD3-score02-2=1 | RD3-score02-3=&nbsp; | RD3-seed03=9 | RD3-team03={{знамеикона|ESP}} '''[[Давид Ферер|Д Ферер]] | RD3-score03-1='''6 | RD3-score03-2='''6 | RD3-score03-3=&nbsp; | RD3-seed04=8 | RD3-team04={{знамеикона|Хрватска}} [[Марин Чилич|М Чилич]] | RD3-score04-1=3 | RD3-score04-2=2 | RD3-score04-3=&nbsp; | RD4-seed01=3 | RD4-team01={{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Енди Мареј|Е Мареј]] | RD4-score01-1=5 | RD4-score01-2=3 | RD4-score01-3=&nbsp; | RD4-seed02=9 | RD4-team02={{знамеикона|ESP}} '''[[Давид Ферер|Д Ферер]] | RD4-score02-1='''7 | RD4-score02-2='''6 | RD4-score02-3=&nbsp; }} === Долна половина === ==== Секција 3 ==== {{16тимовитенис-3сета-директно | RD1=Прва рунда | RD2=Втора рунда | RD3=Трета рунда | RD4=Четврта рунда | RD1-seed03=&nbsp; | RD1-team03={{знамеикона|Казахстан}} [[Евгениј Корољов|Е Корољов]] | RD1-score03-1=4 | RD1-score03-2=6<sup>5 | RD1-score03-3=&nbsp; | RD1-seed04=&nbsp; | RD1-team04={{знамеикона|Хрватска}} '''[[Иво Карловиќ|И Карловиќ]] | RD1-score04-1='''6 | RD1-score04-2='''7 | RD1-score04-3=&nbsp; | RD1-seed05=Q | RD1-team05={{знамеикона|RSA}} [[Кевин Андерсон|К Андерсон]] | RD1-score05-1=2 | RD1-score05-2='''6 | RD1-score05-3=4 | RD1-seed06=&nbsp; | RD1-team06={{знамеикона|AUT}} '''[[Јурген Мелцер|Ј Мелцер]] | RD1-score06-1='''6 | RD1-score06-2=2 | RD1-score06-3='''6 | RD1-seed07=LL | RD1-team07={{знамеикона|USA}} '''[[Мерди Фиш|М Фиш]] | RD1-score07-1='''6 | RD1-score07-2='''7 | RD1-score07-3=&nbsp; | RD1-seed08=LL | RD1-team08={{знамеикона|USA}} [[Мајкл Расел|М Расел]] | RD1-score08-1=2 | RD1-score08-2=6<sup>1 | RD1-score08-3=&nbsp; | RD1-seed09=16 | RD1-team09={{знамеикона|BRA}} '''[[Томаз Белучи|Т Белучи]] | RD1-score09-1='''7 | RD1-score09-2='''6 | RD1-score09-3=&nbsp; | RD1-seed10=WC | RD1-team10={{знамеикона|ESP}} [[Пере Риба|П Риба]] | RD1-score10-1=6<sup>5 | RD1-score10-2=1 | RD1-score10-3=&nbsp; | RD1-seed11=&nbsp; | RD1-team11={{знамеикона|ARG}} '''[[Хуан Монако|Х Монакo]] | RD1-score11-1='''6 | RD1-score11-2='''6 | RD1-score11-3=&nbsp; | RD1-seed12=&nbsp; | RD1-team12={{знамеикона|GER}} [[Симон Греул|С Греул]] | RD1-score12-1=1 | RD1-score12-2=1 | RD1-score12-3=&nbsp; | RD1-seed13=&nbsp; | RD1-team13={{знамеикона|ESP}} '''[[Николас Алмагро|Н Алмагро]] | RD1-score13-1='''6 | RD1-score13-2='''7 | RD1-score13-3=&nbsp; | RD1-seed14=&nbsp; | RD1-team14={{знамеикона|SRB}} [[Виктор Троицки|В Троицки]] | RD1-score14-1=1 | RD1-score14-2=6<sup>3 | RD1-score14-3=&nbsp; | RD2-seed01=6 | RD2-team01={{знамеикона|ESP}} '''[[Фернандо Вердаско|Ф Вердаско]] | RD2-score01-1='''7''' | RD2-score01-2='''6 | RD2-score01-3= | RD2-seed02=&nbsp; | RD2-team02={{знамеикона|Хрватска}} [[Иво Карлович|И Карлович]] | RD2-score02-1=6<sup>5 | RD2-score02-2=3 | RD2-score02-3= | RD2-seed03=&nbsp; | RD2-team03={{знамеикона|AUT}} '''[[Јурген Мелцер|Ј Мелцер]] | RD2-score03-1=3 | RD2-score03-2='''6 | RD2-score03-3='''6 | RD2-seed04=LL | RD2-team04={{знамеикона|USA}} [[Мерди Фиш|М Фиш]] | RD2-score04-1='''6 | RD2-score04-2=1 | RD2-score04-3=4 | RD2-seed05=16 | RD2-team05={{знамеикона|BRA}} [[Томаз Белучи|Т Белучи]] | RD2-score05-1=2 | RD2-score05-2=2 | RD2-score05-3=&nbsp; | RD2-seed06=&nbsp; | RD2-team06={{знамеикона|ARG}} '''[[Хуан Монако|Х Монакo]] | RD2-score06-1='''6 | RD2-score06-2='''6 | RD2-score06-3=&nbsp; | RD2-seed07=&nbsp; | RD2-team07={{знамеикона|ESP}} '''[[Николас Алмагро|Н Алмагро]] | RD2-score07-1='''6 | RD2-score07-2='''7 | RD2-score07-3=&nbsp; | RD2-seed08=4 | RD2-team08={{знамеикона|SWE}} [[Робин Соделринг|Р Содерлинг]] | RD2-score08-1=4 | RD2-score08-2=5 | RD2-score08-3=&nbsp; | RD3-seed01=6 | RD3-team01={{знамеикона|ESP}} [[Фернандо Вердаско|Ф Вердаско]] | RD3-score01-1=5 | RD3-score01-2=3 | RD3-score01-3=&nbsp; | RD3-seed02=&nbsp; | RD3-team02={{знамеикона|AUT}} '''[[Јурген Мелцер|Ј Мелцер]] | RD3-score02-1='''7 | RD3-score02-2='''6 | RD3-score02-3=&nbsp; | RD3-seed03=&nbsp; | RD3-team03={{знамеикона|ARG}} [[Хуан Монако|Х Монакo]] | RD3-score03-1=4 | RD3-score03-2=1 | RD3-score03-3=&nbsp; | RD3-seed04=&nbsp; | RD3-team04={{знамеикона|ESP}} '''[[Николас Алмагро|Н Алмагро]] | RD3-score04-1='''6 | RD3-score04-2='''6 | RD3-score04-3=&nbsp; | RD4-seed01=&nbsp; | RD4-team01={{знамеикона|AUT}} [[Јурген Мелцер|Ј Мелцер]] | RD4-score01-1=3 | RD4-score01-2=1 | RD4-score01-3=&nbsp; | RD4-seed02=&nbsp; | RD4-team02={{знамеикона|ESP}} '''[[Николас Алмагро|Н Алмагро]] | RD4-score02-1='''6 | RD4-score02-2='''6 | RD4-score02-3=&nbsp; }} ==== Секција 4 ==== {{16тимовитенис-3сета-директно | RD1=Прва рунда | RD2=Втора рунда | RD3=Трета рунда | RD4=Четврта рунда | RD1-seed03=&nbsp; | RD1-team03={{знамеикона|ESP}} '''[[Гиљермо Гарсија-Лопес|Г Гарсија-Лопес]] | RD1-score03-1='''6 | RD1-score03-2='''6 | RD1-score03-3=&nbsp; | RD1-seed04=Q | RD1-team04={{знамеикона|ESP}} [[Гиљермо Гарсија-Лопес|Г Гарсија-Лопес]] | RD1-score04-1=3 | RD1-score04-2=4 | RD1-score04-3=&nbsp; | RD1-seed05=&nbsp; | RD1-team05={{знамеикона|ITA}} [[Фабио Фоњини|Ф Фоњини]] | RD1-score05-1=1 | RD1-score05-2='''6 | RD1-score05-3=5 | RD1-seed06=&nbsp; | RD1-team06={{знамеикона|GER}} '''[[Филип Пецшнер|Ф Пецшнер]] | RD1-score06-1='''6 | RD1-score06-2=4 | RD1-score06-3='''7 | RD1-seed07=&nbsp; | RD1-team07={{знамеикона|FRA}} [[Стефане Роберт|С Роберт]] | RD1-score07-1=2 | RD1-score07-2=5 | RD1-score07-3=&nbsp; | RD1-seed08=12 | RD1-team08={{знамеикона|FRA}} '''[[Гаел Монфилс|Г Монфилс]] | RD1-score08-1='''6 | RD1-score08-2='''7 | RD1-score08-3=&nbsp; | RD1-seed09=13 | RD1-team09={{знамеикона|USA}} '''[[Џон Иснер|Џ Иснер]] | RD1-score09-1=5 | RD1-score09-2='''6 | RD1-score09-3='''6 | RD1-seed10=Q | RD1-team10={{знамеикона|BEL}} [[Кристофе Рохус|К Рохус]] | RD1-score10-1='''7 | RD1-score10-2=2 | RD1-score10-3=2 | RD1-seed11=&nbsp; | RD1-team11={{знамеикона|GER}} [[Филип Кохлшрајбер|Ф Кохлшрајбер]] | RD1-score11-1='''6 | RD1-score11-2=2 | RD1-score11-3=3 | RD1-seed12=Q | RD1-team12={{знамеикона|COL}} '''[[Сантијаго Гиралдо|С Гиралдо]] | RD1-score12-1=1 | RD1-score12-2='''6 | RD1-score12-3='''6 | RD1-seed13=Q | RD1-team13={{знамеикона|Украина}} '''[[Олександр Долгопогов Џр.|О Долгопогов Џр.]] | RD1-score13-1='''6 | RD1-score13-2='''6 | RD1-score13-3=&nbsp; | RD1-seed14=&nbsp; | RD1-team14={{знамеикона|ITA}} [[Андреас Сепи|А Сепи]] | RD1-score14-1=3 | RD1-score14-2=4 | RD1-score14-3=&nbsp; | RD2-seed01=7 | RD2-team01={{знамеикона|FRA}} [[Жо-Вилфред Цонга|Ж-В Цонга]] | RD2-score01-1=2 | RD2-score01-2=r | RD2-score01-3=&nbsp; | RD2-seed02=&nbsp; | RD2-team02={{знамеикона|ESP}} '''[[Гиљермо Гарсија-Лопес|Г Гарсија-Лопес]] | RD2-score02-1='''6 | RD2-score02-2=&nbsp; | RD2-score02-3=&nbsp; | RD2-seed03=&nbsp; | RD2-team03={{знамеикона|GER}} [[Филип Пецшнер|Ф Пецшнер]] | RD2-score03-1=1 | RD2-score03-2=r | RD2-score03-3=&nbsp; | RD2-seed04=12 | RD2-team04='''{{знамеикона|FRA}} [[Гаел Монфилс|Г Монфилс]] | RD2-score04-1=1 | RD2-score04-2=&nbsp; | RD2-score04-3=&nbsp; | RD2-seed05=13 | RD2-team05={{знамеикона|USA}} '''[[Џон Иснер|Џ Иснер]] | RD2-score05-1=1 | RD2-score05-2='''7 | RD2-score05-3='''6 | RD2-seed06=Q | RD2-team06={{знамеикона|COL}} [[Сантијаго Гиралдо|С Гиралдо]] | RD2-score06-1='''6 | RD2-score06-2=6^{6 | RD2-score06-3=2 | RD2-seed07=Q | RD2-team07={{знамеикона|Украина}} [[Олександр Долгопогов Џр.|О Долгопогов Џр.]] | RD2-score07-1=4 | RD2-score07-2=3 | RD2-score07-3=&nbsp; | RD2-seed08=2 | RD2-team08={{знамеикона|ESP}} '''[[Рафаел Надал|Р Надал]] | RD2-score08-1='''6 | RD2-score08-2='''6 | RD2-score08-3=&nbsp; | RD3-seed01=&nbsp; | RD3-team01={{знамеикона|ESP}} [[Гиљермо Гарсија-Лопес|Г Гарсија-Лопес]] | RD3-score01-1=6^{5 | RD3-score01-2=4 | RD3-score01-3=&nbsp; | RD3-seed02=12 | RD3-team02={{знамеикона|FRA}} '''[[Гаел Монфилс|Г Монфилс]] | RD3-score02-1='''7 | RD3-score02-2='''6 | RD3-score02-3=&nbsp; | RD3-seed03=13 | RD3-team03={{знамеикона|USA}} [[Џон Иснер|Џ Иснер]] | RD3-score03-1=5 | RD3-score03-2=4 | RD3-score03-3=&nbsp; | RD3-seed04=2 | RD3-team04={{знамеикона|ESP}} '''[[Рафаел Надал|Р Надал]] | RD3-score04-1='''7 | RD3-score04-2='''6 | RD3-score04-3=&nbsp; | RD4-seed01=12 | RD4-team01={{знамеикона|FRA}} [[Гаел Монфилс|Г Монфилс]] | RD4-score01-1=1 | RD4-score01-2=3 | RD4-score01-3=&nbsp; | RD4-seed02=2 | RD4-team02={{знамеикона|ESP}} '''[[Рафаел Надал|Р Надал]] | RD4-score02-1='''6 | RD4-score02-2='''6 | RD4-score02-3=&nbsp; }} == Надворешни врски == * [http://www.atpworldtour.com/posting/2010/1536/mds.pdf Главна жрепка] * [http://www.atpworldtour.com/posting/2010/1536/qs.pdf Квалификацион жрепка] [[Категорија:2010 АТП Светски Тур]] [[Категорија:Мадрид Мастерс]] i6c5nvo9w508vwl2usnzig71z529zm0 0 208935 5606938 5593443 2026-08-09T23:58:25Z Buli 2648 /* Бугарските егзархиски училишта */ 5606938 wikitext text/x-wiki '''Бугарска пропаганда''' — разгранет систем за ширење на бугарското национално чувство, култура, јазик, идеја и влијание меѓу населението во Македонија.<ref>{{Наведена книга|title=Hellenism and Its Balkan Neighbours During Recent Years|last=Gyalistras|first=Sergios|publisher=Hestia|year=1945|pages=51}}</ref> Организираниот пробив на оваа пропаганда започнува со создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], а по отворањето на бугарските трговски агентства во [[1897]] година, се засилува и дирекното влијание на бугарската влада во [[Македонија]]. Целта на оваа пропаганда е да се соберат што поголем број на национални приврзаници кои би се искористиле како внатрешни сојузници и оправдувачки фактор за остварување на санстефанскиот идеал, односно создавање на [[Санстефанска Бугарија|Голема Бугарија]]. == Пробив == === Бугарска црковна пропаганда === {{Странски пропаганди во Македонија}} Организираниот пробив на [[Бугарија|бугарската]] пропаганда во [[Македонија (регион)|Македонија]] започнува со формирањето на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Macedonia and the Macedonians: A History|url=https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross|last=Rossos|first=Andrew|publisher=Hoover Press|year=2013|isbn=081794883X|pages=[https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross/page/77 77]}}</ref> Егзархијата била формирана на 28 февруари 1870 година со посебен [[султан]]ов [[ферман]] и прва епархија во [[Македонија]] која била под јурисдикција на Егзархијата е [[Велес|Велешката епархија]]. За прв претставник на Егзархијата во [[Македонија]] бил поставен архимандритот Дамаскин кој стапил на должност во [[1872]] година <ref>''Александар Трајановски, Бугарска егзархија и македонското националноослободително движење (1893 - 1908), Скопје, 1982, 35.''</ref>. [[Податотека:Sultan’s Ferman for the establishment of a Bulgarian Exarchate.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Сулатановиот ферман од 1870 година''</small>]] [[Податотека:Ilarion-of-Nevrokop-appointment-1895.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Владички берат за Неврокопската епархија''</small>]] Според ''член 10'' од султановиот ферман со кои била основана Егзархијата, било дозволено доколку во рамките на една Црковно - училишна општина во Македонија со 2/3 мнозинство нејзините општинари одлучаат да се приклучаат кон Егзархијата, да можаат тоа да го направат. На тој начин во [[1874]] година под јурисдикција на Егзархијата се нашле [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија. Meѓутоа во текот на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско - Турската војна]] егзархиските претставници биле отстранети од [[Македонија]]. Егзархијата своите позиции ќе ги зацврсти дури во [[1890]] година кога од [[Висока Порта|Високата порта]] ќе добие 2 владички берати за [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија и доплнително уште два владички берати за [[Велес|Велешката]] и [[Неврокоп]]ската епархија во [[1894]] година.<ref>{{Наведена книга|title=Minorities in the Balkans|last=Ortakovski|first=Vladimir|publisher=BRILL М10 25|year=2021|isbn=900447899X|pages=43}}</ref> На егзархијата во [[1897]] година и се доделени уште три владички берати за [[Битола|Битолската]], [[Струмица|Струмичката]] и [[Дебар]]ската егзархија. === Вмешување на бугарската држава === Основите на бугарската државна пропаганда во [[Македонија]] ги поставил бугарскиот политичар [[Константин Стоилов]]. Тој подготвил специјален проект за идно дејствување во [[Македонија]] и таквиот програмски документ во [[јануари]] [[1883]] година го претставил пред бугарскиот кнез [[Александар I Батенберг]]. Во овој документ биле утврдени односите помеѓу [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и владата, како и модалитетите за идната црковно-просветна дејност на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]], а притоа било истакнато дека самата [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] својата дејност мора да ја врши под контрола на бугарската влада. Столилов во својот документ на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и препорачал: {{Цитатник|''1) при неа да се создаде една просветна комисија (попечителство) под претседателство на егзархот, во која задолжително би влегувал еден дипломатски претставник на бугарската влада во Цариград, потоа еден од синодалните архијереи и уште два члена што би ги избрал самот егзарх 2) да се спроведе еднообразност во организирањето на црковно-училишните општини во Македонија и преку нив да ја изведува својата активност на теренот 3) егзархот да и поднесува на бугарската влада сметка за сите материјални издатоци за изградба и поправка на секакви видови училишта, за издржување на учителите ии професорите, претседателите на црковно-училишните општини и други лица 4) на секој шест месеци егзархот да поднесува опширен извештај за работата во текот на целата година и за потребите во идната учебна година''}} Меѓу другото било истакнато и дека: {{Цитатник|''секој Македонец треба да е вдахновен со мислата дека во Софија се грижат за неговата судбина, за неговата сегашност и за неговата иднина'' <ref>''М. Миновски, Македонија во билатералните и мултилатералните договори..., 228.''</ref>}} Кај населението во [[Македонија]] треба да се разбуди и развие бугарското национално чувство, да се работи на просветен план и затоа бугарската влада и Егзархија треба да работат рака под рака. Да се внимава кој се испраќа за учител во [[Македонија]], воспитаниците да ги воспитуваат учениците во бугарски патриотски дух и кај воспитаниците и останатото македонско население да се всади идејата дека бугарскиот кнез е господар на целиот бугарски народ и дека тој ќе го изврши обединувањето на целиот бугарски народ.<ref>{{Наведена книга|title=The Macedonian Nation|last=Taškovski|first=Dragan|publisher=Nasha Kniga|year=1976|pages=90}}</ref> Со таквата цел, во [[1883]]/[[1884]] година, при Егзархијата во [[Цариград]] бил формиран ''Училиштен оддел'' кој требало да раководи со просветната дејност во [[Македонија]] и да го надгледува трошењето на финансиските средства испратени од [[Бугарија]], а наменети за веќе зацртаниот план<ref>''Бугарската егзархија и македонското национално-ослободително движење (1893-1908), Александар Трајановски, Скопје, 1982''</ref>. И затоа [[Петар Поп Арсов]] ќе истакне дека: {{Цитатник|''(Егзархијата се претворила во б.н) чисто бирократско одделение на софиското надворешно министерство '' <ref>''П.п.Арсов, Потеклото на револуционерното движење во Македонија... No. 8, Софија, 19.07.1919,3''</ref>}} Со тоа биле поставени основите за идната просветна дејност во [[Македонија]]. Бугарската држава за да се осигура успешно делување на овој црковно-просветен ситем почнала да дава големи суми на пари од својот сопстевн буџет. Со текот на годините овие средства постојано се зголемувале. Во [[1881]] година сумата која била одвоена за пропагнадата во [[Македонија]] изнесувала 100 000 лева, а во [[1885]] година за [[Македонија]] и [[Одринско]] заедно биле одвоени 574 874 лева, а за [[1890]] година според еден извештај биле одвоени 5 500 000 франци. Во [[1890]] година, по иницијатива на бугарската влада била изработена специјална програма за просветната егзархиска политика во Македонија, која била прифатена од Народното собрание на [[Бугарија]]. Меѓу другото, во седмата точка од оваа програма стои: {{Цитатник|''за учители во Македонија да се назначат само родени Бугари, а за учители по турски јазик да се назначат само влијателни лица кај турските власти. На учениците што ќе завршат гимназија во Македонија, ако не сакаат да добијат повисоко образование да им се даде служба во Бугарија. Ако некои од учениците сакаат да прифатат учителски позив, откако ќе поминат четири години на практика во Бугарија да се назначуваат за учители по нивните родни места'' <ref>''Просветната политика на егзархијата у училишните бунтови во Македонија, Славко Димевски, Скопје, 1960, 12 ''</ref>}} === Бугарските егзархиски училишта=== {| class="wikitable" |+Рани примери на учители од бугарските земји во Македонија !Година на пристигнување !Учител !Потекло !Место на дејност |- |1849 |[[Дамаскин Рилец|Дамаскин]] |Копривштица |Велес |- |1857 |[[Георги Икономов Дупничанин|Георги Икономов]] |Дупница |Велес |- |1859 |[[Васил Манчев]] |Свиштов |Битола |- |1865 |[[Недела Петкова]] |Сопот |Прилеп |- |1866 |[[Никола Еничерев]] |Пловдив |Прилеп |- |1868 |[[Константин Босилков]] |Копривштица |Велес |- |1868 |[[Стефан Салгнџиев]] |Стара Загора |Солун |- |1870 |[[Васил Попович]] |Болград |Велес |- |1871 |Димитар Христов |Софија |Велес |} [[Податотека:Solunska-gimnaziya.jpg|thumb|десно|300px|Солунската егзархиска гимназија „Св. Кирил и Методиj“]] Бугарската влада со текот на годините постојано ги зголемувала финансиските издатоци од својот буџет за потребите на црковно-просветната пропаганда во Македонија. Во почетокот се издвојувале 30 000 лева, но во [[1882]] година сумата се искачила на 100 000 лева, а во [[1883]] година на 200 000 лева. Во учебната [[1896]]/[[1897]] година средствата изнесувале 972 915 лева, а во учебната 1897/98 година 939 748 лева. Со овие финансиски средста се зголемил и бројот на егзархиските бугарски училишта во [[Македонија]]. Според ''Селаник газет'' во [[1885]] година покрај [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гиманзија Св. Кирил и Методиј]] егизистирале и 4 бугарски уилишта. Во нив работеле 21 учител и 10 учителки, а наставата ја посетувале 460 ученици и 140 ученички. Во Солунскиот санџак имало 119 егзрхиски училишта со 133 наставника и 2810 ученика, додека пак во Серскиот санџак и во тамошните кази [[Сер]], [[Неврокоп]], [[Мелник]], [[Петрич]], [[Зихна]], [[Горна Џумаја]] и [[Демир Хисар]] имало 41 училиште, 50 учители и 2326 ученика. Во [[1885]] година во [[Македонија]] имало 250 основни бугарски училишта со 14 824 ученици. Од оваа бројка општините издржувале 187 училишта со 10 127 ученика. Во Солунскиот санџак, општините издржувале 46 училишта со 1312 ученици. Во Серскиот санџак имало 47 општински училишта со 3270 ученици. Останатите 63 училишта со 4697 ученици биле издржувани од Егзархијата. Во оваа бројка не влегуваат 21 класно уилиште. Во [[1885]] година во [[Солунската машка гимназија]] учеле 425 ученика во 6 класа, а во женската гимназија имало 125 ученички подделени во 4 класа. Треба да се истакне дека речиси сите ученици биле сместени во пансиони. Во прилог на бугарската просветна политика одел турскиот закон од [[1882]] година кој дозволувал отворање на училишта доколку тоа го побараат барем 30 куќи во едно село или град. Во [[1884]] година во Прилеп била отворена [[богословија]] во која биле обучувани егзархиските свешеници, но по една година оваа богодловија била пренесена во [[Одрин]]. ==Репресивниот карактер на бугарската пропаганда == Со цел да се зацврстат и прошираат позициите на бугарската пропаганада во [[Македонија]], бугарската држава понекогаш ги користела и сите механизми на власта со цел да се придобијаат што поголем број на приврзаниции во [[Македонија]]. Во втората половина на 90 - тите години на [[19 век]] бугарската пропаганда направила обид за проширување на своето влијание во [[Солун|Солуннската област]] и притоа биле искористени сите средстава за притисок. Во [[1897]] година бугарските власти извршиле притисок вр жителите на селото [[Караќој]] принудувајќи ги да ја признаат бугарската народност и [[Бугарска егзархија|Егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Claiming Macedonia: The Struggle for the Heritage, Territory and Name of the Historic Hellenic Land, 1862-2004|url=https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa|last=Papavizas|first=George|publisher=McFarland M01|year=2006|isbn=0786423234|pages=[https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa/page/39 39]}}</ref> Имено сите мажи од селото [[Караќој]] оделе на печалба во [[Бугарија]], а дома се враќале еднаш или двапати годишно. Треба да се истакне дека во пасошите на печалбарите од оваа село пишувале дека се грчка народност и според некои истаричари токму тоа и сметало на бугарската влада. Во едено известување на Бугарското министерство за внатрешни работи со дата од 18.07.[[1897]] година и заверено под број ''2810'', а испратено до окружните управници и градоначалникот на [[Софија]] се истакнувало дека: {{Цитатник|''жителите од Караќој се чисти бугари, кои ја држат гркоманската страна, не ја признаваат Егзархијата и не ги учат децата на бугарски... сите обиди... да си го признаат јазикот и народноста останаа безуспешни, и ако селото не се спечали за бугарската страна... ќе биде тешко да се спечалат уште многу села во солунската каза'' <ref name="VG" />}} И затоа Бугарското министерство за внатрешни работи им наредило на административните, полициските и финансиските власти да се дејствува на сериозен начин врз селаните од [[Караќој]] и заедно со духованата власт по пат на закани, уцени и убедувања да им се каже дека ако не ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], ако не земат Бугарин за учител во селото и ако не ја признаат бугарската народност тогаш нема да им биде дозволено да одаат на печалба во [[Бугарија]] <ref name="VG">''[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893-1903 година, Скопје, Институт за Историја-Филозофски факултет''</ref>. Властите биле задолжени да ги пронајдаат сите жители од селото [[Караќој]] кој се на печалба, а за нивно пронаоѓање бил доставен список од 101 лице <ref name="VG" />. Министерството за внатрешни работи посебно им нагласило на финансиските власти дека треба серосзно да се влијае и притоа како средство за притисок да се искористи ''патентовиот данок'' (данок за занимање)<ref name="VG" />. Сите оние кој немало да имаат потврда дека ја признаваат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во пасошите нема да им пишува дека се од бугарска народност, требало да бидаат обложени во највисоки размери, а во спротивно ако ја признавале бугарската народност данокот би требало да биде синболичен. Во иднина оваа мерка требало да важи за сите лица кој ќе доѓле во Бугарија на печалба, а во пасошите немало да им пишува дека се од бугарска народност <ref name="VG" />. Од коресподенцијата на бугарските министерства се дознава дека селаните од [[Караќој]] истакнале подготвеност ако биде отворено бугарско училиште во нивното село да ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Меѓутоа следната година кога повторно тие се нашле во [[Бугарија]] на печалба во пасошите им пишувало дека се од грчка народност. Поради тоа Министерството за внатрешни работи испратило ново окружно во кое било констатирано дека мерките не ги дале посакуваните резулатати и затоа се предвидувале поостри мерки <ref name="VG" />. [[Крсте Петков Мисирков|Крсте П. Мисирков]] беше голем противник на Бугарската пропаганда, во неговите дела тој пишувал како примање на пропагандата беше голема несреќа на [[Македонци|Македонскиот народ]], тој ја пишувал Бугарската пропаганда и Бугарската Егзархија како ѓаволите на Македонија<ref>{{Наведена книга|title=Entangled Histories of the Balkans - Volume One: National Ideologies and Language Policies|publisher=BRILL М07|year=2013|isbn=900425076X|pages=320}}</ref> == Грчко-бугарската пропагандна војна во Македонија == До создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзрхија]], црковните имоти во [[Македонија]] и припаѓале на [[Цариградската патријаршија]]. Но по создавањето на Егзархијата, двете цркви започнале борба за контрола на [[црква|црквите]] и [[гробишта]]та во [[Македонија]]. === Борби за црквите === Во селото [[Месимер]] - Воденско имало 150 куќи и две цркви. Црквата која се наоѓала во ценатрот на селото, а другата на крајот од селото. Во 80 - години на [[19 век]] селаните се договориле во централната црква богослужбата да се изведува на [[грчки]] јазик, а во периферната црква на [[словенски]] јазик. Малку подоцна во селото се нашла турската жандармерија со грчкиот владика и двете цркви и биле доделени на Патријаршијата иако во селото имало само 20 патријаршиски куќи. Во селото [[Негован (Лагадинско)|Негован]], Лагадинско имало 400 куќи од кој само 10 биле патријаршистички, но и покрај тоа црквата во селото и била доделена на [[Цариградската патријаршија]] и на тој начин се зголемил бројот на патријаршиските куќи на вкупно 50. Училиштето и останатиот црковен имот во селото и биле доделени на Патријаршијата. По еден судир во црквата таа била затворена <ref>''Политиката на турското правителство..., 38 - 40''</ref>. Речиси истата случка се повторила и во [[Ново Село]] - Солунско каде по инцидентот во црквата биле затворени селските првенци кои биле егархисти. === Борби за гробиштата === Уште поморбидна била борбата за контрола на [[гробишта]]та. Во 1888 година на општинските гробишта во [[Дојран]], кога егзархистите го закопувале телото на еден починат егзархист биле нападнати од страна патријаршистите. Се создала тензична состојба која можела да го зафати целиот град и затоа морал да интервенира солунскиот валија Галиб - паша. Тој дозволил да биде закопано телото на егазархистот, а на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Истата година во месец ноември сличен инцидент се случил во [[Сер]] кога бил закопан еден егзархиски свештеник и повторно интервенирал Галиб - паша и на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Во 1891 година во [[Струмица]] гркоманите го откопале телото на едно дете само затоа што неговите родители биле егзархисти. На 25.05.1902 година во селото [[Просечан]] во Драмскиот санџак бил закопан егзархискиот свештеник Георги Фркачев меѓутоа против неговото закопување се побуниле гркоманите од селото. Затоа драмскиот мутесариф дошол со жанадармеријата, го блокирал селото и издал наредба да биде откопан свештеникот и да биде закопан поблиску до егзархиската црква, а тоа се случило четири дена по неговиот првобитен погреб. Имено во селото [[Просечан]] имало две цркви, една егазрхиска и една патријаршиска со зеднички двор, најголемиот дел од дворот и припаѓал на Патријаршијата. Ваквите случаи биле многубројни и од нив може да се заклучи дека: {{Цитатник|''Во грчко - бугарската пропагандна војна во Македонија, очигледно не биле поштедени ниту мртвите. Двете цркви проповедајќи ја Христовата вера ги заборавиле основните христијански и морално - етички норми дека покојниците треба да почиваат во мир. Ако во оваа пропагандна трка не биле поштедени ниту мртвите, тогаш како им било на живите?!''<ref name="VG" />}} [[Податотека:Bugarski agitatori niz Makedonija, 1908.pdf|мини|лево|Српски извештај за преплавеност на сите вилаети во Македонија од бугарски агитатори, дојдени од Бугарија, кои се однесуваат како да не постојат други народи во Македонија, и кои се обидуваат да ги придобијат на бугарска страна со терор, закани, подмитувања. (13 септември 1908)]] == Бугарската вооружена пропаганда == {{Македонска револуционерна организација}} Со текот на времето бугарската пропаганда попримила и вооружен карактер. Притоа бугарскиот двор и влада се послужиле со [[Македонската емиграција во Бугарија]] како и со [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Така оваа организација од чисто патриотска се претворила во орудие на дворот и владата, а тие преку [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] <ref name="ZPBDiV">''Независно од злоупотребите на бугарскиот двор и влада, македонскиот комитет е организација на македонската емиграција во Бугарија. Во неа членувале Македонци, а помалку Бугари. Повеќето од нив биле искрени македонски патриоти. Меѓутоа, во МК се вовлекле доверливи луѓе на бугарската политика, разни профитери, кариеристи, авантуристи, случајни сопатници, квазипатриот, дури и арамии. Инволвирањето на таквиот профил во МК, се одразило на неговата активност, а посебно врз македонското ослободително дело и МРО''.... види Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт...187</ref> направиле обиди за остварување на своите цели и интереси, што многу штетно влијало врз македонското револуционерно движење. Првиот престап бил направен во [[1895]] година преку [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] и затоа Крум Христов истакнал дека: {{Цитатник|''Трајко Китанчев со својот авторитет ја покривал подготовката на првата престапна авантура на дворот, која отвора цела ера на врховистички престапи кон Македонија'' <ref>''Крум Христов,Гоце Делчев,Софија 1955,109''</ref><ref name="TK">''Според некои смрта била придизвикана од сознанието дека македонското дело со кое раководел Китанчев е злоупотребено и изманипулирано од бугарскиот кнез. Навистина тоа се случило откако бугарските власти ја затвориле границата и почнале преследување на македонските чети''</ref>}} За разлика од грчката влада која дирекно организирала и препраќала чети, [[Бугарија]] сакала да ја искористи [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]] и целото македонско револуционерно движење за оставрување на санстефанскиот идеал, а сето тоа се одразлило во дејноста на двете најголеми македонски револуционерни организации кој на крај започнале и борба меѓу себе. :погл. [[Борба за Македонија]], [[Македонска револуционерна организација]] и [[Македонски комитет]] ===Пропагандата за време на Првата светска војна=== По влегувањето на Бугарија во Првата светска војна на страната на Централните сили, нејзината Втора армија есента 1915 година ги зазема македонските градови Куманово, Штип, Велес и Скопје. Пролетта 1916 година потпомогната од своите германски и австроунгарски сојузници, ја освојува Рупелската Теснина и, навлегувајќи во источниот дел на Егејска Македонија, ги зазема градовите Сер, Драма и Кавала. Кон средината на август истата година бугарските сили, предводени од генерал [[Климент Бојаџиев]] ги разбиваат трупите на Антантата на просторот [[Добро Поле]] - Баница - Лерин и продирајќи кон Костур го заземаат Лерин со околните населби. За тоа време пропагандата станала секојдневие, која дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколките години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. ===Пропагандата за време на Втората светска војна=== За време на [[Втората светска војна]], по окупацијата на Македонија од страна на [[Бугарија]], пропагандата станала секојдневие, која со доста репресивни мерки дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколкуте години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. Еден од методите на пропагирање бил и формирање на разни организации и друштва.<ref>''Т. Мамуровски, Бугарската пропаганда во Југозападна и Централна Егејска Македонија 1941–1944, Скопје, 1989 ''</ref> *[[Колаборационистичко комитско движење]] - било политичко и оружено движење за соработка со окупаторите за време на [[Втората светска војна]] во Егејска Македонија == Извори == <references/> == Поврзано == * [[Пропаганда]] * [[Историја на македонскиот народ]] == Надворешни врски == * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=7&pid=26&ppid=234 Бугарска пропаганда] * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ за македонскиот јазик и пропагандите]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ (2)|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи|Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи]] на Викиизвор. * [[:s:Јован Цвииќ за македонските Словени|Јован Цвииќ за македонските Словени]] на Викиизвор. * [http://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh Од признавање до негирање - (бугарски ставови за македонското прашање)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220616014227/https://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh |date=2022-06-16 }} 1970 година, Скопје. {{Македонско национално движење}} [[Категорија:Бугарска пропаганда во Македонија| ]] ik38lzpjg2bivrpaz5nkf0w9fa3y8j0 5606939 5606938 2026-08-10T00:02:13Z Buli 2648 /* Бугарските егзархиски училишта */ 5606939 wikitext text/x-wiki '''Бугарска пропаганда''' — разгранет систем за ширење на бугарското национално чувство, култура, јазик, идеја и влијание меѓу населението во Македонија.<ref>{{Наведена книга|title=Hellenism and Its Balkan Neighbours During Recent Years|last=Gyalistras|first=Sergios|publisher=Hestia|year=1945|pages=51}}</ref> Организираниот пробив на оваа пропаганда започнува со создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], а по отворањето на бугарските трговски агентства во [[1897]] година, се засилува и дирекното влијание на бугарската влада во [[Македонија]]. Целта на оваа пропаганда е да се соберат што поголем број на национални приврзаници кои би се искористиле како внатрешни сојузници и оправдувачки фактор за остварување на санстефанскиот идеал, односно создавање на [[Санстефанска Бугарија|Голема Бугарија]]. == Пробив == === Бугарска црковна пропаганда === {{Странски пропаганди во Македонија}} Организираниот пробив на [[Бугарија|бугарската]] пропаганда во [[Македонија (регион)|Македонија]] започнува со формирањето на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Macedonia and the Macedonians: A History|url=https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross|last=Rossos|first=Andrew|publisher=Hoover Press|year=2013|isbn=081794883X|pages=[https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross/page/77 77]}}</ref> Егзархијата била формирана на 28 февруари 1870 година со посебен [[султан]]ов [[ферман]] и прва епархија во [[Македонија]] која била под јурисдикција на Егзархијата е [[Велес|Велешката епархија]]. За прв претставник на Егзархијата во [[Македонија]] бил поставен архимандритот Дамаскин кој стапил на должност во [[1872]] година <ref>''Александар Трајановски, Бугарска егзархија и македонското националноослободително движење (1893 - 1908), Скопје, 1982, 35.''</ref>. [[Податотека:Sultan’s Ferman for the establishment of a Bulgarian Exarchate.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Сулатановиот ферман од 1870 година''</small>]] [[Податотека:Ilarion-of-Nevrokop-appointment-1895.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Владички берат за Неврокопската епархија''</small>]] Според ''член 10'' од султановиот ферман со кои била основана Егзархијата, било дозволено доколку во рамките на една Црковно - училишна општина во Македонија со 2/3 мнозинство нејзините општинари одлучаат да се приклучаат кон Егзархијата, да можаат тоа да го направат. На тој начин во [[1874]] година под јурисдикција на Егзархијата се нашле [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија. Meѓутоа во текот на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско - Турската војна]] егзархиските претставници биле отстранети од [[Македонија]]. Егзархијата своите позиции ќе ги зацврсти дури во [[1890]] година кога од [[Висока Порта|Високата порта]] ќе добие 2 владички берати за [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија и доплнително уште два владички берати за [[Велес|Велешката]] и [[Неврокоп]]ската епархија во [[1894]] година.<ref>{{Наведена книга|title=Minorities in the Balkans|last=Ortakovski|first=Vladimir|publisher=BRILL М10 25|year=2021|isbn=900447899X|pages=43}}</ref> На егзархијата во [[1897]] година и се доделени уште три владички берати за [[Битола|Битолската]], [[Струмица|Струмичката]] и [[Дебар]]ската егзархија. === Вмешување на бугарската држава === Основите на бугарската државна пропаганда во [[Македонија]] ги поставил бугарскиот политичар [[Константин Стоилов]]. Тој подготвил специјален проект за идно дејствување во [[Македонија]] и таквиот програмски документ во [[јануари]] [[1883]] година го претставил пред бугарскиот кнез [[Александар I Батенберг]]. Во овој документ биле утврдени односите помеѓу [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и владата, како и модалитетите за идната црковно-просветна дејност на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]], а притоа било истакнато дека самата [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] својата дејност мора да ја врши под контрола на бугарската влада. Столилов во својот документ на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и препорачал: {{Цитатник|''1) при неа да се создаде една просветна комисија (попечителство) под претседателство на егзархот, во која задолжително би влегувал еден дипломатски претставник на бугарската влада во Цариград, потоа еден од синодалните архијереи и уште два члена што би ги избрал самот егзарх 2) да се спроведе еднообразност во организирањето на црковно-училишните општини во Македонија и преку нив да ја изведува својата активност на теренот 3) егзархот да и поднесува на бугарската влада сметка за сите материјални издатоци за изградба и поправка на секакви видови училишта, за издржување на учителите ии професорите, претседателите на црковно-училишните општини и други лица 4) на секој шест месеци егзархот да поднесува опширен извештај за работата во текот на целата година и за потребите во идната учебна година''}} Меѓу другото било истакнато и дека: {{Цитатник|''секој Македонец треба да е вдахновен со мислата дека во Софија се грижат за неговата судбина, за неговата сегашност и за неговата иднина'' <ref>''М. Миновски, Македонија во билатералните и мултилатералните договори..., 228.''</ref>}} Кај населението во [[Македонија]] треба да се разбуди и развие бугарското национално чувство, да се работи на просветен план и затоа бугарската влада и Егзархија треба да работат рака под рака. Да се внимава кој се испраќа за учител во [[Македонија]], воспитаниците да ги воспитуваат учениците во бугарски патриотски дух и кај воспитаниците и останатото македонско население да се всади идејата дека бугарскиот кнез е господар на целиот бугарски народ и дека тој ќе го изврши обединувањето на целиот бугарски народ.<ref>{{Наведена книга|title=The Macedonian Nation|last=Taškovski|first=Dragan|publisher=Nasha Kniga|year=1976|pages=90}}</ref> Со таквата цел, во [[1883]]/[[1884]] година, при Егзархијата во [[Цариград]] бил формиран ''Училиштен оддел'' кој требало да раководи со просветната дејност во [[Македонија]] и да го надгледува трошењето на финансиските средства испратени од [[Бугарија]], а наменети за веќе зацртаниот план<ref>''Бугарската егзархија и македонското национално-ослободително движење (1893-1908), Александар Трајановски, Скопје, 1982''</ref>. И затоа [[Петар Поп Арсов]] ќе истакне дека: {{Цитатник|''(Егзархијата се претворила во б.н) чисто бирократско одделение на софиското надворешно министерство '' <ref>''П.п.Арсов, Потеклото на револуционерното движење во Македонија... No. 8, Софија, 19.07.1919,3''</ref>}} Со тоа биле поставени основите за идната просветна дејност во [[Македонија]]. Бугарската држава за да се осигура успешно делување на овој црковно-просветен ситем почнала да дава големи суми на пари од својот сопстевн буџет. Со текот на годините овие средства постојано се зголемувале. Во [[1881]] година сумата која била одвоена за пропагнадата во [[Македонија]] изнесувала 100 000 лева, а во [[1885]] година за [[Македонија]] и [[Одринско]] заедно биле одвоени 574 874 лева, а за [[1890]] година според еден извештај биле одвоени 5 500 000 франци. Во [[1890]] година, по иницијатива на бугарската влада била изработена специјална програма за просветната егзархиска политика во Македонија, која била прифатена од Народното собрание на [[Бугарија]]. Меѓу другото, во седмата точка од оваа програма стои: {{Цитатник|''за учители во Македонија да се назначат само родени Бугари, а за учители по турски јазик да се назначат само влијателни лица кај турските власти. На учениците што ќе завршат гимназија во Македонија, ако не сакаат да добијат повисоко образование да им се даде служба во Бугарија. Ако некои од учениците сакаат да прифатат учителски позив, откако ќе поминат четири години на практика во Бугарија да се назначуваат за учители по нивните родни места'' <ref>''Просветната политика на егзархијата у училишните бунтови во Македонија, Славко Димевски, Скопје, 1960, 12 ''</ref>}} === Бугарските егзархиски училишта=== {| class="wikitable" |+Рани примери на учители од бугарските земји во Македонија !Год. на</br> пристигнување !Учител !Потекло !Место на дејност |- |1849 |[[Дамаскин Рилец|Дамаскин]] |Копривштица |Велес |- |1857 |[[Георги Икономов Дупничанин|Георги Икономов]] |Дупница |Велес |- |1859 |[[Васил Манчев]] |Свиштов |Битола |- |1865 |[[Недела Петкова]] |Сопот |Прилеп |- |1866 |[[Никола Еничерев]] |Пловдив |Прилеп |- |1868 |[[Константин Босилков]] |Копривштица |Велес |- |1868 |[[Стефан Салгнџиев]] |Стара Загора |Солун |- |1870 |[[Васил Попович]] |Болград |Велес |- |1871 |Димитар Христов |Софија |Велес |} [[Податотека:Solunska-gimnaziya.jpg|thumb|десно|300px|Солунската егзархиска гимназија „Св. Кирил и Методиj“]] Бугарската влада со текот на годините постојано ги зголемувала финансиските издатоци од својот буџет за потребите на црковно-просветната пропаганда во Македонија. Во почетокот се издвојувале 30 000 лева, но во [[1882]] година сумата се искачила на 100 000 лева, а во [[1883]] година на 200 000 лева. Во учебната [[1896]]/[[1897]] година средствата изнесувале 972 915 лева, а во учебната 1897/98 година 939 748 лева. Со овие финансиски средста се зголемил и бројот на егзархиските бугарски училишта во [[Македонија]]. Според ''Селаник газет'' во [[1885]] година покрај [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гиманзија Св. Кирил и Методиј]] егизистирале и 4 бугарски уилишта. Во нив работеле 21 учител и 10 учителки, а наставата ја посетувале 460 ученици и 140 ученички. Во Солунскиот санџак имало 119 егзрхиски училишта со 133 наставника и 2810 ученика, додека пак во Серскиот санџак и во тамошните кази [[Сер]], [[Неврокоп]], [[Мелник]], [[Петрич]], [[Зихна]], [[Горна Џумаја]] и [[Демир Хисар]] имало 41 училиште, 50 учители и 2326 ученика. Во [[1885]] година во [[Македонија]] имало 250 основни бугарски училишта со 14 824 ученици. Од оваа бројка општините издржувале 187 училишта со 10 127 ученика. Во Солунскиот санџак, општините издржувале 46 училишта со 1312 ученици. Во Серскиот санџак имало 47 општински училишта со 3270 ученици. Останатите 63 училишта со 4697 ученици биле издржувани од Егзархијата. Во оваа бројка не влегуваат 21 класно уилиште. Во [[1885]] година во [[Солунската машка гимназија]] учеле 425 ученика во 6 класа, а во женската гимназија имало 125 ученички подделени во 4 класа. Треба да се истакне дека речиси сите ученици биле сместени во пансиони. Во прилог на бугарската просветна политика одел турскиот закон од [[1882]] година кој дозволувал отворање на училишта доколку тоа го побараат барем 30 куќи во едно село или град. Во [[1884]] година во Прилеп била отворена [[богословија]] во која биле обучувани егзархиските свешеници, но по една година оваа богодловија била пренесена во [[Одрин]]. ==Репресивниот карактер на бугарската пропаганда == Со цел да се зацврстат и прошираат позициите на бугарската пропаганада во [[Македонија]], бугарската држава понекогаш ги користела и сите механизми на власта со цел да се придобијаат што поголем број на приврзаниции во [[Македонија]]. Во втората половина на 90 - тите години на [[19 век]] бугарската пропаганда направила обид за проширување на своето влијание во [[Солун|Солуннската област]] и притоа биле искористени сите средстава за притисок. Во [[1897]] година бугарските власти извршиле притисок вр жителите на селото [[Караќој]] принудувајќи ги да ја признаат бугарската народност и [[Бугарска егзархија|Егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Claiming Macedonia: The Struggle for the Heritage, Territory and Name of the Historic Hellenic Land, 1862-2004|url=https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa|last=Papavizas|first=George|publisher=McFarland M01|year=2006|isbn=0786423234|pages=[https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa/page/39 39]}}</ref> Имено сите мажи од селото [[Караќој]] оделе на печалба во [[Бугарија]], а дома се враќале еднаш или двапати годишно. Треба да се истакне дека во пасошите на печалбарите од оваа село пишувале дека се грчка народност и според некои истаричари токму тоа и сметало на бугарската влада. Во едено известување на Бугарското министерство за внатрешни работи со дата од 18.07.[[1897]] година и заверено под број ''2810'', а испратено до окружните управници и градоначалникот на [[Софија]] се истакнувало дека: {{Цитатник|''жителите од Караќој се чисти бугари, кои ја држат гркоманската страна, не ја признаваат Егзархијата и не ги учат децата на бугарски... сите обиди... да си го признаат јазикот и народноста останаа безуспешни, и ако селото не се спечали за бугарската страна... ќе биде тешко да се спечалат уште многу села во солунската каза'' <ref name="VG" />}} И затоа Бугарското министерство за внатрешни работи им наредило на административните, полициските и финансиските власти да се дејствува на сериозен начин врз селаните од [[Караќој]] и заедно со духованата власт по пат на закани, уцени и убедувања да им се каже дека ако не ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], ако не земат Бугарин за учител во селото и ако не ја признаат бугарската народност тогаш нема да им биде дозволено да одаат на печалба во [[Бугарија]] <ref name="VG">''[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893-1903 година, Скопје, Институт за Историја-Филозофски факултет''</ref>. Властите биле задолжени да ги пронајдаат сите жители од селото [[Караќој]] кој се на печалба, а за нивно пронаоѓање бил доставен список од 101 лице <ref name="VG" />. Министерството за внатрешни работи посебно им нагласило на финансиските власти дека треба серосзно да се влијае и притоа како средство за притисок да се искористи ''патентовиот данок'' (данок за занимање)<ref name="VG" />. Сите оние кој немало да имаат потврда дека ја признаваат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во пасошите нема да им пишува дека се од бугарска народност, требало да бидаат обложени во највисоки размери, а во спротивно ако ја признавале бугарската народност данокот би требало да биде синболичен. Во иднина оваа мерка требало да важи за сите лица кој ќе доѓле во Бугарија на печалба, а во пасошите немало да им пишува дека се од бугарска народност <ref name="VG" />. Од коресподенцијата на бугарските министерства се дознава дека селаните од [[Караќој]] истакнале подготвеност ако биде отворено бугарско училиште во нивното село да ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Меѓутоа следната година кога повторно тие се нашле во [[Бугарија]] на печалба во пасошите им пишувало дека се од грчка народност. Поради тоа Министерството за внатрешни работи испратило ново окружно во кое било констатирано дека мерките не ги дале посакуваните резулатати и затоа се предвидувале поостри мерки <ref name="VG" />. [[Крсте Петков Мисирков|Крсте П. Мисирков]] беше голем противник на Бугарската пропаганда, во неговите дела тој пишувал како примање на пропагандата беше голема несреќа на [[Македонци|Македонскиот народ]], тој ја пишувал Бугарската пропаганда и Бугарската Егзархија како ѓаволите на Македонија<ref>{{Наведена книга|title=Entangled Histories of the Balkans - Volume One: National Ideologies and Language Policies|publisher=BRILL М07|year=2013|isbn=900425076X|pages=320}}</ref> == Грчко-бугарската пропагандна војна во Македонија == До создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзрхија]], црковните имоти во [[Македонија]] и припаѓале на [[Цариградската патријаршија]]. Но по создавањето на Егзархијата, двете цркви започнале борба за контрола на [[црква|црквите]] и [[гробишта]]та во [[Македонија]]. === Борби за црквите === Во селото [[Месимер]] - Воденско имало 150 куќи и две цркви. Црквата која се наоѓала во ценатрот на селото, а другата на крајот од селото. Во 80 - години на [[19 век]] селаните се договориле во централната црква богослужбата да се изведува на [[грчки]] јазик, а во периферната црква на [[словенски]] јазик. Малку подоцна во селото се нашла турската жандармерија со грчкиот владика и двете цркви и биле доделени на Патријаршијата иако во селото имало само 20 патријаршиски куќи. Во селото [[Негован (Лагадинско)|Негован]], Лагадинско имало 400 куќи од кој само 10 биле патријаршистички, но и покрај тоа црквата во селото и била доделена на [[Цариградската патријаршија]] и на тој начин се зголемил бројот на патријаршиските куќи на вкупно 50. Училиштето и останатиот црковен имот во селото и биле доделени на Патријаршијата. По еден судир во црквата таа била затворена <ref>''Политиката на турското правителство..., 38 - 40''</ref>. Речиси истата случка се повторила и во [[Ново Село]] - Солунско каде по инцидентот во црквата биле затворени селските првенци кои биле егархисти. === Борби за гробиштата === Уште поморбидна била борбата за контрола на [[гробишта]]та. Во 1888 година на општинските гробишта во [[Дојран]], кога егзархистите го закопувале телото на еден починат егзархист биле нападнати од страна патријаршистите. Се создала тензична состојба која можела да го зафати целиот град и затоа морал да интервенира солунскиот валија Галиб - паша. Тој дозволил да биде закопано телото на егазархистот, а на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Истата година во месец ноември сличен инцидент се случил во [[Сер]] кога бил закопан еден егзархиски свештеник и повторно интервенирал Галиб - паша и на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Во 1891 година во [[Струмица]] гркоманите го откопале телото на едно дете само затоа што неговите родители биле егзархисти. На 25.05.1902 година во селото [[Просечан]] во Драмскиот санџак бил закопан егзархискиот свештеник Георги Фркачев меѓутоа против неговото закопување се побуниле гркоманите од селото. Затоа драмскиот мутесариф дошол со жанадармеријата, го блокирал селото и издал наредба да биде откопан свештеникот и да биде закопан поблиску до егзархиската црква, а тоа се случило четири дена по неговиот првобитен погреб. Имено во селото [[Просечан]] имало две цркви, една егазрхиска и една патријаршиска со зеднички двор, најголемиот дел од дворот и припаѓал на Патријаршијата. Ваквите случаи биле многубројни и од нив може да се заклучи дека: {{Цитатник|''Во грчко - бугарската пропагандна војна во Македонија, очигледно не биле поштедени ниту мртвите. Двете цркви проповедајќи ја Христовата вера ги заборавиле основните христијански и морално - етички норми дека покојниците треба да почиваат во мир. Ако во оваа пропагандна трка не биле поштедени ниту мртвите, тогаш како им било на живите?!''<ref name="VG" />}} [[Податотека:Bugarski agitatori niz Makedonija, 1908.pdf|мини|лево|Српски извештај за преплавеност на сите вилаети во Македонија од бугарски агитатори, дојдени од Бугарија, кои се однесуваат како да не постојат други народи во Македонија, и кои се обидуваат да ги придобијат на бугарска страна со терор, закани, подмитувања. (13 септември 1908)]] == Бугарската вооружена пропаганда == {{Македонска револуционерна организација}} Со текот на времето бугарската пропаганда попримила и вооружен карактер. Притоа бугарскиот двор и влада се послужиле со [[Македонската емиграција во Бугарија]] како и со [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Така оваа организација од чисто патриотска се претворила во орудие на дворот и владата, а тие преку [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] <ref name="ZPBDiV">''Независно од злоупотребите на бугарскиот двор и влада, македонскиот комитет е организација на македонската емиграција во Бугарија. Во неа членувале Македонци, а помалку Бугари. Повеќето од нив биле искрени македонски патриоти. Меѓутоа, во МК се вовлекле доверливи луѓе на бугарската политика, разни профитери, кариеристи, авантуристи, случајни сопатници, квазипатриот, дури и арамии. Инволвирањето на таквиот профил во МК, се одразило на неговата активност, а посебно врз македонското ослободително дело и МРО''.... види Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт...187</ref> направиле обиди за остварување на своите цели и интереси, што многу штетно влијало врз македонското револуционерно движење. Првиот престап бил направен во [[1895]] година преку [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] и затоа Крум Христов истакнал дека: {{Цитатник|''Трајко Китанчев со својот авторитет ја покривал подготовката на првата престапна авантура на дворот, која отвора цела ера на врховистички престапи кон Македонија'' <ref>''Крум Христов,Гоце Делчев,Софија 1955,109''</ref><ref name="TK">''Според некои смрта била придизвикана од сознанието дека македонското дело со кое раководел Китанчев е злоупотребено и изманипулирано од бугарскиот кнез. Навистина тоа се случило откако бугарските власти ја затвориле границата и почнале преследување на македонските чети''</ref>}} За разлика од грчката влада која дирекно организирала и препраќала чети, [[Бугарија]] сакала да ја искористи [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]] и целото македонско револуционерно движење за оставрување на санстефанскиот идеал, а сето тоа се одразлило во дејноста на двете најголеми македонски револуционерни организации кој на крај започнале и борба меѓу себе. :погл. [[Борба за Македонија]], [[Македонска револуционерна организација]] и [[Македонски комитет]] ===Пропагандата за време на Првата светска војна=== По влегувањето на Бугарија во Првата светска војна на страната на Централните сили, нејзината Втора армија есента 1915 година ги зазема македонските градови Куманово, Штип, Велес и Скопје. Пролетта 1916 година потпомогната од своите германски и австроунгарски сојузници, ја освојува Рупелската Теснина и, навлегувајќи во источниот дел на Егејска Македонија, ги зазема градовите Сер, Драма и Кавала. Кон средината на август истата година бугарските сили, предводени од генерал [[Климент Бојаџиев]] ги разбиваат трупите на Антантата на просторот [[Добро Поле]] - Баница - Лерин и продирајќи кон Костур го заземаат Лерин со околните населби. За тоа време пропагандата станала секојдневие, која дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколките години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. ===Пропагандата за време на Втората светска војна=== За време на [[Втората светска војна]], по окупацијата на Македонија од страна на [[Бугарија]], пропагандата станала секојдневие, која со доста репресивни мерки дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколкуте години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. Еден од методите на пропагирање бил и формирање на разни организации и друштва.<ref>''Т. Мамуровски, Бугарската пропаганда во Југозападна и Централна Егејска Македонија 1941–1944, Скопје, 1989 ''</ref> *[[Колаборационистичко комитско движење]] - било политичко и оружено движење за соработка со окупаторите за време на [[Втората светска војна]] во Егејска Македонија == Извори == <references/> == Поврзано == * [[Пропаганда]] * [[Историја на македонскиот народ]] == Надворешни врски == * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=7&pid=26&ppid=234 Бугарска пропаганда] * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ за македонскиот јазик и пропагандите]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ (2)|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи|Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи]] на Викиизвор. * [[:s:Јован Цвииќ за македонските Словени|Јован Цвииќ за македонските Словени]] на Викиизвор. * [http://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh Од признавање до негирање - (бугарски ставови за македонското прашање)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220616014227/https://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh |date=2022-06-16 }} 1970 година, Скопје. {{Македонско национално движење}} [[Категорија:Бугарска пропаганда во Македонија| ]] q6jzwrvf43hpzd0l02ptxc3v7anqsck 5606940 5606939 2026-08-10T00:03:34Z Buli 2648 /* Бугарските егзархиски училишта */ 5606940 wikitext text/x-wiki '''Бугарска пропаганда''' — разгранет систем за ширење на бугарското национално чувство, култура, јазик, идеја и влијание меѓу населението во Македонија.<ref>{{Наведена книга|title=Hellenism and Its Balkan Neighbours During Recent Years|last=Gyalistras|first=Sergios|publisher=Hestia|year=1945|pages=51}}</ref> Организираниот пробив на оваа пропаганда започнува со создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], а по отворањето на бугарските трговски агентства во [[1897]] година, се засилува и дирекното влијание на бугарската влада во [[Македонија]]. Целта на оваа пропаганда е да се соберат што поголем број на национални приврзаници кои би се искористиле како внатрешни сојузници и оправдувачки фактор за остварување на санстефанскиот идеал, односно создавање на [[Санстефанска Бугарија|Голема Бугарија]]. == Пробив == === Бугарска црковна пропаганда === {{Странски пропаганди во Македонија}} Организираниот пробив на [[Бугарија|бугарската]] пропаганда во [[Македонија (регион)|Македонија]] започнува со формирањето на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Macedonia and the Macedonians: A History|url=https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross|last=Rossos|first=Andrew|publisher=Hoover Press|year=2013|isbn=081794883X|pages=[https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross/page/77 77]}}</ref> Егзархијата била формирана на 28 февруари 1870 година со посебен [[султан]]ов [[ферман]] и прва епархија во [[Македонија]] која била под јурисдикција на Егзархијата е [[Велес|Велешката епархија]]. За прв претставник на Егзархијата во [[Македонија]] бил поставен архимандритот Дамаскин кој стапил на должност во [[1872]] година <ref>''Александар Трајановски, Бугарска егзархија и македонското националноослободително движење (1893 - 1908), Скопје, 1982, 35.''</ref>. [[Податотека:Sultan’s Ferman for the establishment of a Bulgarian Exarchate.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Сулатановиот ферман од 1870 година''</small>]] [[Податотека:Ilarion-of-Nevrokop-appointment-1895.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Владички берат за Неврокопската епархија''</small>]] Според ''член 10'' од султановиот ферман со кои била основана Егзархијата, било дозволено доколку во рамките на една Црковно - училишна општина во Македонија со 2/3 мнозинство нејзините општинари одлучаат да се приклучаат кон Егзархијата, да можаат тоа да го направат. На тој начин во [[1874]] година под јурисдикција на Егзархијата се нашле [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија. Meѓутоа во текот на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско - Турската војна]] егзархиските претставници биле отстранети од [[Македонија]]. Егзархијата своите позиции ќе ги зацврсти дури во [[1890]] година кога од [[Висока Порта|Високата порта]] ќе добие 2 владички берати за [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија и доплнително уште два владички берати за [[Велес|Велешката]] и [[Неврокоп]]ската епархија во [[1894]] година.<ref>{{Наведена книга|title=Minorities in the Balkans|last=Ortakovski|first=Vladimir|publisher=BRILL М10 25|year=2021|isbn=900447899X|pages=43}}</ref> На егзархијата во [[1897]] година и се доделени уште три владички берати за [[Битола|Битолската]], [[Струмица|Струмичката]] и [[Дебар]]ската егзархија. === Вмешување на бугарската држава === Основите на бугарската државна пропаганда во [[Македонија]] ги поставил бугарскиот политичар [[Константин Стоилов]]. Тој подготвил специјален проект за идно дејствување во [[Македонија]] и таквиот програмски документ во [[јануари]] [[1883]] година го претставил пред бугарскиот кнез [[Александар I Батенберг]]. Во овој документ биле утврдени односите помеѓу [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и владата, како и модалитетите за идната црковно-просветна дејност на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]], а притоа било истакнато дека самата [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] својата дејност мора да ја врши под контрола на бугарската влада. Столилов во својот документ на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и препорачал: {{Цитатник|''1) при неа да се создаде една просветна комисија (попечителство) под претседателство на егзархот, во која задолжително би влегувал еден дипломатски претставник на бугарската влада во Цариград, потоа еден од синодалните архијереи и уште два члена што би ги избрал самот егзарх 2) да се спроведе еднообразност во организирањето на црковно-училишните општини во Македонија и преку нив да ја изведува својата активност на теренот 3) егзархот да и поднесува на бугарската влада сметка за сите материјални издатоци за изградба и поправка на секакви видови училишта, за издржување на учителите ии професорите, претседателите на црковно-училишните општини и други лица 4) на секој шест месеци егзархот да поднесува опширен извештај за работата во текот на целата година и за потребите во идната учебна година''}} Меѓу другото било истакнато и дека: {{Цитатник|''секој Македонец треба да е вдахновен со мислата дека во Софија се грижат за неговата судбина, за неговата сегашност и за неговата иднина'' <ref>''М. Миновски, Македонија во билатералните и мултилатералните договори..., 228.''</ref>}} Кај населението во [[Македонија]] треба да се разбуди и развие бугарското национално чувство, да се работи на просветен план и затоа бугарската влада и Егзархија треба да работат рака под рака. Да се внимава кој се испраќа за учител во [[Македонија]], воспитаниците да ги воспитуваат учениците во бугарски патриотски дух и кај воспитаниците и останатото македонско население да се всади идејата дека бугарскиот кнез е господар на целиот бугарски народ и дека тој ќе го изврши обединувањето на целиот бугарски народ.<ref>{{Наведена книга|title=The Macedonian Nation|last=Taškovski|first=Dragan|publisher=Nasha Kniga|year=1976|pages=90}}</ref> Со таквата цел, во [[1883]]/[[1884]] година, при Егзархијата во [[Цариград]] бил формиран ''Училиштен оддел'' кој требало да раководи со просветната дејност во [[Македонија]] и да го надгледува трошењето на финансиските средства испратени од [[Бугарија]], а наменети за веќе зацртаниот план<ref>''Бугарската егзархија и македонското национално-ослободително движење (1893-1908), Александар Трајановски, Скопје, 1982''</ref>. И затоа [[Петар Поп Арсов]] ќе истакне дека: {{Цитатник|''(Егзархијата се претворила во б.н) чисто бирократско одделение на софиското надворешно министерство '' <ref>''П.п.Арсов, Потеклото на револуционерното движење во Македонија... No. 8, Софија, 19.07.1919,3''</ref>}} Со тоа биле поставени основите за идната просветна дејност во [[Македонија]]. Бугарската држава за да се осигура успешно делување на овој црковно-просветен ситем почнала да дава големи суми на пари од својот сопстевн буџет. Со текот на годините овие средства постојано се зголемувале. Во [[1881]] година сумата која била одвоена за пропагнадата во [[Македонија]] изнесувала 100 000 лева, а во [[1885]] година за [[Македонија]] и [[Одринско]] заедно биле одвоени 574 874 лева, а за [[1890]] година според еден извештај биле одвоени 5 500 000 франци. Во [[1890]] година, по иницијатива на бугарската влада била изработена специјална програма за просветната егзархиска политика во Македонија, која била прифатена од Народното собрание на [[Бугарија]]. Меѓу другото, во седмата точка од оваа програма стои: {{Цитатник|''за учители во Македонија да се назначат само родени Бугари, а за учители по турски јазик да се назначат само влијателни лица кај турските власти. На учениците што ќе завршат гимназија во Македонија, ако не сакаат да добијат повисоко образование да им се даде служба во Бугарија. Ако некои од учениците сакаат да прифатат учителски позив, откако ќе поминат четири години на практика во Бугарија да се назначуваат за учители по нивните родни места'' <ref>''Просветната политика на егзархијата у училишните бунтови во Македонија, Славко Димевски, Скопје, 1960, 12 ''</ref>}} === Бугарските егзархиски училишта=== {| class="wikitable" style="float:left; margin-right:1em;" |+Рани примери на учители од бугарските земји во Македонија !Год. на</br> пристигнување !Учител !Потекло !Место на дејност |- |1849 |[[Дамаскин Рилец|Дамаскин]] |Копривштица |Велес |- |1857 |[[Георги Икономов Дупничанин|Георги Икономов]] |Дупница |Велес |- |1859 |[[Васил Манчев]] |Свиштов |Битола |- |1865 |[[Недела Петкова]] |Сопот |Прилеп |- |1866 |[[Никола Еничерев]] |Пловдив |Прилеп |- |1868 |[[Константин Босилков]] |Копривштица |Велес |- |1868 |[[Стефан Салгнџиев]] |Стара Загора |Солун |- |1870 |[[Васил Попович]] |Болград |Велес |- |1871 |Димитар Христов |Софија |Велес |} [[Податотека:Solunska-gimnaziya.jpg|thumb|десно|300px|Солунската егзархиска гимназија „Св. Кирил и Методиj“]] Бугарската влада со текот на годините постојано ги зголемувала финансиските издатоци од својот буџет за потребите на црковно-просветната пропаганда во Македонија. Во почетокот се издвојувале 30 000 лева, но во [[1882]] година сумата се искачила на 100 000 лева, а во [[1883]] година на 200 000 лева. Во учебната [[1896]]/[[1897]] година средствата изнесувале 972 915 лева, а во учебната 1897/98 година 939 748 лева. Со овие финансиски средста се зголемил и бројот на егзархиските бугарски училишта во [[Македонија]]. Според ''Селаник газет'' во [[1885]] година покрај [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гиманзија Св. Кирил и Методиј]] егизистирале и 4 бугарски уилишта. Во нив работеле 21 учител и 10 учителки, а наставата ја посетувале 460 ученици и 140 ученички. Во Солунскиот санџак имало 119 егзрхиски училишта со 133 наставника и 2810 ученика, додека пак во Серскиот санџак и во тамошните кази [[Сер]], [[Неврокоп]], [[Мелник]], [[Петрич]], [[Зихна]], [[Горна Џумаја]] и [[Демир Хисар]] имало 41 училиште, 50 учители и 2326 ученика. Во [[1885]] година во [[Македонија]] имало 250 основни бугарски училишта со 14 824 ученици. Од оваа бројка општините издржувале 187 училишта со 10 127 ученика. Во Солунскиот санџак, општините издржувале 46 училишта со 1312 ученици. Во Серскиот санџак имало 47 општински училишта со 3270 ученици. Останатите 63 училишта со 4697 ученици биле издржувани од Егзархијата. Во оваа бројка не влегуваат 21 класно уилиште. Во [[1885]] година во [[Солунската машка гимназија]] учеле 425 ученика во 6 класа, а во женската гимназија имало 125 ученички подделени во 4 класа. Треба да се истакне дека речиси сите ученици биле сместени во пансиони. Во прилог на бугарската просветна политика одел турскиот закон од [[1882]] година кој дозволувал отворање на училишта доколку тоа го побараат барем 30 куќи во едно село или град. Во [[1884]] година во Прилеп била отворена [[богословија]] во која биле обучувани егзархиските свешеници, но по една година оваа богодловија била пренесена во [[Одрин]]. ==Репресивниот карактер на бугарската пропаганда == Со цел да се зацврстат и прошираат позициите на бугарската пропаганада во [[Македонија]], бугарската држава понекогаш ги користела и сите механизми на власта со цел да се придобијаат што поголем број на приврзаниции во [[Македонија]]. Во втората половина на 90 - тите години на [[19 век]] бугарската пропаганда направила обид за проширување на своето влијание во [[Солун|Солуннската област]] и притоа биле искористени сите средстава за притисок. Во [[1897]] година бугарските власти извршиле притисок вр жителите на селото [[Караќој]] принудувајќи ги да ја признаат бугарската народност и [[Бугарска егзархија|Егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Claiming Macedonia: The Struggle for the Heritage, Territory and Name of the Historic Hellenic Land, 1862-2004|url=https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa|last=Papavizas|first=George|publisher=McFarland M01|year=2006|isbn=0786423234|pages=[https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa/page/39 39]}}</ref> Имено сите мажи од селото [[Караќој]] оделе на печалба во [[Бугарија]], а дома се враќале еднаш или двапати годишно. Треба да се истакне дека во пасошите на печалбарите од оваа село пишувале дека се грчка народност и според некои истаричари токму тоа и сметало на бугарската влада. Во едено известување на Бугарското министерство за внатрешни работи со дата од 18.07.[[1897]] година и заверено под број ''2810'', а испратено до окружните управници и градоначалникот на [[Софија]] се истакнувало дека: {{Цитатник|''жителите од Караќој се чисти бугари, кои ја држат гркоманската страна, не ја признаваат Егзархијата и не ги учат децата на бугарски... сите обиди... да си го признаат јазикот и народноста останаа безуспешни, и ако селото не се спечали за бугарската страна... ќе биде тешко да се спечалат уште многу села во солунската каза'' <ref name="VG" />}} И затоа Бугарското министерство за внатрешни работи им наредило на административните, полициските и финансиските власти да се дејствува на сериозен начин врз селаните од [[Караќој]] и заедно со духованата власт по пат на закани, уцени и убедувања да им се каже дека ако не ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], ако не земат Бугарин за учител во селото и ако не ја признаат бугарската народност тогаш нема да им биде дозволено да одаат на печалба во [[Бугарија]] <ref name="VG">''[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893-1903 година, Скопје, Институт за Историја-Филозофски факултет''</ref>. Властите биле задолжени да ги пронајдаат сите жители од селото [[Караќој]] кој се на печалба, а за нивно пронаоѓање бил доставен список од 101 лице <ref name="VG" />. Министерството за внатрешни работи посебно им нагласило на финансиските власти дека треба серосзно да се влијае и притоа како средство за притисок да се искористи ''патентовиот данок'' (данок за занимање)<ref name="VG" />. Сите оние кој немало да имаат потврда дека ја признаваат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во пасошите нема да им пишува дека се од бугарска народност, требало да бидаат обложени во највисоки размери, а во спротивно ако ја признавале бугарската народност данокот би требало да биде синболичен. Во иднина оваа мерка требало да важи за сите лица кој ќе доѓле во Бугарија на печалба, а во пасошите немало да им пишува дека се од бугарска народност <ref name="VG" />. Од коресподенцијата на бугарските министерства се дознава дека селаните од [[Караќој]] истакнале подготвеност ако биде отворено бугарско училиште во нивното село да ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Меѓутоа следната година кога повторно тие се нашле во [[Бугарија]] на печалба во пасошите им пишувало дека се од грчка народност. Поради тоа Министерството за внатрешни работи испратило ново окружно во кое било констатирано дека мерките не ги дале посакуваните резулатати и затоа се предвидувале поостри мерки <ref name="VG" />. [[Крсте Петков Мисирков|Крсте П. Мисирков]] беше голем противник на Бугарската пропаганда, во неговите дела тој пишувал како примање на пропагандата беше голема несреќа на [[Македонци|Македонскиот народ]], тој ја пишувал Бугарската пропаганда и Бугарската Егзархија како ѓаволите на Македонија<ref>{{Наведена книга|title=Entangled Histories of the Balkans - Volume One: National Ideologies and Language Policies|publisher=BRILL М07|year=2013|isbn=900425076X|pages=320}}</ref> == Грчко-бугарската пропагандна војна во Македонија == До создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзрхија]], црковните имоти во [[Македонија]] и припаѓале на [[Цариградската патријаршија]]. Но по создавањето на Егзархијата, двете цркви започнале борба за контрола на [[црква|црквите]] и [[гробишта]]та во [[Македонија]]. === Борби за црквите === Во селото [[Месимер]] - Воденско имало 150 куќи и две цркви. Црквата која се наоѓала во ценатрот на селото, а другата на крајот од селото. Во 80 - години на [[19 век]] селаните се договориле во централната црква богослужбата да се изведува на [[грчки]] јазик, а во периферната црква на [[словенски]] јазик. Малку подоцна во селото се нашла турската жандармерија со грчкиот владика и двете цркви и биле доделени на Патријаршијата иако во селото имало само 20 патријаршиски куќи. Во селото [[Негован (Лагадинско)|Негован]], Лагадинско имало 400 куќи од кој само 10 биле патријаршистички, но и покрај тоа црквата во селото и била доделена на [[Цариградската патријаршија]] и на тој начин се зголемил бројот на патријаршиските куќи на вкупно 50. Училиштето и останатиот црковен имот во селото и биле доделени на Патријаршијата. По еден судир во црквата таа била затворена <ref>''Политиката на турското правителство..., 38 - 40''</ref>. Речиси истата случка се повторила и во [[Ново Село]] - Солунско каде по инцидентот во црквата биле затворени селските првенци кои биле егархисти. === Борби за гробиштата === Уште поморбидна била борбата за контрола на [[гробишта]]та. Во 1888 година на општинските гробишта во [[Дојран]], кога егзархистите го закопувале телото на еден починат егзархист биле нападнати од страна патријаршистите. Се создала тензична состојба која можела да го зафати целиот град и затоа морал да интервенира солунскиот валија Галиб - паша. Тој дозволил да биде закопано телото на егазархистот, а на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Истата година во месец ноември сличен инцидент се случил во [[Сер]] кога бил закопан еден егзархиски свештеник и повторно интервенирал Галиб - паша и на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Во 1891 година во [[Струмица]] гркоманите го откопале телото на едно дете само затоа што неговите родители биле егзархисти. На 25.05.1902 година во селото [[Просечан]] во Драмскиот санџак бил закопан егзархискиот свештеник Георги Фркачев меѓутоа против неговото закопување се побуниле гркоманите од селото. Затоа драмскиот мутесариф дошол со жанадармеријата, го блокирал селото и издал наредба да биде откопан свештеникот и да биде закопан поблиску до егзархиската црква, а тоа се случило четири дена по неговиот првобитен погреб. Имено во селото [[Просечан]] имало две цркви, една егазрхиска и една патријаршиска со зеднички двор, најголемиот дел од дворот и припаѓал на Патријаршијата. Ваквите случаи биле многубројни и од нив може да се заклучи дека: {{Цитатник|''Во грчко - бугарската пропагандна војна во Македонија, очигледно не биле поштедени ниту мртвите. Двете цркви проповедајќи ја Христовата вера ги заборавиле основните христијански и морално - етички норми дека покојниците треба да почиваат во мир. Ако во оваа пропагандна трка не биле поштедени ниту мртвите, тогаш како им било на живите?!''<ref name="VG" />}} [[Податотека:Bugarski agitatori niz Makedonija, 1908.pdf|мини|лево|Српски извештај за преплавеност на сите вилаети во Македонија од бугарски агитатори, дојдени од Бугарија, кои се однесуваат како да не постојат други народи во Македонија, и кои се обидуваат да ги придобијат на бугарска страна со терор, закани, подмитувања. (13 септември 1908)]] == Бугарската вооружена пропаганда == {{Македонска револуционерна организација}} Со текот на времето бугарската пропаганда попримила и вооружен карактер. Притоа бугарскиот двор и влада се послужиле со [[Македонската емиграција во Бугарија]] како и со [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Така оваа организација од чисто патриотска се претворила во орудие на дворот и владата, а тие преку [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] <ref name="ZPBDiV">''Независно од злоупотребите на бугарскиот двор и влада, македонскиот комитет е организација на македонската емиграција во Бугарија. Во неа членувале Македонци, а помалку Бугари. Повеќето од нив биле искрени македонски патриоти. Меѓутоа, во МК се вовлекле доверливи луѓе на бугарската политика, разни профитери, кариеристи, авантуристи, случајни сопатници, квазипатриот, дури и арамии. Инволвирањето на таквиот профил во МК, се одразило на неговата активност, а посебно врз македонското ослободително дело и МРО''.... види Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт...187</ref> направиле обиди за остварување на своите цели и интереси, што многу штетно влијало врз македонското револуционерно движење. Првиот престап бил направен во [[1895]] година преку [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] и затоа Крум Христов истакнал дека: {{Цитатник|''Трајко Китанчев со својот авторитет ја покривал подготовката на првата престапна авантура на дворот, која отвора цела ера на врховистички престапи кон Македонија'' <ref>''Крум Христов,Гоце Делчев,Софија 1955,109''</ref><ref name="TK">''Според некои смрта била придизвикана од сознанието дека македонското дело со кое раководел Китанчев е злоупотребено и изманипулирано од бугарскиот кнез. Навистина тоа се случило откако бугарските власти ја затвориле границата и почнале преследување на македонските чети''</ref>}} За разлика од грчката влада која дирекно организирала и препраќала чети, [[Бугарија]] сакала да ја искористи [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]] и целото македонско револуционерно движење за оставрување на санстефанскиот идеал, а сето тоа се одразлило во дејноста на двете најголеми македонски револуционерни организации кој на крај започнале и борба меѓу себе. :погл. [[Борба за Македонија]], [[Македонска револуционерна организација]] и [[Македонски комитет]] ===Пропагандата за време на Првата светска војна=== По влегувањето на Бугарија во Првата светска војна на страната на Централните сили, нејзината Втора армија есента 1915 година ги зазема македонските градови Куманово, Штип, Велес и Скопје. Пролетта 1916 година потпомогната од своите германски и австроунгарски сојузници, ја освојува Рупелската Теснина и, навлегувајќи во источниот дел на Егејска Македонија, ги зазема градовите Сер, Драма и Кавала. Кон средината на август истата година бугарските сили, предводени од генерал [[Климент Бојаџиев]] ги разбиваат трупите на Антантата на просторот [[Добро Поле]] - Баница - Лерин и продирајќи кон Костур го заземаат Лерин со околните населби. За тоа време пропагандата станала секојдневие, која дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколките години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. ===Пропагандата за време на Втората светска војна=== За време на [[Втората светска војна]], по окупацијата на Македонија од страна на [[Бугарија]], пропагандата станала секојдневие, која со доста репресивни мерки дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколкуте години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. Еден од методите на пропагирање бил и формирање на разни организации и друштва.<ref>''Т. Мамуровски, Бугарската пропаганда во Југозападна и Централна Егејска Македонија 1941–1944, Скопје, 1989 ''</ref> *[[Колаборационистичко комитско движење]] - било политичко и оружено движење за соработка со окупаторите за време на [[Втората светска војна]] во Егејска Македонија == Извори == <references/> == Поврзано == * [[Пропаганда]] * [[Историја на македонскиот народ]] == Надворешни врски == * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=7&pid=26&ppid=234 Бугарска пропаганда] * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ за македонскиот јазик и пропагандите]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ (2)|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи|Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи]] на Викиизвор. * [[:s:Јован Цвииќ за македонските Словени|Јован Цвииќ за македонските Словени]] на Викиизвор. * [http://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh Од признавање до негирање - (бугарски ставови за македонското прашање)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220616014227/https://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh |date=2022-06-16 }} 1970 година, Скопје. {{Македонско национално движење}} [[Категорија:Бугарска пропаганда во Македонија| ]] 4dgzw9itt2pxm6akl7wqpz029abzuok 5606941 5606940 2026-08-10T00:06:05Z Buli 2648 /* Бугарските егзархиски училишта */ 5606941 wikitext text/x-wiki '''Бугарска пропаганда''' — разгранет систем за ширење на бугарското национално чувство, култура, јазик, идеја и влијание меѓу населението во Македонија.<ref>{{Наведена книга|title=Hellenism and Its Balkan Neighbours During Recent Years|last=Gyalistras|first=Sergios|publisher=Hestia|year=1945|pages=51}}</ref> Организираниот пробив на оваа пропаганда започнува со создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], а по отворањето на бугарските трговски агентства во [[1897]] година, се засилува и дирекното влијание на бугарската влада во [[Македонија]]. Целта на оваа пропаганда е да се соберат што поголем број на национални приврзаници кои би се искористиле како внатрешни сојузници и оправдувачки фактор за остварување на санстефанскиот идеал, односно создавање на [[Санстефанска Бугарија|Голема Бугарија]]. == Пробив == === Бугарска црковна пропаганда === {{Странски пропаганди во Македонија}} Организираниот пробив на [[Бугарија|бугарската]] пропаганда во [[Македонија (регион)|Македонија]] започнува со формирањето на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Macedonia and the Macedonians: A History|url=https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross|last=Rossos|first=Andrew|publisher=Hoover Press|year=2013|isbn=081794883X|pages=[https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross/page/77 77]}}</ref> Егзархијата била формирана на 28 февруари 1870 година со посебен [[султан]]ов [[ферман]] и прва епархија во [[Македонија]] која била под јурисдикција на Егзархијата е [[Велес|Велешката епархија]]. За прв претставник на Егзархијата во [[Македонија]] бил поставен архимандритот Дамаскин кој стапил на должност во [[1872]] година <ref>''Александар Трајановски, Бугарска егзархија и македонското националноослободително движење (1893 - 1908), Скопје, 1982, 35.''</ref>. [[Податотека:Sultan’s Ferman for the establishment of a Bulgarian Exarchate.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Сулатановиот ферман од 1870 година''</small>]] [[Податотека:Ilarion-of-Nevrokop-appointment-1895.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Владички берат за Неврокопската епархија''</small>]] Според ''член 10'' од султановиот ферман со кои била основана Егзархијата, било дозволено доколку во рамките на една Црковно - училишна општина во Македонија со 2/3 мнозинство нејзините општинари одлучаат да се приклучаат кон Егзархијата, да можаат тоа да го направат. На тој начин во [[1874]] година под јурисдикција на Егзархијата се нашле [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија. Meѓутоа во текот на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско - Турската војна]] егзархиските претставници биле отстранети од [[Македонија]]. Егзархијата своите позиции ќе ги зацврсти дури во [[1890]] година кога од [[Висока Порта|Високата порта]] ќе добие 2 владички берати за [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија и доплнително уште два владички берати за [[Велес|Велешката]] и [[Неврокоп]]ската епархија во [[1894]] година.<ref>{{Наведена книга|title=Minorities in the Balkans|last=Ortakovski|first=Vladimir|publisher=BRILL М10 25|year=2021|isbn=900447899X|pages=43}}</ref> На егзархијата во [[1897]] година и се доделени уште три владички берати за [[Битола|Битолската]], [[Струмица|Струмичката]] и [[Дебар]]ската егзархија. === Вмешување на бугарската држава === Основите на бугарската државна пропаганда во [[Македонија]] ги поставил бугарскиот политичар [[Константин Стоилов]]. Тој подготвил специјален проект за идно дејствување во [[Македонија]] и таквиот програмски документ во [[јануари]] [[1883]] година го претставил пред бугарскиот кнез [[Александар I Батенберг]]. Во овој документ биле утврдени односите помеѓу [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и владата, како и модалитетите за идната црковно-просветна дејност на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]], а притоа било истакнато дека самата [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] својата дејност мора да ја врши под контрола на бугарската влада. Столилов во својот документ на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и препорачал: {{Цитатник|''1) при неа да се создаде една просветна комисија (попечителство) под претседателство на егзархот, во која задолжително би влегувал еден дипломатски претставник на бугарската влада во Цариград, потоа еден од синодалните архијереи и уште два члена што би ги избрал самот егзарх 2) да се спроведе еднообразност во организирањето на црковно-училишните општини во Македонија и преку нив да ја изведува својата активност на теренот 3) егзархот да и поднесува на бугарската влада сметка за сите материјални издатоци за изградба и поправка на секакви видови училишта, за издржување на учителите ии професорите, претседателите на црковно-училишните општини и други лица 4) на секој шест месеци егзархот да поднесува опширен извештај за работата во текот на целата година и за потребите во идната учебна година''}} Меѓу другото било истакнато и дека: {{Цитатник|''секој Македонец треба да е вдахновен со мислата дека во Софија се грижат за неговата судбина, за неговата сегашност и за неговата иднина'' <ref>''М. Миновски, Македонија во билатералните и мултилатералните договори..., 228.''</ref>}} Кај населението во [[Македонија]] треба да се разбуди и развие бугарското национално чувство, да се работи на просветен план и затоа бугарската влада и Егзархија треба да работат рака под рака. Да се внимава кој се испраќа за учител во [[Македонија]], воспитаниците да ги воспитуваат учениците во бугарски патриотски дух и кај воспитаниците и останатото македонско население да се всади идејата дека бугарскиот кнез е господар на целиот бугарски народ и дека тој ќе го изврши обединувањето на целиот бугарски народ.<ref>{{Наведена книга|title=The Macedonian Nation|last=Taškovski|first=Dragan|publisher=Nasha Kniga|year=1976|pages=90}}</ref> Со таквата цел, во [[1883]]/[[1884]] година, при Егзархијата во [[Цариград]] бил формиран ''Училиштен оддел'' кој требало да раководи со просветната дејност во [[Македонија]] и да го надгледува трошењето на финансиските средства испратени од [[Бугарија]], а наменети за веќе зацртаниот план<ref>''Бугарската егзархија и македонското национално-ослободително движење (1893-1908), Александар Трајановски, Скопје, 1982''</ref>. И затоа [[Петар Поп Арсов]] ќе истакне дека: {{Цитатник|''(Егзархијата се претворила во б.н) чисто бирократско одделение на софиското надворешно министерство '' <ref>''П.п.Арсов, Потеклото на револуционерното движење во Македонија... No. 8, Софија, 19.07.1919,3''</ref>}} Со тоа биле поставени основите за идната просветна дејност во [[Македонија]]. Бугарската држава за да се осигура успешно делување на овој црковно-просветен ситем почнала да дава големи суми на пари од својот сопстевн буџет. Со текот на годините овие средства постојано се зголемувале. Во [[1881]] година сумата која била одвоена за пропагнадата во [[Македонија]] изнесувала 100 000 лева, а во [[1885]] година за [[Македонија]] и [[Одринско]] заедно биле одвоени 574 874 лева, а за [[1890]] година според еден извештај биле одвоени 5 500 000 франци. Во [[1890]] година, по иницијатива на бугарската влада била изработена специјална програма за просветната егзархиска политика во Македонија, која била прифатена од Народното собрание на [[Бугарија]]. Меѓу другото, во седмата точка од оваа програма стои: {{Цитатник|''за учители во Македонија да се назначат само родени Бугари, а за учители по турски јазик да се назначат само влијателни лица кај турските власти. На учениците што ќе завршат гимназија во Македонија, ако не сакаат да добијат повисоко образование да им се даде служба во Бугарија. Ако некои од учениците сакаат да прифатат учителски позив, откако ќе поминат четири години на практика во Бугарија да се назначуваат за учители по нивните родни места'' <ref>''Просветната политика на егзархијата у училишните бунтови во Македонија, Славко Димевски, Скопје, 1960, 12 ''</ref>}} === Бугарските егзархиски училишта=== {| class="wikitable" style="float:left; font-size:85%; margin-right:1em;" |+Рани примери на учители од бугарските земји во Македонија !Год. на</br> пристигнување !Учител !Потекло !Место на</br> дејност |- |1849 |[[Дамаскин Рилец|Дамаскин]] |Копривштица |Велес |- |1857 |[[Георги Икономов Дупничанин|Георги Икономов]] |Дупница |Велес |- |1859 |[[Васил Манчев]] |Свиштов |Битола |- |1865 |[[Недела Петкова]] |Сопот |Прилеп |- |1866 |[[Никола Еничерев]] |Пловдив |Прилеп |- |1868 |[[Константин Босилков]] |Копривштица |Велес |- |1868 |[[Стефан Салгнџиев]] |Стара Загора |Солун |- |1870 |[[Васил Попович]] |Болград |Велес |- |1871 |Димитар Христов |Софија |Велес |} [[Податотека:Solunska-gimnaziya.jpg|thumb|десно|300px|Солунската егзархиска гимназија „Св. Кирил и Методиj“]] Бугарската влада со текот на годините постојано ги зголемувала финансиските издатоци од својот буџет за потребите на црковно-просветната пропаганда во Македонија. Во почетокот се издвојувале 30 000 лева, но во [[1882]] година сумата се искачила на 100 000 лева, а во [[1883]] година на 200 000 лева. Во учебната [[1896]]/[[1897]] година средствата изнесувале 972 915 лева, а во учебната 1897/98 година 939 748 лева. Со овие финансиски средста се зголемил и бројот на егзархиските бугарски училишта во [[Македонија]]. Според ''Селаник газет'' во [[1885]] година покрај [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гиманзија Св. Кирил и Методиј]] егизистирале и 4 бугарски уилишта. Во нив работеле 21 учител и 10 учителки, а наставата ја посетувале 460 ученици и 140 ученички. Во Солунскиот санџак имало 119 егзрхиски училишта со 133 наставника и 2810 ученика, додека пак во Серскиот санџак и во тамошните кази [[Сер]], [[Неврокоп]], [[Мелник]], [[Петрич]], [[Зихна]], [[Горна Џумаја]] и [[Демир Хисар]] имало 41 училиште, 50 учители и 2326 ученика. Во [[1885]] година во [[Македонија]] имало 250 основни бугарски училишта со 14 824 ученици. Од оваа бројка општините издржувале 187 училишта со 10 127 ученика. Во Солунскиот санџак, општините издржувале 46 училишта со 1312 ученици. Во Серскиот санџак имало 47 општински училишта со 3270 ученици. Останатите 63 училишта со 4697 ученици биле издржувани од Егзархијата. Во оваа бројка не влегуваат 21 класно уилиште. Во [[1885]] година во [[Солунската машка гимназија]] учеле 425 ученика во 6 класа, а во женската гимназија имало 125 ученички подделени во 4 класа. Треба да се истакне дека речиси сите ученици биле сместени во пансиони. Во прилог на бугарската просветна политика одел турскиот закон од [[1882]] година кој дозволувал отворање на училишта доколку тоа го побараат барем 30 куќи во едно село или град. Во [[1884]] година во Прилеп била отворена [[богословија]] во која биле обучувани егзархиските свешеници, но по една година оваа богодловија била пренесена во [[Одрин]]. ==Репресивниот карактер на бугарската пропаганда == Со цел да се зацврстат и прошираат позициите на бугарската пропаганада во [[Македонија]], бугарската држава понекогаш ги користела и сите механизми на власта со цел да се придобијаат што поголем број на приврзаниции во [[Македонија]]. Во втората половина на 90 - тите години на [[19 век]] бугарската пропаганда направила обид за проширување на своето влијание во [[Солун|Солуннската област]] и притоа биле искористени сите средстава за притисок. Во [[1897]] година бугарските власти извршиле притисок вр жителите на селото [[Караќој]] принудувајќи ги да ја признаат бугарската народност и [[Бугарска егзархија|Егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Claiming Macedonia: The Struggle for the Heritage, Territory and Name of the Historic Hellenic Land, 1862-2004|url=https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa|last=Papavizas|first=George|publisher=McFarland M01|year=2006|isbn=0786423234|pages=[https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa/page/39 39]}}</ref> Имено сите мажи од селото [[Караќој]] оделе на печалба во [[Бугарија]], а дома се враќале еднаш или двапати годишно. Треба да се истакне дека во пасошите на печалбарите од оваа село пишувале дека се грчка народност и според некои истаричари токму тоа и сметало на бугарската влада. Во едено известување на Бугарското министерство за внатрешни работи со дата од 18.07.[[1897]] година и заверено под број ''2810'', а испратено до окружните управници и градоначалникот на [[Софија]] се истакнувало дека: {{Цитатник|''жителите од Караќој се чисти бугари, кои ја држат гркоманската страна, не ја признаваат Егзархијата и не ги учат децата на бугарски... сите обиди... да си го признаат јазикот и народноста останаа безуспешни, и ако селото не се спечали за бугарската страна... ќе биде тешко да се спечалат уште многу села во солунската каза'' <ref name="VG" />}} И затоа Бугарското министерство за внатрешни работи им наредило на административните, полициските и финансиските власти да се дејствува на сериозен начин врз селаните од [[Караќој]] и заедно со духованата власт по пат на закани, уцени и убедувања да им се каже дека ако не ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], ако не земат Бугарин за учител во селото и ако не ја признаат бугарската народност тогаш нема да им биде дозволено да одаат на печалба во [[Бугарија]] <ref name="VG">''[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893-1903 година, Скопје, Институт за Историја-Филозофски факултет''</ref>. Властите биле задолжени да ги пронајдаат сите жители од селото [[Караќој]] кој се на печалба, а за нивно пронаоѓање бил доставен список од 101 лице <ref name="VG" />. Министерството за внатрешни работи посебно им нагласило на финансиските власти дека треба серосзно да се влијае и притоа како средство за притисок да се искористи ''патентовиот данок'' (данок за занимање)<ref name="VG" />. Сите оние кој немало да имаат потврда дека ја признаваат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во пасошите нема да им пишува дека се од бугарска народност, требало да бидаат обложени во највисоки размери, а во спротивно ако ја признавале бугарската народност данокот би требало да биде синболичен. Во иднина оваа мерка требало да важи за сите лица кој ќе доѓле во Бугарија на печалба, а во пасошите немало да им пишува дека се од бугарска народност <ref name="VG" />. Од коресподенцијата на бугарските министерства се дознава дека селаните од [[Караќој]] истакнале подготвеност ако биде отворено бугарско училиште во нивното село да ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Меѓутоа следната година кога повторно тие се нашле во [[Бугарија]] на печалба во пасошите им пишувало дека се од грчка народност. Поради тоа Министерството за внатрешни работи испратило ново окружно во кое било констатирано дека мерките не ги дале посакуваните резулатати и затоа се предвидувале поостри мерки <ref name="VG" />. [[Крсте Петков Мисирков|Крсте П. Мисирков]] беше голем противник на Бугарската пропаганда, во неговите дела тој пишувал како примање на пропагандата беше голема несреќа на [[Македонци|Македонскиот народ]], тој ја пишувал Бугарската пропаганда и Бугарската Егзархија како ѓаволите на Македонија<ref>{{Наведена книга|title=Entangled Histories of the Balkans - Volume One: National Ideologies and Language Policies|publisher=BRILL М07|year=2013|isbn=900425076X|pages=320}}</ref> == Грчко-бугарската пропагандна војна во Македонија == До создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзрхија]], црковните имоти во [[Македонија]] и припаѓале на [[Цариградската патријаршија]]. Но по создавањето на Егзархијата, двете цркви започнале борба за контрола на [[црква|црквите]] и [[гробишта]]та во [[Македонија]]. === Борби за црквите === Во селото [[Месимер]] - Воденско имало 150 куќи и две цркви. Црквата која се наоѓала во ценатрот на селото, а другата на крајот од селото. Во 80 - години на [[19 век]] селаните се договориле во централната црква богослужбата да се изведува на [[грчки]] јазик, а во периферната црква на [[словенски]] јазик. Малку подоцна во селото се нашла турската жандармерија со грчкиот владика и двете цркви и биле доделени на Патријаршијата иако во селото имало само 20 патријаршиски куќи. Во селото [[Негован (Лагадинско)|Негован]], Лагадинско имало 400 куќи од кој само 10 биле патријаршистички, но и покрај тоа црквата во селото и била доделена на [[Цариградската патријаршија]] и на тој начин се зголемил бројот на патријаршиските куќи на вкупно 50. Училиштето и останатиот црковен имот во селото и биле доделени на Патријаршијата. По еден судир во црквата таа била затворена <ref>''Политиката на турското правителство..., 38 - 40''</ref>. Речиси истата случка се повторила и во [[Ново Село]] - Солунско каде по инцидентот во црквата биле затворени селските првенци кои биле егархисти. === Борби за гробиштата === Уште поморбидна била борбата за контрола на [[гробишта]]та. Во 1888 година на општинските гробишта во [[Дојран]], кога егзархистите го закопувале телото на еден починат егзархист биле нападнати од страна патријаршистите. Се создала тензична состојба која можела да го зафати целиот град и затоа морал да интервенира солунскиот валија Галиб - паша. Тој дозволил да биде закопано телото на егазархистот, а на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Истата година во месец ноември сличен инцидент се случил во [[Сер]] кога бил закопан еден егзархиски свештеник и повторно интервенирал Галиб - паша и на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Во 1891 година во [[Струмица]] гркоманите го откопале телото на едно дете само затоа што неговите родители биле егзархисти. На 25.05.1902 година во селото [[Просечан]] во Драмскиот санџак бил закопан егзархискиот свештеник Георги Фркачев меѓутоа против неговото закопување се побуниле гркоманите од селото. Затоа драмскиот мутесариф дошол со жанадармеријата, го блокирал селото и издал наредба да биде откопан свештеникот и да биде закопан поблиску до егзархиската црква, а тоа се случило четири дена по неговиот првобитен погреб. Имено во селото [[Просечан]] имало две цркви, една егазрхиска и една патријаршиска со зеднички двор, најголемиот дел од дворот и припаѓал на Патријаршијата. Ваквите случаи биле многубројни и од нив може да се заклучи дека: {{Цитатник|''Во грчко - бугарската пропагандна војна во Македонија, очигледно не биле поштедени ниту мртвите. Двете цркви проповедајќи ја Христовата вера ги заборавиле основните христијански и морално - етички норми дека покојниците треба да почиваат во мир. Ако во оваа пропагандна трка не биле поштедени ниту мртвите, тогаш како им било на живите?!''<ref name="VG" />}} [[Податотека:Bugarski agitatori niz Makedonija, 1908.pdf|мини|лево|Српски извештај за преплавеност на сите вилаети во Македонија од бугарски агитатори, дојдени од Бугарија, кои се однесуваат како да не постојат други народи во Македонија, и кои се обидуваат да ги придобијат на бугарска страна со терор, закани, подмитувања. (13 септември 1908)]] == Бугарската вооружена пропаганда == {{Македонска револуционерна организација}} Со текот на времето бугарската пропаганда попримила и вооружен карактер. Притоа бугарскиот двор и влада се послужиле со [[Македонската емиграција во Бугарија]] како и со [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Така оваа организација од чисто патриотска се претворила во орудие на дворот и владата, а тие преку [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] <ref name="ZPBDiV">''Независно од злоупотребите на бугарскиот двор и влада, македонскиот комитет е организација на македонската емиграција во Бугарија. Во неа членувале Македонци, а помалку Бугари. Повеќето од нив биле искрени македонски патриоти. Меѓутоа, во МК се вовлекле доверливи луѓе на бугарската политика, разни профитери, кариеристи, авантуристи, случајни сопатници, квазипатриот, дури и арамии. Инволвирањето на таквиот профил во МК, се одразило на неговата активност, а посебно врз македонското ослободително дело и МРО''.... види Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт...187</ref> направиле обиди за остварување на своите цели и интереси, што многу штетно влијало врз македонското револуционерно движење. Првиот престап бил направен во [[1895]] година преку [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] и затоа Крум Христов истакнал дека: {{Цитатник|''Трајко Китанчев со својот авторитет ја покривал подготовката на првата престапна авантура на дворот, која отвора цела ера на врховистички престапи кон Македонија'' <ref>''Крум Христов,Гоце Делчев,Софија 1955,109''</ref><ref name="TK">''Според некои смрта била придизвикана од сознанието дека македонското дело со кое раководел Китанчев е злоупотребено и изманипулирано од бугарскиот кнез. Навистина тоа се случило откако бугарските власти ја затвориле границата и почнале преследување на македонските чети''</ref>}} За разлика од грчката влада која дирекно организирала и препраќала чети, [[Бугарија]] сакала да ја искористи [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]] и целото македонско револуционерно движење за оставрување на санстефанскиот идеал, а сето тоа се одразлило во дејноста на двете најголеми македонски револуционерни организации кој на крај започнале и борба меѓу себе. :погл. [[Борба за Македонија]], [[Македонска револуционерна организација]] и [[Македонски комитет]] ===Пропагандата за време на Првата светска војна=== По влегувањето на Бугарија во Првата светска војна на страната на Централните сили, нејзината Втора армија есента 1915 година ги зазема македонските градови Куманово, Штип, Велес и Скопје. Пролетта 1916 година потпомогната од своите германски и австроунгарски сојузници, ја освојува Рупелската Теснина и, навлегувајќи во источниот дел на Егејска Македонија, ги зазема градовите Сер, Драма и Кавала. Кон средината на август истата година бугарските сили, предводени од генерал [[Климент Бојаџиев]] ги разбиваат трупите на Антантата на просторот [[Добро Поле]] - Баница - Лерин и продирајќи кон Костур го заземаат Лерин со околните населби. За тоа време пропагандата станала секојдневие, која дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколките години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. ===Пропагандата за време на Втората светска војна=== За време на [[Втората светска војна]], по окупацијата на Македонија од страна на [[Бугарија]], пропагандата станала секојдневие, која со доста репресивни мерки дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколкуте години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. Еден од методите на пропагирање бил и формирање на разни организации и друштва.<ref>''Т. Мамуровски, Бугарската пропаганда во Југозападна и Централна Егејска Македонија 1941–1944, Скопје, 1989 ''</ref> *[[Колаборационистичко комитско движење]] - било политичко и оружено движење за соработка со окупаторите за време на [[Втората светска војна]] во Егејска Македонија == Извори == <references/> == Поврзано == * [[Пропаганда]] * [[Историја на македонскиот народ]] == Надворешни врски == * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=7&pid=26&ppid=234 Бугарска пропаганда] * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ за македонскиот јазик и пропагандите]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ (2)|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи|Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи]] на Викиизвор. * [[:s:Јован Цвииќ за македонските Словени|Јован Цвииќ за македонските Словени]] на Викиизвор. * [http://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh Од признавање до негирање - (бугарски ставови за македонското прашање)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220616014227/https://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh |date=2022-06-16 }} 1970 година, Скопје. {{Македонско национално движење}} [[Категорија:Бугарска пропаганда во Македонија| ]] t5uonl22g0fjeoy7enj8nlptkkjjvw9 5606942 5606941 2026-08-10T00:06:34Z Buli 2648 /* Бугарските егзархиски училишта */ 5606942 wikitext text/x-wiki '''Бугарска пропаганда''' — разгранет систем за ширење на бугарското национално чувство, култура, јазик, идеја и влијание меѓу населението во Македонија.<ref>{{Наведена книга|title=Hellenism and Its Balkan Neighbours During Recent Years|last=Gyalistras|first=Sergios|publisher=Hestia|year=1945|pages=51}}</ref> Организираниот пробив на оваа пропаганда започнува со создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], а по отворањето на бугарските трговски агентства во [[1897]] година, се засилува и дирекното влијание на бугарската влада во [[Македонија]]. Целта на оваа пропаганда е да се соберат што поголем број на национални приврзаници кои би се искористиле како внатрешни сојузници и оправдувачки фактор за остварување на санстефанскиот идеал, односно создавање на [[Санстефанска Бугарија|Голема Бугарија]]. == Пробив == === Бугарска црковна пропаганда === {{Странски пропаганди во Македонија}} Организираниот пробив на [[Бугарија|бугарската]] пропаганда во [[Македонија (регион)|Македонија]] започнува со формирањето на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Macedonia and the Macedonians: A History|url=https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross|last=Rossos|first=Andrew|publisher=Hoover Press|year=2013|isbn=081794883X|pages=[https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross/page/77 77]}}</ref> Егзархијата била формирана на 28 февруари 1870 година со посебен [[султан]]ов [[ферман]] и прва епархија во [[Македонија]] која била под јурисдикција на Егзархијата е [[Велес|Велешката епархија]]. За прв претставник на Егзархијата во [[Македонија]] бил поставен архимандритот Дамаскин кој стапил на должност во [[1872]] година <ref>''Александар Трајановски, Бугарска егзархија и македонското националноослободително движење (1893 - 1908), Скопје, 1982, 35.''</ref>. [[Податотека:Sultan’s Ferman for the establishment of a Bulgarian Exarchate.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Сулатановиот ферман од 1870 година''</small>]] [[Податотека:Ilarion-of-Nevrokop-appointment-1895.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Владички берат за Неврокопската епархија''</small>]] Според ''член 10'' од султановиот ферман со кои била основана Егзархијата, било дозволено доколку во рамките на една Црковно - училишна општина во Македонија со 2/3 мнозинство нејзините општинари одлучаат да се приклучаат кон Егзархијата, да можаат тоа да го направат. На тој начин во [[1874]] година под јурисдикција на Егзархијата се нашле [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија. Meѓутоа во текот на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско - Турската војна]] егзархиските претставници биле отстранети од [[Македонија]]. Егзархијата своите позиции ќе ги зацврсти дури во [[1890]] година кога од [[Висока Порта|Високата порта]] ќе добие 2 владички берати за [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија и доплнително уште два владички берати за [[Велес|Велешката]] и [[Неврокоп]]ската епархија во [[1894]] година.<ref>{{Наведена книга|title=Minorities in the Balkans|last=Ortakovski|first=Vladimir|publisher=BRILL М10 25|year=2021|isbn=900447899X|pages=43}}</ref> На егзархијата во [[1897]] година и се доделени уште три владички берати за [[Битола|Битолската]], [[Струмица|Струмичката]] и [[Дебар]]ската егзархија. === Вмешување на бугарската држава === Основите на бугарската државна пропаганда во [[Македонија]] ги поставил бугарскиот политичар [[Константин Стоилов]]. Тој подготвил специјален проект за идно дејствување во [[Македонија]] и таквиот програмски документ во [[јануари]] [[1883]] година го претставил пред бугарскиот кнез [[Александар I Батенберг]]. Во овој документ биле утврдени односите помеѓу [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и владата, како и модалитетите за идната црковно-просветна дејност на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]], а притоа било истакнато дека самата [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] својата дејност мора да ја врши под контрола на бугарската влада. Столилов во својот документ на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и препорачал: {{Цитатник|''1) при неа да се создаде една просветна комисија (попечителство) под претседателство на егзархот, во која задолжително би влегувал еден дипломатски претставник на бугарската влада во Цариград, потоа еден од синодалните архијереи и уште два члена што би ги избрал самот егзарх 2) да се спроведе еднообразност во организирањето на црковно-училишните општини во Македонија и преку нив да ја изведува својата активност на теренот 3) егзархот да и поднесува на бугарската влада сметка за сите материјални издатоци за изградба и поправка на секакви видови училишта, за издржување на учителите ии професорите, претседателите на црковно-училишните општини и други лица 4) на секој шест месеци егзархот да поднесува опширен извештај за работата во текот на целата година и за потребите во идната учебна година''}} Меѓу другото било истакнато и дека: {{Цитатник|''секој Македонец треба да е вдахновен со мислата дека во Софија се грижат за неговата судбина, за неговата сегашност и за неговата иднина'' <ref>''М. Миновски, Македонија во билатералните и мултилатералните договори..., 228.''</ref>}} Кај населението во [[Македонија]] треба да се разбуди и развие бугарското национално чувство, да се работи на просветен план и затоа бугарската влада и Егзархија треба да работат рака под рака. Да се внимава кој се испраќа за учител во [[Македонија]], воспитаниците да ги воспитуваат учениците во бугарски патриотски дух и кај воспитаниците и останатото македонско население да се всади идејата дека бугарскиот кнез е господар на целиот бугарски народ и дека тој ќе го изврши обединувањето на целиот бугарски народ.<ref>{{Наведена книга|title=The Macedonian Nation|last=Taškovski|first=Dragan|publisher=Nasha Kniga|year=1976|pages=90}}</ref> Со таквата цел, во [[1883]]/[[1884]] година, при Егзархијата во [[Цариград]] бил формиран ''Училиштен оддел'' кој требало да раководи со просветната дејност во [[Македонија]] и да го надгледува трошењето на финансиските средства испратени од [[Бугарија]], а наменети за веќе зацртаниот план<ref>''Бугарската егзархија и македонското национално-ослободително движење (1893-1908), Александар Трајановски, Скопје, 1982''</ref>. И затоа [[Петар Поп Арсов]] ќе истакне дека: {{Цитатник|''(Егзархијата се претворила во б.н) чисто бирократско одделение на софиското надворешно министерство '' <ref>''П.п.Арсов, Потеклото на револуционерното движење во Македонија... No. 8, Софија, 19.07.1919,3''</ref>}} Со тоа биле поставени основите за идната просветна дејност во [[Македонија]]. Бугарската држава за да се осигура успешно делување на овој црковно-просветен ситем почнала да дава големи суми на пари од својот сопстевн буџет. Со текот на годините овие средства постојано се зголемувале. Во [[1881]] година сумата која била одвоена за пропагнадата во [[Македонија]] изнесувала 100 000 лева, а во [[1885]] година за [[Македонија]] и [[Одринско]] заедно биле одвоени 574 874 лева, а за [[1890]] година според еден извештај биле одвоени 5 500 000 франци. Во [[1890]] година, по иницијатива на бугарската влада била изработена специјална програма за просветната егзархиска политика во Македонија, која била прифатена од Народното собрание на [[Бугарија]]. Меѓу другото, во седмата точка од оваа програма стои: {{Цитатник|''за учители во Македонија да се назначат само родени Бугари, а за учители по турски јазик да се назначат само влијателни лица кај турските власти. На учениците што ќе завршат гимназија во Македонија, ако не сакаат да добијат повисоко образование да им се даде служба во Бугарија. Ако некои од учениците сакаат да прифатат учителски позив, откако ќе поминат четири години на практика во Бугарија да се назначуваат за учители по нивните родни места'' <ref>''Просветната политика на егзархијата у училишните бунтови во Македонија, Славко Димевски, Скопје, 1960, 12 ''</ref>}} === Бугарските егзархиски училишта=== {| class="wikitable" style="float:left; font-size:85%; margin-right:1em;" |+Рани примери на учители од бугарските земји во Македонија !Год. на</br> пристигнување !Учител !Потекло !Место на</br> дејност |- |1849 |[[Дамаскин Рилец|Дамаскин]] |Копривштица |Велес |- |1857 |[[Георги Икономов Дупничанин|Георги Икономов]] |Дупница |Велес |- |1859 |[[Васил Манчев]] |Свиштов |Битола |- |1865 |[[Недела Петкова]] |Сопот |Прилеп |- |1866 |[[Никола Еничерев]] |Пловдив |Прилеп |- |1868 |[[Константин Босилков]] |Копривштица |Велес |- |1868 |[[Стефан Салгнџиев]] |Стара Загора |Солун |- |1870 |[[Васил Попович]] |Болград |Велес |- |1871 |Димитар Христов |Софија |Велес |}Бугарската влада со текот на годините постојано ги зголемувала финансиските издатоци од својот буџет за потребите на црковно-просветната пропаганда во Македонија. Во почетокот се издвојувале 30 000 лева, но во [[1882]] година сумата се искачила на 100 000 лева, а во [[1883]] година на 200 000 лева. Во учебната [[1896]]/[[1897]] година средствата изнесувале 972 915 лева, а во учебната 1897/98 година 939 748 лева. Со овие финансиски средста се зголемил и бројот на егзархиските бугарски училишта во [[Македонија]]. Според ''Селаник газет'' во [[1885]] година покрај [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гиманзија Св. Кирил и Методиј]] егизистирале и 4 бугарски уилишта. Во нив работеле 21 учител и 10 учителки, а наставата ја посетувале 460 ученици и 140 ученички.[[Податотека:Solunska-gimnaziya.jpg|thumb|300px|'''Солунската егзархиска гимназија „Св. Кирил и Методиj“'''|лево]] Во Солунскиот санџак имало 119 егзрхиски училишта со 133 наставника и 2810 ученика, додека пак во Серскиот санџак и во тамошните кази [[Сер]], [[Неврокоп]], [[Мелник]], [[Петрич]], [[Зихна]], [[Горна Џумаја]] и [[Демир Хисар]] имало 41 училиште, 50 учители и 2326 ученика. Во [[1885]] година во [[Македонија]] имало 250 основни бугарски училишта со 14 824 ученици. Од оваа бројка општините издржувале 187 училишта со 10 127 ученика. Во Солунскиот санџак, општините издржувале 46 училишта со 1312 ученици. Во Серскиот санџак имало 47 општински училишта со 3270 ученици. Останатите 63 училишта со 4697 ученици биле издржувани од Егзархијата. Во оваа бројка не влегуваат 21 класно уилиште. Во [[1885]] година во [[Солунската машка гимназија]] учеле 425 ученика во 6 класа, а во женската гимназија имало 125 ученички подделени во 4 класа. Треба да се истакне дека речиси сите ученици биле сместени во пансиони. Во прилог на бугарската просветна политика одел турскиот закон од [[1882]] година кој дозволувал отворање на училишта доколку тоа го побараат барем 30 куќи во едно село или град. Во [[1884]] година во Прилеп била отворена [[богословија]] во која биле обучувани егзархиските свешеници, но по една година оваа богодловија била пренесена во [[Одрин]]. ==Репресивниот карактер на бугарската пропаганда == Со цел да се зацврстат и прошираат позициите на бугарската пропаганада во [[Македонија]], бугарската држава понекогаш ги користела и сите механизми на власта со цел да се придобијаат што поголем број на приврзаниции во [[Македонија]]. Во втората половина на 90 - тите години на [[19 век]] бугарската пропаганда направила обид за проширување на своето влијание во [[Солун|Солуннската област]] и притоа биле искористени сите средстава за притисок. Во [[1897]] година бугарските власти извршиле притисок вр жителите на селото [[Караќој]] принудувајќи ги да ја признаат бугарската народност и [[Бугарска егзархија|Егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Claiming Macedonia: The Struggle for the Heritage, Territory and Name of the Historic Hellenic Land, 1862-2004|url=https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa|last=Papavizas|first=George|publisher=McFarland M01|year=2006|isbn=0786423234|pages=[https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa/page/39 39]}}</ref> Имено сите мажи од селото [[Караќој]] оделе на печалба во [[Бугарија]], а дома се враќале еднаш или двапати годишно. Треба да се истакне дека во пасошите на печалбарите од оваа село пишувале дека се грчка народност и според некои истаричари токму тоа и сметало на бугарската влада. Во едено известување на Бугарското министерство за внатрешни работи со дата од 18.07.[[1897]] година и заверено под број ''2810'', а испратено до окружните управници и градоначалникот на [[Софија]] се истакнувало дека: {{Цитатник|''жителите од Караќој се чисти бугари, кои ја држат гркоманската страна, не ја признаваат Егзархијата и не ги учат децата на бугарски... сите обиди... да си го признаат јазикот и народноста останаа безуспешни, и ако селото не се спечали за бугарската страна... ќе биде тешко да се спечалат уште многу села во солунската каза'' <ref name="VG" />}} И затоа Бугарското министерство за внатрешни работи им наредило на административните, полициските и финансиските власти да се дејствува на сериозен начин врз селаните од [[Караќој]] и заедно со духованата власт по пат на закани, уцени и убедувања да им се каже дека ако не ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], ако не земат Бугарин за учител во селото и ако не ја признаат бугарската народност тогаш нема да им биде дозволено да одаат на печалба во [[Бугарија]] <ref name="VG">''[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893-1903 година, Скопје, Институт за Историја-Филозофски факултет''</ref>. Властите биле задолжени да ги пронајдаат сите жители од селото [[Караќој]] кој се на печалба, а за нивно пронаоѓање бил доставен список од 101 лице <ref name="VG" />. Министерството за внатрешни работи посебно им нагласило на финансиските власти дека треба серосзно да се влијае и притоа како средство за притисок да се искористи ''патентовиот данок'' (данок за занимање)<ref name="VG" />. Сите оние кој немало да имаат потврда дека ја признаваат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во пасошите нема да им пишува дека се од бугарска народност, требало да бидаат обложени во највисоки размери, а во спротивно ако ја признавале бугарската народност данокот би требало да биде синболичен. Во иднина оваа мерка требало да важи за сите лица кој ќе доѓле во Бугарија на печалба, а во пасошите немало да им пишува дека се од бугарска народност <ref name="VG" />. Од коресподенцијата на бугарските министерства се дознава дека селаните од [[Караќој]] истакнале подготвеност ако биде отворено бугарско училиште во нивното село да ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Меѓутоа следната година кога повторно тие се нашле во [[Бугарија]] на печалба во пасошите им пишувало дека се од грчка народност. Поради тоа Министерството за внатрешни работи испратило ново окружно во кое било констатирано дека мерките не ги дале посакуваните резулатати и затоа се предвидувале поостри мерки <ref name="VG" />. [[Крсте Петков Мисирков|Крсте П. Мисирков]] беше голем противник на Бугарската пропаганда, во неговите дела тој пишувал како примање на пропагандата беше голема несреќа на [[Македонци|Македонскиот народ]], тој ја пишувал Бугарската пропаганда и Бугарската Егзархија како ѓаволите на Македонија<ref>{{Наведена книга|title=Entangled Histories of the Balkans - Volume One: National Ideologies and Language Policies|publisher=BRILL М07|year=2013|isbn=900425076X|pages=320}}</ref> == Грчко-бугарската пропагандна војна во Македонија == До создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзрхија]], црковните имоти во [[Македонија]] и припаѓале на [[Цариградската патријаршија]]. Но по создавањето на Егзархијата, двете цркви започнале борба за контрола на [[црква|црквите]] и [[гробишта]]та во [[Македонија]]. === Борби за црквите === Во селото [[Месимер]] - Воденско имало 150 куќи и две цркви. Црквата која се наоѓала во ценатрот на селото, а другата на крајот од селото. Во 80 - години на [[19 век]] селаните се договориле во централната црква богослужбата да се изведува на [[грчки]] јазик, а во периферната црква на [[словенски]] јазик. Малку подоцна во селото се нашла турската жандармерија со грчкиот владика и двете цркви и биле доделени на Патријаршијата иако во селото имало само 20 патријаршиски куќи. Во селото [[Негован (Лагадинско)|Негован]], Лагадинско имало 400 куќи од кој само 10 биле патријаршистички, но и покрај тоа црквата во селото и била доделена на [[Цариградската патријаршија]] и на тој начин се зголемил бројот на патријаршиските куќи на вкупно 50. Училиштето и останатиот црковен имот во селото и биле доделени на Патријаршијата. По еден судир во црквата таа била затворена <ref>''Политиката на турското правителство..., 38 - 40''</ref>. Речиси истата случка се повторила и во [[Ново Село]] - Солунско каде по инцидентот во црквата биле затворени селските првенци кои биле егархисти. === Борби за гробиштата === Уште поморбидна била борбата за контрола на [[гробишта]]та. Во 1888 година на општинските гробишта во [[Дојран]], кога егзархистите го закопувале телото на еден починат егзархист биле нападнати од страна патријаршистите. Се создала тензична состојба која можела да го зафати целиот град и затоа морал да интервенира солунскиот валија Галиб - паша. Тој дозволил да биде закопано телото на егазархистот, а на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Истата година во месец ноември сличен инцидент се случил во [[Сер]] кога бил закопан еден егзархиски свештеник и повторно интервенирал Галиб - паша и на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Во 1891 година во [[Струмица]] гркоманите го откопале телото на едно дете само затоа што неговите родители биле егзархисти. На 25.05.1902 година во селото [[Просечан]] во Драмскиот санџак бил закопан егзархискиот свештеник Георги Фркачев меѓутоа против неговото закопување се побуниле гркоманите од селото. Затоа драмскиот мутесариф дошол со жанадармеријата, го блокирал селото и издал наредба да биде откопан свештеникот и да биде закопан поблиску до егзархиската црква, а тоа се случило четири дена по неговиот првобитен погреб. Имено во селото [[Просечан]] имало две цркви, една егазрхиска и една патријаршиска со зеднички двор, најголемиот дел од дворот и припаѓал на Патријаршијата. Ваквите случаи биле многубројни и од нив може да се заклучи дека: {{Цитатник|''Во грчко - бугарската пропагандна војна во Македонија, очигледно не биле поштедени ниту мртвите. Двете цркви проповедајќи ја Христовата вера ги заборавиле основните христијански и морално - етички норми дека покојниците треба да почиваат во мир. Ако во оваа пропагандна трка не биле поштедени ниту мртвите, тогаш како им било на живите?!''<ref name="VG" />}} [[Податотека:Bugarski agitatori niz Makedonija, 1908.pdf|мини|лево|Српски извештај за преплавеност на сите вилаети во Македонија од бугарски агитатори, дојдени од Бугарија, кои се однесуваат како да не постојат други народи во Македонија, и кои се обидуваат да ги придобијат на бугарска страна со терор, закани, подмитувања. (13 септември 1908)]] == Бугарската вооружена пропаганда == {{Македонска револуционерна организација}} Со текот на времето бугарската пропаганда попримила и вооружен карактер. Притоа бугарскиот двор и влада се послужиле со [[Македонската емиграција во Бугарија]] како и со [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Така оваа организација од чисто патриотска се претворила во орудие на дворот и владата, а тие преку [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] <ref name="ZPBDiV">''Независно од злоупотребите на бугарскиот двор и влада, македонскиот комитет е организација на македонската емиграција во Бугарија. Во неа членувале Македонци, а помалку Бугари. Повеќето од нив биле искрени македонски патриоти. Меѓутоа, во МК се вовлекле доверливи луѓе на бугарската политика, разни профитери, кариеристи, авантуристи, случајни сопатници, квазипатриот, дури и арамии. Инволвирањето на таквиот профил во МК, се одразило на неговата активност, а посебно врз македонското ослободително дело и МРО''.... види Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт...187</ref> направиле обиди за остварување на своите цели и интереси, што многу штетно влијало врз македонското револуционерно движење. Првиот престап бил направен во [[1895]] година преку [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] и затоа Крум Христов истакнал дека: {{Цитатник|''Трајко Китанчев со својот авторитет ја покривал подготовката на првата престапна авантура на дворот, која отвора цела ера на врховистички престапи кон Македонија'' <ref>''Крум Христов,Гоце Делчев,Софија 1955,109''</ref><ref name="TK">''Според некои смрта била придизвикана од сознанието дека македонското дело со кое раководел Китанчев е злоупотребено и изманипулирано од бугарскиот кнез. Навистина тоа се случило откако бугарските власти ја затвориле границата и почнале преследување на македонските чети''</ref>}} За разлика од грчката влада која дирекно организирала и препраќала чети, [[Бугарија]] сакала да ја искористи [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]] и целото македонско револуционерно движење за оставрување на санстефанскиот идеал, а сето тоа се одразлило во дејноста на двете најголеми македонски револуционерни организации кој на крај започнале и борба меѓу себе. :погл. [[Борба за Македонија]], [[Македонска револуционерна организација]] и [[Македонски комитет]] ===Пропагандата за време на Првата светска војна=== По влегувањето на Бугарија во Првата светска војна на страната на Централните сили, нејзината Втора армија есента 1915 година ги зазема македонските градови Куманово, Штип, Велес и Скопје. Пролетта 1916 година потпомогната од своите германски и австроунгарски сојузници, ја освојува Рупелската Теснина и, навлегувајќи во источниот дел на Егејска Македонија, ги зазема градовите Сер, Драма и Кавала. Кон средината на август истата година бугарските сили, предводени од генерал [[Климент Бојаџиев]] ги разбиваат трупите на Антантата на просторот [[Добро Поле]] - Баница - Лерин и продирајќи кон Костур го заземаат Лерин со околните населби. За тоа време пропагандата станала секојдневие, која дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколките години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. ===Пропагандата за време на Втората светска војна=== За време на [[Втората светска војна]], по окупацијата на Македонија од страна на [[Бугарија]], пропагандата станала секојдневие, која со доста репресивни мерки дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколкуте години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. Еден од методите на пропагирање бил и формирање на разни организации и друштва.<ref>''Т. Мамуровски, Бугарската пропаганда во Југозападна и Централна Егејска Македонија 1941–1944, Скопје, 1989 ''</ref> *[[Колаборационистичко комитско движење]] - било политичко и оружено движење за соработка со окупаторите за време на [[Втората светска војна]] во Егејска Македонија == Извори == <references/> == Поврзано == * [[Пропаганда]] * [[Историја на македонскиот народ]] == Надворешни врски == * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=7&pid=26&ppid=234 Бугарска пропаганда] * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ за македонскиот јазик и пропагандите]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ (2)|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи|Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи]] на Викиизвор. * [[:s:Јован Цвииќ за македонските Словени|Јован Цвииќ за македонските Словени]] на Викиизвор. * [http://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh Од признавање до негирање - (бугарски ставови за македонското прашање)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220616014227/https://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh |date=2022-06-16 }} 1970 година, Скопје. {{Македонско национално движење}} [[Категорија:Бугарска пропаганда во Македонија| ]] rtbmy0lc7ugmjwtg9ns0p3i3i57tf3p 5606944 5606942 2026-08-10T00:06:48Z Buli 2648 /* Бугарските егзархиски училишта */ 5606944 wikitext text/x-wiki '''Бугарска пропаганда''' — разгранет систем за ширење на бугарското национално чувство, култура, јазик, идеја и влијание меѓу населението во Македонија.<ref>{{Наведена книга|title=Hellenism and Its Balkan Neighbours During Recent Years|last=Gyalistras|first=Sergios|publisher=Hestia|year=1945|pages=51}}</ref> Организираниот пробив на оваа пропаганда започнува со создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], а по отворањето на бугарските трговски агентства во [[1897]] година, се засилува и дирекното влијание на бугарската влада во [[Македонија]]. Целта на оваа пропаганда е да се соберат што поголем број на национални приврзаници кои би се искористиле како внатрешни сојузници и оправдувачки фактор за остварување на санстефанскиот идеал, односно создавање на [[Санстефанска Бугарија|Голема Бугарија]]. == Пробив == === Бугарска црковна пропаганда === {{Странски пропаганди во Македонија}} Организираниот пробив на [[Бугарија|бугарската]] пропаганда во [[Македонија (регион)|Македонија]] започнува со формирањето на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Macedonia and the Macedonians: A History|url=https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross|last=Rossos|first=Andrew|publisher=Hoover Press|year=2013|isbn=081794883X|pages=[https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross/page/77 77]}}</ref> Егзархијата била формирана на 28 февруари 1870 година со посебен [[султан]]ов [[ферман]] и прва епархија во [[Македонија]] која била под јурисдикција на Егзархијата е [[Велес|Велешката епархија]]. За прв претставник на Егзархијата во [[Македонија]] бил поставен архимандритот Дамаскин кој стапил на должност во [[1872]] година <ref>''Александар Трајановски, Бугарска егзархија и македонското националноослободително движење (1893 - 1908), Скопје, 1982, 35.''</ref>. [[Податотека:Sultan’s Ferman for the establishment of a Bulgarian Exarchate.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Сулатановиот ферман од 1870 година''</small>]] [[Податотека:Ilarion-of-Nevrokop-appointment-1895.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Владички берат за Неврокопската епархија''</small>]] Според ''член 10'' од султановиот ферман со кои била основана Егзархијата, било дозволено доколку во рамките на една Црковно - училишна општина во Македонија со 2/3 мнозинство нејзините општинари одлучаат да се приклучаат кон Егзархијата, да можаат тоа да го направат. На тој начин во [[1874]] година под јурисдикција на Егзархијата се нашле [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија. Meѓутоа во текот на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско - Турската војна]] егзархиските претставници биле отстранети од [[Македонија]]. Егзархијата своите позиции ќе ги зацврсти дури во [[1890]] година кога од [[Висока Порта|Високата порта]] ќе добие 2 владички берати за [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија и доплнително уште два владички берати за [[Велес|Велешката]] и [[Неврокоп]]ската епархија во [[1894]] година.<ref>{{Наведена книга|title=Minorities in the Balkans|last=Ortakovski|first=Vladimir|publisher=BRILL М10 25|year=2021|isbn=900447899X|pages=43}}</ref> На егзархијата во [[1897]] година и се доделени уште три владички берати за [[Битола|Битолската]], [[Струмица|Струмичката]] и [[Дебар]]ската егзархија. === Вмешување на бугарската држава === Основите на бугарската државна пропаганда во [[Македонија]] ги поставил бугарскиот политичар [[Константин Стоилов]]. Тој подготвил специјален проект за идно дејствување во [[Македонија]] и таквиот програмски документ во [[јануари]] [[1883]] година го претставил пред бугарскиот кнез [[Александар I Батенберг]]. Во овој документ биле утврдени односите помеѓу [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и владата, како и модалитетите за идната црковно-просветна дејност на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]], а притоа било истакнато дека самата [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] својата дејност мора да ја врши под контрола на бугарската влада. Столилов во својот документ на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и препорачал: {{Цитатник|''1) при неа да се создаде една просветна комисија (попечителство) под претседателство на егзархот, во која задолжително би влегувал еден дипломатски претставник на бугарската влада во Цариград, потоа еден од синодалните архијереи и уште два члена што би ги избрал самот егзарх 2) да се спроведе еднообразност во организирањето на црковно-училишните општини во Македонија и преку нив да ја изведува својата активност на теренот 3) егзархот да и поднесува на бугарската влада сметка за сите материјални издатоци за изградба и поправка на секакви видови училишта, за издржување на учителите ии професорите, претседателите на црковно-училишните општини и други лица 4) на секој шест месеци егзархот да поднесува опширен извештај за работата во текот на целата година и за потребите во идната учебна година''}} Меѓу другото било истакнато и дека: {{Цитатник|''секој Македонец треба да е вдахновен со мислата дека во Софија се грижат за неговата судбина, за неговата сегашност и за неговата иднина'' <ref>''М. Миновски, Македонија во билатералните и мултилатералните договори..., 228.''</ref>}} Кај населението во [[Македонија]] треба да се разбуди и развие бугарското национално чувство, да се работи на просветен план и затоа бугарската влада и Егзархија треба да работат рака под рака. Да се внимава кој се испраќа за учител во [[Македонија]], воспитаниците да ги воспитуваат учениците во бугарски патриотски дух и кај воспитаниците и останатото македонско население да се всади идејата дека бугарскиот кнез е господар на целиот бугарски народ и дека тој ќе го изврши обединувањето на целиот бугарски народ.<ref>{{Наведена книга|title=The Macedonian Nation|last=Taškovski|first=Dragan|publisher=Nasha Kniga|year=1976|pages=90}}</ref> Со таквата цел, во [[1883]]/[[1884]] година, при Егзархијата во [[Цариград]] бил формиран ''Училиштен оддел'' кој требало да раководи со просветната дејност во [[Македонија]] и да го надгледува трошењето на финансиските средства испратени од [[Бугарија]], а наменети за веќе зацртаниот план<ref>''Бугарската егзархија и македонското национално-ослободително движење (1893-1908), Александар Трајановски, Скопје, 1982''</ref>. И затоа [[Петар Поп Арсов]] ќе истакне дека: {{Цитатник|''(Егзархијата се претворила во б.н) чисто бирократско одделение на софиското надворешно министерство '' <ref>''П.п.Арсов, Потеклото на револуционерното движење во Македонија... No. 8, Софија, 19.07.1919,3''</ref>}} Со тоа биле поставени основите за идната просветна дејност во [[Македонија]]. Бугарската држава за да се осигура успешно делување на овој црковно-просветен ситем почнала да дава големи суми на пари од својот сопстевн буџет. Со текот на годините овие средства постојано се зголемувале. Во [[1881]] година сумата која била одвоена за пропагнадата во [[Македонија]] изнесувала 100 000 лева, а во [[1885]] година за [[Македонија]] и [[Одринско]] заедно биле одвоени 574 874 лева, а за [[1890]] година според еден извештај биле одвоени 5 500 000 франци. Во [[1890]] година, по иницијатива на бугарската влада била изработена специјална програма за просветната егзархиска политика во Македонија, која била прифатена од Народното собрание на [[Бугарија]]. Меѓу другото, во седмата точка од оваа програма стои: {{Цитатник|''за учители во Македонија да се назначат само родени Бугари, а за учители по турски јазик да се назначат само влијателни лица кај турските власти. На учениците што ќе завршат гимназија во Македонија, ако не сакаат да добијат повисоко образование да им се даде служба во Бугарија. Ако некои од учениците сакаат да прифатат учителски позив, откако ќе поминат четири години на практика во Бугарија да се назначуваат за учители по нивните родни места'' <ref>''Просветната политика на егзархијата у училишните бунтови во Македонија, Славко Димевски, Скопје, 1960, 12 ''</ref>}} === Бугарските егзархиски училишта=== {| class="wikitable" style="float:right; font-size:85%; margin-right:1em;" |+Рани примери на учители од бугарските земји во Македонија !Год. на</br> пристигнување !Учител !Потекло !Место на</br> дејност |- |1849 |[[Дамаскин Рилец|Дамаскин]] |Копривштица |Велес |- |1857 |[[Георги Икономов Дупничанин|Георги Икономов]] |Дупница |Велес |- |1859 |[[Васил Манчев]] |Свиштов |Битола |- |1865 |[[Недела Петкова]] |Сопот |Прилеп |- |1866 |[[Никола Еничерев]] |Пловдив |Прилеп |- |1868 |[[Константин Босилков]] |Копривштица |Велес |- |1868 |[[Стефан Салгнџиев]] |Стара Загора |Солун |- |1870 |[[Васил Попович]] |Болград |Велес |- |1871 |Димитар Христов |Софија |Велес |}Бугарската влада со текот на годините постојано ги зголемувала финансиските издатоци од својот буџет за потребите на црковно-просветната пропаганда во Македонија. Во почетокот се издвојувале 30 000 лева, но во [[1882]] година сумата се искачила на 100 000 лева, а во [[1883]] година на 200 000 лева. Во учебната [[1896]]/[[1897]] година средствата изнесувале 972 915 лева, а во учебната 1897/98 година 939 748 лева. Со овие финансиски средста се зголемил и бројот на егзархиските бугарски училишта во [[Македонија]]. Според ''Селаник газет'' во [[1885]] година покрај [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гиманзија Св. Кирил и Методиј]] егизистирале и 4 бугарски уилишта. Во нив работеле 21 учител и 10 учителки, а наставата ја посетувале 460 ученици и 140 ученички.[[Податотека:Solunska-gimnaziya.jpg|thumb|300px|'''Солунската егзархиска гимназија „Св. Кирил и Методиj“'''|лево]] Во Солунскиот санџак имало 119 егзрхиски училишта со 133 наставника и 2810 ученика, додека пак во Серскиот санџак и во тамошните кази [[Сер]], [[Неврокоп]], [[Мелник]], [[Петрич]], [[Зихна]], [[Горна Џумаја]] и [[Демир Хисар]] имало 41 училиште, 50 учители и 2326 ученика. Во [[1885]] година во [[Македонија]] имало 250 основни бугарски училишта со 14 824 ученици. Од оваа бројка општините издржувале 187 училишта со 10 127 ученика. Во Солунскиот санџак, општините издржувале 46 училишта со 1312 ученици. Во Серскиот санџак имало 47 општински училишта со 3270 ученици. Останатите 63 училишта со 4697 ученици биле издржувани од Егзархијата. Во оваа бројка не влегуваат 21 класно уилиште. Во [[1885]] година во [[Солунската машка гимназија]] учеле 425 ученика во 6 класа, а во женската гимназија имало 125 ученички подделени во 4 класа. Треба да се истакне дека речиси сите ученици биле сместени во пансиони. Во прилог на бугарската просветна политика одел турскиот закон од [[1882]] година кој дозволувал отворање на училишта доколку тоа го побараат барем 30 куќи во едно село или град. Во [[1884]] година во Прилеп била отворена [[богословија]] во која биле обучувани егзархиските свешеници, но по една година оваа богодловија била пренесена во [[Одрин]]. ==Репресивниот карактер на бугарската пропаганда == Со цел да се зацврстат и прошираат позициите на бугарската пропаганада во [[Македонија]], бугарската држава понекогаш ги користела и сите механизми на власта со цел да се придобијаат што поголем број на приврзаниции во [[Македонија]]. Во втората половина на 90 - тите години на [[19 век]] бугарската пропаганда направила обид за проширување на своето влијание во [[Солун|Солуннската област]] и притоа биле искористени сите средстава за притисок. Во [[1897]] година бугарските власти извршиле притисок вр жителите на селото [[Караќој]] принудувајќи ги да ја признаат бугарската народност и [[Бугарска егзархија|Егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Claiming Macedonia: The Struggle for the Heritage, Territory and Name of the Historic Hellenic Land, 1862-2004|url=https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa|last=Papavizas|first=George|publisher=McFarland M01|year=2006|isbn=0786423234|pages=[https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa/page/39 39]}}</ref> Имено сите мажи од селото [[Караќој]] оделе на печалба во [[Бугарија]], а дома се враќале еднаш или двапати годишно. Треба да се истакне дека во пасошите на печалбарите од оваа село пишувале дека се грчка народност и според некои истаричари токму тоа и сметало на бугарската влада. Во едено известување на Бугарското министерство за внатрешни работи со дата од 18.07.[[1897]] година и заверено под број ''2810'', а испратено до окружните управници и градоначалникот на [[Софија]] се истакнувало дека: {{Цитатник|''жителите од Караќој се чисти бугари, кои ја држат гркоманската страна, не ја признаваат Егзархијата и не ги учат децата на бугарски... сите обиди... да си го признаат јазикот и народноста останаа безуспешни, и ако селото не се спечали за бугарската страна... ќе биде тешко да се спечалат уште многу села во солунската каза'' <ref name="VG" />}} И затоа Бугарското министерство за внатрешни работи им наредило на административните, полициските и финансиските власти да се дејствува на сериозен начин врз селаните од [[Караќој]] и заедно со духованата власт по пат на закани, уцени и убедувања да им се каже дека ако не ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], ако не земат Бугарин за учител во селото и ако не ја признаат бугарската народност тогаш нема да им биде дозволено да одаат на печалба во [[Бугарија]] <ref name="VG">''[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893-1903 година, Скопје, Институт за Историја-Филозофски факултет''</ref>. Властите биле задолжени да ги пронајдаат сите жители од селото [[Караќој]] кој се на печалба, а за нивно пронаоѓање бил доставен список од 101 лице <ref name="VG" />. Министерството за внатрешни работи посебно им нагласило на финансиските власти дека треба серосзно да се влијае и притоа како средство за притисок да се искористи ''патентовиот данок'' (данок за занимање)<ref name="VG" />. Сите оние кој немало да имаат потврда дека ја признаваат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во пасошите нема да им пишува дека се од бугарска народност, требало да бидаат обложени во највисоки размери, а во спротивно ако ја признавале бугарската народност данокот би требало да биде синболичен. Во иднина оваа мерка требало да важи за сите лица кој ќе доѓле во Бугарија на печалба, а во пасошите немало да им пишува дека се од бугарска народност <ref name="VG" />. Од коресподенцијата на бугарските министерства се дознава дека селаните од [[Караќој]] истакнале подготвеност ако биде отворено бугарско училиште во нивното село да ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Меѓутоа следната година кога повторно тие се нашле во [[Бугарија]] на печалба во пасошите им пишувало дека се од грчка народност. Поради тоа Министерството за внатрешни работи испратило ново окружно во кое било констатирано дека мерките не ги дале посакуваните резулатати и затоа се предвидувале поостри мерки <ref name="VG" />. [[Крсте Петков Мисирков|Крсте П. Мисирков]] беше голем противник на Бугарската пропаганда, во неговите дела тој пишувал како примање на пропагандата беше голема несреќа на [[Македонци|Македонскиот народ]], тој ја пишувал Бугарската пропаганда и Бугарската Егзархија како ѓаволите на Македонија<ref>{{Наведена книга|title=Entangled Histories of the Balkans - Volume One: National Ideologies and Language Policies|publisher=BRILL М07|year=2013|isbn=900425076X|pages=320}}</ref> == Грчко-бугарската пропагандна војна во Македонија == До создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзрхија]], црковните имоти во [[Македонија]] и припаѓале на [[Цариградската патријаршија]]. Но по создавањето на Егзархијата, двете цркви започнале борба за контрола на [[црква|црквите]] и [[гробишта]]та во [[Македонија]]. === Борби за црквите === Во селото [[Месимер]] - Воденско имало 150 куќи и две цркви. Црквата која се наоѓала во ценатрот на селото, а другата на крајот од селото. Во 80 - години на [[19 век]] селаните се договориле во централната црква богослужбата да се изведува на [[грчки]] јазик, а во периферната црква на [[словенски]] јазик. Малку подоцна во селото се нашла турската жандармерија со грчкиот владика и двете цркви и биле доделени на Патријаршијата иако во селото имало само 20 патријаршиски куќи. Во селото [[Негован (Лагадинско)|Негован]], Лагадинско имало 400 куќи од кој само 10 биле патријаршистички, но и покрај тоа црквата во селото и била доделена на [[Цариградската патријаршија]] и на тој начин се зголемил бројот на патријаршиските куќи на вкупно 50. Училиштето и останатиот црковен имот во селото и биле доделени на Патријаршијата. По еден судир во црквата таа била затворена <ref>''Политиката на турското правителство..., 38 - 40''</ref>. Речиси истата случка се повторила и во [[Ново Село]] - Солунско каде по инцидентот во црквата биле затворени селските првенци кои биле егархисти. === Борби за гробиштата === Уште поморбидна била борбата за контрола на [[гробишта]]та. Во 1888 година на општинските гробишта во [[Дојран]], кога егзархистите го закопувале телото на еден починат егзархист биле нападнати од страна патријаршистите. Се создала тензична состојба која можела да го зафати целиот град и затоа морал да интервенира солунскиот валија Галиб - паша. Тој дозволил да биде закопано телото на егазархистот, а на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Истата година во месец ноември сличен инцидент се случил во [[Сер]] кога бил закопан еден егзархиски свештеник и повторно интервенирал Галиб - паша и на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Во 1891 година во [[Струмица]] гркоманите го откопале телото на едно дете само затоа што неговите родители биле егзархисти. На 25.05.1902 година во селото [[Просечан]] во Драмскиот санџак бил закопан егзархискиот свештеник Георги Фркачев меѓутоа против неговото закопување се побуниле гркоманите од селото. Затоа драмскиот мутесариф дошол со жанадармеријата, го блокирал селото и издал наредба да биде откопан свештеникот и да биде закопан поблиску до егзархиската црква, а тоа се случило четири дена по неговиот првобитен погреб. Имено во селото [[Просечан]] имало две цркви, една егазрхиска и една патријаршиска со зеднички двор, најголемиот дел од дворот и припаѓал на Патријаршијата. Ваквите случаи биле многубројни и од нив може да се заклучи дека: {{Цитатник|''Во грчко - бугарската пропагандна војна во Македонија, очигледно не биле поштедени ниту мртвите. Двете цркви проповедајќи ја Христовата вера ги заборавиле основните христијански и морално - етички норми дека покојниците треба да почиваат во мир. Ако во оваа пропагандна трка не биле поштедени ниту мртвите, тогаш како им било на живите?!''<ref name="VG" />}} [[Податотека:Bugarski agitatori niz Makedonija, 1908.pdf|мини|лево|Српски извештај за преплавеност на сите вилаети во Македонија од бугарски агитатори, дојдени од Бугарија, кои се однесуваат како да не постојат други народи во Македонија, и кои се обидуваат да ги придобијат на бугарска страна со терор, закани, подмитувања. (13 септември 1908)]] == Бугарската вооружена пропаганда == {{Македонска револуционерна организација}} Со текот на времето бугарската пропаганда попримила и вооружен карактер. Притоа бугарскиот двор и влада се послужиле со [[Македонската емиграција во Бугарија]] како и со [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Така оваа организација од чисто патриотска се претворила во орудие на дворот и владата, а тие преку [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] <ref name="ZPBDiV">''Независно од злоупотребите на бугарскиот двор и влада, македонскиот комитет е организација на македонската емиграција во Бугарија. Во неа членувале Македонци, а помалку Бугари. Повеќето од нив биле искрени македонски патриоти. Меѓутоа, во МК се вовлекле доверливи луѓе на бугарската политика, разни профитери, кариеристи, авантуристи, случајни сопатници, квазипатриот, дури и арамии. Инволвирањето на таквиот профил во МК, се одразило на неговата активност, а посебно врз македонското ослободително дело и МРО''.... види Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт...187</ref> направиле обиди за остварување на своите цели и интереси, што многу штетно влијало врз македонското револуционерно движење. Првиот престап бил направен во [[1895]] година преку [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] и затоа Крум Христов истакнал дека: {{Цитатник|''Трајко Китанчев со својот авторитет ја покривал подготовката на првата престапна авантура на дворот, која отвора цела ера на врховистички престапи кон Македонија'' <ref>''Крум Христов,Гоце Делчев,Софија 1955,109''</ref><ref name="TK">''Според некои смрта била придизвикана од сознанието дека македонското дело со кое раководел Китанчев е злоупотребено и изманипулирано од бугарскиот кнез. Навистина тоа се случило откако бугарските власти ја затвориле границата и почнале преследување на македонските чети''</ref>}} За разлика од грчката влада која дирекно организирала и препраќала чети, [[Бугарија]] сакала да ја искористи [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]] и целото македонско револуционерно движење за оставрување на санстефанскиот идеал, а сето тоа се одразлило во дејноста на двете најголеми македонски револуционерни организации кој на крај започнале и борба меѓу себе. :погл. [[Борба за Македонија]], [[Македонска револуционерна организација]] и [[Македонски комитет]] ===Пропагандата за време на Првата светска војна=== По влегувањето на Бугарија во Првата светска војна на страната на Централните сили, нејзината Втора армија есента 1915 година ги зазема македонските градови Куманово, Штип, Велес и Скопје. Пролетта 1916 година потпомогната од своите германски и австроунгарски сојузници, ја освојува Рупелската Теснина и, навлегувајќи во источниот дел на Егејска Македонија, ги зазема градовите Сер, Драма и Кавала. Кон средината на август истата година бугарските сили, предводени од генерал [[Климент Бојаџиев]] ги разбиваат трупите на Антантата на просторот [[Добро Поле]] - Баница - Лерин и продирајќи кон Костур го заземаат Лерин со околните населби. За тоа време пропагандата станала секојдневие, која дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколките години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. ===Пропагандата за време на Втората светска војна=== За време на [[Втората светска војна]], по окупацијата на Македонија од страна на [[Бугарија]], пропагандата станала секојдневие, која со доста репресивни мерки дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколкуте години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. Еден од методите на пропагирање бил и формирање на разни организации и друштва.<ref>''Т. Мамуровски, Бугарската пропаганда во Југозападна и Централна Егејска Македонија 1941–1944, Скопје, 1989 ''</ref> *[[Колаборационистичко комитско движење]] - било политичко и оружено движење за соработка со окупаторите за време на [[Втората светска војна]] во Егејска Македонија == Извори == <references/> == Поврзано == * [[Пропаганда]] * [[Историја на македонскиот народ]] == Надворешни врски == * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=7&pid=26&ppid=234 Бугарска пропаганда] * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ за македонскиот јазик и пропагандите]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ (2)|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи|Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи]] на Викиизвор. * [[:s:Јован Цвииќ за македонските Словени|Јован Цвииќ за македонските Словени]] на Викиизвор. * [http://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh Од признавање до негирање - (бугарски ставови за македонското прашање)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220616014227/https://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh |date=2022-06-16 }} 1970 година, Скопје. {{Македонско национално движење}} [[Категорија:Бугарска пропаганда во Македонија| ]] br2m7ole016g5rhhowmezhkhnfbzqsr 5606946 5606944 2026-08-10T00:12:52Z Buli 2648 /* Бугарските егзархиски училишта */ 5606946 wikitext text/x-wiki '''Бугарска пропаганда''' — разгранет систем за ширење на бугарското национално чувство, култура, јазик, идеја и влијание меѓу населението во Македонија.<ref>{{Наведена книга|title=Hellenism and Its Balkan Neighbours During Recent Years|last=Gyalistras|first=Sergios|publisher=Hestia|year=1945|pages=51}}</ref> Организираниот пробив на оваа пропаганда започнува со создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], а по отворањето на бугарските трговски агентства во [[1897]] година, се засилува и дирекното влијание на бугарската влада во [[Македонија]]. Целта на оваа пропаганда е да се соберат што поголем број на национални приврзаници кои би се искористиле како внатрешни сојузници и оправдувачки фактор за остварување на санстефанскиот идеал, односно создавање на [[Санстефанска Бугарија|Голема Бугарија]]. == Пробив == === Бугарска црковна пропаганда === {{Странски пропаганди во Македонија}} Организираниот пробив на [[Бугарија|бугарската]] пропаганда во [[Македонија (регион)|Македонија]] започнува со формирањето на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Macedonia and the Macedonians: A History|url=https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross|last=Rossos|first=Andrew|publisher=Hoover Press|year=2013|isbn=081794883X|pages=[https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross/page/77 77]}}</ref> Егзархијата била формирана на 28 февруари 1870 година со посебен [[султан]]ов [[ферман]] и прва епархија во [[Македонија]] која била под јурисдикција на Егзархијата е [[Велес|Велешката епархија]]. За прв претставник на Егзархијата во [[Македонија]] бил поставен архимандритот Дамаскин кој стапил на должност во [[1872]] година <ref>''Александар Трајановски, Бугарска егзархија и македонското националноослободително движење (1893 - 1908), Скопје, 1982, 35.''</ref>. [[Податотека:Sultan’s Ferman for the establishment of a Bulgarian Exarchate.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Сулатановиот ферман од 1870 година''</small>]] [[Податотека:Ilarion-of-Nevrokop-appointment-1895.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Владички берат за Неврокопската епархија''</small>]] Според ''член 10'' од султановиот ферман со кои била основана Егзархијата, било дозволено доколку во рамките на една Црковно - училишна општина во Македонија со 2/3 мнозинство нејзините општинари одлучаат да се приклучаат кон Егзархијата, да можаат тоа да го направат. На тој начин во [[1874]] година под јурисдикција на Егзархијата се нашле [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија. Meѓутоа во текот на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско - Турската војна]] егзархиските претставници биле отстранети од [[Македонија]]. Егзархијата своите позиции ќе ги зацврсти дури во [[1890]] година кога од [[Висока Порта|Високата порта]] ќе добие 2 владички берати за [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија и доплнително уште два владички берати за [[Велес|Велешката]] и [[Неврокоп]]ската епархија во [[1894]] година.<ref>{{Наведена книга|title=Minorities in the Balkans|last=Ortakovski|first=Vladimir|publisher=BRILL М10 25|year=2021|isbn=900447899X|pages=43}}</ref> На егзархијата во [[1897]] година и се доделени уште три владички берати за [[Битола|Битолската]], [[Струмица|Струмичката]] и [[Дебар]]ската егзархија. === Вмешување на бугарската држава === Основите на бугарската државна пропаганда во [[Македонија]] ги поставил бугарскиот политичар [[Константин Стоилов]]. Тој подготвил специјален проект за идно дејствување во [[Македонија]] и таквиот програмски документ во [[јануари]] [[1883]] година го претставил пред бугарскиот кнез [[Александар I Батенберг]]. Во овој документ биле утврдени односите помеѓу [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и владата, како и модалитетите за идната црковно-просветна дејност на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]], а притоа било истакнато дека самата [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] својата дејност мора да ја врши под контрола на бугарската влада. Столилов во својот документ на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и препорачал: {{Цитатник|''1) при неа да се создаде една просветна комисија (попечителство) под претседателство на егзархот, во која задолжително би влегувал еден дипломатски претставник на бугарската влада во Цариград, потоа еден од синодалните архијереи и уште два члена што би ги избрал самот егзарх 2) да се спроведе еднообразност во организирањето на црковно-училишните општини во Македонија и преку нив да ја изведува својата активност на теренот 3) егзархот да и поднесува на бугарската влада сметка за сите материјални издатоци за изградба и поправка на секакви видови училишта, за издржување на учителите ии професорите, претседателите на црковно-училишните општини и други лица 4) на секој шест месеци егзархот да поднесува опширен извештај за работата во текот на целата година и за потребите во идната учебна година''}} Меѓу другото било истакнато и дека: {{Цитатник|''секој Македонец треба да е вдахновен со мислата дека во Софија се грижат за неговата судбина, за неговата сегашност и за неговата иднина'' <ref>''М. Миновски, Македонија во билатералните и мултилатералните договори..., 228.''</ref>}} Кај населението во [[Македонија]] треба да се разбуди и развие бугарското национално чувство, да се работи на просветен план и затоа бугарската влада и Егзархија треба да работат рака под рака. Да се внимава кој се испраќа за учител во [[Македонија]], воспитаниците да ги воспитуваат учениците во бугарски патриотски дух и кај воспитаниците и останатото македонско население да се всади идејата дека бугарскиот кнез е господар на целиот бугарски народ и дека тој ќе го изврши обединувањето на целиот бугарски народ.<ref>{{Наведена книга|title=The Macedonian Nation|last=Taškovski|first=Dragan|publisher=Nasha Kniga|year=1976|pages=90}}</ref> Со таквата цел, во [[1883]]/[[1884]] година, при Егзархијата во [[Цариград]] бил формиран ''Училиштен оддел'' кој требало да раководи со просветната дејност во [[Македонија]] и да го надгледува трошењето на финансиските средства испратени од [[Бугарија]], а наменети за веќе зацртаниот план<ref>''Бугарската егзархија и македонското национално-ослободително движење (1893-1908), Александар Трајановски, Скопје, 1982''</ref>. И затоа [[Петар Поп Арсов]] ќе истакне дека: {{Цитатник|''(Егзархијата се претворила во б.н) чисто бирократско одделение на софиското надворешно министерство '' <ref>''П.п.Арсов, Потеклото на револуционерното движење во Македонија... No. 8, Софија, 19.07.1919,3''</ref>}} Со тоа биле поставени основите за идната просветна дејност во [[Македонија]]. Бугарската држава за да се осигура успешно делување на овој црковно-просветен ситем почнала да дава големи суми на пари од својот сопстевн буџет. Со текот на годините овие средства постојано се зголемувале. Во [[1881]] година сумата која била одвоена за пропагнадата во [[Македонија]] изнесувала 100 000 лева, а во [[1885]] година за [[Македонија]] и [[Одринско]] заедно биле одвоени 574 874 лева, а за [[1890]] година според еден извештај биле одвоени 5 500 000 франци. Во [[1890]] година, по иницијатива на бугарската влада била изработена специјална програма за просветната егзархиска политика во Македонија, која била прифатена од Народното собрание на [[Бугарија]]. Меѓу другото, во седмата точка од оваа програма стои: {{Цитатник|''за учители во Македонија да се назначат само родени Бугари, а за учители по турски јазик да се назначат само влијателни лица кај турските власти. На учениците што ќе завршат гимназија во Македонија, ако не сакаат да добијат повисоко образование да им се даде служба во Бугарија. Ако некои од учениците сакаат да прифатат учителски позив, откако ќе поминат четири години на практика во Бугарија да се назначуваат за учители по нивните родни места'' <ref>''Просветната политика на егзархијата у училишните бунтови во Македонија, Славко Димевски, Скопје, 1960, 12 ''</ref>}} === Бугарските егзархиски училишта=== {| class="wikitable" style="float:right; font-size:85%; margin-right:1em;" |+Рани примери на учители од бугарските земји во Македонија !Год. на</br> пристигнување !Учител !Потекло !Место на</br> дејност |- |1849 |[[Дамаскин Рилец|Дамаскин]] |Копривштица |Велес |- |1857 |[[Георги Икономов Дупничанин|Георги Икономов]] |Дупница |Велес |- |1859 |[[Васил Манчев]] |Свиштов |Битола |- |1865 |[[Недела Петкова]] |Сопот |Прилеп |- |1866 |[[Никола Еничерев]] |Пловдив |Прилеп |- |1868 |[[Константин Босилков]] |Копривштица |Велес |- |1868 |[[Стефан Салгнџиев]] |Стара Загора |Солун |- |1870 |[[Васил Попович]] |Болград |Велес |- |1871 |Димитар Христов |Софија |Велес |}Бугарската влада со текот на годините постојано ги зголемувала финансиските издатоци од својот буџет за потребите на црковно-просветната пропаганда во Македонија. Во почетокот се издвојувале 30 000 лева, но во [[1882]] година сумата се искачила на 100 000 лева, а во [[1883]] година на 200 000 лева. Во учебната [[1896]]/[[1897]] година средствата изнесувале 972 915 лева, а во учебната 1897/98 година 939 748 лева. Со овие финансиски средста се зголемил и бројот на егзархиските бугарски училишта во [[Македонија]]. Според ''Селаник газет'' во [[1885]] година покрај [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гиманзија Св. Кирил и Методиј]] егизистирале и 4 бугарски уилишта. Во нив работеле 21 учител и 10 учителки, а наставата ја посетувале 460 ученици и 140 ученички. Во Солунскиот санџак имало 119 егзрхиски училишта со 133 наставника и 2810 ученика, додека пак во Серскиот санџак и во тамошните кази [[Сер]], [[Неврокоп]], [[Мелник]], [[Петрич]], [[Зихна]], [[Горна Џумаја]] и [[Демир Хисар]] имало 41 училиште, 50 учители и 2326 ученика.[[Податотека:Solunska-gimnaziya.jpg|thumb|300px|[[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гимназија „Св. Кирил и Методиj“]]|лево]] Во [[1885]] година во [[Македонија]] имало 250 основни бугарски училишта со 14 824 ученици. Од оваа бројка општините издржувале 187 училишта со 10 127 ученика. Во Солунскиот санџак, општините издржувале 46 училишта со 1312 ученици. Во Серскиот санџак имало 47 општински училишта со 3270 ученици. Останатите 63 училишта со 4697 ученици биле издржувани од Егзархијата. Во оваа бројка не влегуваат 21 класно уилиште. Во [[1885]] година во [[Солунската машка гимназија]] учеле 425 ученика во 6 класа, а во женската гимназија имало 125 ученички подделени во 4 класа. Треба да се истакне дека речиси сите ученици биле сместени во пансиони. Во прилог на бугарската просветна политика одел турскиот закон од [[1882]] година кој дозволувал отворање на училишта доколку тоа го побараат барем 30 куќи во едно село или град. Во [[1884]] година во Прилеп била отворена [[богословија]] во која биле обучувани егзархиските свешеници, но по една година оваа богодловија била пренесена во [[Одрин]]. ==Репресивниот карактер на бугарската пропаганда == Со цел да се зацврстат и прошираат позициите на бугарската пропаганада во [[Македонија]], бугарската држава понекогаш ги користела и сите механизми на власта со цел да се придобијаат што поголем број на приврзаниции во [[Македонија]]. Во втората половина на 90 - тите години на [[19 век]] бугарската пропаганда направила обид за проширување на своето влијание во [[Солун|Солуннската област]] и притоа биле искористени сите средстава за притисок. Во [[1897]] година бугарските власти извршиле притисок вр жителите на селото [[Караќој]] принудувајќи ги да ја признаат бугарската народност и [[Бугарска егзархија|Егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Claiming Macedonia: The Struggle for the Heritage, Territory and Name of the Historic Hellenic Land, 1862-2004|url=https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa|last=Papavizas|first=George|publisher=McFarland M01|year=2006|isbn=0786423234|pages=[https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa/page/39 39]}}</ref> Имено сите мажи од селото [[Караќој]] оделе на печалба во [[Бугарија]], а дома се враќале еднаш или двапати годишно. Треба да се истакне дека во пасошите на печалбарите од оваа село пишувале дека се грчка народност и според некои истаричари токму тоа и сметало на бугарската влада. Во едено известување на Бугарското министерство за внатрешни работи со дата од 18.07.[[1897]] година и заверено под број ''2810'', а испратено до окружните управници и градоначалникот на [[Софија]] се истакнувало дека: {{Цитатник|''жителите од Караќој се чисти бугари, кои ја држат гркоманската страна, не ја признаваат Егзархијата и не ги учат децата на бугарски... сите обиди... да си го признаат јазикот и народноста останаа безуспешни, и ако селото не се спечали за бугарската страна... ќе биде тешко да се спечалат уште многу села во солунската каза'' <ref name="VG" />}} И затоа Бугарското министерство за внатрешни работи им наредило на административните, полициските и финансиските власти да се дејствува на сериозен начин врз селаните од [[Караќој]] и заедно со духованата власт по пат на закани, уцени и убедувања да им се каже дека ако не ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], ако не земат Бугарин за учител во селото и ако не ја признаат бугарската народност тогаш нема да им биде дозволено да одаат на печалба во [[Бугарија]] <ref name="VG">''[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893-1903 година, Скопје, Институт за Историја-Филозофски факултет''</ref>. Властите биле задолжени да ги пронајдаат сите жители од селото [[Караќој]] кој се на печалба, а за нивно пронаоѓање бил доставен список од 101 лице <ref name="VG" />. Министерството за внатрешни работи посебно им нагласило на финансиските власти дека треба серосзно да се влијае и притоа како средство за притисок да се искористи ''патентовиот данок'' (данок за занимање)<ref name="VG" />. Сите оние кој немало да имаат потврда дека ја признаваат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во пасошите нема да им пишува дека се од бугарска народност, требало да бидаат обложени во највисоки размери, а во спротивно ако ја признавале бугарската народност данокот би требало да биде синболичен. Во иднина оваа мерка требало да важи за сите лица кој ќе доѓле во Бугарија на печалба, а во пасошите немало да им пишува дека се од бугарска народност <ref name="VG" />. Од коресподенцијата на бугарските министерства се дознава дека селаните од [[Караќој]] истакнале подготвеност ако биде отворено бугарско училиште во нивното село да ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Меѓутоа следната година кога повторно тие се нашле во [[Бугарија]] на печалба во пасошите им пишувало дека се од грчка народност. Поради тоа Министерството за внатрешни работи испратило ново окружно во кое било констатирано дека мерките не ги дале посакуваните резулатати и затоа се предвидувале поостри мерки <ref name="VG" />. [[Крсте Петков Мисирков|Крсте П. Мисирков]] беше голем противник на Бугарската пропаганда, во неговите дела тој пишувал како примање на пропагандата беше голема несреќа на [[Македонци|Македонскиот народ]], тој ја пишувал Бугарската пропаганда и Бугарската Егзархија како ѓаволите на Македонија<ref>{{Наведена книга|title=Entangled Histories of the Balkans - Volume One: National Ideologies and Language Policies|publisher=BRILL М07|year=2013|isbn=900425076X|pages=320}}</ref> == Грчко-бугарската пропагандна војна во Македонија == До создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзрхија]], црковните имоти во [[Македонија]] и припаѓале на [[Цариградската патријаршија]]. Но по создавањето на Егзархијата, двете цркви започнале борба за контрола на [[црква|црквите]] и [[гробишта]]та во [[Македонија]]. === Борби за црквите === Во селото [[Месимер]] - Воденско имало 150 куќи и две цркви. Црквата која се наоѓала во ценатрот на селото, а другата на крајот од селото. Во 80 - години на [[19 век]] селаните се договориле во централната црква богослужбата да се изведува на [[грчки]] јазик, а во периферната црква на [[словенски]] јазик. Малку подоцна во селото се нашла турската жандармерија со грчкиот владика и двете цркви и биле доделени на Патријаршијата иако во селото имало само 20 патријаршиски куќи. Во селото [[Негован (Лагадинско)|Негован]], Лагадинско имало 400 куќи од кој само 10 биле патријаршистички, но и покрај тоа црквата во селото и била доделена на [[Цариградската патријаршија]] и на тој начин се зголемил бројот на патријаршиските куќи на вкупно 50. Училиштето и останатиот црковен имот во селото и биле доделени на Патријаршијата. По еден судир во црквата таа била затворена <ref>''Политиката на турското правителство..., 38 - 40''</ref>. Речиси истата случка се повторила и во [[Ново Село]] - Солунско каде по инцидентот во црквата биле затворени селските првенци кои биле егархисти. === Борби за гробиштата === Уште поморбидна била борбата за контрола на [[гробишта]]та. Во 1888 година на општинските гробишта во [[Дојран]], кога егзархистите го закопувале телото на еден починат егзархист биле нападнати од страна патријаршистите. Се создала тензична состојба која можела да го зафати целиот град и затоа морал да интервенира солунскиот валија Галиб - паша. Тој дозволил да биде закопано телото на егазархистот, а на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Истата година во месец ноември сличен инцидент се случил во [[Сер]] кога бил закопан еден егзархиски свештеник и повторно интервенирал Галиб - паша и на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Во 1891 година во [[Струмица]] гркоманите го откопале телото на едно дете само затоа што неговите родители биле егзархисти. На 25.05.1902 година во селото [[Просечан]] во Драмскиот санџак бил закопан егзархискиот свештеник Георги Фркачев меѓутоа против неговото закопување се побуниле гркоманите од селото. Затоа драмскиот мутесариф дошол со жанадармеријата, го блокирал селото и издал наредба да биде откопан свештеникот и да биде закопан поблиску до егзархиската црква, а тоа се случило четири дена по неговиот првобитен погреб. Имено во селото [[Просечан]] имало две цркви, една егазрхиска и една патријаршиска со зеднички двор, најголемиот дел од дворот и припаѓал на Патријаршијата. Ваквите случаи биле многубројни и од нив може да се заклучи дека: {{Цитатник|''Во грчко - бугарската пропагандна војна во Македонија, очигледно не биле поштедени ниту мртвите. Двете цркви проповедајќи ја Христовата вера ги заборавиле основните христијански и морално - етички норми дека покојниците треба да почиваат во мир. Ако во оваа пропагандна трка не биле поштедени ниту мртвите, тогаш како им било на живите?!''<ref name="VG" />}} [[Податотека:Bugarski agitatori niz Makedonija, 1908.pdf|мини|лево|Српски извештај за преплавеност на сите вилаети во Македонија од бугарски агитатори, дојдени од Бугарија, кои се однесуваат како да не постојат други народи во Македонија, и кои се обидуваат да ги придобијат на бугарска страна со терор, закани, подмитувања. (13 септември 1908)]] == Бугарската вооружена пропаганда == {{Македонска револуционерна организација}} Со текот на времето бугарската пропаганда попримила и вооружен карактер. Притоа бугарскиот двор и влада се послужиле со [[Македонската емиграција во Бугарија]] како и со [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Така оваа организација од чисто патриотска се претворила во орудие на дворот и владата, а тие преку [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] <ref name="ZPBDiV">''Независно од злоупотребите на бугарскиот двор и влада, македонскиот комитет е организација на македонската емиграција во Бугарија. Во неа членувале Македонци, а помалку Бугари. Повеќето од нив биле искрени македонски патриоти. Меѓутоа, во МК се вовлекле доверливи луѓе на бугарската политика, разни профитери, кариеристи, авантуристи, случајни сопатници, квазипатриот, дури и арамии. Инволвирањето на таквиот профил во МК, се одразило на неговата активност, а посебно врз македонското ослободително дело и МРО''.... види Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт...187</ref> направиле обиди за остварување на своите цели и интереси, што многу штетно влијало врз македонското револуционерно движење. Првиот престап бил направен во [[1895]] година преку [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] и затоа Крум Христов истакнал дека: {{Цитатник|''Трајко Китанчев со својот авторитет ја покривал подготовката на првата престапна авантура на дворот, која отвора цела ера на врховистички престапи кон Македонија'' <ref>''Крум Христов,Гоце Делчев,Софија 1955,109''</ref><ref name="TK">''Според некои смрта била придизвикана од сознанието дека македонското дело со кое раководел Китанчев е злоупотребено и изманипулирано од бугарскиот кнез. Навистина тоа се случило откако бугарските власти ја затвориле границата и почнале преследување на македонските чети''</ref>}} За разлика од грчката влада која дирекно организирала и препраќала чети, [[Бугарија]] сакала да ја искористи [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]] и целото македонско револуционерно движење за оставрување на санстефанскиот идеал, а сето тоа се одразлило во дејноста на двете најголеми македонски револуционерни организации кој на крај започнале и борба меѓу себе. :погл. [[Борба за Македонија]], [[Македонска револуционерна организација]] и [[Македонски комитет]] ===Пропагандата за време на Првата светска војна=== По влегувањето на Бугарија во Првата светска војна на страната на Централните сили, нејзината Втора армија есента 1915 година ги зазема македонските градови Куманово, Штип, Велес и Скопје. Пролетта 1916 година потпомогната од своите германски и австроунгарски сојузници, ја освојува Рупелската Теснина и, навлегувајќи во источниот дел на Егејска Македонија, ги зазема градовите Сер, Драма и Кавала. Кон средината на август истата година бугарските сили, предводени од генерал [[Климент Бојаџиев]] ги разбиваат трупите на Антантата на просторот [[Добро Поле]] - Баница - Лерин и продирајќи кон Костур го заземаат Лерин со околните населби. За тоа време пропагандата станала секојдневие, која дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколките години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. ===Пропагандата за време на Втората светска војна=== За време на [[Втората светска војна]], по окупацијата на Македонија од страна на [[Бугарија]], пропагандата станала секојдневие, која со доста репресивни мерки дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколкуте години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. Еден од методите на пропагирање бил и формирање на разни организации и друштва.<ref>''Т. Мамуровски, Бугарската пропаганда во Југозападна и Централна Егејска Македонија 1941–1944, Скопје, 1989 ''</ref> *[[Колаборационистичко комитско движење]] - било политичко и оружено движење за соработка со окупаторите за време на [[Втората светска војна]] во Егејска Македонија == Извори == <references/> == Поврзано == * [[Пропаганда]] * [[Историја на македонскиот народ]] == Надворешни врски == * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=7&pid=26&ppid=234 Бугарска пропаганда] * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ за македонскиот јазик и пропагандите]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ (2)|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи|Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи]] на Викиизвор. * [[:s:Јован Цвииќ за македонските Словени|Јован Цвииќ за македонските Словени]] на Викиизвор. * [http://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh Од признавање до негирање - (бугарски ставови за македонското прашање)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220616014227/https://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh |date=2022-06-16 }} 1970 година, Скопје. {{Македонско национално движење}} [[Категорија:Бугарска пропаганда во Македонија| ]] olcyepm0gz18cjmojufx2pirzx1bkdu 5606947 5606946 2026-08-10T00:14:18Z Buli 2648 /* Бугарските егзархиски училишта */ 5606947 wikitext text/x-wiki '''Бугарска пропаганда''' — разгранет систем за ширење на бугарското национално чувство, култура, јазик, идеја и влијание меѓу населението во Македонија.<ref>{{Наведена книга|title=Hellenism and Its Balkan Neighbours During Recent Years|last=Gyalistras|first=Sergios|publisher=Hestia|year=1945|pages=51}}</ref> Организираниот пробив на оваа пропаганда започнува со создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], а по отворањето на бугарските трговски агентства во [[1897]] година, се засилува и дирекното влијание на бугарската влада во [[Македонија]]. Целта на оваа пропаганда е да се соберат што поголем број на национални приврзаници кои би се искористиле како внатрешни сојузници и оправдувачки фактор за остварување на санстефанскиот идеал, односно создавање на [[Санстефанска Бугарија|Голема Бугарија]]. == Пробив == === Бугарска црковна пропаганда === {{Странски пропаганди во Македонија}} Организираниот пробив на [[Бугарија|бугарската]] пропаганда во [[Македонија (регион)|Македонија]] започнува со формирањето на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Macedonia and the Macedonians: A History|url=https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross|last=Rossos|first=Andrew|publisher=Hoover Press|year=2013|isbn=081794883X|pages=[https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross/page/77 77]}}</ref> Егзархијата била формирана на 28 февруари 1870 година со посебен [[султан]]ов [[ферман]] и прва епархија во [[Македонија]] која била под јурисдикција на Егзархијата е [[Велес|Велешката епархија]]. За прв претставник на Егзархијата во [[Македонија]] бил поставен архимандритот Дамаскин кој стапил на должност во [[1872]] година <ref>''Александар Трајановски, Бугарска егзархија и македонското националноослободително движење (1893 - 1908), Скопје, 1982, 35.''</ref>. [[Податотека:Sultan’s Ferman for the establishment of a Bulgarian Exarchate.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Сулатановиот ферман од 1870 година''</small>]] [[Податотека:Ilarion-of-Nevrokop-appointment-1895.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Владички берат за Неврокопската епархија''</small>]] Според ''член 10'' од султановиот ферман со кои била основана Егзархијата, било дозволено доколку во рамките на една Црковно - училишна општина во Македонија со 2/3 мнозинство нејзините општинари одлучаат да се приклучаат кон Егзархијата, да можаат тоа да го направат. На тој начин во [[1874]] година под јурисдикција на Егзархијата се нашле [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија. Meѓутоа во текот на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско - Турската војна]] егзархиските претставници биле отстранети од [[Македонија]]. Егзархијата своите позиции ќе ги зацврсти дури во [[1890]] година кога од [[Висока Порта|Високата порта]] ќе добие 2 владички берати за [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија и доплнително уште два владички берати за [[Велес|Велешката]] и [[Неврокоп]]ската епархија во [[1894]] година.<ref>{{Наведена книга|title=Minorities in the Balkans|last=Ortakovski|first=Vladimir|publisher=BRILL М10 25|year=2021|isbn=900447899X|pages=43}}</ref> На егзархијата во [[1897]] година и се доделени уште три владички берати за [[Битола|Битолската]], [[Струмица|Струмичката]] и [[Дебар]]ската егзархија. === Вмешување на бугарската држава === Основите на бугарската државна пропаганда во [[Македонија]] ги поставил бугарскиот политичар [[Константин Стоилов]]. Тој подготвил специјален проект за идно дејствување во [[Македонија]] и таквиот програмски документ во [[јануари]] [[1883]] година го претставил пред бугарскиот кнез [[Александар I Батенберг]]. Во овој документ биле утврдени односите помеѓу [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и владата, како и модалитетите за идната црковно-просветна дејност на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]], а притоа било истакнато дека самата [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] својата дејност мора да ја врши под контрола на бугарската влада. Столилов во својот документ на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и препорачал: {{Цитатник|''1) при неа да се создаде една просветна комисија (попечителство) под претседателство на егзархот, во која задолжително би влегувал еден дипломатски претставник на бугарската влада во Цариград, потоа еден од синодалните архијереи и уште два члена што би ги избрал самот егзарх 2) да се спроведе еднообразност во организирањето на црковно-училишните општини во Македонија и преку нив да ја изведува својата активност на теренот 3) егзархот да и поднесува на бугарската влада сметка за сите материјални издатоци за изградба и поправка на секакви видови училишта, за издржување на учителите ии професорите, претседателите на црковно-училишните општини и други лица 4) на секој шест месеци егзархот да поднесува опширен извештај за работата во текот на целата година и за потребите во идната учебна година''}} Меѓу другото било истакнато и дека: {{Цитатник|''секој Македонец треба да е вдахновен со мислата дека во Софија се грижат за неговата судбина, за неговата сегашност и за неговата иднина'' <ref>''М. Миновски, Македонија во билатералните и мултилатералните договори..., 228.''</ref>}} Кај населението во [[Македонија]] треба да се разбуди и развие бугарското национално чувство, да се работи на просветен план и затоа бугарската влада и Егзархија треба да работат рака под рака. Да се внимава кој се испраќа за учител во [[Македонија]], воспитаниците да ги воспитуваат учениците во бугарски патриотски дух и кај воспитаниците и останатото македонско население да се всади идејата дека бугарскиот кнез е господар на целиот бугарски народ и дека тој ќе го изврши обединувањето на целиот бугарски народ.<ref>{{Наведена книга|title=The Macedonian Nation|last=Taškovski|first=Dragan|publisher=Nasha Kniga|year=1976|pages=90}}</ref> Со таквата цел, во [[1883]]/[[1884]] година, при Егзархијата во [[Цариград]] бил формиран ''Училиштен оддел'' кој требало да раководи со просветната дејност во [[Македонија]] и да го надгледува трошењето на финансиските средства испратени од [[Бугарија]], а наменети за веќе зацртаниот план<ref>''Бугарската егзархија и македонското национално-ослободително движење (1893-1908), Александар Трајановски, Скопје, 1982''</ref>. И затоа [[Петар Поп Арсов]] ќе истакне дека: {{Цитатник|''(Егзархијата се претворила во б.н) чисто бирократско одделение на софиското надворешно министерство '' <ref>''П.п.Арсов, Потеклото на револуционерното движење во Македонија... No. 8, Софија, 19.07.1919,3''</ref>}} Со тоа биле поставени основите за идната просветна дејност во [[Македонија]]. Бугарската држава за да се осигура успешно делување на овој црковно-просветен ситем почнала да дава големи суми на пари од својот сопстевн буџет. Со текот на годините овие средства постојано се зголемувале. Во [[1881]] година сумата која била одвоена за пропагнадата во [[Македонија]] изнесувала 100 000 лева, а во [[1885]] година за [[Македонија]] и [[Одринско]] заедно биле одвоени 574 874 лева, а за [[1890]] година според еден извештај биле одвоени 5 500 000 франци. Во [[1890]] година, по иницијатива на бугарската влада била изработена специјална програма за просветната егзархиска политика во Македонија, која била прифатена од Народното собрание на [[Бугарија]]. Меѓу другото, во седмата точка од оваа програма стои: {{Цитатник|''за учители во Македонија да се назначат само родени Бугари, а за учители по турски јазик да се назначат само влијателни лица кај турските власти. На учениците што ќе завршат гимназија во Македонија, ако не сакаат да добијат повисоко образование да им се даде служба во Бугарија. Ако некои од учениците сакаат да прифатат учителски позив, откако ќе поминат четири години на практика во Бугарија да се назначуваат за учители по нивните родни места'' <ref>''Просветната политика на егзархијата у училишните бунтови во Македонија, Славко Димевски, Скопје, 1960, 12 ''</ref>}} === Бугарските егзархиски училишта=== {| class="wikitable" style="float:right; font-size:85%; margin-right:1em;" |+Рани примери на учители од бугарските земји во Македонија !Год. на</br> пристигнување !Учител !Потекло !Место на</br> дејност |- |1849 |[[Дамаскин Рилец|Дамаскин]] |Копривштица |Велес |- |1857 |[[Георги Икономов Дупничанин|Георги Икономов]] |Дупница |Велес |- |1859 |[[Васил Манчев]] |Свиштов |Битола |- |1865 |[[Недела Петкова]] |Сопот |Прилеп |- |1866 |[[Никола Еничерев]] |Пловдив |Прилеп |- |1868 |[[Константин Босилков]] |Копривштица |Велес |- |1868 |[[Стефан Салгнџиев]] |Стара Загора |Солун |- |1870 |[[Васил Попович]] |Болград |Велес |- |1871 |Димитар Христов |Софија |Велес |}Бугарската влада со текот на годините постојано ги зголемувала финансиските издатоци од својот буџет за потребите на црковно-просветната пропаганда во Македонија. Во почетокот се издвојувале 30 000 лева, но во [[1882]] година сумата се искачила на 100 000 лева, а во [[1883]] година на 200 000 лева. Во учебната [[1896]]/[[1897]] година средствата изнесувале 972 915 лева, а во учебната 1897/98 година 939 748 лева. Со овие финансиски средста се зголемил и бројот на егзархиските бугарски училишта во [[Македонија]]. Според ''Селаник газет'' во [[1885]] година покрај [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гиманзија Св. Кирил и Методиј]] егизистирале и 4 бугарски уилишта. Во нив работеле 21 учител и 10 учителки, а наставата ја посетувале 460 ученици и 140 ученички. Во Солунскиот санџак имало 119 егзрхиски училишта со 133 наставника и 2810 ученика, додека пак во Серскиот санџак и во тамошните кази [[Сер]], [[Неврокоп]], [[Мелник]], [[Петрич]], [[Зихна]], [[Горна Џумаја]] и [[Демир Хисар]] имало 41 училиште, 50 учители и 2326 ученика. [[Податотека:Solunska-gimnaziya.jpg|thumb|300px|[[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гимназија „Св. Кирил и Методиj“]]|лево]] Во [[1885]] година во [[Македонија]] имало 250 основни бугарски училишта со 14 824 ученици. Од оваа бројка општините издржувале 187 училишта со 10 127 ученика. Во Солунскиот санџак, општините издржувале 46 училишта со 1312 ученици. Во Серскиот санџак имало 47 општински училишта со 3270 ученици. Останатите 63 училишта со 4697 ученици биле издржувани од Егзархијата. Во оваа бројка не влегуваат 21 класно уилиште. Во [[1885]] година во [[Солунската машка гимназија]] учеле 425 ученика во 6 класа, а во женската гимназија имало 125 ученички подделени во 4 класа. Треба да се истакне дека речиси сите ученици биле сместени во пансиони. Во прилог на бугарската просветна политика одел турскиот закон од [[1882]] година кој дозволувал отворање на училишта доколку тоа го побараат барем 30 куќи во едно село или град. Во [[1884]] година во Прилеп била отворена [[богословија]] во која биле обучувани егзархиските свешеници, но по една година оваа богодловија била пренесена во [[Одрин]]. ==Репресивниот карактер на бугарската пропаганда == Со цел да се зацврстат и прошираат позициите на бугарската пропаганада во [[Македонија]], бугарската држава понекогаш ги користела и сите механизми на власта со цел да се придобијаат што поголем број на приврзаниции во [[Македонија]]. Во втората половина на 90 - тите години на [[19 век]] бугарската пропаганда направила обид за проширување на своето влијание во [[Солун|Солуннската област]] и притоа биле искористени сите средстава за притисок. Во [[1897]] година бугарските власти извршиле притисок вр жителите на селото [[Караќој]] принудувајќи ги да ја признаат бугарската народност и [[Бугарска егзархија|Егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Claiming Macedonia: The Struggle for the Heritage, Territory and Name of the Historic Hellenic Land, 1862-2004|url=https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa|last=Papavizas|first=George|publisher=McFarland M01|year=2006|isbn=0786423234|pages=[https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa/page/39 39]}}</ref> Имено сите мажи од селото [[Караќој]] оделе на печалба во [[Бугарија]], а дома се враќале еднаш или двапати годишно. Треба да се истакне дека во пасошите на печалбарите од оваа село пишувале дека се грчка народност и според некои истаричари токму тоа и сметало на бугарската влада. Во едено известување на Бугарското министерство за внатрешни работи со дата од 18.07.[[1897]] година и заверено под број ''2810'', а испратено до окружните управници и градоначалникот на [[Софија]] се истакнувало дека: {{Цитатник|''жителите од Караќој се чисти бугари, кои ја држат гркоманската страна, не ја признаваат Егзархијата и не ги учат децата на бугарски... сите обиди... да си го признаат јазикот и народноста останаа безуспешни, и ако селото не се спечали за бугарската страна... ќе биде тешко да се спечалат уште многу села во солунската каза'' <ref name="VG" />}} И затоа Бугарското министерство за внатрешни работи им наредило на административните, полициските и финансиските власти да се дејствува на сериозен начин врз селаните од [[Караќој]] и заедно со духованата власт по пат на закани, уцени и убедувања да им се каже дека ако не ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], ако не земат Бугарин за учител во селото и ако не ја признаат бугарската народност тогаш нема да им биде дозволено да одаат на печалба во [[Бугарија]] <ref name="VG">''[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893-1903 година, Скопје, Институт за Историја-Филозофски факултет''</ref>. Властите биле задолжени да ги пронајдаат сите жители од селото [[Караќој]] кој се на печалба, а за нивно пронаоѓање бил доставен список од 101 лице <ref name="VG" />. Министерството за внатрешни работи посебно им нагласило на финансиските власти дека треба серосзно да се влијае и притоа како средство за притисок да се искористи ''патентовиот данок'' (данок за занимање)<ref name="VG" />. Сите оние кој немало да имаат потврда дека ја признаваат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во пасошите нема да им пишува дека се од бугарска народност, требало да бидаат обложени во највисоки размери, а во спротивно ако ја признавале бугарската народност данокот би требало да биде синболичен. Во иднина оваа мерка требало да важи за сите лица кој ќе доѓле во Бугарија на печалба, а во пасошите немало да им пишува дека се од бугарска народност <ref name="VG" />. Од коресподенцијата на бугарските министерства се дознава дека селаните од [[Караќој]] истакнале подготвеност ако биде отворено бугарско училиште во нивното село да ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Меѓутоа следната година кога повторно тие се нашле во [[Бугарија]] на печалба во пасошите им пишувало дека се од грчка народност. Поради тоа Министерството за внатрешни работи испратило ново окружно во кое било констатирано дека мерките не ги дале посакуваните резулатати и затоа се предвидувале поостри мерки <ref name="VG" />. [[Крсте Петков Мисирков|Крсте П. Мисирков]] беше голем противник на Бугарската пропаганда, во неговите дела тој пишувал како примање на пропагандата беше голема несреќа на [[Македонци|Македонскиот народ]], тој ја пишувал Бугарската пропаганда и Бугарската Егзархија како ѓаволите на Македонија<ref>{{Наведена книга|title=Entangled Histories of the Balkans - Volume One: National Ideologies and Language Policies|publisher=BRILL М07|year=2013|isbn=900425076X|pages=320}}</ref> == Грчко-бугарската пропагандна војна во Македонија == До создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзрхија]], црковните имоти во [[Македонија]] и припаѓале на [[Цариградската патријаршија]]. Но по создавањето на Егзархијата, двете цркви започнале борба за контрола на [[црква|црквите]] и [[гробишта]]та во [[Македонија]]. === Борби за црквите === Во селото [[Месимер]] - Воденско имало 150 куќи и две цркви. Црквата која се наоѓала во ценатрот на селото, а другата на крајот од селото. Во 80 - години на [[19 век]] селаните се договориле во централната црква богослужбата да се изведува на [[грчки]] јазик, а во периферната црква на [[словенски]] јазик. Малку подоцна во селото се нашла турската жандармерија со грчкиот владика и двете цркви и биле доделени на Патријаршијата иако во селото имало само 20 патријаршиски куќи. Во селото [[Негован (Лагадинско)|Негован]], Лагадинско имало 400 куќи од кој само 10 биле патријаршистички, но и покрај тоа црквата во селото и била доделена на [[Цариградската патријаршија]] и на тој начин се зголемил бројот на патријаршиските куќи на вкупно 50. Училиштето и останатиот црковен имот во селото и биле доделени на Патријаршијата. По еден судир во црквата таа била затворена <ref>''Политиката на турското правителство..., 38 - 40''</ref>. Речиси истата случка се повторила и во [[Ново Село]] - Солунско каде по инцидентот во црквата биле затворени селските првенци кои биле егархисти. === Борби за гробиштата === Уште поморбидна била борбата за контрола на [[гробишта]]та. Во 1888 година на општинските гробишта во [[Дојран]], кога егзархистите го закопувале телото на еден починат егзархист биле нападнати од страна патријаршистите. Се создала тензична состојба која можела да го зафати целиот град и затоа морал да интервенира солунскиот валија Галиб - паша. Тој дозволил да биде закопано телото на егазархистот, а на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Истата година во месец ноември сличен инцидент се случил во [[Сер]] кога бил закопан еден егзархиски свештеник и повторно интервенирал Галиб - паша и на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Во 1891 година во [[Струмица]] гркоманите го откопале телото на едно дете само затоа што неговите родители биле егзархисти. На 25.05.1902 година во селото [[Просечан]] во Драмскиот санџак бил закопан егзархискиот свештеник Георги Фркачев меѓутоа против неговото закопување се побуниле гркоманите од селото. Затоа драмскиот мутесариф дошол со жанадармеријата, го блокирал селото и издал наредба да биде откопан свештеникот и да биде закопан поблиску до егзархиската црква, а тоа се случило четири дена по неговиот првобитен погреб. Имено во селото [[Просечан]] имало две цркви, една егазрхиска и една патријаршиска со зеднички двор, најголемиот дел од дворот и припаѓал на Патријаршијата. Ваквите случаи биле многубројни и од нив може да се заклучи дека: {{Цитатник|''Во грчко - бугарската пропагандна војна во Македонија, очигледно не биле поштедени ниту мртвите. Двете цркви проповедајќи ја Христовата вера ги заборавиле основните христијански и морално - етички норми дека покојниците треба да почиваат во мир. Ако во оваа пропагандна трка не биле поштедени ниту мртвите, тогаш како им било на живите?!''<ref name="VG" />}} [[Податотека:Bugarski agitatori niz Makedonija, 1908.pdf|мини|лево|Српски извештај за преплавеност на сите вилаети во Македонија од бугарски агитатори, дојдени од Бугарија, кои се однесуваат како да не постојат други народи во Македонија, и кои се обидуваат да ги придобијат на бугарска страна со терор, закани, подмитувања. (13 септември 1908)]] == Бугарската вооружена пропаганда == {{Македонска револуционерна организација}} Со текот на времето бугарската пропаганда попримила и вооружен карактер. Притоа бугарскиот двор и влада се послужиле со [[Македонската емиграција во Бугарија]] како и со [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Така оваа организација од чисто патриотска се претворила во орудие на дворот и владата, а тие преку [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] <ref name="ZPBDiV">''Независно од злоупотребите на бугарскиот двор и влада, македонскиот комитет е организација на македонската емиграција во Бугарија. Во неа членувале Македонци, а помалку Бугари. Повеќето од нив биле искрени македонски патриоти. Меѓутоа, во МК се вовлекле доверливи луѓе на бугарската политика, разни профитери, кариеристи, авантуристи, случајни сопатници, квазипатриот, дури и арамии. Инволвирањето на таквиот профил во МК, се одразило на неговата активност, а посебно врз македонското ослободително дело и МРО''.... види Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт...187</ref> направиле обиди за остварување на своите цели и интереси, што многу штетно влијало врз македонското револуционерно движење. Првиот престап бил направен во [[1895]] година преку [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] и затоа Крум Христов истакнал дека: {{Цитатник|''Трајко Китанчев со својот авторитет ја покривал подготовката на првата престапна авантура на дворот, која отвора цела ера на врховистички престапи кон Македонија'' <ref>''Крум Христов,Гоце Делчев,Софија 1955,109''</ref><ref name="TK">''Според некои смрта била придизвикана од сознанието дека македонското дело со кое раководел Китанчев е злоупотребено и изманипулирано од бугарскиот кнез. Навистина тоа се случило откако бугарските власти ја затвориле границата и почнале преследување на македонските чети''</ref>}} За разлика од грчката влада која дирекно организирала и препраќала чети, [[Бугарија]] сакала да ја искористи [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]] и целото македонско револуционерно движење за оставрување на санстефанскиот идеал, а сето тоа се одразлило во дејноста на двете најголеми македонски револуционерни организации кој на крај започнале и борба меѓу себе. :погл. [[Борба за Македонија]], [[Македонска револуционерна организација]] и [[Македонски комитет]] ===Пропагандата за време на Првата светска војна=== По влегувањето на Бугарија во Првата светска војна на страната на Централните сили, нејзината Втора армија есента 1915 година ги зазема македонските градови Куманово, Штип, Велес и Скопје. Пролетта 1916 година потпомогната од своите германски и австроунгарски сојузници, ја освојува Рупелската Теснина и, навлегувајќи во источниот дел на Егејска Македонија, ги зазема градовите Сер, Драма и Кавала. Кон средината на август истата година бугарските сили, предводени од генерал [[Климент Бојаџиев]] ги разбиваат трупите на Антантата на просторот [[Добро Поле]] - Баница - Лерин и продирајќи кон Костур го заземаат Лерин со околните населби. За тоа време пропагандата станала секојдневие, која дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколките години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. ===Пропагандата за време на Втората светска војна=== За време на [[Втората светска војна]], по окупацијата на Македонија од страна на [[Бугарија]], пропагандата станала секојдневие, која со доста репресивни мерки дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколкуте години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. Еден од методите на пропагирање бил и формирање на разни организации и друштва.<ref>''Т. Мамуровски, Бугарската пропаганда во Југозападна и Централна Егејска Македонија 1941–1944, Скопје, 1989 ''</ref> *[[Колаборационистичко комитско движење]] - било политичко и оружено движење за соработка со окупаторите за време на [[Втората светска војна]] во Егејска Македонија == Извори == <references/> == Поврзано == * [[Пропаганда]] * [[Историја на македонскиот народ]] == Надворешни врски == * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=7&pid=26&ppid=234 Бугарска пропаганда] * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ за македонскиот јазик и пропагандите]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ (2)|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи|Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи]] на Викиизвор. * [[:s:Јован Цвииќ за македонските Словени|Јован Цвииќ за македонските Словени]] на Викиизвор. * [http://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh Од признавање до негирање - (бугарски ставови за македонското прашање)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220616014227/https://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh |date=2022-06-16 }} 1970 година, Скопје. {{Македонско национално движење}} [[Категорија:Бугарска пропаганда во Македонија| ]] kl3s8z8np27pgk7nvaggl761a0mke9t 5606948 5606947 2026-08-10T00:16:07Z Buli 2648 /* Бугарските егзархиски училишта */ 5606948 wikitext text/x-wiki '''Бугарска пропаганда''' — разгранет систем за ширење на бугарското национално чувство, култура, јазик, идеја и влијание меѓу населението во Македонија.<ref>{{Наведена книга|title=Hellenism and Its Balkan Neighbours During Recent Years|last=Gyalistras|first=Sergios|publisher=Hestia|year=1945|pages=51}}</ref> Организираниот пробив на оваа пропаганда започнува со создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], а по отворањето на бугарските трговски агентства во [[1897]] година, се засилува и дирекното влијание на бугарската влада во [[Македонија]]. Целта на оваа пропаганда е да се соберат што поголем број на национални приврзаници кои би се искористиле како внатрешни сојузници и оправдувачки фактор за остварување на санстефанскиот идеал, односно создавање на [[Санстефанска Бугарија|Голема Бугарија]]. == Пробив == === Бугарска црковна пропаганда === {{Странски пропаганди во Македонија}} Организираниот пробив на [[Бугарија|бугарската]] пропаганда во [[Македонија (регион)|Македонија]] започнува со формирањето на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Macedonia and the Macedonians: A History|url=https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross|last=Rossos|first=Andrew|publisher=Hoover Press|year=2013|isbn=081794883X|pages=[https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross/page/77 77]}}</ref> Егзархијата била формирана на 28 февруари 1870 година со посебен [[султан]]ов [[ферман]] и прва епархија во [[Македонија]] која била под јурисдикција на Егзархијата е [[Велес|Велешката епархија]]. За прв претставник на Егзархијата во [[Македонија]] бил поставен архимандритот Дамаскин кој стапил на должност во [[1872]] година <ref>''Александар Трајановски, Бугарска егзархија и македонското националноослободително движење (1893 - 1908), Скопје, 1982, 35.''</ref>. [[Податотека:Sultan’s Ferman for the establishment of a Bulgarian Exarchate.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Сулатановиот ферман од 1870 година''</small>]] [[Податотека:Ilarion-of-Nevrokop-appointment-1895.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Владички берат за Неврокопската епархија''</small>]] Според ''член 10'' од султановиот ферман со кои била основана Егзархијата, било дозволено доколку во рамките на една Црковно - училишна општина во Македонија со 2/3 мнозинство нејзините општинари одлучаат да се приклучаат кон Егзархијата, да можаат тоа да го направат. На тој начин во [[1874]] година под јурисдикција на Егзархијата се нашле [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија. Meѓутоа во текот на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско - Турската војна]] егзархиските претставници биле отстранети од [[Македонија]]. Егзархијата своите позиции ќе ги зацврсти дури во [[1890]] година кога од [[Висока Порта|Високата порта]] ќе добие 2 владички берати за [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија и доплнително уште два владички берати за [[Велес|Велешката]] и [[Неврокоп]]ската епархија во [[1894]] година.<ref>{{Наведена книга|title=Minorities in the Balkans|last=Ortakovski|first=Vladimir|publisher=BRILL М10 25|year=2021|isbn=900447899X|pages=43}}</ref> На егзархијата во [[1897]] година и се доделени уште три владички берати за [[Битола|Битолската]], [[Струмица|Струмичката]] и [[Дебар]]ската егзархија. === Вмешување на бугарската држава === Основите на бугарската државна пропаганда во [[Македонија]] ги поставил бугарскиот политичар [[Константин Стоилов]]. Тој подготвил специјален проект за идно дејствување во [[Македонија]] и таквиот програмски документ во [[јануари]] [[1883]] година го претставил пред бугарскиот кнез [[Александар I Батенберг]]. Во овој документ биле утврдени односите помеѓу [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и владата, како и модалитетите за идната црковно-просветна дејност на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]], а притоа било истакнато дека самата [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] својата дејност мора да ја врши под контрола на бугарската влада. Столилов во својот документ на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и препорачал: {{Цитатник|''1) при неа да се создаде една просветна комисија (попечителство) под претседателство на егзархот, во која задолжително би влегувал еден дипломатски претставник на бугарската влада во Цариград, потоа еден од синодалните архијереи и уште два члена што би ги избрал самот егзарх 2) да се спроведе еднообразност во организирањето на црковно-училишните општини во Македонија и преку нив да ја изведува својата активност на теренот 3) егзархот да и поднесува на бугарската влада сметка за сите материјални издатоци за изградба и поправка на секакви видови училишта, за издржување на учителите ии професорите, претседателите на црковно-училишните општини и други лица 4) на секој шест месеци егзархот да поднесува опширен извештај за работата во текот на целата година и за потребите во идната учебна година''}} Меѓу другото било истакнато и дека: {{Цитатник|''секој Македонец треба да е вдахновен со мислата дека во Софија се грижат за неговата судбина, за неговата сегашност и за неговата иднина'' <ref>''М. Миновски, Македонија во билатералните и мултилатералните договори..., 228.''</ref>}} Кај населението во [[Македонија]] треба да се разбуди и развие бугарското национално чувство, да се работи на просветен план и затоа бугарската влада и Егзархија треба да работат рака под рака. Да се внимава кој се испраќа за учител во [[Македонија]], воспитаниците да ги воспитуваат учениците во бугарски патриотски дух и кај воспитаниците и останатото македонско население да се всади идејата дека бугарскиот кнез е господар на целиот бугарски народ и дека тој ќе го изврши обединувањето на целиот бугарски народ.<ref>{{Наведена книга|title=The Macedonian Nation|last=Taškovski|first=Dragan|publisher=Nasha Kniga|year=1976|pages=90}}</ref> Со таквата цел, во [[1883]]/[[1884]] година, при Егзархијата во [[Цариград]] бил формиран ''Училиштен оддел'' кој требало да раководи со просветната дејност во [[Македонија]] и да го надгледува трошењето на финансиските средства испратени од [[Бугарија]], а наменети за веќе зацртаниот план<ref>''Бугарската егзархија и македонското национално-ослободително движење (1893-1908), Александар Трајановски, Скопје, 1982''</ref>. И затоа [[Петар Поп Арсов]] ќе истакне дека: {{Цитатник|''(Егзархијата се претворила во б.н) чисто бирократско одделение на софиското надворешно министерство '' <ref>''П.п.Арсов, Потеклото на револуционерното движење во Македонија... No. 8, Софија, 19.07.1919,3''</ref>}} Со тоа биле поставени основите за идната просветна дејност во [[Македонија]]. Бугарската држава за да се осигура успешно делување на овој црковно-просветен ситем почнала да дава големи суми на пари од својот сопстевн буџет. Со текот на годините овие средства постојано се зголемувале. Во [[1881]] година сумата која била одвоена за пропагнадата во [[Македонија]] изнесувала 100 000 лева, а во [[1885]] година за [[Македонија]] и [[Одринско]] заедно биле одвоени 574 874 лева, а за [[1890]] година според еден извештај биле одвоени 5 500 000 франци. Во [[1890]] година, по иницијатива на бугарската влада била изработена специјална програма за просветната егзархиска политика во Македонија, која била прифатена од Народното собрание на [[Бугарија]]. Меѓу другото, во седмата точка од оваа програма стои: {{Цитатник|''за учители во Македонија да се назначат само родени Бугари, а за учители по турски јазик да се назначат само влијателни лица кај турските власти. На учениците што ќе завршат гимназија во Македонија, ако не сакаат да добијат повисоко образование да им се даде служба во Бугарија. Ако некои од учениците сакаат да прифатат учителски позив, откако ќе поминат четири години на практика во Бугарија да се назначуваат за учители по нивните родни места'' <ref>''Просветната политика на егзархијата у училишните бунтови во Македонија, Славко Димевски, Скопје, 1960, 12 ''</ref>}} === Бугарските егзархиски училишта=== {| class="wikitable" style="float:right; font-size:85%; margin-right:1em;" |+Рани примери на учители од бугарските земји во Македонија !Год. на</br> пристигнување !Учител !Потекло !Место на</br> дејност |- |1849 |[[Дамаскин Рилец|Дамаскин]] |Копривштица |Велес |- |1857 |[[Георги Икономов Дупничанин|Георги Икономов]] |Дупница |Велес |- |1859 |[[Васил Манчев]] |Свиштов |Битола |- |1865 |[[Недела Петкова]] |Сопот |Прилеп |- |1866 |[[Никола Еничерев]] |Пловдив |Прилеп |- |1868 |[[Константин Босилков]] |Копривштица |Велес |- |1868 |[[Стефан Салгнџиев]] |Стара Загора |Солун |- |1870 |[[Васил Попович]] |Болград |Велес |- |1871 |Димитар Христов |Софија |Велес |}Бугарската влада со текот на годините постојано ги зголемувала финансиските издатоци од својот буџет за потребите на црковно-просветната пропаганда во Македонија. Во почетокот се издвојувале 30 000 лева, но во [[1882]] година сумата се искачила на 100 000 лева, а во [[1883]] година на 200 000 лева. Во учебната [[1896]]/[[1897]] година средствата изнесувале 972 915 лева, а во учебната 1897/98 година 939 748 лева. Со овие финансиски средста се зголемил и бројот на егзархиските бугарски училишта во [[Македонија]]. Според ''Селаник газет'' во [[1885]] година покрај [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гиманзија Св. Кирил и Методиј]] егизистирале и 4 бугарски уилишта. Во нив работеле 21 учител и 10 учителки, а наставата ја посетувале 460 ученици и 140 ученички. Во Солунскиот санџак имало 119 егзрхиски училишта со 133 наставника и 2810 ученика, додека пак во Серскиот санџак и во тамошните кази [[Сер]], [[Неврокоп]], [[Мелник]], [[Петрич]], [[Зихна]], [[Горна Џумаја]] и [[Демир Хисар]] имало 41 училиште, 50 учители и 2326 ученика. [[Податотека:Bulgarian Men's High School of Thessaloniki in 1891.jpg|лево|мини|300x300пкс|[[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гимназија „Св. Кирил и Методиj“]] во 1891 год.]] Во [[1885]] година во [[Македонија]] имало 250 основни бугарски училишта со 14 824 ученици. Од оваа бројка општините издржувале 187 училишта со 10 127 ученика. Во Солунскиот санџак, општините издржувале 46 училишта со 1312 ученици. Во Серскиот санџак имало 47 општински училишта со 3270 ученици. Останатите 63 училишта со 4697 ученици биле издржувани од Егзархијата. Во оваа бројка не влегуваат 21 класно уилиште. Во [[1885]] година во [[Солунската машка гимназија]] учеле 425 ученика во 6 класа, а во женската гимназија имало 125 ученички подделени во 4 класа. Треба да се истакне дека речиси сите ученици биле сместени во пансиони. Во прилог на бугарската просветна политика одел турскиот закон од [[1882]] година кој дозволувал отворање на училишта доколку тоа го побараат барем 30 куќи во едно село или град. Во [[1884]] година во Прилеп била отворена [[богословија]] во која биле обучувани егзархиските свешеници, но по една година оваа богодловија била пренесена во [[Одрин]]. ==Репресивниот карактер на бугарската пропаганда == Со цел да се зацврстат и прошираат позициите на бугарската пропаганада во [[Македонија]], бугарската држава понекогаш ги користела и сите механизми на власта со цел да се придобијаат што поголем број на приврзаниции во [[Македонија]]. Во втората половина на 90 - тите години на [[19 век]] бугарската пропаганда направила обид за проширување на своето влијание во [[Солун|Солуннската област]] и притоа биле искористени сите средстава за притисок. Во [[1897]] година бугарските власти извршиле притисок вр жителите на селото [[Караќој]] принудувајќи ги да ја признаат бугарската народност и [[Бугарска егзархија|Егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Claiming Macedonia: The Struggle for the Heritage, Territory and Name of the Historic Hellenic Land, 1862-2004|url=https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa|last=Papavizas|first=George|publisher=McFarland M01|year=2006|isbn=0786423234|pages=[https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa/page/39 39]}}</ref> Имено сите мажи од селото [[Караќој]] оделе на печалба во [[Бугарија]], а дома се враќале еднаш или двапати годишно. Треба да се истакне дека во пасошите на печалбарите од оваа село пишувале дека се грчка народност и според некои истаричари токму тоа и сметало на бугарската влада. Во едено известување на Бугарското министерство за внатрешни работи со дата од 18.07.[[1897]] година и заверено под број ''2810'', а испратено до окружните управници и градоначалникот на [[Софија]] се истакнувало дека: {{Цитатник|''жителите од Караќој се чисти бугари, кои ја држат гркоманската страна, не ја признаваат Егзархијата и не ги учат децата на бугарски... сите обиди... да си го признаат јазикот и народноста останаа безуспешни, и ако селото не се спечали за бугарската страна... ќе биде тешко да се спечалат уште многу села во солунската каза'' <ref name="VG" />}} И затоа Бугарското министерство за внатрешни работи им наредило на административните, полициските и финансиските власти да се дејствува на сериозен начин врз селаните од [[Караќој]] и заедно со духованата власт по пат на закани, уцени и убедувања да им се каже дека ако не ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], ако не земат Бугарин за учител во селото и ако не ја признаат бугарската народност тогаш нема да им биде дозволено да одаат на печалба во [[Бугарија]] <ref name="VG">''[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893-1903 година, Скопје, Институт за Историја-Филозофски факултет''</ref>. Властите биле задолжени да ги пронајдаат сите жители од селото [[Караќој]] кој се на печалба, а за нивно пронаоѓање бил доставен список од 101 лице <ref name="VG" />. Министерството за внатрешни работи посебно им нагласило на финансиските власти дека треба серосзно да се влијае и притоа како средство за притисок да се искористи ''патентовиот данок'' (данок за занимање)<ref name="VG" />. Сите оние кој немало да имаат потврда дека ја признаваат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во пасошите нема да им пишува дека се од бугарска народност, требало да бидаат обложени во највисоки размери, а во спротивно ако ја признавале бугарската народност данокот би требало да биде синболичен. Во иднина оваа мерка требало да важи за сите лица кој ќе доѓле во Бугарија на печалба, а во пасошите немало да им пишува дека се од бугарска народност <ref name="VG" />. Од коресподенцијата на бугарските министерства се дознава дека селаните од [[Караќој]] истакнале подготвеност ако биде отворено бугарско училиште во нивното село да ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Меѓутоа следната година кога повторно тие се нашле во [[Бугарија]] на печалба во пасошите им пишувало дека се од грчка народност. Поради тоа Министерството за внатрешни работи испратило ново окружно во кое било констатирано дека мерките не ги дале посакуваните резулатати и затоа се предвидувале поостри мерки <ref name="VG" />. [[Крсте Петков Мисирков|Крсте П. Мисирков]] беше голем противник на Бугарската пропаганда, во неговите дела тој пишувал како примање на пропагандата беше голема несреќа на [[Македонци|Македонскиот народ]], тој ја пишувал Бугарската пропаганда и Бугарската Егзархија како ѓаволите на Македонија<ref>{{Наведена книга|title=Entangled Histories of the Balkans - Volume One: National Ideologies and Language Policies|publisher=BRILL М07|year=2013|isbn=900425076X|pages=320}}</ref> == Грчко-бугарската пропагандна војна во Македонија == До создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзрхија]], црковните имоти во [[Македонија]] и припаѓале на [[Цариградската патријаршија]]. Но по создавањето на Егзархијата, двете цркви започнале борба за контрола на [[црква|црквите]] и [[гробишта]]та во [[Македонија]]. === Борби за црквите === Во селото [[Месимер]] - Воденско имало 150 куќи и две цркви. Црквата која се наоѓала во ценатрот на селото, а другата на крајот од селото. Во 80 - години на [[19 век]] селаните се договориле во централната црква богослужбата да се изведува на [[грчки]] јазик, а во периферната црква на [[словенски]] јазик. Малку подоцна во селото се нашла турската жандармерија со грчкиот владика и двете цркви и биле доделени на Патријаршијата иако во селото имало само 20 патријаршиски куќи. Во селото [[Негован (Лагадинско)|Негован]], Лагадинско имало 400 куќи од кој само 10 биле патријаршистички, но и покрај тоа црквата во селото и била доделена на [[Цариградската патријаршија]] и на тој начин се зголемил бројот на патријаршиските куќи на вкупно 50. Училиштето и останатиот црковен имот во селото и биле доделени на Патријаршијата. По еден судир во црквата таа била затворена <ref>''Политиката на турското правителство..., 38 - 40''</ref>. Речиси истата случка се повторила и во [[Ново Село]] - Солунско каде по инцидентот во црквата биле затворени селските првенци кои биле егархисти. === Борби за гробиштата === Уште поморбидна била борбата за контрола на [[гробишта]]та. Во 1888 година на општинските гробишта во [[Дојран]], кога егзархистите го закопувале телото на еден починат егзархист биле нападнати од страна патријаршистите. Се создала тензична состојба која можела да го зафати целиот град и затоа морал да интервенира солунскиот валија Галиб - паша. Тој дозволил да биде закопано телото на егазархистот, а на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Истата година во месец ноември сличен инцидент се случил во [[Сер]] кога бил закопан еден егзархиски свештеник и повторно интервенирал Галиб - паша и на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Во 1891 година во [[Струмица]] гркоманите го откопале телото на едно дете само затоа што неговите родители биле егзархисти. На 25.05.1902 година во селото [[Просечан]] во Драмскиот санџак бил закопан егзархискиот свештеник Георги Фркачев меѓутоа против неговото закопување се побуниле гркоманите од селото. Затоа драмскиот мутесариф дошол со жанадармеријата, го блокирал селото и издал наредба да биде откопан свештеникот и да биде закопан поблиску до егзархиската црква, а тоа се случило четири дена по неговиот првобитен погреб. Имено во селото [[Просечан]] имало две цркви, една егазрхиска и една патријаршиска со зеднички двор, најголемиот дел од дворот и припаѓал на Патријаршијата. Ваквите случаи биле многубројни и од нив може да се заклучи дека: {{Цитатник|''Во грчко - бугарската пропагандна војна во Македонија, очигледно не биле поштедени ниту мртвите. Двете цркви проповедајќи ја Христовата вера ги заборавиле основните христијански и морално - етички норми дека покојниците треба да почиваат во мир. Ако во оваа пропагандна трка не биле поштедени ниту мртвите, тогаш како им било на живите?!''<ref name="VG" />}} [[Податотека:Bugarski agitatori niz Makedonija, 1908.pdf|мини|лево|Српски извештај за преплавеност на сите вилаети во Македонија од бугарски агитатори, дојдени од Бугарија, кои се однесуваат како да не постојат други народи во Македонија, и кои се обидуваат да ги придобијат на бугарска страна со терор, закани, подмитувања. (13 септември 1908)]] == Бугарската вооружена пропаганда == {{Македонска револуционерна организација}} Со текот на времето бугарската пропаганда попримила и вооружен карактер. Притоа бугарскиот двор и влада се послужиле со [[Македонската емиграција во Бугарија]] како и со [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Така оваа организација од чисто патриотска се претворила во орудие на дворот и владата, а тие преку [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] <ref name="ZPBDiV">''Независно од злоупотребите на бугарскиот двор и влада, македонскиот комитет е организација на македонската емиграција во Бугарија. Во неа членувале Македонци, а помалку Бугари. Повеќето од нив биле искрени македонски патриоти. Меѓутоа, во МК се вовлекле доверливи луѓе на бугарската политика, разни профитери, кариеристи, авантуристи, случајни сопатници, квазипатриот, дури и арамии. Инволвирањето на таквиот профил во МК, се одразило на неговата активност, а посебно врз македонското ослободително дело и МРО''.... види Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт...187</ref> направиле обиди за остварување на своите цели и интереси, што многу штетно влијало врз македонското револуционерно движење. Првиот престап бил направен во [[1895]] година преку [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] и затоа Крум Христов истакнал дека: {{Цитатник|''Трајко Китанчев со својот авторитет ја покривал подготовката на првата престапна авантура на дворот, која отвора цела ера на врховистички престапи кон Македонија'' <ref>''Крум Христов,Гоце Делчев,Софија 1955,109''</ref><ref name="TK">''Според некои смрта била придизвикана од сознанието дека македонското дело со кое раководел Китанчев е злоупотребено и изманипулирано од бугарскиот кнез. Навистина тоа се случило откако бугарските власти ја затвориле границата и почнале преследување на македонските чети''</ref>}} За разлика од грчката влада која дирекно организирала и препраќала чети, [[Бугарија]] сакала да ја искористи [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]] и целото македонско револуционерно движење за оставрување на санстефанскиот идеал, а сето тоа се одразлило во дејноста на двете најголеми македонски револуционерни организации кој на крај започнале и борба меѓу себе. :погл. [[Борба за Македонија]], [[Македонска револуционерна организација]] и [[Македонски комитет]] ===Пропагандата за време на Првата светска војна=== По влегувањето на Бугарија во Првата светска војна на страната на Централните сили, нејзината Втора армија есента 1915 година ги зазема македонските градови Куманово, Штип, Велес и Скопје. Пролетта 1916 година потпомогната од своите германски и австроунгарски сојузници, ја освојува Рупелската Теснина и, навлегувајќи во источниот дел на Егејска Македонија, ги зазема градовите Сер, Драма и Кавала. Кон средината на август истата година бугарските сили, предводени од генерал [[Климент Бојаџиев]] ги разбиваат трупите на Антантата на просторот [[Добро Поле]] - Баница - Лерин и продирајќи кон Костур го заземаат Лерин со околните населби. За тоа време пропагандата станала секојдневие, која дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколките години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. ===Пропагандата за време на Втората светска војна=== За време на [[Втората светска војна]], по окупацијата на Македонија од страна на [[Бугарија]], пропагандата станала секојдневие, која со доста репресивни мерки дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколкуте години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. Еден од методите на пропагирање бил и формирање на разни организации и друштва.<ref>''Т. Мамуровски, Бугарската пропаганда во Југозападна и Централна Егејска Македонија 1941–1944, Скопје, 1989 ''</ref> *[[Колаборационистичко комитско движење]] - било политичко и оружено движење за соработка со окупаторите за време на [[Втората светска војна]] во Егејска Македонија == Извори == <references/> == Поврзано == * [[Пропаганда]] * [[Историја на македонскиот народ]] == Надворешни врски == * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=7&pid=26&ppid=234 Бугарска пропаганда] * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ за македонскиот јазик и пропагандите]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ (2)|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи|Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи]] на Викиизвор. * [[:s:Јован Цвииќ за македонските Словени|Јован Цвииќ за македонските Словени]] на Викиизвор. * [http://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh Од признавање до негирање - (бугарски ставови за македонското прашање)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220616014227/https://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh |date=2022-06-16 }} 1970 година, Скопје. {{Македонско национално движење}} [[Категорија:Бугарска пропаганда во Македонија| ]] 5a373fibb4xv5nds2p76z8cagcnssd6 5606949 5606948 2026-08-10T00:25:21Z Buli 2648 /* Бугарските егзархиски училишта */ 5606949 wikitext text/x-wiki '''Бугарска пропаганда''' — разгранет систем за ширење на бугарското национално чувство, култура, јазик, идеја и влијание меѓу населението во Македонија.<ref>{{Наведена книга|title=Hellenism and Its Balkan Neighbours During Recent Years|last=Gyalistras|first=Sergios|publisher=Hestia|year=1945|pages=51}}</ref> Организираниот пробив на оваа пропаганда започнува со создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], а по отворањето на бугарските трговски агентства во [[1897]] година, се засилува и дирекното влијание на бугарската влада во [[Македонија]]. Целта на оваа пропаганда е да се соберат што поголем број на национални приврзаници кои би се искористиле како внатрешни сојузници и оправдувачки фактор за остварување на санстефанскиот идеал, односно создавање на [[Санстефанска Бугарија|Голема Бугарија]]. == Пробив == === Бугарска црковна пропаганда === {{Странски пропаганди во Македонија}} Организираниот пробив на [[Бугарија|бугарската]] пропаганда во [[Македонија (регион)|Македонија]] започнува со формирањето на [[Бугарската егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Macedonia and the Macedonians: A History|url=https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross|last=Rossos|first=Andrew|publisher=Hoover Press|year=2013|isbn=081794883X|pages=[https://archive.org/details/macedoniamacedon0000ross/page/77 77]}}</ref> Егзархијата била формирана на 28 февруари 1870 година со посебен [[султан]]ов [[ферман]] и прва епархија во [[Македонија]] која била под јурисдикција на Егзархијата е [[Велес|Велешката епархија]]. За прв претставник на Егзархијата во [[Македонија]] бил поставен архимандритот Дамаскин кој стапил на должност во [[1872]] година <ref>''Александар Трајановски, Бугарска егзархија и македонското националноослободително движење (1893 - 1908), Скопје, 1982, 35.''</ref>. [[Податотека:Sultan’s Ferman for the establishment of a Bulgarian Exarchate.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Сулатановиот ферман од 1870 година''</small>]] [[Податотека:Ilarion-of-Nevrokop-appointment-1895.jpg|thumb|лево|200px|<small>''Владички берат за Неврокопската епархија''</small>]] Според ''член 10'' од султановиот ферман со кои била основана Егзархијата, било дозволено доколку во рамките на една Црковно - училишна општина во Македонија со 2/3 мнозинство нејзините општинари одлучаат да се приклучаат кон Егзархијата, да можаат тоа да го направат. На тој начин во [[1874]] година под јурисдикција на Егзархијата се нашле [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија. Meѓутоа во текот на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско - Турската војна]] егзархиските претставници биле отстранети од [[Македонија]]. Егзархијата своите позиции ќе ги зацврсти дури во [[1890]] година кога од [[Висока Порта|Високата порта]] ќе добие 2 владички берати за [[Скопје|Скопската]] и [[Охрид]]ската епархија и доплнително уште два владички берати за [[Велес|Велешката]] и [[Неврокоп]]ската епархија во [[1894]] година.<ref>{{Наведена книга|title=Minorities in the Balkans|last=Ortakovski|first=Vladimir|publisher=BRILL М10 25|year=2021|isbn=900447899X|pages=43}}</ref> На егзархијата во [[1897]] година и се доделени уште три владички берати за [[Битола|Битолската]], [[Струмица|Струмичката]] и [[Дебар]]ската егзархија. === Вмешување на бугарската држава === Основите на бугарската државна пропаганда во [[Македонија]] ги поставил бугарскиот политичар [[Константин Стоилов]]. Тој подготвил специјален проект за идно дејствување во [[Македонија]] и таквиот програмски документ во [[јануари]] [[1883]] година го претставил пред бугарскиот кнез [[Александар I Батенберг]]. Во овој документ биле утврдени односите помеѓу [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и владата, како и модалитетите за идната црковно-просветна дејност на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]], а притоа било истакнато дека самата [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] својата дејност мора да ја врши под контрола на бугарската влада. Столилов во својот документ на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и препорачал: {{Цитатник|''1) при неа да се создаде една просветна комисија (попечителство) под претседателство на егзархот, во која задолжително би влегувал еден дипломатски претставник на бугарската влада во Цариград, потоа еден од синодалните архијереи и уште два члена што би ги избрал самот егзарх 2) да се спроведе еднообразност во организирањето на црковно-училишните општини во Македонија и преку нив да ја изведува својата активност на теренот 3) егзархот да и поднесува на бугарската влада сметка за сите материјални издатоци за изградба и поправка на секакви видови училишта, за издржување на учителите ии професорите, претседателите на црковно-училишните општини и други лица 4) на секој шест месеци егзархот да поднесува опширен извештај за работата во текот на целата година и за потребите во идната учебна година''}} Меѓу другото било истакнато и дека: {{Цитатник|''секој Македонец треба да е вдахновен со мислата дека во Софија се грижат за неговата судбина, за неговата сегашност и за неговата иднина'' <ref>''М. Миновски, Македонија во билатералните и мултилатералните договори..., 228.''</ref>}} Кај населението во [[Македонија]] треба да се разбуди и развие бугарското национално чувство, да се работи на просветен план и затоа бугарската влада и Егзархија треба да работат рака под рака. Да се внимава кој се испраќа за учител во [[Македонија]], воспитаниците да ги воспитуваат учениците во бугарски патриотски дух и кај воспитаниците и останатото македонско население да се всади идејата дека бугарскиот кнез е господар на целиот бугарски народ и дека тој ќе го изврши обединувањето на целиот бугарски народ.<ref>{{Наведена книга|title=The Macedonian Nation|last=Taškovski|first=Dragan|publisher=Nasha Kniga|year=1976|pages=90}}</ref> Со таквата цел, во [[1883]]/[[1884]] година, при Егзархијата во [[Цариград]] бил формиран ''Училиштен оддел'' кој требало да раководи со просветната дејност во [[Македонија]] и да го надгледува трошењето на финансиските средства испратени од [[Бугарија]], а наменети за веќе зацртаниот план<ref>''Бугарската егзархија и македонското национално-ослободително движење (1893-1908), Александар Трајановски, Скопје, 1982''</ref>. И затоа [[Петар Поп Арсов]] ќе истакне дека: {{Цитатник|''(Егзархијата се претворила во б.н) чисто бирократско одделение на софиското надворешно министерство '' <ref>''П.п.Арсов, Потеклото на револуционерното движење во Македонија... No. 8, Софија, 19.07.1919,3''</ref>}} Со тоа биле поставени основите за идната просветна дејност во [[Македонија]]. Бугарската држава за да се осигура успешно делување на овој црковно-просветен ситем почнала да дава големи суми на пари од својот сопстевн буџет. Со текот на годините овие средства постојано се зголемувале. Во [[1881]] година сумата која била одвоена за пропагнадата во [[Македонија]] изнесувала 100 000 лева, а во [[1885]] година за [[Македонија]] и [[Одринско]] заедно биле одвоени 574 874 лева, а за [[1890]] година според еден извештај биле одвоени 5 500 000 франци. Во [[1890]] година, по иницијатива на бугарската влада била изработена специјална програма за просветната егзархиска политика во Македонија, која била прифатена од Народното собрание на [[Бугарија]]. Меѓу другото, во седмата точка од оваа програма стои: {{Цитатник|''за учители во Македонија да се назначат само родени Бугари, а за учители по турски јазик да се назначат само влијателни лица кај турските власти. На учениците што ќе завршат гимназија во Македонија, ако не сакаат да добијат повисоко образование да им се даде служба во Бугарија. Ако некои од учениците сакаат да прифатат учителски позив, откако ќе поминат четири години на практика во Бугарија да се назначуваат за учители по нивните родни места'' <ref>''Просветната политика на егзархијата у училишните бунтови во Македонија, Славко Димевски, Скопје, 1960, 12 ''</ref>}} === Бугарските егзархиски училишта=== {| class="wikitable" style="float:right; font-size:85%; margin-right:1em;" |+Рани примери на учители од бугарските земји во Македонија !Год. на</br> пристигнување !Учител !Потекло !Место на</br> дејност |- |1849 |[[Дамаскин Рилец|Дамаскин]] |Копривштица |Велес |- |1857 |[[Георги Икономов Дупничанин|Георги Икономов]] |Дупница |Велес |- |1859 |[[Васил Манчев]] |Свиштов |Битола |- |1865 |[[Недела Петкова]] |Сопот |Прилеп |- |1866 |[[Никола Еничерев]] |Пловдив |Прилеп |- |1868 |[[Константин Босилков]] |Копривштица |Велес |- |1868 |[[Стефан Салгнџиев]] |Стара Загора |Солун |- |1870 |[[Васил Попович]] |Болград |Велес |- |1871 |Димитар Христов |Софија |Велес |- |1871 |[[Нона Каблешкова]] |Копривштица |Битола |}Бугарската влада со текот на годините постојано ги зголемувала финансиските издатоци од својот буџет за потребите на црковно-просветната пропаганда во Македонија. Во почетокот се издвојувале 30 000 лева, но во [[1882]] година сумата се искачила на 100 000 лева, а во [[1883]] година на 200 000 лева. Во учебната [[1896]]/[[1897]] година средствата изнесувале 972 915 лева, а во учебната 1897/98 година 939 748 лева. Со овие финансиски средста се зголемил и бројот на егзархиските бугарски училишта во [[Македонија]]. Според ''Селаник газет'' во [[1885]] година покрај [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гиманзија Св. Кирил и Методиј]] егизистирале и 4 бугарски уилишта. Во нив работеле 21 учител и 10 учителки, а наставата ја посетувале 460 ученици и 140 ученички. Во Солунскиот санџак имало 119 егзрхиски училишта со 133 наставника и 2810 ученика, додека пак во Серскиот санџак и во тамошните кази [[Сер]], [[Неврокоп]], [[Мелник]], [[Петрич]], [[Зихна]], [[Горна Џумаја]] и [[Демир Хисар]] имало 41 училиште, 50 учители и 2326 ученика. [[Податотека:Bulgarian Men's High School of Thessaloniki in 1891.jpg|лево|мини|300x300пкс|[[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гимназија „Св. Кирил и Методиj“]] во 1891 год.]] Во [[1885]] година во [[Македонија]] имало 250 основни бугарски училишта со 14 824 ученици. Од оваа бројка општините издржувале 187 училишта со 10 127 ученика. Во Солунскиот санџак, општините издржувале 46 училишта со 1312 ученици. Во Серскиот санџак имало 47 општински училишта со 3270 ученици. Останатите 63 училишта со 4697 ученици биле издржувани од Егзархијата. Во оваа бројка не влегуваат 21 класно уилиште. Во [[1885]] година во [[Солунската машка гимназија]] учеле 425 ученика во 6 класа, а во женската гимназија имало 125 ученички подделени во 4 класа. Треба да се истакне дека речиси сите ученици биле сместени во пансиони. Во прилог на бугарската просветна политика одел турскиот закон од [[1882]] година кој дозволувал отворање на училишта доколку тоа го побараат барем 30 куќи во едно село или град. Во [[1884]] година во Прилеп била отворена [[богословија]] во која биле обучувани егзархиските свешеници, но по една година оваа богодловија била пренесена во [[Одрин]]. ==Репресивниот карактер на бугарската пропаганда == Со цел да се зацврстат и прошираат позициите на бугарската пропаганада во [[Македонија]], бугарската држава понекогаш ги користела и сите механизми на власта со цел да се придобијаат што поголем број на приврзаниции во [[Македонија]]. Во втората половина на 90 - тите години на [[19 век]] бугарската пропаганда направила обид за проширување на своето влијание во [[Солун|Солуннската област]] и притоа биле искористени сите средстава за притисок. Во [[1897]] година бугарските власти извршиле притисок вр жителите на селото [[Караќој]] принудувајќи ги да ја признаат бугарската народност и [[Бугарска егзархија|Егзархија]].<ref>{{Наведена книга|title=Claiming Macedonia: The Struggle for the Heritage, Territory and Name of the Historic Hellenic Land, 1862-2004|url=https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa|last=Papavizas|first=George|publisher=McFarland M01|year=2006|isbn=0786423234|pages=[https://archive.org/details/claimingmacedoni0000papa/page/39 39]}}</ref> Имено сите мажи од селото [[Караќој]] оделе на печалба во [[Бугарија]], а дома се враќале еднаш или двапати годишно. Треба да се истакне дека во пасошите на печалбарите од оваа село пишувале дека се грчка народност и според некои истаричари токму тоа и сметало на бугарската влада. Во едено известување на Бугарското министерство за внатрешни работи со дата од 18.07.[[1897]] година и заверено под број ''2810'', а испратено до окружните управници и градоначалникот на [[Софија]] се истакнувало дека: {{Цитатник|''жителите од Караќој се чисти бугари, кои ја држат гркоманската страна, не ја признаваат Егзархијата и не ги учат децата на бугарски... сите обиди... да си го признаат јазикот и народноста останаа безуспешни, и ако селото не се спечали за бугарската страна... ќе биде тешко да се спечалат уште многу села во солунската каза'' <ref name="VG" />}} И затоа Бугарското министерство за внатрешни работи им наредило на административните, полициските и финансиските власти да се дејствува на сериозен начин врз селаните од [[Караќој]] и заедно со духованата власт по пат на закани, уцени и убедувања да им се каже дека ако не ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], ако не земат Бугарин за учител во селото и ако не ја признаат бугарската народност тогаш нема да им биде дозволено да одаат на печалба во [[Бугарија]] <ref name="VG">''[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893-1903 година, Скопје, Институт за Историја-Филозофски факултет''</ref>. Властите биле задолжени да ги пронајдаат сите жители од селото [[Караќој]] кој се на печалба, а за нивно пронаоѓање бил доставен список од 101 лице <ref name="VG" />. Министерството за внатрешни работи посебно им нагласило на финансиските власти дека треба серосзно да се влијае и притоа како средство за притисок да се искористи ''патентовиот данок'' (данок за занимање)<ref name="VG" />. Сите оние кој немало да имаат потврда дека ја признаваат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и во пасошите нема да им пишува дека се од бугарска народност, требало да бидаат обложени во највисоки размери, а во спротивно ако ја признавале бугарската народност данокот би требало да биде синболичен. Во иднина оваа мерка требало да важи за сите лица кој ќе доѓле во Бугарија на печалба, а во пасошите немало да им пишува дека се од бугарска народност <ref name="VG" />. Од коресподенцијата на бугарските министерства се дознава дека селаните од [[Караќој]] истакнале подготвеност ако биде отворено бугарско училиште во нивното село да ја признаат [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Меѓутоа следната година кога повторно тие се нашле во [[Бугарија]] на печалба во пасошите им пишувало дека се од грчка народност. Поради тоа Министерството за внатрешни работи испратило ново окружно во кое било констатирано дека мерките не ги дале посакуваните резулатати и затоа се предвидувале поостри мерки <ref name="VG" />. [[Крсте Петков Мисирков|Крсте П. Мисирков]] беше голем противник на Бугарската пропаганда, во неговите дела тој пишувал како примање на пропагандата беше голема несреќа на [[Македонци|Македонскиот народ]], тој ја пишувал Бугарската пропаганда и Бугарската Егзархија како ѓаволите на Македонија<ref>{{Наведена книга|title=Entangled Histories of the Balkans - Volume One: National Ideologies and Language Policies|publisher=BRILL М07|year=2013|isbn=900425076X|pages=320}}</ref> == Грчко-бугарската пропагандна војна во Македонија == До создавањето на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзрхија]], црковните имоти во [[Македонија]] и припаѓале на [[Цариградската патријаршија]]. Но по создавањето на Егзархијата, двете цркви започнале борба за контрола на [[црква|црквите]] и [[гробишта]]та во [[Македонија]]. === Борби за црквите === Во селото [[Месимер]] - Воденско имало 150 куќи и две цркви. Црквата која се наоѓала во ценатрот на селото, а другата на крајот од селото. Во 80 - години на [[19 век]] селаните се договориле во централната црква богослужбата да се изведува на [[грчки]] јазик, а во периферната црква на [[словенски]] јазик. Малку подоцна во селото се нашла турската жандармерија со грчкиот владика и двете цркви и биле доделени на Патријаршијата иако во селото имало само 20 патријаршиски куќи. Во селото [[Негован (Лагадинско)|Негован]], Лагадинско имало 400 куќи од кој само 10 биле патријаршистички, но и покрај тоа црквата во селото и била доделена на [[Цариградската патријаршија]] и на тој начин се зголемил бројот на патријаршиските куќи на вкупно 50. Училиштето и останатиот црковен имот во селото и биле доделени на Патријаршијата. По еден судир во црквата таа била затворена <ref>''Политиката на турското правителство..., 38 - 40''</ref>. Речиси истата случка се повторила и во [[Ново Село]] - Солунско каде по инцидентот во црквата биле затворени селските првенци кои биле егархисти. === Борби за гробиштата === Уште поморбидна била борбата за контрола на [[гробишта]]та. Во 1888 година на општинските гробишта во [[Дојран]], кога егзархистите го закопувале телото на еден починат егзархист биле нападнати од страна патријаршистите. Се создала тензична состојба која можела да го зафати целиот град и затоа морал да интервенира солунскиот валија Галиб - паша. Тој дозволил да биде закопано телото на егазархистот, а на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Истата година во месец ноември сличен инцидент се случил во [[Сер]] кога бил закопан еден егзархиски свештеник и повторно интервенирал Галиб - паша и на егзархистите им доделил посебен плац за гробишта. Во 1891 година во [[Струмица]] гркоманите го откопале телото на едно дете само затоа што неговите родители биле егзархисти. На 25.05.1902 година во селото [[Просечан]] во Драмскиот санџак бил закопан егзархискиот свештеник Георги Фркачев меѓутоа против неговото закопување се побуниле гркоманите од селото. Затоа драмскиот мутесариф дошол со жанадармеријата, го блокирал селото и издал наредба да биде откопан свештеникот и да биде закопан поблиску до егзархиската црква, а тоа се случило четири дена по неговиот првобитен погреб. Имено во селото [[Просечан]] имало две цркви, една егазрхиска и една патријаршиска со зеднички двор, најголемиот дел од дворот и припаѓал на Патријаршијата. Ваквите случаи биле многубројни и од нив може да се заклучи дека: {{Цитатник|''Во грчко - бугарската пропагандна војна во Македонија, очигледно не биле поштедени ниту мртвите. Двете цркви проповедајќи ја Христовата вера ги заборавиле основните христијански и морално - етички норми дека покојниците треба да почиваат во мир. Ако во оваа пропагандна трка не биле поштедени ниту мртвите, тогаш како им било на живите?!''<ref name="VG" />}} [[Податотека:Bugarski agitatori niz Makedonija, 1908.pdf|мини|лево|Српски извештај за преплавеност на сите вилаети во Македонија од бугарски агитатори, дојдени од Бугарија, кои се однесуваат како да не постојат други народи во Македонија, и кои се обидуваат да ги придобијат на бугарска страна со терор, закани, подмитувања. (13 септември 1908)]] == Бугарската вооружена пропаганда == {{Македонска револуционерна организација}} Со текот на времето бугарската пропаганда попримила и вооружен карактер. Притоа бугарскиот двор и влада се послужиле со [[Македонската емиграција во Бугарија]] како и со [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Така оваа организација од чисто патриотска се претворила во орудие на дворот и владата, а тие преку [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] <ref name="ZPBDiV">''Независно од злоупотребите на бугарскиот двор и влада, македонскиот комитет е организација на македонската емиграција во Бугарија. Во неа членувале Македонци, а помалку Бугари. Повеќето од нив биле искрени македонски патриоти. Меѓутоа, во МК се вовлекле доверливи луѓе на бугарската политика, разни профитери, кариеристи, авантуристи, случајни сопатници, квазипатриот, дури и арамии. Инволвирањето на таквиот профил во МК, се одразило на неговата активност, а посебно врз македонското ослободително дело и МРО''.... види Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт...187</ref> направиле обиди за остварување на своите цели и интереси, што многу штетно влијало врз македонското револуционерно движење. Првиот престап бил направен во [[1895]] година преку [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] и затоа Крум Христов истакнал дека: {{Цитатник|''Трајко Китанчев со својот авторитет ја покривал подготовката на првата престапна авантура на дворот, која отвора цела ера на врховистички престапи кон Македонија'' <ref>''Крум Христов,Гоце Делчев,Софија 1955,109''</ref><ref name="TK">''Според некои смрта била придизвикана од сознанието дека македонското дело со кое раководел Китанчев е злоупотребено и изманипулирано од бугарскиот кнез. Навистина тоа се случило откако бугарските власти ја затвориле границата и почнале преследување на македонските чети''</ref>}} За разлика од грчката влада која дирекно организирала и препраќала чети, [[Бугарија]] сакала да ја искористи [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]] и целото македонско револуционерно движење за оставрување на санстефанскиот идеал, а сето тоа се одразлило во дејноста на двете најголеми македонски револуционерни организации кој на крај започнале и борба меѓу себе. :погл. [[Борба за Македонија]], [[Македонска револуционерна организација]] и [[Македонски комитет]] ===Пропагандата за време на Првата светска војна=== По влегувањето на Бугарија во Првата светска војна на страната на Централните сили, нејзината Втора армија есента 1915 година ги зазема македонските градови Куманово, Штип, Велес и Скопје. Пролетта 1916 година потпомогната од своите германски и австроунгарски сојузници, ја освојува Рупелската Теснина и, навлегувајќи во источниот дел на Егејска Македонија, ги зазема градовите Сер, Драма и Кавала. Кон средината на август истата година бугарските сили, предводени од генерал [[Климент Бојаџиев]] ги разбиваат трупите на Антантата на просторот [[Добро Поле]] - Баница - Лерин и продирајќи кон Костур го заземаат Лерин со околните населби. За тоа време пропагандата станала секојдневие, која дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколките години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. ===Пропагандата за време на Втората светска војна=== За време на [[Втората светска војна]], по окупацијата на Македонија од страна на [[Бугарија]], пропагандата станала секојдневие, која со доста репресивни мерки дејствувала врз самото на селение во [[Македонија]]. Во неколкуте години на окупација, Бугарија во Македонија издавала весници на Бугарски јазик, кој веќе бил воврден и во самите училишта. Еден од методите на пропагирање бил и формирање на разни организации и друштва.<ref>''Т. Мамуровски, Бугарската пропаганда во Југозападна и Централна Егејска Македонија 1941–1944, Скопје, 1989 ''</ref> *[[Колаборационистичко комитско движење]] - било политичко и оружено движење за соработка со окупаторите за време на [[Втората светска војна]] во Егејска Македонија == Извори == <references/> == Поврзано == * [[Пропаганда]] * [[Историја на македонскиот народ]] == Надворешни врски == * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=7&pid=26&ppid=234 Бугарска пропаганда] * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ за македонскиот јазик и пропагандите]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ (2)|Писмо од Димитрие Боди до Владан Ѓорѓевиќ]] на Викиизвор. * [[:s:Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи|Писмо од Димитрие Боди до Министерството за надворешни работи]] на Викиизвор. * [[:s:Јован Цвииќ за македонските Словени|Јован Цвииќ за македонските Словени]] на Викиизвор. * [http://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh Од признавање до негирање - (бугарски ставови за македонското прашање)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220616014227/https://www.scribd.com/fullscreen/38539374?access_key=key-2cin7xuimmypw99wxdqh |date=2022-06-16 }} 1970 година, Скопје. {{Македонско национално движење}} [[Категорија:Бугарска пропаганда во Македонија| ]] nho0f58poiy2bbia34v8101dovbzcou 0 727642 5607038 5582285 2026-08-10T09:23:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607038 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Џорџо Кјелини | image = [[File:Sergio Mattarella meets Italy national football team and Matteo Berrettini (12 July 2021) 30 - Chiellini (cropped).jpg|200px]] | fullname = Џорџо Кјелини<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.juventus.com/it/squadre/prima-squadra/difensori/giorgio-chiellini/index.php|title=Giorgio Chiellini|publisher=juventus.com|accessdate=13 November 2017}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=y|1984|8|14}} | cityofbirth = {{роден во|Пиза|}} | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | height = {{height|m=1.86}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2023 <small>(39 г.)</small> | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Livorno}} | years1 = 2000–2004 | caps1 = 55 | goals1 = 4 | clubs1 = {{Fb team Livorno}} | years2 = 2004–2022 | caps2 = 425 | goals2 = 27 | clubs2 = {{Fb team Juventus}} | years3 = 2004–2005 | caps3 = 37 | goals3 = 3 | clubs3 = →{{Fb team Fiorentina}} | years4 = 2022–2023 | caps4 = 31 | goals4 = 1 | clubs4 = {{Fb team Los Angeles FC}} | nationalyears1 = 2000 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 15 години|Италија 15]] | nationalyears2 = 2000-2001 | nationalcaps2 = 12 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 16 година|Италија 16]] | nationalyears3 = 2001 | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 17 година|Италија 17]] | nationalyears4 = 2002 | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 1 | nationalteam4 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 18 година|Италија 18]] | nationalyears5 = 2001-2003 | nationalcaps5 = 18 | nationalgoals5 = 1 | nationalteam5 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 19 години|Италија 19]] | nationalyears6 = 2003-2007 | nationalcaps6 = 26 | nationalgoals6 = 6 | nationalteam6 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|Италија 21]] | nationalyears7 = 2004-2022 | nationalcaps7 = 117 | nationalgoals7 = 8 | nationalteam7 = {{flagsport|ITA}} [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] }} '''Џорџо Кјелини''' ([[итал.]] ''Giorgio Chiellini'', р. [[14 август]] [[1984]], во [[Пиза]]) — [[Италијанци|италијански]] поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. Кjелини се смета за еден од најдобрите одбранбени играчи на својата генерација.<ref name="Ten of the Best Defenders in the World">{{Наведена мрежна страница|url=http://worldsoccer.about.com/od/internationals/tp/worldcupdefenders.htm|title=Ten of the Best Defenders in the World|publisher=World Soccer|accessdate=17 September 2014|archive-date=2010-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100514201832/http://worldsoccer.about.com/od/internationals/tp/worldcupdefenders.htm|url-status=dead}}</ref> Како физички силен, агресивен и разноврсен дефанзивец, тој најчесто играл на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|централен одбранбен играч]], но исто така бил способен да игра и како [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|лев бек]], во одбрана со три или четири играчи. На клупско ниво, Кјелини ја започнал својата кариера во [[Ливорно Калчо|Ливорно]] во 2000 година, а подоцна играл една сезона за {{Fb team (N) Fiorentina}}, пред да се пресели во Јувентус во 2005 година. Со Јувентус, тој освоил осум последователни титули од [[Серија А]] од 2012 до 2019 година, како и четири последователни титули во [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]] и четири титули во [[Суперкуп на Италија|Суперкупот на Италија]]. Кјелини бил избран во [[Серија А Тим на годината|Серија А Тимот на годината]] четири пати: во [[Гран Гала дел калчо 2013#Тим на годината|2012-2013]], [[Гран Гала дел калчо 2015#Тим на годината|2014-2015]], [[Гран Гала дел калчо 2016#Тим на годината|2015-2016]] и [[Гран Гала дел калчо 2018#Тим на годината|2017-18]] и исто така му била доделена наградата за [[Серија А Одбранбен играч на годината]], трипати: во 2008, 2009 и 2010 година.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2014/01/27-283890/Oscar+del+calcio%3A+Vidal+e+Pirlo+sono+il+top.+La+Juve+%C3%A8+la+pi%C3%B9+forte+d%27Italia?print|title=Oscar del calcio: Vidal e Pirlo sono il top. La Juve è la più forte d'Italia|date=27 January 2014|publisher=Tuttosport|language=it|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150620001027/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2014/01/27-283890/Oscar+del+calcio%3A+Vidal+e+Pirlo+sono+il+top.+La+Juve+%C3%A8+la+pi%C3%B9+forte+d%27Italia?print|archivedate=20 June 2015|accessdate=19 June 2015}}</ref><ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/14-12-2015/juventus-buffon-elogia-donnarumma-ha-doti-gia-grande-1301295361892.shtml|title=Oscar del Calcio, dominio Juve. Buffon: "Donnarumma ha doti da grande"|date=14 декември 2015|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|trans-title=Serie A Oscars, Juve dominate. Buffon: "Donnarumma has the characteristics to be great"|accessdate=14 декември 2015}}</ref><ref name="Gran Galà del calcio - 2016">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/17_gennaio_31/gran-gala-calcio-juventus-fa-incetta-premi-serie-a-c6dc644c-e795-11e6-8168-2d40923ac04f.shtml|title=Gran Galà del calcio, la Juventus fa incetta di premi|date=31 January 2017|publisher=[[Il Corriere della Sera]]|language=it|accessdate=31 January 2017}}</ref> Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Италија|сениорската репрезентација на Италија]] го направил во 2004 година, завршувајќи ја репрезентативната кариера со 117 настапи (има и 8 гола) што го прави [[Играчи на италијанската репрезентација|петти играч по бројот на настапи во историјата]]. Најголемиот успех со ''„аѕурите“'' го постигнал со освојувањето на [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]], подигајќи го трофејот како [[Капитен|капитен]]. Покрај на споменатото првенство, тој настапил на [[Фудбал на Летните олимписки игри 2004 (мажи)|Летните олимписки игри 2004]], освојувајќи бронзен медал, уште три други [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] (покрај титулата играл и во финалето на првенството одржано во [[Европско првенство во фудбал 2012|Полска и Украина]]), две [[Светско првенство во фудбал|Светски првенства]] ([[Светско првенство во фудбал 2010|2010]] и [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]) и два [[ФИФА Куп на конфедерации|Купа на конфедерации]] ([[ФИФА Куп на конфедерации 2009|2009]] и [[ФИФА Куп на конфедерации 2013|2013]], освојувајќи го третото место на второто). Во 2021 година, го освоил 13-тото место на изборот за ''[[Златна топка|Златната топка]]''.<ref>{{cite web|language=fr|url=https://www.lequipe.fr/France-Football/Actualites/Decouvrez-le-classement-du-ballon-d-or-2021-de-15-a-11/1302112|title=Découvrez le classement du Ballon d'Or 2021 de 15 à 11|date=2021-11-29}}</ref> == Биографија == Џорџо е роден во [[Пиза]], а израснал во [[Ливорно]], каде што живеел со неговото семејство;<ref>{{наведени вести|author=Paolo Bandini|url=https://www.theguardian.com/football/2016/jun/13/giorgio-chiellini-italy-euro-2016|title= Giorgio Chiellini: ‘I have a strong temperament but off the pitch I am more serene’|publisher=theguardian|date=13 јуни 2016}}</ref> тој има една сестра и два браќа, од кои едниот, неговиот брат близнак, Клаудио, исто така, е негов [[спортски агент|агент]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.juvenewsradio.it/parla-claudio-chiellini-gli-alti-e-bassi-nel-calcio-ci-stanno-su-spinazzola|title=Parla Claudio Chiellini: "Gli alti e bassi nel calcio ci stanno. Su Spinazzola..."|date=19 април 2012|archiveurl=https://archive.today/20130413051328/http://www.juvenewsradio.it/parla-claudio-chiellini-gli-alti-e-bassi-nel-calcio-ci-stanno-su-spinazzola|archivedate=13 април 2013}}</ref> Како дете тој сонувал да игра [[кошарка]], и бил голем обожавател на [[Лос Анџелес Лејкерс]] и на [[Коби Брајант]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Џорџо Кјелини|url=http://giorgiochiellini.com/site/biografia.php|title=Биографија|accessdate=2019-07-26|archive-date=2019-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726183434/http://giorgiochiellini.com/site/biografia.php|url-status=dead}}</ref> Кјелини е меѓу ретките успешни играчи способни да ја усогласат спортската кариера со текот на студиите,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.calcioefinanza.it/2019/02/08/calciatori-laureati/|title=Non solo pallone, da Chiellini a Mertens: ecco i calciatori con la laurea|date=8 февруари 2019}}</ref> тој најпрво положил [[матура]] во научното средно училиште "Федриго Енрикес" во Ливорно, а потоа во 2010 година [[Лауреа (диплома)|дипломирал]] на насоката за економија и трговија на [[Универзитет во Торино|Универзитетот во Торино]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gazzetta.it/premium/plus/Calcio/12-12-2012/i-laureati-serie-chiellini-top-cinque-913482519997.shtml|title=I laureati della Serie A Chiellini tra i top cinque|author=Alessandra Gozzini|date=12 декември 2012}}</ref> Во 2017 година се стекнал со магистарски степен по "бизнис и администрација" на истиот универзитет, бранејќи ја темата „Бизнис моделот на фудбалскиот клуб [[ФК Јувентус|Јувентус]] во интернационален контекст“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.juventus.com/it/news/news/2017/congratulazioni--dottor-chiello-.php|title=Congratulazioni, Dottor Chiello!|date=6 април 2017}}</ref><ref>[https://www.ju1897.net/2017/04/chiellini-stekao-diplomu-mastera.html Chiellini stekao diplomu Mastera Poslovne ekonomije]</ref> Во 2014 година се оженил со Каролина,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oggi.it/gossip/amori/2014/07/21/giorgio-chiellini-sposa-carolina-bonistalli-il-matrimonio-da-sogno-con-250-invitati-e-la-festa-fino-a-notte-fonda/|title=Giorgio Chiellini sposa Carolina Bonistalli: il matrimonio da sogno con 250 invitati. E la festa fino a notte fonda|date=21 јули 2014}}</ref> со која имаат две ќерки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.adnkronos.com/sport/2019/06/20/fiocco-rosa-casa-chiellini-nata-olivia_yxYEMK4IVFFQFtJiLHVN2K.html|title=Fiocco rosa in casa Chiellini, è nata Olivia|date=20 јуни 2019}}</ref> ==Технички карактеристики== [[File:Drogba ve chiellini.JPG|thumb|left|Кјелини (десно) во дресот на Јувентус, во двобој со [[Дидје Дрогба]] од {{Fb team (N) Galatasaray}} во натпревар од [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|Лигата на шампионите 2013-2014]].]] {{Цитат 2|width=35%|align=left|quoted=1|quote=Кјелини е од друга планета, тој може сам да чува три противнички играчи.|source=[[Валтер Мацари]].<ref name="Italy profile – Giorgio Chiellini">{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2014/jun/02/world-cup-2014-italy-profile-giorgio-chiellini|title=World Cup 2014: Italy profile – Giorgio Chiellini|publisher=[[The Guardian]]|date=2 June 2014}}</ref><ref name="Chiellini è di un altro pianeta">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.calciomercato.com/altre-notizie/napoli-mazzarri-chiellini-e-di-un-altro-pianeta-189758|title=Napoli, Mazzarri:'Chiellini è di un altro pianeta'|publisher=Calciomercato.com|language=it|accessdate=13 September 2014|archive-date=2014-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20141216011356/http://www.calciomercato.com/altre-notizie/napoli-mazzarri-chiellini-e-di-un-altro-pianeta-189758|url-status=dead}}</ref>}} Кариерата ја започнал како [[Одбрана (фудбал)#Станичен бек|лев бек]], а потоа се утврдува како [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|централен одбранбен играч]]; исто така, може да се користи како лев дефанзивец во формација со 3 играчи.<ref name=sussidiario>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilsussidiario.net/News/Calcio-e-altri-Sport/Juventus/2011/11/21/CALCIOMERCATO-Juventus-Chiellini-rinato-come-terzino-La-lezione-di-Alessandro-Del-Piero-/223637/|title=CALCIOMERCATO/ Juventus, Chiellini rinato come terzino. La lezione di Alessandro Del Piero...|accessdate=27 март 2012|archive-date=2018-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180730020855/http://www.ilsussidiario.net/News/Calcio-e-altri-Sport/Juventus/2011/11/21/CALCIOMERCATO-Juventus-Chiellini-rinato-come-terzino-La-lezione-di-Alessandro-Del-Piero-/223637/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/euro2012/articoli/84015/litalia-ce-1-1-con-la-spagna.shtml|title=L'Italia c'è: 1-1 con la Spagna - Di Natale illude, pari di Fabregas|author=Andrea Saronni|date=10 јуни 2012|accessdate=11 јуни 2012|archive-date=2012-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120613173350/http://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/euro2012/articoli/84015/litalia-ce-1-1-con-la-spagna.shtml|url-status=dead}}</ref> Тој е опишан како "старомоден централен дефанзивец" кој веднаш ги напаѓа противничките играчи во обид да ја освои топката. Неговите одлики кој го прават препознатлив на теренот се физичката сила,<ref name=gazzetta>{{Наведена мрежна страница|author=Luca Curino|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/Primo_Piano/2008/04_април/30/chiellini.shtml|title=Chiellini, si parte. All'Europeo ci sei|accessdate=22 септември 2015|date=30 април 2008}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|author=Alessandro Massimo|url=http://it.uefa.com/community/news/newsid=2032000.html|title=Gianluca Pagliuca: la mia Squadra del 2013|accessdate=22 септември 2015|date=3 декември 2013}}</ref> агресивноста и храбароста,<ref name=corsport>{{наведени вести|author=Furio Fedele|url=http://www.corrieredellosport.it/Calcio/2010/10/28-15ottobre3834/Ibrahimovic+ritrova+la+Juve.+%C2%ABChe+duello+con+Chiellini%C2%BB|title=Ibrahimovic ritrova la Juve: «Che duello con Chiellini»|publisher=Corriere dello Sport-Stadio|date=28 октомври 2010|archiveurl=https://archive.today/20150922195950/http://www.corrieredellosport.it/Calcio/2010/10/28-135834/Ibrahimovic+ritrova+la+Juve.+%C2%ABChe+duello+con+Chiellini%C2%BB|archivedate=22 септември 2015}}</ref> бескомпромисните стартови, и добрата игра во воздухот поради која е опасен и во противничките шеснаесетници.<ref name=gazzetta/> Покрај тоа, тој поседува силен менталитет, добар темперамент под притисок, решителност и одлична концентрација.<ref name="temperament">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/football/2016/jun/13/giorgio-chiellini-italy-euro-2016|title=Giorgio Chiellini: ‘I have a strong temperament but off the pitch I am more serene’|publisher=The Guardian|first=Paolo|last=Bandini|date=13 June 2016|accessdate=31 January 2017}}</ref><ref name="=Chiellini, si parte All'Europeo ci sei">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/Primo_Piano/2008/04_април/30/chiellini.shtml|title=Chiellini, si parte All'Europeo ci sei|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Luca Curino|date=30 April 2008|accessdate=22 September 2015}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Како резултат на овие квалитети, [[Златан Ибрахимовиќ]] го опишал Кјелини како најтешкиот дефанзивец со кој се соочил, притоа истакнувајќи ја екстремната коректност во неговите дејствија.<ref name="Zlatan Ibrahimovic">{{наведени вести|url=https://juventusgroup.wordpress.com/2010/10/28/ibra-hails-chiello-as-toughest-opponent/|title=Ibra hails Chiello as toughest opponent|last=|first=|date=28 октомври 2010|work=|accessdate=29 јули 2019|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publisher=Juventus Group}}</ref> Во прилог на ова зборува и фактот дека и покрај цврстите и одлични интервенции, Кјелини всушност добил само две исклучувања за време на целата негова кариера во Серија А.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2015/10/28/16775962/chiellini-espulso-con-la-juventus-non-accadeva-dal-2007|title=Chiellini espulso con la Juventus: non accadeva dal 2007|date=28 октомври 2015|accessdate=17 мај 2016}}</ref> Иако не бил особено технички надарен, често успевал да постигнува голови благодарение на својата способност при ударите со глава.<ref name=gazzetta/> Како играч кој континуирано созревал со текот на годините, во вториот дел од неговата кариера ги подобрил својте атлетски, тактички и технички квалитети, благодарение на анализирањето на фазите на играта; покрај тоа, цврстите бескомпромисни стартови што го карактеризирале во минатото, им отстапиле место на почистите и поточни интервенции.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rivistaundici.com/2019/01/25/chiellini-miglior-difensore/|title=Chiellini è il miglior difensore al mondo?|date=25 јануари 2019}}</ref> иако во одредени ситуации знаел да изврши некои необични и доста очигледни тактички фаули<ref name=" D'Ottavi">{{cite web|author=Marco D'Ottavi|url=https://www.ultimouomo.com/chiellini-mls-fallo-di-mano-spirito-gioco/|title=Il fallo di mano di Chiellini e lo spirito del gioco|date=2022-08-08}}</ref> – пред сè, оној во стилот на „[[Кеч|борач]]“ врз Англичанецот [[Букајо Сака]] за време на [[Финале на Европското првенство во фудбал 2020|Финалето на Европското првенство 2020]]<ref name="Manusia">{{cite web|author=Daniele Manusia|url=https://www.ultimouomo.com/chiellini-difendere-italia-euro-2020-saka/|title=Felicità è Chiellini che difende|date=2021-07-12}}</ref> –, извршени да ги спречи дејствијата на противниците на што е можно помалку безболен начин.<ref name=" D'Ottavi"/> Оваа еволуција довела до тоа експертите да го сметаат меѓу најдобрите централни одбранбени играчи на неговата генерација.<ref name="Ten of the Best Defenders in the World"/><ref name="best centre-back">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.espn.co.uk/football/blog/espn-fc-united/68/post/2986436/espn-fc-100-barcelona-star-gerard-pique-is-top-centre-back-in-soccer|title=#FC100: Gerard Pique is the best centre-back in football|publisher=ESPN|author1=Nick Ames|date=14 November 2016|accessdate=31 January 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fourfourtwo.com/us/features/11-best-defenders-world|title=The 11 best defenders in the world|publisher=FourFourTwo|author1=Gregor MacGregor|date=18 December 2015|accessdate=31 January 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fourfourtwo.com/news/barzagli-bonucci-and-chiellini-latest-italy-wall-looking-deny-germany|title=Barzagli, Bonucci and Chiellini – the latest Italy wall looking to deny Germany|publisher=FourFourTwo|date=1 July 2016|accessdate=31 January 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/chiellini-the-key-to-defence-of-italys-crown-1992768.html|title=Chiellini: the key to defence of Italy's crown|publisher=The Independent|author1=Amir Rashid|date=5 June 2010|accessdate=2 February 2017}}</ref> Меѓу другите, англискиот напаѓач, [[Хари Кејн]], го опишал како еден од најсилните дефанзивци – заедно само со [[Џон Тери]] – со кои се соочил во својата кариера.<ref>{{cite web|author=Michael Di Chiaro|url=https://www.goal.com/it/liste/kane-sicuro-chiellini-uno-dei-difensori-piu-forti-incontrati-in-carriera/blt66d692ae27cf4667#csdaf742ee4a700cad|title=Kane sicuro: "Chiellini uno dei difensori più forti incontrati in carriera"|date=2023-12-05}}</ref> {{dx|[[File:2015–16 Serie A - Frosinone v Juventus - Chiellini, Bonucci, Dionisi and Barzagli (cropped).jpg|thumb|Од лево кон десно во црн дрес: Кјелини, [[Леонардо Бонучи|Бонучи]] и [[Андреа Барцаљи|Барцаљи]], или одбранбената линија на Јувентус позната како „Би-Би-Си“ (BBC)<ref name="Balaudo"/><ref name="Menicucci"/>, која освоила повеќе шампионски титули во 2010-тите, против {{Fb team (N) Frosinone}} во [[Серија А 2015-2016]].]]}} Заедно со [[Андреа Барцаљи]] и [[Леонардо Бонучи]], долгогодишните соиграчи во 2010-тите години во Јувентус и во репрезентацијата, Кјелини формирал фантастично уиграно дефанзивно трио наречено «БиБиСи» (BBC) од [[спортско новинарство|спортските новинари]];<ref>Исто така некаде се среќава и како «BBBC» (БББС) вклучувајќи го и [[голман]]от [[Џанлујџи Буфон]], cfr. {{Наведена мрежна страница|author=Fabio Balaudo|url=http://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2391280.html|title=Juve: con Benatia si punta all'Europa?|date=15 јули 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|author=Paolo Menicucci|url=http://it.uefa.com/uefaeuro/news/newsid=2372472.html|title=Chiellini e Bonucci sul trio BBC made in Italy|date=8 јуни 2016}}</ref> Со пензионирањето на Барцаљи, последователната оска Бонучи-Кјелини што била создадена се сметала, поради нејзината децениска долговечност и перформанси на високо ниво, за една од најсолидните и најкомплетните во меѓународниот фудбал, споредувана со двојки од минатото како што се [[Франц Бекенбауер|Бекенбауер]]-[[Георг Шварценбек|Шварценбек]], [[Гаетано Ширеја|Ширеја]]-[[Клаудио Џентиле|Џентиле]] или [[Франко Барези|Барези]]-[[Алесандро Костакурта|Костакурта]].<ref>{{cite web|language=es|author=Sergio R. Viñas|url=https://www.elmundo.es/deportes/futbol/eurocopa/2021/07/04/60e1eaf5fc6c83b57b8b45fa.html|title=Bonucci y Chiellini, un matrimonio de titanio|date=4 јули 2021}}</ref> Неговиот прекар бил ''„Кинг Конг“'' заради начинот на кој го слави секој негов гол - удирајќи се со тупаниците во градите, имитирајќи ја [[Кинг Конг|познатата кинематографска икона]] -:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2440234.html|title=Tutti i soprannomi in casa Juve|date=9 февруари 2017}}</ref> ликување по неговиот гол што донел победа во [[Дерби дела Моле|дербито на Торино]] на 7 март 2009 година. ==Клупска кариера== ===Ливорно=== Кјелини ја започнал својата кариера во {{Fb team (N) Livorno}}, приклучувајќи му се на клубот на возраст од само 6 години. Тој играл во младинските категории на клубот меѓу [[1990]] и [[2000]] година, пред да биде повикан да настапува за првиот тим во [[Лега Про Прима Дивизионе|Серија Ц1]] во сезоната 2000-2001. Своето професионално деби го направил на 14 јануари 2001, во победата со 2-0 над [[УС Алесандрија 1912|Алесандрија]] на домашен терен. Во првата сезона со првиот тим, Кјелини забележал три настапи и додал уште пет во следната сезона. Во јуни 2002 година, тој потпишал за {{Fb team (N) Roma}} во договор за [[ко-сопственост (фудбал)|ко-сопственост]], за 3,1 милиони евра, (според кој [[Марко Амелија]], отишол во спротивна насока, за 2,8 милиони евра).<ref>{{наведени вести|url=http://archiviostorico.corriere.it/2002/ноември/07/Roma_buco_nel_bilancio_Per_co_0_0211077824.shtml|title=La Roma ha un buco nel bilancio? Per coprirlo basta vendere 26 sconosciuti|trans-title=Roma had hole in the budget? Sell 26 unknown is enough to cover.|date=7 November 2002|accessdate=2010-04-05|work=Corriere della Sera|author=Vittorio Malagutti|language=италијански}}</ref> Сепак, тој останал во Ливорно на заем за сезоната [[Серија Б 2002–2003|2002–2003]] во [[Серија Б]], откако тие избориле промоција. Во неговата прва сезона во Серија Б, Кјелини направил шест настапи, и исто така дебитирал во [[Фудбалски куп на Италија|Купот на Италија]]. Откако во летото клубовите се договориле тој да остане во Ливорно уште една сезона, Кјелини го направил својот пробив во почетната постава на клубот и забележал 42 настапи и 4 гола, главно играјќи на позицијата лев бек. Во јуни 2004, Ливорно го откупил договорот на Кјелини за 3 милиони евра,<ref>{{наведени вести|url=http://109.75.174.100/~asroma/downloads/corporate_investor/1287664872.pdf |title=Approvazione Situazione Mensile al 31 мај 2004 |date=30 June 2004 |accessdate=23 September 2011 |work=AS Roma |language=it |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810133120/http://109.75.174.100/~asroma/downloads/corporate_investor/1287664872.pdf |archivedate=10 August 2011 |df=dmy }}</ref> пред да го продаде на {{Fb team (N) Juventus}} за 6,5 милиони евра истото лето. Вкупно за Ливорно, Кјелини одиграл 57 натпревари и постигнал 4 гола. ===Фјорентина=== По потпишувањето на договорот со {{Fb team (N) Juventus}}, клубот од [[Торино]] и го позајмил Кјелини на Фјорентина за следната сезона. Со ''виолетовите'' тој дебитирал во [[Серија А]], на 12 септември 2004 во натпреварот {{Fb team (N) Roma}} - Фјорентина 1-0. Во Фиренца тој веднаш се утврдил како почетен лев бек, и неговите настапи биле толку многу импресивни што го добил првиот повик во репрезентацијата од селекторот [[Марчело Липи]], дебитирајќи на 17 ноември истата година. На 31 октомври 2004, Кјелини го постигнал својот прв гол во Серија А во кариерата во победата со 4-0 над {{Fb team (N) Lecce}} на [[Стадион Артемио Франки|Артемио Франки]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.repubblica.it/2004/j/sezioni/sport/calcio/serie_a/giornata9/fiorentinalecce1/fiorentinalecce1.html|title=Esplode la Fiorentina di Buso brusco risveglio per il Lecce: 4-0|publisher=La Repubblica|date=31 октомври 2004|accessdate=31 јули 2019}}</ref> На 9 април 2005, Кјелини постигнал гол против својот матичен клуб Јувентус во ремито 3-3.<ref>{{наведени вести|url=http://www.repubblica.it/2005/d/sezioni/sport/calcio/serie_a/30giornata/fiorentinajuventus1/fiorentinajuventus1.html|title=Anticipo da favola con gol e magie Tra Fiorentina e Juve finisce 3-3|last=|first=|date=9 април 2005|work=|accessdate=31 јули 2019|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publisher=La Repubblica}}</ref> Кјелини одиграл одлична сезона во [[Фиренца]], забележувајќи 42 настапи во двете натпреварувања (првенството и купот) на кој постигнал и 3 гола, а притоа му помогнал на клубот да обезбеди опстанок во лигата во последното коло од [[Серија А 2004-2005|првенството]]. ===Јувентус=== ====2005-2011==== После одличната дебитантска сезона во Серија А со Фјорентина, тој се вратил во [[ФК Јувентус|Јувентус]] на [[Фабио Капело]] за сезоната 2005-2006. Дебитирал за ''бјанконерите'' на 15 октомври 2005 на [[Деле Алпи]] во победата со 1-0 над [[ФК Месина|Месина]] во [[Серија А 2005-2006|првенството]], заменувајќи го [[Павел Недвед]] во 74-тата минута од натпреварот.<ref>{{cite tweet|author=Juventus FC|user=@juventusfc|number=1051789884439101441|title=75' di Juventus-Messina: Pavel Nedved lascia il campo a un giovanissimo difensore con la maglia numero 3...|date=15 октомври 2018}}</ref> Три дена подоцна го имал своето деби во [[Европски купови во фудбал|европските натпреварувања]], влегувајќи како замена на полувремето во натпреварот против {{Fb team (N) Bayern Munchen}} во [[УЕФА Лига на шампиони 2005/06|Лигата на шампионите]] што завршил со резултат 2-1 за ''баварците''. Кјелини одиграл 23 натпревари во својата прва сезона во Јувентус, помагајќи му на клубот да го освои [[скудето]]то кое подоцна на клубот му е одземено по настаните од [[Калчополи]], додека Јувентус бил казнет со исфрлување во [[Серија Б]]. Toj останал во Торино и за сезоната [[Серија Б 2006-2007|2006-2007]] во Серија Б, и е промовиран и покрај младата возраст, меѓу неколкуте референтни точки околу кои може да се реконструира ''Старата дама'', лишена од многу од нејзините "големи имиња" во летото 2006. Под водство на тренерот [[Дидје Дешам]] тој стекнал постојано место во почетната постава, а повремено започнал да игра на позицијата која подоцна ќе стане негова главна, онаа на [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|централен одбранбен играч]] играјќи како партнер на [[Никола Легротаље]], [[Жан-Алан Бумсонг]] и [[Роберт Ковач]] во различни периоди од сезоната.<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Riccardo Zambon|url=http://www.tuttojuve.com/primo-piano/qual-a-il-ruolo-di-giorgio-chiellini-41213|title=Qual è il ruolo di Giorgio Chiellini?|date=9 јануари 2011}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол во дресот на Јувентус во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]] против {{Fb team (N) Napoli}}.<ref>{{наведени вести|url=http://www.repubblica.it/2006/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia-terzo-turno/coppa-italia-terzo-turno/coppa-italia-terzo-turno.html|title=La Juve esce ai rigori, festa Napoli. Eliminata la Lazio, passa la Samp|publisher=La Repubblica|date=27 август 2006|accessdate=31 јули 2019}}</ref> Во лигата тој постигнал 3 гола, вклучувајќи ги и двата на теренот на {{Fb team (N) Arezzo}} во 39-тото коло од сезоната во кое ''бјанконерите'' победиле со 5-1 и математички избориле промоција во Серија А.<ref>{{наведени вести|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieB/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2007/05_Maggio/19/arezzo-juventus.shtml|title=Festa Juve: è serie A!|publisher=[[Gazzeta dello Sport]]|date=19 мај 2007|accessdate=31 јули 2019}}</ref> По враќањето на Јувентус во Серија А во сезоната 2007-2008, Кјелини повторно се вратил на позицијата лев бек. На 2 септември 2007 година, го постигнал својот прв гол за ''бјанконерите'' во Серија А во натпреварот {{Fb team (N) Cagliari}} - Јувентус 2-3 во второто коло од [[Серија А 2007-2008|првенството]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/2007/09/sezioni/sport/calcio/serie_a/giornata-2a/cagliari-juventus-07/cagliari-juventus-07.html|title=Due rigori contro non fermano la Juve, soffre con il Cagliari ma alla fine vince|date=2 септември 2007}}</ref> Сепак, по повредата на [[Жорже Андраде]] тој повторно бил преместен во центарот на одбраната, како партнер на Никола Легротаље.<ref>{{наведени вести|author=Luca Borioni|url=http://www.bianconerionline.com/web/index.php?option=com_content&task=view&id=2144&Itemid=79|title=Chiellini al centro di tutto|publisher=Tuttosport|date=4 октомври 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150715020756/http://www.bianconerionline.com/web/index.php?option=com_content&task=view&id=2144&Itemid=79|archivedate=15 јули 2015}}</ref> Токму тие двајца биле клучот на успехот за Јувентус да ја заврши сезоната со втора најдобра одбрана во лигата. На 27 април 2008, Кјелини постигнал два гола за Јувентус во победата со 5-2 над {{Fb team (N) Lazio}}, што на клубот му обезбедила пласман во топ 4 на крајот од првенството.<ref>{{it}} ''[http://archiviostorico.corriere.it/2008/април/28/Juventus_torna_tra_grandi_co_9_080428146.shtml La Juventus torna tra le grandi]'' corrieredellasera.it</ref> По завршувањето на сезоната, на 26 јуни 2008, Кјелини го продолжил својот договор со Јувентус до 2013 година.<ref>{{it}} ''[http://www.corrieredellosport.it/Notizie/Calcio/34682/Chiellini:+%C2%ABFelice+per+il+rinnovo%C2%BB Chiellini: «Felice per il rinnovo»]{{Dead link|date=September 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' corrieredellosport.it</ref> [[Податотека:Juventus v Chievo, 5 April 2009 - Giorgio Chiellini.jpg|thumb|Кјелини за време на натпреварот од [[Серија А 2008-2009]] против {{Fb team (N) Chievo}}.]] За време на [[ФК Јувентус сезона 2008-2009|сезоната 2008-2009]], Кјелини останал прв избор во центрот на одбраната заедно со Легротаље. На 13 август 2008 го постигнал својот прв гол во европските натпреварувања кога Јуве ја совладал [[ФК Петржалка|Артмедија Петржалка]] со 4-0 во првиот натпревар од трета квалификациска рунда на [[УЕФА Лига на шампиони 2008/09|Лигата на шампионите]].<ref>{{it}} ''[http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2008/08/13/juve-artmedia.shtml Juve, una passeggiata Artmedia steso per 4–0]'' gazzetta.it</ref> Четири дена подоцна, тој го повредил левото колено за време на [[Трофео Лујџи Берлускони]] против {{Fb team (N) Milan}} и го пропуштил почетокот на сезоната во Серија А,<ref>{{it}} ''[http://www.corrieredellosport.it/Notizie/Calcio/40238/Chiellini+infortunato:+legamenti+ko%3F Chiellini infortunato: legamenti ko?]{{Dead link|date=September 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' corrieredellosport.it</ref> враќајќи се во септември за натпреварот на домашен терен против {{Fb team (N) Udinese}} (завршил 1-0 за Јувентус). На крајот на годината, тој бил прогласен за [[Серија А Одбранбен играч на годината]] за 2008 година на годишната церемонија на доделувањето на наградите [[Гран Гала дел Калчо|Оскар дел Калчо]]. На 10 март 2009 година, Кјелини бил исклучен поради добивање на втор жолт картон за време на реванш натпреварот од осминафиналето на Лигата на шампионите против {{Fb team (N) Chelsea}} во Торино, по кој Јувентус бил елиминиран со вкупен резултат 2-3 Следните две сезони (2009-2010 и 2010-2011) биле многу разочарувачки за Јувентус, завршувајќи на седмото место во лигата двапати по ред; сепак, во овие две години Кјелини созрева и го консолидирал своето место меѓу водачите во клубот, зад иконите Дел Пјеро и Буфон. За време на првиот дел од сезоната 2010-2011, Кјелини играл во центарот на одбраната како партнер на новодојдениот [[Леонардо Бонучи]]; сепак со доаѓањето на [[Андреја Барцаљи]] во зимскиот преоден рок, Кјелини во некој натпревари бил вратен на позицијата лев бек овозможувајќи место во центарот на одбраната за двојката Бонучи-Барцаљи. ====2011-2020; девет скудета по ред==== [[File:Giorgio Chiellini (Juventus).jpg|thumb|250px|left|Кјелини играјќи за {{Fb team (N) Juventus}} против {{Fb team (N) Shakhtar Donetsk}} во [[УЕФА Лига на шампиони 2012/13|УЕФА Лигата на шампионите 2012-2013]].]] Во сезоната 2011-2012, новиот тренер на Јувентус [[Антонио Конте]] започнува со формацијата 4-2-4, распоредувајќи го Кјелини најпрво како централен дефанзивец, а подоцна како лев бек.<ref name=sussidiario/> Кон крајот на 2011 година, Конте ја променил формацијата во 3-5-2, овозможувајќи им на Кјелини, Бонучи и Барцаљи да играат заедно позади, така што Кјелини ја покрива левата страна, Барцалји десната, а Бонучи средината со што добил простор да ја гради играта на својот тим од последната линија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rivistaundici.com/2017/04/26/culto-difesa/|title=Il culto della difesa|author=Alfonso Fasano|date=26 април 2017}}</ref> Овој дефанзивен ситем се покажал како многу успешен за Јуве, завршувајќи ја сезоната како шампиони во [[Серија А 2011-2012|Серија А]] со најдобра одбрана во лигата и притоа без ниту еден пораз.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Juve Campione d'Italia, 2–0 al Cagliari. Milan ko|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2012/05/06-186280/Juve+Campione+d%27Italia%2C+2-0+al+Cagliari.+Milan+ko|website=tuttosport.com|publisher=Tuttosport|accessdate=15 April 2015|language=it|date=6 May 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706144347/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2012/05/06-186280/Juve+Campione+d%27Italia%2C+2-0+al+Cagliari.+Milan+ko|archivedate=6 July 2015|df=dmy-all}}</ref> Триото поцоцна станало познато како БиБиСи (BBC) по иницијалите на играчите,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/news/newsid=2372826.html|title=Italy's 'BBC' spell out programme for solidity|publisher=UEFA.com|author1=Paolo Menicucci|author2=Ben Gladwell|date=9 June 2016|accessdate=16 June 2016}}</ref> и многу брзо се етаблирало како една од најдобрите одбранбени линии во светот во следните сезони.<ref name="opposition">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/news/newsid=2385959.html|title=Meet the quarter-final opposition: Italy|publisher=UEFA.com|author1=Ben Gladwell|date=29 June 2016|accessdate=3 July 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-italia.net/86132/%E2%80%98italy-defence-world%E2%80%99s-best%E2%80%99|title=‘Italy defence world’s best’|publisher=Football Italia|date=20 June 2016|accessdate=3 July 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-espana.net/59254/morata-italy-have-best-defence|title=Morata: Italy have best defence|publisher=Football España|date=25 June 2016|accessdate=3 July 2016}}</ref> Кјелини одиграл 34 натпревари и постигнал два гола во шампионската кампања во Серија А, и забележал три настапи во [[Фудбалски куп на Италија 2011-2012|Купот на Италија]] каде Јувентус стигнал до финалето во кое загубиле со 2-0 од {{Fb team (N) Napoli}}, меѓутоа Кјелини поради повреда не играл во тој натпревар. Во следните две сезони под водството на Конте Јувентус ја продолжил својата доминација во Италија освојувајќи уште две скудета, потпирајќи се и понатаму на триото БиБиСи во одбраната кое им носи голема сигурност позади. На 11 август 2012, Кјелини го освоил својот прв трофеј во [[Суперкуп на Италија 2012|Суперкупот на Италија]] после победата на Јувентус над Наполи со 4-2 [[Продолжеток (спорт)|по продолженија]] во [[Пекинг]], меѓутоа поради повредата со која се здобил на [[Европско првенство во фудбал 2012|Европското првенство 2012]] тој не бил во составот. Веќе следната година освоил уште еден [[Суперкуп на Италија 2013|Суперкуп]], постигнувајќи го вториот гол за ''бјанконерите'' во победата со 4-0 над {{Fb team (N) Lazio}} во [[Рим]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://calcio.excite.it/supercoppa-juventus-lazio-4-0-gol-di-pogba-chiellini-lichtsteiner-e-tevez-N141701.html |title=Supercoppa, Juventus-Lazio 4-0: gol di Pogba, Chiellini, Lichtsteiner e Tevez |accessdate=2019-08-01 |archive-date=2019-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801184911/http://calcio.excite.it/supercoppa-juventus-lazio-4-0-gol-di-pogba-chiellini-lichtsteiner-e-tevez-N141701.html |url-status=dead }}</ref> На 20 октомври 2012, во отсуство на регуларниот капитен [[Џанлујџи Буфон]], Кјелини за првпат во кариерата ја носел капитенската лента на Јувентус во победата со 2-0 над Наполи во лигата. На 5 јануари 2014, го забележал својот 300-ти настап за Јувентус во победата со 3–0 над {{Fb team (N) Roma}} во [[Серија А 2013-2014|Серија А]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Chiellini, 300 da Protagonista!|url=http://www.juventus.com/juve/it/news/chiellini+300+presenze+news+6gennaio2014|website=juventus.com|accessdate=15 April 2015|language=it|date=6 January 2014}}</ref> Јувентус ја продолжил својата победничка низа и покрај изненадувачкото заминување на Конте во летото 2014 година; предводени од [[Масимилијано Алегри]], во сезоната 2014-2015 торинезите ја освоиле домашната [[Двојна круна (фудбал)|двојна круна]], трета во историјата на клубот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Sampdoria/02-05-2015/sampdoria-juventus-0-1-vidal-festa-scudetto-signora-cala-poker-110659394213.shtml|title=Sampdoria-Juventus 0-1: Vidal, è festa scudetto. La Signora cala il poker|author=Stefano Cantalupi|date=2 мај 2015}}</ref> Покрај четвртото скудето, Кјелини го освоил и својот прв [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|куп]] во кариерата, постигнувајќи го израмнувачкиот гол за Јуве во победата по продолженија над {{Fb team (N) Lazio}} со 2-1 во финалето. Кјелини дал голем придонес за пласманот на клубот во финалето на [[УЕФА Лига на шампиони 2014/15|Лигата на шампионите]], загубено на 6 јуни 2015 година од {{Fb team (N) Barcelona}}, меѓутоа не играл во тој натпревар поради повреда на мускулот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corriere.it/sport/finale-champions-2015/notizie/juventus-chiellini-salta-finale-champions-2015-col-barcellona-giochera-barzagli-e7b7ef20-0aaf-11e5-b215-d0283c023844.shtml|title=Juventus, che sfortuna: Chiellini salta la finale di Champions 2015 col Barcellona. Giocherà Barzagli|author=Filippo Bonsignore|date=4 јуни 2015}}</ref> [[File:Juventus Coppa Italia 2016.jpg|thumb|250px|right|Кјелини како капитен на Јувентус го подига пехарот освоен во [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|Купот на Италија во 2016 година]].]] Во следните години, иако на личен план се соочил со многу повреди, Кјелини го освоил своето петто последователно скудето, постигнувајќи го единствениот гол за сезоната во последното коло од [[Серија А 2015-2016|првенство]] против {{Fb team (N) Sampdoria}},<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2016/05/14/news/juventus-sampdoria_5-0_gran_finale_bianconero_con_pokerissimo-139805594/|title=Juventus-Sampdoria 5-0: gran finale bianconero con pokerissimo|author=Federico Sala|date=14 мај 2016|accessdate=21 април 2017}}</ref> и вториот [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|Куп на Италија]], победувајќи го {{Fb team (N) Milan}} во финалето по продолженија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/21-05-2016/milan-juve-0-1-coppa-italia-finale-supplementari-morata-gol-150780976591.shtml|title=Milan-Juve 0-1, Morata-gol: Coppa Italia ad Allegri, trionfo ai supplementari|author=Jacopo Gerna|date=21 мај 2016|accessdate=21 април 2017}}</ref> За време на [[ФК Јувентус сезона 2016-2017|сезоната 2016-2017]], во натпреварот на домашен терен против Сампдорија Кјелини постигнал два гола во победата на Јувентус со 4-1. Во оваа сезона тој го освоил својот трети по ред [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Куп на Италија]], по победата со 2-0 над Лацио во финалето на 17 мај 2017 година;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-05-2017/coppa-italia-juve-lazio-2-0-gol-dani-alves-bonucci-storico-tris-bianconero-200372957935.shtml|title=Coppa Italia, Juve-Lazio 2-0: gol di Dani Alves e Bonucci, storico tris bianconero|author=Marco Fallisi|date=17 мај 2017}}</ref> а само четири дена подоцна, со успехот на домашен терен од 3-0 над {{Fb team (N) Crotone}},<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/21-05-2017/juventus-crotone-3-0-bianconeri-leggenda-gol-mandzukic-dybala-alex-sandro-200456108092.shtml|title=Juventus-Crotone 3-0, bianconeri nella leggenda: gol di Mandzukic, Dybala e Alex Sandro|author=Jacopo Gerna|date=21 мај 2017}}</ref> дошла и шестата [[Серија А 2016-2017|титула во италијанското првенство]] по ред, што им овозможува на Кјелини и Јувентус да ја забележат третата последователна двојна круна по ред, и пред сè, да го срушат рекордот на клубот стар 82 години (кога во 1930-тите години Јувентус освоил пет титули).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2472324.html#dal+2012+2017+juve+legge|title=Dal 2012 al 2017: la Juve e la legge(nda) del 6|author=Fabio Balaudo|date=22 мај 2017}}</ref> На 3 јуни, откако Кјелини го пропуштил финалето во Лигата на шампионите во 2015 година, тој започнал во почетниот состав во [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2017 година|финалето 2017]], што бил втор финален настап за Јувентус во три години, но тие повторно биле поразени овојпат од бранителот на титулата {{Fb team (N) Real Madrid}} со 4-1.<ref name="Guardian">{{наведени вести |date=3 June 2017 |title=Real Madrid and Cristiano Ronaldo see off Juventus to win Champions League |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jun/03/juventus-real-madrid-champions-league-final-match-report |work=[[The Guardian]] |accessdate=3 June 2017}}</ref> На 11 јануари 2018, Кјелини за првпат во кариерата бил избран во [[Тим на годината на УЕФА#Тим на годината 2017|Тимот на годината на УЕФА за 2017]].<ref name="team2017">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/insideuefa/news/t-uefa/news/newsid=2529238.html|title=UEFA.com Fans’ Team of the Year 2017 announced|date=11 January 2018|publisher=UEFA.com|accessdate=11 January 2018}}</ref> На 17 март 2018, во натпреварот на гостувањето кај {{Fb team (N) SPAL}} што завршил 0-0, Кјелини го забележал својот 350-ти настап во Серија А.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.juventus.com/en/news/news/2018/spal-juve-talking-points.php|title=Spal-Juve: Talking points|publisher=Juventus.com|date=18 March 2018|accessdate=18 March 2018}}</ref> На крајот од [[ФК Јувентус сезона 2017-2018|сезоната 2017-2018]] успесите се повторуваат за Кјелини и неговите соиграчи од Јувентус откако ја освоиле седмата последователна титула во првенството и на тоа го придодале и четвртиот домашен куп по ред - ова второто, претставува нов рекорд во италијанскиот фудбал. На 29 јуни 2018, Кјелини го продолжил својот договор со клубот до летото 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.football-italia.net/123746/official-juve-renew-chiellini-barzagli|title=OFFICIAL: Juve renew Chiellini & Barzagli|publisher=Football Italia|date=29 June 2018}}</ref> По заминувањето на Буфон, за [[ФК Јувентус сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] - после 13 години во клубот - Кјелини бил назначен за нов капитен на Јувентус.<ref name="Chiellini to become Juve captain">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.football-italia.net/121497/chiellini-become-juve-captain|title=Chiellini to become Juve captain|publisher=Football Italia|date=17 May 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/it/notizie/juventus-chiellini-capitano-il-club-lo-ufficializza-su/17jys4davjmu41l77v2kzghccb|title=Juventus, Chiellini capitano: il club lo 'ufficializza' su Instagram|date=24 јуни 2018}}</ref> На 16 јануари 2019, Кјелини ја "кренал" својата прва титула како нов официјален капитен на Јувентус – во [[Суперкуп на Италија 2018|Суперкупот на Италија]] – после победата со 1–0 над Милан.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.theguardian.com/football/live/2019/jan/16/juventus-v-milan-supercoppa-italiana-live |title=Juventus 1–0 Milan: Supercoppa Italiana – as it happened |publisher=The Guardian |author1=Simon Burnton |date=16 January 2019 |accessdate=15 May 2019 }}</ref> На 12 март, Кјелини го одбележал својот 500-ти настап во дресот на Јувентус во победата со 3-0 на домашен терен над [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]] во реванш осминафиналето од [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|Лигата на шампионите]] што им овозможила на ''бјанконерите'' да го надминат дефицитот од 2-0 од првиот натпревар и да минат во четвртфиналето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.football-italia.net/135724/ronaldo-hat-trick-inspires-juve-remuntada|title=Ronaldo hat-trick inspires Juve Remuntada|publisher=Football Italia|date=12 March 2019}}</ref> Потоа на 20 април, благодарение на победата со 2-1 на домашен натпревар против {{Fb team (N) Fiorentina}}, Јувентус го освоил скудетото по осми пат по ред - апсолутен рекорд во [[Историја на Серија А|историјата на Серија А]] и во петте најсилни национални првенства во Европа -,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Fiorentina/20-04-2019/seriea-juve-fiorentina-2-1-festa-bianconera-ottavo-scudetto-fila-330925182038.shtml|title=Serie A, Juve-Fiorentina 2-1: festa bianconera, ottavo scudetto di fila|date=20 април 2019|accessdate=2019-08-13|archive-date=2019-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423143156/https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Fiorentina/20-04-2019/seriea-juve-fiorentina-2-1-festa-bianconera-ottavo-scudetto-fila-330925182038.shtml|url-status=dead}}</ref> прво за Кјелини со капитенската лента. Исто така заедно со неговиот клупски колега [[Андреја Барцаљи|Барцаљи]], тие биле единствените двајца играчи кој учествувале во освојувањето на сите осум шампионски титули во Серија А во победничкиот циклус на Јувентус од 2011 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/fotogallery/2019/04/20/chiellini-barzagli-scudetti-juve-calciatori.html|title=Chiellini e Barzagli, eroi degli otto scudetti Juve|date=21 април 2019}}</ref> ==Репрезентативна кариера== ===Младински репрезентации=== Кјелини играл речиси во сите младински репрезетнации,<ref name="Мрежно место">{{Наведена мрежна страница|url=http://giorgiochiellini.com/site/carriera.php|title=Официјално мрежно место на играчот|accessdate=8 јули 2012|archive-date=2014-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20140630020524/http://giorgiochiellini.com/site/carriera.php|url-status=dead}}</ref> а со [[Фудбалска репрезентација на Италија под 19 години|репрезентацијата под 19 години]] во [[Европското првенство во фудбал за играчи под 19 години 2003|2003 година]] го освоил [[Европското првенство во фудбал за играчи под 19 години|Европско првенство до 19 години]] во [[Лихтенштајн]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.uefa.com/under19/history/season=2003/index.html|title=Gli Azzurrini trionfano in Liechtenstein}}</ref> Следната година, тој го освоил бронзениот медал на [[Летни олимписки игри 2004|Летните олимписки игри]] во [[Атина]] носејќи го дресот на [[Олимписка фудбалска репрезентација на Италија|олимписката репрезентација на Италија]], собирајќи 2 настапи во текот на турнирот. Потоа, со [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]] тој учествувал на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европските првенства]] во [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2006|2006]] и [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2007|2007]], во вториот случај дури носејќи ја и капитенската лента<ref name="Мрежно место"/> и бил стрелец на два гола за ''аѕурините''. По завршувањето на турнирот тој исто така бил избран во ''Идеалниот тим на првенството'' од страна на [[УЕФА]].<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Andrew Haslam|url=http://it.uefa.com/magazine/news/kind=16384/newsid=556168.html|title=Il dream team Under 21|date=29 јуни 2007|accessdate=26 јуни 2008}}</ref> Со репрезентацијата до 21 година завршил во 2007 година, со вкупно 26 настапи и 6 гола. ===Сениорска репрезентација=== ====2004-2012==== [[File:Cesc Fàbregas and Giorgio Chiellini Euro 2012 final.jpg|thumb|left|Кјелини (бр. 3) во двобој со [[Сеск Фабрегас|Фабрегас]] за време на [[Финале на Европското првенство во фудбал 2012|финалето]] на [[Европско првенство во фудбал 2012|Европското првенство 2012]] меѓу {{NazNB|FUrep|ESP}} и {{NazNB|FUrep|ITA}}.]] На 17 ноември 2004 година, на 20-годишна возраст, го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Италија|сениорската репрезентација]] под водство на селекторот [[Марчело Липи]], влегувајќи во игра во второто полувреме од пријателскиот натпревар Италија-[[Фудбалска репрезентација на Финска|Финска]] (1-0).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/2004/k/sezioni/sport/calcio/nazionale/italiafinlandia/italiafinlandia/italiafinlandia.html|title=Non male l'Italia sperimentale Miccoli-gol per battere la Finlandia}}</ref> На 21 ноември 2007 година, тој го постигнал својот прв гол во националниот дрес во натпреварот против [[Фудбалска репрезентација на Фарски Острови|Фарските Острови]] одигран на стадионот [[Стадион Алберто Браља|Алберто Браља]] во [[Модена]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.figc.it/it/204/3317/2007/11/News.shtml|title=Donadoni: "Serata di festa per tutti". Chiellini: "Ricorderò sempre questo gol"|accessdate=2019-08-14|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091209/http://www.figc.it/it/204/3317/2007/11/News.shtml}}</ref> Тој бил меѓу 23-те повикани играчи од селекторот [[Роберто Донадони]] за [[Европско првенство во фудбал 2008|Европското првенство 2008]]. На првиот ден од подготовките во Австрија, Кјелини ненамерно во еден двобој го повредил [[Фабио Канаваро]], која подоцна го спречила капитенот да настапи на турнирот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/it/Articolo.aspx?ContenutoId=720709|title=Ahiahiahi, bruttissime nuove dall'Austria: Cannavaro non ce la fa, Europei addio|date=2 јуни 2008|accessdate=2019-08-14|archive-date=2018-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180814232633/http://www.goal.com/it/Articolo.aspx?ContenutoId=720709}}</ref> Почнувајќи од вториот натпревар во групната фаза, Италија - [[Фудбалска репрезентација на Романија|Романија]] (1-1) на 13 јуни, бил поставен како централен дефанзивец играјќи во пар со [[Кристијан Панучи]]; исто така на таа позиција играл и во следните натпревари против [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] во последниот натпревар од групата, и во четвртфиналето против [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]], репрезентацијата што ги елиминирала ''аѕурите'' по изведување на пенали.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Speciali/Europei/2008/Primo_Piano/2008/06_јуни/22/ita-spa.shtml|title=Italia, che peccato!Fuori ai rigori con la Spagna|date=22 јуни 2008}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Од самиот почеток на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2010|Квалификациите за Светското првенство 2010]], селекторот [[Марчело Липи]] го поставува Кјелини како централен дефанзивец во пар со Фабио Канаваро. Учествувал и на [[ФИФА Куп на конфедерации 2009|Купот на конфедерациите 2009]] каде што Италија била елиминирана уште во првата фаза.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fifa.com/confederationscup/matches/round=250116/match=66205/report.html|title=Italy 0:3 Brazil|language=en|accessdate=2019-08-14|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029194543/http://www.fifa.com/confederationscup/matches/round=250116/match=66205/report.html|url-status=dead}}</ref> Потоа тој бил избран од Липи и за [[Светско првенство во фудбал 2010|Светското првенство 2010]] во [[Јужна Африка]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sscnapoli.it/client/render.aspx?root=707&fwd=3318&content=0|title=De Sanctis, maggio e Quagliarella ai Mondiali|accessdate=2019-08-14|archive-date=2010-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20100521071031/http://www.sscnapoli.it/client/render.aspx?root=707&fwd=3318&content=0|url-status=dead}}</ref> каде ги одиграл сите три натпревари за Италија во групната фаза по која ''аѕурите'' биле елиминирани.<ref>{{Наведена мрежна страница| url=http://www.calcioita.com/mondiali_2010/slovacchia-italia-3-1-addio-campioni-del-mondo-52698/| title=Slovacchia-Italia 3-2: addio campioni del mondo...| archiveurl=https://web.archive.org/web/20110910060603/http://www.calcioita.com/mondiali_2010/slovacchia-italia-3-1-addio-campioni-del-mondo-52698/| archivedate=10 септември 2011}}</ref> Потоа тој учествувал на [[Европско првенство во фудбал 2012|Европското првенство 2012]] под водство на селекторот [[Чезаре Прандели]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.figc.it/it/204/32322/2012/05/News.shtml|title=Consegnata all'UEFA la lista dei 23 giocatori convocati per gli Europei|date=29 мај 2012|accessdate=1 јули 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924051951/http://www.figc.it/it/204/32322/2012/05/News.shtml|archivedate=24 септември 2015|url-status=dead}}</ref> На 18 јуни, за време на последниот натпревар од групата против {{NazNB|FUrep|IRL}} Кјелини се повредил,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/it/news/2910/euro-2012/2012/06/18/3184027/recuperato-barzagli-litalia-perde-un-altro-centrale|title=Recuperato Barzagli, l'Italia perde un altro centrale: infortunio muscolare per Chiellini, per il dottore "c'è preoccupazione"|date=18 јуни 2012|accessdate=1 јули 2012}}</ref> но сепак успеал за кратко време да се опорави, и да биде подготвен да се врати на теренот на 28 јуни за полуфиналната ''[[Фудбалски натпревари Германија - Италија|класика]]'' против {{NazNB|FUrep|GER}}, во која Италија победила со 2-1.<ref>[https://off.net.mk/offside/fudbal/germanija-povtorno-na-kolena-pred-italija Германија повторно на колена пред Италија] off.net.mk</ref> Во [[Финале на Европското првенство во фудбал 2012|финалето]], по неговата грешка Шпанија повела со 1-0 (на крајот завршило 4-0),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://it.eurosport.yahoo.com/notizie/litalia-si-inchina-a-una-grande-spagna-%C3%A8-150813120.html|title=L'Italia s'inchina a una grande Spagna|date=1 јули 2012|accessdate=8 јули 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120706002737/http://it.eurosport.yahoo.com/notizie/litalia-si-inchina-a-una-grande-spagna-%C3%A8-150813120.html|archivedate=6 јули 2012}}</ref> а набргу потоа Кјелини морал да го напушти теренот и да биде заменет поради истиот мускулен проблем кој го имал и во претходните натпревари. ====2012-2016==== [[File:Azerbaijan-Italy, 10 October 2015 26 - Giorgio Chiellini.jpg|thumb|Кјелини (бр. 3) во 2015, за време на натпревар во [[Баку]] против {{NazNB|Furep|AZE}} во [[Квалификации за Европското првенство во фудбал 2016|Квалификациите за Европското првенство 2016]].]] На 14 ноември 2012 година, во поразот на домашен терен од {{NazNB|FUrep|FRA}} во пријателски натпревар со 1-2, тој за првпат ја носел [[Капитен | капитенската лента]] на ''аѕурите'' уште од првата минута.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lastampa.it/2012/11/14/sport/calcio/io-capitano-di-tanti-giovani-Ya8eokuHseXUIzLmmqA9jN/pagina.html|title=Chiellini: "Io, capitano di tanti giovani"|author=Massimiliano Nerozzi|date=14 ноември 2012|accessdate=2019-08-15|archive-date=2019-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402110244/https://www.lastampa.it/2012/11/14/sport/calcio/io-capitano-di-tanti-giovani-Ya8eokuHseXUIzLmmqA9jN/pagina.html|url-status=dead}}</ref> На 3 јуни 2013 година, Прандели го повикал Кјелини во составот што учествувал на [[ФИФА Куп на конфедерации 2013|Купот на конфедерации 2013]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.figc.it/it/204/36469/2013/06/News.shtml|title=Inviata alla FIFA la lista per la Confederations Cup: c'è anche Barzagli|accessdate=2019-08-15|archive-date=2013-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608215150/http://www.figc.it/it/204/36469/2013/06/News.shtml|url-status=dead}}</ref> каде ги одиграл сите пет натпревари на репрезентацијата, и постигнал еден гол против домаќинот {{NazNB|FUrep|BRA}} во третиот натпревар од групата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Nazionale/confederations_cup/22-06-2013/confederations-italia-brasile-2-4-gol-dante-giaccherini-neymar-doppio-fred-chiellini-20636022394.shtml|title=Confederations, Italia-Brasile 2-4: gol di Dante, Giaccherini, Neymar, doppio Fred e Chiellini|author=Riccardo Pratesi|date=22 јуни 2013}}</ref> На крајот од натпреварувањето тој го освоил бронзениот медал со Италија, по успех на пенали против {{NazNB|FUrep|URU}}.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Nazionale/confederations_cup/30-06-2013/confederations-italia-uruguay-5-4-rigori-buffon-ne-para-tre-azzurri-terzi-20688727871.shtml|title=Confederations, Italia-Uruguay 5-4 dopo i rigori, Buffon ne para tre, azzurri terzi|author=Riccardo Pratesi|date=30 јуни 2013}}</ref> На 10 септември 2013 година, на [[Стадион Јувентус]], тој постигнал гол против {{NazNB|FUrep|CZE}} во натпревар од [[Квалификации за Светското првенство во фудбал 2014 година - УЕФА|Квалификации за Светското првенство 2014]], за моментален резултат 1-1 (нартпреварот завршил 2-1 во корист на аѕурите). Со овој негов гол и оној победничкиот на [[Марио Балотели]] од [[Пенал (фудбал)|пенал]], Италија математички се квалификувала за [[Светско првенство во фудбал 2014|Светското првенство 2014]] во [[Бразил]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lastampa.it/2013/09/10/sport/calcio/chiellinibalotelli-litalia-al-mondiale-F0xPe3aXNOjtmrUNRDJqSO/pagina.html|title=Chiellini-Balotelli, l'Italia al Mondiale|accessdate=2019-08-16|archive-date=2018-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815002635/http://www.lastampa.it/2013/09/10/sport/calcio/chiellinibalotelli-litalia-al-mondiale-F0xPe3aXNOjtmrUNRDJqSO/pagina.html|url-status=dead}}</ref> Таму тој е меѓу референтините точки (заедно со клупските колеги [[Џанлујџи Буфон|Буфон]], [[Андреја Барцаљи|Барцаљи]], [[Леонардо Бонучи|Бонучи]], [[Клаудио Маркизио|Маркизио]] и [[Андреја Пирло|Пирло]]) на таканаречената репрезентација ''Итал-Јуве''.<ref>{{Наведена мрежна страница|language=en|url=http://www.goal.com/en/news/2898/euro-2012/2012/06/08/3150281/juventus-have-won-the-azzurri-three-world-cups-now-italjuve|title=Juventus have won the Azzurri three World Cups, now ItalJuve set their sights on the Euros|author=Mark Doyle|date=8 јуни 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.juventus.com/it/news/news/2012/ital-juve-alla-confederation-cup.php|title=Ital-Juve alla Confederation Cup|date=4 јуни 2013}}</ref> На 24 јуни 2014 година, за време на последниот натпревар од групата против Уругвај, Кјелини бил гризнат кај рамото од страна на уругвајскиот напаѓач [[Луис Суарес]] (што е негов трет случај да гризне противнички играч),<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=S0kJlCjgQ4g Luis Suarez bites Chiellini]</ref> но мексиканскиот судија [[Марко Антонио Родригес]] одлучил да не го казни Суарес и оставил играта да продолжи со корнер од кој јужноамериканците го постигнале победничкиот гол и со победа од 1-0 ја елимнирале Италија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2013/04/22/news/suarez_cannibale_liverpool-57222870/|title=Suarez 'cannibale', maxi squalifica in arrivo|author=Enrico Franceschini|date=22 април 2013|accessdate=30 април 2016}}</ref> Неколку дена подоцна дисциплинската комисија на ФИФА реагирала и му одредила на Суарес казна од четири месеци неиграње, за која дури и Кјелини изразил став дека е „прекумерна“.<ref>{{наведени вести |last=Skillen |first=Charlie |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/worldcup2014/article-2672081/Luis-Suarezs-ban-harsh-I-feel-sorry-says-bite-victim-Giorgio-Chiellini.html |title=Luis Suarez's ban is too harsh... I feel sorry for him, says bite victim Giorgio Chiellini |newspaper=Daily Mail |date=27 June 2014}}</ref> На 10 октомври 2014 година, во натпреварот против {{NazNB|FUrep|AZE}} во [[Квалификации за Европското првенство во фудбал 2016|Квалификациите за Европското првенство 2016]], тој постигнал два гола во победата со 2-1; во истиот натпревар тој постигнал и автогол за моментален резултат 1-1 што значи дека бил автор на сите три гола во натпреварот.<ref>[https://www.bbc.com/sport/football/29579011 Chiellini scores all three in 2-1 win - BBC Sport] [[BBC]] - пристапено 10.10.2014</ref> Бил повикан од селекторот [[Антонио Конте]] за [[Европско првенство во фудбал 2016|Европското првенство 2016]], каде тој постигнал гол во осминафиналето, првиот за аѕурите во натпреварот во кој го победиле бранителот на титулата Шпанија со 2-0;;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/calcio/europei/2016/italia/27-06-2016/euro-2016-italia-spagna-2-0-chiellini-pelle-ottavi-160137832761.shtml|title=Italia-Spagna 2-0, Chiellini-Pellè, festa azzurra: siamo ai quarti di Euro 2016|accessdate=27 јуни 2016}}</ref> сепак патот на Италија на турнирот завршил во следното коло, каде репрезентацијата била елиминирана во четвртфиналето на пенали од тогашниот актуелен светски шампион Германија.<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Mattia Fontana|url=http://it.eurosport.com/calcio/euro-2016/2016/euro-2016-darmian-tradisce-l-italia-ai-rigori-germania-in-semifinale-grazie-a-neuer_sto5672267/story.shtml|title=Euro 2016, Darmian tradisce l'Italia ai rigori: Germania in semifinale grazie a Neuer|date=2 јули 2016}}</ref> ====Од 2016; капитен на репрезентацијата==== Кјелини го задржал местото во почетната постава и во времето на управување од клупата на [[Џанпјеро Вентура]], под чие водстви одиграл 6 натпревари во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2018|квалификациите]] за [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство 2018]], вклучително и двата натпревари од „плејофот“ што се одржале во ноември 2017 година против {{NazNB|FUrep|SWE}} по кој Италија срамно била елиминирана и не се пласирала на мундијал, точно 60 години по единствениот претходен пат кога се случило тоа. Откако во следните месеци тој размислувал за можноста да ја напушти репрезентацијата,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mediagol.it/nazionali/italia/italia-polonia-chiellini-leader-ho-pensato-di-ritirarmi-dalla-nazionale-ma-sono-uno-dei-capitani-aiutero-i-piu-giovani/|title=Italia-Polonia, Chiellini leader: "Ho pensato di ritirarmi dalla Nazionale, ma sono uno dei capitani. Aiuterò i più giovani..."|date=6 септември 2018}}</ref> почетокот на новиот циклус и доаѓањето на новиот селектор [[Роберто Манчини]], го предомислиле Кјелини да остане во репрезентацијата и да биде нов [[капитен]] на Италија по повлекувањето на [[Џанлујџи Буфон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://figc.it/it/federazione/news/celebrati-al-quirinale-i-120-anni-della-figc-mattarella-fiducioso-per-il-futuro-della-nazionale/|title=Celebrati al Quirinale i 120 anni della FIGC. Mattarella: "Fiducioso per il futuro della Nazionale"|date=15 октомври 2018}}</ref> Тој ја предводел италијанската репрезентација во новоформираното натпреварување [[УЕФА Лига на нации 2018-2019|УЕФА Лигата на нации]] во септември 2018 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.figc.it/it/204/2543499/2018/09/News.shtml|title=Debutto in Nations League. Mancini: "Voglio un'Italia che giochi all'attacco per vincere"|date=6 септември 2018|accessdate=2019-08-16|archive-date=2018-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180909081056/http://www.figc.it/it/204/2543499/2018/09/News.shtml}}</ref> Токму во ова натпреварување, на 17 ноември 2018 година во натпреварот против {{NazNB|FUrep|POR}} (0-0) на [[Сан Сиро]], 14 години по неговото деби во сениорската репрезентација достигнал до [[Список на фудбалери со 100 или повеќе настапи за својата репрезентација|100-тиот настап во националниот дрес]], со што станал седмиот играч на италијанската репрезентација што ја постигнал таа цел.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sport.sky.it/calcio/nations-league/2018/11/17/chiellini-100-presenze-italia-portogallo-premiazione-video.html|title=Chiellini, sono 100 presenze con l'Italia|date=17 ноември 2018}}</ref> == Хронологија на репрезентативните настапи == {{Репрезентативни настапи|ITA}} {{Cronopar|17-11-2004|Месина|ITA|1|0|FIN|-|Пријателска|13={{subon|46}} {{yel|54}}}} {{Cronopar|9-2-2005|Каљари|ITA|2|0|RUS|-|Пријателска|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|26-3-2005|Милано|ITA|2|0|SCO|-|Квалификации за Светско првенство|2006}} {{Cronopar|8-6-2005|Торонто|ITA|1|1|SCG|-|Пријателска|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|11-6-2005|Њујорк|ITA|1|1|ECU|-|Пријателска|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|16-8-2006|Ливорно|ITA|0|2|CRO|-|Пријателска|13={{yel|75}}}} {{Cronopar|17-10-2007|Сиена|ITA|2|0|RSA|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-11-2007|Глазгов|SCO|1|2|ITA|-|Квалификации за Евро|2008|13={{subon|83}}}} {{Cronopar|21-11-2007|Модена|ITA|3|1|FRO|1|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|30-5-2008|Фиренца|ITA|3|1|BEL|-|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|13-6-2008|Цирих|ITA|1|1|ROU|-|Евро|2008|Прва фаза}} {{Cronopar|17-6-2008|Цирих|FRA|0|2|ITA|-|Евро|2008|Прва фаза|13={{yel|44}}}} {{Cronopar|22-6-2008|Виена|ESP|0|0|ITA|-|Евро|2008|Четвртфинале|dts|4 - 2}} {{Cronopar|11-10-2008|Софија|BUL|0|0|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2010|13={{yel|34}}}} {{Cronopar|15-10-2008|Лече|ITA|2|1|MNE|-|Квалификации за Светско првенство|2010}} {{Cronopar|19-11-2008|Атина|GRE|1|1|ITA|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|28-3-2009|Подгорица|MNE|0|2|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2010}} {{Cronopar|1-4-2009|Бари|ITA|1|1|IRL|-|Квалификации за Светско првенство|2010}} {{Cronopar|15-6-2009|Преторија|USA|1|3|ITA|-|Конф. куп|2009|Прва фаза}} {{Cronopar|18-6-2009|Јоханесбург|EGY|1|0|ITA|-|Конф. куп|2009|Прва фаза}} {{Cronopar|21-6-2009|Преторија|ITA|0|3|BRA|-|Конф. куп|2009|Прва фаза|13={{yel|49}}}} {{Cronopar|12-8-2009|Базел|SUI|0|0|ITA|-|Пријателска}} {{Cronopar|5-9-2009|Тбилиси|GEO|0|2|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2010}} {{Cronopar|9-9-2009|Торино|ITA|2|0|BUL|-|Квалификации за Светско првенство|2010}} {{Cronopar|10-10-2009|Даблин|IRL|2|2|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2010}} {{Cronopar|14-11-2009|Пескара|ITA|0|0|NED|-|Пријателска}} {{Cronopar|18-11-2009|Чезена|ITA|1|0|SWE|1|Пријателска|13={{yel|88}}}} {{Cronopar|3-3-2010|Монако|ITA|0|0|CMR|-|Пријателска|13={{yel|21}}}} {{Cronopar|5-6-2010|Женева|SUI|1|1|ITA|-|Пријателска|13={{yel|89}}}} {{Cronopar|14-6-2010|Кејптаун|ITA|1|1|PAR|-|Светско првенство|2010|Прва фаза}} {{Cronopar|20-6-2010|Нелспруит|ITA|1|1|NZL|-|Светско првенство|2010|Прва фаза}} {{Cronopar|24-6-2010|Јоханесбург|SVK|3|2|ITA|-|Светско првенство|2010|Прва фаза|13={{yel|67}}}} {{Cronopar|10-8-2010|Лондон|ITA|0|1|CIV|-|Пријателска}} {{Cronopar|3-9-2010|Талин|EST|1|2|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2012}} {{Cronopar|7-9-2010|Фиренца|ITA|5|0|FRO|-|Квалификации за Светско првенство|2012}} {{Cronopar|8-10-2010|Белфаст|NIR|0|0|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2012}} {{Cronopar|12-10-2010|Џенова|ITA|3|0|SRB|-|Квалификации за Евро|2012|11=дод}} {{Cronopar|9-2-2011|Дортмунд|GER|1|1|ITA|-|Пријателска|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|25-3-2011|Љубљана|SLO|0|1|ITA|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|29-3-2011|Киев|UKR|0|2|ITA|-|Пријателска|13={{suboff|17}}}} {{Cronopar|3-6-2011|Модена|ITA|3|0|EST|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|7-6-2011|Лиеж|ITA|0|2|IRL|-|Пријателска}} {{Cronopar|10-8-2011|Бари|ITA|2|1|ESP|-|Пријателска|13={{yel|67}}}} {{Cronopar|2-9-2011|Торшавн|FRO|0|1|ITA|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|6-9-2011|Фиренца|ITA|1|0|SLO|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|7-10-2011|Белград|SRB|1|1|ITA|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|11-10-2011|Пескара|ITA|3|0|NIR|-|Квалификации за Евро|2012}} {{Cronopar|11-11-2011|Вроцлав|POL|0|2|ITA|-|Пријателска}} {{Cronopar|15-11-2011|Рим|ITA|0|1|URU|-|Пријателска|13={{yel|90+5}}}} {{Cronopar|29-2-2012|Џенова|ITA|0|1|USA|-|Пријателска|13={{subon|46}} {{yel|66}}}} {{Cronopar|10-6-2012|Гдањск|ESP|1|1|ITA|-|Евро|2012|Прва фаза|13={{yel|79}}}} {{Cronopar|14-6-2012|Познањ|ITA|1|1|CRO|-|Евро|2012|Прва фаза}} {{Cronopar|18-6-2012|Познањ|ITA|2|0|IRL|-|Евро|2012|Прва фаза|13={{suboff|57}}}} {{Cronopar|28-6-2012|Варшава|GER|1|2|ITA|-|Евро|2012|Полуфинале}} {{Cronopar|1-7-2012|Киев|ESP|4|0|ITA|-|Евро|2012|Финале|13={{suboff|21}}}} {{Cronopar|16-10-2012|Милано|ITA|3|1|DEN|-|Квалификации за Светско првенство|2014}} {{Cronopar|14-11-2012|Парма|ITA|1|2|FRA|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|7-6-2013|Прага|CZE|0|0|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2014}} {{Cronopar|16-6-2013|Рио де Жанеиро|MEX|1|2|ITA|-|Конф. куп|2013|Прва фаза}} {{Cronopar|19-6-2013|Ресифе|ITA|4|3|JPN|-|Конф. куп|2013|Прва фаза}} {{Cronopar|22-6-2013|Салвадор|ITA|2|4|BRA|1|Конф. куп|2013|Прва фаза|14=Салвадор (Бразил)}} {{Cronopar|27-6-2013|Форталеца|ESP|0|0|ITA|-|Конф. куп|2013|Полфуфинале|dts|7 - 6}} {{Cronopar|30-6-2013|Салвадор|URU|2|2|ITA|-|Конф. куп|2013|натп. 3. место|dts|2 -3|13={{yel|55}}|14=Салвадор (Бразил)}} {{Cronopar|14-8-2013|Рим|ITA|1|2|ARG|-|Пријателска}} {{Cronopar|6-9-2013|Палермо|ITA|1|0|BUL|-|Квалификации за Светско првенство|2014}} {{Cronopar|10-9-2013|Торино|ITA|2|1|CZE|1|Квалификации за Светско првенство|2014}} {{Cronopar|11-10-2013|Копенхаген|DEN|2|2|ITA|-|Квалификации за Светско првенство|2014}} {{Cronopar|4-6-2014|Перуџа|ITA|1|1|LUX|-|Пријателска}} {{Cronopar|14-6-2014|Манаус|ENG|1|2|ITA|-|Светско првенство|2014|Прва фаза}} {{Cronopar|20-6-2014|Ресифе|ITA|0|1|CRI|-|Светско првенство|2014|Прва фаза}} {{Cronopar|24-6-2014|Натал|ITA|0|1|URU|-|Светско првенство|2014|Прва фаза|14=Натал (Бразил)}} {{Cronopar|10-10-2014|Палермо|ITA|2|1|AZE|2|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|13-10-2014|Та Кали|MLT|0|1|ITA|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|16-11-2014|Милано|ITA|1|1|HRV|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|28-3-2015|Софија|BUL|2|2|ITA|-|Квал. за ЕП|2016|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|31-3-2015|Торино|ITA|1|1|ENG|-|Пријателска|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|3-9-2015|Фиренца|ITA|1|0|MLT|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|6-9-2015|Палермо|ITA|1|0|BUL|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|10-10-2015|Баку|AZE|1|3|ITA|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|13-10-2015|Рим|ITA|2|1|NOR|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|13-11-2015|Брисел|BEL|3|1|ITA|-|Пријателска|13={{yel|34}}}} {{Cronopar|17-11-2015|Болоња|ITA|2|2|ROU|-|Пријателска}} {{Cronopar|29-5-2016|Та Кали|ITA|1|0|SCO|-|Пријателска}} {{Cronopar|6-6-2016|Верона|ITA|2|0|FIN|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|13-6-2016|Лион|BEL|0|2|ITA|-|Евро|2016|Прва фаза|13={{yel|65}}}} {{Cronopar|17-6-2016|Тулуз|ITA|1|0|SWE|-|Евро|2016|Прва фаза}} {{Cronopar|27-6-2016|Сен Дени|ITA|2|0|ESP|1|Евро|2016|Осминафинале}} {{Cronopar|2-7-2016|Бордо|GER|1|1|ITA|-|Евро|2016|Четвртфинале|dts|6 – 5|13={{suboff|120}}}} {{Cronopar|1-9-2016|Бари|ITA|1|3|FRA|-|Пријателска}} {{Cronopar|5-9-2016|Хаифа|ISR|1|3|ITA|-|Квал. за СП|2018|13={{sent off|1|28|55}}}} {{Cronopar|7-6-2017|Ница|ITA|3|0|URU|-|Пријателска|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|11-6-2017|Удине|ITA|5|0|LIE|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|6-10-2017|Торино|ITA|1|1|MKD|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|9-10-2017|Скадар|ALB|0|1|ITA|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|10-11-2017|Солна|SWE|1|0|ITA|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|13-11-2017|Милано|ITA|0|0|SWE|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|7-9-2018|Болоња|ITA|1|1|POL|-|Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{Капитен}} {{yel|9}}}} {{Cronopar|10-10-2018|Џенова|ITA|1|1|UKR|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|14-10-2018|Хожув|POL|0|1|ITA|-|Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|17-11-2018|Милано|ITA|0|0|POR|-|Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{Капитен}}<ref>100. настап</ref>}} {{Cronopar|23-3-2019|Удине|ITA|2|0|FIN|-|Квал. за ЕП|2020|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|8-6-2019|Атина|GRE|0|3|ITA|-|Квал. за ЕП|2020|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|11-6-2019|Торино|ITA|2|1|BIH|-|Квал. за ЕП|2020|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|7-9-2020|Амстердам|NED|0|1|ITA|-|Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{Капитен}} {{yel|88}}}} {{Cronopar|14-10-2020|Бергамо|ITA|1|1|NED|-|Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|25-3-2021|Парма|ITA|2|0|NIR|-|Квал. за СП|2022|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|4-6-2021|Болоња|ITA|4|0|CZE|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{suboff|64}}}} {{Cronopar|11-6-2021|Рим|TUR|0|3|ITA|-|Евро|2020|Прва фаза|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|16-6-2021|Рим|ITA|3|0|SUI|-|Евро|2020|Прва фаза|13={{Капитен}} {{suboff|26}}}} {{Cronofin|109|8|7|49|Играчи на италијанската фудбалска репрезентација#Список на играчи по бројот на настапи за италијанската репрезентација|Играчи на италијанската фудбалска репрезентација#Список на стрелци за италијанската репрезентација}} ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 11 јуни 2019.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | [[Ливорно Калчо сезона 2000-2001|2000-2001]] || rowspan=4|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Livorno}} || [[Серија Ц1 2000-2001|Ц1]]|| 3 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 2000-2001|КИ-Ц]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 4 || 0 |- | [[Ливорно Калчо сезона 2001-2002|2001-2002]] || [[Серија Ц1 2001-2002|Ц1]] || 5 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2001-2002|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 2001-2002|КИ-Ц]] || 3+5 || 0 || - || - || - || [[Суперкуп на Италија Серија Ц 2002|СИ-Ц]] || 2 || 0 || 15 || 0 |- | [[Ливорно Калчо сезона 2002-2003|2002-2003]] || [[Серија Б 2002-2003|Б]] || 6 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2002-2003|КИ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 7 || 0 |- | [[Ливорно Калчо сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Серија Б 2003-2004|Б]] || 41 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2003-2004|КИ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 42 || 4 |- !colspan="3"|Вкупно Ливорно || 55 || 4 |||| 11 || 0 |||| - || - |||| 2 || 0 || 68 || 4 |- | [[ФК Фјорентина сезона 2004-2005|2004-2005]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Fiorentina}} || [[Серија А 2004-2005|А]] || 37 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2004-2005|КИ]] || 5 || 0 || - || - || - || - || - || - || 42 || 3 |- | [[ФК Јувентус сезона 2005-2006|2005-2006]] || rowspan=16|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2005-2006|А]] || 17 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|КИ]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2005/06|ЛШ]] || 6 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2005|СИ]] || 0 || 0 || 23 || 0 |- | [[ФК Јувентус сезона 2006-2007|2006-2007]] || [[Серија Б 2006-2007|Б]] || 32 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|КИ]] || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || 35 || 4 |- | [[ФК Јувентус сезона 2007-2008|2007-2008]] || [[Серија А 2007-2008|А]] || 30 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|КИ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 32 || 3 |- | [[ФК Јувентус сезона 2008-2009|2008-2009]] || [[Серија А 2008-2009|А]] || 27 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2008-2009|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008/09|ЛШ]] || 8<ref>1 настап и еден 1 гол во третото квалификациско коло.</ref> || 1 || - || - || - || 36 || 5 |- | [[ФК Јувентус сезона 2009-2010|2009-2010]] || [[Серија А 2009-2010|А]] || 32 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2009-2010|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009/10|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2009/10|ЛЕ]] || 4+2 || 1+0 || - || - || - || 40 || 5 |- | [[ФК Јувентус сезона 2010-2011|2010-2011]] || [[Серија А 2010-2011|А]] || 32 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2010-2011|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2010/11|ЛЕ]] || 9<ref>4 настапи во квалификациите.</ref> || 2 || - || - || - || 43 || 4 |- | [[ФК Јувентус сезона 2011-2012|2011-2012]] || [[Серија А 2011-2012|А]] ||34|| 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2011-2012|КИ]] || 3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 37 || 2 |- | [[ФК Јувентус сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Серија А 2012-2013|А]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2012-2013|КИ]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012/13|ЛШ]] || 8 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2012|SI]] || 0 || 0 || 32 || 1 |- | [[ФК Јувентус сезона 2013-2014|2013-2014]] || [[Серија А 2013-2014|А]] || 31 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2013-2014|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 5+6 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2013|СИ]] || 1 || 1 || 44 || 4 |- | [[ФК Јувентус сезона 2014-2015|2014-2015]] || [[Серија А 2014-2015|А]] || 28 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|КИ]] || 4 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014/15|ЛШ]] || 12 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2014|СИ]] || 1 || 0 || 45 || 1 |- || [[ФК Јувентус сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Серија А 2015-2016|A]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015/16|ЛШ]] || 6 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2015|СИ]] || 0 || 0 || 34 || 1 |- || [[ФК Јувентус сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 21 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016/17|ЛШ]] || 9 || 1 || [[Суперкуп на Италија 2016|СИ]] || 1 || 1 || 33 || 4 |- | [[ФК Јувентус сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Серија А 2017-2018|А]] ||26|| 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 7 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2017|СИ]] || 1 || 0 ||38|| 0 |- | [[ФК Јувентус сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 25 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|ЛШ]] || 6 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2018|СИ]] || 1 || 0 || 34 || 1 |- | [[ФК Јувентус сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Серија А 2019-2020|А]] || 4 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|КИ]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2019/20|ЛШ]] || 0 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2019|СИ]] || 0 || 0 || 4 || 1 |- | [[ФК Јувентус сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Серија А 2020-2021|А]] || 2 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|КИ]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020/21|ЛШ]] || 0 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2020|СИ]] || 0 || 0 || 2 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Јувентус || 389 || 27 |||| 30 || 2 |||| 88 || 5 |||| 5 || 2 || 512 || 36 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 481 || 34 |||| 46 || 2 |||| 88 || 5 |||| 7 || 2 || 622 || 43 |} ===Репрезентативна статиска=== {{updated|11 јуни 2019}}<ref name=figc>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.figc.it/it/nazionali/nazionali-in-cifre/dettaglio-convocato/?calciatoreId=44152&squadraId=12|title=Giorgio Chiellini – Convocazioni e presenze in campo |website=[[Italian Football Federation]] |accessdate=28 June 2016 |language=it}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=3 | [[Фудбалска репрезентација на Италија|Италија]] |- !Година!!Настапи!!Голови |- |- |2004||1||0 |- |2005||4||0 |- |2006||1||0 |- |2007||3||1 |- |2008||7||0 |- |2009||11||1 |- |2010||10||0 |- |2011||12||0 |- |2012||8||0 |- |2013||10||2 |- |2014||7||2 |- |2015||8||0 |- |2016||8||1 |- |2017||6||1 |- |2018||4||0 |- |2019||3||0 |- !Вкупно||103||8 |} == Титули == [[Податотека:Mattarella and Chiellini.jpg|thumb|Кјелини (десни), кревајќи го пехарот освоен по триумфот во [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|Купот на Италија 2014-2015]].]] ===Клупски=== ===={{flagsport|ITA}} Ливорно ==== *'''[[Лега Про Прима Дивизионе|Серија Ц1]]''' : 1 :2001-2002 <small>(група А)</small> ===={{flagsport|ITA}} Јувентус ==== *'''{{Трофеј-Скудето}} [[Серија А]]''' : 9 : [[Серија А 2011-2012|2011-2012]], [[Серија А 2012-2013|2012-2013]], [[Серија А 2013-2014|2013-2014]], [[Серија А 2014-2015|2014-2015]], [[Серија А 2015-2016|2015-2016]], [[Серија А 2017-2018|2017-2018]], [[Серија А 2018-2019|2018-2019]], [[Серија А 2019-2020|2019-2020]] *'''{{Трофеј-Серија Б}} [[Серија Б]]''' : 1 :2006-2007 *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 5 : [[Фудбалски куп на Италија 2014-2015|2014-15]], [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|2015-2016]], [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|2016-2017]], [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|2017-2018]], [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|2020-2021]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија]]''' : 5 : [[Суперкуп на Италија 2012|2012]], [[Суперкуп на Италија 2013|2013]], [[Суперкуп на Италија 2015|2015]], [[Суперкуп на Италија 2018|2018]], [[Суперкуп на Италија 2020|2020]] ===Репрезентација=== [[File:Giorgio Chiellini con Europeo in mano.jpg|thumb|Киелини го држи [[Куп Анри Делоне|Купот Анри Делоне]] по освојувањето на Евро 2020]] *'''[[Европско првенство во фудбал за играчи под 19 години|Европско првенство за играчи под 19 години]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал за играчи под 19 години 2003|Лихтенштајн 2003]] *'''[[Летни олимписки игри]]''' : : [[Податотека:Bronze medal.svg|20px|Бронзен медал]] [[Фудбал на Летните олимписки игри 2004|Атина 2004]] *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал|Европско првенство]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 2020|Европа 2020]] ==Почести== [[Податотека:ITA OMRI 2001 Cav BAR.svg|60px]] [[Орден за заслуги на Италијанската Република]] <br> — [[Рим]], [[27 септември]] [[2004]]. На иницијатива на [[Претседател на Италија|Претседателот на Републиката]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=143163|title=Cavaliere Ordine al merito della Repubblica Italiana Sig. Giorgio Chiellini|accessdate=5 април 2011}}</ref> ==Цитати== {{Цитат 2|width=35%|align=left|quoted=1|quote=Тој е "сила на природата", универзален играч кој би го посакал секој тренер во својот тим. '''Кјелини''' е од друга планета, тој може сам да чува три противички играчи. |source=[[Валтер Мацари]].<ref name="Chiellini è di un altro pianeta"/>}} {{Цитат 2|width=35%|align=left|quoted=1|quote=Слушам дека '''Кјелини''' не е добар во играњето фудбал поради неговите нозе. Но, во одбрана тој не губи ниту еден двобој. Тој ги знае своите граници, и кога ќе излезе на теренот не се труди да покаже колку е добар туку да ја изврши задачата која му е доверена на најдобар можен начин: да не му даде никаква шанса на противникот. И во ова тој е број еден.|source=[[Марк ван Бомел]].<ref>{{cite tweet|author=Bianconeri Zone|user=@BianconeriZone|number=1161547081607262209|title=Mark van Bommel - On Chiellini|date=13 август 2019}}</ref>}} {{Цитат 2|width=35%|align=left|quoted=1|quote=Против него е навистина тешко да се игра. Тој не ви остава простор. Тој не ви дозволува да дишете. Но, ми се допаѓа '''„Кјело“'''. Тој е лојален и вистински борец. Двобоите меѓу нас отсекогаш биле убави.|source=[[Златан Ибрахимовиќ]].<ref name="Zlatan Ibrahimovic"/>}} {{Цитат 2|width=35%|align=left|quoted=1|quote=Да играте против '''Кјелини''' е како да сте ставени во кафез со горила и треба да му ја земете храната. Речиси невозможно е да освоите двобој еден на еден или да го минете '''Кјелини''' ако внимава на вас.|source=[[Алваро Мората]].<ref>{{наведени вести|url=https://derbi.mk/morata-da-igrash-protiv-kjelini-e-kako-da-si-vo-kafez-gorila/|title=Мората: Да играш против Кјелини е како да си во кафез со горила…|publisher=derbi.mk|date=1 септември 2017|accessdate=21 август 2019|archive-date=2019-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190821114040/https://derbi.mk/morata-da-igrash-protiv-kjelini-e-kako-da-si-vo-kafez-gorila/|url-status=dead}}</ref>}} {{Цитат 2|width=35%|align=left|quoted=1|quote=Неколкупати ме прашуваа кој е најтешкиот дефанзивец против кој сум играл? Најтешкиот дефанзивец против кого јас играв е '''Кјелини'''. Тој добро го користи своето тело и знае да се позиционира. Тој знае кога да биде груб и кога да се откаже од борбата, секогаш во вистински момент.|source=[[Хари Кејн]].<ref>{{cite tweet|author=Bianconeri Zone|user=@BianconeriZone|number=1161547081607262209|title=Harry Kane - On Chiellini|date=13 август 2019}}</ref>}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рв|Giorgio Chiellini}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[http://www.giorgiochiellini.com/ Официјално мрежно место на играчот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110625081350/http://www.giorgiochiellini.com/ |date=2011-06-25 }} *[http://www.soccerway.com/players/giorgio-chiellini/17684/ Џорџо Кјелини на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/giorgio-chiellini/profil/spieler/29260 Џорџо Кјелини на transfermarkt] *[https://www.whoscored.com/Players/9991/Show/Giorgio-Chiellini Џорџо Кјелини на whoscored] *[http://www.espnfc.com/player/24836/giorgio-chiellini Џорџо Кјелини на espn] *[https://www.tuttocalciatori.net/Chiellini_Giorgio Џорџо Кјелини на tuttocalciatori] {{S-start}} {{S-sports}} {{s-bef| before = [[Џанлујџи Буфон]] }} {{s-ttl| title = [[Податотека:Nero e Bianco (Strisce).svg|20px]]<br> [[Список на играчи на ФК Јувентус#Капитени|Капитен на Јувентус]]| years = 2018–2022}} {{s-aft| after = [[Леонардо&nbsp;Бонучи]] }} {{S-end}} {{Navboxes |title=Состави на Италија |bg= #0066bc |fg= #FFFFFF |bordercolor= darkblue |list1= {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2008}} {{Состав на Италија на СП фудбал 2010}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2012}} {{Состав на Италија на СП фудбал 2014}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2016}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2020}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кјелини, Џорџо}} [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Луѓе од Пиза]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливорно]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фјорентина]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на Европско првенство 2008]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2010]] [[Категорија:Фудбалери на Европско првенство 2012]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1984 година]] h30ihf4y4j90tq1b1xx7q5nu21nm1ki 0 728867 5607040 5605782 2026-08-10T09:56:07Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607040 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See WP:WikiProject Musicians -->|image=ABBA - TopPop 1974 5.png|image_size=280px|landscape=|caption=ABBA во1974 (од лево)<br>[[Бени Андерсон]], [[Ани-Фрид Лингстад)]],<br>[[Агнета Фелтског]], и [[Бјорн Улвеус]]|background=group_or_band|alias=Бјорн и Бени, Агнета и Ани-Фрид<small>(1972–1974)</small>|origin=[[Стокхолм]], [[Шведска]]|Genre={{flatlist| * [[Pop music|Pop]] * [[europop]] * [[disco]] * [[pop rock]]<ref>{{Наведена книга |last=Moskowitz |first=David V. |date=Oct 31, 2015 |title=The 100 Greatest Bands of All Time: A Guide to the Legends Who Rocked the World |url=https://books.google.com/books?id=8XG9CgAAQBAJ&pg=PA1&lpg=PA1 |location= |publisher=GREENWOOD Publishing Group Incorporated |page=1 |isbn=1440803390}}</ref> }}|years_active=1972–1982<br><small>(собирања: 1986, 2008, 2016)</small>|label={{flatlist| * [[Polar Music|Polar]] * Polydor * [[Атлантик Рекордс]] * [[Епик Рекордс]] * [[RCA Records|RCA Victor]] * [[Disques Vogue|Vogue]] * Sunshine <!--DO NOT add other labels such as "China Radio", "Ariston", or "Metal" back.These are NOT of importance because "Metal" is not consistent with the lead paragraph that states the selling countries. --> }}|associated_acts={{flatlist| * [[Хеп Старс]] * [[Хутенани Сингерс]] * [[Оркестарот на Бени Андерсон]] }}|website={{URL|abbasite.com}}|current_members=* [[Агнета Фелтског]] * [[Бјорн Улвеус]] * [[Бени Андерсон]] * [[Ани-Фрид Лингстад)]]}} '''АББА''' — шведска поп-група, формирана во [[Стокхолм]] во 1972 година. Групата е составена од '''А'''гнета Фелтског, '''Б'''јорн Улвеус, '''Б'''ени Андерсон и '''А'''ни-Фрид Лингстад. АББА всушност е акроним од првите букви на нивните имиња. Тие станале едни од најпознатите успешни изведувачи во историјата на [[Поп-музика|поп]] музиката, достигнувајќи го врвот на топ листите во целиот свет од 1972 година до 1982 година. Тие се исто така познати по победата на [[Евровизија 1974|Евровизија]] во 1974 година, донесувајќи ѝ ја на [[Шведска]] првата победа во историјата на натпреварот и станувајќи најуспешната група која некогаш учествувала на тој натпревар . <br /> АББА имаат продадено околу 370 милиони плочи низ целиот свет<ref>Mike Evans: ''Rock'n'Roll's Strangest Moments: Extraordinary But True Tales from 45 Years of Rock & Roll History''. Pavilion Books, 2014, chapter ''ABBA again (Sweden, 1974–1981)'', pp. 169 ([https://books.google.com/books?id=5i-_CAAAQBAJ&pg=PT169 excerpt (Google books)])</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|last1=Harrison|first1=Andrew|title=Why are ABBA so popular?|url=http://www.bbc.com/culture/story/20140415-why-are-abba-so-popular|website=bbc.com|publisher=British Broadcasting Corporation (BBC)|accessdate=7 June 2016}}</ref> и сè уште се продаваат милиони годишно што ги прави едни од најпродаваните музички уметници на сите времиња. АББА е првата поп група која дошла од неанглиско говорно подрачје и која ги усвоила топ листите во земјите на [[англосфера]]та: [[Велика Британија]], [[Ирска]], [[САД]], [[Канада]], [[Австралија]], [[Нов Зеланд]] и [[Јужна Африка]]<ref>{{наведени вести|url=http://www.times-standard.com/tcw/ci_20060193|title=ABBA music enhances 'Mamma Mia!' at the Van Duzer|last=Trauth|first=Beti|date=February 28, 2012|work=[[Times-Standard]]|accessdate=April 19, 2013|archive-date=2014-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140519061605/http://www.times-standard.com/tcw/ci_20060193|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lifetimetv.co.uk/people/abba|title=Abba|last=|first=|date=|website=|access-date=}}</ref>. Групата исто така, имала значителен успех на пазарите во [[Латинска Америка]] и многу нивни хитови се снимени на шпански јазик. <br /> За време на активните години на бендот, Агнета и Бјорн биле брачна двојка, исто како Бени и Фрида, макар што и двете двојки подоцна се развеле. На врвот на популарноста, бракот на Бјорн и Агнета се распаднал во 1979 година, а бракот на Бени со Фрида се распаднал во 1981 година. <br /> По распаѓањето на АББА, при крајот на 1982, Агнета и Бјорн биле успешни во пишување на музички текстови<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biography.com/people/benny-andersson-17168238|title=Benny Andersson|website=Biography.com|language=en-us|access-date=2017-07-04|archive-date=2018-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921114915/https://www.biography.com/people/benny-andersson-17168238|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biography.com/people/bj%C3%B6rn-ulvaeus-17188976|title=Björn Ulvaeus|website=Biography.com|language=en-us|access-date=2017-07-04|archive-date=2017-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425101949/http://www.biography.com/people/bj%C3%B6rn-ulvaeus-17188976|url-status=dead}}</ref>, додека Бени и Фрида продолжиле со соло кариери<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biography.com/people/agnetha-f%C3%A4ltskog-20631221|title=Agnetha Fältskog|website=Biography.com|language=en-us|access-date=2017-07-04|archive-date=2017-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427223846/http://www.biography.com/people/agnetha-f%C3%A4ltskog-20631221|url-status=dead}}</ref>. Популарноста на АББА била намалена сè додека не се појавиле во неколку филмови, особено ''Свадбата на Муриел'' (Muriel's Wedding) во 1994, ''Авантурите на Присила, кралица на пустината'' (The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert) во 1994. Тоа го обновил интересот за групата. Во 1999 година, музиката на АББА е дел од успешниот мјузикл [[Мама Миа (филм)|Мама Миа]] (Mamma Mia!) Филм со истиот наслов е снимен во 2008 а продолжението „Mama Mia: Here We Go Again“ ќе биде во режија на Британецот Ол Паркер, кој е автор и на сценарието, а извршни продуценти ќе бидат членовите на групата „Абба“, Бени Андерсон и Бјорн Улвеус <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetail?title=&id=fd966cb8-1e4a-4bc1-b45d-4b16f9667eae|title=Мјузиклот „Мама Миа“ следната година добива продолжение|last=|first=|date=22 мај 2017|work=http://novamakedonija.com.mk|language=mk-MK|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=2017-09-27}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. На 50 годишнината на Евровизија во 2005, хитот на АББА, ''Ватерло'' (Waterloo) бил избран за најдобра песна. Групата била примена во [[Куќата на Славните на Рокенролот|Куќата на славните на рокенролот]] на 15 март 2010 година<ref>http://www.latimes.com/entertainment/news/la-et-quick16-2009dec16,0,6237547.story|title=ABBA{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Makes Rock and Roll Hall of Fame Los Angeles Times 16&nbsp;December 2009|work=Los Angeles Times|date=16 December 2009|accessdate=23 August 2010}}</ref>. Во 2015, песната ''Dancing Queen'' ја добива најпрестижната награда [[Награди Греми|Греми]].<ref>http://www.grammy.com/news/grammy-hall-of-fame-class-of-2015</ref> == Историјат == === Пред АББА (60-те години на 20 век)=== [[Бени Андерсон]] (роден на 16 декември 1946 година во [[Стокхолм]], Шведска), на 18 години бил член на популарната шведска поп-рок група, Хеп Старс (The Hep Stars) познати и како Шведските Битлси<ref>[http://www.virginmedia.com/music/pictures/profiles/ten-things-abba.php?ssid=4 10 Things You Never Knew About Abba] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140419025056/http://www.virginmedia.com/music/pictures/profiles/ten-things-abba.php?ssid=4 |date=2014-04-19 }}. Virginmedia.com. Retrieved 19 April 2014.</ref>, кои се појавиле на многу насловни страни со нивните меѓународни хитови. Андерсон свирел клавијатура и започнал со пишување на оригинални песни за бендот, од кои многу станале големи хитови, вклучувајќи ги: ''No Response'' која го достигнала третото место во 1965 година, ''Sunny Girl'', ''Wedding'' и ''Consolation''. Сите овие песни биле хит број еден во 1966 година. Андерсон исто така, имал плодна текстописна соработка со [[Ласе Бергаген]], со кого ја напишал песната Sagan om lilla Sofie (Приказна за малата Софија) која влегла на официјалната шведска топ листа во 1968 година. [[Податотека:Benny Andersson ABBA.jpg|мини|Бени Андерсон|257x257px|лево]][[Бјорн Улвеус]] (роден на 25 април 1945 година во [[Гетеборг]], [[Шведска]]), исто така својата музичка кариера ја започнал на 18 години како пејач и гитарист како фронтмен на Хутенани Сингерс (Hootenanny Singers), популарна шведска фолк-скифл група. Улвеус почнал со пишување на англиски песни за групата и накратко имал соло кариера. [[Податотека:2015-12-12-030_Björn_Ulvaeus_(29193749840)_(cropped).jpg|мини|Бјорн Улвеус на предавање во Стокхолм, 2015|259x259пкс]]Во јуни 1966 година, Улвеус и Андерсон одлучиле да напишат заедничка песна. Нивниот прв обид бил ''Isn't It Easy to Say'', песна која подоцна била снимена од Хеп Старс. [[Стиг Андерсон]] бил менаџер на Хутенани Сингерс и основач на [[Polar Music]]. Тој видел потенцијал во соработката со нив и ги охрабрувал да пишуваат повеќе. Двајцата, исто така почнале да свират со други бендови, сè до 1969 година, кога двајцата ги напишале и објавиле првите вистински хитови: ''Ljuva sextital (Слатките шеесетти),'' снимени од [[Брита Борг]] и хитот на Хеп Старс - ''Speleman''. Во 1969 година за [[Шведска на Евровизија|Мелодифестивален]] Андерсон ја напишал и доставил песната ''Hej, Clown''. Тој фестивал се одржувал во [[Шведска]] за избор на евровизиска песна. Песната требала да го добие првото место, но на прегласувањето се нашла на второто место. Бени Андерсон тука ја запознал својата идна сопруга, Фрида која исто така учествувала на натпреварот. Како бендовите на Андерсон и Улвеус почнале да се распаѓаат во 1969 година, тие се здружиле и го снимиле својот прв заеднички албум во 1970 година, наречен ''Lycka'' (Среќа). Во овој албум биле вклучени песни, отпеани од нив двајцата. Нивните сопруги често присуствувале во студиото, а понекогаш биле придружни вокали. Агнета Фелтског напишала дури и песна заедно со нив двајцата. Сè до летото, 1974 година, Бјорн привремено снимал со Хутенани Сингерс а Бени Андерсон ги продуцирал нивните песни<br />[[Податотека:Agnetha_Fältskog_on_The_Story_of_ABBA_1982.jpg|лево|мини|Агнета Фелтског во 1982]] [[Агнета Фелтског]] (родена на 5 април 1950 година во [[Јеншепинг]] во [[Шведска]]) пеела со локален бенд, предводен од Бернт Енгхарт, кој испратил демо снимка од бендот до Карл Герхард Лундквист. На демо снимката била песната напишана и отпеана од Агнета, ''Jag var så kär''. Тој бил толку импресиониран од гласот што бил убеден дека девојката ќе стане ѕвезда. По макотрпни напори да ја најде, договорил Агнета да дојде во [[Стокхолм]] да сними две нејзини песни. Така Агнета го достигнала првото место на слушаност во Шведска со песната што самата ја напишала. Се продале над 80 000 копии кога таа имала само 17 години. За кратко време била забележана од критичарите и композиторите. Главната инспирација на Фелтског во нејзините рани години биле многу пејачки, меѓу кои и [[Кони Френсис]]. Со свои композиции, снимила преработки на странски хитови и ги изведувала на турнеите во шведските фолк-паркови. Повеќето од нејзините хитови ги компонира самата што било невообичаено за пејачка од тоа време. Таа имала многу успешни песни на шведските топ листи. За време на снимањето во една шведска телевизија во мај 1969 година, го запознала Бјорн. Се венчале на 6 јули 1971 година. Во 1972 година, Фелтског станала ѕвезда изведувајќи ја [[Марија Магдалена]] во оригиналната шведска продукција на ''Jesus Christ Superstar'' и добила позитивни критики. Од 1967 до 1975 година, Фелтског објавила 5 студиски албума<ref>{{harvnb|Palm|2001|pp=112–129 and 135–136}}</ref>. [[Податотека:Anni_Frid_Lyngstad_on_The_Story_of_ABBA_1982.jpg|мини|Ани Фрид Лингстад на Приказната на АББА во 1982|лево]] [[Ани-Фрид ,,Фрида‘‘ Лингстад]] (родена на 15 ноември 1945 година во Бјорказен, [[Баларат|Баланген]] во [[Норвешка]]) пеела на 13 годишна возраст со различни бендови и работела главно во [[џез]]-кабареа. Таа формирала свој бенд ''Ани-Фрид Фор''. Во летото 1967 година, освоила награда на националниот натпревар за таленти со песната ''A Day Off.'' Тоа било шведска верзија на песната A Day in Portofino, која била вклучена во EMI компилацијата ''Фрида, 1967-1972''. Оној кој ќе освоел прва награда, добивал договор за снимање со EMI Sweeden и да пее во живо во најпопуларните телевизиски емисии во земјата. Кога Бени Андерсон почнал да ги продуцира нејзините песни во 1971 година, таа го достигнала првото место со нејзиниот сингл ''Min egen stad'' (Мојот роден град), напишана од Бени и работена со сите идни членови на АББА како придружни вокали. Лингстад правела турнеи и редовно ги изведувала нејзините песни во фолкпаркот и се појавувала на телевизија и радио. Таа се запознала со Бјорн Улвеус во 1963 година во тек на натпреварот за таленти, а со Фелтског во почетокот на 1968 година во една телевизиска емисија. Фрида конечно се поврзала со идните членови на групата во 1969 година. На 1 март 1969 година, учествувала на Избор на песна за Евровизија - [[Шведска на Евровизија|Мелодифестивален]] - каде за првпат го сретнала Бени Андерсон. Тие се сретнале повторно неколку недели подоцна за време на турнејата во јужниот дел на [[Шведска]], па така наскоро станале двојка. Андерсон го издала нејзиниот сингл ''Петар Пан'' во септември 1969 година, нејзината прва соработка со Бени и Бјорн, така што тие ја напишале песната. Андерсон тогаш го издал деби албумот на Лингстад, ''Фрида'', којшто бил издаден во март 1971 година. Лингстад исто така, свирела на неколку ревиски шоуа и во неколку кабареа во [[Стокхолм]] помеѓу 1969 и 1973 година. По формирањето на АББА, таа снимила уште еден успешен албум во 1975 година, Frida ensam, во којшто бил вклучен шведскиот препев на песната ''Фернандо''. Оваа песна била хит на шведските радио листи, пред да биде претставена англиската верзија<ref>{{harvnb|Palm|2001|pp=41–58}}</ref>. === Прва изведба во живо и почетокот на Фестфолкет === <br /> Обид за комбинирање на нивните таленти се случил во април 1970 година, кога двете двојки отишле заедно на одмор на островот [[Кипар]]. Она што започнало како пеење за забава на плажата, завршило како импровизирана изведба во живо пред војниците на [[Обединети нации|Обединетите нации]], кои исто така се наоѓале на плажата. Во тоа време, Бени и Бјорн го снимале нивниот прв албум, ''Lycka'', кој требал да излезе во септември 1970 година. Агнета и Фрида биле придружни вокали на неколку песни во текот на јуни, а идејата за тие двете да работат заедно го поттикнува нивното појавување на сцената на Фестфолкет на 1 ноември 1970 година во [[Гетеборг]]. Шоуто кое се одржало во кабарето привлекло негативни критики, особено за изведбата на Бени и Бјорн на песната ''Hello, Old Man''. === Првата заедничка плоча Hej, gamle man === [[Податотека:ABBA - TopPop 1974 1.png|мини|десно|ABBA|272x272пкс]]<br />''Hej, gamle man'', песна за еден стар војник од Армијата на спасот, станал нивниот прв хит. Плочата била заслуга на Бјорн и Бени и го достигнала петтото место на продажните топ листи и прво место на шведската топ листа 15 недели по ред. Во текот на 1971 година, четирите уметници почнале почесто да работат заедно; додавајќи вокали на другите плочи. Фелтског, Андерсон и Улвеус правеле заеднички турнеи во мај, додека Лингстад сама одела на турнеи. Во текот на летото, честите снимања на плочите ги споиле сите четворица. == Формирање на групата (1970-1973 година)== <br /> По издавањето на Lycka во 1970 година, уште два сингла на Бјорн и Бени биле издадени во Шведска, ''No Doctor Can Help with That'' и ''Imagine If the Earth Were Young''. Во овие песни поистакнати вокали биле Агнета и Фрида, со што се достигнал поголем успех. Агнета и Бјорн кои сега биле венчани, почнале редовно да настапуваат заедно со Бени Андерсон во фолк парковите во Шведска, во 1971 година.[[Стиг Андерсон]], основачот и сопственикот на [[Polar Music]], бил решен да се пробие на меѓународен план со музиката на Бени Андерсон и Бјорн Улвеус.<br /> '',,Некој ден вие двајцата ќе напишете песна која ќе стане вистински хит‘‘'', предвидувал Стиг Андерсон и ги бодрел да напишат песна за Изборот на Евровизија, и по две одбивања во 1971 година, Андерсон и Улвеус ја претставиле својата нова песна Säg det med en sång ''(Кажи со песна)'' на изборот што требал да се одржи следната година. За изведувач ја избрале дебитантката Лена Андерсон. Песната се пласирала на третото место, охрабрувајќи го Стиг Андерсон, и станувајќи хит во Шведска<br /> Првите знаци за странски успех се појавиле ненадејно, бидејќи синглот на Андерсон и Улвеус ''She's My Kind of Girl'', излегол во [[Епик Рекордс]] во [[Јапонија]] во март 1972 година. Со тоа, дуото добило Топ 10 хит. Уште два сингла биле објавени во Јапонија, ''En Carousel'' (En Karusell во [[Скандинавија]], претходна верзија на Merry-Go-Round) и ''Love Has Its Ways'' (песна што ја напишале со [[Коичи Морита]]). [[Податотека:ABBA_-_Popzien_1973_4.png|лево|мини|253x253пкс|ABBA (known as Björn & Benny Agnetha & Anni-Frid/Frida) at Popzien, 1973]] === Првиот хит === Бјорн и Бени опстанале со нивното пишување на песни и експериментирале со нови звуци и вокални аранжмани. ''People Need Love'' била издадена во јуни 1972 година, во кој жените биле придружни вокали. Песната го достигнала 17 место на шведските топ листи, доволно за да ги увери дека би успеале понатаму<ref>{{harvnb|Palm|2001|p=185}}</ref>. Синглот исто така, го преминал рекордот за квартети во САД, каде што го достигнале 114 место на топ листите на [[Cashbox]] и 117 место на Светската топ листа. Групата одлучила да го сними својот прв заеднички албум во есента, 1972 година и ги започнале нивните средби на 2 септември 1972 година. Жените ги делеле главните вокали во ''Nina, Pretty Ballerina'' ( Топ 10 хит во [[Австралија]]) ==== Ring Ring ==== <br /> Во 1973 година, бендот заедно со менаџерот Стиг Андерсон одлучиле уште еднаш да се обидат на Изборот за Евровизија, овојпат со песната ''Ring Ring''. На 10 февруари 1973 година, песната го освоила 3 место на фестивалот, така што тие никогаш и не победиле на изборот за евровизиска песна. Без оглед на сè, групата го издала својот деби албум, исто така наречен Ring Ring. Албумот бил одличен и бил хит во многу делови во Европа и во [[Јужна Африка (регион)|Јужна Африка]]. Сепак, Стиг Андерсон сметал дека вистинскиот пробив може да се случи само со хит во [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] или САД. Агнета го родила првото дете во 1973 година и за краток период била заменета со Ингер Брундин, на една турнеја во [[Западна Германија]]. === Името на групата === Во почетокот на 1973 година, Стиг Андерсон, уморен од секакви имиња, почнал да ја именува групата приватно и јавно како АББА. На прв поглед, ова било игра на зборови, бидејќи АББА исто така било и името на позната компанија за конзервирање риби во Шведска. Сепак, со оглед на тоа што оваа компанија не било доволно позната надвор од Шведска, Андерсон верувал дека ова име ќе стане добро познато на меѓународниот пазар. Во [[Гетеборг]] бил одржан натпревар за да се избере име за групата. Групата била импресионирана од имињата како ,,Алибаба‘‘, ,,ФАББ‘‘ и ,,Баба‘‘. На крај сите записи биле отфрлени и летото официјално било објавено дека групата ќе се вика ,,АББА‘‘. Групата преговарала со конзерваторите за заштита на името.<br /> ,,АББА‘‘ е [[акроним]] создаден од првите букви на името на секој од членовите: Агнета, Бјорн, Бени и Ани-Фрид. За време на [[Податотека:ABBA-Logo.svg|десно|мини|250x250пкс|Познатото лого на ABBA е дизајнирано од Руни Зодерквист во 1976.]] промовирањето слики, Бени забавувајќи се ја напишал буката ,,Б‘‘ наопаку, па од 1976 година па наваму ᗅᗺᗷᗅ станала регистрирана трговска марка на групата. За првпат ,,АББА‘‘ било напишано на некои листови за време на нивното снимање во студиото Метроном во Стокхолм, на 16 октомври 1973 година. Ова најпрвин било запишано како ,,Бјорн, Бени, Агнета и Фрида‘‘, но потоа било прецртано со ,,АББА‘‘, напишано со големи букви на врвот. Официјалното лого било дизајнирано од Руни Зодерквист. За првпат било објавено на ''Dancing Queen'', сингл од август 1976 година, а потоа и на сите други албуми и синглови. Но, идејата за официјалното лого била направена од германскиот фотограф Волфганг Хајлман, кога ги фотографирал за тинејџерскиот весник Bravo. На сликата, членовите на АББА држат голема почетна буква од имињата. Откако ги направиле фотографиите, Хајлман видел дека еден од машките ја држи неговата буква наопаку. Тие го дискутирале тоа и им се допаднала идејата. По изработката на нивниот каталог за групата, Polygram почнале да користат различни варијации на логото на АББА, користејќи различен фонт и додавајќи емблем на круна во 1992 година, за првото издавање на ,,ABBA Gold‘‘: Компилација на најголемите хитови. Кога Universal Music го купиле на Polygram, називот на АББА за Polar Music International, бил повратен во Стокхолм. Оттогаш, оригиналното лого е вратено на сите официјални производи<ref>[https://web.archive.org/web/20080721023557/http://abbamail.com/feature/logo25th.htm ABBA Logo 25th Anniversary] Retrieved from Internet Archive 10 January 2014.</ref>. == Пробив (1973-1976)== ==== Евровизија ==== [[Податотека:ABBA_-_TopPop_1974_1.png|десно|мини|ABBA на холандската телевизија во 1974]] Кога групата настапила на [[Шведска на Евровизија|Мелодифестивален]] со песната ''Ring Ring'', но не успеала да се квалификува на шведскиот натпревар во 1973 година, Стиг Андерсон веднаш почнал со планирање на натпреварот за следната година. Бени, Бјорн и Стиг Андерсон верувале во можностите за искористување на [[Евровизија]]та за да се покажат на музичкиот бизнис како композитори, а и за успех на целата група. Кон крајот на 1973 година, тие биле поканети во една шведска телевизија за да изведат песна за наредниот [[Шведска на Евровизија|Мелодифестивален]]. Од поголемиот број нови песна, била избрана ''Waterloo''. Групата сега била инспирирана од гламурозната рок сцена во [[Англија]]. Waterloo била песна во глам-рок стил, направена со ,,звучниот ѕид‘‘ на Мајкл Б. Тетроу. Песната имала слична продукција и аранжман со песната ''See My Baby Jive'', која била Wizzard's хит во [[Обединето Кралство|Велика Британија]] во 1973 година.<br /> АББА ги освоиле нивните национални хитови на шведската телевизија на 9 февруари 1974 година, а со овој трет обид тие биле поискусни и подобро подготвени за Евровизија. Освојувајќи го натпреварот на 6 април 1974 година, им се пружила шанса да имаат турнеја низ Европа и да учествуваат на многу телевизиски шоуа. Waterlo бил број еден на листите на големите пазари, како што биле во [[Германија]] и Велика Британија. Во [[Соединети Американски Држави|САД]], песната го достигнала 6 место на [[Billboard Hot 100]] chart, отворајќи им го патот за нивниот прв албум и нивната прва посета таму како група. Иако кратка промотивна посета, сепак тие го имале и првиот настап во американската телевизија, ''Шоуто на Мајк Даглас''. Албумот ,,Waterloo‘‘ го достигнал само 145 место на списокот на Billboard 200, но добиле едногласни високи пофалби од американските критичари. Следниот сингл на АББА, Honey, Honey, достигнал 27 место на американскиот [[Billboard Hot 100]], а 2 место во [[Германија]]. Сепак, во Обединетото Кралство, Epic (британската музичка куќа на АББА), одлучила да преиздаде ремикс верзија на ''Ring Ring'' наместо ''Honey, Honey.'' Главната верзија на Sweet Dreams, го достигнала 10 место. И двете песни за една недела дебитирале на листите во [[Обединето Кралство|Велика Британија]]. ==== После Евровизија ==== [[Податотека:Schallplatte.jpg|мини|десно|Седмиот студиски албум]] <br /> Во ноември 1974 година, АББА започнале со првата турнеја низ Европа, настапувајќи во [[Данска]], [[Западна Германија]] и [[Австрија]]. Турнејата не била многу успешна како што очекувале бидејќи не се распродале сите карти. Поради слаба побарувачка, морале да откажат неколку емисии, вклучувајќи го и единствениот закажан концерт во [[Швајцарија]]. Вториот дел од турнејата, кога поминале низ [[Скандинавија]] во јануари 1975 година, бил многу поразличен. Наполниле многу сали. Продолжиле со настапите во живо и во текот на летото во 1975 година, кога АББА тргнале на 16 дневна турнеја во [[Шведска]] и [[Финска]]. Нивното стокхолмско шоу кое се одржало во забавниот парк Грона Лунд, имал публика од околу 19.200 луѓе<ref>{{harvnb|Palm|2001|p=268}}</ref>. Кон крајот на 1974 година, во Велика Британија бил издаден синглот ''So Long'', но не успеал да се пласира на списокот на Радио 1. Подоцна, во 1975 година, издавањето на нивниот самонасловен трет албум ''S.O.S'', им помогнал да се врата на топ листите во Велика Британија, каде што песната го освоила 6 место, а албумот 13 место. ''S.O.S'' исто така станал вториот број еден на АББА во [[Германија]] и [[Австралија]]. Нивниот успех дополнително се зацврстил со песната ''Mamma Mia'', освојувајќи го првото место во Обединетото Кралство, Германија и Австралија. Во САД, го достигнал 10 место на списокот на Record World Top 100 и 15 место на списокот на [[Билборд Хот 100|Billboard Hot 100]]. Со тоа, тие ја подигнале наградата БМИ, за најслушана песна на американското радио во 1975 година. До почетокот на 1976 година, групата веќе имала 4 песни на американската листа Топ 30, но музичкиот пазар покажал дека нема да биде лесно за да се пробијат. Истоимениот албум ,,ABBA‘‘, достигнал три американски хита, но, го достигнал само 165 место на Cashbox, а 174 место на списокот на Billboard 200. === Ѕвезди (1976-1971) === Во март 1976 година, бендот објавил компилација од албумот ''Greatest Hits'', и покрај тоа што имале само 6 од Топ 40 хитови во Велика Британија и САД. Сепак, тој станал нивниот прв број 1 албум во Велика Британија, а исто така го за првпат стигнале до списокот на Топ 50 во САД. Таму тие успеале да продадат повеќе од еден милион примероци. Во исто време, Германија објавила компилација наречена '''The best of ABBA''', која го достигнала повторно првото место. Исто така во овој албум била приклучена и песната ''Фернандо'', која го достигнала првото место во 13 држави, вклучувајќи ги Велика Британија, Германија и Австралија. Песната била распродадена во 10 милиони примероци ширум светот. Во Австралија, песната била на врвот на топ листата 14 недели (и останала така уште 40 недели), поврзувајќи се со песната на [[Битлси]], ''Hey Jude'' за најдолготраен број еден, притоа овозможувајќи песната ''Fernando'' да стане една од најдобро продаваните синглови на сите времиња во Австралија. Истата година, групата ја освоила првата меѓународна награда, така што со Fernando биле избрани за ,,Најдобра студиска снимка за 1975 година‘‘. Во САД, Fernando го достигнала Top 10 од Cashbox Top 100 и 13 место на [[Billboard Hot 100]]. Исто така го достигнале врвот на листата Billboard Adult Contemporary, првиот број еден сингл на АББА во [[Соединети Американски Држави|Америка]]. [[Податотека:Frida_Lyngstad_and_Benny_Andersson_1976b.jpg|мини|253x253пкс|[[Benny Andersson|Бени Андерсон]] и Ани-Фрид Линдстрад во Амстердам 1976]] Четвртиот студиски албум на групата, '''Arrival,''' најпродаван албум во [[Европа]] и [[Австралија]], претставил едно ново ниво на остварување и во текстопиството и во студиската работа. Тоа предизвикало позитивни критики од повеќе британски неделни весници. Најчестите пофалби биле од американските критичари. Од албумот следеле многу хитови: Money, Money, Money, друг број 1 во Германија и Австралија и Knowing Me, Knowing You, шестиот хит на АББА со место број 1 во Германија и во Велика Британија. Вистинска сензација била ''Dancing Queen'', не само на врвот на топ листите во Велика Британија, Германија и Австралија, но, исто така, го достигнала и првото место во САД. Во Јужна Африка, АББА имала зачудувачки успех со Fernando, Dancing Queen и Knowing Me, Knowing You, со што биле меѓу топ 20 најпродавани синглови за периодот помеѓу 1967-1977 година. Во 1977 година, Arrival бил номиниран за BRIT Award во категоријата за ,,Најдобар меѓународен албум на годината‘‘. Во тоа време АББА биле популарни во Велика Британија, поголемиот дел од Западна Европа, Австралија и Нов Зеланд. Во ДВД-то,на Фрида, Лингстад објаснува како таа и Фелтског се развиле како пејачки, како што снимките на АББА станувале покомплексни во текот на годините. Популарноста на бендот во САД останала во помал обем, а Dancing Queen станал единствениот [[Билборд Хот 100|Bilboard hot 100]], број 1 сингл којшто АББА го имале таму, (тие сепак имале уште три синглови на првата позиција на други Билборд табели) Сепак, Arrival станал вистински пробив за АББА на американскиот пазар каде што го достигнал 20 место на списокот на Blboard 200 и добиле злато од [[RIAA]]. == Турнеи == === '''Европска турнеја''' === Во јануари 1977 година, АББА се посветиле на својата прва голема турнеја. Статусот на групата се променил драматично и тие биле сметани за ѕвезди. На 28 јануари, тие ја отвориле долгоочекуваната турнеја во [[Осло]], Норвешка, и извеле прекрасен спектакл кој вклучувал неколку сцени од нивната мини опера ,,The Girl with the Golden Hair‘‘. Концертот привлекол огромно медиумско внимание од цела Европа и Австралија. Тие ја продолжиле турнејата преку Западна Германија, посетувајќи ги [[Гетеборг]], [[Копенхаген]], [[Берлин]], [[Келн]], [[Амстердам]], [[Антверпен]], [[Есен]], [[Хановер]], [[Хамбург]], а завршиле со емисии во [[Обединетото Кралство]] во [[Манчестер]], [[Бирмингем]] и [[Глазгов]]. Исто така имале два распродадени концерти во Ројал Алберт Хол во Лондон. Билетите за овие два концерта биле достапни само со пријави по пошта, а подоцна се открило дека билетарницата добила 3,5 милиони пријави за влезници, што било местото би можело да се пополни 580 пати. [[Податотека:Abba 28011977 15 200.jpg|мини|лево|Агнета на турнеја во Европа|264x264пкс]] === Австралиска турнеја === По европскиот дел од турнејата, во март 1977 година, АББА имале 11 концерти во Австралија пред вкупно 160,000 луѓе. Отворањето на концертот во [[Сиднеј]] на 3 март пред публика од 20,000 луѓе, бил откажан поради пороен дожд. По нивното пристигнување во [[Мелбурн]], се одржал граѓански прием во Мелбурн Таун Хол каде што АББА се појавиле на балконот за да ја поздрават толпата од 6,000 луѓе. Во Мелбурн, групата имала три концерти со над 14,500 луѓе на секој концерт, вклучувајќи го и австралискиот премиер [[Малколм Фрејзер]] и неговото семејство. На првиот концерт во Мелбурн, дополнителни 16,000 луѓе се собрале надвор од заградената област за да го слушаат концертот. Во [[Аделаида]], групата извела еден концерт на фудбалскиот стадион Вест Лејкс пред 20,000 луѓе, а уште 10,000 луѓе слушале однадвор. Во текот на првите пет концерти во [[Перт]], имало закана со бомба па сите биле евакуирани од Забавниот центар. Патувањето било придружено со масовна хистерија и медиумско внимание опфатено во филмот на АББА: The Movie, во режија на [[Ласе Халстром]]. Во демекври 1977 година, АББА го надоврзале албумот ''Arrival'' со поамбициозни 5 албуми, објавени за да се совпаднат со дебито на АББА: The Movie. Иако албумот не бил многу добро примен од критичарите на Велика Британија, сепак имал повеќе светски хитови ширум светот: The Name of the Game и Take a Chance on Me. И двата хита биле на врвот на англиските топ листи, и го достигнале 12 и 3 место на списокот на [[Билборд Хот 100|Billboard Hot 100]] во САД. Иако Take a Chance on Me не била на врвот на американските топ листи, се покажала како најголемиот хит на АББА таму, со голема продажба на Dancing Queen. Албумот, исто така ги вклучувал и Thank You for the Music. === Турнеи во Северна Америка и Европа === <br /> [[Податотека:ABBA_Edmonton_1979_001.jpg|лево|мини|281x281пкс|ABBA at Edmonton, Canada, 1979]] Во средината на јануари 1979 година, Бјорн и Агнета објавиле дека ќе се разведат. Вестите предизвикале интерес за медиумите, со што излегле многу шпекулации за иднината на групата. АББА ги увериле на новинарите и нивните обожаватели дека групата нормално ќе продолжи со својата работа и дека разводот нема да има никакво влијание на тоа. Сепак, медиумите продолжиле да ги прашуваат за ова во интервјуата<ref>"ABBA divorce&nbsp;– Agnetha moves out" (17 January 1979). ''The Sun'' (Sydney); p.&nbsp;1.</ref>. За да избегат од овој новинарски метеж и да се врата на својата работа, Бени и Бјорн тајно отпатувале во Compass Point Studios во [[Насау]], [[Бахами]], каде што за две недели ги подготвиле песните за нивниот следен албум. Шестиот студиски албум на групата, '''Voulez-Vous''', бил објавен во април 1979 година, насловната нумера која била снимена во Criteria Studios во [[Мајами]], [[Флорида]] со помош на [[Том Дауд]]. Албумот бил на врвот на топ листите низ цела Европа и во Јапонија и Мексико, потоа хит Топ 10 во [[Канада]] и Австралија, а Топ 20 во САД. Ниту една песна од албумот не станал хит на листите во Велика Британија, но ''Chiquititа'', ''Does Your Mother Know,'' ''Angel eyes'' и ''I Have a Dream'' биле Топ 5 хитови таму. Во Канада, I Have a Dream станал вториот број 1 на АББА на листата RPM Adult Contemporary (откако претходно прво место беше Fernando). Исто така во 1979 година, групата го издала нивниот албум '''Greatest Hits Vol. 2''', кој имал сосема нова песна, Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight), уште еден хит во Германија и Велика Британија. На 13 септември 1979 година, АББА започнале со нивната турнеја во [[Едмонтон]], Канада, пред преполна сала од 14.000 луѓе. Последниот закажан концерт во САД во [[Вашингтон]], бил откажан поради летот од [[Њујорк (град)|Њујорк]] за [[Бостон]], кога приватниот авион на групата морал да одложи поради лоши временски услови. Тие се појавиле во ''Boston Music Hall'' 90 минути подоцна. Турнејата завршила со шоу во Торонто, Канада во МејплЛиф Гарденс пред публика од 18.000 луѓе. [[Record World]] напишале:<blockquote>АББА изведуваат со изненадувачка моќ и волумен, но иако се гласни, тие се многу јасни... Секојшто чекал 5 години за да ја види групата, ќе биде мошне задоволен‘‘, </blockquote>На 19 отктомври 1979 година, турнејата продолжила во Западна Европа, каде што бендот имал 23 распродадени концерти, вклучувајќи шест распродадени вечери во Вембли Арената во Лондон. === Формирање на студиото Polar Music === [[Податотека:Sportpalatset Stockholm 2010.jpg|мини|десно|Студиото на Polar Music|286x286пкс]] Од 1978 година, АББА бил еден од најголемите бендови во светот. Тие празниот филмски театар го претвориле во студиото Polar Music. Студиото го користеле и неколку други бендови, особено Genesis' Duke и [[Led Zeppelin]] таму го снимиле албумот [[In Through the Out Door]]. Во текот на мај, групата отишла во САД за промотивна кампања, промовирајќи се заедно со Енди Гиб, во емисијата на Оливија Њутн-Џон. Сесиите за синглот Summer Night City биле во тешка борба, но по пуштањето на песната, таа станала уште еден хит на групата. Песната ја поставила основата на следниот албум на групата. На 9 јануари 1979 година, групата ја извела Chiquitita на музичкиот концерт за [[УНИЦЕФ]], којшто се оддржал во Генералното собрание на ОН за да се прослави годишнината на [[УНИЦЕФ]] за детето. АББА ги донирале авторските права на овој светски хит на УНИЦЕФ ([[UNICEF]]). Синглот бил издаден следната недела, и годостигнал првото место во 10 држави. == Врв на популарноста == Во март 1980 година, АББА отпатувале во [[Јапонија]] каде што при нивното пристигнување на Меѓународниот аеродром Нарита, биле пречекани од илјадници обожаватели. Групата одржала 11 концерти со преполни сали, вклучувајќи и 6 емисии во Будокан во [[Токио]]. Оваа турнеја била последната во нивната кариера. Во летото на 1980 година, групата го издала синглот ''The Winner Takes It All'', кој го достигнал 8 место на британските топ листи ( и нивниот прв сингл од 1978 година). Песната била погрешно разбрана бидејќи била напишана за брачните проблеми на Бјорн и Агнета. Бјорн Улвеус го напишал текстот, но изјавил дека не се однесувал на нивниот развод. Фелтског пак, постојано повторувала дека таа не била причината поради која тие се разделиле. Во [[Соединети Американски Држави|САД]], песната го достигнала 8 место на списокот на [[Билборд Хот 100|Billboard Hot 100]] и станал вториот број 1 Billboard Adult Contemporary. Исто така песната била повторно снимена од страна на Андерсон и Улвеус, со друг следечки вокал, француската пејачка [[Миреј Матје]]. Песната била преименувана во ''Bravo Tu As Gagné'', со француски текст напишан од Ален Бубил. Истата година во ноември, АББА го објавиле нивниот седми албум,Super Trouper, којшто се одразил на нивниот стил со употреба на повеќе синтисајзери и лични текстови. Тоа го поставил рекордот за најмногу нарачки за британскиот албумот, така што биле направени 1 милион копии уште пред тој да биде издаден. Вториот сингл за албумот, ''Super Trouper'', исто така го достигнал првото место во Велика Британија. Друга песна од албумот ''Lay All Your Love on Me'' која била издадена во 1981 година, како 12-инчен сингл во неколку одбрани територии, успеал да го достигне врвот на Billboard Hot Dance Club Play и го достигнал 7 место на британските топ листи. Со тоа, песната станала највисоко рангирана 12-инчна песна издадена во историјата на британската топ листа. Исто така, во 1980 година, АББА снимиле компилација на шпански јазик, наречена ''Gracias Por La Música''. Овој албум бил издаден и во држави каде се зборувал шпански јазик, како и во [[Токио]] и [[Австралија]]. Албумот достигнал голем успех, а заедно со шпанската верзија на Chiquitita, се сигнализирал пробивот на групата во [[Латинска Америка]]. '''ABBA Oro: Grandes Éxitos''', шпанскиот еквивалент на '''ABBA Gold''', бил издаден во 1999 година. ===Последен албум и настапи (1981-1982)=== <br /> Во јануари 1981 година, Бјорн Улвеус се оженил со Лена Калерсо, а менаџерот Стиг Андерсон го прославил неговиот 50-ти роденден со голема забава. За оваа пригода, АББА ја снимиле песната Hovas Vittne (игра на зборови за шведското име за [[Јеховини сведоци|Јеховините сведоци]] и Хова, родното место на Андерсон), како почит кон него и била објавена само на 200 винилски плочи, кои биле подарени само на гостите на забавата. Овој сингл бил колекционерски баран. Во средината на февруари 1981 година, Андерсон и Лингстад објавиле дека поднеле барање за развод. Се ширеле гласнини дека нивниот брак се борел за опстанок веќе неколку години и дека Бени веќе сретнал друга жена, Мона Норклит, со која се оженил во ноември 1981 година. Бјорн и Бени имале текстописни сесии во текот на пролетта 1981 година, а сесиите за снимањето започнале во средината на март. На крајот од април, АББА ја снимиле емисијата ,,Дик Кејвет се среќава со АББА‘‘ (Dick Cavett Meets ABBA), предводена од водителот Дик Кејвет. '''The Visitors''', осмиот и последен албум на АББА, покажал текстописна зрелост чувство на недостатокот во нивните претходни снимки. Но сепак, групата била постаена во [[Поп-музика|поп]] жанрот, кој опфаќал прилечни звуци. Иако името на албумот не било откриено за време на објавувањето, според Улвеус, името се однесувало на тајни состаноци одржани против одобрувањето на [[Тоталитаризам|тоталитарните]] влади во Советските држави. Други песни пак биле биле наменети за неуспешни врски, закани од војната, стареење, губење невиност. Единствениот славен објавен сингл на албумот One of Us, бил деветтиот број 1 на АББА во Германија и лебедовата песна од нивните шеснаесет Toп 5 синглови на листата во [[Северна Африка]]. ''One of Us'' бил последниот Toп 10 хит во Велика Британија. Иако албумот го достигнал врвот на листите во Европа, вклучувајќи ги Велика Британија и Германија, The Visitors, не бил толку успешен како претходните албуми. Неговата продажба драстично опаднала во [[Јапонија]], [[Франција]] и [[Австралија]]. Една песна од албумот, ''When All Is Said and Done'', бил издаден како сингл во Северна Америка, Австралија и [[Нов Зеланд]] и достојно станал последниот Toп 40 хит во САД (водејќи на американската листа до 31 декември 1981 година). Исто така го освоиле и US Adult Contemporary Top 10 и 4 место на RPM Adult Contemporary chart во Канада. Авторот на песната ''The Winner Takes It All'' и ''One of Us'' се справувал со болно искуство од разделувањето со партнерката, иако кон траумата се гледало пооптимистички. Со објавената приказна за разводот на Бени и Фрида, шпекулациите ги зголемиле тензиите во рамките на групата. === Последните снимки === Во пролетта 1982 година, почнале сесиите за пишување песни и групата се собирала за да се направат повеќе снимки. Плановите не биле целосно јасни, но се дискутирало за да се направи нов албум и се дал предлог за мала турнеја. Сесиите за снимање во мај и јуни 1982 година биле напорни, па само три песни биле снимени: You Owe Me One, I Am the City and Just Like That. Андерсон и Улвеус не биле задоволни со исходот, така што лентите биле откажани, а групата зела летен одмор. Тие се вратиле назад во студиото во август, а групата ги сменила плановите за остатокот од годината. Тие сакале да издадат двоен албум за Божиќ, кој ќе ги содржи сите нивни хитови. Албумот бил насловен The First Ten Years. Биле одржани нови сесии за снимање и пишување песни. Во текот на октомври и ноември тие ги издале песните: The Day Before You Came, Cassandra и Under Attack/You Owe Me One. Ниту една песна не станала Toп 20 во Велика Британија, иако The Day Before You Came станал Toп 5 хит во многу европски држави како што се [[Германија]], Холандија и [[Белгија]]. Албумот бил прво место во Велика Британија и Белгија, Top 5 во Холандија и Германија и Toп 20 во многу други држави. Under Attack, последниот хит на групата пред да се распаднат, бил Toп 5 хит во [[Холандија]] и Белгија. I Am the City и Just Like That останале неиздадени синглови од албумот. I Am the City на крајот била објавена како дел од албумот '''More ABBA Gold''' во 1993 година, додека пак Just Like That била вклучена во неколку други песни препеана од други пејачи, продуцирана од Улвеус и Андерсон. Преработени верзии на стиховите завршиле во мјузиклот Chess. Хорскиот дел на Just Like That бил вклучен во репроспективен сет во 1994 година. И покрај многубројните барања од обожавателите, Бјорн и Бени сè уште одбивале да ја издадат верзијата на АББА за Just Like That, иако подоцна целосната верзија била пиратирана. Групата отпатувала во Лондон за да ги промовира најдобрите синглови. Албумот The First Ten Years во првата недела од ноември 1982 година, се појавил на [[Saturday Superstore]] и The Late, Late Breakfast Show, а потоа и во Западна Германија наредната недела, каде што настапувале во Show Express. На 19 ноември 1982 година, АББА за последен пат се појавиле во [[Шведска]] на телевизиската програма Nöjesmaskinen. На 11 декември истата година, тие го одржале нивниот последен концерт, пренесуван на [[Noel Edmonds' The Late, Late Breakfast Show]] во Велика Британија, во живо преку студиото од [[Стокхолм]]. === Последните настапи === <br />Бени и Бјорн започнале да соработуваат со [[Тим Рајс]] во почетокот на 1982 година. Тие пишувале песни за музичкиот проект Chess. Агнета и Фрида биле сконцентрирани на соло кариери. Додека Бени и Бјорн работеле на мјузиклот, понатамошната соработка продолжила помеѓу нив тројцата со мјузиклот [[Abbacadabra]], продуциран во француска телевизија. Тој бил детски мјузикл кој содржел 14 песни на АББА.Мјузиклот бил емитуван на Божиќ на француската телевизија, а подоцна била направена и холандска верзија. Претходно, Бубил го напишал францускиот текст за ''The Winner Takes It All'' за [[Миреј Матје]] Фрида Лингстад, која неодамна се преселила во [[Париз]], учествувала во француската верзија и го снимила синглот ''Belle'', во дует со францускиот пејач [[Даниел Балавоан]]. Песната била обработка на песната на АББА ''Arrival''. Сите четири члена за последен пат се појавиле јавно во јануари 1986 година, и тоа како пријатели, а не како членови на АББА. Тие за себе снимиле видео снимка, акустична верзија на ''Tivedshambo'', која била првата песна напишана од нивниот менаџер Стиг Андерсон. Песната била изведена на шведската телевизија за 55 роденден на Андерсон. Четворицата се немале видено повеќе од 2 години. Во 1986 година бил издаден '''ABBA Live''', којшто содржел јавни настапи на групата од 1977 година до 1979 година. На неколку настапи, Бени Андерсон настапувал со неколку стари песни на АББА. Во јуни 1992 година, тој и Бјорн се појавиле со групата [[U2]] на концерт во [[Стокхолм]], пеејќи го рефренот од Dancing Queen. Неколку години подоцна, за време на последниот концерт на B & B во Стокхолм, Андерсон се приклучил во бисот на пијаното. Андерсон често додавал песни од АББА кога изведувал со бендот BAO. Тој исто така свирел на пијано за време на снимањето на новите песни на АББА, Like an Angel Passing Through My Room, со оперската пејачка [[Ана Софи фон Отер|Ана Софи вон Отер]] и ''When All Is Said and Done'' со Швеѓанката Викторија Толстој. Во 2002 година, и Андерсон и Улвеус направиле а капела изведба на првата верзија на Fernando, прифаќајки ја наградата во Лондон. Лингстад снимила а капела верзија на Dancing Queen заедно со шведската група The Real Group во 1993 година. Исто така повторно ја снимила I Have a Dream со швајцарскиот пејач [[Дан Даниел]] во 2003 година. == Распаѓање на групата == АББА никогаш не го објавиле официјално нивното распаѓање. Нивната последна изведба како група била на британската телевизиска програма [[The Late, Late Breakfast Show]] (во живо од Стокхолм), на 11 декември 1982 година. Во јануари 1983 година, Фелтског започнала со сесии за соло албум, како што Лингстад успешно го издала албумот ''Something's Going On'' неколку месеци претходно. Бени и Бјорн, во меѓувреме започнале со текстописни сесии за мјузиклот Chess. Во интервјуата, тие го негирале распаѓањето на групата (,,''Кои сме ние без нашите дами? Иницијалите на Брижит Бардо?‘''‘), а Лингстад и Фелтског изјавувале дека групата работи на нов албум. Настанал внатрешен судир помеѓу групата и нивниот менаџер, а членовите на бендот ги продале нивните акции на Polar Music во текот на 1983 година. Освен појавувањето на телевизија во 1986 година, групата не се појавила повторно заедно сè до нивното повторно спојување на шведската премиера за филмот [[Мама Миа (филм)|Мама Миа]] на 4 јули 2008 година. Во интервју за Сандеј Телеграф по премиерата, Бјорн и Бени потврдиле дека немало што да ги примами за да се вратат заедно на сцената. Бјорн Улвеус рекол: ,,''Никогаш повеќе нема да се појавиме на сцената.. Едноставно нема мотивација за одново да се групираме. Парите не се фактор и би сакале луѓето да нè запомнат онакви какви што бевме. Млади, темпераментни, полни со енергија и амбиција. Помнам дека [[Роберт Плант]] рече дека [[Led Zeppelin]] биле бенд којшто држи до своето и тоа го тера човек да се подзамисли..''.<ref>{{наведени вести|url=http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2008/07/05/bmabba105.xml|location=London|work=The Daily Telegraph|title=ABBA's Björn Ulvaeus and Benny Andersson: We Will Never Reform|first=Chris|last=Hastings|date=5 July 2008}}</ref>‘‘. Сепак, на 3 јануари 2011 година, Фелтског за која се сметало отсекогаш дека била најизолираниот член на групата, а воедно и најголемата пречка за нивното повторно соединување, ја отворила можноста за обединување на еднократен аранжман. Таа признала дека сè уште не им ја претставила идејата на другите членови. Во април 2013 година, таа ги искажала нејзините надежи за обдинување, во интервјуто за Die Zeit, наведувајќи: ''Ако ме побараат, ќе кажам да.''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vg.no/musikk/artikkel.php?artid=10102871|title=Agnetha åpner for ABBA-gjenforening – VG Nett|publisher=Vg.no|date=1 January 1970|accessdate=18 September 2013}}</ref> == Преродбата во 90-тите == Истата година, членовите на АББА се разотишле по своите патишта. Француската продуцентска куќа на емисијата (телевизискиот мјузикл Abbacadabra) предизвикала нов интерес за музиката на групата. Откако привекле малку внимание за време на средината и крајот на 80-те години на 20 век, музиката на АББА доживеала препород во раните 90-те години на 20 век. Тоа се случило благодарение на британското поп дуо Erasure, кое ги објавило насловните верзии на песните на АББА, достигнувајќи ги врвовите на топ листите во 1992 година. Како што [[U2]] пристигнаа во [[Стокхолм]] за да го одржат концертот во јуни истата година, бендот им даде почит на АББА, поканувајќи ги Бјорн Улвеус и Бени Андерсон да им се придружат на сцената и да ја препеат Dancing Queen, да свират на гитара и клавијатура. Во септември 1992 година било издаден '''АBBА Gold : Greatest Hits''', нов компилациски албум. Синглот Dancing Queen, добил шанса да се промовира преку радио во Велика Британија, летото 1992 година. Песната се вратила на британската Toп 20 листа во август истата година, овој пат достигнувајќи го 6 место. Во 1994 година, два австралиски култни филма го привекле вниманието на светските медиуми, коишто биле фокусирани на восхитувањето на АББА. Тие филмови биле: The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert и Muriel's Wedding. Истата година, Thank You for the Music сет од 4 диска кој ги содржел сите хитови на групата, бил издаден со вклучување на сите 4 члена. АББА наскоро била призната и прифатена од страна на други изведувачи: Еван Дандо од The Lemon heads снимил верзија на Knowing Me, Knowing You. Шинид О‘Конор и Бојзонис Стивен Гејтли ја снимиле Chiquitita, Танита Тикарам, Бланкманж и Стивен Вилсон им оддале почит на песната The Day Before You Came. Клиф Ричард ја извел песната Lay All Your Love on Me, додека пак Дајони Ворик, Петар Керера и [[Celebrity Skin]] снимиле нивна верзија на песната SOS. Алтернативниот рок-музичар од САД, Маршал Креншоу, исто така направил верзија на Knowing Me, Knowing You која ја свирел на неговите концерти, а пак легендарниот англиски латино пејач Ричард Даниел Роман, признал дека АББА му извршиле големо влијание во неговата кариера. Шведскиот метал гитарист Ингви Малмстин, ја извел Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight), со малку променет текст. Биле издадени уште два компилациски албума на АББА. Признанието на АББА се совпаднало со прославата за 25 годишнината и содржело 17 песни, од кои некои биле специјално снимени за ова издание. Втор албум со 12 песни бил издаден во 1999 година, насловен како ABBAMANIA, чиишто приходи биле наменети за добротворната организација Youth Music во Англија. Албумот ги содржел новите верзии на следниве песни: забележителни песни од Madness (Money, Money, Money), Culture Club (Voulez-Vous), The Corrs (The Winner Takes It All), Steps (Lay All Your Love on Me, I Know Him So Well), и Thank ABBA for the Music. Тие биле изведени од неколку уметници и претставени на [[Британски музички награди|Brits Awards]] истата година. Во 1997 година, била формирана уште една група, ABBA Teens, која била преименувана во A-Teens. Првиот албум на групата, The ABBA Generation, содржел неколку поп песни на АББА од 1990 година. Албумот бил светски познат, а исто така и наредните албуми. Групата се растурила во 2004 година поради исцрпувачкиот распоред кој го имале и поради тоа што некои сакале да градат соло кариери. Во Шведска, зголеменото признавање на Улвеус и Андерсон резултирал со концертите на B & B во 1998 година. Концертот (со шведските пејачи кои работеле со текстописците многу години) не ги изложил само нивните години поминати со АББА, но и хитовите пред и по АББА. Концертот бил многу успешен, па потоа било снимено и ЦД. Подоцна имале турнеи во [[Скандинавија]], а дури отишле и во [[Пекинг]] каде што имале два концерта. Во 2000 година, АББА се изнајсниле дека добиле понуда од 1,000,000,000 американски долари, за да се обединат и да направат турнеја од 100 концерти. На полуфиналето за [[Евровизија 2004|Евровизија]] во 2004 година, одржан во [[Истанбул]], 30 години откако АББА победиле на натпреварот во Брајтон, сите четири члена направиле кратко појавување во специјално видео направен за овој чин. Видеото било насловено како Our Last Video Ever. И други добро познати ѕвезди како Рик Мајал, [[Шер]] и Еди од [[Iron Maiden]], се појавиле во видеото. Тоа не било вклчено во официјалното ДВД-издание од Евровизијата, но било издадено посебно ДВД-издание, преименувано во The Last Video на барање на АББА.[[Податотека:ABBA 2008 Av Daniel Åhs.jpg|мини|АББА на прикажувањето на филмот [[Мама Миа (филм)|Мама Миа]]|403x403пкс]] Во 2005 година, сите четири члена на групата се појавиле заедно во [[Стокхолм]] за премиерата на мјузиклот Mamma Mia!. На 4 јули 2008 година, сите членови на АББА се соединиле за шведската премиера на филмот [[Мама Миа (филм)|Мама Миа]]. Тоа било само вторпат кога тие се појавиле заедно во јавноста од 1986 година. За време на појавувањето, тие повторно нагласиле дека немале намера никогаш повторно да се соединат, Во ноември 2008 година, сите осум студиски албуми, заедно со деветтиот кој содржел поретки песни, бил издаден како The Albums. Бил успешен на неколку листи, искачувајќи се на четвртото место во Шведска и Top 10 во неколку европски територии. Во 2008 година, Sony Computer Entertainment Europe, во соработка со Universal Music Group Sweden AB, го објавиле SingStar ABBA и на [[PlayStation 2]] и на [[PlayStation 3]] видеодисплејот. Тоа било дел од музичките видео игри SingStar. Верзијата PS2 содржела 20 песни на АББА, додека пак PS3 содржел 25 песни. На 22 јануари 2009 година, Фелтског и Лингстад се појавиле заедно на сцената на Swedish music award Rockbjörnen ( за ,,животно дело‘‘). Во едно интервју, двете жени ја изразиле својата благодарност за почесната награда и им се заблагодариле на обожавателите. На 25 ноември 2009 година, PRS за музика најавиле дека британската публика гласале за АББА како бенд којшто најмногу би сакале да го видат соединет. На 27 јануари 2010 година, ABBAWORLD, изложба од 25 интерактивни и аудиовизоелни активности на групата, била претставена во изложбениот центар Earls Court во Лондон. Според мрежното место на изложбата, ABBAWORLD била одобрена и целосно поддржана‘‘ од страна на членовите на групата. Mamma Mia била издадена како една од првите неколу непремиерни песни за онлајн играта RPG Bandmaster. На 17 мај 2011 година, Gimme! Gimme! Gimme! била додадена како непремиерна песна за опслужувачот Bandmaster Philippines. На 15 ноември 2011 година, Ubisoft објавиле игра со танцување наречена ,,ABBA: You Can Dance, for the Wii‘‘. == Снимањето песни == <br /> Во студиото тие биле перфекционисти и работеле на нивните песни без престан сè додека не го постигнале посакуваниот ефект. Агнета рекла дека тие не се откажувале и дури останувале до доцните часови со цел да изработат нешто што е можно да биде најдобро. За пример земете ја песната Summer Night City. Тие воопшто не биле среќни со тоа како излегла таа и трудот кој го вложиле во неа. Основниот ритам за песната го започнувале со тапанар, гитарист и басист. Сите останати аранжмани: вокали, други инструменти, се додавале на оваа основа. Следувале вокалите а наштимувањето на оркестарот останувало за на крај. Работејќи во студиото и жените давале свои идеи. Бени и Бјорн отсвирувале некои песни и тие давале предлози и коментирале за нив, особено кажувале ако нешто не е во ред. Според Агнета, жените го имале последниот коментар за тоа како треба да биде конечниот текст на песната. Фрида рекла: <blockquote>'',,Кога се собираме околу пијаното за да си ги наштелуваме гласовите, секогаш наоѓаме нешто што послужува како следечки вокали‘‘.'' </blockquote>Откако се средуваат вокалите и се наштимува оркестарот, им биле потребни 5 дена за да ја склопат песната. == Успехот во САД == <br />За време на нивната активна кариера од 1972 до 1982 година, АББА достигнале 14 Toп 40 синглови на листата [[Билборд Хот 100|Billboard Hot 100]] (13 на Cashbox Top 100), од кои 10 биле Toп 20 на двете листи. Dancing Queen била прво место на Toп 10. Иако песните Fernando и SOS не успеале во првите 10 песни на листата Billboard Hot 100, сепак тоа го достигнале на списокот на Cashbox и Record World. Групата исто така имала 12 Toп 20 синглови на Billboard Adult Contemporary. Fernando и The Winner Takes It All го достигнале првото место. Dancing Queen и Take a Chance on Me добиле злато од [[Здружение на музичките сниматели на Америка|RIAA]]. Девет албума на АББА биле меѓу првите на листата. Седум од нив биле помеѓу првите 50. Пет албума добиле златен сертификат од [[Здружение на музичките сниматели на Америка|RIAA]], додека три добиле платинарен статус (продавајќи повеќе од еден милион копии). === The Rock and Roll Hall of Fame === <br /> На 15 март 2010 година, АББА биле претставени во [[Куќата на Славните на Рокенролот|Куќата на славите на рокенролот]] од членовите на [[Bee Gees]], Бари Гиб и Робин Гиб. Церемонијата се одржала во Њујорк во Валдорф Асторија Хотел Претставници на групата биле Ани-Фрид Лингстад и Бени Андерсон. == Мода, видеа, рекламни кампањи == <br />АББА биле познати по своите колоритни костуми. Повеќето видеа на АББА (вклучувајќи го и ABBA: The Movie), биле продуцирани од Ласе Халстром, којшто подоцна ги продуцирал филмовите My Life as a Dog, The Cider House Rules и Chocolat. АББА снимиле видеа бидејќни нивните песни биле хитови во повеќе држави, а јавни настапи во сите држави не можеле да се одржат. Ова исто така било направено со цел да се намали нивното патување, особено за држави до каде што би им требало неколу часови за да стигнат. Фалтског и Улвеус имале две мали деца, а Фалтског која се плашела од летање со авион, не сакала да ги остави децата за толку долго време. Менаџерот на АББА, Стиг Андерсон, сфатил дека покажувањето на видео на телевизија за да се рекламира песна или албум, овозможувал полесна и побрза изложеност на албумот. Некои од видеата станале класици поради костимите кои ги носеле во 70-те години на 20 век. Исто така се одразувало и групирањето на членовите во комбинирање на паровите, преклопување на лицето на еден пејач со друг, и спротивставени едни према други. Во 1976 година, АББА учествувале во рекламна кампања на Matsushita Electric Industrial (денешниот [[Panasonic]]), која била дизајнирана за да се промовира брендот National. Оваа кампања била создадена првично за [[Австралија]], каде што National бил сè уште примарниот бренд кој го користеле Matsushita. Брендот [[,,Panasonic‘‘]] не бил претставен во Австралија и покрај неговата широка употреба во другите делови на светот како што е [[Соединети Американски Држави|САД]]. Сепак, кампањата исто така била емитувана во Јапонија. Биле претставени пет реклами, секоја траела приближно 1 минута и секоја ја содржела песната National Song отпеана од АББА. Во оваа песна биле искористени мелодии и интструментални аранжмани од Fernando, но со нов текст кој го промовирал National. Биле вметнати и неколку слогани од National за нивно рекламирање. == Политичка контроверзност == <br/> Во септември 2010 година, Андерсон и Улвеус ја критикувале десничарската Данска народна партија, за користење на нивната песна Mamma Mia (со изменет текст) на нивните собири. Бендот се заканил дека ќе поднесе тужба против партијата, истакнувајќи дека тие никогаш не дозволиле некому нивната музика да биде користена за политички цели и дека немале никаков интерес за поддржување на партијата. Нивната издавачка куќа Universal Music, изјавиле дека никакви законски дејства не биле преземени бидејќи не бил постигнат никаков договор. === Дискографија === * [[Ring Ring]] (1973) * [[Waterloo]] (1974) * [[ABBA]] (1975) * [[Arrival]] (1976) * [[ABBA: The Album]] (1977) * [[Voulez-Vous]] (1979) * [[Super Trouper]] (1980) * [[The Visitors]] (1981) * [[Voyage]] (2021) == Членови == * Агета Фалтског– водечки вокали * Ани-Фрид "Фрида" Лингстад – водечки вокали * Бјорн Улвеус – гитара, вокали * Бени Андерсон – клавијатура,вокали == Турнеи == * 1973: Фолкпарк турнеја во Шведска * 1974–75: Европска турнеја * 1977: Европска и австралиска турнеја * 1979–80: ABBA: Турнеја === Библиографија === * {{Наведена книга|last1=Palm|first1=Carl Magnus|title=Bright Lights, Dark Shadows: The Real Story of ABBA|url=https://archive.org/details/brightlightsdark0000palm|year=2001|publisher=Omnibus|location=London|isbn=0-7119-8389-5}} === Литература === * ''ABBA – 5 Years''. Billboard, 1979-9-8, pp.&nbsp;23–46 ([https://books.google.com/books?id=6CMEAAAAMBAJ&pg=PT23 online copy (Google)]) * Benny Andersson, Björn Ulvaeus, Judy Craymer: ''Mamma Mia! How Can I Resist You?: The Inside Story of Mamma Mia! and the Songs of ABBA''. Weidenfeld & Nicholson, 200 * [[Carl Magnus Palm]]. ''ABBA – The Complete Recording Sessions'' (1994) * [[Carl Magnus Palm]] (2000). ''From "ABBA" to "Mamma Mia!"'' {{ISBN|1-85227-864-1}} * Elisabeth Vincentelli: ''ABBA Treasures: A Celebration of the Ultimate Pop Group''. Omnibus Press, 2010, {{ISBN|9781849386463}} * Oldham, Andrew, Calder, Tony & Irvin, Colin (1995) "ABBA: The Name of the Game", {{ISBN|0-283-06232-0}} * Potiez, Jean-Marie (2000). ''ABBA&nbsp;– The Book'' {{ISBN|1-85410-928-6}} * Simon Sheridan: ''The Complete ABBA''. Titan Books, 2012, {{ISBN|9781781164983}} * Anna Henker (ed.), Astrid Heyde (ed.): [https://www.ni.hu-berlin.de/de/np/abba_lexikon.pdf ''Abba – Das Lexikon''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170325013726/https://www.ni.hu-berlin.de/de/np/abba_lexikon.pdf |date=2017-03-25 }}. Northern Europe Institut, Humboldt-University Berlin, 2015 (German) * Steve Harnell (ed.): ''Classic Pop Presents Abba: A Celebration''. Classic Pop Magazine (special edition), November 2016 == Надворешни врски == {{Commons+cat|ABBA}} * {{Official website}} * [http://www.ABBAinter.net/ ABBAinter.net] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150427041707/http://www.abbainter.net/ |date=2015-04-27 }} TV-performances archive * {{Discogs artist}} * [http://www.abbastars.cz/ ABBA Stars] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120315105717/http://www.abbastars.cz/ |date=2012-03-15 }} – funpage Czech revival ABBA Stars. * [https://web.archive.org/web/20120527223611/http://abbasongs.co.uk/ ABBA Songs] – ABBA Album and Song details. == Наводи == {{наводи|2}} [[Категорија:Музички групи основани во 1972 година]] r66auwrtoid4drg1ccvmbi8g9ijbqdh 0 738869 5607088 5595912 2026-08-10T11:47:06Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607088 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Адидас<br>Adidas | logo = [[Податотека:Adidas Logo.svg|200px]] | logo_size = | type = [[Aktiengesellschaft]] | traded_as = {{Франкфуртска берза|ADS}} | founder = [[Адолф Даслер]] | area_served = Worldwide | key_people = <div> *Игор Ланду, [[Претседавач]] *[[Каспер Рорстед]], [[Извршен директор]] | industry = [[clothing|Apparel]], [[Fashion accessory|accessories]] | products = [[спортска облека]], [[спортска опрема]] | revenue = {{Increase}}[[Евро|€]]19.291&nbsp;милијарди (2016)<ref name="AR2016">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.adidas-group.com/media/filer_public/12/a8/12a84bd7-c7ee-4272-a64c-9f4992741e1f/factsheet_q4_2016_final.pdf |title=Fact Sheet for Fourth Quarter and Full Year 2016 |accessdate=8 March 2017 |publisher=adidas |archive-date=2017-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331114414/http://www.adidas-group.com/media/filer_public/12/a8/12a84bd7-c7ee-4272-a64c-9f4992741e1f/factsheet_q4_2016_final.pdf |url-status=dead }}</ref> | operating_income = {{Increase}}€1.5&nbsp;милијарди (2016)<ref name="AR2016-2">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.adidas-group.com/media/filer_public/b5/e5/b5e592f2-ae28-407b-85e2-df22416f98b3/adidasag_2016fyresults-en.pdf |title=2016 FULL YEAR RESULTS |accessdate=8 March 2017 |publisher=adidas |archive-date=2018-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625185929/https://www.adidas-group.com/media/filer_public/b5/e5/b5e592f2-ae28-407b-85e2-df22416f98b3/adidasag_2016fyresults-en.pdf |url-status=dead }}</ref> | net_income = {{Increase}}€0.72&nbsp;милијарди (2015)<ref name="AR2015">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.adidas-group.com/media/filer_public/18/ce/18ce3230-63a0-4d1f-aa3b-41196783618b/factsheet_q4_2015.pdf |title=Annual Report 2015 |accessdate=3 March 2016 |publisher=adidas |archive-date=2017-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171214084526/https://www.adidas-group.com/media/filer_public/18/ce/18ce3230-63a0-4d1f-aa3b-41196783618b/factsheet_q4_2015.pdf |url-status=dead }}</ref> | assets = {{Increase}}€13.34&nbsp;милијарди (2015)<ref name="AR2015" /> | equity = {{Increase}}€5.66&nbsp;милијарди (2015)<ref name="AR2015" /> | num_employees = 53,731 (2014)<ref name="AR2015" /> |subsid = <div> *[[Reebok]] *[[Runtastic]] *Matix |former_name = Dassler Schuhfabrik (1924–1949) | foundation = {{start date and age|df=yes|1924|7}} (како Gebrüder Dassler Schuhfabrik)<br>{{start date and age|1949|8|18|df=yes}} (како Adidas)<ref name="history">{{Наведена мрежна страница | url=http://www.adidas-group.com/en/group/history/ | title=Adidas Group History | publisher=adidas-group.com | accessdate=7 May 2014 | archive-date=2015-02-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150208215436/http://www.adidas-group.com/en/group/history/ | url-status=dead }}</ref> | location = [[Херцогенаурах]], [[Германија]] | homepage = {{URL|http://www.adidas-group.com/}} }} '''Адидас''' — [[Мултинационално претпријатие|мултинационален]] германски производител на спортска облека и матична компанија на Адидас Групација ([[Adidas Group]]), која се состои од компанијата за спортска облека Рибок ([[Reebok]]), голф компанија (вклучувајќи ја и компанијата Ашворт ([[Ashworth]])), и [[Rockport]]. Покрај спортски обувки, компанијата произведува и други производи како што се чанти, кошули, часовници, очила и други добра поврзани со [[спорт]] и [[облека]]. Компанијата е најголемиот производител на спортска облека во [[Европа]] и втор по големина производител на спортска облека во светот, по неговиот американскиот соперник [[Најк]]<ref>{{наведени вести|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=ah3ZhaeNWMdM&refer=germany|title=Adidas, Deutsche Telekom, Infineon: German Equity Preview|last=|first=|date=16 January 2008|work=|accessdate=31 May 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121106120858/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=ah3ZhaeNWMdM&refer=germany|archivedate=6 November 2012|deadurl=|publisher=Bloomberg L.P.}}</ref>. Адидас е основан во [[1948]] година од страна на [[Адолф Даслер]], по поделбата на компанијата [[Gebrüder Dassler Schuhfabrik]] меѓу него и неговиот постар брат, [[Рудолф Даслер]]<ref name="history" />. Рудолф подоцна ја основал компанијата [[Пума АГ]], која на почетокот му била соперник на Адидас. Регистрирана во [[1949]] година, Адидас во моментов е со седиште во [[Херцогенаурах]], [[Германија]], заедно со [[Пума АГ]]. Облеката и патиките на компанијата се дизајнирани обично со три паралелни линии, и истиот мотив е вметнат во моменталното официјално лого на Адидас<ref name="smit">{{Наведена книга | title = Pitch Invasion, Adidas, Puma and the making of modern sport | url = https://archive.org/details/pitchinvasionadi0000barb | author=Smit, Barbara | isbn = 0-14-102368-6 | publisher=Penguin | year = 2007 | page = [https://archive.org/details/pitchinvasionadi0000barb/page/44 44]}}</ref><ref>{{Наведена книга | title = International cases in the business of sport | url = https://archive.org/details/internationalcas0000unse | first1=Simon |last1=Chadwick |first2=Dave |last2=Arthur | page = [https://archive.org/details/internationalcas0000unse/page/438 438] | publisher=Butterworth-Heinemann | year = 2007 | isbn = 0-7506-8543-3 }}</ref>. Трите линии биле купени од финската спортска компанија Карху Спортс (''Karhu Sports'') во [[1951]] година. Приходите на компанијата за [[2016]] година биле 19,29 милијарди евра<ref name="AR2016-2" />. == Историја == === Рани години === Адолф Даслер започнал да произведува свои спортски патики во кујната за миење на мајка му во [[Херцогенаурах]], [[Баварија]], по неговото враќање од [[Првата светска војна]]. Во [[1924]] година, неговиот брат [[Рудолф Даслер]] се приклучил на фирма која станала позната како [[Gebrüder Dassler Schuhfabrik]] (во превод: ''Браќа Даслер, фабрика за чевли''). Двајцата започнале со својата авантура во пералната на нивната мајка<ref name="Sneaker Wars">{{Наведена книга|last=Smit|first=Barbara|title=Sneaker Wars|url=https://archive.org/details/sneakerwarsenemy0000barb|publisher=Harper Perennial|year=2009|location=New York|isbn=978-0-06-124658-6}}</ref>, но во тоа време, снабдувањето со електрична енергија во градот било непостојано, и браќата понекогаш морале да ја употребуваат силата на педалот од стационарен велосипед за да може да функционира нивната опрема<ref name=DW>{{Наведена мрежна страница|last=James|first=Kyle|url=http://www.dw.de/the-town-that-sibling-rivalry-built-and-divided/a-2074427 |title=The Town that Sibling Rivalry Built, and Divided |work=Deutsche Welle |date=3 July 2006}}</ref>. [[Податотека:Adidas Samba sneakers, Originals branch.JPG|мини|<center>Адидас Самба патики]] За време на [[Летни олимписки игри 1936|Летните олимписки игри]] во [[1936]] година, Ади Даслер возел од [[Баварија]] на еден од првите автопати во светот до [[Олимписко село|Олимпиското село]] со куфер полн со крампонки и го убедувал американскиот спринтер [[Џеси Овенс]] да ги користи, што претставува и прво спонзорство за еден Афроамериканец. Откако Овенс освоил четири златни медали, неговиот успех ја зацементирал добрата репутација на Даслер патиките меѓу најпознатите спортисти во светот. Писма од целиот свет пристигнувале на браќата, и тренерите на другите државни репрезентации биле исто така заинтересирани за нивните патики. Бизнисот напредувал со брзо темпо и браќата Даслер продавале по 200.000 пара патики годишно, до пред [[Втората светска војна]]<ref name=rediff>{{Наведена мрежна страница|url=http://in.rediff.com/sports/2005/nov/08adi.htm |title=How Adidas and PUMA were born |publisher=in.rediff.com |date=8 November 2005|accessdate=2 April 2014}}</ref>. Подоцна во текот на [[Втората светска војна]], фабриката за патики се префрлила на производството на противтенковското оружје [[Панцершрек]]. === Поделба на компанијата === Двајцата браќа се приклучиле кон [[Националсоцијалистичка германска работничка партија|Нацистичката партија]], но Рудолф бил малку поприврзан кон партијата. За време на војната, сè поголемиот јаз помеѓу двајцата браќа достигнал критична точка по бомбашкиот напад на сојузниците во [[1943]] година кога Ади и неговата сопруга се искачиле во засолништата против бомби во кои веќе биле Рудолф и неговото семејство: „''валкани гадови, повторно се вратија''“, изјавил Ади, очигледно мислејќи на сојузничките воени авиони, но Рудолф бил убеден дека брат му тоа го мислел за него и неговото семејство<ref name=sneakerwars>{{Наведена книга|last=Esterl |first=Mike |url=https://www.wsj.com/articles/SB120606066903653643 |title=Review of "Sneaker Wars: The Enemy Brothers Who Founded Adidas and PUMA and the Family Feud That Forever Changed the Business of Sport", Barbara Smit, March 2008, ISBN 978-0-06-124657-9 |work=The Wall Street Journal |date=21 March 2008 |accessdate=26 September 2010}}</ref>. Подоцна Рудолф бил земен од американските војници кои го обвиниле дека е член на дивизијата [[Вафен СС]], и бил убеден дека неговиот брат е оној што го предал<ref name=DW/>. Браќата се разделиле во [[1947]] година<ref name=sneakerwars/>, притоа: * Руди формирал нова фирма која ја нарекол Руда - од '''Ру'''долф и '''Да'''слер, подоцна ребрендирана во [[Пума АГ]], * Ади формирал компанија официјално регистрирана како „адидас АГ“ (со мали букви ) на [[18 август]] [[1949]] година. Акронимот „''Цел ден сонувам за спорт''“ (''All Day I Dream About Sport''), иако понекогаш се смета за потекло на името Адидас , бил применет ретроактивно, што го прави бекроним. Името всушност е кованица формирана од ''Ади'' (прекар за Адолф) и ''Дас'' (од Даслер)<ref name="history" />. ===Аферата Тапи=== По проблематичниот период, по смртта на синот на Адолф Даслер, [[Хорст Даслер]] во [[1987]] година, компанијата била купена во [[1989]] година од страна на францускиот индустријалец [[Бернард Taпи]], за 1,6 милијарди франци (денес 243.918.000 евра), кои Taпи ги позајмил<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://articles.latimes.com/1990-07-16/business/fi-273_1_adidas-ag|title = LA TImes 7/16/1990 - French Investor to buy adidas|date = |accessdate = |website = |publisher = |last = |first = }}</ref>. Taпи бил во тоа време познат специјалист за спасување на компаниите под стечај, експертиза со помош на која го создаде своето богатство. Taпи одлучил да го префрли производството во [[Азија]]. Тој, исто така ја најмил [[Мадона]] за промоција<ref>{{наведени вести|url=https://blablawriting.com/menswear-manufacturerswholesalers-essay|title=Menswear Manufacturers/Wholesalers Essay Sample|date=2017-04-24|work=Bla Bla Writing|access-date=2017-08-03|language=en-US|archive-date=2021-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228100429/https://blablawriting.com/menswear-manufacturerswholesalers-essay|url-status=dead}}</ref>. Тој испратил претставник за продажба на патики од [[Нов Зеланд]] во [[Германија]] кој се сретнал со потомците на [[Адолф Даслер]] (Амелија Рандал Даслер и Бела Бек Даслер) и бил испратен со неколку предмети за да ја промовира таму компанијата. Во [[1992]] година, не можјќи да ја плати каматата за заемот, Taпи ја назначил [[Креди лионе|Лионската банката]] да го продаде Адидас, а банката потоа го претвори заостанатиот долг во капитал во акции на компанијата, нешто што било невообичаено за тогашната француска банкарска пракса. Очигледно, државна банка се обиделе да го ослободи Taпи од големи финансиски потешкотии како лична корист на Taпи, наводно бидејќи Taпи бил градоначалник во француската влада во тоа време. Во февруари [[1993]] година, [[Креди лионе|Лионската банката]] го продавала Адидас на [[Роберт Луис Дрејфус]], пријател на Бернард Taпи за многу повисока сума на пари од онаа што ја должел Taпи, 4.485 милијарди франци (683.514.000 евра) наместо 2.85 милијарди франци (434.479.000 евра). Taпи подоцна ја тужел банката, бидејќи сметал дека бил ограбен од страна на индиректната продажба. Роберт Луис Драјфус станал новиот извршен директор на компанијата. Тој исто така бил претседател на [[ФК Олимпик Марсеј]], екипа која Тапи ја поседувал до [[1993]] година. Тапи поднел барање за личен банкрот во [[1994]] година. Тој бил предмет на неколку тужби, особено во врска со местење натпревари во фудбалскиот клуб. Во текот на [[1997]] година, тој поминал 6 месеци од 18-месечната затворска казна во затворот Ла Санте во [[Париз]]. Во [[2005]] година, француските судови му доделиле надомест на Taпи од 135.000.000 евра (околу 886.000.000 франци). === Пост-Тапи ера=== Во [[1994]] година, главен корисник станал [[Детско село - СОС|Детското село - СОС]] во комбинација со младинска група на [[ФИФА]]. Во [[1997]] година, Адидас АГ ја оформила групацијата Саломон Груп ([[Salomon Group]]) која била специјализирана за ски опрема, и нејзиното официјално корпорациско име било променето во „''Адидас-Саломон АГ''“, бидејќи со ова достигнување Адидас исто така се здобил и со голф компанијата Тејлормејд ([[TaylorMade]]) и Максфлај([[Maxfli]]) што им дозволило да и бидат конкуренција на компанијата [[Најк]] голф. Во [[1998]] година, Адидас ја тужел на [[Национална студентска атлетска асоцијација|Националната студентска атлетска асоцијација]] поради нивните правила кои ги ограничуваат големината и бројот на комерцијални логоа на спортските дресови и облеката. Адидас ја повлечел тужбата, и двете групации формирале насоки за тоа што ќе се смета за корисно во дизајнот со трите линии на трговската марка Адидас. Во [[2003]] година, Адидас поднел тужба во Британскиот суд против компанијата Фитнес Врлд ([[Fitness World]]) коишто го користеле логото со две линии, мотив сличен на Адидас кој е со три линии. Судот пресудил дека и покрај едноставноста на марката, користењето на компанијата Фитнес Врлд ([[Fitness World]]) со логото било кршење на законот затоа што јавноста би можела да воспостави врска меѓу нив и марката Адидас<ref>{{наведени вести |last=Osborn |first=Andrew |url=https://www.theguardian.com/business/story/0,3604,995976,00.html |title=Adidas told its three stripes don't constitute a trademark |work=The Guardian |date=10 July 2003 |accessdate=26 December 2012}}</ref>. Во септември [[2004]] година, една од најдобрите англиски модни креаторки [[Стела Макартни]] започнала заедничка соработка со Адидас за создавање на нова линија, создавајки долгорочно партнерство со корпорацијата. Оваа линија е колекција за спортски перформанси за жени наречена „''Адидас од Стела Макартни''“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.adidas.com/campaigns/women/content/stella/stella.asp?strCountry_Adidascom=com |title=Stella McCartney collection |publisher=Adidas.com |accessdate=26 September 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101111060514/http://www.adidas.com/campaigns/women/content/stella/stella.asp?strCountry_Adidascom=com |archivedate=11 November 2010 }}</ref>, која била прифатена со воодушевување<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imdb.com/name/nm0565383/bio|title=Stella McCartney|publisher=}}</ref>. Исто така во [[2005]] година на [[3 мај]], Адидас, изјавил во јавноста дека тие ја продале нивната партнер компанија Саломон Груп за 485 милиони евра на Амер Спортс ([[Amer Sports]]) од [[Финска]]. Во [[август]] [[2005]] година, Адидас ја кажал својата намера да го купи британски соперник Рибок ([[Reebok]]) за 3.8 милијарди американски долари. Ова преземање било завршено со партнерство во јануари [[2006]] година<ref name="history" /> и значело дека компанијата ќе има деловни продажби блиски на оние на [[Најк]] во [[Северна Америка]]. Купувањето на Рибок ([[Reebok]]), исто така им овозможило на Адидас да се натпреварува со Најк во светот како број два атлетски чевлар во светот<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lemonde.fr/economie/article/2005/08/03/adidas-rachete-l-americain-reebok-pour-tenter-de-faire-jeu-egal-avec-nike_677359_3234.html|title=Adidas rachète l'américain Reebok pour tenter de faire jeue egal avec nike |publisher=Le Monde |date=3 August 2005|accessdate=17 October 2016 |language=fr}}</ref>. Корпоративното седиште на Адидас е во [[Германија]], но има и многу други деловни локации низ светот како што се [[Хонгконг]], [[Торонто]], [[Тајван]], [[Англија]], [[Јапонија]], [[Австралија]] и [[Шпанија]]. Иако главно се продава во [[САД]], Адидас има многу приходи и од овие земји и се шири во повеќе прекуокенаски земји. Во [[2005]] година, Адидас го претставил [[Адидас 1]], првите произведени патики со помош на користи микрообработувач. Компанијата ги произвела „''првите светски интелигентни патики''“, со помош на микрообработувач способен за вршење на 5 милиони пресметки во секунда, кои автоматски го прилагодуваат нивото на патиките за амортизирањата да одговараат на неговата околина. Патиките имаат потреба од мала, заменлива батерија која ќе трае за време од околу 100 часа на трчање. На [[25 ноември]] [[2005]] година, Адидас објавил нова верзија на Адидас 1 со зголемен број на амортизирања, дозволувајќи им на патиките да станат помеки или поцврсти, и нов мотор со 153% повеќе вртежени моменти<ref>[http://www.popularmechanics.com/outdoors/recreation/1278181 Adidas 1 Is The Most Technically Advanced Running Shoe] ''Popular Mechanics'', 7 December 2004</ref>. На [[11 април]] [[2006]] година, Адидас најавил 11-годишен договор со [[НБА]] за да стане нивен официјален снабдувач за облека. Тие ќе направат НБА, НБДЛ, и ВНБА дресови и производи, како и обоени верзии на Суперстар ([[Superstar]]) патиките за кошарка според боите на тимовите. Овој договор (во вредност од над 400 милиони евра) го зема местото на претходниот 10-годишен договор со Рибок кој бил склучен во [[2001]] година. == Производи== === Трчање=== Адидас во моментов произведува неколку видови на патики за трчање, вклучувајќи ги и адистар контрол 5 (''adiStar Controle 5''), адистар рајд''adiStar Ride'') (замена за адистар кушн 6(''adiStar Cushion 6'')), Супернова серијата (замена за Супернова Контрол 10 (Supernova '''Controle''' ''10'')), и Супернова Кушн 7 (''Supernova Cushion 7'') (кој наскоро ќе биде заменет од Супернова Глајд (''Supernova'' Glide)), меѓу другите. Покрај тоа, нивната облека многу ја користат тркачите. Адидас исто така користат кожа од кенгур за да ги направат своите патики поскапи. === Облека=== Адидас продава голем број облеки, различни од машки и женски маици, јакни, дуксери, панталони и хеланки<ref>[http://www.adidas.com/us/originals-apparel Clothing items] in Adidas website</ref>. Првата облека на Адидас била тренерката на [[Франц Бекенбауер]] создадена во [[1967]] година<ref name="history" />. Адидас АГ е најголемиот производител на спортски градници во [[Европа]] и втор најголем производител во светот<ref>[http://www.statista.com/topics/1257/adidas/ Statistics and facts on Adidas] on Statistics portal, retrieved 22 February 2017</ref>. === Спорт=== ==== Фудбал==== [[File:2010 World Cup Autographed by the entire Spanish National Team that won the 2010 World Cup.JPG|thumb|right|170px|Дрес од Фудбалската репрезентација на Шпанија за Европското првенство од 2014 година]] Еден од главните фокуси на Адидас е фудбалскиот комплет и друга слична опрема. Адидас исто така, обезбедува облека и опрема за сите тимови во Големите фудбалски лиги. Адидас остана главната компанија која ги снабдуа меѓународните фудбалски тимови со опрема за фудбал. Адидас, исто така, прави колекции за судиите кои се користат во меѓународната конкуренција од страна на многу земји и лиги во светот. Во [[САД]], судиите носат Адидас колекции во МЛС натпреварите иако основен снабдувач за судиите е ''Офишал Спорт'' ([[Official sport]]). Фирмата е иноватор во областа на патики за спортот со значајни примери, вклучувајќи го и развојот на [[копачки]]те дизајнирани за [[Копа Америка]] кои се користеле за натпревари на тврди и суви подлоги речиси 40 години. Окованиот еквивалент бил именуван по Светското првенство по повод на одбележувањето на [[1978]] година, кога турнирот го освоил [[Аргентина]], една од нациите каде што копачките се испорачувале во тоа време. Некои од најпознатите фудбалски екипи во моментов се спонзорирани од Адидас. Адидас се прочул поради унапредување на Предатор ([[Predator]]) копачките, дизајн развиен од страна на екс-играчот на [[ФК Ливерпул]] и австралискиот меѓународен играч [[Грег Џонстон]]. Овој дизајн е опремен со ребреста гумена структура за горниот дел од кожата на чевелот, кој се користи за да го нагласи движењето на топката, кога се удира. Високо квалификувани играчи тврделе дека биле во можност полесно да го искриват летот на топката кога го носеле овој нов дизајн. Предатор, исто така се одликува со ѓонот Трекшн ([[Traxion]]) кој го измислил Грег Џонстон. [[ФИФА]], светското управно тело во фудбалот, нарачала специјално дизајнирани фудбалски топки за употреба во нивните Светски првенства за да добијат поголема напаѓачка игра. Топките кои биле набавени за [[Светско првенство во фудбал 2006|Светското првенство во 2006]], ''Тимгејст'' (Teamgeist), биле особено значајни поради нивната способност да патуваат подалеку кога ќе се шутнат за разлика од претходните типови, што доведува до голови од поголма далечина, кои беа наменети за зголемување на бројот на постигнати голови. Се очекувало дека голманите ќе бидат помалку задоволни од овој дизајн, тврдејќи дека топката би се движела значително брзо и непредвидливо во лет. Адидас, исто така, рекламирал и нов вид на топка за [[Светско првенство во фудбал 2010|СП 2010]]. Топката Џабулани ([[Jabulani]]) била дизајнирана од Универзитетот Логборуг во соработка со [[ФК Челзи]]. Таа добила многу критики од страна на играчите, менаџерите и експертите бидејќи било премногу тешко да се контролира. Полесната и поаеродинамичната топка довела до многу удари кои биле пресилни. Топката Џабулани (''Jabulani'') била главно обвинувана за малиот број на голови од поголема далечина во раната фаза на турнирот. Како и гореспоменатите Предатор ([[Predator]]) копачки, Адисас исто така ги произведуваат и ''Ф50'' ([[F50]]) и ''адипјур'' ([[adiPure]]) спектрите на фудбалски копачки. ==== Тенис==== Адидас спонзорира тенисери и неодамна вовела нова линија на тениски рекети. Додека моделот Федер ([[Feather]]) е направен за „''обичните играчи''“, а моделот ''Риспонс'' ([[Response]]) за „клупскиот играч“, Адидас цели на „''играчите на турнири''“ со моделот ''10,2 оз Барикејд'' (12,2 oz Baricade). Адидас ги спонзорира следниве професионални играчи главно со облека и патики: [[Ана Ивановиќ]], [[Енди Мареј]], [[Марија Кириленко]], [[Каролина Возниаки]], [[Жастин Анен]], [[Жо-Вилфрид Цонга]], [[Динара Сафина]], [[Даниела Хантукова]], [[Алиша Молик]], [[Фернандо Вердаско]], [[Жил Симон]], [[Фернандо Гонсалес]], [[Флавија Пенета]], [[Лора Робсон]], [[Мелани Удин]], и [[Сорана Кирстеа]]. Адидас тениската облека ја содржи технологијата ''Климакул'' (ClimaCool) која се среќава и во другите атлетски дресови и патики. Во ноември [[2009]] година светскиот број 4 [[Енди Мареј]] бил потврден како највисоко платена ѕвезда од Адидас со петгодишен договор во вредност од 24.5 милиони долари. Играчите спонзорирани од Адидас можат да ги искористат предностите на Адидас програмата за подобрување на играчите, каде што компанијата им нуди на тренери, фитнес тренери и спортски психолози на играчите со цел да ја продолжи својата кариера. Оваа програма ги вклучува легендарните тренери како што се [[Дарен Кахил]] и [[Свен Гренвелд]]. Во Синсинати, на АТП тенискиот турнир во Мејсон, тие исто така ги спонзорираа униформите на момчињата и девојките задолжени за топчињата. ==== Голф==== [[File:Tendulkar batting against Australia, October 2010 (1), cropped.jpg|thumb|200px|[[Сачин Тендулкар]]]] ''АдидасГолф'' ([[adidasGolf]]) е дел од Адидас, Германскиот произведувач на спортска облека и дел од Адидас Групација, која се состои од спортската компанија Рибок, Адидас голф, ТејлорМејд голф-компанијата и Рокпорт. Групацијата Адидас е еден од глобалните водачи во спортската индустријата кој нуди широк спектар на производи од трите основни сегменти на Адидас, Рибок, и ТејлорМејд-дидас голф. АдидасГолф (adidasGolf) продава и произведува Адидас-брендирана голф облека, патики и додатоци. ====Крикет==== Во 1990-тите, Адидас потпишал договор со познатиот индиски батсмен [[Сачин Тендулкар]] и направи чевли за него<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.indianexpress.com/news/brand-tendulkar-will-never-lose-value/3801/ |title='Brand Tendulkar will never lose value' |work=The Indian Express |location=India |date=5 May 2006 |accessdate=10 April 2010}}</ref>. Тендулкар продолжува да носи Адидас патики додека игра натпревари. Адидас дури направил и фигури по Сачин Тендулкар. Во [[2008]] година, Адидас го направиле својот потег на англискиот крикет пазар преку спонзорирање на англиската ѕвезда [[Кевин Питерсен]] по откажувањето на неговиот доживотен договор со ''Woodworm'' (Вудворм), кога тие западнале во финансиски потешкотии<ref>{{наведени вести |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/kevinpietersen/3204505/Kevin-Pietersen-snaps-up-lucrative-bat-deal-after-the-demise-of-Woodworm-Cricket.html |title=Kevin Pietersen snaps up lucrative bat deal after the demise of Woodworm |work=The Daily Telegraph |location=UK |date=16 October 2008 |accessdate=14 May 2009 | first=Derek | last=Pringle}}</ref> . Следната година тие потпишале договор со англискиот играч [[Ијан Бел]], пакистанскиот играч [[Салман Бат]] и индискиот играч [[Равиндра Јадеја]]. Откако направиле патики за крикет за многу години, компанијата конечно влегла во областа на производство на рекети за крикет во [[2008]] година и нивните производи сега се достапни во Инкурца (Incurza), Пелара (Pellara) и Либро(Libro) деловите. Адидас, исто така, произведува униформи кои ги носат и крикет тимот на Англија и Австралискиот крикет тим, исто така тие го спонзорирале и националниот крикет тим од Јужна Кореја. Во 2008 и 2009 година и во двете сезони на Индиската Премиер Лигата (IPL), го презеле спонзорирањето на тимовите Мумбаи Индијанс (''Mumbai Indians'') и Деaрдевилс (''Daredevils''). Во [[2009]] година, Адидас потпишал договор со Сачин Тендулкар и започнал да го спонзорира со нивните рекети за крикет. Го создадале за него ''Адидас СТ'', новиот рекет за крикет и ''Адидас Пелара КП'' за [[Кевин Питерсен]], истата година. Сега и двајцата ги користат нивните персонализирани рекети за крикет. ==== Кошарка==== Адидас е долгогодишен производител на кошаркарски патики и е еден од водечките кошаркарски брендови во светот. Тие се најмногу познати по своите исконски ''Суперстар'' ([[Superstar]]) и ''Про Модел'' ([[Pro Model]]) патики, уште познати и како ''''shelltoes'''' (предниот дел на патиките изгледа како школка) поради нивната стилизирана тврда гума. Овие биле многу популарни во [[1980]] на уличната хип-хоп сцена заедно со тренерките од [[полиестер]] со страничните линии на Адидас. Адидас е, исто така, моментален снабдувач на опрема за сите 30 тимови во [[НБА|Националната Кошаркарска Асоцијација]]<ref>[http://www.nba.com/2015/news/06/10/nike-nba-uniform-partnership/ Nike to become uniform, apparel provider for NBA] on NBA.com, 10 June 2015</ref> (наместо брендот [[Рибок]] по спојувањето) и спонзорира многу играчи како порано така и сега како [[Карим Абдул-Џабар]] и [[Трејси Мегреди]], како и [[Двајт Хауард]], [[Шонси Билапс]], [[Дерик Роуз]], [[Ерик Гордон]], [[Мајкл Бесли]], [[Џош Смит]] и [[Тим Данкан]]. Адидас го снабдувала и [[Коби Брајант]] со опремата KB8 како негови први лични патики, но престанале да го поддржуваат во [[2003]] година. Компанијата исто така го поддржувала и [[Кевин Гарнет]], сè додека тој не го прекинал договрот во [[2010]] година. Тој моментално е спонзориран од Анта ([[Anta]]). [[Леброн Џејмс]] исто така носел Адидас во средно училиште. Сè до ден денес тој носи [[Најк]]. [[Гилберт Аренас]] бил промотор на Адидас, сè додека не се му случил неславниот инцидент со пиштолот. Тој во моментов е потписник за Андер Армор ([[Under Armour]]). ==== Лакрос==== Во [[2007]] година, Адидас го најавил идното производство на лакрос опремата, и тие ќе го финансираат настанот “''Adidas National Lacrosse Classic''” во јули 2008 година за првите 600 средношколци лакрос играчи во САД<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.adidasnationallacrosseclassic.com/ |title=Level 2 Sports – Home |publisher=Adidasnationallacrosseclassic.com |accessdate=10 April 2010 |archive-date=2017-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171002185756/http://www.adidasnationallacrosseclassic.com/ |url-status=dead }}</ref>. ==== Рагби==== Адидас произведува рагби топки и друга опрема за рагби. Тие се актуелните снабдувачи за рагби топки и опрема за тимовите: ''Њу Зиланд Ол Блекс'', ''Ајриш Монстер Рагби'', ''Аргентиниан Пумас'', ''Саут Африкан Стормерс'' и ''Вестерн Провинс'' како и на многу други. Адидас исто така се официјален снабдувачи на топки во натпреварите од купот на [[Хајнекен]]. ==== Гимнастика==== Од [[2000]] година, Адидас го снабдува репрезентацијата на САД со машка и женска гимнастичарска облека. Во [[2006]] година, во САД биле достапни Адидас трикоата за жени за гимнастика и маиците Адидас за натпреварување во гимнастика, панталоните и шорцевите за гимнастика, како и сезонските трикоа за пролет, лето, есен и зима. Почнувајќи од 2009 година, Адидас облеката за гимнастика е достапна низ целиот свет преку ГК Елит Спортсвеар ([[GK Elite Sportswear]]). ==== Скејтбординг==== Адидас СБ (Скејтбординг) патиките се направени специјално за скејтбординг. Многу од патиките кои Адидас претходно ги имаше направено беа редизајнирани за скејтбординг<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Adidas Skateboarding {{!}} CCS Pro Signature Selects|url=http://blog.ccs.com/go/article/view/skate/263069/adidas-skateboarding-ccs-pro-signature-selects|work=CCS|publisher=CCS|accessdate=21 December 2013|date=26 June 2013|archive-date=2013-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224113211/http://blog.ccs.com/go/article/view/skate/263069/adidas-skateboarding-ccs-pro-signature-selects|url-status=dead}}</ref>. Адидас Скејтбординг исто така, има скејтбординг тим. Тимот се состои од: Марк Гонсалес, Денис Бусентиз, Тим О'Конор, Сила Бакстер-Нил, Пит Елдриџ, Дејв Бекински, Бени Ферфакс, Нестер Џудкинс, Лем Вилмин, Винс дел Вали и Џејк Браун. == Додатоци== [[File:FreshImpactLimited.JPG|thumb|right|150px|„''Fresh Impact''“ - шише со ограничено издание]] Адидас, исто така, дизајнира и произведува мобилни додатоци<ref>{{наведени вести|url=https://www.strax.com/fallwinter-2017-collection-adidas-originals-launch-new-iphone-accessories/|title=Fall/Winter 2017 collection: adidas Originals to launch new iPhone accessories - STRAX|date=2017-07-03|work=STRAX|access-date=2017-08-19|language=en-US|archive-date=2017-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819231705/https://www.strax.com/fallwinter-2017-collection-adidas-originals-launch-new-iphone-accessories/|url-status=dead}}</ref>, сандали, часовници, очила, торби, бејзбол капи и чорапи. Адидас има и брендиран спектар на машки и женски дезодоранси, парфеми, креми за после бричење и лосиони. == Маркетинг== [[File:Bilbao BUM Chuck D chandal.jpg|Bilbao BUM Chuck D chandal|thumb|right|150px|[[Chuck D]] во Адидас]] Адидас, како и другите спортски брендови, се верува дека поттикнува голема лојалност кај потрошувачот на бренд. Лојалноста кон брендовите од типот на Адидас, [[Најк]], [[Пума АГ]] и неколку други спортски брендови, била испитувана во една неодамнешна студија<ref>Dawes, J. "Brand Loyalty in the UK Sportswear Market." International Journal of Market Research, Vol 51, No. 1 2009.</ref>. Студијата покажала дека потрошувачите не покажуваат прекумерно висока лојалност кон таквите брендови. Во текот на средината па до крајот на 1990-тите, Адидас го поделила брендот во три главни групи секоја со посебен фокус: ''Адидас Перформанс'' (Adidas Performance) бил наменет за одржување на нивната посветеност кон спортистите, ''Адидас Ориџиналс'' ([[Adidas Originals]]) бил со цел да се фокусира на модата и животниот стил; и ''Стајл Есеншалс'' (Style Essentials), со главната група во рамките на која е Y-3. ''„Невозможно е Ништо''“ (''Impossible is Nothing'') е моменталниот меинстрим маркетинг слоган на Адидас. Оваа кампања била развиена од страна на компанијата 180/ТБВА (180/TBWA) со седиште во [[Амстердам]], но исто така и со значајна работа од страна на компаниите TBWA / Chiat / Day во [[Сан Франциско]]<ref name="new brand">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.adidas-group.com/en/media/news-archive/press-releases/2004/impossible-nothing-adidas-launches-new-global-brand-advertising-/|title='Impossible Is Nothing' Adidas launches New Global Brand Advertising Campaign|publisher=adidas-group.com|accessdate=3 June 2016|archive-date=2022-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207144237/https://www.adidas-group.com/en/media/news-archive/press-releases/2004/impossible-nothing-adidas-launches-new-global-brand-advertising-/|url-status=dead}}</ref> особено за кошаркарската кампања "''Верувај во пет''" (Belive in five). TBWA \ Chiat \ Day ја ангажирала компанијата ''Zane Peach'' за создавањето на сликите за меѓународната рекламна кампања од [[2007]] година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://joannapenabickley.typepad.com/on/2007/06/on-adidas-do-yo.html|title=On: adidas+Do You Believe in 5IVE|accessdate=3 June 2016|archive-date=2022-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207144234/https://joannapenabickley.typepad.com/on/2007/06/on-adidas-do-yo.html|url-status=dead}}</ref>. === Рекламна Игра=== Марката е застапена во неколку игри. Daley Thompson's Olympic Challenge Sony Playstation: Adidas power soccer Commodore 64, ZX spectrum, Amstrad CPC: Adidas Championship Football ==Спонзорство== [[File:Germany and Argentina face off in the final of the World Cup 2014 04 crop.jpg|thumb|right|200px|[[Лионел Меси]], во спортска облека на Адидас]] Адидас е еден од главните домашни (во [[Германија]]) и меѓународни спонзори на многу спортски настани. Во текот на последните неколку години, групата го зголемила својот маркетинг и спонзорски буџет. Адидас е клучен спонзор и снабдувач на Националната Кошаркарска Асоцијација ([[НБА]]). Компанијата неодамна претстави нов НБА дрес кој треба да го носат сите играчи во НБА натпреварите почнувајќи од сезоната 2010-2011. Адидас е главниот спонзор и снабдувач на опрема на мошне успешниот национален рагби тим на Нов Зеланд, Ол Блекс (All Blacks). Адидас, исто така,е снабдувач на опрема на тимот Аргентиниан Пумас ([[Argentinian Pumas]]), на ирскиот професионални рагби тим, Монстер Рагби(Munster Rugby), на францускиот професионален рагби клуб, Стад Франсез ([[Stade Français]]), и на американскиот тим,Иглс ([[Eagles]]). Адидас, исто така,е спонзор и произведува облека за рагби клубот Голд Коуст Титанс ([[Gold Coast Titans]]) во Австралиската национална рагби лига ([[NRL]]) . Во крикет, компанијата е главниот спонзор за опрема но и спонзор на успешнио австралиски Крикет тим и на Англискиот крикет тим. Тие исто така се главните спонзори на Индиските крикет играчи Сачин Тендулкар и Вирендер Севаг и на англиските крикет играчи Кевин Питерсен и Ијан Бел. Тие се спонзори на тимовите Делхи Деардевилс ([[Delhi Daredevils]]) и Мумбаи Индианс ([[Mumbai Indians]]) од Индиската Премиер Лига. Адидас е долгогодишен снабдувач на Германската фудбалска репрезентација, спонзорство, кое започна во 1954 година и е договорено да се продолжи барем до [[2018]] година. Спонзор е и на мексиканскиот, аргентинскиот и шпанската фудбалска репрезентација и од [[2010]] година ќе го спонзорира и шкотската фудбалска репрезентација. Адидас се многу активни во спонзорирање на врвните фудбалските клубови како што се [[ЦРС Андерлехт]], [[Рапид Виена]], [[Реал Мадрид]], [[Ливерпул]], [[Милан]], [[Динамо Киев]], [[Металист]], [[Партизан од Белград]], [[Флуминезе]], [[Палмеира]], [[Баерн Минхен]], [[Челзи]], [[Стоук Сити]], [[Лион, Марсеј]], [[AFC Ајакс]], [[Шалке 04]], [[Галатасарај]], [[Бенфика]], [[Риверплејт]] , [[Beшикташ]], [[Фенербахче]], [[Панатинаикос]], [[Јужен Мелбурн ФК]], [[ИФК Гетеборг]], [[Ал-АХЛИ]], [[Ал-Хилал]], [[Ахли Џеда]], [[Каракас]] и многу други. Адидас е спонзор за облека на фудбалскиот клуб Колингвуд ([[Collingwood]]) и Есендон ([[Essendon]]) од австралиската фудбалска лига. Адидас и Главната Фудбалска Лига ([[Major League Soccer]])го објавија 8-годишниот договор за спонзорство во август 2010 година она што ќе продолжи да го прави Адидас официјален спортски спонзор и лиценциран снабдувач за производите во лигата, и за да работат заедно за да се прошири развојот на лигата МЛС сè до 2018 година. Адидас, исто така, е спонзор на настани како на пример Лондонскиот маратон. Во [[1980]] година, Адидас бил спонзор на рап-групата [[Run-DMC]], што претставувало една нова идеја. За Летните олимписки игри во 2008 година во Пекинг, Кина, Адидас потрошил 70.000.000 €, спонзорирајќи го настанот, во услови на критики. Адидас, исто така, бил дел и од маркетингот во НАСКАР, спонзорирајќи големи возачи, како што Дејл Ернхард Џуниор и Тони Стјуарт. Chief Financial Officer: Harm Ohlmeyer Global Brands: Eric Liedtke Global Operations: Gil Steyeart Global Sales: Roland Auschel == Корпоративни информации== === Актуелниот извршен одбор на директори=== * ''Главен и извршен директор на Адидас-групацијата'': Каспер Рорстед, * ''Финансии на Адидас-групацијата'': Харм Охлмаер, * ''Извршен директор на Адидас брендот'': Gil Steyeart, * ''Глобални активности на Адидас-групацијата'': Roland Auschel === Поранешен менаџмент'=== * ''Главен и извршен директор'': ** Роберт Луис Дрејфус (1993-2002) ** Херберт Хајнер (2002–2016) ==Адидас во популарната култура== На својот албум „Пеколот надоаѓа“ (англиски: ''Raising Hell'') од 1987 година, американската [[рап]]-група [[Run-DMC|Ран Ди Ем Си]] (''Run DMC'') ја снимила песната „Моите адидаски“ (англиски: ''My Adidas'').<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=zD_tglf74qg YouTube, Raising Hell - Run - D.M.C(Full Album) (пристапено на 29.9.2019)]</ref> == Наводи == {{наводи|3}} == Надворешни врски == {{рв|Adidas }} * {{official website|http://www.adidas-group.com/}} * [http://www.adidas.com/ Adidas Worldwide brand website] * [http://www.adidas.ru/ Adidas Russia Website] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160923231313/http://www.adidas.ru/ |date=2016-09-23 }} * [http://www.reebok.com Reebok website] [[Категорија:Производители на облека во Германија]] [[Категорија:Производители на обувки во Германија]] [[Категорија:Производители на спортска опрема во Германија]] [[Категорија:Адидас| ]] [[Категорија:Германски марки]] 6yd8lw33r9l0cyy6danijul1p7cchgl 0 746175 5606779 5366475 2026-08-09T14:08:30Z Bjankuloski06 332 /* Шварцчајлдови црвоточини */ Јазична исправка, replaced: солуција → решение 5606779 wikitext text/x-wiki {{викификација}} [[Image:LorentzianWormhole.jpg|thumb|right|Дијаграм на црвоточина]] '''Црвоточина''' (или '''црвја дупка''') — претставува хипотетичко [[топологија|тополошко]] обележје на [[време-простор]]от, коешто всушност претставува скратен пат низ времето и просторот. За поедноставено визуелно претставување на црвоточината, замислете го време-просторот како дводимензионална рамна површина (погледнете ја илустрацијата од десната страна). Доколку оваа површина се превитка на пола во 3 димензии, ни овозможува да си претставиме “мост” од црвоточина. (Ве молиме имајте предвид дека оваа слика е само визуализација прикажана за да се покаже во суштина незамислива структура која постои во 4 или повеќе димензии. Деловите на црвоточината може да бидат повисоки димензионални анлогии од деловите на превитканата дводимензионална површина; како на пример, наместо усти коишто се кружни форми во дводимензионалната рамнина, кај вистинската црвоточина, устите може да бидат сфери во тридимензионална површина). Црвоточината, теоретски, повеќе наликува на тунел со два краја секој на различна зафатнина и место во време – просторот. Не постојат видливи докази за постоењето на црвоточините, меѓутоа теоретски гледано постојат валидни солуции, кај равенката теорија на релативноста, којашто ги вклучува и црвоточините. Првиот вид на црвоточина како решение коешто беше откриено беше црвоточината Шварцчајлд којашто е претставена во Шварцчајлд метричкиот систем, опишувајќи внатрешна црна дупка, но се осозна дека овој вид на црвоточина пребрзо би се распаднал, за било што да би можело да премине од едниот на другиот крај. Црвоточините кои всушност би можеле да се преминат, познати како траверзабилни (преминливи) црвоточини, би постоеле само доколку, егзотичната материја со густина од негативна енергија, би можела да се искористи за да ги стабилизира. (Многу Физичари, како на пример Стивен Хокинг, Кип Торн и др. Сметаат дека ефектот Касимир е доказ дека густините од негативна енергија се возможни во контекст на теоријата за релативност, исто така и хипотезата за квантната пена, понекогаш се користи за да се сугерира дека мали црвоточини може да се создадат и да исчезнат спонтано на [[Планкови единици|Планково]] ниво (субатомско) ниво. Исто така се претпоставува дека, доколку црвоточина, одржувана отворена, од страна на космичките жици со негативна маса, создадена некаде за време на големата експлозија (Биг Бенг), би можела да се развие до макроскопско ниво, преку космичка инфлација. Американскиот теоретски физичар Џон Архибалд Вилер за првпат го воведува терминот црвоточина во 1957, меѓутоа уште во 1921 година германскиот математичар Херман Вејл ја поставува теоријата за црвоточините, преку масовна анализа на енергијата во електромагнетното поле. Овие анализи наведуваат на размислување за ситуации......... каде што има мрежен ток од сили во вид на линии, коешто топологистите го нарекуваат “рачка” на повеќекратно поврзан простор, а за што на физичарите можеби би требало да им се прости за поживописниот термин “црвоточина”. ==Дефиниција== Основниот концепт за црвоточина со внатрешен универзум, е дека тоа претставува компактен регион на време – просторот, чија граница е тополошки безначајна, меѓутоа чива внатрешност не е едноставно поврзана. Формализирајќи ја ова идеја води до дефиниција како на пример следнава, преземена од делото на Мет Висер - Лоренциски црвоточини. Доколку време [[Минковскиев простор|Минковскиевиот простор]] содржи компактен регион Ω и доколку топологијата на Ω е во облик Ω ~ R x Σ, каде што Σ е тројноразновиден во контекст на нетривијалната топологија, чија граница има топологија во облик dΣ ~ S2 И доколку, понатаму, хиперповршините Σ се налик на простори, тогаш регионот Ω содржи квазитрајна црвоточина со внатрешен универзум. Карактеризирањето на црвоточините со внатрешен универзум е уште потешко. Како на пример, може да замислиме “бебе-универзум” поврзан со својот “родител” преку тесен “папок”. Некој можеби папокот би го гледал како грло на црвоточината, меѓутоа време просторот едноставно е поврзан. Поради оваа причина црвоточините се дефинираат геометриски, спротивно од топологијата, како регионина времепросоторот кој ја ограничува поединечната деформација на затворените површини. На пример во делото на Енрико Родриго – Физиката на Ѕвездените Порти, црвоточината вообичане со дефинира неформално како Регион на времепросторот кој содржи “световна цевка” (временската еволуција на затворена површина), која не може постојано да се дерформира (намали) до световна линија (временската еволуција на точка). ==Шварцчајлдови црвоточини== Лоренциските црвоточини, познати уште како и Шварцчајлдови црвоточини или Ајнштајн-Розен мостови, се мостови помеѓу две просторни области, коишто може да бидат моделирани како вакуумски солуции на Ајнштајновите равенки за полиња, и коишто, досега се смета дека се внатрешни делови од максимално проширениот Шварцчајлд метрички систем, опишувајќи внатрешна црна дупка без полнеж и без ротација. “Максимално проширениот” се однесува на идејата дека времепросторот нема никакви „рабови“: За каква било траекторија на слободно-паѓачката честичка (следејќи го геодезикот) во времепросторот, би било возможно да се продолжи патеката произволно, далеку во иднината или минатото на честичката, доколку траекторијата не наиде на [[гравитациска сингуларност]] (бесконечно голема гравитација) како онаа во центарот на внатрешноста на црната дупка. Со цел да се задоволи ова барање (услов), излегува дека како додаток на внатрешниот регион на црната дупка, којшто честичките го преминуваат кога однадвор ќе навлезат во хоризонтот на настани, мора да постои регион со одвоена внатрешност - бела дупка, кој ни овозможува да ги издолжиме траекториите на кои, надворешниот набљудувач ги гледа како да се креваат надалеку од хоризонтот на настани. Исто како што има два одделни внатрешни региони на максимално проширениот времепростор, исто така постојат и два одделни надворешни региони, понекогаш нарекувани два различни “универзуми”, каде што вториот универзум ни овозможува да екстраполираме некои возможни траектории на честичките во двата внатрешни региони. Ова значи дека внатрешниот регион на црната дупка, може да содржи мешавина од честички кои упаднале и од двата универзуми ( и затоа набљудувачот кој упаднал од едниот универзум, можеби би можел да ја види светлината, која упаднала од другиот), а исто така честичките од вантрешниот регион – бела дупка може да избегаат и во двата универзума. Сите четири региони може да се видат во дијаграмот на времепросторот кој користи Краскал-Зекересови координати (координатен систем за Шварцчајлд геометријата за црните дупки), како што е дискутирано и илустрирано на страната бели дупки и црвоточини. Во овој времепростор, возможно е да се дојде до кординантни системи доколку се одбере една хиперповршина со константно време (множество од точки кои имаат иста временска координата, каде секоjа точка на површината има налик на просторна одвоеност, давајќи т.н. “лик на просторна површина”) и се црта “вметнувачки дијаграм”, каде што се исцртува кривата на просторот во тоа време (разгледај ја дискусијата за “вметнувачките дијаграми” на оваа страна), вметнувачкиот дијаграм ќе наликува како цевка која ги поврзува двата надворешни региони, позната како “Ајнштајн-Розен мост”. На пример разггледај ги дијаграмите на оваа страна кои покажуваат максимално проширена Шварцшилдово решение со Краскал-Зекеровите координати, заедно со белите хиперповршини на непроменливото време нацртани на (времето и во некои други координантни системи освен Круска-зекер координатите, затошто хиперповршината на константното време кај Краскал-Зекер, би изгледала како хоризонтална линија нацртана кога би била нацртана во Краскал-Зекер дијаграмот) одговарачкиот вметнувачки дијаграм за конкретната хиперповршина. Запамети дека Шварцчајлд метричкиот систем опишува идејализирана црна дупка којашто постои бесконечно од гледиште на надворешниот набљудувач; пореалистична црна дупка, која се создава во определено време, преку згаснувањето на една ѕвезда, би имала потреба од друг метрички систем. Кога ѕвездената паѓачка материја се вметнува во дијаграмот историја на црната дупка, таа го отстранува делот од дијаграмот кој одговара на внатрешниот регион-бела дупка, заедно со делот на дијаграмот којшто е определен за внатрешниот универзум. Ајнштајн-розен мостот е откриен од страна на Алберт Ајнштајн и неговиот колега Нејтан Розен, којшто и прв ги објави резултатите во 1935&nbsp;г. Меѓутоа во 1962 Џон А. Вилер и Роберт Фулер издадоа документ преку кој изнесуваат дека овој вид на црна дупка е нестабилен, и дека ќе исчезне пребрзо за да може светлината (или било која друга честичка којшто се движи поспоро од светлината) која што паѓа од еден внатрешен регион, да стигне до другиот внатрешен регион. Уште пред да станат очигледни проблемите во стабилноста на Шварцчајлд цврјите дупки, се сметаше дека квазарите се белите дупки кои го офрмуваат крајот на црвоточините од овој вид. Иако Шварцчајлд црвоточините не се трверзабилни(преминливи), нивното постоење го инспирираше Кип торн да замисли преминливи (траверзабилни) црвоточини создадени задржувајќи го “грлото” од Шварцчајлдовиот модел за црвоточини, отворени со екзотична материја (материја која има негативна маса/енергија). ===Преминливи црвоточини=== Лоренцовите преминливи (траверзабилни) црвоточини би овозможиле патување од еден дел на универзумот до друг дел во истиот универзум премногу бргу, или би овозможиле патување од еден кон друг универзум. Возможноста за постоење на траверзабилни црвоточини во теоријата за релативноста беше за првпат демонстрирана од страна на Кип торн и неговиот дипломиран студент Мајк Морис во весник 1988год. И поради таа причина, видот на траверзабилната црвоточина која тие ја прикажаа, одржувана отворена од страна на сферична школка од егзотична материја, се нарекува Морис-Торн црвоточина. Подоцна други видови на траверзабилни црвоточини беа прикажани како возможни решенија под капата на равенките од теоријата за релативност, вклучувајќи и разновидни видови анализирани преку весник во 1989&nbsp;г. од страна на Мет Висер, каде што може да биде направена преминлива патека низ црвоточината, меѓутоа патеката не треба да преминува низ регионот со егзотична материја. Меѓутоа во Гос – Бонет теоријата (модификација на теоријата за релативност вклучувајќи дополнителни специјални димензии кои понекогаш се изучуваат во контекстот на мембранската космологија) егзотичната материја не е клучна за да постојат црвоточините – тие може да постојат дури и без материја. Видот на црвоточините одржувани отворени со помош на космички конци (мембрани) со негативна маса беше презентиран од срана на Висер во соработка со Крамер, каде што беше прикажано дека таквите црвоточини би можеле природно да се создадат во раниот универзум. Црвоточините поврзуваат две точки во времепросторот, што во принцип значи дека би овозможиле и патување низ времето, а исто така и низ просторот. Во 1988, Морис, Торн и Јуртсевер експлицитно работеа на тематиката како да преобразат црвоточина која овозможува патување низ простор, во црвоточина која овозможува патување низ време. Меѓутоа, според теоријата за релативност, не би било возможно да искористиш црвоточина да се вратиш во времето назад, порано од времето кога црвоточината била за првпат преобразена во временска машина, забрзувајќи една од нејзините две усти. ==Рејчодуриевата теорема и егзотичната материја=== За да се разбере зошто е потребна егзотична материја, замислете пристигачка светлина патувајќи во правецот на геодезикот, а потоа ја преминува црвоточината и се издолжува на другата страна. Издолжувањето оди од негативитет кон позитивитет. Затоа што вратот на црвоточината има конечна големина, не би очекувале нејзиното каустично средство да се развие, не барем во близината на вратот. Според оптичка Рејчодуриева тероема за ова е потребно прекршување на просечната нулта енергетска состојба. Квантнинте ефекти како на пример Касимир ефектот, неможат да ја нарушат просечната нулта енергетска состојба во било кој соседен просто со нулта прекршување, но пресметките во полукласичната гравитација налагаат дека квантните ефекти можеби можат да ги нарушат овие состојби во извитоперениот времепростор. Дури и да можат, можеби квантните ефекти неможат да нарушат послаба состојба позната како”акронално просечна нулта енергетска состојба” , а ова може да ја отфрли возможноста за траверзабилни црвоточини. ==Побрзо патување од светлината== Невозможноста за патување со поголема брзина од светлината се аплицира само локално. Црвоточините овозможуваат суперлуминално/суперсветлинско (побрзо од светлината) патување осигурувајќи дека брзината на светлината не е надмината локално во било кое време. Патувајќи низ црвоточина сублуминални/субсветлински (побавни од светлината) брзини се применуваат. Доколку се поврзнаи две точки преку црвоточина, времето коешто е потребно да се премине дупката, ќе биде помало од времето коешто му е потребен на светлосниот зрак за да го помине просторот надвор од црвоточината. Како и да е, светлосен зрак кој патува низ црвоточина, секогаш ќе го победи патникот. Како аналогија, трчајќи по страната на планината со максимална брзина ќе трае подолго отколку да пешачиш по ископаниот тунел. ==Патување низ времето== Теоријата за релативност предлага дека, доколку постојат траверзабилни црвоточини, тие можат да овозможат патување низ времето. Ова би се постигнало преку забрзување на едниот крај од црвоточината на поголема брзина во однос на другиот, и во даден интервал подоцна, враќање на првобитната брзина (релативистичка временска дилатација), како резултат забрзаната уста од црвоточината би стареела помалку од стационарната видлива за нбљудувачот, слично на она што е прикажано во близначкиот парадокс. Меѓутоа, времето се поврзува рзлично во црвоточината од времето надвор од неа, па така синхроизираните часовници ќе останат синхронизирани за оној кој патува низ црвоточината, без разлика како се движат нејзините усти. Ова значи дека секој што влегол преку забрзаната уста на црвоточината, ќе излезе преку стационарната во момент од времето пред неговиот влез. На пример, замислетен два часовника на двете усти и двата ја покажуваат годината 2000. По патувањето со релативистични брзини, забрзаната уста се враќа на истиот регион како стационарната уста, каде што часовникот кај забрзаната уста покажува 2005 додека кај стационарната покажува 2010. Патникот кој влегол преку збарзаната уста, во овој момент, ќе излезе преку стационарната, каде што неговиот часовник исто покажува 2005, во истиот регион, меѓутоа 5 години во минатото. Таква конфигурација на црвоточините би им овозможила на чесичките да оформат затворен вртлок во времепросторот познат како затворена временска крива. Се смета дека не е возможно црвоточината да се преобрази во временска машина на овој начин, претпоставките се направени во контекст на теоријата за релитивитет, меѓутоа оваа теорија не ги вклучува квантните ефекти. Некои анализи кои се служат со полукласичниот пристап за да ги вметнат класичните ефекти во теоријата за релативност индицираат дека повратен јазол од виртуелни честички би циркулирал низ црвоточината со постојано зголемувачки интензитет, уништувајќи ја уште пред каква било информација да премине преку неа содествувајќи со хронолошки заштитничката претпоставка. Ова беше доведено до прашање поради претпоставката за распрснувачко зрачење при патувањето низ црвоточина, затоа е спречена бесконечна акумулација. Дебатата за оваа тематика е опишана од страна на Кип С. Торн во книгата Црни дупки и временски витли, а постручна дискусија може да се најде во Квантната физика на Хронолошка протекција од Мет Визер. Ито така тука е и Римскиот прстен, којшто претставува конфигурација од повеќе црвоточини. Овој прстен најверојатно овозможува затворена временска јамка со стабилни црвоточини кои се анализирани преки полукласичната гравитација, иако без целосна теорија за квантната гравитација непотврдено е дали полукласичниот пристап е доверлив во конкретниов случај. ==Метрички системи== Теориите за метричките системи на црвоточините ја опишуваат геометријата на времепросторот и служат како теориски модели за патување низ времето. :<math>ds^2= - c^2 dt^2 + dl^2 + (k^2 + l^2)(d \theta^2 + \sin^2 \theta \, d\phi^2).</math> ==Во фантастиката== Црвоточините се чести елементи во [[научната фантастика]] и дозволуваат меѓуѕвездено (понекогаши меѓувселенско) патување во човечки временски периоди. {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Црни дупки]] [[Категорија:Општа релативност]] [[Категорија:Хипотетички астрономски тела]] [[Категорија:Патување низ времето]] [[Категорија:Релативност]] oljl499rbc23du41g2sbnwk35cdeqog 5606788 5606779 2026-08-09T14:10:32Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: солуции → решенија (2) 5606788 wikitext text/x-wiki {{викификација}} [[Image:LorentzianWormhole.jpg|thumb|right|Дијаграм на црвоточина]] '''Црвоточина''' (или '''црвја дупка''') — претставува хипотетичко [[топологија|тополошко]] обележје на [[време-простор]]от, коешто всушност претставува скратен пат низ времето и просторот. За поедноставено визуелно претставување на црвоточината, замислете го време-просторот како дводимензионална рамна површина (погледнете ја илустрацијата од десната страна). Доколку оваа површина се превитка на пола во 3 димензии, ни овозможува да си претставиме “мост” од црвоточина. (Ве молиме имајте предвид дека оваа слика е само визуализација прикажана за да се покаже во суштина незамислива структура која постои во 4 или повеќе димензии. Деловите на црвоточината може да бидат повисоки димензионални анлогии од деловите на превитканата дводимензионална површина; како на пример, наместо усти коишто се кружни форми во дводимензионалната рамнина, кај вистинската црвоточина, устите може да бидат сфери во тридимензионална површина). Црвоточината, теоретски, повеќе наликува на тунел со два краја секој на различна зафатнина и место во време – просторот. Не постојат видливи докази за постоењето на црвоточините, меѓутоа теоретски гледано постојат валидни решенија, кај равенката теорија на релативноста, којашто ги вклучува и црвоточините. Првиот вид на црвоточина како решение коешто беше откриено беше црвоточината Шварцчајлд којашто е претставена во Шварцчајлд метричкиот систем, опишувајќи внатрешна црна дупка, но се осозна дека овој вид на црвоточина пребрзо би се распаднал, за било што да би можело да премине од едниот на другиот крај. Црвоточините кои всушност би можеле да се преминат, познати како траверзабилни (преминливи) црвоточини, би постоеле само доколку, егзотичната материја со густина од негативна енергија, би можела да се искористи за да ги стабилизира. (Многу Физичари, како на пример Стивен Хокинг, Кип Торн и др. Сметаат дека ефектот Касимир е доказ дека густините од негативна енергија се возможни во контекст на теоријата за релативност, исто така и хипотезата за квантната пена, понекогаш се користи за да се сугерира дека мали црвоточини може да се создадат и да исчезнат спонтано на [[Планкови единици|Планково]] ниво (субатомско) ниво. Исто така се претпоставува дека, доколку црвоточина, одржувана отворена, од страна на космичките жици со негативна маса, создадена некаде за време на големата експлозија (Биг Бенг), би можела да се развие до макроскопско ниво, преку космичка инфлација. Американскиот теоретски физичар Џон Архибалд Вилер за првпат го воведува терминот црвоточина во 1957, меѓутоа уште во 1921 година германскиот математичар Херман Вејл ја поставува теоријата за црвоточините, преку масовна анализа на енергијата во електромагнетното поле. Овие анализи наведуваат на размислување за ситуации......... каде што има мрежен ток од сили во вид на линии, коешто топологистите го нарекуваат “рачка” на повеќекратно поврзан простор, а за што на физичарите можеби би требало да им се прости за поживописниот термин “црвоточина”. ==Дефиниција== Основниот концепт за црвоточина со внатрешен универзум, е дека тоа претставува компактен регион на време – просторот, чија граница е тополошки безначајна, меѓутоа чива внатрешност не е едноставно поврзана. Формализирајќи ја ова идеја води до дефиниција како на пример следнава, преземена од делото на Мет Висер - Лоренциски црвоточини. Доколку време [[Минковскиев простор|Минковскиевиот простор]] содржи компактен регион Ω и доколку топологијата на Ω е во облик Ω ~ R x Σ, каде што Σ е тројноразновиден во контекст на нетривијалната топологија, чија граница има топологија во облик dΣ ~ S2 И доколку, понатаму, хиперповршините Σ се налик на простори, тогаш регионот Ω содржи квазитрајна црвоточина со внатрешен универзум. Карактеризирањето на црвоточините со внатрешен универзум е уште потешко. Како на пример, може да замислиме “бебе-универзум” поврзан со својот “родител” преку тесен “папок”. Некој можеби папокот би го гледал како грло на црвоточината, меѓутоа време просторот едноставно е поврзан. Поради оваа причина црвоточините се дефинираат геометриски, спротивно од топологијата, како регионина времепросоторот кој ја ограничува поединечната деформација на затворените површини. На пример во делото на Енрико Родриго – Физиката на Ѕвездените Порти, црвоточината вообичане со дефинира неформално како Регион на времепросторот кој содржи “световна цевка” (временската еволуција на затворена површина), која не може постојано да се дерформира (намали) до световна линија (временската еволуција на точка). ==Шварцчајлдови црвоточини== Лоренциските црвоточини, познати уште како и Шварцчајлдови црвоточини или Ајнштајн-Розен мостови, се мостови помеѓу две просторни области, коишто може да бидат моделирани како вакуумски решенија на Ајнштајновите равенки за полиња, и коишто, досега се смета дека се внатрешни делови од максимално проширениот Шварцчајлд метрички систем, опишувајќи внатрешна црна дупка без полнеж и без ротација. “Максимално проширениот” се однесува на идејата дека времепросторот нема никакви „рабови“: За каква било траекторија на слободно-паѓачката честичка (следејќи го геодезикот) во времепросторот, би било возможно да се продолжи патеката произволно, далеку во иднината или минатото на честичката, доколку траекторијата не наиде на [[гравитациска сингуларност]] (бесконечно голема гравитација) како онаа во центарот на внатрешноста на црната дупка. Со цел да се задоволи ова барање (услов), излегува дека како додаток на внатрешниот регион на црната дупка, којшто честичките го преминуваат кога однадвор ќе навлезат во хоризонтот на настани, мора да постои регион со одвоена внатрешност - бела дупка, кој ни овозможува да ги издолжиме траекториите на кои, надворешниот набљудувач ги гледа како да се креваат надалеку од хоризонтот на настани. Исто како што има два одделни внатрешни региони на максимално проширениот времепростор, исто така постојат и два одделни надворешни региони, понекогаш нарекувани два различни “универзуми”, каде што вториот универзум ни овозможува да екстраполираме некои возможни траектории на честичките во двата внатрешни региони. Ова значи дека внатрешниот регион на црната дупка, може да содржи мешавина од честички кои упаднале и од двата универзуми ( и затоа набљудувачот кој упаднал од едниот универзум, можеби би можел да ја види светлината, која упаднала од другиот), а исто така честичките од вантрешниот регион – бела дупка може да избегаат и во двата универзума. Сите четири региони може да се видат во дијаграмот на времепросторот кој користи Краскал-Зекересови координати (координатен систем за Шварцчајлд геометријата за црните дупки), како што е дискутирано и илустрирано на страната бели дупки и црвоточини. Во овој времепростор, возможно е да се дојде до кординантни системи доколку се одбере една хиперповршина со константно време (множество од точки кои имаат иста временска координата, каде секоjа точка на површината има налик на просторна одвоеност, давајќи т.н. “лик на просторна површина”) и се црта “вметнувачки дијаграм”, каде што се исцртува кривата на просторот во тоа време (разгледај ја дискусијата за “вметнувачките дијаграми” на оваа страна), вметнувачкиот дијаграм ќе наликува како цевка која ги поврзува двата надворешни региони, позната како “Ајнштајн-Розен мост”. На пример разггледај ги дијаграмите на оваа страна кои покажуваат максимално проширена Шварцшилдово решение со Краскал-Зекеровите координати, заедно со белите хиперповршини на непроменливото време нацртани на (времето и во некои други координантни системи освен Круска-зекер координатите, затошто хиперповршината на константното време кај Краскал-Зекер, би изгледала како хоризонтална линија нацртана кога би била нацртана во Краскал-Зекер дијаграмот) одговарачкиот вметнувачки дијаграм за конкретната хиперповршина. Запамети дека Шварцчајлд метричкиот систем опишува идејализирана црна дупка којашто постои бесконечно од гледиште на надворешниот набљудувач; пореалистична црна дупка, која се создава во определено време, преку згаснувањето на една ѕвезда, би имала потреба од друг метрички систем. Кога ѕвездената паѓачка материја се вметнува во дијаграмот историја на црната дупка, таа го отстранува делот од дијаграмот кој одговара на внатрешниот регион-бела дупка, заедно со делот на дијаграмот којшто е определен за внатрешниот универзум. Ајнштајн-розен мостот е откриен од страна на Алберт Ајнштајн и неговиот колега Нејтан Розен, којшто и прв ги објави резултатите во 1935&nbsp;г. Меѓутоа во 1962 Џон А. Вилер и Роберт Фулер издадоа документ преку кој изнесуваат дека овој вид на црна дупка е нестабилен, и дека ќе исчезне пребрзо за да може светлината (или било која друга честичка којшто се движи поспоро од светлината) која што паѓа од еден внатрешен регион, да стигне до другиот внатрешен регион. Уште пред да станат очигледни проблемите во стабилноста на Шварцчајлд цврјите дупки, се сметаше дека квазарите се белите дупки кои го офрмуваат крајот на црвоточините од овој вид. Иако Шварцчајлд црвоточините не се трверзабилни(преминливи), нивното постоење го инспирираше Кип торн да замисли преминливи (траверзабилни) црвоточини создадени задржувајќи го “грлото” од Шварцчајлдовиот модел за црвоточини, отворени со екзотична материја (материја која има негативна маса/енергија). ===Преминливи црвоточини=== Лоренцовите преминливи (траверзабилни) црвоточини би овозможиле патување од еден дел на универзумот до друг дел во истиот универзум премногу бргу, или би овозможиле патување од еден кон друг универзум. Возможноста за постоење на траверзабилни црвоточини во теоријата за релативноста беше за првпат демонстрирана од страна на Кип торн и неговиот дипломиран студент Мајк Морис во весник 1988год. И поради таа причина, видот на траверзабилната црвоточина која тие ја прикажаа, одржувана отворена од страна на сферична школка од егзотична материја, се нарекува Морис-Торн црвоточина. Подоцна други видови на траверзабилни црвоточини беа прикажани како возможни решенија под капата на равенките од теоријата за релативност, вклучувајќи и разновидни видови анализирани преку весник во 1989&nbsp;г. од страна на Мет Висер, каде што може да биде направена преминлива патека низ црвоточината, меѓутоа патеката не треба да преминува низ регионот со егзотична материја. Меѓутоа во Гос – Бонет теоријата (модификација на теоријата за релативност вклучувајќи дополнителни специјални димензии кои понекогаш се изучуваат во контекстот на мембранската космологија) егзотичната материја не е клучна за да постојат црвоточините – тие може да постојат дури и без материја. Видот на црвоточините одржувани отворени со помош на космички конци (мембрани) со негативна маса беше презентиран од срана на Висер во соработка со Крамер, каде што беше прикажано дека таквите црвоточини би можеле природно да се создадат во раниот универзум. Црвоточините поврзуваат две точки во времепросторот, што во принцип значи дека би овозможиле и патување низ времето, а исто така и низ просторот. Во 1988, Морис, Торн и Јуртсевер експлицитно работеа на тематиката како да преобразат црвоточина која овозможува патување низ простор, во црвоточина која овозможува патување низ време. Меѓутоа, според теоријата за релативност, не би било возможно да искористиш црвоточина да се вратиш во времето назад, порано од времето кога црвоточината била за првпат преобразена во временска машина, забрзувајќи една од нејзините две усти. ==Рејчодуриевата теорема и егзотичната материја=== За да се разбере зошто е потребна егзотична материја, замислете пристигачка светлина патувајќи во правецот на геодезикот, а потоа ја преминува црвоточината и се издолжува на другата страна. Издолжувањето оди од негативитет кон позитивитет. Затоа што вратот на црвоточината има конечна големина, не би очекувале нејзиното каустично средство да се развие, не барем во близината на вратот. Според оптичка Рејчодуриева тероема за ова е потребно прекршување на просечната нулта енергетска состојба. Квантнинте ефекти како на пример Касимир ефектот, неможат да ја нарушат просечната нулта енергетска состојба во било кој соседен просто со нулта прекршување, но пресметките во полукласичната гравитација налагаат дека квантните ефекти можеби можат да ги нарушат овие состојби во извитоперениот времепростор. Дури и да можат, можеби квантните ефекти неможат да нарушат послаба состојба позната како”акронално просечна нулта енергетска состојба” , а ова може да ја отфрли возможноста за траверзабилни црвоточини. ==Побрзо патување од светлината== Невозможноста за патување со поголема брзина од светлината се аплицира само локално. Црвоточините овозможуваат суперлуминално/суперсветлинско (побрзо од светлината) патување осигурувајќи дека брзината на светлината не е надмината локално во било кое време. Патувајќи низ црвоточина сублуминални/субсветлински (побавни од светлината) брзини се применуваат. Доколку се поврзнаи две точки преку црвоточина, времето коешто е потребно да се премине дупката, ќе биде помало од времето коешто му е потребен на светлосниот зрак за да го помине просторот надвор од црвоточината. Како и да е, светлосен зрак кој патува низ црвоточина, секогаш ќе го победи патникот. Како аналогија, трчајќи по страната на планината со максимална брзина ќе трае подолго отколку да пешачиш по ископаниот тунел. ==Патување низ времето== Теоријата за релативност предлага дека, доколку постојат траверзабилни црвоточини, тие можат да овозможат патување низ времето. Ова би се постигнало преку забрзување на едниот крај од црвоточината на поголема брзина во однос на другиот, и во даден интервал подоцна, враќање на првобитната брзина (релативистичка временска дилатација), како резултат забрзаната уста од црвоточината би стареела помалку од стационарната видлива за нбљудувачот, слично на она што е прикажано во близначкиот парадокс. Меѓутоа, времето се поврзува рзлично во црвоточината од времето надвор од неа, па така синхроизираните часовници ќе останат синхронизирани за оној кој патува низ црвоточината, без разлика како се движат нејзините усти. Ова значи дека секој што влегол преку забрзаната уста на црвоточината, ќе излезе преку стационарната во момент од времето пред неговиот влез. На пример, замислетен два часовника на двете усти и двата ја покажуваат годината 2000. По патувањето со релативистични брзини, забрзаната уста се враќа на истиот регион како стационарната уста, каде што часовникот кај забрзаната уста покажува 2005 додека кај стационарната покажува 2010. Патникот кој влегол преку збарзаната уста, во овој момент, ќе излезе преку стационарната, каде што неговиот часовник исто покажува 2005, во истиот регион, меѓутоа 5 години во минатото. Таква конфигурација на црвоточините би им овозможила на чесичките да оформат затворен вртлок во времепросторот познат како затворена временска крива. Се смета дека не е возможно црвоточината да се преобрази во временска машина на овој начин, претпоставките се направени во контекст на теоријата за релитивитет, меѓутоа оваа теорија не ги вклучува квантните ефекти. Некои анализи кои се служат со полукласичниот пристап за да ги вметнат класичните ефекти во теоријата за релативност индицираат дека повратен јазол од виртуелни честички би циркулирал низ црвоточината со постојано зголемувачки интензитет, уништувајќи ја уште пред каква било информација да премине преку неа содествувајќи со хронолошки заштитничката претпоставка. Ова беше доведено до прашање поради претпоставката за распрснувачко зрачење при патувањето низ црвоточина, затоа е спречена бесконечна акумулација. Дебатата за оваа тематика е опишана од страна на Кип С. Торн во книгата Црни дупки и временски витли, а постручна дискусија може да се најде во Квантната физика на Хронолошка протекција од Мет Визер. Ито така тука е и Римскиот прстен, којшто претставува конфигурација од повеќе црвоточини. Овој прстен најверојатно овозможува затворена временска јамка со стабилни црвоточини кои се анализирани преки полукласичната гравитација, иако без целосна теорија за квантната гравитација непотврдено е дали полукласичниот пристап е доверлив во конкретниов случај. ==Метрички системи== Теориите за метричките системи на црвоточините ја опишуваат геометријата на времепросторот и служат како теориски модели за патување низ времето. :<math>ds^2= - c^2 dt^2 + dl^2 + (k^2 + l^2)(d \theta^2 + \sin^2 \theta \, d\phi^2).</math> ==Во фантастиката== Црвоточините се чести елементи во [[научната фантастика]] и дозволуваат меѓуѕвездено (понекогаши меѓувселенско) патување во човечки временски периоди. {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Црни дупки]] [[Категорија:Општа релативност]] [[Категорија:Хипотетички астрономски тела]] [[Категорија:Патување низ времето]] [[Категорија:Релативност]] bc0sdappz17xma83agph20iuk8dv3l9 0 757227 5606904 5606455 2026-08-09T21:28:45Z Gurther 105215 5606904 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Кореџо | official_name = Град Кореџо | native_name = <small>''Correggio''</small> | image_skyline =Corso Mazzini Correggio.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_shield = Correggio-Stemma.gif | shield_alt = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | latd = 44 |latm = 46 |lats = 45 |latNS = N | longd = 10 |longm = 46 |longs = 45 |longEW = E | coordinates_type = <ref name="world gazetteer">{{нмс | url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=484975063 | title=Светски географски лексикон | accessdate=2 февруари 2007 | archive-date=2012-12-16 | archive-url=https://archive.today/20121216144646/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=484975063 | url-status=dead }} {{en}}</ref> | coordinates_display = | coordinates_footnotes = | region = [[Емилија-Ромања]] | province = [[Реџо Емилија]] (RE) | frazioni = Будрио, Каноло, Фацано, Фоздондо, Лемицоне, Мандрио, Мандриоло, Прато, Сан Бјаџо, Сан Мартино Пиколо, Сан Просперо. | mayor_party = [[Демократска партија на Италија|ДП]] | mayor = Марцио Јоти | area_footnotes = | area_total_km2 = 77 | population_footnotes = <ref name="world gazetteer"/> | population_total = 23285 | population_as_of = 31 мај 2007 | pop_density_footnotes = | population_demonym = Корегези | elevation_footnotes = | elevation_m = 33 | twin1 = | twin1_country = | saint = [[Кирин Нојски|Св. Кирин]] | day = 4 јуни | postal_code = 42015 | area_code = 0522 | website = {{официјална|http://www.comune.correggio.re.it}} | footnotes = }} '''Кореџо''' ([[итал.]] ''Correggio'') е град и општина во покраината [[Реџо Емилија]] (регион [[Емилија-Ромања]]) во Италија. Сместен е во долината на реката [[По (река)|По]]. Населението брои 23.108 жители (2007).<ref name="world gazetteer">{{нмс | url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=484975063 | title=Светски географски лексикон | accessdate=2 февруари 2007 | archive-date=2012-12-16 | archive-url=https://archive.today/20121216144646/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=484975063 | url-status=dead }} {{en}}</ref> Заштитник на градот е [[Кирин Нојски|Св. Кирин Нојски]]<ref>[http://www.santiebeati.it/dettaglio/92135 Свети Кирин] {{it}}</ref>, на кого е посветена главната црква во градот „Сан Кирино“. Градот бил седуште на [[Вероника Гамбара]] (1485–1550) политички деец и поетеса која владеела со кнежевството (1518-1550) по смртта на нејзиниот сопруг, грофот Џиберто X. Кореџо е родно место на познатиот [[ренесанса|ренесансен]] сликар [[Антонио Алегри да Кореџо]]. Во Кореџо живеел и францускиот поет [[Тигдијал Менон]]. Во градот е роден композиторот [[Клаудио Меруло]], рокерот [[Лучано Лигабуе]], маратонецот [[Дорандо Пјетри]] (фамозно дисквалификуван на [[Летни олимписки игри 1908|Летните олимписки игри во 1908]], како и романописецот [[Пјер Виторио Тондели]]. == Галерија == <gallery> Податотека:Correggio palazzo dei principi esterno.jpg|Кнежевскиот дворец Податотека:Correggio palazzo principi colonne.jpg|Колонада во кнежевскиот дворец Податотека:Correggio teatro Asioli.jpg|Театарот Азиоли </gallery> <gallery> Податотека:Correggio san Quirino.jpg|Црквата Св. Кирин Податотека:Correggio palazzi.jpg|Згради долж корзото Податотека:Correggio portici.jpg|Аркада </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Градови во Емилија-Ромања]] ol5ubtjoxsjtgqgmlgn0d2s1oj2i7r6 0 760840 5606783 5401894 2026-08-09T14:10:02Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: солуции → решенија 5606783 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Економист | name = Џон Мејнард Кејнс | school_tradition = [[Кејнзијанство]] | color = darkorange | image_name = John Maynard Keynes.jpg | image_size = 200px | image_caption = | birth_date = {{Birth date|1883|6|5|df=yes}} [[Кембриџ]], [[Англија]], [[Обединето Кралство]] | death_date = {{Death date and age|1946|4|21|1883|6|5|df=yes}} [[Фирл]], [[Англија]], [[Обединето Кралство]] | nationality = [[Обединето Кралство|Британец]] | institution = | field = [[политичка економија]], [[веројатност]] | alma_mater = [[Кралски колеџ]] (''(King's College''), [[Кембриџ]] | influences = [[Адам Смит|Смит]]{{·}} [[Давид Рикардо|Рикардо]]{{·}} [[Дејвид Хјум|Хјум]]{{·}} [[Џон Стјуарт Мил|Мил]]{{·}} [[Томас Малтус|Малтус]]{{·}} [[Силвио Гезел|Гезел]]{{·}} [[Џорџ Едвард Мур|Мур]]{{·}} [[Алфред Маршал|Маршал]]{{·}} [[Кнут Виксел|Виксел]]{{·}} [[Денис Робертсон|Робертсон]]{{·}} [[Михал Калецки|Калецки]] | opposed = [[Карл Маркс|Маркс]]{{·}} [[Фридрих фон Хаек|Хаек]]{{·}} [[Леон Валрас|Валрас]]{{·}} [[Алфред Маршал|Маршал]]{{·}} [[Артур Сесил Пигу|Пигу]] | influenced = [[Т. К. Витакер|Витакер]]{{·}} [[Патрик Линч|Линч]]{{·}} [[Сајмон Кузнец|Кузнец]]{{·}} [[Пол Семјуелсон|Семјуелсон]]{{·}} [[Џон Хикс|Хикс]]{{·}} [[Џорџ Шекл|Шекл]]{{·}} [[Вилијам Викреј|Викреј]]{{·}} [[Џон Кенет Галбрајт|Галбрајт]]{{·}} [[Хајман Мински|Мински]]{{·}} [[Роберт Шилер|Шилер]]{{·}} [[Џозеф Стиглиц|Стиглиц]]{{·}} [[Пол Кругман|Кругман]]{{·}} [[Нуриел Рубини|Рубини]] | contributions = [[макроекономија]]{{·}} [[кејнзијанство]]{{·}} [[претпочитање на ликвидноста]]{{·}} [[фискален умножувач|умножувач на потрошувачката]]{{·}} [[AD-AS модел]] | awards = | signature = <!-- само името на податотеката --> | repec_prefix = | repec_id = }} [[Податотека:Lopokova and Keynes 1920s cropped.jpg|мини|Џон Мејнард Кејнс во 1920-тите.]] '''Џон Мејнард Кејнс''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''John Maynard Keynes''; [[5 јуни]] [[1883]] — [[21 април]] [[1946]]) — [[Англија|англиски]] економист чии идеи имаат големо влијание врз теоријата и практиката на современата [[макроекономија]], како и врз економската политика на [[владата]]. Претходно работел во потесните деловни кругови и се залагал за употреба на [[фискална политика|фискалните]] и [[монетарна политика|монетарните]] мерки за ублажување на негативните ефекти од економската [[рецесија]] и депресии. Неговите идеи се основата за Кејнсовата економија („[[кејнзијанство]]“), како и за други различни гранки. == Животопис == ===Детство=== Џон Мејнард Кејнс е роден во семејство од средната класа (дел од „образованата буржоазија“, како што самиот се искажал подоцна), кое живеело на улицата Харви роуд 6 во [[Кембриџ]]. Неговиот татко, [[Џон Невил Кејнс]], исто така, завршил на [[Кембрички универзитет|Универзитетот во Кембриџ]], а подоцна предавал на Колеџот Пемброук (''Pembroke Collge''). Истражувањата на Џон Невил Кејнс биле претежно во областа на [[Политичка економија|политичката економија]] и [[Филозофија|философијата]]. Неговата прва книга, „Изучувања и вежби по формална логика“ (''Studies and Exercises in Formal Logic'') била објавена во 1882 година, а во 1891 година се појавила и неговата втора книга, „Опфатот и методата на политичката економија“ (''The Scope and Method of Political Economy''). Мајка му на Џон Мејнард Кејнс, Флоренс Ада Кејнс (родена Браун, 1861-1958), исто така, дипломирала на Колеџот Њунем (''Newnham College'') во состав на Кембричкиот универзитет. Таа била ангажирана во бројни [[Филантропија|филантропски]] активности, како: програми за размена на работници, пензиски планови за сиромашните и работни активности за затворениците, а покрај тоа, била политички активна и станала првата градоначалничка на Кембриџ. Семејството Кејнс читало многу, а покрај тоа, имало повеќе слободни активности, како: собирање [[Поштенска марка|поштенски марки]] и [[пеперуги]], посетување часови за готвење и патувања низ [[Европа]]. Џон Мејнард Кејнс имал помала сестра, Маргарет (родена во 1885 година) и помал брат, Џефри (роден во 1887 година). Џон Невил забележал дека малиот Џон Мејнард има голема дарба за [[аритметика]] и за [[алгебра]], зашто веќе на десетгодишна возраст владеел со Првата книга на [[Евклид]] и со радост минувал часови решавајќи [[Квадратна равенка|квадратни равенки]].<ref>Mark G. Spencer, „Introduction“, во: John Maynard Keynes, ''The general theory of employment, interest, and money''. Wordsworth Editions, Ware, Hertfordshire, UK, 2017, стр. viii.</ref> ===Образование=== Благодарение на високите оцени по [[математика]], Џон Мејнард Кејнс успеал да се запише на престижниот [[Колеџ Итон]], каде учел во текот на пет години. Таму, покрај тоа што го збогатил математичкото знаење, неговиот ментор Семјуел Гурни Лубок (Samuel Gurney Lubbock, 1873-1958) го заинтересирал за средновековната [[поезија]] на која ѝ останал посветен до крајот на животот, а исто така покажувал интерес и за философијата и за [[историја]]та. За време на школувањето во Итон, Џон Мејнард освоил бројни награди, меѓу кои и Ричардсовата награда за најдобар есеј по историја, а со добиените пари купил 45 книги, вклучително и четиритомната „Историја на Англија“ (1848) на Томас Бабингтон Маколи. Најпосле, наспроти кревкото здравје, на колеџот играл разни [[спорт]]ови и стекнал добри другари, како Дилвин Нокс и Даниел Макмилан (кој подоцна станал еден од издавачите на Кејнсовите дела).<ref>Mark G. Spencer, „Introduction“, во: John Maynard Keynes, ''The general theory of employment, interest, and money''. Wordsworth Editions, Ware, Hertfordshire, UK, 2017, стр. ix.</ref> Во 1902 година, Кејнс се запишал на Кралскиот колеџ (''King's College'') при Кембричкиот универзитет, каде дипломирал математика (по желба на татко му), иако најмногу ги сакал [[филозофија]]та, книжевноста и историјата. Подоцна, еден од неговите биографи забележал дека во Кембриџ, „Мејнард доживеал филозофско, естетско и емоционално будење кое ги поместило неговите вредности.“ Исто така, за време на студиите, тој запознал низа личности кои извршиле големо влијание врз неговото интелектуално созревање. Така, неговиот биограф Роберт Скиделски наведува неколку професори кои извршиле големо влијание врз Кејнс: [[Хенри Сиџвик]] (1838-1900), Алфред Норт Вајтхед (1861-1947), [[Бертранд Расел]] (1872-1970), и особено Г. Е. Мур (1873-1958), авторот на книгата „Принципи на етиката“ (''Principia Ethica'', 1903) која, според Скиделски, на Кејнс му била „најважната книга“, а подоцна самиот Кејнс напишал дека читањето на тоа дело било „почеток на ренесансата, отворање на нов рај на земјата“. На Кралскиот колеџ, Кејнс учествувал во неколку студентски клубови, како: Клубот на науката за моралот, Либералниот клуб, Политичкото здружение, Кембричкиот сојуз (дебатно здружение) и Книжевното здружение, а бил и претседател на Кембричкиот сојуз и на Либералниот клуб. Освен тоа, како последица на склоноста за собирање книги, тој бил еден од основачите на Баскервилскиот клуб. Можеби најзначајно е неговото учество во ''Cambridge Conversazione Society'' (познат како „Апостоли“), елитен клуб на студентите на Кембриџ во кој се дискутирало за филозофски, социјални и политички теми. За време на студиите, Кејнс продолжил да чита интензивно дела кои немале врска со неговите студии, како: „Принципите на политичката економија“ (1883) на Хенри Сиџвик и собраните дела на [[Едмунд Берк]] (1729-1797). Кејнс дипломирал со највисоки оцени, иако татко му цело време се сомневал дека неговиот син не учи доволно.<ref>Mark G. Spencer, „Introduction“, во: John Maynard Keynes, ''The general theory of employment, interest, and money''. Wordsworth Editions, Ware, Hertfordshire, UK, 2017, стр. ix-xi.</ref> === Кариера и подоцнежен живот === По завршувањето на студиите се вработил во државната администрација, а претходно, подготвувајќи се за државниот испит, одел на курсеви по [[економија]] на Кембриџ, а исто така во текот на летото, 1905 година, систематски ги читал економските дела на [[Давид Рикардо]], [[Алфред Маршал]] и [[Волтер Беџот]]. Истовремено, во него се развиле силни анти-свештенички погледи за што сведочи едно негово писмо во кое тој вели: „Господине, ги мразам сите [[Свештенство|свештеници]] и [[Протекционизам|протекционисти]]... Слободна трговија и слободна мисла... Долу понтифите и [[Царина|царините]].“ Државниот испит го положил како второпласиран од 104 кандидати кои го полагале испитот, а тоа му овозможило вработување во Министерството за Индија (''India Office'') во [[Лондон]]. Преписката на Кејнс со неговото семејство покажува дека тој уживал во работата и во животот во Лондон, особено откако станал член на Групата од Блумсбери, основана околу 1905 година. Во тоа време, Кејнс се заинтересирал за [[веројатност]]а со намера да напише дисертација која би му овозможила да најде академска работа. Трудот го завршил во 1911 година, а бил објавен во 1921 година со насловот „Трактат за веројатноста“. Претходно, во 1909 година, успеал да се вработи на Кембричкиот универзитет. Во тоа време, Кејнс започнал краткотрајна љубовна ([[Хомосексуалност|хомосексуална]]) врска со сликарот [[Данкан Грант]] (1885-1978) кој, исто така, бил член на [[Групата од Блумсбери]] (во 1908 година, Грант го насликал познатиот портрет на 25-годишниот Кејнс кој е претставен како работи на работната маса). Во текот на 1908-1910 година, Кејнс објавил неколку кратки статии во разни списанија, а истовремено работел на своите предавања на универзитетот од областа на [[пари]]те, [[кредит]]от и [[Цена (економија)|цените]]. Освен редовните предавања, тој добил задача и да ги менторира студентите по економија за што добивал дополнителен надомест, иако не уживал во работата со студентите. Многу повеќе ја сакал работата за издавачката куќа [[Макмилан (издавачка куќа)|Макмилан]] (од август 1910 година), каде ги читал пристигнатите ракописи, како и работата на уредник (од октомври 1911) во угледното списание на [[Кралско економско здружение|Кралското економско здружение]], „Економски журнал“ (''Economic Journal''). Функцијата уредник на списанието ја извршувал до 1944 година, а од 1913 година бил и секретар на Кралското економско здружение. Како резултат на наеговиот интерес за екномијата, во 1913 ја објавил својата прва книга, „Индиската валута и финансии“ (''Indian currency and finance'') во која се залагал за основање централна банка на Индија. Благодарение на заработката од професорската работа и од неговите дела, Кејнс започнал сè повеќе да инвестира на берзата, купувајќи акции на британски [[Осигурување|осигурителни]] друштва и на странски претпријатија (австралиската [[Рударство|рударска]] корпорација [[Рио Тинто]], американската челичарница [[УС Стил]] и канадското [[Железница|железничко]] претпријатие Пасифик Рејлроуд), а инвестирал и на пазарите на суровини и на [[Девизен пазар|девизниот пазар]].<ref>Mark G. Spencer, „Introduction“, во: John Maynard Keynes, ''The general theory of employment, interest, and money''. Wordsworth Editions, Ware, Hertfordshire, UK, 2017, стр. xi-xiv.</ref> Откако избувнала [[Прва светска војна|Првата светска војна]], Кејнс зел отсуство од академската работа и се префрлил во Министерството за финансии, каде бил задолжен за пресметка на воените издатоци за војната. Кејнс постигнал значаен успех кој резултирал со неговото назначување за финансиски претставник на Министерството за финансии на [[Париска мировна конференција (1919)|Париската мировна конференција]] во јануари 1919 година. Меѓутоа, незадоволен од содржината на мировната спогодба, пролетта 1919 тој поднесол оставка, а потоа, во текот на летото ја напишал книгата „[[Економските последици на мирот]]“ (''The economic consequences of the peace'') која била објавена во декември истата година од издавачката куќа на неговиот другар од Колеџот во Итон, Даниел Макмилан.<ref>Mark G. Spencer, „Introduction“, во: John Maynard Keynes, ''The general theory of employment, interest, and money''. Wordsworth Editions, Ware, Hertfordshire, UK, 2017, стр. xiv.</ref> Во 1920 година, Кејнс се вратил на Кембричкиот универзитет, а повисоката заработувачка му овозможила уште повеќе да инвестира на [[берза]]та која во текот на 1920-тите му носела дури половина од неговата годишна заработка од околу 6 000 [[Британска фунта|фунти]]. Во тоа време, тој бил член на управните одбори во неколку фирми, извршувал и консултантски активности, а помагал и во водењето на финансиите на Кралскиот колеџ. Истовремено, тој продолжил со научната работа и во 1923 година ја објавил книгата „Трактат за монетарната реформа“ (''A tract on monetary reform''), неговото прво дело во која се занимавал со економските флуктуации и со [[Монетарна теорија|монетарната теорија]], а во која се залагал за контрола на [[Понуда на пари|паричната маса]] како средство за раководење со економијата. Истовремено, тој започнал да работи на скицата на уште едно слично дело, „Расправа за парите“ (''A treatise on money'') кое било објавено дури во 1930 година. На почетокот на 1920-тите, Кејнс стапил во романтична врска со писателот и [[Психологија|психологот]] В. Џ. Х. Спот (1897-1971), поранешен член на „Апостолите“ и на Групата од Блумсбери. Нивната врска траела неколку години, а тогаш Кејнс ги запрепастил своите колеги и познаници и неочекувано се оженил со руската [[Балет|балерина]] [[Лидија Лопокова]] (1892-1981). Брачниот пар се преселил во Лондон со повремен престој на една фарма во Тилтон (јужно од Лондон) при што Кејнс продолжил да работи во Кембриџ. Во Тилтон, Кејнс продолжил да пишува и во 1933 година се појавила неговата книга „Есеи за библиографијата“ (''Essays on bibliography'') која содржи забелешки за познати политичари, економисти и научници, како Лојд Џорџ и [[Томас Малтус]]. Во подоцнежните изданија на оваа книга биле вметнати и други личности, како [[Исак Њутн]] чии ракописи ги собирал Кејнс со намера да му ги поклони на Кембричкиот универзитет. За време на пропаста на берзата во 1929 година, Кејнс го загубил речиси целото богатство, но потоа пак се збогатил, така што во 1936 година неговото богатство изнесувало дури 500 000 фунти, претежно благодарение на неговите инвестиции на [[Њујоршка берза|Њујоршката берза]]. Според неговиот биограф Скиделски, во текот на 1930-тите, кога Лондонската и Њујоршката берза стагнирале, богатството на Кејнс се зголемило за 32 пати.<ref>Mark G. Spencer, „Introduction“, во: John Maynard Keynes, ''The general theory of employment, interest, and money''. Wordsworth Editions, Ware, Hertfordshire, UK, 2017, стр. xix-xxi.</ref> Благодарение на богатството, во 1936 година, Кејнс и Лидија Кембричкиот уметнички театар (''Cambridge Arts Theatre''), наспроти неговото влошено здравје. Летото 1937 година, тој претрпел силен [[срцев удар]], а закрепнувањето траело неколку месеци кои претежно ги поминал во Тилтон. Истовремено, поради големиот пад на берзата во 1937 година, неговото богатство се намалило за речиси две третини, иако и понатаму бил доволно богат за да има удобен живот (кога умрел, неговото богатство изнесувало 479 529 фунти). Во целиот тој период, Кејнс продолжил да пишува, најчесто кратки статии за весниците, а во 1938 година, заедно со економистот [[Пјеро Срафа]], бил уредник на книгата „Апстракт за расправата за човековата природа: Непознат памфлет на Дејвид Хјум“ (''An Abstract of A Treatise on Human Nature, 740: A Pamphlet Hitherto Unknown by David Hume''). Кога започнала [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Кејнс станал советник на Министерството за финансии, а во јуни 1942 година ја добил титулата „[[Барон (титула)|Барон]] од Тилтон, во околијата [[Сасекс]]“. Истовремено, тој продолжил да ја поддржува ументоста: во 1942 година станал претседател на Комитетот за поддршка на музиката и уметноста“ (''Committee fot the Encouragement of music and Arts''). Кон крајот на војната, тој бил вклучен во основањето на [[Меѓународен монетарен фонд|Меѓународниот монетарен фонд]] и на [[Светска банка|Светската банка]] и во 1944 година присуствувал на основачката конференција, одржана во [[Бретонвудски систем|Бретон Вудс]], [[Њу Хемпшир]], САД. Во март, 1946 година, тој бил учесник и на конференцијата во Савана, САД. По враќањето во Тилтон, тој починал на 21 април 1946 година (недела на [[Велигден]]). Извршителите на неговиот тестамент, брат му Џефри и [[Ричард Кан]] (неговиот омилен студент), ја поклониле неговата богата збирка на книги и стари ракописи на Кембричкиот универзитет, а неговите трудови биле поделени меѓу Кралскиот колеџ (личните трудови) и Маршаловата библиотека во Кембриџ (јавните трудови).<ref>Mark G. Spencer, „Introduction“, во: John Maynard Keynes, ''The general theory of employment, interest, and money''. Wordsworth Editions, Ware, Hertfordshire, UK, 2017, стр. xxxi-xxxiii.</ref> Освен тоа, Кејнс работел како гувернер на [[Англиската банка]], секретар на [[Кралското економско друштво]], уредник на списанието „Економски дневник“, претставник на тогашното највисоко осигурително друштво, активен учесник во познатиот Клуб по политичка економија и други. Кејнс бил заинтересиран за практични проблеми, а посебен интерес покажувал за берзанските работи и шпекулации. Тој негов интерес му овозможил материјално збогатување. Еден негов пријател за Кејнсовата смисла за правење пари пишува:...„ академските економисти никогаш не разбираат што е тоа што ги прави стопанствениците да бидат богати. Мејнард тоа го разбра затоа што и самиот беше подготвен за коцкање. „Еднаш ми рече: - Запамти, Николас, деловниот живот секогаш е облог.“ Во тие вложувања секогаш беше вонредно успешен и за себе лично и за институциите за кои работел“. Постои пример во кој е наведено дека за време на извршување на неговата функција – финансиски раководител на Кралскиот колеџ, успеал да го зголеми капиталот на колеџот од 20.000 фунти во 1920 година на 300.000 фунти во 1945 година. Меѓутоа тој успеал и драстично да го зголеми своето лично богатство од 16.000 фунти во 1919 година на околу 411.000 фунти во 1946 година. Износот од 411.000 фунти е еквивалентен на денешни 10.000.000 фунти.<ref>Методија Стојков, ''Развој на економската мисла'', стр. 267.</ref> Кејнс во текот на својот живот се занимавал со разни дејности: бил универзитетски професор, истражувач, полемичар. Во приватниот живот се занимавал со уметност, посебно ги сакал литературата, музиката, балетот и она што најмногу го привлекувало бил театарот. За неговите интереси свој придонес имала и неговата сопруга [[Лидија Лопокова]] која била позната руска балерина и со неа се оженил на 42 годишна возраст. За вршењето на својата теоретска и практична дејност е добитник на повеќе признанија меѓу кои се следниве: надворешен член на [[Шведската академија на науките]], почесен доктор на [[Колумбискиот универзитет]], барон од [[Тилтон]] и др. == Дела == Најпознатото дело на Кејнс е „[[Општа теорија на вработеноста, каматата и парите|Општата теорија за вработеноста, каматата и парите]]“ (The General Theory of Employment, Interest and Money), напишано во 1936 година. Честопати во литературата се сретнува под неговиот скратен назив Општа теорија. Со ова капитално дело тој се издигнал на пиедесалот – татко на државниот интервенционизам и основоположник на макроекономијата. Делото е составено од 24 глави кои се распределени во 6 книги. Целта на самиот автор е преку ова дело да се открие тоа што во секој даден час го одредува националниот доход на некој даден стопански систем и износот на неговата вработеност. Кејнс истакнува дека неговата крајна задача би можела да се состои во избор на оние променливи кои државата може да ги надгледува и со нив да управува. Во ова дело тврди и се обидува да докаже дека пазарниот систем не бара рамнотежа и полна вработеност туку нерамнотежа која е изразена преку изразени кризи и привремени циклуси. Оваа книга извршила револуција во економската наука и ја довела до прашање дотогашната макроекономска теорија. Кејнс го објаснува значењето на насловот на ова дело преку следнава изјава: „ Оваа книга ја нареков Општата теорија за вработеноста, каматата и парите со акцент на придавката општа. Целта на изборот на еден таков наслов беше да се истакне разликата на моите излагања и заклучоци со оние на класичната теорија, според која сум воспитан и која преовладува во теориските и применетите економски размислувања на истражувачките и управувачките слоеви на овие генерации во последниве стотина години. Јас ќе бидам заговорник на ставот дека постулатите на класичната теорија се применливи само во посебен случај, а не општо, бидејќи условите што таа ги претпоставува значат ограничување само на можни состојби на рамнотежа. Понатаму посебниот случај што го претпоставува класичната теорија не постои во денешната стварност, и доколку се направи обид класичната теорија да се примени во секојдневните искуства таа ќе биде неточна и погубна.“ Кејнс верувал дека неговата теорија важи и во услови на целосна и нецелосна вработеност. Во неговото дело значајно место имаат и психолошките фактори. Самото постоење на капитализмот на пример го изведува од „страста за добивка“, причините за невработеноста и кризите ги гледа во смената на оптимистички и песимистички расположенија, а за решавачки ги смета склоноста кон потрошувачката и кон штедењето.<ref>Проф. д-р Методија Стојков: Развој на економската мисла стр 270-271</ref> Во продолжение ќе бидат елаборирани делата на Кејнс. * 1913 година Indian Currency and Finance – Паричниот систем и финансиите на Индија * 1919 година The Economic Consequences of the Peace – Економските последици на мирот * 1921 година A Treatise on Probability – Расправа за веројатноста * 1922 година Revision of the Treaty – Повторување на теоријата * 1923 година A Tract on Monetary Reform - Расправа за монетарната реформа * 1925 година The Economic Consequences of Mr. Churchill * 1925 година A Short View of Russia * 1926 година The End of Laissez-Faire – Крајот на Laissez-Faire * 1926 година Laissez Faire and Communism - Laissez-Faire и комунизмот * 1930 година A Treatise on Money) – Расправа за парите напишана во два тома * 1931 година Essays in Persuasion * 1933 година Essays in Biography – Биографски есеј * 1933 година The Means to Prosperity * 1936 година General Theory of Employment, Interest and Money – Општа теорија за вработеноста, каматата и парите * 1940 година How to Pay for the War: A radical plan for the Chancellor of the Exchequer – Како да се плати за војната == Кејнсовата теорија за државна интервенција == Во периодот меѓу 20-тите и 30-тите години на 20 век, Џ. М. Кејнс развива теорија во која тврди дека реалноста е во коализија со владејачките теориски дескрипции за неа. Широко акценптираната теза дека понидата самостојно продуцира своја ;[[побарувачка]], дека [[доходот]] целосно се троши на купување стоки (услуги), дека [[штедењето]] се совпаѓа со [[инвестирањето]], дека постои [[полна вработеност]] на факторите на производство или, поконцизно, дека рамнотежата автоматски, per se, се постигнува, а кризите и невработеноста се а priori елиминирани, Кејнс ја негира. Според него, во практиката се манифестира токму спротивното, рамнотежата само инцидентно се постигнува, а [[кризите]] и [[невработеноста]] се вообичаени појави. [[Државната интервенција]] станува императив. Како основен проблем во Кејнсовата теорија се идентификува невработеноста. Нејзиното ниво е во корелација со обемот на инвестициите, кои само по исклучок се еднакви со штедењето. Оттука постои можност за деоволна вработеност на факторите на производство. Кога инвестирањето е помало од штедењето, присутна е невработеност, при што е сосема нерелевантно дали стопанството се наоѓа во фаза на просперитет или во фаза на депресија. Од друга страна, обемот на инвестициите е детерминиран од [[граничната ефикасност на капиталот]] и од висината на [[каматната стапка]]. Тенденцијата за пад на [[рентабилитетот]] на капиталот е неспорна, па затоа Кејнс предлага помалку [[рестритктивна политика]] во врска со обемот на паричната маса, потенцирано државно интервенирање во доменот на инвестициите, како и директно ангажирање на државата во инвестиционата активност (јавни работи, државни инвестирања и сл. ) Соодносот, помеѓу штедењето и инвестирањето наоѓа свој рефлекс и врз цените. Ако штедењето го надминува инвестирањето, цените ќе опаѓаат заедно со вработеноста, присутна е [[депресија]]. Обратно, ако штедењето е помало од инвестирањето, цените ќе растат, ќе расте вработеноста, ќе егзистира просперитет. И оваа сфера, според наодите на Кејнс, треба да биде предмет на државна интервенција. Тој предлага контрола на цените преку инвестиционата политика, односно преку политиката на каматни стапки. Со каматните стапки ќе се влијае директно врз инвестициите, а преку нив индиректно врз нивото на цените и врз нивото на вработеноста. Во Кејнсовите опсервации, факторите од кои зависи висината на доходот и нивото на вработеноста не продуцираат полна факторска исползуваност. Како доходот, така и вработеноста се во релација со побарувачката на потрошените стоки (потрошувачката) од една и со побарувачката на производни стоки (инвестициите) од друга страна. Растот на доходот е придружен со пад на побарувачката. Разликата меѓу овие две променливи се манифестира како штедење, кое е функција од доходот, а не од каматите. За да се реализира одредено ниво на доход потребни се инвестиции, кои ќе го апсорбираат штедењето. Меѓутоа, инвестиционата побарувачка е определена од профитната стапка (граничната ефикасност на капиталот) и затоа во однос на штедењето автономно се однесува. Бидејќи профитната стапка има опаѓачка тенденција, штедењето и каматите имаат статус на релативно константни големини. Од друга страна, поради падот на [[профитната стапка]] (граничната ефикасност на капиталот), инвестирањето е помало од штедењето што значи дека еден дел од штедењето останува неинвестиран, па затоа се намалуваат побарувачката, националниот доход и факторската вработеност. Конечно, штедењето исчезнува, а доходот се поистоветува со потрошувачката. Сублиматот на Кејнс е дека на рамнотежата и е иманентна и непотполна вработеност на факторите на производство. Оттука и неговата заклучна констатација дека пазарот не е во состојба автономно, без помош на државата, да гарантира полно ниво на факторската вработеност. Пазарниот автоматизам особено крахира на долги временски патеки, но затоа е тука државата, со чии мерки трајно ќе се стимулираат склоноста кон штедење и склоноста кон инвестирање. Регулаторската функција на државата не смее да изостане и во даночната сфера. Кејнс се залага за повисоки даночни стапки во фазата на просперитетот и обратно, за пониски даночни стапки во фаза на депресија, со цел создадените резерви во просперитетот да се наменат за директно инвестирање во депресијата. Кејнс ја насочува државната регулација кон зголемување на потрошувачката, кон редистрибуција на доходот (преку даночната политика), кон контролирање на инвестициитеи кон намалување на каматните стапки. А propo цените (вредноста), Кејнс размислува идентично на Маршал со таа разлика што пројавува заложба за пазарно регулирање од страна на државата. Така владејачкото микроекономско учење тој го комплетира со макроекономскиот пристап, кој пред тоа видливо недостасувал. Според мислењето на не мал број не економисти Кејнсовата макроекономска теорија и [[микроекономската теорија]] на Чемберлен и на Робинсон, чинат, заедно, единствена и доследна целина. Кејнсовата доктрина брзо придобила голем број приврзаници меѓу теоретичарите (интервенционисти, кенсијанци, активисти) и меѓу практичарите. Позитивните ефекти од апликацијата на Кејнсоновите решенија, манифестирани во амортизираната цикличност на развиените економии, скоро 4 децении неговата теорија не ја доведувале до прашање. „Кејнсијанизмот е разнишан дури во почетокот на 80-тите години на 20 век, кога развиените економии влегуваат во ерата на т.н. стакфлација(состојба во економијата која се одликува со инфлација, стагнација и невработеност)“ тогаш добиваат замав ставовите на т.н. неактивисти – приврзаниците на економијата на понудата, на монетаризмот и на рационалните очекувања. Тие, причините за неповолните економски состојби се обидуваат да ги идентификуваат во некој од Кејнсовите предлози, па во овој контекст инсистираат на нивно корегирање, дополнување или напуштање. Така, на пример теоретичарите на економијата на понудата сметаат дека [[кејнсијанците]] го хипертрофираат влијанието од измените на даночните стапки врз побарувачката, а преку неа и врз аутпутот, односно врз вработеноста. Во нивната диоптрија, измените на даночните стапки примарно се рефлектираат врз понудата, т.е. нивниот пораст го намалува, а нивниот пад го зголемува [[општествениот производ]], иако во првиот случај [[даночните приходи]] се намалуваат, а во вториот случај тие растат. Значи, позитивните ефекти од измената на даночните стапки врз побарувачката на краток рок, повеќекратно ќе бидат неутрализирани од негативните ефекти, кои измената на даночните стапки ќе ги има врз понудата на долг рок. Оттука, и нивната заложба за пад на даночните стапки, а во функција на зголемување на аутпутот (фискална политика во “служба” на понудата). Додека за кенсијанците [[брзината на оптекот на парите]] е релативно нестабилна (обратно условена од нивната колочина), дотогаш за монетаристите таа е стабилна. Затоа, на наглите монетарни потези (експанзивни или рестриктивни), зад кои стојат кенсијанците, тие им ги спротивставуваат константните и стабилни измени во паричната маса, усогласени со темпото на долорочниот стопански раст. Ова монетарно правило, според убедувањата на [[монетаристите]], има позитивни ефекти, сеедно дали се во прашање кратки или долги временски дистанци. Застапниците на [[рационалните очекувања]], апелираат на водење стабилна макроекономска политика, ригидна на чести измени и фундирана на долгорочни основи. Ова од причини што пазарните учесници (домаќинствата и фирмите) можат да ги антиципираат последиците од преземените краткорочни мерки (монетарните и фискалните), па логично и да ги адаптираат своите идлуки на нив. Оттука произлегува контрапродуктивноста на мерките, а поради рационалните очекувања на економските субјекти. Бидејќи очекувањата бавно се напуштаат, многу е битна довербата во економската политика, односно во нејзините носители. Не е проблем да се констатираат разлики, но и сличности меѓу размислувањата на активистите (кенсијанците) од една и неактивистите (монетари-стите, теоретичарите на економијата на понудата и на рациналните очекувања) од друга страма. Додека првите акцентот го ставаат врз карткорочната, [[дискреционата економска политика]], т.е. врз флексибилноста на монетарните и на фискалните мерки со кои се провоцираат измени во [[агрегатната побарувачка]], дотогаш вторите економската стабилност ја врзуваат за пазаротм конкуренцијата и стабилноста, долгорочна економска политика, т.е. за примената на ригидни [[монетарни]], [[фискални]] и поединечни правила, првенствено свртени кон [[понудата]]. Меѓутоа, гледиштата на едните со оние на другите впечатливо се приближуваат околу прашањето за штетноста од честите измени во курсот на економската политика. Можноста за компромис, веројатно, лежи во респектирањето на активистичките барања за периодите на крупни стопански пореметувања, односно во респектирањето на неактивистичките заложби за периодите на битни стопански состојби.<ref>Олга Градишка – Теменугова, ''Теорија и политика на цени'', стр. 58-61.</ref> ==Критика на творештвото на Кејнс== Неколку недели по смртта на Кејнс била објавена книгата „Картагински мир: или, Економските последици на г-н Кејнс“ на францускиот автор [[Етјен Манту]], кој го напаѓа делото на Кејнс „[[Економските последици на мирот]]“, тврдејќи дека го дискредитирал најдоброто мировно решение што можело да се оствари во 1919 година.<ref>Mark G. Spencer, „Introduction“, во: John Maynard Keynes, The general theory of employment, interest, and money. Wordsworth Editions, Ware, Hertfordshire, UK, 2017, стр. xxxiii.</ref> ==Значење и влијание== Кејнс извршил големо влијание врз економската теорија и [[Економска политика|економската политика]] по Втората светска војна. Според зборовите на американскиот економист Хенри Хезлит (Henry Hazlitt), изречени во 1959 година: „Отворете кое и да било издание од речиси секое академско економско списание и ќе ги најдете неговото име и фразите кои ги исковал или ги популаризирал раштркани насекаде низ неговите страници.“ Според Роџер Бекхаус (Roger E. Backhouse), „кејнзијанската економија не ја предизвика [[Идеологија|идеолошката]] промена која настапи по [[Големата депресија]] и за време на Втората светска војна, но таа беше интегрален дел од таа промена, така што тие тешко можат да се одделат.“ Сепак, во текот на 1970-тите и 1980-тите, влијанието на Кејнс започнало да опаѓа во толкава мера, што неговиот биограф Скиделски напишал дека Кејнс „му се придружил на [[Карл Маркс|Маркс]] како пропаднатиот бог.“ Имено, во тој период дошло до подем на [[Монетаризам|монетаризмот]] на [[Милтон Фридман]], кој бил остар критичар на кејнзијанското учење.<ref>Mark G. Spencer, „Introduction“, во: John Maynard Keynes, ''The general theory of employment, interest, and money''. Wordsworth Editions, Ware, Hertfordshire, UK, 2017, стр. xxxiii-xxxiv.</ref> Сепак, и покрај сосема спротивните погледи, треба да се спомене дека и Милтон Фридман имал многу високот мислење за Кејнс. Така, во неговиот труд „Џон Мајнард Кејнс“, Фридман вели дека Кејнс е „последниот од низата британски економисти кои извршиле длабоко влијание во економската наука.“ Исто така, отворено наведува дека „Кејнс е голем економист, признавајќи дека тој лично има поголема симпатија кон Кејнсовиот пристап и неговите цели отколку Кејнсовите следбеници“. Притоа, Фридман наведува дека, иако „историчарите ќе ја цитираат ‚Општата теорија‘ како Кејнсовото врвно дело, тој лично ја смета ‚Расправата за монетарната реформа‘ за неговата најдобра економска книга“. Во продолжение, Фридман ја оценува Кејнсовата теорија не како теорија на рамнотежата, туку како теорија на нерамнотежата, истакнувајќи дека Кејнс извршил поголемо влијание врз политиката, отколку врз економијата, односно тој придонел за трендот кон прекумерна државна интервенција.<ref>Friedman, Milton (1997). “John Maynard Keynes.” Federal Reserve Bank of Richmond ''Economic Quarterly'', 83(2), 1-23.</ref> Животот и творештвото на Кејнс се предмет на голем број книги, научни трудови и статии, како што се:<ref>„Further reading“, во: John Maynard Keynes, ''The general theory of employment, interest, and money''. Wordsworth Editions, Ware, Hertfordshire, UK, 2017, стр. xxxvi-xxxiii.</ref> * Roger E. Backhouse and Bradley W. Bateman (eds.), ''The Cambridge companion to Keynes''. Cambridge: Cambridge University Press, 2006. * Vincent Barnett, ''John Maynard Keynes''. Abingdon, UK: Routledge, 2013. * B.W. Bateman and J.B. Davies (eds.), ''Keynes and philosophy: Essays on the origins of Keynes's thought''. Aldershot: Edward Elgar, 1991. * Mark Blaug, ''John Maynard Keynes: Life, ideas, legacy''. New York: St. Martin's Press, 1990. * Richard Davenport-Hines, ''Universal man: The seven lives of John Maynard Keynes''. Glasgow: William Collins, 2015. * Paul Davidson, ''John Maynard Keynes''. Houndmills: Palgrave MacMillan, 2007. * Dudley Dillard, ''The economics of John Maynard Keynes: The theory of a monetary economy''. New York: Prentice Hall, 1948. * R.F. Harrod, ''The life of John Maynard Keynes''. London: MacMillan & Co. Ltd., 1951. * Charles H. Hession, ''John Maynard Keynes: A personal biography of the many who revolutionized capitalism and the way we live''. New York: Collier Macmillan, 1984. * Polly Hill and Richard Keynes (eds.), ''Lydia and Maynard: The letters of Lydia Lopokova and John Maynard Keynes''. New York: Scribner, 1989. * Michael S. Lawlor, ''The economics of Keynes in historical context: An intellectual history of the General theory''. Houndmills, UK: Palgrave MacMillan, 2006. * Axel Leijonhufvud, ''On Keynesian economics and the economics of Keynes: A study in monetary theory''. London: Oxford University Press, 1968. * Robert Lekachman (ed.), ''Keynes and the classics''. Boston: D.C. Heath and company, 1964. * A.H. Meltzer, ''Keynes's monetary theory: A different interpretation''. Cambridge: Cambridge University Press, 1988. * Hyman P. Minsky, ''John Maynard Keynes''. New York: Columbia University Press, 1975. * D.E. Moggridge, ''Keynes''. Toronto, ON: University of Toronto press, 1976. * R.M. O'Donnell, ''Keynes: Philosophy, economics, and politics: The philosophical foundations of Keynes's thought and their influence on his economics and politics''. Baskingstoke: Macmillan, and New York: St. Martin's Press, 1989. * Don Patinkin, ''Anticipations of the General theory? And other essays on Keynes''. Chicago: University of Chicago Press, 1982. * Robert Skidelsky, ''John Maynard Keynes (Volume I), Hopes Betrayed, 1883-1920''. London: MacMillan, 1983. * Robert Skidelsky, ''John Maynard Keynes (Volume II), The economist as saviour, 1920-1937''. London: MacMillan, 1992. * Robert Skidelsky, ''John Maynard Keynes (Volume III), Fighting for Britain, 1937-1946''. London: MacMillan, 2000. * Michael Stewart, ''Keynes and after''. Harmondsworth: Penguin, and New York: Viking Penguin, 1967. * John Cunningham Wood, ''John Maynard Keynes: Critical assessments'' (4 volumes). London: Croom Helm, 1983. == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кејнс, Џон Мејнард}} [[Категорија:Економија]] [[Категорија:Макроекономија]] [[Категорија:Родени во 1883 година]] [[Категорија:Починати во 1946 година]] [[Категорија:Британски барони]] [[Категорија:Луѓе од Кембриџ]] [[Категорија:Придружници на Редот на Бањата‎]] [[Категорија:Англиски економисти]] [[Категорија:Членови на Британската академија]] [[Категорија:Кејнзијанизам]] [[Категорија:Колекционери на уметнички дела]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Апсолвенти на Кембричкиот универзитет]] [[Категорија:Професори на Кембричкиот универзитет]] [[Категорија:Кејнзијанство]] 05ncv41encxs4s5gttw4zgpe1impi2f 0 762371 5606802 5606033 2026-08-09T14:34:39Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/Lili Arsova|Lili Arsova]]) и ја поврати преработката 5401290 на InternetArchiveBot 5606802 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Сингл | име = Honesty | изведувач = [[Били Џоел]] | албум = [[52nd Street (албум)|52nd Street]] | страна Б = „[[Root Beer Rag]]“<br />„[[Big Shot (песна)|Big Shot]]“ <small>(PER)</small> | издаден = 1979 | формат = [[7"]] | снимен = 1978 | жанр = [[Рок музика|Рок]] | должина = 3:53 | куќа = [[Columbia Records|Columbia]] | текстописец = Били Џоел | продуцент = [[Фил Рамоне]] | претходен = „[[Big Shot (song)|Big Shot]]“<br/>(1979) | овој = „'''Honesty'''“<br />(1979) | следен = „[[Until the Night]]“<br/>(1979) | друго = |слика=}} „'''Honesty'''“ е песна од [[Били Џоел]] издадена во 1979 како третиот сингл од неговиот албум ''[[52nd Street (албум)|52nd Street]]''. Се искачила на 24 место на [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]], станувајќи третиот последователен топ 40 хит од албумот. „Honesty“ била позната во Јапонија неколку децении и била преработена од многу источноазиски музичари како [[Чукузен Сато]], [[Хајиме Мизогучи]], Никотин и [[K (музичар)|K]]. Песната била вклучена на јапонското издание на компилациониот албум од Џоел ''Greatest Hits Volume 2'', како бонус песна и била вклучена во неколку реклами во Јапонија. Во мај 2009, верзијата на Џоел добила златна сертификација од Јапонија за 100,000 копии спуштени како рингтон.<ref name="riajcertification0905">{{Наведена мрежна страница| url=http://www.riaj.or.jp/data/others/chart/w090620.html| title=(RIAJ - Statistics - Music Download Certification Awards - May 2009)| language=ja| work=riaj.or.jp| publisher=[[Recording Industry Association of Japan]]| accessdate=April 20, 2010| archive-date=2011-10-11| archive-url=https://web.archive.org/web/20111011182014/http://riaj.or.jp/data/others/chart/w090620.html| url-status=dead}}</ref> Дел од песната е преземен од песна од Паул Симон наречена „Tenderness“, од неговиот албум од 1973 ''There Goes Rhymin' Simon''. ==Список на песни== #„Honesty“ #„Root Beer Rag“ #„The Mexican Connection“ (Б-страна во САД) ==Табели== {|class="wikitable sortable" !Chart (1979) !Peak<br>position |- |[[Australian Singles Chart|Австралија]] |align="center"|80 |- |[[Холандски Топ 40|Холандија]]<ref>[http://members.chello.nl/m.jans1/1979.html Dutch Top 40 1979] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110607062709/http://members.chello.nl/m.jans1/1979.html |date=2011-06-07 }}. Retrieved 2009-01-08.</ref> |align="center"|31 |- |Јапонија [[Oricon]] |align="center"|53 |- |[[New Zealand Singles Chart|Нов Зеланд]] |align="center"|38 |- |САД [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]] |align="center"|24 |- |САД ''Билборд'' Возрасни Современи Песни |align="center"|9 |- |} ==Верзија на Бијонсе Ноулс== {{Infobox song <!-- See Wikipedia:WikiProject_Songs --> | Name = Honesty | Cover = <!-- There is no official cover --> | Alt = | Caption = | Type = Песна | Artist = [[Бијонсе Ноулс]] | Album = [[I Am... Sasha Fierce#Платинско издание|I Am... Sasha Fierce: Платинско издание]] | Released = | Recorded = 2007 | Genre = [[Урбан современ]], [[возрасен современ]] | Length = 3:47 | Writer = Били Џоел, Рамон, Ноучс | Label = [[Columbia Records|Columbia]] | Producer = | prev = „[[Why Don't You Love Me (песна на Бијонсе Ноулс)|Why Don't You Love Me]]“ | prev_no = 15 | track_no = 16 | next = „Save the Hero“ | next_no = 17 }} Во 2008, [[Бијонсе Ноулс]] ја преработила верзијата на Били Џоел за компилацискиот албум на нејзината поранешна група [[Destiny's Child]], наречен ''Love Destiny''.<ref>{{Allmusic|label=Mathew Knowles and Music World Present, Vol. 1: Love Destiny |id=1416105 |type=album |accessdate=April 16, 2011}}</ref> Песната била вклучена на Платинестото издание на нејзиниот трет студиски албум, ''[[I Am... Sasha Fierce]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itunes.apple.com/au/album/i-am-sasha-fierce-platinum/id329220872 |title=I Am...Sasha Fierce (Platinum Edition) |publisher=[[iTunes Store]]. [[Apple Inc]] |accessdate=April 16, 2011}}</ref> Верзијата на Ноулс била опишана како балада, која за жал е иронично дополнение на албумот.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.entertainment-focus.com/music/articles/beyonce-i-amsasha-fierce-platinum-edition |title=архивски примерок |accessdate=2011-06-28 |archive-date=2012-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120315084810/http://www.entertainment-focus.com/music/articles/beyonce-i-amsasha-fierce-platinum-edition |url-status=dead }}</ref> Служејќи како шеснаесеттата песна на платинското издание на ''I Am... Sasha Fierce'', песната е спротивна од претходната „[[Why Don't You Love Me (песна на Бијонсе Ноулс)|Why Don't You Love Me]]“.<ref name="allgigs.co.uk">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.allgigs.co.uk/view/review/4376/Beyonce_I_Am_Sasha_Fierce_Platinum_Album_Review.html |title=архивска копија |accessdate=2011-06-28 |archive-date=2011-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717083332/http://www.allgigs.co.uk/view/review/4376/Beyonce_I_Am_Sasha_Fierce_Platinum_Album_Review.html |url-status=dead }}</ref> Песната го прикажува душевниот вокал на Ноулс и нејзиниот голем глас.<ref name="allgigs.co.uk"/> Песната станала многу популарна на корејските табели за време на нејзините концерти во Сеул во 2009.<ref name="translate.google.com">[http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=auto&tl=en&u=http%3A%2F%2Fwww.gaonchart.co.kr%2F]. Honesty Debuts At Number 2 In Korea Retrieved 2010-06-14.</ref> {|class="wikitable" !Табела (2008) !Највисока<br>позиција |- |Корејски Топ 100 Синглови<ref name="translate.google.com"/> |align="center"|2 |} == Наводи == {{наводи|2}} {{Синглови на Бијонсе Ноулс}} {{DEFAULTSORT:Honesty (Песна Од Били Џоел)}} [[Категорија:Синглови од 1979]] [[Категорија:Песни од Били Џоел]] [[Категорија:Песни напишани од Били Џоел]] [[Категорија:Песни од Бијонсе Ноулс]] [[Категорија:Софт рок песни]] rey1t0cc26p3iwik4hqe6i0nnhzijop 0 763838 5607021 5312749 2026-08-10T07:43:32Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - Лесновски манастир наместо Лесновски Манастир (голема почетна буква само на првиот збор) 5607021 wikitext text/x-wiki [[Image:Lesnovo-Prolog2.jpg|thumb|220px|Фрагмент од Вториот Лесновски Пролог]] '''Вториот Лесновски пролог''' познат и како '''Лесновски Ковачевиќев пролог'''<ref>''Илија Велев, Ковачевиќев лесновски пролог, Годишен зборник на Филолошки факултет, кн. 17, Скопје 1991, стр. 189–208''</ref> — [[средномакедонски период|средномакедонски]] [[кирилица|килилски]] ракопис. Потекнува од периодот помеѓу [[1330]] и [[1340]] година. Содржи 221+ 1 пергаментен лист. Пишуван е во [[Лесновскиот манастир]] од двајца пишувачи, од кои едниот бил [[Станислав Лесновски]]<ref>''Илија Велев,Кирилометодиевската традиција и континуитет, Скопје 1997, p. 210–225);''</ref>. Писмото е кирилско. Украсен е со скромна орнаментика, главно изразена кај првичните букви. Содржинската структура е стара (нестиховна) од типот на [[Константин Мокински]]<ref>''Илија Велев, Лесновски ковачевиќев пролог, Скопје 2004;''</ref>. Има и кратки житија за некои од словенските светители. Во [[1330]] и [[1340]] година во [[Лесновскиот книжевен центар]] се препишале уште два пролога од една иста предлошка, во кои исто така со пишување учествувал Станислав Лесновски ([[Прв Лесновски пролог]] – Белград САНУ бр. 53 и [[Трет Лесновски пролог]] – Белград НБ, Стара збирка бр. 27). Овој манускрипт се чува во [[Белград]]<ref>''Румяна Павлова. Пролог Рс 705 от народната библиотека на Сърбия в Белград. Старобългаристика, 1996, № 2, p. 110-128;''</ref>, <small>(НБ, Нова Збирка Рц 705)</small>.<ref>''Илија Велев, Лесновските проложни текстови и нивната редакциска застапеност, Годишен зборник на Филолошки факултет, кн.18/19, Скопје 1992/’93, p. 209–230;''</ref> == Литература == *Илија Велев, Македонскиот книжевен XIV век,Скопје 1996, p.&nbsp;45–51; *Илија Велев, Лесновскиот книжевен центар, Скопје 1997, p.&nbsp;137–144; *Ѓорги Поп-Атанасов, Илија Велев и Маја Јакимовска-Тошиќ, Творци на македонската книжевност (IX–XVIII век), Скопје 2004, p.&nbsp;96–104. == Наводи == {{наводи}} {{Македонски ракописи до 14 век}} [[Категорија:Средновековна македонска книжевност]] [[Категорија:Лесновски манастир|Ковачевиќев пролог]] 9fc3th4ijwt97clmqa9stgfv8ik26b0 0 767979 5606835 5606078 2026-08-09T14:48:16Z Gurther 105215 5606835 wikitext text/x-wiki {{Тениски настан инфо|2011|УС Опен| |дата=август 29–септември 11 |лого=BJK Tennis centre, Flushing Meadows.jpg |големина на лого=200px |издание=130то |категорија= [[Гренд Слем]] (ITF) |локација= [[Њујорк]], [[САД]] |champms={{знамеикона|SRB}} [[Новак Џоковиќ]] |champws={{знамеикона|AUS}} [[Саманта Стосур]] |champmd={{знамеикона|AUT}} [[Јурген Мелцер]] / {{знамеикона|GER}} [[Филип Пецшнер]] |champwd={{знамеикона|USA}} [[Лизел Хубер]] / {{знамеикона|USA}} [[Лиса Рејмонд]] |champxd={{знамеикона|USA}} [[Мелани Удин]] / {{знамеикона|USA}} [[Џек Сок]] |величина лога=250px}} '''2011 УС Опен''' e [[тенис]]ки турнир кој се игра на тврда подлога на отворено од 29 август до 12 септември (првично 11 септември, но било одложено поради дожд), во [[Њујорк]], [[САД]]. ==Бодови и парични награди== ===Распределба на бодови=== <center> {| class="wikitable" |- style="background:#d1e4fd;" ! style="width:150px;"|Ниво ! style="width:120px;"|Мажи поединечно<ref name="ATP tour">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.atpworldtour.com/Rankings/Rankings-FAQ.aspx|accessdate=8 јануари 2011|title=Објаснување на ранкингот|publisher=atpworldtour.com}}</ref> ! style="width:120px;"|Мажи двојки<ref name="ATP tour"/> ! style="width:120px;"|Жени поединечно<ref name="WTA Tour">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wtatour.com/SEWTATour-Archive/Archive/AboutTheTour/rules.pdf|title=Правила на ВТА Турот|accessdate=8 јануари 2011|publisher=wtatour.com|archive-date=2011-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110124021713/http://www.wtatour.com/SEWTATour-Archive/Archive/AboutTheTour/rules.pdf|url-status=dead}}</ref> ! style="width:120px;"|Жени двојки<ref name="WTA Tour"/> |- style="text-align:center;" ! Шампиони |colspan=4| '''2000''' |- style="text-align:center;" ! Вице-шампион |colspan=2| '''1200''' ||colspan=2| '''1400''' |- style="text-align:center;" !Полуфинале |colspan=2| '''720''' ||colspan=2| '''900''' |- style="text-align:center;" !Четвртфинале |colspan=2| '''360''' ||colspan=2| '''500''' |- style="text-align:center;" !Рунда од 16 |colspan=2| '''180''' ||colspan=2| '''280''' |- style="text-align:center;" !Рунда од 32 |colspan=2| '''90''' ||colspan=2| '''160''' |- style="text-align:center;" !Рунда од 64 | '''45''' || '''0''' || '''100''' || '''5''' |- style="text-align:center;" !Рунда од 128 | '''10''' ||rowspan=5| '''–''' || '''5''' ||rowspan=5| '''–''' |- style="text-align:center;" !Кваификант | '''25''' || '''60''' |- style="text-align:center;" !Квалификации 3то коло | '''16''' || '''50 ''' |- style="text-align:center;" !Квалификации 2ро коло | '''8''' || '''40''' |- style="text-align:center;" !Квалификации 1во коло | '''0''' || '''2''' |} </center> ===Парични награди=== Органиаторите на УС Опен изјавија дека паричние награди се зголемени за 1 милион долари за да се достигнат рекордни вкупни $23.7 милиони. Во продолжение на буџетот за парични награди, најдобрите три машки и женски играчи во Олимпус УС Опен серијата можат да добија вкупно $2.6 додатни милиони во бонус парични награди на УС Опен, така да вкупната сума на наградите би била на потенцијални $26.3 милиони. И женскиот и машкиот победник на УС Опен ќе добијат по $1.8 милиони со можност да добијата $1 милиони во бонуси (за вкупна потенцијана награда од $2.8 милиони) засновани на нивните перформанси во Олимпус УС Опен Серијата.<ref>{{citenews|url=http://www.usopen.org/en_US/news/articles/2011.08.04/201108041312495773418.html|title=Рекорди парични награди за УС Опен 2011|last=|first=|date=4 август 2011|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publisher=USOpen.com}}</ref> Подолу е лситата за парични награди што ќе му бидат доделени на секој играч, кој влегол во главната жрепка од професионалните натпреварувања; сите парични наградо се во [[Американски долар|Американски Долари]] (US$); паричните награди за двојките се поделуваат на парот.<ref name="prize money">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usopen.org/en_US/about/history/prizemoney.html?promo=subnav|title=Парични награди на УС Опен 2011|publisher=УС Опен|accessdate=2011-09-01|archive-date=2011-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20111123154414/http://www.usopen.org/en_US/about/history/prizemoney.html?promo=subnav|url-status=dead}}</ref> <center> {|class=wikitable style=text-align:center !width=150|2011 УС Опен Финиш!!width=185|Мажи и Жени поединечно!!width=185|Мажи и Жени двојки!!width=150|Мешани двојки |- !Шампион |$1,800,000 |$420,000 |$150,000 |- !Финалист |$900,000 |$210,000 |$70,000 |- !Полуфиналист |$450,000 |$105,000 |$30,000 |- !Четвртфиналист |$225,000 |$50,000 |$15,000 |- !Рунда од 16 |$110,000 |$25,000 |$10,000 |- !Рунда од 32 |$55,000 |$15,000 |$5,000 |- !Рунда од 64 |$31,000 |$10,000 |rowspan=5|– |- !Рунда од 128 |$19,000 |rowspan=4|– |- !Квалификант |$8,000 |- !2ро коло квалификации |$5,625 |- !1во коло квалификации |$3,000 |} </center> ===Додатни парични награди=== <center> {|class=wikitable style=text-align:center !rowspan=2|2011 УС Опен Финиш!!colspan=6|Распоред на 2011 Олимпус УС Опен Серијата.<ref>{{citeweb|url=http://www.usopenseries.com/Standings/|title=2011 Олимпус УС Опен Сеијата е предизвик за бонус добивки|date=30 август 2011|publisher=usopenseries.com|accessdate=2011-09-01|archive-date=2010-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029171420/http://www.usopenseries.com/Standings/|url-status=dead}}</ref> |- !width=150 colspan=2|1во место!!width=150 colspan=2|2ро место!!width=150 colspan=2|3то место |- !Шампион |colspan=2|$1,000,000 |colspan=2|$500,000 |colspan=2|$250,000 |- !Финалист |colspan=2|$500,000 |colspan=2|$250,000 |colspan=2|$125,000 |- !Полуфиналист |colspan=2|$250,000 |colspan=2|$125,000 |colspan=2|$62,500 |- !Четвртфиналист |colspan=2|$125,000 |colspan=2|$62,500 |colspan=2|$31,250 |- !Рунда од 16 |colspan=2|$70,000 |colspan=2|$35,000 |colspan=2|$17,500 |- !Рунда од 32 |colspan=2|$40,000 |colspan=2|$20,000 |colspan=2|$10,000 |- !Рунда од 64 |colspan=2|$25,000 |colspan=2|$12,500 |colspan=2|$6,250 |- !Рунда од 128 |colspan=2|$15,000 |colspan=2|$7,500 |colspan=2|$3,750 |- align=left !rowspan=2|Награди | {{знамеикона|USA}} [[Мерди Фиш]] || $70,000 || {{знамеикона|SRB}} [[Новак Џоковиќ]] || $500,000 || {{знамеикона|USA}} [[Џон Инсер]] || $31,250 |- align=left |{{знамеикона|USA}} [[Серена Вилијамс]] || $500,000 || {{nowrap|{{знамеикона|POL}} [[Агнешка Радванска]]}} || $12,500 || {{знамеикона|RUS}} [[Марија Шарапова]] || $10,000 |} </center> ==Сингл играчи== '''[[2011 УС Опен – Мажи поединечно|Мажи поединечно]]''' {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size:90%" |-style="font-size:110%" ! colspan="2" | '''Шампион''' ! colspan="2" | Финалист |- style="text-align:center;" | colspan="2" | {{знамеикона|SRB}} <small> [[Новак Џоковиќ]] [1] | colspan="2" | {{знамеикона|ESP}} <small> [[Рафаел Надал]] [2] |-style="font-size:110%" ! colspan="4" | Отпаднати во Полуфинале |- style="text-align:center;" | colspan="2" | {{знамеикона|SUI}} <small> [[Роџер Федерер]] [3] | colspan="2" | {{знамеикона|GBR}} <small> [[Енди Мареј]] [4] |-style="font-size:110%" ! colspan="4" | Отпаднати во Четвртфинале |- | {{знамеикона|SRB}} <small>[[Јанко Типсаревиќ]] [20] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Жо-Вилфред Цонга]] [11] | {{знамеикона|USA}} <small>[[Џон Иснер]] [28] | {{знамеикона|USA}} <small>[[Енди Родик]] [21] |-style="font-size:110%" ! colspan="4" | Отпаднати во 4то коло |- | {{знамеикона|UKR}} <small>[[Александр Долгопогов]] [22] | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Хуан Карлос Фереро]] | {{знамеикона|USA}} <small>[[Мерди Фиш]] [8] | {{знамеикона|ARG}} <small>[[Хуан Монако]] |- | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Жил Симон]] [12] | {{знамеикона|USA}} <small>[[Доналд Јанг]] (WC) | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Давид Ферер]] [5] | {{знамеикона|LUX}} <small>[[Жил Милер]] |-style="font-size:110%" ! colspan="4" | Отпаднати во 3то коло |- | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Николај Давиденко]] | {{знамеикона|CRO}} <small>[[Иво Карловиќ]] | {{знамеикона|CZE}} <small>[[Томаш Бердих]] [9] | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Марсел Грањолерс]] [31] |- | {{знамеикона|CRO}} <small>[[Мари Чилич]] [27] | {{знамеикона|GER}} <small>[[Томи Хас]] | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Фернандо Вердаско]] [19] | {{знамеикона|RSA}} <small>[[Кевин Андерсон]] |- | {{знамеикона|USA}} <small>[[Алекс Богомолов]] | {{знамеикона|ARG}} <small>[[Хуан мартин дел Потро]] [18] | {{знамеикона|ARG}} <small>[[Хуан Игнасио Чела]] [24] | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Фелисијано Лопес]] [25] |- | {{знамеикона|GER}} <small>[[Флорија Мејер]] [26] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Жулијан Бенето]] (WC) | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Игор Куницин]] | {{знамеикона|ARG}} <small>[[Давид Налбандијан]] |-style="font-size:110%" ! colspan="4" | Отпаднати во 2ро коло |- | {{знамеикона|ARG}} <small>[[Карлос Берлок]] | {{знамеикона|ITA}} <small>[[Потито Стараче]] | {{знамеикона|ITA}} <small>[[Флавио Ципола]] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Ричард Гаскет]] [13] |- | {{знамеикона|ITA}} <small>[[Фабио Фоњини]] | {{знамеикона|GER}} <small>[[Филип Пецшнер]] | {{знамеикона|KAZ}} <small>[[Микаил Кукушкин]] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Гаел Монфилс]] [7] |- | {{знамеикона|ISR}} <small>[[Дуди Села]] | {{знамеикона|AUS}} <small>[[Бернард Томич]] | {{знамеикона|CZE}} <small>[[Радек Штепанек]] [23] | {{знамеикона|COL}} <small>[[Алехандро Фаља]] |- | {{знамеикона|UKR}} <small>[[Сергеј Бубка]] (Q) | {{знамеикона|TUR}} <small>[[Марсеј Илхан]] (Q) | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Михаел Љодра]] [29] | {{знамеикона|Tunisia}} <small>[[Малек Јазири]] (Q) |- | {{знамеикона|BRA}} <small>[[Рожерио Дутра да Силва]] (LL) | {{знамеикона|USA}} <small>[[Роби Џинепри]] (WC) | {{знамеикона|ARG}} <small>[[Диего Јункуера]] | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Гуљелмо Гарсија-Лопес]] |- | {{знамеикона|SUI}} <small>[[Станислас Вавринка]] [14] | {{знамеикона|BEL}} <small>[[Стив Дарцис]] | {{знамеикона|CAN}} <small>[[Васек Посписил]] (Q) | {{знамеикона|NED}} <small>[[Робин Хас]] |- | {{знамеикона|USA}} <small> [[Џејмс Блејк]] | {{знамеикона|MON}} <small>[[Жан-Рене Лиснард]] (Q) | {{знамеикона|USA}} <small>[[Џак Сок]] (WC) | {{знамеикона|UZB}} <small>[[Денис Истомин]] |- | {{знамеикона|LAT}} <small>[[Ернестс Гулбис]] | {{знамеикона|AUT}} <small>[[Јурген Мелцер]] [17] | {{знамеикона|CRO}} <small>[[Иван Љубичич]] [30] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Николас Махут]] |-style="font-size:110%" ! colspan="4" | Отпаднати во 1во коло |- | {{знамеикона|IRL}} <small>[[Конор Ниланд]] (Q) | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Пере Риба]] | {{знамеикона|GER}} <small>[[Михаел Берер]] | {{знамеикона|CRO}} <small>[[Иван Додиг]] [32] |- | {{знамеикона|POR}} <small>[[Фредерико Гил]] | {{знамеикона|JPN}} <small>[[Кеи Нишикори]] | {{знамеикона|CHI}} <small>[[Фернандо Гонсалес]] (PR) | {{знамеикона|UKR}} <small>[[Сергиј Стакховски]] |- | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Ромаин Жуан]] (Q) | {{знамеикона|ARG}} <small>[[Хорасио Зебаљос]] | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Алберт Рамос]] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Аугустин Генсе]] (Q) |- | {{знамеикона|BEL}} <small>[[Ксавиер Малис]] | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Алберт Монтањес]] | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Пабло Андхар]] | {{знамеикона|BUL}} <small>[[Григор Димитров]] |- | {{знамеикона|COL}} <small>[[Сантјаго Гиралдо]] | {{знамеикона|BRA}} <small>[[Томаз Белучи]] | {{знамеикона|USA}} <small>[[мајкл Јани]] (Q) | {{знамеикона|USA}} <small>[[Рајан Харисон]] (WC) |- | {{знамеикона|GER}} <small>[[Филип Колшрајбер]] | {{знамеикона|ITA}} <small>[[Андреас Сепи]] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Џонатан Даснирс де Виги]] (Q) | {{знамеикона|SRB}} <small>[[Виктор Троицки]] [15] |- | {{знамеикона|TPE}} <small>[[Лу-Јен хсун]] | {{знамеикона|AUT}} <small>[[Андреас Хаидер-Мауер]] | {{знамеикона|CAN}} <small>[[Франк Данчевич]] (Q) | {{знамеикона|FIN}} <small>[[Јарко Ниеминен]] |- | {{знамеикона|ROU}} <small>[[Виктор Ханеску]] | {{знамеикона|JPN}} <small>[[Го Соеда]] (Q) | {{знамеикона|NED}} <small>[[Тиемо де Бакер]] | {{знамеикона|GER}} <small>[[Тобиас Камке]] |- | {{знамеикона|IRL}} <small>[[Лук Соренсен]] (Q) | {{знамеикона|USA}} <small>[[Стив Џонсон]] (WC) | {{знамеикона|BRA}} <small>[[Жоао Соуза]] (Q) | {{знамеикона|CYP}} <small>[[Маркос Багдатис]] |- | {{знамеикона|ITA}} <small>[[Филипо Воландри]] | {{знамеикона|SVK}} <small>[[Керол Бек]] | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Даниел Химено-Травер]] | {{знамеикона|BRA}} <small>[[Рикардо Мело]] |- | {{знамеикона|ARG}} <small>[[Максимо Гонсалес]] | {{знамеикона|SVK}} <small>[[Лукаш Лацко]] (LL) | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Дмитри Турсунов]] | {{знамеикона|AUS}} <small>[[Маринко Матошевич]] (WC) |- | {{знамеикона|JPN}} <small>[[Тацума Ито]] | {{знамеикона|CZE}} <small>[[Лукаш Росол]] | {{знамеикона|POR}} <small>[[Руи Мачадо]] | {{знамеикона|IND}} <small>[[Сомдев Деварман]] |- | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Игор Андреев]] | {{знамеикона|NED}} <small>[[Џесе Хута Галунг]] (Q) | {{знамеикона|BEL}} <small>[[Оливиер Рохус]] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Адријан Манарино]] |- | {{знамеикона|USA}} <small>[[мајкл Расел]] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Марк Гицкел]] | {{знамеикона|USA}} <small>[[Рајан Свитинг]] | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Николас Алмагро]] [10] |- | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Микаил Јужни]] [16] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Едоард Рожер-Васелин]] | {{знамеикона|GER}} <small>[[Матиас Бахингер]] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Ерик Продон]] |- | {{знамеикона|SLO}} <small>[[Блаж Кавчич]] | {{знамеикона|USA}} <small>[[Боби Рејнолдс]] (WC) | {{знамеикона|COL}} <small>[[Роберт Фарах]] (Q) | {{знамеикона|KAZ}} <small>[[Андреј Голубев]] |} '''[[2011 УС Опен – Жени поединечно|Жени поединечно]]''' {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size:90%" |-style="font-size:110%" ! colspan="2" | '''Шампион''' ! colspan="2" | Финалист |- style="text-align:center;" | colspan="2" | {{знамеикона|AUS}} <small>'''[[Саманта Стосур]] [9]''' | colspan="2" | {{знамеикона|USA}} <small>[[Серена Вилијамс]] [28] |-style="font-size:110%" ! colspan="4" | Отпаднати во Полуфинале |- style="text-align:center;" | colspan="2" | {{знамеикона|DEN}} <small>[[Каролине Возниацки]] [1] | colspan="2" | {{знамеикона|GER}} <small>[[Анжелик Кербер]] |-style="font-size:110%" ! colspan="4" | Отпаднати во Четвртфинале |- | {{знамеикона|GER}} <small>[[Андреа Петкович]] [10] | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Анастасија Павличенкова]] [17] | {{знамеикона|ITA}} <small>[[Флавија Пенета]] [26] | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Вера Ѕвонарева]] [2] |-style="font-size:110%" ! colspan="4" | Отпаднати во 4то коло |- | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Светлана Кузнецова]] [15] | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Карла Суарез Наваро]] | {{знамеикона|SRB}} <small>[[Ана Ивановиќ]] [16] | {{знамеикона|ITA}} <small>[[Франческа Скијавоне]] [7] |- | {{знамеикона|ROU}} <small>[[Моника Никулеску]] | {{знамеикона|CHN}} <small>[[Шуаи Пенг]] [13] | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Марија Кириленко]] [25] | {{знамеикона|GER}} <small>[[Сабине Лисицки]] [22] |-style="font-size:110%" ! colspan="4" | Отпаднати во 3то коло |- | {{знамеикона|USA}} <small>[[Ваниа Кинг]] | {{знамеикона|UZB}} <small>[[Акгул Аманмурадова]] | {{знамеикона|ITA}} <small>[[Роберта Винчи]] [18] | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Силвија Солер-Еспиноза]] (Q) |- | {{знамеикона|BLR}} <small>[[Викторија Азаренка]] [4] | {{знамеикона|USA}} <small>[[Слоан Стефенс]] (WC) | {{знамеикона|SER}} <small>[[Јелена Јанковиќ]] [11] | {{знамеикона|RSA}} <small>[[Шанел Шиперс]] |- | {{знамеикона|CZE}} <small>[[Луси Шафарова]] [27] | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Ала Кудрјавцева]] | {{знамеикона|GER}} <small>[[Џулија Горгес]] [19] | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Марија Шарапова]] [3] |- | {{знамеикона|USA}} <small>[[Крситина МекХејл]] | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Надја Петрова]] [24] | {{знамеикона|USA}} <small>[[Ирина Фалкони]] | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Анабел Медина Гаригес]] [30] |-style="font-size:110%" ! colspan="4" | Отпаднати во 2ро коло |- | {{знамеикона|NED}} <small>[[Аранткса Рус]] | {{знамеикона|AUS}} <small>[[Јармила Гајдошова]] [29] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Паули Перментиер]] | {{знамеикона|GBR}} <small>[[Елена Балтача]] |- | {{знамеикона|CHN}} <small>[[Зенг Ји]] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Ализ Корнет]] | {{знамеикона|EST}} <small>[[Каиа Канепи]] [31] | {{знамеикона|ROU}} <small>[[Simona Halep]] |- | {{знамеикона|ARG}} <small>[[Гизела Дулко]] | {{знамеикона|NED}} <small>[[Михаела Крајичек]] (Q) | {{знамеикона|ISR}} <small>[[Шахар Пеер]] [23] | {{знамеикона|CZE}} <small>[[Петра Четковска]] |- | {{знамеикона|AUS}} <small>[[Јеена Докич]] | {{знамеикона|CRO}} <small>[[Петра мартиќ]] | {{знамеикона|GER}} <small>[[Мона Бартел]] | {{знамеикона|CRO}} <small>[[Мирјана Лучиќ]] |- | {{знамеикона|ROU}} <small>[[Алекандра Дулгеру]] | {{знамеикона|USA}} <small>[[Медисон Кис]] (WC) | {{знамеикона|BEL}} <small>[[Јенина Викмајер]] [20] | {{знамеикона|POL}} <small>[[Агнешка Радванска]] [12] |- | {{знамеикона|BUL}} <small>[[Цветана Пиронкова]] | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Лаура Поус Тио]] | {{знамеикона|ITA}} <small>[[Ромина Опрадни]] (Q) | {{знамеикона|BLR}} <small>[[Анастасија Јакимова]] |- | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Марион Бартоли]] [8] | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Вера Душевина]] | {{знамеикона|SLO}} <small>[[Полона Херцог]] | {{знамеикона|USA}} <small>[[Коко Вандервеге]] |- | {{знамеикона|SVK}} <small>[[Доминик Цибулкова]] [14] | {{знамеикона|USA}} <small>[[Венус Вилијамс]] | {{знамеикона|GBR}} <small>[[Лаура Робсон]] (Q) | {{знамеикона|UKR}} <small>[[Катерина Бондаренко]] |-style="font-size:110%" ! colspan="4" | Отпаднати во 1во коло |- | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Нурија Љагостера Вивес]] | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Елена Веснина]] | {{знамеикона|HUN}} <small>[[Грета Арн]] | {{знамеикона|CZE}} <small>[[Ивета Бенешова]] |- | {{знамеикона|SVK}} <small>[[Даниела Хантукова]] [21] | {{знамеикона|AUT}} <small>[[Тамира Пашек]] | {{знамеикона|USA}} <small>[[Џејми Хемптон]] (WC) | {{знамеикона|ITA}} <small>[[Сара Ерани]] |- | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Екатерина Бикова]] (Q) | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Виталиај Диаченко]] (Q) | {{знамеикона|AUS}} <small>[[Кејси Делакуа]] (WC) | {{знамеикона|ROU}} <small>[[Ирина-Камелија Бегу]] |- | {{знамеикона|Thailand}} <small>[[Тамарина Танасугарн]] | {{знамеикона|JPN}} <small>[[Кимико Дате Крум]] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Матилде Јохансон]] | {{знамеикона|CHN}} <small>[[Ли На]] [6] |- | {{знамеикона|SWE}} <small>[[Јохана Ларсон]] | {{знамеикона|CAN}} <small>[[Ребека Марино]] | {{знамеикона|GRE}} <small>[[Елени Данилиду]] | {{знамеикона|SRB}} <small>[[Бојана Јовановски]] |- | {{знамеикона|IND}} <small>[[Саниа Мирза]] | {{знамеикона|HUN}} <small>[[Река-Лука Јани]] | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Евгенија Родна]] | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Ксенија Первак]] |- | {{знамеикона|USA}} <small>[[Алисон Риске]] (WC) | {{знамеикона|BLR}} <small>[[Ола Говорцова]] | {{знамеикона|CZE}} <small>[[Барбора Захвалова Штиркова]] | {{знамеикона|GEO}} <small>[[Ана Татишвили]] |- | {{знамеикона|ESP}} <small>[[Марија Хосе мартинез Санчес]] [32] | {{знамеикона|GBR}} <small>[[Ане Кеотавонг]] | {{знамеикона|AUS}} <small>[[Марина Еракович]] (Q) | {{знамеикона|KAZ}} <small>[[Галина Воскобоева]] (Q) |- | {{знамеикона|CZE}} <small>[[Петра Квитова]] [5] | {{знамеикона|AUT}} <small>[[Патрисија Маер-Ахлајтнер]] | {{знамеикона|USA}} <small>[[Џил Крајбас]] (WC) | {{знамеикона|SVK}} <small>[[Магдалена Рибарикова]] |- | {{знамеикона|ROU}} <small>[[Сорана Кирстеа]] | {{знамеикона|AUS}} <small>[[Анастасиај Родионова]] | {{знамеикона|USA}} <small>[[Лорен Дејвис]] (WC) | {{знамеикона|POL}} <small>[[Урзула Радванска]] (Q) |- | {{знамеикона|USA}} <small>[[Варвара Лепченко]] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Вирџиние Рацано]] | {{знамеикона|JPN}} <small>[[Мисаки Дои]] | {{знамеикона|GER}} <small>[[Кристина Бароис]] |- | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Араване Резаи]] (WC) | {{знамеикона|USA}} <small>[[Мелани Удин]] | {{знамеикона|THA}} <small>[[Нопаван Лертчивакарн]] (Q) | {{знамеикона|GBR}} <small>[[Хитер Ватсон]] |- | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Александра Панова]] (Q) | {{знамеикона|CAN}} <small>[[Александра Возниак]] (Q) | {{знамеикона|LAT}} <small>[[Аанстасија Севастова]] | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Екатерина Макарова]] |- | {{знамеикона|TPE}} <small>[[Јунг-јан Чан]] (Q) | {{знамеикона|USA}} <small>[[Бетани Матек-Сандс]] | {{знамеикона|ITA}} <small>[[Алберта Брианти]] | {{знамеикона|SWE}} <small>[[Софија Арвидсон]] |- | {{знамеикона|CHN}} <small>[[Занг Шуи]] | {{знамеикона|CZE}} <small>[[Клара Закопалова]] | {{знамеикона|RUS}} <small>[[Весна Долонц]] | {{знамеикона|UKR}} <small>[[Алона Бондаренко]] (PR) |- | {{знамеикона|ITA}} <small>[[Карин Кнап]] (Q) | {{знамеикона|JPN}} <small>[[Ајума Морита]] | {{знамеикона|CZE}} <small>[[Луси Храдечка]] | {{знамеикона|FRA}} <small>[[Стефани Форец Гакон]] (Q) |} ==Играч(и) на денот== *Ден 1: {{знамеикона|USA}} [[Медисон Кис]] – 16-годишната Медисон Кис ја победи 21-годишната сонародничка [[Џил Крајбас]] со 6-2, 6-4 во првниот нивен меѓусебен двобој, со што тенисерката со потекло од Флорида ја забележа првата победа на УС Опен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usopen.org/en_US/news/playerday/index.html?promo=subnav|title=Играч на денот: Ден 1|last=|first=|date=29 август 2011|work=usopen.org|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=29 август 2011}}</ref> *Ден 2: {{знамеикона|ROU}} [[Симона Халеп]] – 19-годишната Симона Халеп и Светски Рекет бр. 52 ја победи победничката на [[2011 Роланд Гарос|Роланд Гарос]] и шестиот носител [[Ли На]] со 6–2, 7–5 во нивниот прв меѓусебен двобој.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usopen.org/en_US/news/playerday/2011.08.30/201108301314748232544.html|title=Играч на денот: Ден 2|last=|first=|date=30 август 2011|work=usopen.org|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=31 август 2011}}</ref> *Ден 3: {{знамеикона|FRA}} [[Жулиен Бенето]] – Французинот, кој беше поканет од организаторите го победи 10тиот носите, Шпанецот [[Николас Алмагро]] во 3 сета.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usopen.org/en_US/news/playerday/2011.08.31/201108311314832542892.html|title=Играч на денот: Ден 3|last=|first=|date=31 август 2011|work=usopen.org|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=1 септември 2011}}</ref> *Ден 4: {{знамеикона|ESP}} [[Хуан Карлос Фереро]] – Неносителот Фереро, искусен АТП тенисер и втор најстар играч со 31 година, го победи седмиот носител [[Гаел Монфилс]] во необичен меч во пет сета и се квалификува во третото коло.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usopen.org/en_US/news/playerday/index.html?promo=subnav|title=Играч на денот: Ден 4|last=|first=|date=1 септември 2011|work=usopen.org|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=2 септември 2011}}</ref> *Ден 5: {{знамеикона|ITA}} [[Флавија Пенета]] – Дваесеттата носителка, двапати четвртфиналистка и поранешен број 10 ја изненади третата носителка, шампионката на УС Опен од 2006 и поранешниот број 1 [[Марија Шарапова]] во три сета, 6–3, 3–6, 6–4, за да продолжи во четвртото коло.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usopen.org/en_US/news/playerday/index.html?promo=subnav|title=Играч на денот: Ден 5|last=|first=|date=|work=usopen.org|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=3 септември 2011}}</ref> *Ден 6: {{знамеикона|ITA}} [[Франческа Скијавоне]] – 31-годишната седма носителка успеаа да спаси меч топка и подоцна да победи против Светскиот рекет бр. 81, [[Шанел Шиперс]], и да победи, 5–7, 7–6, 6–3, за да продолжи во четвртото коло.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usopen.org/en_US/news/playerday/index.html?promo=subnav|title=Играч на денот: Ден 6|last=|first=|date=|work=usopen.org|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=4 септември 2011}}</ref> *Ден 7: {{знамеикона|USA}} [[Доналд Јан]] – 22-годишниот Американец и првпат учесник на Гренд Слем, го победи 24тиот носител [[Хуан Игнасио Чела]] во третото коло во три сета со резултат од 7–5, 6–4, 6–3. Тој стигна до четвртото коло од Гренд Слем за првпат во неговата кариета, откако ги победи Чела и четиринаесеттиот носител [[Станислас Вавринка]] во второто коло.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usopen.org/en_US/news/playerday/2011.08.04/201109051315181342813.html|title=Играч на денот: Ден 7|last=|first=|date=|work=usopen.org|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=5 септември 2011}}</ref> *Ден 8: {{знамеикона|RUS}} [[Анастасија Павличенкова]] – Русинката, која е 17ти носител стигна до нејзиното прво четвртфинале откако ја победи [[Франческа Скијавоне]] во тесни сета, 5–7, 6–3, 6–4.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usopen.org/en_US/news/playerday/2011.09.05/201109051315267124477.html|title=Играч на денот: Ден 8|last=|first=|date=|work=usopen.org|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=6 септември 2011}}</ref> *Ден 9: ''[[2011 УС Опен#Ден 9 (6 септември)|Немаше завршени натпревари поради дожд]].'' *Ден 10: ''[[2011 УС Опен#Ден 10 (7 септември)|Немаше завршени натпревари поради дожд]].'' *Ден 11: {{знамеикона|USA}} [[Џон Иснер]] – Американецот, кој е 28 носител го изненади дванаесеттиот носител, Французинот [[Жил Симон]], 7–6^(7–2), 3–6, 7–6^(7–2), 7–6^(7–4), за да стигне до првото Гренд Слем Четвртфинале во неговата кариера.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usopen.org/en_US/news/playerday/2011.09.08/201109081315518431390.html|title=Играч на денот: Ден 11|last=|first=|date=|work=usopen.org|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=9 септември 2011}}</ref> *Ден 12: {{знамеикона|ESP}} [[Рафаел Надал]] – Тој стигна до своето четврто последователно полуфинале на УС Опен, откако го победи Американецот, [[Енди Родик]] во три сета, 6–2, 6–1, 6–3, во помалку од 2 часа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usopen.org/en_US/news/playerday/2011.09.09/201109101315614133154.html|title=Играч на денот: Ден 12|last=|first=|date=|work=usopen.org|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 септември 2011}}</ref> *Ден 13: {{знамеикона|AUS}} [[Саманта Стосур]] – Таа стана првата Австралијка после [[Венди Трнбол]] во [[1977]] која стигнала до финалето на УС Опен, откако ј победи неносителката Германката [[Анжелик Кербер]] во три сета во полуфиналниот натпревар, 6–3, 2–6, 6–2.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usopen.org/en_US/news/playerday/2011.09.10/201109111315709185932.html|title=Играч на денот: Ден 13|last=|first=|date=|work=usopen.org|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=11 септември 2011}}</ref> *Ден 14: {{знамеикона|AUS}} [[Саманта Стосур]] – Австралијката ја победи Американката [[Серена Вилијамс]], трикратната победничка на УС Опен во три сета, 6–2, 6–3 (губејќи само пет гема),и ова е нејзина прва поголема титула.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usopen.org/en_US/news/playerday/2011.09.11/201109111315780673285.html|title=Играч на денот: Ден 14|last=|first=|date=|work=usopen.org|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=12 септември 2011}}</ref> *Ден 15: {{знамеикона|SRB}} [[Новак Џоковиќ]] – Српскиот играч ја зголеми својата одлична серија со освојувањето на првиот за него УС Опен и него трет Гренд Слем оваа година, со што по шести пат го победи [[Рафаел Надал]], анителот на титулата во 2011.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usopen.org/en_US/news/playerday/2011.09.12/201109131315877984891.html|title=Играч на денот: Ден 15|last=|first=|date=|work=usopen.org|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=13 септември 2011}}</ref> ==Дневни резимеа== ===Ден 1(29 август)=== * [http://www.usopen.org/en_US/scores/schedule/schedule7.html Распоред на натпревари] *Отпаднати носители: ** [[2011 УС Опен – Мажи поединечно|Мажи поединечно]]: {{знамеикона|SRB}} [[Виктор Троицки]] [15] ** [[2011 УС Опен – Жени поединечно|Жени поединечно]]: {{знамеикона|CZE}} [[Петра Квитова]] [5] {|class="wikitable collapsible uncollapsed" style=margin:auto !colspan=4|'''Натпревари на главните терени |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Артур Аше |- ! Настан ! Победник ! Губитник ! Резултат |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 4|Мажи поединечно 1во коло]] | {{знамеикона|USA}} '''[[Мерди Фиш]] [8]''' | {{знамеикона|GER}} [[Тобиас Камке]] | 6–2, 6–2, 6–1 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 6|Жени поединечно 1во коло]] | {{знамеикона|RUS}} '''[[Марија Шарапова]] [3]''' | {{знамеикона|GBR}} [[Хитер Ватсон]] | 3–6, 7–5, 6–3 |- |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 8|Жени поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|USA}} '''[[Венус Вилијамс]]''' |{{знамеикона|RUS}} [[Весна Долонтс]] |6–4, 6–3 |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 3|Мажи поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|SUI}} '''[[Роџер Федерер]] [3]''' |{{знамеикона|COL}} [[Сантјаго Гиралдо]] |6–4, 6–3, 6–2 |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Луис Армстронг |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 3|Мажи поединечно 1во коло]] | {{знамеикона|CRO}} '''[[Марин Чилич]] [27]''' | {{знамеикона|USA}} [[Рајан Харисон]] [WC] | 6–2, 7–5, 7–6^8–6 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 5|Жени поединечно 1во коло]] | {{знамеикона|ROU}} '''[[Александра Дулгеру]]''' | {{знамеикона|CZE}} [[Петра Квитова]] [5] | 7–6^7–3, 6–3 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 8|Жени поединечно 1во коло]] | {{знамеикона|RUS}} '''[[Вера Ѕвонарева]] [2]''' | {{знамеикона|FRA}} [[Стефани Форец Гакон]] [Q] | 6–3, 6–0 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 7|Жени поединечно 1во коло]] | {{знамеикона|FRA}} '''[[Марион Бартоли]] [8]''' | {{знамеикона|RUS}} [[Алекандра Панова]] [Q] | 7–5, 6–3 |- |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 2|Мажи поединечно 1во коло]] |'''{{знамеикона|FRA}} [[Гаел Монфилс]] [7]''' |{{знамеикона|BUL}} [[Григор Димитров]] |7–6^7–4, 6–3, 6–4 |- !colspan=4|'''Натпревари на Големата Трибина |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 2|Мажи поединечно 1во коло]] | {{знамеикона|CZE}} '''[[Томаш Бердих]] [9]''' | {{знамеикона|FRA}} [[Ромаин Жуан]] [Q] | 6–2, 7–6^7–4, 6–1 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 5|Жени поединечно 1во коло]] | {{знамеикона|USA}} '''[[Медисон Кис]] [WC]''' | {{знамеикона|USA}} [[Џил Крајбас]] [WC] | 6–2, 6–4 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 7|Мажи поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|COL}} '''[[Алехандро Фаља]] |{{знамеикона|SER}} [[Виктор Троицки]] [15] |3–6, 6–3, 4–6, 7–5, 7–5 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 7|Жени поединечно 1во коло]] |'''{{знамеикона|SLO}} [[Полона Херцог]]''' | {{знамеикона|USA}} [[Бетани Матек-Сандс]] |6–1, 6–3 |- !colspan=4|''Обоената позадина ги означува ноќните натпревари'' |} ===Ден 2(30 август)=== * [http://www.usopen.org/en_US/scores/schedule/schedule8.html Распоред на натпревари] *Отпаднати носители: ** [[2011 УС Опен – Мажи поединечно|Мажи поединечно]]: {{знамеикона|RUS}} [[Микаил Јужни]] [16], {{знамеикона|CRO}} [[Иван Додиг]] [32] ** [[2011 УС Опен – Жени поединечно|Жени поединечно]]: {{знамеикона|CHN}} [[На Ли]] [6], {{знамеикона|SVK}} [[Даниела Хантукова]] [21], {{знамеикона|ESP}} [[Марија Хосе мартинез Санчес]] [32] {|class="wikitable collapsible uncollapsed" style=margin:auto !colspan=4|'''Натпревари на главните терени |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Артур Аше |- ! Настан ! Победник ! Губитник ! Резултат |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 3|Жени поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|BLR}} '''[[Викториј Азаренка]] [4]''' |{{знамеикона|SWE}} [[Јохана Ларсон]] |6–1, 6–3 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 1|Жени поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|DEN}} '''[[Каролине Возниацки]] [1]''' |{{знамеикона|ESP}} [[Нурија Љагостера Вивес]] |6–3, 6–1 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 1|Мажи поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|SRB}} '''[[Новак Џоковиќ]] [1]''' |{{знамеикона|IRL}} [[Конор Ниланд]] [Q] |6–0, 5–1, retired |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 3|Жени поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|SRB}} '''[[Ана Ивановиќ]] [16]''' |{{знамеикона|RUS}} [[Ксенија Первак]] |6–4, 6–2 |- |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 8|Мажи поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|ESP}} '''[[Рафаел Надал]] [2]''' |{{знамеикона|KAZ}} [[Андреј Голубев]] |6–3, 7–6^7–1, 7–5 |- |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 3|Жени поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|USA}} '''[[Серена Вилијамс]] [28]''' |{{знамеикона|SRB}} [[Бојана Јовановски]] |6–1, 6–1 |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Луис Армстронг |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 7|Мажи поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|ESP}} '''[[Давид Ферер]] [5]''' |{{знамеикона|RUS}} [[Игор Андреев]] |2–6, 6–3, 6–0, 6–4 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 4|Жени поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|ITA}} '''[[Франческа Скијавоне]] [7]''' |{{знамеикона|KAZ}} [[Галина Воскобаева]] [Q] |6–3, 1–6, 6–4 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 2|Жени поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|ROU}} '''[[Симона Халеп]]''' |{{знамеикона|CHN}} [[Ли На]] [6] |6–2, 7–5 |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 2|Мажи поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|USA}} '''[[Џејмс Блејк]]''' |{{знамеикона|NED}} [[Џесе Хута Галунг]] [Q] | 6–4, 6–2, 4–6, 6–4 |- !colspan=4|'''Натпревари на Големата Трибина |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 4|Мажи поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|FRA}} '''[[Жо-Вилфред Цонга]] [11]''' |{{знамеикона|TPE}} [[Лу Јен-хсун]] |6–4, 6–4, 6–4 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 4|Жени поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|SRB}} '''[[Јелена Јанковиќ]] [11]''' |{{знамеикона|USA}} [[Алисон Риске]] [WC] |6–2, 6–0 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 4|Мажи поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|ESP}} '''[[Фернадо Вердаско]] [19]''' |{{знамеикона|FIN}} [[Јарко Ниемиен]] |3–6, 6–4, 6–1, 6–4 |- !colspan=4|''Обоената позадина ги означува ноќните натпревари'' |} ===Ден 3(31 август)=== * [http://www.usopen.org/en_US/scores/schedule/schedule9.html Распоред на натпревари] *Отпаднати носители: ** [[2011 УС Опен – Мажи поединечно|Мажи поединечно]]: {{знамеикона|SWE}} [[Робин Содерлинг]] [6] ''(се откажа пред мечот, поради болест, заменет со [[РОжерио Дутра да Сила]])'', {{знамеикона|ESP}} [[Николас Алмагро]] [10] ** [[2011 УС Опен – Жени поединечно|Жени поединечно]]: {{знамеикона|FRA}} [[Марион Бартоли]] [8], {{знамеикона|POL}} [[Агнешка Радванска]] [12], {{знамеикона|SVK}} [[Доминика Цибулкова]] [14], {{знамеикона|BEL}} [[Јанина Викмајер]] [20] ** [[2011 УС Опен – Мажи двојки|Мажи двојки]]: {{знамеикона|USA}} [[Боб Брајан]] / {{знамеикона|USA}} [[мајк Бајан]] [1], {{знамеикона|CZE}} [[Франтишек Чермак]] / {{знамеикона|SVK}} [[Филип Полашек]] [11], {{знамеикона|USA}} [[Скот Липски]] / {{знамеикона|USA}} [[Рајив Рам]] [16] ** [[2011 УС Опен – Жени двојки|Жени двојки]]: {{знамеикона|TPE}} [[Јунг-Јан Чан]] / {{знамеикона|AUS}} [[Анастасиај Радионова]] [10], {{знамеикона|TPE}} [[Чиа-Јунг Чианг]] / {{знамеикона|BLR}} [[Олга Говорцова]] [13] ** [[2011 УС Опен – Мешани двојки|Мешани двојки]]: {{знамеикона|CZE}} [[Квета Пешке]] / [[Image:Flag of Pakistan.svg|23px]] [[Аисам-ул-Хак Куреши]] [4] ''(откажани)'' {|class="wikitable collapsible uncollapsed" style=margin:auto !colspan=4|'''Натпревари на главните терени |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Артур Аше |- ! Настан ! Победник ! Губитник ! Резултат |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 8|Жени поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|RUS}} '''[[Вера Ѕвонарева]] [2]''' | {{знамеикона|UKR}} [[Катерина Бондаренко]] | 7&ndash;5, 3&ndash;6, 6&ndash;3 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 6|Мажи поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|GBR}} '''[[Енди Мареј]] [4]''' |{{знамеикона|IND}} [[Сомдев Деварман]] | 7&ndash;6^7&ndash;5, 6&ndash;2, 6&ndash;3 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 8|Жени поединечно 2ро коло]] |{{знамеикона|GER}} '''[[Сабине Лисицки]] [22]''' |{{знамеикона|USA}} [[Венус Вилијамс]] |walkover |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 8|Жени поединечно 2ро коло]] |{{знамеикона|USA}} '''[[Ирина Фалкони]]''' |{{знамеикона|SVK}} [[Доминика Цибулкова]] [14] | 2&ndash;6, 6&ndash;3, 7&ndash;5 |- |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 7|Мажи поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|USA}} '''[[Енди Родик]] [21]''' |{{знамеикона|USA}} [[мајкл Расел]] | 6&ndash;2, 6&ndash;4, 4&ndash;6, 7&ndash;5 |- |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 6|Жени поединечно 2ро коло]] |{{знамеикона|RUS}} '''[[Марија Шарапова]] [3]''' | {{знамеикона|BLR}} [[Анастасија Јакимова]] | 6&ndash;1, 6&ndash;1 |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Луис Армстронг |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 5|Жени поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|CZE}} '''[[Луси Шафарова]] [27]''' | {{знамеикона|USA}} [[Медисон Кис]] [WC] | 3&ndash;6, 7&ndash;5, 6&ndash;4 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 5|Мажи поединечно 1во коло]] | {{знамеикона|ARG}} '''[[Хуан мартин дел Потро]] [18]''' | {{знамеикона|ITA}} [[Филипо Воландри]] | 6&ndash;3, 6&ndash;1, 6&ndash;1 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 7|Жени поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|AUS}} '''[[Саманта Стосур]] [9]''' | {{знамеикона|USA}} [[Коко Вандервеге]] | 6&ndash;3, 6&ndash;4 |- |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 5|Мажи поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|USA}} '''[[Џон Иснер]] [28]''' |{{знамеикона|CYP}} [[Маркос Багатис]] | 7&ndash;6^7–2, 7&ndash;6^13–11, 2&ndash;6, 6&ndash;4 |- !colspan=4|'''Натпревари на Големата Трибина |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 5|Мажи поединечно 1во коло]] | {{знамеикона|BRA}} '''[[Роџерио Дутра да Силва]] [LL]''' | {{знамеикона|IRL}} [[Лук Соренсен]] [Q] | 6&ndash;0, 3&ndash;6, 6&ndash;4, 1&ndash;0, retired |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 7|Жени поединечно 2ро коло]] |{{знамеикона|USA}} '''[[Кристина МекХејл]]''' |{{знамеикона|FRA}} [[Марион Бартоли]] [8] | 7&ndash;6^7–2, 6&ndash;2 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 5|Мажи поединечно 1во коло]] |{{знамеикона|USA}} '''[[Роби Џинепри]] [WC]''' |{{знамеикона|BRA}} [[Жоао Соуза]] [Q] | 6&ndash;3, 6&ndash;4, 6&ndash;7^5–7, 6&ndash;1 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 5|Жени поединечно 2ро коло]] |{{знамеикона|GER}} '''[[Анџелика Кербер]]''' |{{знамеикона|POL}} [[Агнешка Радванска]] [12] | 6&ndash;3, 4&ndash;6, 6&ndash;3 |- !colspan=4|''Обоената позадина ги означува ноќните натпревари'' |} ===Ден 4 (1 септември)=== * [http://www.usopen.org/en_US/scores/schedule/schedule10.html Распоред на натпревари] *Отпаднати носители: ** [[2011 УС Опен – Мажи поединечно|Мажи поединечно]]: {{знамеикона|FRA}} [[Гаел Монфилс]] [7], {{знамеикона|FRA}} [[Ричард Гаскет]] [13], {{знамеикона|CZE}} [[Радек Штепанек]] [23], {{знамеикона|FRA}} [[Михаел Љодра]] [29] ** [[2011 УС Опен – Жени поединечно|Жени поединечно]]: {{знамеикона|ISR}} [[Шахар Пеер]] [23], {{знамеикона|AUS}} [[Јармила Гајдшова]] [29], {{знамеикона|EST}} [[Каиа Канепи]] [31] ** [[2011 УС Опен – Мажи двојки|Мажи двојки]]: {{знамеикона|GER}} [[Кристофер Кас]] / {{знамеикона|AUT}} [[Александер Пеја]] [10] ** [[2011 УС Опен – Жени двојки|Жени двојки]]: {{знамеикона|CHN}} [[Пенг Шуи]] / {{знамеикона|CHN}} [[Зенг Ји]] [7], {{знамеикона|RSA}} [[Натали Грандин]] / {{знамеикона|CZE}} [[Владимира Ухлирова]] [11] ** [[2011 УС Опен – Мешани двојки|Мешани двојки]]: {{знамеикона|KAZ}} [[Јарослава Шведова]] / {{знамеикона|BLR}} [[Макс Мирнји]] [3], {{знамеикона|IND}} [[Саниа Мирза]] / {{знамеикона|IND}} [[Махеш Бупати]] [6] {|class="wikitable collapsible uncollapsed" style=margin:auto !colspan=4|'''Натпревари на главните терени |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Артур Аше |- ! Настан ! Победник ! Губитник ! Резултат |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 4|Жени поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|ITA}} '''[[Франческа Скијавоне]] [7]''' | {{знамеикона|CRO}} [[Мирјана Лучич]] | 6–1, 6–1 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 3|Мажи поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|SUI}} '''[[Роџер Федерер]] [3]''' | {{знамеикона|ISR}} [[Дуди Села]] | 6–3, 6–2, 6–2 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 3|Жени поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|USA}} '''[[Серена Вилијамс]] [28]''' | {{знамеикона|NED}} [[Михаела Крајичек]] [Q] | 6–0, 6–1 |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 1|Жени поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|DEN}} '''[[Каролине Возниацки]] [1]''' | {{знамеикона|NED}} [[Аранткса Рус]] | 6–2, 6–0 |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 1|Мажи поединечно 2ро коло]] | '''{{знамеикона|SRB}} [[Новак Џоковиќ]] [1]''' | {{знамеикона|ARG}} [[Карлос Берлок]] | 6–0, 6–0, 6–2 |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Луис Армстронг |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 4|Жени поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|SRB}} '''[[Јелена Јанковиќ]] [11]''' | {{знамеикона|AUS}} [[Јелена Докич]] | 6–3, 6–4 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 2|Мажи поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|ESP}} '''[[Хуан Карлос Фереро]]''' | {{знамеикона|FRA}} [[Гаел Монфилс]] [7] | 7–6^(7–5), 5–7, 6–7^(5–7), 6–4, 6–4 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 4|Мажи поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|USA}} '''[[Мерди Фиш]] [8]''' | {{знамеикона|Tunisia}} [[Малек Јазири]] [Q] | 6–2, 6–2, 6–4 |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 3|Жени поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|BLR}} '''[[Викторија Азаренка]] [4]''' | {{знамеикона|ARG}} [[Гизела Дулко]] | 6–4, 6–3 |- !colspan=4|'''Натпревари на Големата Трибина |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 2|Мажи поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|CZE}} '''[[Томаш Бердих]] [9]''' | {{знамеикона|ITA}} [[Фабио Фоњини]] | 7–5, 6–0, 6–0 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 2|Жени поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|GER}} '''[[Андреа Петкович]] [10]''' | {{знамеикона|CHN}} [[Зенг Ји]] | 3–6, 6–3, 6–3 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 4|Мажи поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|FRA}} '''[[Жо-Вилфред Цонга]] [11]''' | {{знамеикона|UKR}} [[Сергеј Бубка]] [Q] | 6–3, 7–5, 6–2 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 3|Жени поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|USA}} '''[[Слоан Стефенс]] [WC]''' | {{знамеикона|ISR}} [[Шахар Пеер]] [23] | 6–1, 7–6^(7–4) |- !colspan=4|''Обоената позадина ги означува ноќните натпревари'' |} ===Ден 5 (2 септември)=== * [http://www.usopen.org/en_US/scores/schedule/schedule11.html Распоред на натпревари] *Отпаднати носители: ** [[2011 УС Опен – Мажи поединечно|Мажи поединечно]]: {{знамеикона|SUI}} [[Станислас Вавринка]] [14], {{знамеикона|AUT}} [[Јурген Мелцер]] [17], {{знамеикона|CRO}} [[Иван Љубичич]] [30] ** [[2011 УС Опен – Жени поединечно|Жени поединечно]]: {{знамеикона|RUS}} [[Марија Шарапова]] [3], {{знамеикона|GER}} [[Џуриј Горгес]] [19], {{знамеикона|RUS}} [[Надја Петрова]] [24], {{знамеикона|CZE}} [[Луси Шафарова]] [27], {{знамеикона|ESP}} [[Анабел Медина Гаригес]] [30] ** [[2011 УС Опен – Мажи двојки|Мажи двојки]]: {{знамеикона|BLR}} [[Макс Мирнји]] / {{знамеикона|CAN}} [[Даниел Нестор]] [2], {{знамеикона|BRA}} [[Марсело Мело]] / {{знамеикона|BRA}} [[Бруно Соарес]] [12] ** [[2011 УС Опен – Жени двојки|Жени двојки]]: {{знамеикона|ESP}} [[Нурија Љагостер Вивес]] / {{знамеикона|ESP}} [[Аранткса Пара Сантоња]] [14] ** [[2011 УС Опен – Мешани двојки|Мешани двојки]]: {{знамеикона|USA}} [[Ваниа Кинг]] / {{знамеикона|IND}} [[Рохан Бопана]] [5] {|class="wikitable collapsible uncollapsed" style=margin:auto !colspan=4|'''Натпревари на главните терени |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Артур Аше |- ! Настан ! Победник ! Губитник ! Резултат |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 8|Жени поединечно 3то коло]] | {{знамеикона|RUS}} '''[[Вера Звонарева]] [2]''' | {{знамеикона|ESP}} [[Анабел Медина Гаригес]] [30] | 6–4, 7–5 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 6|Жени поединечно 3то коло]] | {{знамеикона|ITA}} '''[[Флавија Пенета]] [26]''' | {{знамеикона|RUS}} [[Марија Шарапова]] [3] | 6–3, 3–6, 6–4 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 8|Мажи поединечно 2ро коло]] |{{знамеикона|ESP}} '''[[Рафаел Надал]] [2]''' |{{знамеикона|FRA}} [[Николас Махут]] | 6–2, 6–2, предаден |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 7|Жени поединечно 3то коло]] | {{знамеикона|RUS}} '''[[Марија Кириленко]] [25]''' | {{знамеикона|USA}} [[Кристна МекХејл]] | 6–2, 6–3 |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 7|Мажи поединечно 2ро коло]] |{{знамеикона|USA}} '''[[Енди Родик]] [21]''' |{{знамеикона|USA}} [[Џек Сок]] | 6–3, 6–3, 6–4 |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Луис Армстронг |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 5|Жени поединечно 3то коло]] | {{знамеикона|ROU}} '''[[Моника Никулеску]]''' | {{знамеикона|CZE}} [[Луси Шафарова]] [27] | 6–0, 6–1 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 5|Мажи поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|USA}} '''[[Џон Иснер]] [28]''' | {{знамеикона|USA}} [[Роби Џинепри]] [WC] | 6–4, 6–3, 6–4 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 6|Мажи поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|GBR}} '''[[Енди Мареј]] [4]''' | {{знамеикона|NED}} [[Робин Хасе]] | 6&ndash;7^(5&ndash;7), 2&ndash;6, 6&ndash;2, 6&ndash;0, 6&ndash;4 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 7|Жени поединечно 3то коло]] | {{знамеикона|AUS}} '''[[Саманта Стосур]] [9]''' | {{знамеикона|RUS}} [[Надја Петрова]] [24] | 7–6^(7–5), 6–7^(5–7), 7–5 |- !colspan=4|'''Натпревари на Големата Трибина |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 5|Мажи поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|ARG}} '''[[Хуан мартин дел Потро]] [18]''' | {{знамеикона|ARG}} [[Диего Жанкуера]] | 6–2, 6–1, 7–5 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 6|Жени поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|CHN}} '''[[Пенг Шуи]] [13]''' |{{знамеикона|GER}} [[Џулиај Горгес]] [19] | 6–4, 7–6^(7–1) |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 8|Жени поединечно 3то коло]] | {{знамеикона|GER}} '''[[Сабине Лисицки]] [22]''' | {{знамеикона|USA}} [[Ирина Фалкони]] | 6–0, 6–1 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 7|Мажи поединечно 2ро коло]] | {{знамеикона|ESP}} '''[[Давид Ферер]] [5]''' | {{знамеикона|USA}} [[Џејмс Блејк]] | 6–4, 6–3, 6–4 |- !colspan=4|''Обоената позадина ги означува ноќните натпревари'' |} ===Ден 6 (3 септември)=== * [http://www.usopen.org/en_US/scores/schedule/schedule12.html Распоред на натпревари] *Отпаднати носители: ** [[2011 УС Опен – Мажи поединечно|Мажи поединечно]]: {{знамеикона|CZE}} [[Томаш Бердих]] [9], {{знамеикона|ESP}} [[Фернандо Вердаско]] [19], {{знамеикона|CRO}} [[Марин Чилич]] [27], {{знамеикона|ESP}} [[Марсел Грањолерс]] [31] ** [[2011 УС Опен – Жени поединечно|Жени поединечно]]: {{знамеикона|BLR}} [[Викторија Азаренка]] [4], {{знамеикона|SER}} [[Јелена Јанковиќ]] [11], {{знамеикона|ITA}} [[Роберта Винчи]] [18] ** [[2011 УС Опен – Мажи двојки|Мажи двојки]]: {{знамеикона|USA}} [[Ерик Буторак]] / {{знамеикона|CUR}} [[Жан-Жулиен Рохер]] [8], {{знамеикона|ARG}} [[Хуан Игнасио Чела]] / {{знамеикона|ARG}} [[Едуардо Шбанк]] [14] ** [[2011 УС Опен – Мешани двојки|Мешани двојки]]: {{знамеикона|USA}} [[Лизел Хубер]] / {{знамеикона|USA}} [[Боб Брајан]] [1], {{знамеикона|SLO}} [[Катарина Среботник]] / {{знамеикона|CAN}} [[Даниел Нестор]] [2] {|class="wikitable collapsible uncollapsed" style=margin:auto !colspan=4|'''Натпревари на главните терени |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Артур Аше |- ! Настан ! Победник ! Губитник ! Резултат |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 1|Жени поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|DEN}} '''[[Каролине Возниацки]] [1]''' |{{знамеикона|USA}} [[Ваниа Кинг]] |6–2, 6–4 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 3|Мажи поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|SUI}} '''[[Роџер Федерер]] [3]''' |{{знамеикона|CRO}} [[Марин Чилич]] [27] |6–3, 4–6, 6–4, 6–2 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 3|Жени поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|USA}} '''[[Серена Вилијамс]] [28]''' |{{знамеикона|BLR}} [[Викторија Азаренка]] [4] |6–1, 7–6^(7–5) |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 3|Жени поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|SER}} '''[[Ана Ивановиќ]] [16]''' |{{знамеикона|USA}} [[Слоан Стефенс]] [WC] | 6–3, 6–4 |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 1|Мажи поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|SER}} '''[[Новак Џоковиќ]] [1]''' |{{знамеикона|RUS}} [[Николај Давиденко]] | 6–3, 6–4, 6–2 |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Луис Армстронг |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 2|Мажи поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|SER}} '''[[Јанко Типсаревиќ]] [20]''' |{{знамеикона|CZE}} [[Томаш Бердих]] [9] | 6–4, 5–0, предадено |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 4|Жени поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|RUS}} '''[[Анастасија Павличенкова]] [17]''' |{{знамеикона|SER}} [[Јелена Јанковиќ]] [11] |6–4, 6–4 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 4|Мажи поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|USA}} '''[[Мерди Фиш]] [8]''' |{{знамеикона|RSA}} [[Кевин Андерсон]] |6–4, 7–6^(7–4), 7–6^(7–3) |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 1|Жени поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|RUS}} '''[[Светлана Кузнецова]] [15]''' |{{знамеикона|UZB}} [[Акгул Аманмурадова]] |6–4, 6–2 |- !colspan=4|'''Натпревари на Големата Трибина |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 4|Жени поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|ITA}} '''[[Франческа Скијавоне]] [7]''' |{{знамеикона|RSA}} [[Шанел Шиперс]] |5–7, 7–6^(7–5), 6–3 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 2|Жени поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|GER}} '''[[Андреа Петкович]] [10]''' |{{знамеикона|ITA}} [[Роберта Винчи]] [18] |6–4, 6–0 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 3|Мажи поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|ARG}} '''[[Хуан Монако]]''' |{{знамеикона|GER}} [[Томи Хас]] [PR] |6–7^(3–7), 6–3, 6–2, 6–3 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 4|Мажи поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|FRA}} '''[[Жо-Вилфред Цонга]] [11]''' |{{знамеикона|ESP}} [[Фернандо Вердаско]] [19] |6–3, 7–5, 6–4 |- !colspan=4|''Обоената позадина ги означува ноќните натпревари'' |} ===Ден 7 (4 септември)=== * [http://www.usopen.org/en_US/scores/schedule/schedule13.html Распоред на натпревари] *Отпаднати носители: ** [[2011 УС Опен – Мажи поединечно|Мажи поединечно]]: {{знамеикона|ARG}} [[Хуан мартин дел Потро]] [18], {{знамеикона|ARG}} [[Хуан Игнасио Чела]] [24], {{знамеикона|ESP}} [[Фелисиано Лопес]] [25], {{знамеикона|GER}} [[Флоријан мајер]] [26] ** [[2011 УС Опен – Жени поединечно|Жени поединечно]]: {{знамеикона|CHN}} [[Пенг Шуи]] [13], {{знамеикона|GER}} [[Сабине Лисицки]] [22], {{знамеикона|RUS}} [[Марија Кириленко]] [25] ** [[2011 УС Опен – Мажи двојки|Мажи двојки]]: {{знамеикона|ESP}} [[Марсел Грањолерс]] / {{знамеикона|ESP}} [[Марк Лопес]] [13] ''(предадено)'', {{знамеикона|BAH}} [[Марк Кноулес]] / {{знамеикона|BEL}} [[Ксавиер Малис]] [15] ** [[2011 УС Опен – Жени двојки|Жени двојки]]: {{знамеикона|IND}} [[Саниа Мирза]] / {{знамеикона|RUS}} [[Елена Веснина]] [6], {{знамеикона|AUS}} [[Јармила Гајдошова]] / {{знамеикона|USA}} [[Бетани Матек-Сандс]] [16] {|class="wikitable collapsible uncollapsed" style=margin:auto !colspan=4|'''Натпревари на главните терени |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Артур Аше |- ! Настан ! Победник ! Губитник ! Резултат |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 8|Мажи поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|ESP}} '''[[Рафаел Надал]] [2]''' |{{знамеикона|ARG}} [[Давид Налбандијан]] |7–6^(7–5), 6–1, 7–5 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 7|Мажи поединечно 3то коло]] | {{знамеикона|USA}} '''[[Енди Родик]] [21]''' | {{знамеикона|FRA}} [[Жулиен Бенето]] [WC] |6–1, 6–4, 7–6^(7–5) |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 6|Мажи поединечно 3то коло]] | {{знамеикона|GBR}} '''[[Енди Мареј]] [4]''' | {{знамеикона|ESP}} [[Фелисиано Лопес]] [25] | 6–1, 6–4, 6–2 |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 8|Жени поединечно 4то коло]] | {{знамеикона|RUS}} '''[[Вера Звонарева]] [2]''' | {{знамеикона|GER}} [[Сабине Лисицки]] [22] | 6–2, 6–3 |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Луис Армстронг |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 6|Жени поединечно 4то коло]] |{{знамеикона|ITA}} '''[[Флавија Пенета]] [26]''' |{{знамеикона|CHN}} [[Шуи Пенг]] [13] |6–4, 7–6^(8–6) |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 5|Мажи поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|FRA}} '''[[Жил Симон]] [12]''' |{{знамеикона|ARG}} [[Хуан мартин дел Потро]] [18] |4–6, 7–6^(7–5), 6–2, 7–6^(7–3) |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 5|Мажи поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|USA}} '''[[Џон Иснер]] [28]''' |{{знамеикона|USA}} [[Алекс Богомолов]] |7–6^(11–9), 6–4, 6–4 |- !colspan=4|'''Натпревари на Големата Трибина |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 8|Мажи поединечно 3то коло]] |{{знамеикона|LUX}} '''[[Жил Милер]]''' |{{знамеикона|RUS}} [[Игор Кунитсин]] |6–1, 6–4, 6–4 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 6|Мажи поединечно 3то коло]] | {{знамеикона|USA}} '''[[Доналд Јанг]] [WC]''' | {{знамеикона|ARG}} [[Хуан Игнасио Чека]] [24] | 7–5, 6–4, 6–3 |- |[[2011 УС Опен – Жени двојки#Секција 2|Жени двојки 3то коло]] | {{знамеикона|USA}} '''[[Лизел Хубер]]''' <br> {{знамеикона|USA}} '''[[Лиса Рејмонд]] [4]''' | {{знамеикона|AUS}} [[Јармила Гајдошова]] <br> {{знамеикона|USA}} [[Бетани Матек-Сандс]] [16] | 6–2, 7–6^(7–5) |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 7|Жени поединечно 4то коло]] | {{знамеикона|AUS}} '''[[Саманта Стосур]] [9]''' | {{знамеикона|RUS}} [[Марија Кирленко]] [25] | 6–2, 6–7^(15–17), 6–3 |- !colspan=4|''Обоената позадина ги означува ноќните натпревари'' |} ===Ден 8 (5 септември)=== * [http://www.usopen.org/en_US/scores/schedule/schedule14.html Распоред на натпревари] *Отпаднати носители: ** [[2011 УС Опен – Мажи поединечно|Мажи поединечно]]: {{знамеикона|USA}} [[Мерди Фиш]] [8], {{знамеикона|UKR}} [[Александр Долгопогов]] [22] ** [[2011 УС Опен – Жени поединечно|Жени поединечно]]: {{знамеикона|ITA}} [[Франческа Скијавоне]] [7], {{знамеикона|RUS}} [[Светлана Кузнецова]] [15], {{знамеикона|SRB}} [[Ана Ивановиќ]] [16] ** [[2011 УС Опен – Мажи двојки|Мажи двојки]]: {{знамеикона|FRA}} [[Михаел Љодра]] / {{знамеикона|SRB}} [[Ненад Зимојниќ]] [3] ** [[2011 УС Опен – Жени двојки|Жени двојки]]: {{знамеикона|ARG}} [[Гизела Дулко]] / {{знамеикона|ITA}} [[Флавија Пенета]] [2], {{знамеикона|ESP}} [[Марија Хосе мартинез Сачез]] / {{знамеикона|ESP}} [[Анабел Медина Гаригез]] [12] {|class="wikitable collapsible uncollapsed" style=margin:auto !colspan=4|'''Натпревари на главните терени |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Артур Аше |- ! Настан ! Победник ! Губитник ! Резултат |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 4|Жени поединечно 4то коло]] |{{знамеикона|RUS}} '''[[Анастасија Павличенкова]] [17]''' |{{знамеикона|ITA}} [[Франческа Скијавоне]] [7] |5–7, 6–3, 6–4 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 3|Жени поединечно 4то коло]] |{{знамеикона|USA}} '''[[Серена Вилијамс]] [28]''' |{{знамеикона|SRB}} [[Ана Ивановиќ]] [16] |6–3, 6–4 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 4|Мажи поединечно 4то коло]] |{{знамеикона|FRA}} '''[[Жо-Вилфред Цонга]] [11]''' |{{знамеикона|USA}} [[Мерди Фиш]] [8] | 6–4, 6–7^(5–7), 3–6, 6–4, 6–2 |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 1|Жени поединечно 4то коло]] |{{знамеикона|DEN}} '''[[Каролине Возниацки]] [1]''' |{{знамеикона|RUS}} [[Светлина Кузнецова]] [15] | 6–7^(6–8), 7–5, 6–1 |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 3|Мажи поединечно 4то коло]] |{{знамеикона|SUI}} '''[[Роџер Федерер]] [3]''' |{{знамеикона|ARG}} [[Хуан Монако]] |6–1, 6–2, 6–0 |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Луис Армстронг |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 2|Мажи поединечно 4то коло]] |{{знамеикона|SRB}} '''[[Јанко Типсаревиќ]] [20]''' |{{знамеикона|ESP}} [[Хуан Карлос Фереро]] |7–5, 6–7^(3–7), 7–5, 6–2 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 1|Мажи поединечно 4то коло]] |{{знамеикона|SRB}} '''[[Новак Џоковиќ]] [1]''' |{{знамеикона|UKR}} [[Александр Долгопогов]] [22] |7–6^(16–14), 6–4, 6–2 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Секција 2|Жени поединечно 4то коло]] |{{знамеикона|GER}} '''[[Андреа Петкович]] [10]''' |{{знамеикона|ESP}} [[Карла Суарез Наваро]] |6–1, 6–4 |- !colspan=4|'''Натпревари на Големата Трибина |- |[[2011 УС Опен – Жени двојки#Секција 4|Жени двојки 3то коло]] |{{знамеикона|ITA}} '''[[Сара Ерани]] [15]''' <br> {{знамеикона|ITA}} '''[[Роберт Винчи]] [15]''' |{{знамеикона|ARG}} [[Гизела Дулко]] [2] <br> {{знамеикона|ITA}} [[Флавија Пенета]] [2] |4–6, 7–5, 6–2 |- |[[2011 УС Опен – Мажи двојки#Секција 3|Мажи двојки 3то коло]] | {{знамеикона|IND}} '''[[Махеш Бупати]] [4]''' <br> {{знамеикона|IND}} '''[[Леандер Паез]] [4]''' | {{знамеикона|IND}} [[Сомдев Деварман]] <br> {{знамеикона|Philippines}} [[Трет Хондрад Куеј]] |6–4, 7–5 |- |[[2011 УС Опен – Мешани двојки#Долна Половина|Мешани двојки Четвртфинале]] | {{знамеикона|ARG}} '''[[Гизела Дулко]] [8]''' <br> {{знамеикона|ARG}} '''[[Едуардо Шванк]] [8]''' | {{знамеикона|AUS}} [[Јармила Гајдошова]] <br> {{знамеикона|BRA}} [[Бруно Соарес]] |3–6, 6–3, [10–8] |- |[[2011 УС Опен – Мажи двојки#Секција 2|Мажи двојки 3то коло]] | {{знамеикона|ESP}} '''[[Давид Мореро]]''' <br> {{знамеикона|ITA}} '''[[Андреас Сепи]]''' | {{знамеикона|FRA}} [[Михаел Љодра]] [3] <br> {{знамеикона|SRB}} [[Ненад Зимојниќ]] [3] | 7–6^(7–4), 6–4 |- !colspan=4|''Обоената позадина ги означува ноќните натпревари'' |} ===Ден 9 (6 септември)=== Сите натпревари кои требаш да се играат на овој ден, беа одложени поради постојан дожд. * [http://www.usopen.org/en_US/scores/schedule/schedule15.html Распоред на натпревари] {|class="wikitable collapsible uncollapsed" style=margin:auto !colspan=4|'''Натпревари на главните терени |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Артур Аше |- ! Настан ! Победник ! Губитник ! Резултат |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 6|Мажи поединечно 4то коло]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|USA}} '''[[Доналд Јанг]] [WC]''' против {{знамеикона|GBR}} '''[[Енди Мареј]] [4]''' |rowspan=2|Одложени |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 8|Мажи поединечно 4то коло]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|LUX}} '''[[Жил Милер]]''' против {{знамеикона|ESP}} '''[[Рафаел Надал]] [2]''' |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 7|Мажи поединечно 4то коло]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|ESP}} '''[[Давид Ферер]] [5]''' против {{знамеикона|USA}} '''[[Енди Родик]] [21]''' |rowspan=2|Одложени |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мешани двојки#Финале|Мешани двојки Полуфинале]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|USA}} '''[[Мелани Удин]] [WC]''' / {{знамеикона|USA}} '''[[Џек Сок]] [WC]''' против <br> {{знамеикона|RUS}} '''[[Елена Веснина]] [7]''' / {{знамеикона|IND}} '''[[Леандер Паез]] [7]''' |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Луис Армстронг |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 5|Мажи поединечно 4то коло]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|USA}} '''[[Џон Иснер]] [28]''' против {{знамеикона|FRA}} '''[[Жил Симон]] [12]''' |rowspan=3|Одложени |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Финале|Жени поединечно Четвртфинале]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|GER}} '''[[Анжелик Кербер]]''' против {{знамеикона|ITA}}'''[[Флавија Пенета]] [26]''' |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Финале|Жени поединечно Четвртфинале]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|AUS}} '''[[Саманта Стосур]] [9]''' против {{знамеикона|RUS}} '''[[Вера Звонарева]] [2]''' |- !colspan=4|'''Натпревари на Големата Трибина |- |[[2011 УС Опен – Мажи двојки#Финале|Мажи двојки Четвртфинале]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|ITA}} '''[[Симоне Болели]]''' / {{знамеикона|ITA}} '''[[Фабио Фоњини]]''' против <br> {{знамеикона|SWE}} '''[[Роберт Линдштед]] [7]''' / {{знамеикона|ROU}} '''[[Хориа Текау]] [7]''' |rowspan=4|Одложени |- |[[2011 УС Опен – Жени двојки#Финале|Жени двојки Четвртфинале]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|SVK}} '''[[Даниела Хантукоа]]''' / {{знамеикона|POL}}'''[[Агнешка Радванска]]''' против <br> {{знамеикона|ITA}} '''[[Сара Ерани]] [15]''' /{{знамеикона|ITA}} '''[[Роберта Винчи]] [15]''' |- |[[2011 УС Опен – Мажи двојки#Финале|Мажи двојки Четвртфинале]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|POL}} '''[[Мариуш Фирстенберг]] [6]''' / {{знамеикона|POL}}'''[[Мацин Марковски]] [6]''' против <br> {{знамеикона|IND}} '''[[Махеш Бупати]] [4]''' /{{знамеикона|IND}} '''[[Леандер Паез]] [4]''' |- |[[2011 УС Опен – Мажи двојки#Финале|Мажи двојки Четвртфинале]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|ESP}} '''[[Давид Мореро]]''' / {{знамеикона|ITA}} '''[[Андреас Сепи]]''' против <br> {{знамеикона|AUT}} '''[[Јурген Мелцер]] [9]''' / {{знамеикона|GER}} '''[[Филип Пецшнер]] [9]''' |- !colspan=4|''Обоената позадина ги означува ноќните натпревари'' |} ===Ден 10 (7 септември)=== Поради дождливото време, дневните и ноќните сесии на Денот 10 беа откажани. Играта ќе продолжи на Ден 11 (8 септември), доколку дозволи времето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.usopen.org/en_US/news/weather.html|title=Информации за времето и распоредот|accessdate=7 септември 2011|publisher=usopen.org}}</ref> * [http://www.usopen.org/en_US/scores/schedule/schedule16.html аспоред на натпревари] {|class="wikitable collapsible uncollapsed" style=margin:auto !colspan=4|'''Натпревари на главните терени |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Артур Аше |- ! Настан ! Победник ! Губитник ! Резултат |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 8|Мажи поединечно 4то коло]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|LUX}} '''[[Жил Милер]]''' против {{знамеикона|ESP}} '''[[Рафаел Надал]] [2]''' |3–0, '''прекинат''' |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Финале|Мажи поединечно Четвртфинале]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|SRB}} '''[[Новак Џоковиќ]] [1]''' против {{знамеикона|SRB}} '''[[Јанко Типсаревиќ]] [20]''' |'''Одложени''' |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Финале|Жени поединечно Четвртфинале]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|USA}} '''[[Серена Вилијамс]] [28]''' против {{знамеикона|RUS}} '''[[Анастасија Павличенкова]] [17]''' |'''Одложени''' |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Финале|Мажи поединечно Четвртфинале]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|SUI}} '''[[Роџер Федерер]] [3]''' против {{знамеикона|FRA}} '''[[Жо-Вилфред Цонга]] [11]''' |'''Одложени''' |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Луис Армстронг |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 7|Мажи поединечно 4то коло]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|ESP}} '''[[Давид Ферер]] [5]''' против {{знамеикона|USA}} '''[[Енди Родик]] [21]''' |1–3, '''прекинат''' |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Финале|Жени поединечно Четвртфинале]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|AUS}} '''[[Саманта Стосур]] [9]''' против {{знамеикона|RUS}} '''[[Вера Ѕвонарева]] [2]''' |'''Одложени''' |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Финале|Жени поединечно Четвртфинале]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|DEN}} '''[[Каролине Возниацки]] [1]''' против {{знамеикона|GER}} '''[[Андреа Петкович]] [10]''' |'''Одложени''' |- !colspan=4|'''Натпревари на Големата Трибина |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 6|Мажи поединечно 4то коло]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|USA}} '''[[Доналд Јанг]] [WC]''' против {{знамеикона|GBR}} '''[[Енди Мареј]] [4]''' |2–1, '''прекинат''' |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 5|Мажи поединечно 4то коло]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|USA}} '''[[Џон Иснер]] [28]''' против {{знамеикона|FRA}} '''[[Жил Симон]] [12]''' |'''Одложени''' |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Финале|Жени поединечно Четвртфинале]] |colspan=2 align=center| {{знамеикона|GER}} '''[[Анжелик Кербер]]''' против {{знамеикона|ITA}} '''[[Флавија Пенета]] [26]''' |'''Одложени''' |- !colspan=4|''Обоената позадина ги означува ноќните натпревари'' |} === Ден 11 (8 септември) === * [http://www.usopen.org/en_US/scores/schedule/schedule17.html Распоред на натпревари] *Отпаднати носители: ** [[2011 УС Опен – Мажи поединечно|Мажи поединечно]]: {{знамеикона|ESP}} [[Давид Ферер]] [5], {{знамеикона|FRA}} [[Жо-Вилфред Цонга]] [11] , {{знамеикона|FRA}} [[Жил Симон]] [12], {{знамеикона|SRB}} [[Јанко Типсаревиќ]] [20] ** [[2011 УС Опен – Жени поединечно|Жени поединечно]]: {{знамеикона|RUS}} [[Вера Звонарева]] [2], {{знамеикона|GER}} [[Андреа Петкович]] [10], {{знамеикона|RUS}} [[Анастасија Павличенкова]] [17], {{знамеикона|ITA}} [[Флавија Пенета]] [26] ** [[2011 УС Опен – Мажи двојки|Мажи двојки]]: {{знамеикона|IND}} [[Махеш Бупати]] / {{знамеикона|IND}} [[Леандер Паез]] [4], {{знамеикона|SWE}} [[Роберт Линдштед]] / {{знамеикона|ROU}} [[Хорија Текау]] [7] ** [[2011 УС Опен – Жени двојки|Жени двојки]]: {{знамеикона|CZE}} [[Квета Пешке]] / {{знамеикона|SLO}} [[Катарина Среботник]] [1], {{знамеикона|CZE}} [[Андреа Хлавачкова]] / {{знамеикона|CZE}} [[Луси Храдечка]] [8], {{знамеикона|CZE}} [[Ивета Бенешова]] / {{знамеикона|CZE}} [[Барбора Захвалова-Штрикова]] [9], {{знамеикона|ITA}} [[Сара Ерани]] / {{знамеикона|ITA}} [[Роберта Винчи]] [15] ** [[2011 УС Опен – Мешани двојки|Мешани двојки]]: {{знамеикона|RUS}} [[Елена Веснина]] / {{знамеикона|IND}} [[Леандер Паез]] [7] ''(предадена)'' {|class="wikitable collapsible uncollapsed" style=margin:auto !colspan=4|'''Натпревари на главните терени |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Артур Аше |- ! Настан ! Победник ! Губитник ! Резултат |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 8|Мажи поединечно 4то коло]] | {{знамеикона|ESP}} '''[[Рафаел Надал]] [2]''' | {{знамеикона|LUX}} [[Жил Милер]] | 7–6^(7–1), 6–1, 6–2 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Финале|Жени поединечно Четвртфинале]] | {{знамеикона|USA}} '''[[Серена Вилијамс]] [28]''' | {{знамеикона|RUS}} [[Анастасија Павличенкова]] [17] | 7-5, 6-1 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Финале|Мажи поединечно Четвртфинале]] | {{знамеикона|SRB}} '''[[Новак Џоковиќ]] [1]''' | {{знамеикона|SRB}} [[Јанко Типсаревиќ]] [20] | 7–6^(7–2), 6–7^(3–7), 6–0, 3–0, предадена |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Финале|Мажи поединечно Четвртфинале]] | {{знамеикона|SUI}} '''[[Роџер Федерер]] [3]''' | {{знамеикона|FRA}} [[Жо-Вилфред Цонга]] [11] |6–4, 6–3, 6–3 |- !colspan=4|'''Натпревари на Големата Трибина |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Секција 6|Мажи поединечно 4то коло]] | {{знамеикона|GBR}} '''[[Енди Мареј]] [4]''' | {{знамеикона|USA}} [[Доналд Јанг]] [WC] | 6–2, 6–3, 6–3 |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Финале|Жени поединечно Четвртфинале]] | {{знамеикона|AUS}} '''[[Саманта Стосур]] [9]''' |{{знамеикона|RUS}} [[Вера Звонарева]] [2] |6-3, 6-3 |- |[[2011 УС Опен – Мешани двојки#Финале|Мешани двојки Полуфинале]] | {{знамеикона|USA}} '''[[Мелани Удин]] [WC]''' <br> {{знамеикона|USA}} '''[[Џек Сок]] [WC]''' | {{знамеикона|RUS}} [[Елена Веснина]] [7] <br> {{знамеикона|IND}} [[Леандер Паез]] [7] | Предадена |- |[[2011 УС Опен – Жени двојки#Финале|Жени двојки Четвртфинале]] | {{знамеикона|SVK}} '''[[Даниела Хантукова]] <br> {{знамеикона|POL}} [[Агнешка Радванска]]''' | {{знамеикона|ITA}} [[Сара Ерани]] [15] <br> {{знамеикона|ITA}} [[Роберта Винчи]] [15] | 6–3, 7–6^(7–3) |- !colspan=4|''Обоената позадина ги означува ноќните натпревари'' |} === Ден 12 (9 септември) === * [http://www.usopen.org/en_US/scores/schedule/schedule18.html Распоред на натпревари] *Отпаднати носители: ** [[2011 УС Опен – Мажи поединечно|Мажи поединечно]]: {{знамеикона|USA}} [[Џон Иснер]] [28], {{знамеикона|USA}} [[Енди Родик]] [21] ** [[2011 УС Опен – Мажи двојки|Мажи двојки]]: {{знамеикона|IND}} [[Рохан Бопана]] / {{знамеикона|Pakistan}} [[Аисам-ул-Хак Куреши]] [5] ** [[2011 УС Опен – Жени двојки|Жени двојки]]: {{знамеикона|RUS}} [[Марија Кириленко]] / {{знамеикона|RUS}} [[Надја Петрова]] [5] ** [[2011 УС Опен – Мешани двојки|Мешани двојки]]: {{знамеикона|ARG}} [[Гизела Дулко]] / {{знамеикона|ARG}} [[Едуардо Шванк]] [8] {|class="wikitable collapsible uncollapsed" style=margin:auto !colspan=4|'''Натпревари на главните терени |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Артур Аше |- ! Настан ! Победник ! Губитник ! Резултат |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Финале|Мажи поединечно Четвртфинале]] | {{знамеикона|GBR}} '''[[Енди Мареј]] [4]''' | {{знамеикона|USA}} [[Џон Иснер]] [28] |7−5, 6−4, 3−6, 7−6⁽⁷⁻²⁾ |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Финале|Мажи поединечно Четвртфинале]] | {{знамеикона|ESP}} '''[[Рафаел Надал]] [2]''' | {{знамеикона|USA}} [[Енди Родик]] [21] |6–2, 6–1, 6–3 |- |[[2011 УС Опен – Мешани двојки#Финале|Мешани двојки Финале]] | {{знамеикона|USA}} '''[[Мелани Удин]] [WC]''' <br> {{знамеикона|USA}} '''[[Џек Сок]] [WC]''' | {{знамеикона|ARG}} [[Гизела Дулко]] [8] <br> {{знамеикона|ARG}} [[Едуардо Шванк]] [8] |7–6^(7–4), 4–6, [10–8] |- !colspan=4|'''Натпревари на Големата Трибина |- |[[2011 УС Опен – Мажи двојки#Финале|Мажи двојки Полуфинале]] | {{знамеикона|AUT}} '''[[Јурген Мелцер]] [9]''' <br> {{знамеикона|GER}} '''[[Филип Пецшнер]] [9]''' | {{знамеикона|ITA}} [[Симоне Болели]] <br> {{знамеикона|ITA}} [[Фабио Фоњини]] | 6−4, 6−7⁽³⁻⁷⁾, 6−1 |- |[[2011 УС Опен – Жени двојки#Финале|Жени двојки Полуфинале]] | {{знамеикона|USA}} '''[[Лизел Хубер]] [4]''' <br> {{знамеикона|USA}} '''[[Лиса Рејмонд]] [4]''' | {{знамеикона|SVK}} [[Даниела Хантукова]] <br> {{знамеикона|POL}} [[Агнешка Радванска]] | 6−2, 6−4 |- |[[2011 УС Опен – Мажи двојки#Финале|Мажи двојки Полуфинале]] | {{знамеикона|POL}} '''[[Мариуш Фирстенберг]] [6]''' <br> {{знамеикона|POL}} '''[[Марцин Матковски]] [6]''' | {{знамеикона|IND}} [[Рохан Бопана]] [5] <br> {{знамеикона|Pakistan}} [[Аисам-ул-Хак Куреши]] [5] | 6−2, 7−6⁽⁷⁻⁴⁾ |- |[[2011 УС Опен – Жени двојки#Финале|Жени двојки Полуфинале]] | {{знамеикона|USA}} '''[[Ваниа Кинг]] [3]''' <br> {{знамеикона|KAZ}} '''[[Јарослава Шведова]] [3]''' | {{знамеикона|RUS}} [[Марија Кириленко]] [5] <br> {{знамеикона|RUS}} [[Надја Петрова]] [5] | 7–6^(9–7), 2–6, 6–3 |- !colspan=4|''Обоената позадина ги означува ноќните натпревари'' |} ===Ден 13 (10 септември)=== * [http://www.usopen.org/en_US/scores/schedule/schedule19.html Распоред на натпревари] *Отпаднати носители: ** [[2011 УС Опен – Мажи поединечно|Мажи поединечно]]: {{знамеикона|SUI}} [[Роџер Федерер]] [3], {{знамеикона|GBR}} [[Енди Мареј]] [4] ** [[2011 УС Опен – Жени поединечно|Жени поединечно]]: {{знамеикона|DEN}} [[Каролине Возниацки]] [1] ** [[2011 УС Опен – Мажи двојки|Мажи двојки]]: {{знамеикона|POL}} [[Мариуш Фирстенберг]] / {{знамеикона|POL}} [[Марцин Матковски]] [6] {|class="wikitable collapsible uncollapsed" style=margin:auto !colspan=4|'''Натпревари на главните терени |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Артур Аше |- ! Настан ! Победник ! Губитник ! Резултат |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Финале|Мажи поединечно Полуфинале]] | {{знамеикона|SRB}} '''[[Новак Џоковиќ]] [1]''' | {{знамеикона|SUI}} [[Роџер Федерер]] [3] | 6–7^(7–9), 4–6, 6–3, 6–2, 7–5 |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Финале|Мажи поединечно Полуфинале]] | {{знамеикона|ESP}} '''[[Рафаел Надал]] [2]''' | {{знамеикона|GBR}} [[Енди Мареј]] [4] | 6–4, 6–2, 3–6, 6–2 |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Финале|Жени поединечно Полуфинале]] | {{знамеикона|USA}} '''[[Серена Вилијамс]] [28]''' | | 6–2, 6–4 |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Мажи двојки#Финале|Мажи двојки Финале]] | {{знамеикона|AUT}} '''[[Јурген Мелцер]] [9]''' <br> {{знамеикона|GER}} '''[[Филип Пецшнер]] [9]''' | {{знамеикона|POL}} [[Мариуш Фирстенберг]] [6] <br> {{знамеикона|POL}} [[Марцин Матковски]] [6] | 6–2, 6–2 |- !colspan=4|'''Натпревари на Големата Трибина |-bgcolor=lavender |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Финале|Жени поединечно Полуфинале]] | {{знамеикона|AUS}} '''[[Саманта Стосур]] [9]''' | {{знамеикона|GER}} [[Анжелик Кербер]] | 6–3, 2–6, 6–2 |- !colspan=4|''Обоената позадина ги означува ноќните натпревари'' |} ===Ден 14 (11 септември)=== * [http://www.usopen.org/en_US/scores/schedule/schedule20.html Распоред на натпревари] *Отпаднати носители: ** [[2011 УС Опен – Жени поединечно|Жени поединечно]]: {{знамеикона|USA}} [[Серена Вилијамс]] [28] ** [[2011 УС Опен – Жени двојки|Жени двојки]]: {{знамеикона|USA}} [[Ваниа Кинг]] [3] / {{знамеикона|KAZ}} [[Јарослава Шведова]] [3] {|class="wikitable collapsible uncollapsed" style=margin:auto !colspan=4|'''Натпревари на главните терени |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Артур Аше |- ! Настан ! Победник ! Губитник ! Резултат |- |[[2011 УС Опен – Жени двојки#Финале|Мажи двојки Финале]] |{{знамеикона|USA}} '''[[Лизел Хубер]] [4]'''<br>{{знамеикона|USA}} '''[[Лиса Рејмонд]] [4]''' |{{знамеикона|USA}} [[Ваниа Кинг]] [3]''' <br>{{знамеикона|KAZ}} '''[[Јаролава Шведова]] [3] |4–6, 7–6^(7–5), 7–6^(7–3) |- |[[2011 УС Опен – Жени поединечно#Финале|Жени поединечно Финале]] |{{знамеикона|AUS}} '''[[Саманта Стосур]] [9]''' |{{знамеикона|USA}} [[Серена Вилијамс]] [28] |6–2, 6–3 |} ===Ден 15 (12 септември)=== * [http://www.usopen.org/en_US/scores/schedule/schedule21.html Распоред на натпревари] *Отпаднати носители: ** [[2011 УС Опен – Мажи поединечно|Мажи поединечно]]: {{знамеикона|ESP}} [[Рафаел Надал]] [2] {|class="wikitable collapsible uncollapsed" style=margin:auto !colspan=4|'''Натпревари на главните терени |- !colspan=4|'''Натпревари на Стадионот Артур Аше |- ! Настан ! Победник ! Губитник ! Резултат |- |[[2011 УС Опен – Мажи поединечно#Финале|Мажи поединечно Финале]] | {{знамеикона|SRB}} '''[[Новак Џоковиќ]] [1]''' | {{знамеикона|ESP}} [[Рафаел Надал]] [2] |6–2, 6–4, 6–7^(3–7), 6–1 |} ==Настани== ===Мажи поединечно=== {{Главна|2011 УС Опен – Мажи поединечно}} {{знамеикона|SRB}} '''[[Новак Џоковиќ]]''' го победи {{знамеикона|ESP}} [[Рафаел Надал]], 6–2, 6–4, 6–7^(3–7), 6–1 * Ова е 10та титула на Џоковиќ оваа сезона и 28ма во неговата кариера. Ова е негов 3ет Гренд Слем оваа година и 4рт во неговата кариера. Ова не негова прва титула на УС Опен. ===Жени поединечно=== {{Главна|2011 УС Опен – Жени поединечно}} {{знамеикона|AUS}} '''[[Саманта Стосур]]''' ја победи {{знамеикона|USA}} [[Серена Вилијамс]], 6–2, 6–3 *Ова е прва Гренд Слем титула на Стосур и 3та во нејзината кариера. ===Мажи двојки=== {{Главна|2011 УС Опен – Мажи двојки}} {{знамеикона|AUT}} '''[[Јурген Мелцер]]''' / {{знамеикона|GER}} '''[[Филип Пецшнер]]''' ги победија {{знамеикона|POL}} [[Мариуш Фирстенберг]] / {{знамеикона|POL}} [[Марцин Матковски]], 6–2, 6–2 ===Жени двојки=== {{Главна|2011 УС Опен – Жени двојки}} {{знамеикона|USA}} '''[[Лизел Хубер]]''' / {{знамеикона|USA}} '''[[Лиса Рејмонд]]''' ги победија {{знамеикона|USA}} [[Ваниа Кинг]] / {{знамеикона|KAZ}} [[Јарослава Шведова]], 4–6, 7–6^(7–5), 7–6^(7–3) * Хубер и Рејмонд ја освоија нивната прва УС Опен титула како пар. ===Мешани двојки=== {{Главна|2011 УС Опен – Мешани двојки}} {{знамеикона|USA}} '''[[Мелани Удин]]''' / {{знамеикона|USA}} '''[[Џек Сок]]''' го победија {{знамеикона|ARG}} [[Гизела Дулко]] / {{знамеикона|ARG}} [[Едуардо Шванк]], 7–6^(7–4), 4–6, [10–8] * Удин и Сок станаа 12тиот тим од неносители кој ја освоил титулата во историјата на УС Опен. ==Сингл носители== Следниве играчи се носители и поважни играчи кои се откажале. Ранкингот е од 22 август. ===[[2011 УС Опен – Мажи поединечно]]=== <ref>{{citeweb|url=http://www.atpworldtour.com/Rankings/Singles.aspx?d=22.08.2011&c=&r=1#|title=АТП Ранкинг од 22 август 2011|last=|first=|date=|work=|publisher=АТП|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=22 август 2011}}</ref> <center> {|class="wikitable sortable" |- !Носител !Старо Место !Ново Место !Играч !Бодови ![[2010 УС Опен – Мажи поединечно|Бодови за бранење]] ![[2011 УС Опен#Распределба на бодови|Освоени бодови]] !Нови бодови !Статус |-bgcolor=#CCFFCC |1 |1 |1 |{{знамеикона|SRB}} '''[[Новак Џоковиќ]] |<center>13,920 |<center>1,200 |<center>2,000 |<center>'''14,720 |'''Шампион, го победи {{знамеикона|ESP}} [[Рафаел Надал]] [2] |- bgcolor="#FFCCCC" |2 |2 |2 |{{знамеикона|ESP}} '''[[Рафаел Надал]] |<center>11,420 |<center>2,000 |<center>1,200 |<center>'''10,620''' |Вице-шампион; изгуби во финалето од {{знамеикона|SRB}} [[Новак Џоковиќ]] [1] |- |3 |3 |3 |{{знамеикона|SUI}} [[Роџер Федерер]] |<center>8,380 |<center>720 |<center>720 |<center>'''8,380''' |Полуфинале изгуби од {{знамеикона|SRB}} [[Новак Џоковиќ]] [1] |- |4 |4 |4 |{{знамеикона|GBR}} [[Енди Мареј]] |<center>6,535 |<center>90 |<center>720 |<center>7,165 |Полуфинале изгуби од {{знамеикона|ESP}} [[Рафаел Надал]] [2] |- |5 |5 |5 |{{знамеикона|ESP}} [[Давид Ферер]] |<center>4,200 |<center>180 |<center>180 |<center>'''4,200''' |Четврто коло изгуби од {{знамеикона|USA}} [[Енди Родик]] [21] |- |6 |6 |6 |{{знамеикона|SWE}} [[Робин Содерлинг]] |<center>4,145 |<center>360 |<center>0 |<center>'''3,785''' |Се откажа поради болест |- |7 |7 |7 |{{знамеикона|FRA}} [[Гаел Монфилс]] |<center>3,165 |<center>360 |<center>45 |<center>'''2,850 |Втора Рудна изгуби од {{знамеикона|ESP}} [[Хуан Карлос Фереро]] |- |8 |8 |8 |{{знамеикона|USA}} [[Мерди Фиш]] |<center>2,820 |<center>180 |<center>180 |<center>'''2,820 |Четврто коло изгуби {{знамеикона|FRA}} [[Жо-Вилфред Цонга]] [11] |- |9 |9 |9 |{{знамеикона|CZE}} [[Томаш Бердих]] |<center>2,690 |<center>10 |<center>90 |<center>'''2,770 |Трето коло изгуби од {{знамеикона|SRB}} [[Јанко Типсаревиќ]] [20] |- |10 |10 |12 |{{знамеикона|ESP}} [[Николас Алмагро]] |<center>2,380 |<center>90 |<center>10 |<center>'''2,300 |Прво коло изгуби од {{знамеикона|FRA}} [[Жулиен Бенето]] [WC] |- |11 |11 |10 |{{знамеикона|FRA}} [[Жо-Вилфред Цонга]] |<center>2,350 |<center>0 |<center>360 |<center>'''2,710 |Четвртфинале изгуби од {{знамеикона|SUI}} [[Роџер Федерер]] [3] |- |12 |12 |11 |{{знамеикона|FRA}} [[Жил Симон]] |<center>2,325 |<center>90 |<center>180 |<center>'''2,415''' |Четврто коло изгуби од {{знамеикона|USA}} [[Џон Иснер]] [28] |- |13 |13 |15 |{{знамеикона|FRA}} [[Ричард Гаскет]] |<center>2,080 |<center>180 |<center>45 |<center>'''1,945''' |Второ коло изгуби од {{знамеикона|CRO}} [[Иво Карловиќ]] [PR] |- |14 |14 |19 |{{знамеикона|SUI}} [[Станислас Вавринка]] |<center>2,035 |<center>360 |<center>45 |<center>'''1,720''' |Второ коло изгуби од {{знамеикона|USA}} [[Доналд Јанг]] [WC] |- |15 |15 |16 |{{знамеикона|SRB}} [[Виктор Троицки]] |<center>1,935 |<center>10 |<center>10 |<center>'''1,935''' |Прво коло изгуби од {{знамеикона|COL}} [[Алехандро Фаља]] |- |16 |16 |31 |{{знамеикона|RUS}} [[Микаил Јужни]] |<center>1,955 |<center>720 |<center>10 |<center>'''1,245''' |Прво коло изгуби од {{знамеикона|LAT}} [[Ернестс Гулбис]] |- |17 |17 |21 |{{знамеикона|AUT}} [[Јурген Мелцер]] |<center>1,830 |<center>180 |<center>45 |<center>'''1,695 |Второ коло изгуби од {{знамеикона|RUS}} [[Игор Кунитсон]] |- |18 |18 |17 |{{знамеикона|ARG}} [[Хуан мартин дел Потро]] |<center>1,800 |<center>0 |<center>90 |<center>'''1,890 |Трето коло изгуби од {{знамеикона|FRA}} [[Жил Симон]] [12] |- |19 |19 |22 |{{знамеикона|ESP}} [[Фернандо Вердаско]] |<center>1,785 |<center>360 |<center>90 |<center>'''1,515 |Трето коло изгуби од {{знамеикона|FRA}} [[Жо-Вилфред Цонга]] [11] |- |20 |20 |13 |{{знамеикона|SRB}} [[Јанко Типсаревиќ]] |<center>1,740 |<center>90 |<center>360 |<center>'''2,010 |Четвртфинале изгуби од {{знамеикона|SRB}} [[Новак Џоковиќ]] [1] |- |21 |21 |14 |{{знамеикона|USA}} [[Енди Родик]] |<center>1,680 |<center>45 |<center>360 |<center>'''1,995 |Четвртфинале изгуби од {{знамеикона|ESP}} [[Рафаел Надал]] [2] |- |22 |22 |20 |{{знамеикона|UKR}} [[Александр Долгопогов]] |<center>1,530 |<center>10 |<center>180 |<center>1,700 |Четврто коло изгуби од {{знамеикона|SRB}} [[Новак Џоковиќ]] [1] |- |23 |23 |25 |{{знамеикона|CZE}} [[Радек Штепанек]] |<center>1,440 |<center>10 |<center>45 |<center>'''1,475''' |Второ коло изгуби од {{знамеикона|ARG}} [[Хуан Монако]] |- |24 |24 |23 |{{знамеикона|ARG}} [[Хуан Игнасио Чела]] |<center>1,440 |<center>45 |<center>90 |<center>'''1,495 |Трето коло изгуби од {{знамеикона|USA}} [[Доналд Јанг]] [WC] |- |25 |25 |27 |{{знамеикона|ESP}} [[Фелисијано Лопес]] |<center>1,415 |<center>180 |<center>90 |<center>'''1,325 |Трето коло изгуби од {{знамеикона|GBR}} [[Енди Мареј]] [4] |- |26 |26 |24 |{{знамеикона|GER}} [[Флоријан Мејер]] |<center>1,405 |<center>10 |<center>90 |<center>'''1,485 |Трето коло изгуби од {{знамеикона|ESP}} [[Давид Ферер]] [5] |- |27 |27 |26 |{{знамеикона|CRO}} [[Марин Чилич]] |<center>1,375 |<center>45 |<center>90 |<center>'''1,420 |Трето коло изгуби од {{знамеикона|SUI}} [[Роџер Федерер]] [3] |- |28 |28 |18 |{{знамеикона|USA}} [[Џон Иснер]] |<center>1,545 |<center>90 |<center>360 |<center>1,815 |Четвртфинале изгуби од {{знамеикона|GBR}} [[Енди Мареј]] [4] |- |... |29 |30 |{{знамеикона|CAN}} [[Милош Раонич]] |align=center|1,312 |align=center|35 |align=center|0 |align=center|'''1,277''' |Повреда на колкот<ref name="Press">{{citenews|last=Press|first=Associated|title=Милош Раонич нема да биде спремен за УС Опен после операцијата на колкот|url=http://www.washingtonpost.com/sports/othersports/tennis/milos-raonic-wont-be-ready-for-us-open-after-hip-surgery/2011/08/22/gIQAfpKsWJ_story.html|accessdate=23 август 2011|newspaper=Вашингтон Пост|date=23 август 2011|archive-date=2019-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205210601/https://www.washingtonpost.com/sports/othersports/tennis/milos-raonic-wont-be-ready-for-us-open-after-hip-surgery/2011/08/22/gIQAfpKsWJ_story.html|url-status=dead}}</ref> |- |29 |30 |32 |{{знамеикона|FRA}} [[Михаел Љодра]] |<center>1,280 |<center>90 |<center>45 |<center>'''1,235''' |Второ коло изгуби од {{знамеикона|RSA}} [[Кевин Андерсон]] |- |30 |31 |28 |{{знамеикона|CRO}} [[Иван Љубичич]] |<center>1,280 |<center>10 |<center>45 |<center>'''1,315''' |Второ коло изгуби од {{знамеикона|ARG}} [[Давид Налбандијан]] |- |31 |32 |29 |{{знамеикона|ESP}} [[Марсел Грањолерс]] |<center>1,243 |<center>45 |<center>90 |<center>'''1,288''' |Трето коло изгуби од {{знамеикона|ESP}} [[Хуан Карлос Фереро]] |- |32 |33 |33 |{{знамеикона|CRO}} [[Иван Додиг]] |<center>1,207 |<center>70 |<center>10 |<center>'''1,147''' |Прво коло изгуби од {{знамеикона|RUS}} [[Николај Давиденко]] |} </center> ====Откажувања==== <center> {|class="wikitable sortable" |- !Место !Играч !Бодови ![[2010 УС Опен – Мажи поединечно|Бодови за бранење]] ![[2011 УС Опен#Распределба на бодови|Освоени бодови]] !Нови Бодови !Се откажа поради |- |6 |{{знамеикона|SWE}} [[Робин Содерлинг]] |<center>4,145 |<center>360 |<center>0 |<center>'''3,785''' |болест<ref>{{citenews|last=Sports|first=Yahoo|title=Содерлинг се откажа од УС Опен поради болест|url=http://sports.yahoo.com/tennis/news?slug=ap-usopen-soderling|accessdate=30 август 2011|date=30 август 2011|archive-date=2010-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20100903140455/http://sports.yahoo.com/tennis/news?slug=ap-usopen-soderling|url-status=dead}}</ref> |- |29 |{{знамеикона|CAN}} [[Милош Раонич]] |<center>1,312 |<center>35 |<center>0 |<center>'''1,277''' |Повреда на колкот<ref name="Press"/> |} </center> ===[[2011 УС Опен – Жени поединечно]]=== <ref>{{citeweb|title=ВТА Ранкинг од август 22, 2011|url=http://www.wtatennis.com/page/RankingsSingles/0,,12781~0~1~100,00.html|publisher=ВТА|accessdate=22 август 2011}}</ref> <center> {|class="wikitable sortable" |- !Носител !Старо Место !Ново Место !Играч !Бодови ![[2010 УС Опен – Жени поединечно|Бодови за бранење]] ![[2011 УС Опен#Распределба на бодови|Освоени бодови]] !Нови бодови !Статус |- |1 |1 |1 |{{знамеикона|DEN}} '''[[Каролине Возниацки]] |<center>9,335 |<center>900 |<center>900 |<center>'''9,335''' |Полифинале изгуби од {{знамеикона|USA}} [[Серена Вилијамс]] [28] |- |2 |2 |4 |{{знамеикона|RUS}} [[Вера Звонарева]] |<center>6,820 |<center>1,400 |<center>500 |<center>'''5,920''' |Четвртфинале изгуби од {{знамеикона|AUS}} [[Саманта Стосур]] [9] |- |... |3 |9 |{{знамеикона|BEL}} [[Ким Клајстерс]] |<center>6,501 |<center>2,000 |<center>0 |<center>'''4,501 |Се откажа поради повреда на стомачните мускули<ref name="The Washington Post">{{наведени вести|author=The Washington Post|title=Клајстерс се откажа од УС Опен, нема шанси за хет-трик|url=http://www.washingtonpost.com/sports/othersports/tennis/clijsters-withdraws-from-us-open-wont-have-chance-for-three-peat/2011/08/19/gIQA9D4xPJ_story.html|access-date=2011-09-07|archive-date=2019-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822092638/https://www.washingtonpost.com/sports/othersports/tennis/clijsters-withdraws-from-us-open-wont-have-chance-for-three-peat/2011/08/19/gIQA9D4xPJ_story.html?noredirect=on|url-status=dead}}</ref> |- |3 |4 |2 |{{знамеикона|RUS}} [[Марија Шарапова]] |<center>6,346 |<center>280 |<center>160 |<center>'''6,226 |Трето коло изгуби од {{знамеикона|ITA}} [[Флавија Пенета]] [26] |- |4 |5 |3 |{{знамеикона|BLR}} [[Викторија Азаренка]] |<center>5,995 |<center>100 |<center>160 |<center>'''6,055 |Трето коло изгуби од {{знамеикона|USA}} [[Серена Вилијамс]] [28] |- |5 |7 |6 |{{знамеикона|CZE}} [[Петра Квитова]] |<center>5,685 |<center>160 |<center>5 |<center>'''5,530 |Прво коло изгуби одo {{знамеикона|ROU}} [[Александра Дулгеру]] |- |6 |6 |5 |{{знамеикона|CHN}} [[Ли На]] |<center>5,870 |<center>5 |<center>5 |<center>'''5,870 |Трето коло изгуби од {{знамеикона|ROU}} [[Симона Халеп]] |- |7 |8 |8 |{{знамеикона|ITA}} [[Франческа Скијавоне]] |<center>4,995 |<center>500 |<center>280 |<center>'''4,775 |Четврто коло изгуби од {{знамеикона|RUS}} [[Анастасија Павличенкова]] [17] |- |8 |9 |10 |{{знамеикона|FRA}} [[Марион Бартоли]] |<center>4,225 |<center>100 |<center>100 |<center>'''4,225 |Второ коло изгуби од {{знамеикона|USA}} [[Кристина МекХејл]] |-bgcolor=#CCFFCC |9 |10 |7 |{{знамеикона|AUS}} '''[[Саманта Стосур]] |<center>3,880 |<center>500 |<center> 2000 |<center>'''5,380 |'''Шампион, победи во финалето против [[Серена Вилијамс]] [28] |- |10 |11 |11 |{{знамеикона|GER}} [[Андреа Петкович]] |<center>3,805 |<center>280 |<center>500 |<center>'''4,025 |Четвртфинале изгуби од {{знамеикона|DEN}} [[Каролине Возниацки]] [1] |- |11 |12 |12 |{{знамеикона|SRB}} [[Јелена Јанковиќ]] |<center>3,270 |<center>160 |<center>160 |<center>'''3,270 |Трето коло изгуби од {{знамеикона|RUS}} [[Анастасија Павличенкова]] [17] |- |12 |12 |13 |{{знамеикона|POL}} [[Агнешка Радванска]] |<center>3,270 |<center>100 |<center>100 |<center>'''3,270 |Второ коло изгуби од {{знамеикона|GER}} [[Анжелик Кербер]] |- |13 |14 |15 |{{знамеикона|CHN}} [[Пенг Шуи]] |<center>2,705 |<center>160 |<center>280 |<center>'''2,825 |Четврто коло изгуби од {{знамеикона|ITA}} [[Флавија Пенета]] [26] |- |14 |15 |22 |{{знамеикона|SVK}} [[Доминика Цибулкова]] |<center>2,565 |<center>500 |<center>100 |<center>'''2,165''' |Второ коло изгуби од {{знамеикона|USA}} [[Ирина Фалкони]] |- |15 |17 |19 |{{знамеикона|RUS}} [[Светлана Кузнецова]] |<center>2,481 |<center>280 |<center>280 |<center>'''2,481''' |Четврто коло изгуби од {{знамеикона|DEN}} [[Каролине Возниацки]] [1] |- |16 |19 |20 |{{знамеикона|SRB}} [[Ана Ивановиќ]] |<center>2,415 |<center>280 |<center>280 |<center>'''2,415''' |Четврто коло изгуби од {{знамеикона|USA}} [[Серена Вилијамс]] [28] |- |17 |16 |16 |{{знамеикона|RUS}} [[Анастасија Павличенкова]] |<center>2,500 |<center>280 |<center>500 |<center>'''2,720''' |Четвртфинале против {{знамеикона|USA}} [[Серена Вилијамс]] [28] |- |18 |20 |18 |{{знамеикона|ITA}} [[Роберта Вични]] |<center>2,350 |<center>5 |<center>160 |<center>'''2,505 |Трето коло изгуби од {{знамеикона|GER}} [[Андреа Петкович]] [10] |- |19 |21 |21 |{{знамеикона|GER}} [[Џулија Горгес]] |<center>2,335 |<center>100 |<center>160 |<center>'''2,395 |Трето коло изгуби од {{знамеикона|CHN}} [[Пенг Шуи]] [13] |- |20 |22 |24 |{{знамеикона|BEL}} [[Јанина Викмајер]] |<center>2,320 |<center>280 |<center>100 |<center>'''2,140''' |Второ коло изгуби од {{знамеикона|RUS}} [[Ала Кудрјавцева]] |- |21 |23 |25 |{{знамеикона|SVK}} [[Даниела Хантукова]] |<center>2,220 |<center>160 |<center>5 |<center>'''2,065 |Прво коло изгуби од {{знамеикона|FRA}} [[Паулин Перментиер]] |- |22 |18 |17 |{{знамеикона|GER}} [[Сабине Лисицки]] |<center>2,478 |<center>100 |<center>280 |<center>'''2,658 |Четврто коло изгуби од {{знамеикона|RUS}} [[Вера Ѕвонарева]] [2] |- |23 |24 |26 |{{знамеикона|ISR}} [[Шахар Пеер]] |<center>2,115 |<center>280 |<center>100 |<center>'''1,935''' |Второ коло изгуби од {{знамеикона|USA}} [[Слоан Стефенс]] [WC] |- |24 |30 |29 |{{знамеикона|RUS}} [[Надја Петрова]] |<center>1,695 |<center>5 |<center>160 |<center>'''1,850''' |Трето коло изгуби од {{знамеикона|AUS}} [[Саманта Стосур]] [9] |- |25 |29 |28 |{{знамеикона|RUS}} [[Марија Кириленко]] |<center>1,735 |<center>160 |<center>280 |<center>'''1,955''' |Четврто коло изгуби од {{знамеикона|AUS}} [[Саманта Стосур]] [9] |- |26 |25 |23 |{{знамеикона|ITA}} [[Флавија Пенета]] |<center>1,800 |<center>160 |<center>500 |<center>'''2,140 |Четвртфинале изгуби од {{знамеикона|GER}} [[Анжелик Кербер]] |- |27 |26 |27 |{{знамеикона|CZE}} [[Луси Шафарова]] |<center>1,785 |<center>5 |<center>160 |<center>'''1,940 |Трето коло изгуби од {{знамеикона|ROU}} [[Моника Никулеску]] |-bgcolor="#FFCCCC" |28 |27 |14 |{{знамеикона|USA}} '''[[Серена Вилијамс]] |<center>1,780 |<center>0 |<center>1400 |<center>'''3,180 |Вице-шампион, изгуби во финалето против [[Саманта Стосур]] [9] |- |... |28 |33 |{{знамеикона|RUS}} [[Алиса Кејбанова]] |<center>1,755 |<center>100 |<center>0 |<center>'''1,655 |Се откажа поради болест на крвта <ref name="tennis.com">{{наведени вести|author=tennis.com|title=Клејбанова има проблем со крвта, вид на рак|url=http://www.tennis.com/articles/templates/news.aspx?articleid=13277&zoneid=25}}</ref> |- |29 |31 |30 |{{знамеикона|AUS}} [[Јармила Гајдошова]] |<center>1,690 |<center>5 |<center>100 |<center>'''1,785 |Второ коло изгуби од {{знамеикона|USA}} [[Ваниа Кинг]] |- |30 |32 |31 |{{знамеикона|ESP}} [[Анабел Медина Гаригес]] |<center>1,610 |<center>5 |<center>160 |<center>'''1,765 |Трето коло изгуби од {{знамеикона|RUS}} [[Вера Ѕвонарева]] [2] |- |31 |33 |48 |{{знамеикона|EST}} [[Каиа Канепи]] |<center>1,508 |<center>500 |<center>100 |<center>'''1,108''' |Второ коло изгуби од {{знамеикона|ESP}} [[Силвија-Солер Еспиноза]] [Q] |- |32 |34 |36 |{{знамеикона|ESP}} [[Марија Хосе мартинез Санчес]] |<center>1,505 |<center>100 |<center>5 |<center>'''1,410 |Прво коло изгуби од {{знамеикона|GER}} [[Мона Бартел]] |} </center> ====Откажувања==== <center> {|class="wikitable sortable" |- !Место !Играч !Бодови ![[2010 УС Опен – Жени поединечно|Бодови за бранење]] ![[2011 УС Опен#Распределба на бодови|Освоени бодови]] !Нови бодови !Се откажа поради |- |3 |{{знамеикона|BEL}} [[Ким Клајстерс]] |<center>6,501 |<center>2,000 |<center>0 |<center>'''4,501 |повреда на стомачните мускули <ref name="The Washington Post"/> |- |30 |{{знамеикона|RUS}} [[Алиса Клејбанова]] |<center>1,755 |<center>100 |<center>0 |<center>'''1,655 |Болест на крвта <ref name="tennis.com"/> |} </center> ==Покани од организаторот== Подолу е списокот на играчи кои добија покани од организаторот во главната жрепка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://espn.go.com/tennis/usopen11/story/_/id/6870910/2011-us-open-lleyton-hewitt-wild-card-entries|publisher=ЕСПН Тенис|accessdate=17 август 2011|title=Лејтон Хјуит доби покана за УС Опен}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://espn.go.com/tennis/usopen11/story/_/id/6874044/2011-us-open-jill-craybas-leads-wild-card-entries|publisher=ЕСПН Тенис|accessdate=18 август 2011|title=Џил Крејбас доби покана од организаторот за УС Опен}}</ref> {{col-begin}} {{col-2}} ===Доделени покани за мажи поединечно=== # {{знамеикона|FRA}} [[Жулиен Бенето]] # {{знамеикона|USA}} [[Роби Џинепри]] # {{знамеикона|USA}} [[Рајан Харисон]] # {{знамеикона|USA}} [[Стив Џонсон]] # {{знамеикона|AUS}} [[Маринко Матошевич]] # {{знамеикона|USA}} [[Боби Рејнолдс]] # {{знамеикона|USA}} [[Џек Сок]] # {{знамеикона|USA}} [[Доналд Јанг]] {{col-2}} ===Доделени покани за жени поединечно=== # {{знамеикона|USA}} [[Џил Крејбас]] # {{знамеикона|USA}} [[Лорен Дејвис]] # {{знамеикона|AUS}} [[Кејси Делакуа]] # {{знамеикона|USA}} [[Џејми Хемптон]] # {{знамеикона|USA}} [[Медисон Кис]] # {{знамеикона|FRA}} [[Араване Резаи]] # {{знамеикона|USA}} [[Алисон Риске]] # {{знамеикона|USA}} [[Слоан Стефенс]] {{col-end}} {{col-begin}} {{col-2}} ===Доделени покани за мажи двојки=== # {{знамеикона|USA}} [[Џеф Дадамо]] / {{знамеикона|USA}} [[Остин Крајичек]] # {{знамеикона|USA}} [[Роби Џинепри]] / {{знамеикона|USA}} [[Рајан Вилијамс]] # {{знамеикона|USA}} [[Стив Џонсон]] / {{знамеикона|USA}} [[Денис Кудла]] # {{знамеикона|USA}} [[Бредли Клан]] / {{знамеикона|USA}} [[Дејвид мартин]] # {{знамеикона|USA}} [[Травис Перот]] / {{знамеикона|USA}} [[Боби Рејнолдс]] # {{знамеикона|USA}} [[Џек Сок]] / {{знамеикона|USA}} [[Џек Витроу]] {{col-2}} ===Доделени покани за жени двојки=== # {{знамеикона|USA}} [[Хилари Барте]] / {{знамеикона|USA}} [[Мелори Бурде]] # {{знамеикона|USA}} [[Саманта Крофорд]] / {{знамеикона|USA}} [[Медисон Кис]] # {{знамеикона|USA}} [[Лорен Дејвис]] / {{знамеикона|USA}} [[Никол Гибс]] # {{знамеикона|USA}} [[Алекса Глач]] / {{знамеикона|USA}} [[Џејми Хемптон]] # {{знамеикона|USA}} [[Мелани Удин]] / {{знамеикона|USA}} [[Аша Рол]] # {{знамеикона|USA}} [[Џесика Пегула]] / {{знамеикона|USA}} [[Тејлор Таунсенд]] # {{знамеикона|USA}} [[Алисон Риске]] / {{знамеикона|USA}} [[Слоан Стефенс]] {{col-end}} ===Доделени покани за мешани двојки=== # {{знамеикона|USA}} [[Ирина Фалкони]] / {{знамеикона|USA}} [[Стив Џонсон]] # {{знамеикона|USA}} [[Кристина Фусано]] / {{знамеикона|USA}} [[Дејвид мартин]] # {{знамеикона|USA}} [[Ракел Копс-Џонс]] / {{знамеикона|USA}} [[Рајив Рам]] # {{знамеикона|USA}} [[Мелани Удин]] / {{знамеикона|USA}} [[Џек Сок]] # {{знамеикона|USA}} [[Абигаил Спирс]] / {{знамеикона|USA}} [[Травис Перот]] # {{знамеикона|USA}} [[Тејлор Таунсенд]] / {{знамеикона|USA}} [[Доналд Јанг]] # {{знамеикона|USA}} [[Коко Вандервеге]] / {{знамеикона|USA}} [[Ерик Буторак]] # {{знамеикона|USA}} [[Машона Вашингтон]] / {{знамеикона|USA}} [[мајкл Расел]] ==Квалификувани учесници== {{col-begin}} {{col-2}} ===Квалификувани учесници во мажи поединечно=== # {{знамеикона|UKR}} [[Сергеј Бубка]] # {{знамеикона|CAN}} [[Франк Данчевич]] # {{знамеикона|FRA}} [[Џонатан Дансиерес де Веиги]] # {{знамеикона|COL}} [[Роберт Фара]] # {{знамеикона|FRA}} [[Аугустин Генсе]] # {{знамеикона|NED}} [[Џесе Хута Галунг]] # {{знамеикона|TUR}} [[Марсел Илхан]] # {{знамеикона|Tunisia}} [[Малики Јазири]] # {{знамеикона|FRA}} [[Ромаин Јоуан]] # {{знамеикона|MON}} [[Жан-Рене Лисард]] # {{знамеикона|IRL}} [[Конор Ниланд]] # {{знамеикона|CAN}} [[Васек Посписил]] # {{знамеикона|JPN}} [[Го Соеда]] # {{знамеикона|IRL}} [[Лук Соренсен]] # {{знамеикона|BRA}} [[Жоао Соуза]] # {{знамеикона|USA}} [[мајкл Јани]] ====Среќни губитници==== Следниве играчи добија место на среќни губитници: # {{знамеикона|BRA}} [[Рожерио Дутра да Силва]] # {{знамеикона|SVK}} [[Лукаш Лацко]] {{col-2}} ===Квалификувани учесници во жени поединечно=== # {{знамеикона|RUS}} [[Екатерина Бучкова]] # {{знамеикона|TPE}} [[Чан Јунг-јан]] # {{знамеикона|RUS}} [[Виталија Диаченко]] # {{знамеикона|NZL}} [[Марина Еракович]] # {{знамеикона|FRA}} [[Стефани Форец Гакон]] # {{знамеикона|HUN}} [[Река-Лука Јани]] # {{знамеикона|ITA}} [[Карин Кнап]] # {{знамеикона|NED}} [[Михаела Крајичек]] # {{знамеикона|Thailand}} [[Нопаван Лертчивакарн]] # {{знамеикона|ITA}} [[Ромина Опранди]] # {{знамеикона|RUS}} [[Александра Панова]] # {{знамеикона|POL}} [[Урзула Радавански]] # {{знамеикона|GBR}} [[Лаура Робсон]] # {{знамеикона|ESP}} [[Силвија Солер-Еспиноза]] # {{знамеикона|KAZ}} [[Галина Воскобоева]] # {{знамеикона|CAN}} [[Александра Возниак]] {{col-end}} {{col-begin}} {{col-2}} ==Рекорди== Во тајбрејкот во вториот сет од натпреварот Марија Кириленко - Саманта Стосур се изиграа 32 бода, што е рекорд во еден натпревар во жени поединечно на отворено, со што го подобрија рекордот од 30 бода, стар 12 години. ==Наводи== {{reflist}} ==Надворешни врски== * [http://www.usopen.org/home/default.sps Официјално мрежно место на УС Опен] {{S-start}} {{succession box|before=[[2010 УС Опен]]|title=[[УС Опен]]|years=|after=[[2012 УС Опен]]}} {{succession box|before=[[2011 Вимблдон]]|title=[[Гренд Слем]]|years=|after=[[2012 Австралија Опен]]}} {{S-end}} {{DEFAULTSORT:УС Опен)}} [[Категорија:2011 УС Опен]] [[Категорија:УС Опен по години|2011]] [[Категорија:2011 во тенис|УС Опен]] [[Категорија:2011 во Американски спортови|УС Опен]] [[Категорија:2011 АТП Светски Тур]] [[Категорија:2011 ВТА Тур]] i3j38snd63ncrv7j18d81fu21q0af4s 0 779086 5607053 3644612 2026-08-10T10:40:48Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Шибенско-книнска Жупанија]] 5607053 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Шибенско-книнска Жупанија]] 639mplpvg1txf6xmrovkz6t78rz6mxc 0 786529 5606834 4802917 2026-08-09T14:47:41Z 19user99 72391 #WPWPMK 5606834 wikitext text/x-wiki [[File:Büyük Saray Merdiven Kulesi.jpg|thumb|Преживеан дел од универзитетот]] '''Цариградски универзитет''' познат како '''Магнаурски универзитет''' — најголемото и најпрестижното училиште во [[Византиското Царство]]. Во оваа училиште биле школувани децата на императорите и членовите на византиската аристократија, а во некои случаи и некои студенти надвор од овие кругови. Името потекнува од латинското "голема сала" (''magna aula'') која се претпоставува дека заедно со катедралата Света Софија била дел од комплексот на императорскиот дворец и имала директен однос кон високото образование. Школата била основана во [[425]] година во времето на императорот [[Теодосиј II]] со 31 сектори за право, филозофија, медицина, аритметика, геометрија, астрономија, музика, реторика и други предмети. Наставата се одвивала на латински и грчки. Школата опстојувала до 15 век кога се трансформирал во приватен универзитет кој бил потчинет на црковната образовна институција. Никогаш не добил официјален статус на универзитет. Во текот на [[12 век]] оваа школа била водечки центар на образованието во империјата. По [[1204]] година, крстоносците престанале со поддршка на училиштето иако властите на Никеја дале поддршка за продолжување на наставата. По реставрацијата во [[1261]] година биле направени обиди за обнова и враќање на стариот систем, но никогаш не се постигнал стариот сјај. На оваа школа предавал [[Свети Кирил]]. {{Цариград}} [[Категорија:Цариград|Универзитет]] [[Категорија:Византиска култура]] [[Категорија:Згради и градби во Цариград|Универзитет]] 41fy4aba9nol6eotk4zrnfnnnb9rynw 0 800653 5607052 2209985 2026-08-10T10:40:38Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Меѓимурска Жупанија]] 5607052 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Меѓимурска Жупанија]] 7w3wqzlxkdtodh6qgucbo58x19qyexo 0 863060 5606970 5579155 2026-08-10T02:37:12Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606970 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = Јован Владимир | title = | image = Св. Марина и Св. Јован Владимир (Манастир Св. Наум).JPG | caption = Икона на Св. Марина и Св. Јован Владимир, дел од иконостасот на Црквата „Свети Архангели“ во манастирот Св. Наум, крај Охрид | alt = | reign = околу 1000 – 22 мај 1016 | predecessor = | successor = | consort = | father = | royal house = | birth_date = околу 990 | death_date = 22 мај 1016 | death_place = [[Преспа]], [[Самоилово Царство]] | place of burial = Преспа }} '''Јован Владимир''' (околу [[990]] – [[4 јуни]] [[1016]]) — владетел на [[Дукља]] од околу [[1000]] до [[1016]] година. Убиен е подмолно од [[Јован Владислав]] во [[Преспа]] и е прогласен за прв српски светец. == Животопис == Неговото владеење се случува во текот на долготрајната војна помеѓу [[Самоиловото Царство]] и [[Византија]]. Јован Владимир бил во добри односи со Византија, но тоа не му помогнало да ја сочува својата земја од [[цар Самуил]]. Тој ја освоил Дукља во [[1009]] или [[1010]] година, а кнезот Владимир го затворил во престолнината Преспа. Таму, во него се вљубува Самуилова ќерка [[Теодора Косара]], која го замолила својот татко да и’ дозволи да се омажи за Владимир. Цар Самуил му ја даде Косара на Владимир за жена и му ја враќа Дукља да владее со неа како негов вазал. Владимир не се вклучува во војната помеѓу Самоиловото Царство и Византија, која кулминира во [[1014]] година со византиската победа над Самуил. По смртта на Самуил и по убиството на [[Гаврил Радомир]], новиот владетел на Самоиловото Царство, [[Јован Владислав]], го повикува Јован Владимир да го посети во Преспа. Косара го убедува Владимир да не оди во Преспа и оди самата таму. Јован Владислав ја прима со почести и повторно го повикува Владимир да дојде во Преспа, испраќајќи му златен крст на кој се заколна дека нема ништо штетно да му направи. Според [[Летопис на поп Дукљанин|Летописот на поп Дукљанин]], одговорот на Владимир на оваа покана бил следниот: „Знаеме дека Господ наш Исус Христос, кој за нас страдаше, не е на златен или сребрен крст распнат, туку на дрвен. Значи, ако твоето ветување е искрено и твоите зборови вистинити, испрати ми по монасите дрвен крст и, надевајќи се во помошта Господова на нашиот Исус Христос и полагајќи надеж во живиот крст и вредното дрво, ќе дојдам.“ Два епископи и еден аскет отишле кај дукљанскиот кнез, му предале дрвен крст и му потврдиле дека царот на него се заколнал дека никакво зло нема да му се случи. Владимир го бакнал крстот и со мала придружба заминал за Преспа. Штом стигнал таму, влегол во една црква за да се помоли. Кога излегол од црквата, држејќи го во раце дрвениот крст што му го испратил Јован Владислав, уште пред самите црковни порти го нападнале војниците на Јован Владислав и му ја отсекле главата. Тоа се случило на 22 мај 1016 година (стар календар). Погребан е во Преспа, во истата црква пред која е убиен. Неколку години по неговата [[смрт]], Косара ги пренела неговите мошти во црква близу неговиот двор во Дукља. Од [[1381]] година неговите мошти се чуваат во Манастирот на Свети Јован Владимир во [[Елбасан]], а од околу [[1995]] година во православната соборна црква во [[Тирана]]. На [[22 мај]], за време на празникот на светецот, неговите мошти се носат во [[манастир]]от во [[Елбасан]], каде на тој ден се собираат верници. Всушност, моштите на светецот се чуваат на неколку места: [[Света Гора]] ([[череп]]от), црквата „[[Црква „Св. Никола Болнички“ - Охрид|Св. Никола Болнички]]“ во [[Охрид]] ([[рака]]та) и [[Тирана]] (горниот дел на телото). Во [[септември]] [[2016]] година, во [[Бар]] била осветена голема црква посветена на св. Јован Владимир.<ref>Бранко Ѓорѓевски, „Верниците на СПЦ ги бакнуваа моштите на св. Јован Владимир што им ги подари МПЦ“, ''Дневник'', година XX, број 6174, понеделник, 26 септември 2016, стр. 2-3.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.montenegrina.net/pages/pages1/istorija/duklja/ljetopis_pop_dukljanina_latinicna_redakcija.htm Летопис на попот Дукљанин] * [http://fakel.bg/index.php?t=2495 Пламен Павлов. Неизвестна българска реликва от времето на цар Самуил и неговите наследници] * [http://www.mn.mk/index.php/aktuelno/turizam/kultura/6264-Sveti-velikomacenik-knez-Jovan-Vladimir-4VI22V Марко Китевски, „Кнезот Владимир со силен култ во Западна Македонија“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170725162154/http://www.mn.mk/index.php/aktuelno/turizam/kultura/6264-Sveti-velikomacenik-knez-Jovan-Vladimir-4VI22V |date=2017-07-25 }}, „Македонска нација“, 4 јуни 2012. {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef | before = [[Петрислав]] }} {{s-ttl | title = [[Список на владетели на Дукља|Кнез на Дукља]] | years = 1000–1016 }} {{s-aft | after = [[Драгимир]] }} {{s-end}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Црногорски монарси]] [[Категорија:Европски монарси од 10 век]] [[Категорија:Европски монарси од 11 век]] [[Категорија:Српски светци]] [[Категорија:Христијански светци од 11 век]] [[Категорија:Православни светци]] [[Категорија:Чудотворци]] [[Категорија:Несигурна година на раѓање]] [[Категорија:Христијански светци од 10 век]] [[Категорија:Починати во 1016 година]] g4uvve0qc335f2y1fqtqbl1etv6sfzk 0 916626 5606909 4280383 2026-08-09T21:50:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606909 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Стручно списание | title = The Philosophical Review | cover = | editor = Sage School of Philosophy | discipline = [[филозофија]] | language = [[англиски јазик|англиски]] | abbreviation = Phil. Review | publisher = Duke University Press | country = САД | frequency = тримесечник | history = 1892– | openaccess = | impact = | impact-year = | website = http://www.arts.cornell.edu/philrev/index.html | link1 = http://dukeupress.edu/philreview/ | link1-name = Duke UP | link2 = | link2-name = | RSS = | atom = | JSTOR = 00318108 | OCLC = 39648313 | LCCN = sn98-23300 | CODEN = | ISSN = 0031-8108 | eISSN = 1558-1470 }} '''''The Philosophical Review''''' ([[мак.]] „Филозофски преглед“) — тримесечно [[академско списание]] за [[филозофија]] на филозофскиот факултет „Сејџ“ (''Sage School of Philosophy'') на универзитетот [[Универзитет Корнел|Корнел]], а во издание на издаваштвото на универзитетот [[Универзитет Дјук|Дјук]] (''Duke University Press'')<ref>од септември 2006 г.</ref>. Во списанието излегуваат изворни дела од сите области на [[аналитичка филозофија|аналитичката филозофија]], но уредништвото дава нагласок на разни тематики од општ интерес за академските филозофија. Секое издание содржи две до четири статии и неколку рецензии на книги. Во анкетата спроведена на популарниот филозофски блог „Leiter Reports“ во 2009 г., списанието е прогласено за најдоброто филозофско списание на англиски јазик.<ref>[http://leiterreports.typepad.com/blog/2009/03/the-highest-quality-general-philosophy-journals-in-english.html Најквалитетните „општи“ филозофски списанија на англиски јазик] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100509105107/http://leiterreports.typepad.com/blog/2009/03/the-highest-quality-general-philosophy-journals-in-english.html |date=2010-05-09 }} - Leiter Reports {{en}}</ref> Списанието се издава непрекинато уште од [[1892]] г. Во првата година (''Volume I'') објавени се статии од истакнатите филозофи [[Вилијам Џејмс]] и [[Џон Дјуи]]. == Значајни статии == {{refbegin}} *{{наведено списание | first =Willard van Orman | last =Quine | authorlink =Вилард ван Орман Квајн | coauthors = | year =1951 | month = | title =Two Dogmas of Empiricism („Две догми на емпиризмот“) | journal = The Philosophical Review | volume =60 | issue =1 | pages =20–43 | url = }} *{{наведено списание | doi =10.2307/2182230 | first =John | last =Rawls | authorlink =Џон Ролс | coauthors = | year =1955 | title =Two Concepts of Rules („Две замисли за правилата“) | journal = The Philosophical Review | volume =64 | issue =1 | pages =3–32 | jstor =2182230 }} *{{наведено списание | doi =10.2307/2182440 | first =H.P. | last =Grice | coauthors = | year =1957 | title =Meaning („Значење“) | journal = The Philosophical Review | volume =66 | issue =3 | pages =377–388 | jstor =2182440 }} *{{наведено списание | doi =10.2307/2182371 | first =Zeno | last =Vendler | coauthors = | year =1957 | title =Verbs and Times („Глаголи и времиња“) | journal = The Philosophical Review | volume =66 | issue =2 | pages =143–160 | jstor =2182371 }} *{{наведено списание | doi =10.2307/2182164 | first =J.J.C. | last =Smart | coauthors = | year =1959 | title =Sensations and Brain Processes (“Дразби и мозочни процеси“) | journal = The Philosophical Review | volume =68 | issue =2 | pages =141–156 | jstor =2182164 }} *{{наведено списание | doi = 10.2307/2183532 | first = Gilbert | last = Harman | coauthors = | year = 1965 | title = The Inference to the Best Explanation (“Изведување на најдоброто толкување“) | journal = The Philosophical Review | volume = 74 | issue = 1 | pages = 88–95 | jstor = 2183532 }} *{{наведено списание | doi =10.2307/2183143 | first =Keith S. | last =Donnellan | coauthors = | year =1966 | title =Reference and Definite Descriptions („Повикување и определени описи“) | journal = The Philosophical Review | volume =75 | issue =3 | pages =281–304 | jstor =2183143 }} *{{Наведено списание | doi =10.2307/2184179 | first =H.P. | last =Grice | coauthors = | year =1969 | title =Utterer's Meaning and Intention (“Смислата и намерата на изустувачот“) | journal = The Philosophical Review | volume =78 | issue =2 | pages =147–177 | jstor =2184179 }} *{{наведено списание | doi = 10.2307/2183914 | first = Thomas | last = Nagel | coauthors = | year = 1974 | title = What Is It Like to Be a Bat? („Како е да си лилјак?“) | journal = The Philosophical Review | volume = 83 | issue = 4 | pages = 435–450 | jstor = 2183914 }} *{{наведено списание | doi =10.2307/2184045 | first =David | last =Lewis | coauthors = | year =1976 | title =Probabilities of Conditionals and Conditional Probabilities („Веројатности на условите и условни веројатности“) | journal = The Philosophical Review | volume =85 | issue =3 | pages =297–315 | jstor =2184045 }} *{{наведено списание | doi =10.2307/2185131 | first =Tyler | last =Burge | coauthors = | year =1986 | title =Individualism and Psychology („Индивидуализмот и психологијата“) | journal = The Philosophical Review | volume =95 | issue =1 | pages =3–45 | jstor =2185131 }} *{{наведено списание | doi =10.2307/2186011 | first =Keith | last =DeRose | coauthors = | year =1995 | title =Solving the Skeptical Problem („Решавање на скептичкиот проблем“) | journal = The Philosophical Review | volume =104 | issue =1 | pages =1–52 | jstor =2186011 }} {{refend}} == Поврзано == * [[Список на филозофски часописи]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.arts.cornell.edu/philrev/index.html ''The Philosophical Review''] {{en}} *[http://www.arts.cornell.edu/phil/ Филозофски факултет „Сејџ“] {{en}} *[http://www.dukeupress.edu/philreview/ Издаваштво на универзитетот Дјук: ''Philosophical Review''] {{en}} [[Категорија:Филозофски списанија]] 32ra5thjzl158j81d4bo00lft1j0u86 10 1031017 5606861 2626138 2026-08-09T15:59:44Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Предлошка:Инфокутија Медицинска процедура]] 5606861 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Предлошка:Инфокутија Медицинска процедура]] ekg02fn1qbdsvguz2k6qv7575n0gqw2 10 1031987 5607084 5318227 2026-08-10T11:44:12Z Carshalton 30527 5607084 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Селектори на македонската фудбалска репрезентација |teamname=Фудбалска репрезентација на Македонија |managerlist=Список на селектори на Македонската фудбалска репрезентација |bgcolor=#AA0000 |textcolor=#F5DD57 |list =<div> {{football squad2 player | no=1993-1995 | name=[[Андон Дончевски|Дончевски]] }} {{football squad2 player | no=1996-1999 | name=[[Ѓоко Хаџиевски|Хаџиевски]] }} {{football squad2 player | no=1999-2001 | name=[[Драги Канатларовски|Канатларовски]] }} {{football squad2 player | no=2001-2002 | name=[[Ѓоре Јовановски|Јовановски]] }} {{football squad2 player | no=2002-2003 | name=[[Никола Илиевски|Илиевски]] }} {{football squad2 player | no=2003-2006 | name=[[Драги Канатларовски|Канатларовски]] }} {{football squad2 player | no=2005 | name=[[Слободан Сантрач|Сантрач]] }} {{football squad2 player | no=2005-2006 | name=[[Бобан Бабунски|Бабунски]] ^прив.}} {{football squad2 player | no=2006-2009 | name=[[Сречко Катанец|Катанец]]}} {{football squad2 player | no=2009-2011 | name=[[Мирсад Јонуз|Јонуз]] }} {{football squad2 player | no=2011-2012 | name=[[Џон Тошак|Тошак]] }} {{football squad2 player | no=2012 | name=[[Гоце Седлоски|Седлоски]] ^прив.}} {{football squad2 player | no=2012-2013 | name=[[Чедомир Јаневски|Јаневски]] }} {{football squad2 player | no=2013 | name=[[Зоран Стратев|Стратев]] ^прив.}} {{football squad2 player | no=2013-2015 | name=[[Бошко Ѓуровски|Ѓуровски]] }} {{football squad2 player | no=2015 | name=[[Љубинко Друловиќ|Друловиќ]] }} {{football squad2 player | no=2015-2021 | name=[[Игор Ангеловски|Ангеловски]] }} {{football squad2 player | no=2021-2025 | name=[[Благоја Милевски|Милевски]] }} {{football squad2 player | no=2025- | name=[[Гоце Седлоски|Седлоски]] }} </div> |belowstyle = background: #AA0000; color:#F5DD57; |below =прив. = привремени }}<noinclude> [[Категорија:Навигациски предлошки за македонски фудбал|Селектори на репрезентацијата]] [[Категорија:Предлошки за селектори на фудбалските репрезентации|Македонија]] </noinclude> crfddb8qr3kju72yt2awchnthg5la73 5607092 5607084 2026-08-10T11:49:25Z Carshalton 30527 5607092 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Селектори на македонската фудбалска репрезентација |teamname=Фудбалска репрезентација на Македонија |managerlist=Список на селектори на Македонската фудбалска репрезентација |bgcolor=#AA0000 |textcolor=#F5DD57 |list =<div> {{football squad2 player | no=1993-1995 | name=[[Андон Дончевски|Дончевски]] }} {{football squad2 player | no=1996-1999 | name=[[Ѓоко Хаџиевски|Хаџиевски]] }} {{football squad2 player | no=1999-2001 | name=[[Драги Канатларовски|Канатларовски]] }} {{football squad2 player | no=2001-2002 | name=[[Ѓоре Јовановски|Јовановски]] }} {{football squad2 player | no=2002-2003 | name=[[Никола Илиевски|Илиевски]] }} {{football squad2 player | no=2003-2006 | name=[[Драги Канатларовски|Канатларовски]] }} {{football squad2 player | no=2005 | name=[[Слободан Сантрач|Сантрач]] }} {{football squad2 player | no=2005-2006 | name=[[Бобан Бабунски|Бабунски]] ^прив.}} {{football squad2 player | no=2006-2009 | name=[[Сречко Катанец|Катанец]]}} {{football squad2 player | no=2009-2011 | name=[[Мирсад Јонуз|Јонуз]] }} {{football squad2 player | no=2011-2012 | name=[[Џон Тошак|Тошак]] }} {{football squad2 player | no=2012 | name=[[Гоце Седлоски|Седлоски]] ^прив.}} {{football squad2 player | no=2012-2013 | name=[[Чедомир Јаневски|Јаневски]] }} {{football squad2 player | no=2013 | name=[[Зоран Стратев|Стратев]] ^прив.}} {{football squad2 player | no=2013-2015 | name=[[Бошко Ѓуровски|Ѓуровски]] }} {{football squad2 player | no=2015 | name=[[Љубинко Друловиќ|Друловиќ]] }} {{football squad2 player | no=2015-2021 | name=[[Игор Ангеловски|Ангеловски]] }} {{football squad2 player | no=2021-2025 | name=[[Благоја Милевски|Милевски]] }} {{football squad2 player | no=2025- | name=[[Гоце Седлоски|Седлоски]] }} </div> |belowstyle = background: #AA0000; color:#F5DD57; |below =прив. = привремени }}<noinclude> [[Категорија:Навигациски предлошки за македонски фудбал|Селектори на репрезентацијата]] [[Категорија:Навигациски предлошки за селектори на фудбалските репрезентации|Македонија]] </noinclude> dteu9qpa8neylzgjf5i6bgdl2grkstr 10 1031988 5607079 4367635 2026-08-10T11:38:52Z Carshalton 30527 5607079 wikitext text/x-wiki {{navbox | bodyclass=vcard | name={{{name<noinclude>|Football manager history</noinclude>}}} | state={{#if:{{{state|}}}|{{{state}}}|autocollapse}} | titlestyle={{#if:{{{bgcolor|}}}|background:{{{bgcolor}}};}} {{#if:{{{textcolor|}}}|color:{{{textcolor}}};}} {{#if:{{{bordercolor|}}}|border:1px solid {{{bordercolor}}};}} width: 90%; | title= <span class="fn org">[[{{{teamname}}}|<span style="{{#if:{{{textcolor|}}}|color:{{{textcolor}}};}}">{{{title|{{{teamname}}}}}}</span>]]</span> &ndash; {{#if:{{{managerlist|}}}|[[{{{managerlist|}}}|<span style="{{#if:{{{textcolor|}}}|color:{{{textcolor}}};}}"> {{#if:{{{american_english|}}}|Head coaches|селектори}}</span>]]|<span style="{{#if:{{{textcolor|}}}|color:{{{textcolor}}};}}"> {{#if:{{{american_english|}}}|Head coaches|селектори}}</span>}} | listclass = hlist | list1={{{list}}} | belowstyle={{#if:{{{bgcolor|}}}|background:{{{bgcolor}}};}} {{#if:{{{textcolor|}}}|color:{{{textcolor}}};}} {{#if:{{{bordercolor|}}}|border:1px solid {{{bordercolor}}};}} width: 90%; | below={{{below|}}} }}<noinclude> {{Документација}} <!-- Do not add categories etc here, please add to the /doc subpage instead, thanks. --> </noinclude> 9kfy4hevwccromf3xlb52ke2gmpfhxd 5607080 5607079 2026-08-10T11:41:29Z Carshalton 30527 5607080 wikitext text/x-wiki {{navbox | bodyclass=vcard | name={{{name<noinclude>|Football manager history</noinclude>}}} | state={{#if:{{{state|}}}|{{{state}}}|autocollapse}} | titlestyle={{#if:{{{bgcolor|}}}|background:{{{bgcolor}}};}} {{#if:{{{textcolor|}}}|color:{{{textcolor}}};}} {{#if:{{{bordercolor|}}}|border:1px solid {{{bordercolor}}};}} width: 87%; | title= <span class="fn org">[[{{{teamname}}}|<span style="{{#if:{{{textcolor|}}}|color:{{{textcolor}}};}}">{{{title|{{{teamname}}}}}}</span>]]</span> &ndash; {{#if:{{{managerlist|}}}|[[{{{managerlist|}}}|<span style="{{#if:{{{textcolor|}}}|color:{{{textcolor}}};}}"> {{#if:{{{american_english|}}}|Head coaches|селектори}}</span>]]|<span style="{{#if:{{{textcolor|}}}|color:{{{textcolor}}};}}"> {{#if:{{{american_english|}}}|Head coaches|селектори}}</span>}} | listclass = hlist | list1={{{list}}} | belowstyle={{#if:{{{bgcolor|}}}|background:{{{bgcolor}}};}} {{#if:{{{textcolor|}}}|color:{{{textcolor}}};}} {{#if:{{{bordercolor|}}}|border:1px solid {{{bordercolor}}};}} width: 87%; | below={{{below|}}} }}<noinclude> {{Документација}} <!-- Do not add categories etc here, please add to the /doc subpage instead, thanks. --> </noinclude> brbzb9bhd9fls1bbmzbasjmjbgkx1md 0 1032191 5607100 5595554 2026-08-10T11:57:29Z Carshalton 30527 5607100 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Антонио Конте | image = [[Податотека:20150616 Antonio Conte.jpg|250px]] | fullname = Антонио Конте<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.bdfutbol.com/en/l/l95834.html |title=Conte: Antonio Conte: Manager |publisher=BDFutbol |accessdate=3 May 2018}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1969|7|31}}<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=111357/index.html |title=Antonio Conte |publisher=FIFAA |accessdate=21 December 2017 |archive-date=2017-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171221172735/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=111357/index.html |url-status=dead }}</ref> | cityofbirth = {{роден во|Лече|}} | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | height = {{height|m=1.78}}<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldfootball.net/spieler_profil/antonio-conte/|title=Antonio Conte|publisher=Worldfootball.net|accessdate=5 August 2016|archive-date=2013-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511200749/http://www.worldfootball.net/spieler_profil/antonio-conte/|url-status=dead}}</ref> | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2004 <small>(35 г.)</small> - како играч | years1 = 1985-1991 | caps1 = 89 | goals1 = 1 | clubs1 = {{Fb team Lecce}} | years2 = 1991-2004 | caps2 = 419 | goals2 = 44 | clubs2 = {{Fb team Juventus}} | nationalyears1 = 1993-2001 | nationalcaps1 = 20 | nationalgoals1 = 2 | nationalteam1 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears1 = 2006 |managerclubs1 = {{Fb team Arezzo}} | manageryears2 = 2007 |managerclubs2 = {{Fb team Arezzo}} | manageryears3 = 2007-2009 |managerclubs3 = {{Fb team Bari}} | manageryears4 = 2009-2010 |managerclubs4 = {{Fb team Atalanta}} | manageryears5 = 2010-2011 |managerclubs5 = {{Fb team Siena}} | manageryears6 = 2011-2014 |managerclubs6 = {{Fb team Juventus}} | manageryears7 = 2014-2016 |managerclubs7 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears8 = 2016-2018 |managerclubs8 = {{Fb team Chelsea}} | manageryears9 = 2019-2021 |managerclubs9 = {{Fb team Inter}} | manageryears10= 2021-2023 |managerclubs10= {{Fb team Tottenham}} | manageryears11= 2024-2026 |managerclubs11= {{Fb team Napoli}} }} '''Антонио Конте''' (роден во [[Лече]], на [[31 јули]] [[1969]]) — [[италија]]нски [[фудбал]]ски тренер и поранешен фудбалер, [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Својата кариера ја започнал во 1982 година во клубот од родниот град, [[ФК Лече|Лече]], со кој дебитирал во [[Серија А]] во [[Серија А 1985-1986|сезоната 1985-1986]]. По девет години поминати во Лече, тој се преселил во {{Fb team (N) Juventus}} - еден од најсилните клубови во Италија - во 1991 година, и останал во овој клуб цели 13 години сè до своето завршување на играчката кариера во 2004 години. Со својте игри во текот на 1990-тите и почетокот на 2000-тите години тој станал симбол на клубот заради неговата посветеност, истрајност и одлучност, а од 1995 до 2001 година бил и капитен на клубот. Со Јувентус, тој исто така, освоил и голем број на трофеи: пет [[Серија А|скудета]], еден [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]], четири [[Суперкуп на Италија|Суперкупа на Италија]], [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во [[УЕФА Лига на шампиони 1995/96|сезоната 1995-1996]], [[Куп на УЕФА|Купот на УЕФА]], [[Интерконтинентален куп|Интерконтиненталниот Куп]], [[Суперкуп на Европа|Суперкупот на Европа]] и [[УЕФА Интертото куп|Интертото купот]]. За [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската репрезентација]], Конте одиграл 20 натпревари во периодот 1994-2000 и постигнал 2 гола. Тој ја претставувал својата земја на [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство 1994]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]]; и на двете првенства ''аѕурите'' стигнал и загубиле во финалето од {{NazNB|FUrep|BRA}} и {{NazNB|FUrep|FRA}} соодветно. Сметан за еден од најдобрите активни тренери во светот,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.calcionews24.com/juventus-tudor-conte-allenatore-di-valore-mondiale-318311.html|title=Juventus, Tudor: «Conte allenatore di valore mondiale»|date=15 мај 2013}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.calcionews24.com/juventus-thuram-conte-grande-allenatore-ma-per-la-champions-servono-campioni-318246.html|title=Juventus, Thuram: «Conte grande allenatore, ma per la Champions servono campioni»|date=14 мај 2013}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.calcioweb.eu/2014/04/sacchi-consiglia-conte-grande-allenatore-giocare-calcio-pi/88902/|title=Sacchi consiglia Conte: “Grande allenatore, ma deve giocare un calcio più internazionale”|date=24 април 2014}}</ref> својата кариера на тренерската клупа ја започнал во {{Fb team (N) Siena}} во 2005 како помошник на [[Лујџи Де Канио]], а својата прва работа како главен тренер ја имал во 2006 година, кога го водел [[ФК Арецо|Арецо]], клубот од [[Серија Б]]. Својот прв позначаен успех како тренер го постигнал во [[Серија Б|сезоната 2008-2009]] со екипата на [[ФК Бари|Бари]], кога ја освоил титулата во [[Серија Б]] и му донел на клубот од [[Апулија]] промоција во [[Серија А]]. Потоа ги водел и екипите на [[ФК Аталанта|Аталанта]] и Сиена, а во 2011 година се вратил во старото јато преземајќи ја функцијата во Јувентус, каде израснал во голем тренер носејќи го клубот до три последователни шампионски титули во Серија А (нешто што претходно им успеало само на [[Карло Каркано|Каркано]], [[Фабио Капело|Капело]] и [[Роберто Манчини|Манчини]], а последователно подобрено само од [[Масимилијано Алегри|Алегри]])<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ilfoglio.it/sport/2017/05/22/news/il-capolavoro-di-massimiliano-allegri-che-ha-cancellato-antonio-conte-135710/|title=Il capolavoro di Massimiliano Allegri che ha cancellato Antonio Conte|author=Leo Lombardi|first=|date=22 мај 2017|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=}}</ref> и две во Суперкупот на Италија, во трите сезони на чело на ''бјанконерите''. Од 2014 до 2016 година, тој бил селектор на италијанската репрезентација која ја водел до четвртфиналето на [[Европско првенство во фудбал 2016|Европското првенство 2016]]. Од 2016 до 2018 година го тренирал {{Fb team (N) Chelsea}}, клуб со кој ја освоил [[Премиер лига на Англија 2016-2017|Премиер лигата 2016-2017]] и [[ФА Куп 2017-2018|ФА Купот 2017-2018]].<ref>{{наведени вести|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/only-antonio-conte-could-have-won-the-premier-league-title-with-chelseas-squad-writes-tony-evans-a3539436.html|title=Only Antonio Conte could have won the Premier League title with Chelsea's squad, writes Tony Evans}}</ref> == Биографија == Конте е оженет со Елизабета Мускарело, со која биле заедно 15 години пред да се венчаат во јуни 2013.<ref>{{наведени вести|url=http://www.oggi.it/gossip/gossip/2013/06/10/antonio-conte-sposa-elisabetta-nozze-da-campioni/|title=Antonio Conte sposa Elisabetta Muscarello: nozze da campioni|last=|first=|date=10 June 2013|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publisher=Oggi (magazine)|language=It}}</ref> Парот има едно дете, ќерката Виторија.<ref>{{наведени вести|url=http://www.lastampa.it/2012/06/19/sport/calcio/qui-juve/conte-scommesse-sono-sereno-XmZjrIxvzT7bXee7w9T8nK/pagina.html|title=Conte: "Scommesse? Sono sereno"|last=|first=|date=19 June 2012|work=La Stampa|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20181104211124/https://www.lastampa.it/2012/06/19/sport/calcio/qui-juve/conte-scommesse-sono-sereno-XmZjrIxvzT7bXee7w9T8nK/pagina.html|archive-date=2018-11-04|dead-url=|language=It|trans-title=Conte: "Gambling? I'm calm"|url-status=dead}}</ref> ==Технички карактеристики== {{Цитат 2|width=35%|align=left|quoted=1|quote=Кога бев играч јас го немав талентот на [[Зинедин Зидан]] или [[Роберто Баџо]], иако играв и со двајцата. Тие кружеа околу, можеа да се обидат да се пробијат или да создадат интересни ситуации со топката. За разлика од нив, јас бев играч устремен кон тимска работа, подготвен да се жртвува и на тој начин го надополнував мојот недостаток на чист талент, но понекогаш, ако не пронајдев соиграч до мене, можеби ќе ја загубев топката. Како тренер, мојата прва мисла од првиот ден беше дека сакам да најдам решенија за моите играчи кога топката ќе стигне до нив, како што јас не можев додека бев на теренот. |source=Антонио Конте.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fourfourtwo.com/news/great-italian-tacticians-influenced-me-says-conte|title=Great Italian tacticians influenced me, says Conte.|accessdate=23 јуни 2020|publisher=[[FourFourTwo]]|date=29 декември 2013}}</ref>}} ===Играч=== Конте бил борбен и физички силен играч,<ref name="rizzo">{{Citation|Rizzo|стр. 659}}.</ref> способен да го изненади противникот сместувајќи ја топката во мрежата со втрчувања во шеснаесетникот од втор план, одлика што честопати го правела одлучувачки на теренот:<ref name="rizzo"/><ref name="palloneracconta"/> иако не се одликувал со големи технички квалитети,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corriere.it/sport/12_maggio_09/conte-intervista-sette_9ec84b8c-9a02-11e1-85ab-3c2c8bfb44fd.shtml|title=Sono un grande tecnico (e l’ho sempre saputo)|date=10 мај 2012|author=Francesco Barra}}</ref> со текот на годините тој го подобрил својот дриблинг и контролата врз топката.<ref name="rizzo"/> Неговата првобитна позиција била [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од средниот ред|централен играч од средниот ред]], но подоцна под водството на [[Марчело Липи]] тој бил користен најчесто како [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|дефанзивен играч од средниот ред]],<ref name="palloneracconta"/><ref name="settegol"/> а заради неговата флексибилност и [[центаршут (фудбал)|центаршут]] исто така бил користен и како [[Среден ред (фудбал)#Крило|десно крило]].<ref>{{наведени вести|author=Luigi Alfieri|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,10/articleid,0854_02_1991_0003_0033_24998150/|title=Boniek tiene in prigione il Parma|journal=Stampa Sera|date=7 јануари 1991|publisher=sez. lunedìsport, стр. 10}}</ref><ref>{{наведени вести|author=Bruno Bernardi|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,27/articleid,0798_01_1993_0216_0027_11242731/|title=La Juve di Vialli allo sprint sul Toro|publisher=La Stampa|date=8 август 1993|page=27}}</ref><ref>{{наведени вести|author=Emanuele Gamba|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2000/02/13/ancelotti-adesso-ci-crede-la-juve-non.html|title=Ancelotti adesso ci crede. La Juve non dorme più|publisher=la Repubblica|date=13 февруари 2000|page=51}}</ref> ===Тренер=== Тренер со харизма и карактер,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/euro2016/it/articolo/marchisio-e-il-segreto-di-conte-trasmette-il-suo-carattere/ki5auaz3w31k13nyhaixqn48u|title=Marchisio e il segreto di Conte: "Trasmette il suo carattere"|date=27 јуни 2016}}</ref> Конте ја започнал својата тренерска кариера користејќи ја и воспоставувајќи ја офанзивата формација [[4-2-4]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sport.sky.it/sport/calcio_italiano/2011/07/31/pro_contro_modulo_4_2_4_juventus_antonio_conte.html|title=Conte dà i numeri: 4-2-4, croce e delizia della nuova Juve|author=Claudio Barbieri|date=1 август 2011}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> што довело да се стекне со почетната репутација на тактички „фундаменталист“ од експертите.<ref name="Bonsignore" >{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilsole24ore.com/art/notizie/2012-05-06/juve-scudetto-conte-224747.shtml?uuid=AbmPwlYF|title=Fenomeno Conte, l'uomo del trionfo bianconero|author=Filippo Bonsignore|date=6 мај 2012}}</ref><ref name="Pratesi" >{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Juventus/23-04-2013/conte-intensita-top-player-camaleonte-tattico-3-5-1-1-ultima-evoluzione-vincente-20283364288.shtml|title=Conte, intensità da top player. E camaleonte tattico: il 3-5-1-1 l'ultima evoluzione vincente|author=Riccardo Pratesi|date=5 мај 2013}}</ref> Во наредните години, сепак, тој ја негирал оваа репутација, покажувајќи квалитет да ги менува тактичките шеми и идејата за играта, според играчите кои му се достапни во тимот;<ref name="Bonsignore" /><ref name="Pratesi" /><ref name="Hurrà">{{наведени вести|title=Che forza l'uragano Vidal|publisher=Hurrà Juventus|author=Fabio Vergnano|date=декември 2012|page=4-5}}</ref> во оваа смисла, тој се определувал за формации кои се исто така офанзивни како [[4-3-3]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Juventus/18-04-2012/vidal-come-deschamps-lui-conte-ha-cambiato-juve-91967283377.shtml|title=Vidal come Deschamps, per lui Conte ha cambiato la Juve|author=Alberto Mauro|date=18 април 2012}}</ref><ref name="ilsole24ore.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilsole24ore.com/art/notizie/2012-05-06/juve-scudetto-protagonisti-224851.shtml|title=Da Pirlo a Vidal a Del Piero, tutti i protagonisti del primo trionfo di Andrea Agnelli|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=|author=Filippo Bonsignore|date=6 мај 2012}}</ref> и [[3-4-3]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.eurosport.com/calcio/premier-league/2016-2017/conte-spiega-la-svolta-del-chelsea-il-3-4-3-ci-da-equilibrio_sto5947065/story.shtml|title=Conte spiega la svolta del Chelsea: "Il 3-4-3 ci dà equilibrio"|date=12 ноември 2016}}</ref> или повеќе затворени како [[3-5-2]]<ref name="Bonsignore" /> или [[3-5-1-1]].<ref name="Pratesi" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Juventus/29-04-2013/juventus-col-nuovo-modulo-difesa-imbattuta-il-bayern-3-vittorie-20308105278.shtml|title=Juventus, col nuovo modulo difesa imbattuta. E dopo il Bayern 3 vittorie|author=Riccardo Pratesi|date=29 април 2013}}</ref> ==Клупска кариера== ===Лече=== [[File:Antonio Conte, Lecce.jpg|thumb|200px|left|Конте во дресот на {{Fb team (N) Lecce}}.]] Инициран во фудбалот од неговиот татко Козимо,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tuttojuve.com/altre-notizie/antonio-conte-bianconero-dalla-nascita-la-juventina-lecce-celebra-il-ritorno-di-conte-77119|title="Antonio Conte: bianconero dalla nascita". La Juventina Lecce celebra il ritorno di Conte|date=6 јануари 2012}}</ref> поранешен аматерски фудбалер,<ref name="GdS">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/21-08-2014/nazionale-conte-ct-ada-cosimino-mamma-papa-90211265335.shtml|title=Nazionale, viaggio a casa Conte. Il c.t. visto da mamma e papà|date=22 август 2014}}</ref> Антонио ја започнал својата кариера во Јувентина Лече од каде на возраст од 13 години бил продаден на {{Fb team (N) Lecce}} за 200.000 [[Италијанска лира|лири]] и 8 [[Фудбалска топка|фудбалски топки]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcioestero/conte-ironia-su-pogba-io-venduto-per-8-palloni-_1112644-201602a.shtml|title=Conte: "Io venduto per 8 palloni"|date=8 август 2016}}</ref> Како дете тој играл фудбал на теренот на парохиската ораторија во "Сант'Антонио а Фулгенцио".<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/30-07-2019/lecce-l-oratorio-trap-ora-l-inter-50-sfumature-conte-compleanno-3401296256033.shtml|title=Lecce e l'oratorio, il Trap e l'Inter: 50 anni, 50 sfumature di Conte|date=31 јули 2019}}</ref> Конте фудбалски израснал во екипата од неговиот роден град, Лече, за која дебитирал во [[Серија А]] на 6 април 1986 година - на возраст од само 16 години и 8 месеци - под водството на тренерот [[Еуџенио Фашети]] во последните минути од натпреварот Лече-[[ФК Пиза 1909|Пиза]] 1-1, заменувајќи го [[Родолфо Ваноли]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2016/08/08-14176009/conte_la_valutazione_di_pogba_il_lecce_mi_pag_otto_palloni_/|title=Conte: «La valutazione di Pogba? Il Lecce mi pagò otto palloni...»|date=8 август 2016}}</ref> По испаѓањето на клубот од [[Саленто]] од Серија А во сезоната 1985-1986, тренерот Фашети бил заменет со [[Карло Мацоне]], кој се покажал одлучувачки за менталното и физичкото созревање на Конте а тој и покрај својата млада возраст за кратко време станува суштински елемент во тимот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sportellate.it/2020/01/17/antonio-conte-storia-lecce-inter-juventus-bari|title=Antonio Conte vs Lecce: odi et odi|date=17 јануари 2020|accessdate=2020-06-24|archive-date=2020-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200930041013/https://www.sportellate.it/2020/01/17/antonio-conte-storia-lecce-inter-juventus-bari/|url-status=dead}}</ref> Во 1987 година, Конте ја скршил [[Голема писка|големата писка]] на десната нога, повреда што дури ја загрозила неговата понатамошна играчка кариера<ref name="palloneracconta"/> и поради која го пропуштил речиси целото првенство (одиграл само три натпревари) [[Серија Б 1987-1988|во сезоната 1987-1988]], во кое салентините успеале да изборат промоција во [[Серија А]]. Конте се вратил на терените и забележал 19 настапи во одличната повратничка сезона на Лече во Серија А, во која клубот го освоил 9-тото место. Својот прв гол во кариерата - ќе се покаже и единствен во дресот на Лече - го постигнал во сезоната [[Серија А 1989-1990|1989-1990]], на 5 ноември 1989 во поразот со 3-2 на гостувањето кај {{Fb team (N) Napoli}} во Серија А. Во седумте сезони со салентините тој забележал вкупно 99 настапи, од кои 89 во лигата, и 1 гол. ===Јувентус=== ====1991-1996: првите успеси==== За време на неговата кариера во Лече, Конте го привлекол вниманието на тренерот на {{Fb team (N) Juventus}} [[Џовани Трапатони]],<ref name="trap">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/04-02-2014/juventus-trapattoni-ricorda-mi-rivedo-conte-8010355561.shtml|title=Juventus, Trapattoni ricorda: "Mi rivedo in Conte"|date=5 февруари 2014}}</ref> кој конечно во есенската трансфер-сесија во 1991 година, по 9 настапи во [[Серија Б 1991-1992|Серија Б]] за Лече, го довел Конте во клубот од Торино за 7 милијарди лири.<ref>{{citation|Panini|стр. 10}}.</ref> На 17 ноември, во десеттото коло од [[Серија А 1991-1992|првенство]], го направил своето деби со новиот тим во победата со 1-0 во [[Дерби дела Моле|дербито на Торино]], влегувајќи во завршницата од натпреварот на местото на напаѓачот [[Салваторе Скилачи]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2011/11/17-155382/Conte%3A+%C2%ABGrazie+al+Trap+ho+scritto+la+mia+storia+alla+Juve%C2%BB|title=Conte: «Grazie al Trap ho scritto la mia storia alla Juve»|date=17 ноември 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111119002037/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2011/11/17-155382/Conte%3A+%C2%ABGrazie+al+Trap+ho+scritto+la+mia+storia+alla+Juve%C2%BB|archivedate=19 ноември 2011}}</ref> Во сезоната [[ФК Јувентус сезона 1992-1993|1992-1993]], тој станал важен шраф во тимот на Јувентус. На 16 септември 1992 година, на своето деби во [[УЕФА Купот 1992-1993|Купот на УЕФА]], го постигнал својот прв гол за ''бјанконерите'' во победата со 6-1 против [[кипар]]скиот [[ФК Анортозиз Фамагуста|Анротозис]]. На 10 април 1993 со два гола (негови први во Серија А со дресот на Јувентус) го решил градското дерби против {{Fb team (N) Torino}}, добиено од Јувентус со 2-1; ова бил прв и единствен натпревар во целата негова кариера во кој бил двоен стрелец. Својата втора сезона во Јуве, Конте ја завршил со 3 гола (2 во лигата и еден во Купот на УЕФА) и придонел за освојувањето на Купот на УЕФА. Во првиот натпревар од финалето против {{Fb team (N) Borussia Dortmund}} тој играл од почеток до крај,<ref>{{наведени вести|url=http://archiviostorico.corriere.it/1993/maggio/06/Juve_vince_Coppa_prenotata_co_0_9305068330.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121105025526/http://archiviostorico.corriere.it/1993/maggio/06/Juve_vince_Coppa_prenotata_co_0_9305068330.shtml|title=La Juve vince 3-1, coppa prenotata|publisher=Corriere della Sera|date=6 мај 1993|page=1|archivedate=5 ноември 2012}}</ref> но во реваншот останал на клупата како неискористена замена. Јувентус ги добил двата натпревари со 3-1 во Германија и 3-0 во Торино и со вкупен резултат 6-1 ја освоил својата трета титула во ова натпреварување, прва за Конте во неговата кариера. Во [[ФК Јувентус сезона 1993-1994|сезоната 1993-1994]], Конте ги потврдил квалитетните партии од претходната сезона, исто така покажувајќи поплодна форма и постигнувајќи повеќе голови; тој постигнал 4 гола во [[Серија 1993-1994|Серија А]] во четири победи на Јувентус (против Сампдорија 3-1, Торино 3-2, Пјаченца 2-0 и Аталанта 1-3), помагајќи му на клубот да го освои второто место во првенството. Добрите игри му донеле на крајот од сезоната повик во репрезентацијата од селекторот [[Ариго Саки]] за [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство 1994]] во [[САД]]. Со доаѓањето на [[Марчело Липи]] на клупата на Јувентус, Конте бил ангажиран во повеќе улоги во средниот ред, од кои некои не му се допаднале на играчот.<ref name="palloneracconta">{{Наведена мрежна страница|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.it/2012/07/antonio-conte.html|title=Il pallone racconta: Antonio Conte|date=31 јули 2014}}</ref> Тој одиграл уште една одлична сезона постигнувајќи 3 гола (еден во првенството против Сампдорија и уште два во Купот на УЕФА) и давајќи придонес во освојувањето на [[Двојна круна (фудбал)|двојната круна]]: [[Серија А 1994-1995|скудетото]] и [[Фудбалски куп на Италија 1994-1995|Купот на Италија]], како и за пласманот во финалето на [[Куп на УЕФА 1994-1995|Купот на УЕФА]] во кое биле поразени од {{Fb team (N) Parma}}.<ref name="palloneracconta"/> На 13 септември 1995, го постигнал својот дебитантски гол во [[УЕФА Лига на шампиони 1995/96|Лигата на шампиони]], во победата на ''бјанконерите'' со 1-3 на гостувањето кај {{Fb team (N) Borussia Dortmund}}. Неколку дена подоцна, на 18 октомври, тој го постигнал својот втор гол во Лигата на шампионите во победата на со 4-1 над [[ФК Ренџерс|Ренџерс]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/sport/another-night-of-humiliation-for-rangers-1536975.html|title=Another night of humiliation for Rangers|date=2 ноември 1995|language=en}}</ref> На 22 мај, тој го започнал во почетната постава на Јувентус [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1996 година|финалето]] на Лигата на шампионите на [[Стадион Олимпико|Олимпико]] во [[Рим]] помеѓу против {{Fb team (N) Ajax}}, но бил присилен да го напушти теренот рано уште во 44-тата минута поради физички проблеми, и бил заменет од [[Владимир Југовиќ]]; торинезите на крајот го освоиле пехарот славејќи победа по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување на пенали]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.uefa.com/uefachampionsleague/history/season=1995/index.html|title=1995/96: Juve sul tetto d'Europa|date=22 мај 1996}}</ref> додека во соблекувалната Конте открил дека повредата е посериозна од очекуваната, спречувајќи го да учествува со репрезентацијата на [[Европско првенство во фудбал 1996|Европското првенство 1996]].<ref name="palloneracconta"/> ====1996-2001: годините како капитен==== Во летото 1996 година, со заминувањето на „сенаторите“ [[Џанлука Вијали]] и [[Фабрицио Раванели]], Конте станал [[капитен]] на тимот наследувајќи ја лентата од Вијали.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1996/09/05/il-futuro-gia-di-vieri.html|title="Il futuro è già di Vieri"|publisher=la Repubblica|date=5 септември 1996|author=Maurizio Crosetti|page=42}}</ref> Неговата прва сезона со лентата на раката, сепак, била многу жална. Откако се опоравил од повредата со која се здобил во финалето против Ајакс, во ноември тој повторно се повредил, овој пат уште посериозно, откако ги скинал [[Преден вкрстен лигамент|предните вкрстени лигаменти]] на левата нога за време на натпреварот со репрезентацијата на Италија против {{NazNB|FUrep|GEO}}. Повредата го присилила на операција во октомври и да го пропушти поголемиот дел од сезоната,<ref name="palloneracconta"/><ref>{{наведени вести|url=http://archiviostorico.corriere.it/1996/novembre/16/Conte_mette_ginocchio_Juve_co_0_9611166214.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006092113/http://archiviostorico.corriere.it/1996/novembre/16/Conte_mette_ginocchio_Juve_co_0_9611166214.shtml|title=Conte mette in ginocchio la Juve|journal=Corriere della Sera|date=16 ноември 1996|archivedate=6 октомври 2014}}</ref> со тоа не дозволувајќи му да се пофали дека бил протагонист во победите на ''бјанконерите'' во [[Интерконтинентален куп 1996|Интерконтиненталниот куп]] и [[Суперкуп на УЕФА 1996|Суперкупот на УЕФА]]. Тој се вратил на теренот кон крајот на сезоната 1996-1997, забележувајќи три настапи во првенството и еден во Лигата на шампионите, пред да ја затвори сезоната со само 10 настапи и еден постигнат гол. Конте се вратил во форма на почетокот од [[ФК Јувентус сезона 1997-1998|сезоната 1997-1998]], започнувајќи ја со нов успех откако ја освоиле титулата во [[Суперкуп на Италија 1997|Суперкупот на Италија]] против {{Fb team (N) Vicenza}}, за која придонел со постигнувањето на третиот гол за Јувентус поставувајќи ги конечните 3-0 за ''бјанконерите''.<ref>{{наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1997/08/24/festival-inzaghi-supercoppa-juve.html|title=Festival Inzaghi, è Supercoppa Juve|author=Emanuele Gamba|publisher=la Repubblica|page=43|date=24 август 1997}}</ref> Осум дена подоцна, тој бил стрелец и на отворањето на новата сезона во [[Серија А 1997-1998|Серија А]] во победата со 2-0 на домашен терен над неговиот поранешен клуб Лече, а исто така постигнал гол и во првиот натпревар на клубот во [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|Купот на Италија]] против {{Fb team (N) Brescello}} (1-1). Конечно не допрен од повреди во текот на оваа сезона Конте одиграл 44 натпревари за Јувентус во сите натпреварувања и постигнал 6 гола, помагајќи му на клубот да освои уште едно скудето, трето лично за него во кариерата. Тој, исто така, играл во најголемиот дел од натпреварите во [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98|Лигата на шампионите]], вклучувајќи го и [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1998 година|финалето]] - негово второ во кариерата - во кое влегол во игра од клупата за резерви на местото на [[Дидје Дешан]] во 77-мата минута во кое Јувентус бил поразен од {{Fb team (N) Real Madrid}} со 1-0. [[ФК Јувентус сезона 1998-1999|Сезоната 1998-1999]] ја отворил на негативен начин, како на теренот поради поразот во [[Суперкуп на Италија 1998|Суперкупот на Италија]] од {{Fb team (N) Lazio}}, така и надвор од него каде привремено ги загубил капитенските привилегии по изборот на соблекувалната, која гласала во корист на [[Алесандро Дел Пјеро]];<ref name="Vergnano">{{наведени вести|author=Fabio Vergnano|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0479_01_1999_0076_0033_22578052/|title=Conte, un gol avvelenato|publisher=La Stampa|date=19 март 1999|page=33}}</ref> тој подоцна влегол во конфликт со тренерот Липи што резултирало да испадне од почетните единаесет.<ref>{{наведени вести|author=Fabio Vergnano|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,31/articleid,0473_01_1999_0035_0033_6183351/|title=Cade la prima testa: Deschamps|publisher=La Stampa|date=5 февруари 1999|page=31}}</ref> Во вториот дел од сезоната, кога Липи бил отпуштен и заменет со [[Карло Анчелоти]] на клупата на Јувентус, Конте веднаш се вратил во почетната постава:<ref name="Vergnano"/> новиот тренер го репозиционирал во улога на централен играч од средниот ред, правејќи го недопирлив во својата [[3-5-2]] формација. Мотивиран од обновениот статус на „водач“ кој му бил доверен, Конте ја искористил новата формација на тренерот почесто да се уфрла во нападот.<ref name="settegol">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.spaziojuve.it/2014/conte-inzaghi-tutti-gli-uomini-ancelotti/|title=Da Conte a Inzaghi, tutti gli uomini di Ancelotti|date=9 јуни 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222125306/http://www.spaziojuve.it/2014/conte-inzaghi-tutti-gli-uomini-ancelotti/|archivedate=22 декември 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://blog.ju29ro.com/2013/08/ancelotti-vs-conte-dieci-anni-dopo.html|title=Ancelotti vs Conte, dieci anni dopo|date=31 август 2013}}</ref> Својте квалитети пред противничкот гол особено ги покажал во нокаут-фазата на [[УЕФА Лига на шампионите 1998/99|Лигата на шампионите]], каде капитенот на Јувентус бил голем протагонист, возвраќајќи му за довербата на Анчелоти со 3 постигнати гола: на 3 март 1999 година тој го постигнал вториот гол за Јувентус во првиот натпревар од четвртфиналето против {{Fb team (N) Olympiakos}}; тој, исто така, постигнал гол и во возвратниот натпревар, на 17-ти истиот месец, носејќи му на својот тим израмнување (1-1) во последните минути што им овозможило на бјанконерите да го заверат пласманот во следното коло;<ref>{{наведени вести|url=http://archiviostorico.corriere.it/1999/marzo/18/Conte_salva_Europa_della_Juve_co_0_9903183375.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006123124/http://archiviostorico.corriere.it/1999/marzo/18/Conte_salva_Europa_della_Juve_co_0_9903183375.shtml|title=Conte salva l'Europa della Juve|publisher=Corriere della Sera|date=18 март 1999|archivedate=6 октомври 2014}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/settembre/14/Conte_sostenibile_pesantezza_del_gol_ga_0_9909145215.shtml|title=Conte, la sostenibile pesantezza del gol|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=14 септември 1999}}</ref> конечно, на 7 април, Конте го довел Јувентус во водство во првиот натпревар од полуфиналето против {{Fb team (N) Manchester United}} што завршил 1-1. На крајот токму англиската екипа, во возвратниот натпревар, успеала да ги елиминира торинезите победувајќи на [[Деле Алпи]] со 2-3. На крајот од сезоната, Конте го изедначил својот рекорд на сезонски голови (7) утврден во претходната сезона.<ref name="settegol"/> Во [[ФК Јувентус сезона 1999-2000|сезоната 1999-2000]], и покрај пристигнувањето на нови играчи како [[Сандеј Олисех]] и [[Џанлука Ѕамброта]], Конте останал стартер во Јувентус. На 24 август 1999 година, тој го постигнал својот прв гол во сезоната во реванш натпреварот од финалето на [[Интертото куп 1999|Интертото купот]] против францускиот [[ФК Рен|Рен]]; натпреварот завршил нерешено 2-2, и со тој резултат Јувентус го освоил трофејот во натпреварувањето, благодарение на победата од 2-0 во првиот натпревар на домашен терен.<ref>{{наведени вести|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/agosto/25/aria_coppe_Conte_scatena_ga_0_9908257521.shtml|title=Se c'è aria di coppe Conte si scatena|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=25 август 1999}}</ref> Сезоната ја завршил со 6 гола во вкупно 38 вкупно настапи во лигата и куповите и, благодарение на позитивната сезона, добил повикот од селекторот [[Дино Ѕоф]] за [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]].<ref name="convocato">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/online/sport/radu/zoff/zoff.html|title=Zoff definisce la rosa, tagliati Fuser e Baggio|date=28 мај 2000}}</ref> Покрај добрата сезона на индивиудален план успехот во Интертото купот бил единствениот за Конте и Јувентус во оваа сезона, бидејќи и покрај тоа што во поголемиот дел од првенството во Серија А тие биле водачи титулата ја загубиле во последното коло после поразот на гостувањето кај {{Fb team (N) Perugia}} со 1-0. Во сезоната [[ФК Јувентус сезона 2000-2001|2000-2001]], тој забележал 28 настапи и постигнал 3 гола, од кои најзапаметен останал оној на [[Сан Сиро]] во последните минути од натпреварот против {{Fb team (N) Milan}} со кој му донел бод на својот тим (2-2).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.repubblica.it/online/campionato_partite/miljuv/miljuv/miljuv.html|title=Spettacolo a San Siro E' pari tra Milan e Juve|publisher=la Repubblica|date=21 октомври 2000|accessdate=29 јуни 2020}}</ref> Јувентус затворил уште една сезона на второто место во првенството, и претрпел разочарувачка елиминација во [[УЕФА Лига на шампиони 2000/01|Лигата на шампионите]] уште во групата фаза. ====2001-2004: последните годините од кариерата==== Почнувајќи од [[ФК Јувентус сезона 2001-2002|сезоната 2001-2002]], на возраст од веќе триесет и две години и борејќи се со физичката спремност и разни други повреди кои го измачувале, Конте влегол во фазата на опаѓање во неговата кариера. Враќањето на Липи на клупата на Јувентус трајно го лишува од капитенските ингеренции во корист на Дел Пјеро,<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Daniele Manusia|url=https://www.vice.com/it/article/8gwvyz/stili-di-gioco-antonio-conte|title=Antonio Conte, il vincente antipatico|date=17 април 2013}}</ref> а последователно го загубил местото и во почетната постава. Иако слизнат во вторите редови, оваа сезона тој сепак успеал да даде важен придонес во црно-белиот дрес:<ref name="Lo Presti">{{наведени вести|author=Salvatore Lo Presti|url=http://archiviostorico.gazzetta.it//2002/gennaio/20/Conte_bianco_nero_piu_colore_ga_0_0201203266.shtml|title=Conte, bianco e nero più un colore|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 јануари 2002}}</ref> односите со тренерот од [[Вијареџо]] постепено биле изгладени,<ref>{{наведени вести|author=Emanuele Gamba|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2001/12/11/bentornato-conte-adesso-con-lippi-non-si.html|title=Bentornato, Conte. Adesso con Lippi non si litiga più|publisher=la Repubblica|date=11 декември 2001|page=33}}</ref><ref>{{наведени вести|author=Paolo Forcolin|url=http://archiviostorico.gazzetta.it//2002/gennaio/30/Conte_che_piace_alla_Juve_ga_0_020130257.shtml|title=Il Conte che piace alla Juve|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=30 јануари 2002}}</ref> и дури и без лентата, Конте останал меѓу најавторитетните гласови во соблекувалната.<ref name="Lo Presti"/><ref>{{наведени вести|author=Fabio Vergnano|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,32/articleid,0270_01_2002_0098_0034_2271330/|title=Conte, altri due anni alla Juve|publisher=La Stampa|date=11 април 2002|page=32}}</ref> Тој собрал 28 настапи и 1 гол во [[Серија А 2001-2002|Серија А]] во текот на оваа сезона, што завршила за Јувентус со освојување на скудетото (по три сезони пауза), на 5 мај, запаметено за аналите по неверојатното претекнување на нивните [[Дербито на Италија|соперници]] {{Fb team (N) Inter}} во последното коло од сезоната.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilpost.it/2012/05/05/il-5-maggio-dellinter-10-anni-fa/|title=Il 5 maggio dell'Inter, 10 anni fa|date=5 мај 2012}}</ref> Во првенството [[Серија А 2002-2003|2002-2003]] бил користен спорадично, иако на крајот можел повторно да се пофали со титула; исто така, имал можност да игра во уште едно [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 2003 година|финале]] на [[УЕФА Лига на шампиони 2002/03|Лигата на шампиони]] загубено на пенали против Милан, во кое се појавил во игра како замена на почетокот на второто полувреме, и токму тој ја имал најголемата шанса за Јувентус во натпреварот кога неговиот удар со глава завршил во пречката од голот кој го бранел [[Дида]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/online/calcio2002_coppe/finalissima/finalissima/finalissima.html|title=Grande Dida, coppa al Milan. Ma la Juve piange se stessa|date=28 мај 2003}}</ref> Конте играл уште во [[ФК Јувентус сезона 2003-2004|сезоната 2003-2004]] по чије завршување одлучил да ја заврши играчката кариера на возраст од 35 години, одбивајќи дополнително обновување на договорот кое му било предложено од клубот. Како идеален крај на еден циклус во клубот од Торино, покрај Конте, дефинитивен збогум од клупата на Јувентус кажал и тренерот Липи.<ref name="Latagliata">{{наведени вести|author=Domenico Latagliata|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,39/articleid,0193_01_2004_0146_0039_1353047/|title=L'addio di Conte: «Tornerò da allenatore»|publisher=La Stampa|date=28 мај 2004|page=33}}</ref> Својот последен натпревар во Серија А, Конте го одиграл на [[Сан Сиро]] на 4 април 2004 година, во ''[[Дерби на Италија|Дербито на Италија]]'' против Интер (3-2),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Inter-Juventus/18534|title=Inter 3 - 2 Juventus|date=4 април 2004|accessdate=2020-06-29|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006174715/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Inter-Juventus/18534|url-status=dead}}</ref> додека последниот настап во Европа го забележал на 25 февруари на [[Риасор]], против [[ФК Депортиво Ла Коруња|Депортиво Ла Коруња]] (1-0).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.uefa.com/uefachampionsleague/season=2003/matches/round=1713/match=1059561/index.html|title=UEFA Champions League 2003/04 - Storia - Deportivo-Juventus|date=25 февруари 2004|accessdate=2020-06-29|archive-date=2016-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825214725/http://it.uefa.com/uefachampionsleague/season=2003/matches/round=1713/match=1059561/index.html|url-status=dead}}</ref> Во 13 сезони со Јувентус, тој остварил 295 настапи и 29 голови во лигата, или вкупно 418 настапи и 43 голови.<ref name="footballdatabase.eu">{{Наведена мрежна страница|url= https://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.antonio.conte.2526.en.html|title=Football: Antonio Conte|date=18 август 2011}}</ref> ==Репрезентативна кариера== [[File:Maglia di antonio conte indossata in USA 1994, 02.JPG|thumb|upright|Репрезентативниот дрес на Конте со број 15, со кој играл на [[Светско првенство во фудбал 1994|СП 1994]].]] Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Италија|сениорската репрезентација]] го направил под водство на селекторот [[Ариго Саки]] на 24-годишна возраст, на 27 мај 1994 година, во предмундијалски пријателски натпревар против {{NazNB|FUrep|FIN}};<ref>{{наведени вести|author=Padovan Giancarlo|url=http://archiviostorico.corriere.it/1994/maggio/27/Italia_test_fatica_contro_Finlandia_co_0_94052712828.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141015074420/http://archiviostorico.corriere.it/1994/maggio/27/Italia_test_fatica_contro_Finlandia_co_0_94052712828.shtml|title=Italia, test fatica contro la Finlandia|publisher=Corriere della Sera|date=27 мај 1994|archivedate=15 октомври 2014}}</ref> тој потоа бил повикан од истиот селектор за [[Светско првенство во фудбал 1994|Светското првенство 1994]] во САД.<ref name="convocazione1">{{наведени вести|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117030233/http://archiviostorico.corriere.it/1994/maggio/13/sorpresa_Sacchi_rinforza_difesa_co_0_9405135007.shtml|url=http://archiviostorico.corriere.it/1994/maggio/13/sorpresa_Sacchi_rinforza_difesa_co_0_9405135007.shtml|title=sorpresa: Sacchi rinforza la difesa|publisher=Corriere della Sera|date=13 мај 1994|archivedate=17 ноември 2015}}</ref> За време на турнирот тој играл како стартер во четвртфиналниот двобој против {{NazNB|FUrep|ESP}},<ref>{{наведени вести|author=Gianfranco Teotino|url=http://archiviostorico.corriere.it/1994/luglio/10/resurrezione_dell_Arrigo_co_0_9407103435.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121105025231/http://archiviostorico.corriere.it/1994/luglio/10/resurrezione_dell_Arrigo_co_0_9407103435.shtml|title=La resurrezione dell'Arrigo|publisher=Corriere della Sera|date=10 јули 1994|page=1–3|archivedate=5 ноември 2012}}</ref> и влегол како замена во второто полувреме од полуфиналето против {{NazNB|FUrep|BUL}}.<ref>{{наведени вести|author=Giancarlo Padovan e Luca Valdiserri|url=http://archiviostorico.corriere.it/1994/luglio/14/Baggio_porta_paradiso_co_8_9407142134.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091108053124/http://archiviostorico.corriere.it/1994/luglio/14/Baggio_porta_paradiso_co_8_9407142134.shtml|title=Baggio ci porta in paradiso|publisher=Corriere della Sera|date=14 јули 1994|page=3|archivedate=8 ноември 2009}}</ref> Сепак, тој останал на клупата како неискористена замена во решавачкиот натпревар, [[Финале на Светското првенство во фудбал 1994|финалето]] против {{NazNB|FUrep|BRA}}, загубено по [[Извдување пенали (фудбал)|изведување на пенали]]. Не учествувал на [[Европско првенство во фудбал 1996|Европското првенство 1996]] во Англија, поради повреда со која се здобил неколку недели порано играјќи за Јувентус во финалето на [[УЕФА Лига на шампиони 1995/96|Лигата на шампиони]].<ref name="rizzo"/><ref name="palloneracconta"/> Конте бил повикан само во два наврати од наследникот на Саки, [[Чезаре Малдини]], меѓутоа без да излезе ниту еднаш на теренот, и не учествувал на [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]] во Франција. Своето враќање во репрезентацијата го имал на 27 март 1999 година, за време на новиот селектор [[Дино Ѕоф]], играјќи на гостувањето кај {{NazNB|FUrep|DNK}} во натпревар од квалификациите за [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]]: токму во тој натпревар го постигнал својот прв гол за ''аѕурите'', поставувајќи го конечниот резултат 1-2 за Италија.<ref>{{наведени вести|author=Giancarlo Padovan|url=http://archiviostorico.corriere.it/1999/marzo/28/Totti_trascina_Italia_agli_Europei_co_0_9903282751.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141015074320/http://archiviostorico.corriere.it/1999/marzo/28/Totti_trascina_Italia_agli_Europei_co_0_9903282751.shtml|title=Totti trascina l'Italia agli Europei|publisher=Corriere della Sera|date=28 март 1999|archivedate=15 октомври 2014}}</ref> Ѕоф потоа го повикал Конте и за завршницата од Европското првенство во Белгија и Холандија. На 11 јуни, во првиот натпревар од [[Европско првенство во фудбал 2000 - група Б|групната фаза]] против {{NazNB|Furep|TUR}}, Конте го постигнал првиот гол за Италија на турнирот, придонесувајќи за победата со 2-1.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.uefa.com/uefaeuro/season=2000/matches/round=1458/match=64852/index.html|title=Italia, vittoria di rigore all'esordio|date=6 октомври 2003}}</ref> Исто така, играл и во вториот натпревар од групата против домаќинот {{NazNB|FUrep|BEL}} во кој Италија славела победа без поголеми проблеми со 2-0,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://it.uefa.com/uefaeuro/season=2000/matches/round=1458/match=64853/index.html|title=Un gol per tempo, l'Italia va|date=6 октомври 2003}}</ref> и во четвртфиналниот двобој против {{NazNB|FUrep|ROU}}, каде еден прекршок на [[Георге Хаџи]] врз него му нанел повреда на лигаментите на десниот [[глужд]], поради што морал да го заврши првенството пред време.<ref>{{наведени вести|url=http://archiviostorico.corriere.it/2000/giugno/26/Europeo_finito_per_Conte_Voglio_co_0_00062610462.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928015359/http://archiviostorico.corriere.it/2000/giugno/26/Europeo_finito_per_Conte_Voglio_co_0_00062610462.shtml|title=Europeo finito per Conte «Voglio restare in ritiro con i miei amici»|publisher=Corriere della Sera|date=26 јуни 2000|archivedate=28 септември 2013}}</ref> Италија подоцна стигнала до финалето на овој турнир, каде загубила со златен гол од {{NazNB|FUrep|FRA}}. Вкупно за италијанската репрезентација настапил 20 пати и постигнал 2 гола. === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|ITA}} {{Cronopar|27-5-1994|Парма|ITA|2|0|FIN|-|Пријателска|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|9-7-1994|Бостон|ITA|2|1|ESP|-|Светско првенство|1994|Четвртфинале|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|13-7-1994|Њујорк|ITA|2|1|BUL|-|Светско првенство|1994|Полуфинале|13={{subon|55}}}} {{Cronopar|29-3-1995|Киев|UKR|0|2|ITA|-|Квалификации за Евро|1996|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|26-4-1995|Вилниус|LTU (1989-2004)|0|1|ITA|-|Квалификации за Евро|1996|13={{suboff|22}}}} {{Cronopar|24-1-1996|Терни|ITA|3|0|WAL|-|Пријателска|13={{subon|23}}}} {{Cronopar|5-10-1996|Кишињев|MDA|1|3|ITA|-|Квал. за СП|1998}} {{Cronopar|9-10-1996|Перуџа|ITA|1|0|GEO (1990-2004)|-|Квал. за СП|1998|13={{suboff|60}}}} {{Cronopar|27-3-1999|Копенхаген|DNK|1|2|ITA|1|Квалификации за Евро|2000|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|31-3-1999|Анкона|ITA|1|1|BLR|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|28-4-1999|Загреб|HRV|0|0|ITA|-|Пријателска|13={{subon|57}}}} {{Cronopar|5-6-1999|Болоња|ITA|4|0|WAL|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|9-6-1999|Лозана|CHE|0|0|ITA|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|8-9-1999|Наполи|ITA|2|3|DNK|-|Квалификации за Евро|2000|13={{subon|70}}}} {{Cronopar|9-10-1999|Минск|BLR|0|0|ITA|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|26-4-2000|Реџо Калбрија|ITA|2|0|POR|-|Пријателска|13={{suboff|76}}}} {{Cronopar|3-6-2000|Осло|NOR|1|0|ITA|-|Пријателска|13={{suboff|27}}}} {{Cronopar|11-6-2000|Арнем|ITA|2|1|TUR|1|Евро|2000|Прва фаза|15=[[Европско првенство во фудбал 2000 - група Б#Турција - Италија|дет.]]}} {{Cronopar|14-6-2000|Брисел|BEL|0|2|ITA|-|Евро|2000|Прва фаза|13={{yel|44}}|15=[[Европско првенство во фудбал 2000 - група Б#Италија - Белгија|дет.]]}} {{Cronopar|24-6-2000|Брисел|ITA|2|0|ROU|-|Евро|2000|Четвртфинале|13={{suboff|55}}|15=[[Европско првенство во фудбал 2000 - нокаут фаза#Италија - Романија|дет.]]}} {{Cronofin|20|2|160||Играчи на италијанската фудбалска репрезентација#Вечна список на играчи по бројот на настапи за италијанската репрезентација}} {{clear}} ==Тренерска кариера== ===Почетоците со Сиена и Арецо=== Веќе на крајот од својата играчка кариера, Конте ја открил својата намера дека сака да остане во светот на фудбалот како тренер.<ref name="Latagliata"/> На желбата да се проба во оваа нова професија во рамките на тренерскиот штаб на Јувентус, сепак, се спротивставил новиот тренер на клубот, [[Фабио Капело]],<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Marco Gentile|url=https://www.ilgiornale.it/news/sport/conte-capello-grande-freddo-va-avanti-2004-1807965.html|title=Conte-Capello, il grande freddo va avanti dal 2004|date=7 јануари 2020}}</ref> па бившиот играч од средниот ред својата нова кариера ја започнал од клупата на другите ''бјанконери'', {{Fb team (N) Siena}}, каде во првенството [[Серија А 2005-2006|2005-2006]] тој му бил асистент тренерот [[Лујџи Де Канио]]. [[Серија Б 2006-2007|Следната сезона]] го имал своето прво искуство како главен тренер, назначен да ја води екипата на {{Fb team (N) Arezzo}}<ref name="Pastore">{{Наведена мрежна страница|author=Giuseppe Pastore|url=https://www.ultimouomo.com/quando-sarri-e-conte-non-riuscirono-a-salvare-larezzo/|title=Quando Sarri e Conte non riuscirono a salvare l'Arezzo|date=3 септември 2018}}</ref> со која го започнал првенството во [[Серија Б]] со казна од 6 бода помалку во пласманот, како последица на скандалот ''[[Калчополи]]''. После лошиот старт по кој Арецо се нашол закотвен на дното од пласманот, Конте бил отпуштен на 31 октомври 2006 година и заменет со [[Маурицио Сари]];<ref name="Pastore"/> тој потоа бил вратен одново на чело на тимот на 13 март 2007 година, преземајќи ја функцијата токму од својот наследник Сари и го нашол клубот сè уште на последното место на табелата.<ref name="Pastore"/> Овој пат промената имала ефекти, и со 24 освоени бода во последните 10 натпревари од сезоната, Конте го избавил Арецо од дното и дошол во допир со зоната која значела опстанок во лигата нешто што се чинело незамисливо до пред неколку недели. Сепак неизбежното се случило во последното коло од првенството кога и покрај победата со 3-1 во гости против Тревизо тимот претрпел испаѓање во [[Серија Ц1]] со 45 бода, еден помалку од {{Fb team (N) Spezia}} која се пласирала во плејаутот.<ref name="Pastore"/> ===Бари=== На 28 декември 2007 година, тој станал нов тренер на {{Fb team (N) Bari}}, преземајќи ја функцијата во клубот од [[Џузепе Матараци]];<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Enzo Tamborra|url=http://bari.repubblica.it/dettaglio/materazzi-lascia-il-bari-a-conte/1410521|title=Materazzi lascia, il Bari a Conte|date=29 декември 2007|accessdate=2020-07-01|archive-date=2020-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028232622/https://bari.repubblica.it/dettaglio/materazzi-lascia-il-bari-a-conte/1410521|url-status=dead}}</ref> авантурата со пеколните Апулијани била второто искуство за него на клупата на еден клуб од Серија Б. Конте уште рано го изборил опстанокот со Бари во лигата, вклучувајќи се во [[Серија Б 2007-2008|средината на табелата]] каде клубот и ја завршил сезоната на единаесеттото место, а за споменување е и победата во апулијското дербито против {{Fb team (N) Lecce}}, што довело до затегнување на односите со неговите сограѓани од Саленто.<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Davide Lattanzi|url=http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/napoli/notizie/cronaca/2012/7-maggio-2012/dagli-inizi-lecce-vittorie-col-baristoria-conte-idolo-pugliese-juve-20175011731.shtml|title=Dagli inizi a Lecce alle vittorie col Bari. Storia di Conte, l'idolo pugliese della Juve|date=7 мај 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140118084541/http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/napoli/notizie/cronaca/2012/7-maggio-2012/dagli-inizi-lecce-vittorie-col-baristoria-conte-idolo-pugliese-juve-20175011731.shtml}}</ref> Во [[Серија Б 2008-2009|сезоната 2008-2009]], тој го одвел Бари до првото место во Серија Б, со што изборил промоција со клубот во Серија А и воедно ја освоил својата прва титула како тренер. Математички промоцијата на Бари во Серија А по осум години пауза била изборена на 8 мај 2009 година, на четири кола пред крајот, по поразот на Ливорно од Триестина (со 0-1).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.calciatori-online.com/calcio/20090511-as-bari-calcio-promosso-serie-a.php|title=Il Bari Ritorna nell'Olimpo del Calcio|date=11 мај 2009}}</ref> На 2 јуни, Конте го обновил својот договорот со клубот од Апулија,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.calcioblog.it/post/9186/antonio-conte-rinnova-con-il-bari-ora-per-la-juve-la-corsa-e-spalletti-ferrara|title=Antonio Conte rinnova con il Bari, ora per la Juve la corsa è Spalletti - Ferrara|date=2 June 2009|accessdate=2020-07-02|archive-date=2014-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101073337/http://www.calcioblog.it/post/9186/antonio-conte-rinnova-con-il-bari-ora-per-la-juve-la-corsa-e-spalletti-ferrara|url-status=dead}}</ref> но сепак, три недели подоцна тој консензуално го раскинал договорот со црвено-белите од [[Стадион Сан Никола|Сан Никола]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Bari/23-06-2009/conte-bari-rottura-50588967206.shtml|title=Conte-Bari: rottura!|date=23 јуни 2009}}</ref> ===Аталанта и враќање во Сиена=== [[File:Conte UDI-ATA 1-3.jpg|thumb|upright|left|Конте во 2009, за време на периодот додека бил тренер на {{Fb team (N) Atalanta}}.]] По скоро три месеци од неговото збогување со Бари, на 21 септември 2009 година, тој нашол нов ангажман потпишувајќи договор со екипата на {{Fb team (N) Atalanta}} која се натпреварувала во Серија А, заменувајќи го отпуштениот [[Анџело Грегучи]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.affaritaliani.it/sport/gregucci-atalanta-210909.html|title=Gregucci lascia l'Atalanta in crisi nera, arriva Antonio Conte|date=21 септември 2009|accessdate=2020-07-02|archive-date=2020-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702140434/https://www.affaritaliani.it/sport/gregucci-atalanta-210909.html|url-status=dead}}</ref> Во својот прв натпревар во Серија А од клупата како тренер, на домашен терен со {{Fb team (N) Catania}} (0-0), Конте бил исклучен поради протести.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Atalanta/23-09-2009/atalanta-catania-non-si-fanno-male-501382797514.shtml|title=Conte, pari ed espulsione. Al Catania va bene così|date=23 септември 2009}}</ref> Првата победа во Серија А ја забележал на 18 октомври, на гостувањето кај {{Fb team (N) Udinese}} (1-3). Откако освоил 13 бодови на 13 натпревари (3 победи, 4 нерешени, 6 порази), тој поднесол оставка на 7 јануари 2010 година, по поразот на домашен терен од Наполи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://atalanta.it/atalanta/news.do?dispatch=read&id=1540|title=Comunicato stampa|date=7 јануари 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120313143751/http://www.atalanta.it/?dispatch=read&id=1540|archivedate=13 март 2012}}</ref> На 1 февруари 2010 година, ја добил наградата ''[[Сребрена клупа]]'' за сезоната 2008-2009 за враќање на Бари во највисоката дивизија; наградата ја доделува техничкиот сектор на [[Фудбалска федерација на Италија|ФИГК]] и е резервирана за тренери во Серија Б кои се одликувале со најдобри резултати за време на првенството.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.figc.it/it/204/23379/2010/02/News.shtml|title=Comunicato stampa|date=1 февруари 2010|accessdate=9 јуни 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014121029/http://www.figc.it/it/204/23379/2010/02/News.shtml|archivedate=14 октомври 2013}}</ref> На 23 мај 2010 година, тој се вратил на клупата на {{Fb team (N) Siena}}, која штотуку претрпела испаѓање во [[Серија Б]], но сега како главен тренер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ansa.it/web/notizie/regioni/toscana/2010/05/23/visualizza_new.html_1795731382.html|title=Antonio Conte nuovo allenatore del Siena|date=23 мај 2010}}</ref> Со тосканците го освоил второто место во [[Серија Б 2010-2011|првенство]], со што обезбедил директна промоција во Серија А, втора во кариерата по онаа со Бари две години порано.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_b/2011/05/07-123324/Siena-Toro+2-2%3A+toscani+in+A.+Promossa+anche+l%27Atalanta|title=Siena-Toro 2-2: bianconeri in A. Promossa anche l'Atalanta|date=7 мај 2011|archivedate=2011-05-10|accessdate=2020-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510134726/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_b/2011/05/07-123324/Siena-Toro+2-2%3A+toscani+in+A.+Promossa+anche+l%27Atalanta|url-status=dead}}</ref> === Јувентус === Сметан меѓу најдобрите тренери на неговата генерација, на 31 мај 2011, по седум години Конте се вратил во клубот во кој што бил „икона“ и [[капитен]] како играч,<ref name="treccani.it">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/antonio-conte/|title=Conte, Antonio|accessdate=24 мај 2017}}</ref> {{Fb team (N) Juventus}}:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2011/05/31-127803/Ufficiale%3A+Conte+nuovo+tecnico+della+Juve%2C+firmato+un+biennale|title=Ufficiale: Conte nuovo tecnico della Juve, firmato un biennale|date=31 мај 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110603020859/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2011/05/31-127803/Ufficiale:+Conte+nuovo+tecnico+della+Juve,+firmato+un+biennale|archivedate=3 јуни 2011}}</ref> каде претседателот [[Андреа Ањели]] му ја доверил тешката задача да ги врати бјанконерите на врвот на италијанскиот фудбал, откако тие биле без успеси уште од [[Калчополи]] и се наоѓале во еден од најтешките спортски моменти во клупската историја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Juventus/31-05-2011/agnelli-punta-tutto-conte-801413642484.shtml|title=Ufficiale, Conte alla Juve. Il tecnico: "Ritorno a casa"|date=31 мај 2011|author=Alberto Mauro}}</ref> На 11 септември 2011, ја забележал својата прва победа на клупата на Јувентус, победувајќи ја {{Fb team (N) Parma}} со 4-1 во [[Серија А 2011-2012|Серија А]], на инаугурурацијата на [[Стадион Јувентус|новиот стадион на клубот]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Parma/35208|title=Referto partita Juventis-Parma 11 settembre 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111124083409/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Parma/35208|archivedate=24 ноември 2011}}</ref> На 25 октомври, во рамките на деветтото коло од првенството, момците на Конте ја совладале {{Fb team (N) Fiorentina}} со 2-1, со што тој го одвел Јувентус сам на чело на табелата, настан што не се случил веќе пет години, од [[Серија А 2005-2006|сезоната 2005-2006]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corrieredellosport.it/i_numeri/2011/10/17-199288/Lenta+ed+equilibrata,+%C3%A8+una+serie+A+da+record|title=Lenta ed equilibrata, è una serie A da record|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131104212044/http://www.corrieredellosport.it/i_numeri/2011/10/17-199288/Lenta+ed+equilibrata,+%C3%A8+una+serie+A+da+record|archivedate=4 ноември 2013}}</ref> По гостинската победа во неговиот роден град, [[Лече]], на 8 јануари 2012 година, Конте влегол во историјата на Јувентус изедначувајќи го историскиот рекорд од [[ФК Јувентус сезона 1949-1950|сезоната 1949-1950]] со 17 последователни натпревари без пораз почнувајќи од првото коло во првенството. Следната недела, тој го срушил рекордот и воспоставил нов од 18 последователни натпревари без пораз од почетокот на сезоната, по ремито 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Cagliari}}. Една недела подоцна, Јуве ја освоил зимската титула во првенството откако ја победиле {{Fb team (N) Atalanta}} во [[Бергамо]] 0-2. Првиот дел од првенството, Конте на клупата на Јувентус го завршил без пораз со учинок од 11 победи, 8 нерешени и 0 порази.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.footstats.it/Dettaglio.php?id_liv3=368&WEB=Una_Juventus_da_record_ma_contro_il_rossoblu__sfortuna|title=Una Juventus da record... ma contro il rossoblu è sfortuna}}</ref> [[File:Antonio Conte Dubai 2012.jpg|thumb|upright|Конте во периодот додека бил на чело на {{Fb team (N) Juventus}}.]] На 12 март 2012 година, жирито од експерти, новинари и спортски директори го прогласиле Конте за добитник на „Наградата Маестрели“ за тековната сезона, пред Гвидолин и Мацари. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corriere.it/notizie-ultima-ora/Sport/Premio-Maestrelli-Conte/12-03-2012/1-A_001280028.shtml|title=Premio Maestrelli a Conte|accessdate=2020-07-03|archive-date=2020-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705104948/https://www.corriere.it/notizie-ultima-ora/Sport/Premio-Maestrelli-Conte/12-03-2012/1-A_001280028.shtml|url-status=dead}}</ref> На 6 мај 2012, Конте го освоил своето прво скудето како тренер победувајќи го {{Fb team (N) Cagliari}} со 2-0 во [[Трст]] (на неутрален терен) во 37-мото коло од сезоната, додека во истовреме најблискиот конкурент на Јувентус во оваа сезона, {{Fb team (N) Milan}}, доживеал пораз во [[Дерби дела Мадонина|градското дерби]] од {{Fb team (N) Inter}}, што довело до јаз од 4 бода меѓу двата клуба на само едно коло до крајот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2012/05/06-186280/Juve+Campione+d%26apos%3BItalia,+2-0+al+Cagliari.+Milan+ko|title=Juventus campione d'italia!|date=6 мај 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120508230318/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2012/05/06-186280/Juve+Campione+d%26apos%3BItalia%2C+2-0+al+Cagliari.+Milan+ko|archivedate=8 мај 2012}}</ref> Тој го завршил првенството со 23 победи и 15 нерешени, одржувајќи го тимот непобеден до крајот на сезоната во Серија А. Низата на последователни натпревари без пораз завршила на 20 мај 2012, кога Јувентус бил порзен со 0-2 од {{Fb team (N) Napoli}}, во финалето на [[Фудбалски куп на Италија 2011-2012|Купот на Италија]]. На 11 август 2012 година, во [[Пекинг]], тој го освоил првиот [[Суперкуп на Италија]] како тренер, победувајќи го Наполи со 4-2 по продолженија. На 5 мај 2013, го освоил второто по ред скудето на кормилото на Јувентус на 3 кола пред крајот,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Juventus/05-05-2013/juventus-palermo-1-0-sogno-realta-conte-bis-scudetto-tuo-20332458287.shtml|title=Juventus, scudetto bis: 1-0 sul Palermo. Conte sale ancora sul tetto della Serie A|author=Riccardo Pratesi|date=5 мај 2013}}</ref> станувајќи петтиот тренер кој ги водел ''бјанконерите'' до две првенствени титули во првите две години на клупата по [[Карло Каркано]] (1930-1931 и 1931-1932), [[Карло Парола]] (1959-1960 и 1960-1961), [[Честмир Вицпалек]] (1971-1972 и 1972-1973) и [[Џовани Трапатони]] (1976-1977 и 1977-1978).<ref>[[Фабио Капело]] исто така освоил две титули во својте први две години, но подоцна тие титули бил одземени поради [[Калчополи]].</ref><ref>Специјал на ''La Stampa'' на 6 мај 2013.</ref> На 18 август 2013 година, го освоил својот втор [[Суперкуп на Италија 2013|Суперкуп на Италија]], победувајќи го {{Fb team (N) Lazio}} со 4-0 на [[Стадион Олимпико|Олимпико]] во [[Рим]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Juventus/18-08-2013/juventus-super-gara-supercoppa-4-0-lazio-pogba-chiellini-lichtsteiner-etevez-20984928825.shtml|title=Supercoppa, Juventus super: 4-0 alla Lazio con gol di Pogba, Chiellini, Lichtsteiner e Tevez|author=Maurizio Nicita|date=18 август 2013}}</ref> На 12 јануари 2014, тој постигнал рекорд од 11 последователни победи, надминувајќи го претходниот рекорд на Каркано.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffingtonpost.it/evelina-christillin/alles-gute-zum-geburtstag-stephan-campione-fuori-dai-cliche_b_4587743.html|title=Alles Gute zum Geburtstag, Stephan... campione fuori dai cliché|author=Evelina Christillin|date=15 март 2014}}</ref> На 4 мај истата година, станал шампион на Италија веќе трета година по ред, по поразот на {{Fb team (N) Roma}} во [[Катанија]]. Покрај ова, на лично ниво, тренерот, со своето трето скудето на клупата, влегол во редовите на највисоко рангираните колеги во италијанското фудбалско првенство, изедначувајќи се со колеги како [[Вилијам Гарбт]], [[Еленио Ерера]], [[Роберто Манчини]] и [[Арпад Вајш]]. По завршувањето на третото првенство на Конте на клупата на „Старата дама“, клубот остварил два историски резултати: 102 освоени бодови во првенството (европски рекорд) и 57 бодови освоени на домашен терен, што претставува максимум односно број на бодови колку што има на располагање во една сезона од Серија А со 20 клубови.<ref>{{Наведена мрежна страница|language=en|url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=ita/news/newsid=2106751.html#juventus+bring+century|title=Juventus bring up century, Parma back in Europe|date=18 мај 2014}}</ref> Во истата сезона, тој го однел Јувентус во полуфиналето на [[УЕФА Лига Европа 2013-2014|Лига Европа]], каде бил сопрен од {{Fb team (N) Benfica}}:<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Riccardo Pratesi|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-05-2014/europa-league-juventus-benfica-0-0-portoghesi-finale-80558943854.shtml|title=Europa League, Juventus-Benfica 0-0: portoghesi in finale|date=1 мај 2014}}</ref> жестока елиминација по која и навивачите на Јувентус за прв пат во овој циклус не штеделе критики кон Конте за неговото водство во двомечот со португалците, и генерално, за посветеноста за освојување на двојна титула првенство-куп; сето ова започнало да ја расипува цврстата врска помеѓу тренерот и околината во Торино.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ilbianconero.com/a/juve-benfica-che-amarezza-nel-2014-e-quello-sfogo-di-conte-che-f-93658|title=Juve-Benfica, che amarezza nel 2014. E quello sfogo di Conte fu profetico...|date=28 јули 2018}}</ref> Се чинело дека ситуацијата е решена во наредните недели, кога клубот потврдил дека тренерот останува на клупата и во следната сезона;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-juventus-conte-confermato-per-la-prossima-stagione-556893|title=Ufficiale: Juventus, Conte confermato per la prossima stagione|date=19 мај 2014}}</ref> сепак, на 15 јули 2014, по завршувањето на летната пауза и враќањето на подговотвките за следната сезона, Конте изненадувачки поднесол оставка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.juventus.com/juve/it/video/3676154110001|title=Conte e Juventus: risoluzione del contratto|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140724034922/http://www.juventus.com/juve/it/video/3676154110001|archivedate=24 јули 2014}}</ref> ===Италија=== На 14 август 2014 година, тој потпишал двегодишен договор до 31 јули 2016 година со [[Фудбалска федерација на Италија|италијанската фудбалска федерација]] за вршење на двојна улога: како селектор на [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската сениорска репрезентација]] и координатор на младинските тимови на ''аѕурите''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/14-08-2014/conte-nuovo-ct-nazionale-sara-coordinatore-unico-90142060751.shtml|title=Conte è il nuovo c.t. della Nazionale|date=14 август 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.figc.it/it/204/2525187/2014/08/News.shtml|title=Antonio Conte è il nuovo Commissario tecnico: martedì 19 alle ore 11:30 la conferenza stampa|accessdate=15 февруари 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140816200958/http://www.figc.it/it/204/2525187/2014/08/News.shtml|archivedate=16 август 2014}}</ref> На 4 септември го направил своето деби на клупата на Италија со победа, совладувајќи ја {{NazNB|FUrep|NLD}} со 2-0 во пријателски натпревар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/04-09-2014/nazionale-italia-olanda-2-0-gol-immobile-de-rossi-rigore-90358138305.shtml|title=Nazionale, Italia-Olanda 2-0. Gol di Immobile e De Rossi su rigore|author=Valerio Clari|date=5 октомври 2014}}</ref> Пет дена подоцна, го имал првиот првиот квалификациски натпревар на клупата на ''аѕурите'', победувајќи ја {{NazNB|FUrep|NOR}} во [[Осло]] со 2-0 во квалификациите за [[Европско првенство во фудбал 2016|Европското првенство 2016]]. На 10 октомври 2015 година, со победата со 3-1 во [[Баку]] против {{NazNB|FUrep|AZE}}, тој ја одвел Италија до првото место во квалификациската група Х и обезбедил директен пласман на првенството.<ref>{{Наведена мрежна страница|author = Andrea Elefante|url = http://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/10-10-2015/euro-2016-europeo-italia-sei-europei-nazionale-si-qualifica-azerbaigian-eder-el-shaarawy-darmian-130450578582.shtml|title = Italia, sei agli Europei! La Nazionale si qualifica in Azerbaigian|date = 10 октомври 2015}}</ref> На завршниот турнир во [[Франција]], Италија ја освоила својата група со две победи против {{NazNB|FUrep|BEL}} 2-0 и {{NazNB|FUrep|SWE}} 1-0, и пораз од {{NazNB|FUrep|IRL}} 0-1,<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.ansa.it/europei_2016/notizie/diario_azzurri/2016/06/18/euro-2016-italia-prima-nel-girone-e_ccc6a602-c48f-4cff-b236-4411c14cf44f.html|title = Euro 2016: l'Italia vince il girone E|date = 18 јуни 2016}}</ref> квалификувајќи се за осминафиналето, каде што тие го совладале бранителот на титулата {{NazNB|FUrep|ESP}} со 2-0.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/euro2016/italia-spagna-2-0-chiellini-e-pelle-il-sogno-continua_1105684-201602a.shtml|title = Italia-Spagna 2-0: Chiellini e Pellè, il sogno continua|author= Roberto Omini|date= 27 јуни 2016}}</ref> Во четвртфиналето, Италија загубила од {{NazNB|FUrep|GER}} по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]], со што бил ставен крај на искуството на Конте на клупата на ''аѕурите'':<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.gazzetta.it/calcio/europei/2016/italia/02-07-2016/euro-2016-germania-italia-7-6-rigori-azzurri-casa-tedeschi-semifinale-160203435129.shtml|title = Germania-Italia 7-6 ai rigori: azzurri a casa, tedeschi in semifinale|author = Stefano Cantalupi|date = 2 јули 2016}}</ref> затоа што три месеци претходно англискиот клуб {{Fb team (N) Chelsea}} го официјализирал ангажманот на Конте како менаџер на клубот, почнувајќи од сезоната [[Премиер лига на Англија 2016-2017|2016-2017]]. ===Челси=== [[File:Antonio Conte 20160810.jpg|thumb|left|Конте во {{Fb team (N) Chelsea}} во 2016.]] На 14 јули 2016 година, Конте бил официјално претставен за нов менаџер на {{Fb team (N) Chelsea}}.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-estero/premier-league/2016/07/14-13469493/premier_league_chelsea_la_presentazione_di_conte_in_diretta/|title=Conte si presenta: «Chelsea, incendia la Premier»|date=14 јули 2016}}</ref> На 15 август ја забележал својата прва победа на клупата на „сините“ за време на [[Лондонски дербија|лондонското дерби]] против {{Fb team (N) West Ham United}} со 2-1.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.gazzetta.it/Calcio/Premier-League/15-08-2016/chelsea-west-ham-2-1-conte-premier-league-debutto-diego-costa-89-160772869791.shtml|title = Chelsea-West Ham 2-1, Conte parte vincendo: Diego Costa gol all'89'|author = Stefano Boldrini|date = 15 август 2016}}</ref> На 12 мај 2017 година, со победата со 1-0 на гостувањето кај {{Fb team (N) West Bromwich}}, италијанскиот тренер ја освоил Премиер лигата уште во својата дебитантска сезона, на две кола пред крајот;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Premier-League/12-05-2017/west-bromwich-chelsea-antonio-conte-200252979920.shtml|title=Premier League, West Bromwich-Chelsea 0-1: Conte è campione|date=12 мај 2017|accessdate=12 мај 2017}}</ref> тој станал четвртиот Италијанец што ја освоил највредната титула во англискиот фудбалски лигашки систем по [[Карло Анчелоти]], [[Роберто Манчини]] и [[Клаудио Раниери]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.spaziocalcio.it/calcio-internazionale/conte-la-premier-league-tua-batshuayi-titolo-al-chelsea-all82/|title=Conte, la Premier League è tua! Batshuayi dà il titolo al Chelsea all’82’|date=12 мај 2017}}</ref> Тој го донел тимот и до финалето на [[ФА Куп 2016-2017|ФА Купот]], но таму биле поразени од градскиот соперник {{Fb team (N) Arsenal}}. Позитивната деби-година, сепак, била проследена со понегативна спортска, но дури и уште повеќе понегативна амбиентална. Поразен повторно од „топџиите“ во [[ФА Комјунити Шилд|Комјунити Шилд]], за време на оваа сезона со Челси, тој успеал да ја мине од второто место тешката група во [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|Лигата на шампионите]] составена од {{Fb team (N) Roma}}, {{Fb team (N) Atletico Madrid}} и [[ФК Карабах|Карабах]], но потоа бил елиминиран во осминафиналето од {{Fb team (N) Barcelona}}; во лигата тој не можел да ја одбрани титулата, затворајќи ја сезоната на петтото место и не успевајќи да ја оствари минималната цел - пласман во Лигата на шампионите. Единствениот успех во втората сезона на Челси под водството на Конте, било освојувањето на осмата титула во историјата на ''сините'' во [[ФА Куп 2017-2018|ФА Купот]], каде во финалето го победиле {{Fb team (N) Manchester United}} со 1-0. Сепак, овој успех на крајот од сезоната не успеал да ги смени односите на релација Конте-лондонскиот клуб, кој го објавил разешувањето на тренерот на 13 јули 2018 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|language=en|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2018/7/13/statement-on-antonio-conte|title=Statement on Antonio Conte|date=13 јули 2018}}</ref> ===Интер=== По една година без работа, на 31 мај 2019 година тој бил назначен за тренер на {{Fb team (N) Inter}}, заменувајќи го отпуштениот [[Лучано Спалети]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.inter.it/it/news/94511/antonio-conte-sara-il-nuovo-allenatore-della-inter|title=Antonio Conte sarà il nuovo allenatore dell'Inter|date=31 мај 2019|accessdate=2020-07-04|archive-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612105311/https://www.inter.it/it/news/94511/antonio-conte-sara-il-nuovo-allenatore-della-inter|url-status=dead}}</ref> Така, тој се вратил во Серија А, пет години подоцна по неговото последно искуство во италијанскиот фудбал. Дебитирал на клупата на ''нероаѕурите'' во [[Серија А 2019-2020|Серија А]], на 26 август, победувајќи го {{Fb team (N) Lecce}} со 4-0 на „Сан Сиро“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/26-08-2019/capolavori-brozo-sensi-candreva-lukaku-fa-esplodere-s-siro-la-prima-conte-subito-grande-inter-3401993006445.shtml|title=Capolavori di Brozo, Sensi e Candreva, Lukaku fa esplodere S. Siro: per la prima di Conte è subito grande Inter|date=26 август 2019}}</ref> ==Играчка статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 29 мај 2004.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%; width:99%; text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | [[УС Лече сезона 1985-1986|1985-1986]] || rowspan="7"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Lecce}} || [[Серија А 1985-1986|А]] || 2 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 1985-1986|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || [[Торнео Естиво 1986|ТЕ]] || - || - || 2 || 0 |- | [[УС Лече сезона 1986-1987|1986-1987]] || [[Серија Б 1986-1987|Б]] || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 1986-1987|КИ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 2 || 0 |- | [[УС Лече сезона 1987-1988|1987-1988]] || [[Серија Б 1987-1988|Б]] || 3 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 1987-1988|КИ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 5 || 0 |- | [[УС Лече сезона 1988-1989|1988-1989]] || [[Серија А 1988-1989|А]] || 19 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 1988-1989|КИ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 21 || 0 |- | [[УС Лече сезона 1989-1990|1989-1990]] || [[Серија А 1989-1990|А]] || 28 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1989-1990|КИ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 29 || 1 |- | [[УС Лече сезона 1990-1991|1990-1991]] || [[Серија А 1990-1991|A]] || 28 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 1990-1991|КИ]] || 3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 31 || 0 |- | [[УС Лече сезона 1991-1992|јул.-ное. 1991]] || [[Серија Б 1991-1992|Б]] || 9 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 1991-1992|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 9 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Лече || 89 || 1 || || 10 || 0 || || - || - || || - || - || 99 || 1 |- | [[ФК Јувентус сезона 1991-1992|ное. 1991-1992]] || rowspan="13"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 1991-1992|А]] || 14 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 1991-1992|КИ]] || 6 || 0 || - || - || - || - || - || - || 20 || 0 |- | [[ФК Јувнтус сезона 1992-1993|1992-1993]] || [[Серија А 1992-1993|А]] || 31 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 1992-1993|КИ]] || 6 || 0 || [[Куп на УЕФА 1992-1993|КУ]] || 10 || 1 || - || - || - || 47 || 3 |- | [[ФК Јувентус сезона 1993-1994|1993-1994]] || [[Серија А 1993-1994|А]] || 32 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 1993-1994|КИ]] || 1 || 0 || [[Куп на УЕФА 1993-1994|КУ]] || 8 || 0 || - || - || - || 41 || 4 |- | [[ФК Јувентус сезона 1994-1995|1994-1995]] || [[Серија А 1994-1995|А]] || 23 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1994-1995|КИ]] || 4 || 0 || [[Куп на УЕФА 1994-1995|КУ]] || 5 || 2 || - || - || - || 32 || 3 |- | [[ФК Јувентус сезона 1995-1996|1995-1996]] || [[Серија А 1995-1996|А]] || 29 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 1995-1996|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 1995/96|ЛШ]] || 9 || 2 || [[Суперкуп на Италија 1995|СИ]] || 1 || 0 || 41 || 7 |- | [[ФК Јувентус сезона 1996-1997|1996-1997]] || [[Серија А 1996-1997|А]] || 6 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 1996-1997|КИ]] || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 1996/97|ЛШ]] || 3 || 0 || [[Суперкуп на УЕФА 1996|СУ]]+[[Интерконтинентален куп 1996|ИнтК]] || - || - || 10 || 1 |- | [[ФК Јувентус сезона 1997-1998|1997-1998]] || [[Серија А 1997-1998|А]] || 28 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|КИ]] || 6 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98|ЛШ]] || 9 || 0 || [[Суперкуп на Италија 1997|СИ]] || 1 || 1 || 44 || 6 |- | [[ФК Јувентус сезона 1998-1999|1998-1999]] || [[Серија А 1998-1999|А]] || 29+1<ref>Плејоф за [[Куп на УЕФА]]/[[Интертото куп|Интертото]].</ref> || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 1998-1999|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 1998/99|ЛШ]] || 6 || 3 || [[Суперкуп на Италија 1998|СИ]] || 0 || 0 || 38 || 7 |- | [[ФК Јувентус сезона 1999-2000|1999-2000]] || [[Серија А 1999-2000|А]] || 28 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 1999-2000|КИ]] || 2 || 1 || [[Интертото куп 1999|ИК]]+[[Куп на УЕФА 1999-2000|КУ]] || 4+4 || 1+1 || - || - || - || 38 || 7 |- | [[ФК Јувентус сезона 2000-2001|2000-2001]] || [[Серија А 2000-2001|А]] || 21 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2000/01|ЛШ]] || 5 || 0 || - || - || - || 28 || 3 |- | [[ФК Јувентус сезона 2001-2002|2001-2002]] || [[Серија А 2001-2002|А]] || 20 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2001-2002|КИ]] || 5 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2001/02|ЛШ]] || 4 || 0 || - || - || - || 29 || 1 |- | [[ФК Јувентус сезона 2002-2003|2002-2003]] || [[Серија А 2002-2003|А]] || 18 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2002-2003|КИ]] || 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2002/03|ЛШ]] || 7 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2002|СИ]] || 0 || 0 || 27 || 1 |- | [[ФК Јувентус сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Серија А 2003-2004|А]] || 16 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2003-2004|КИ]] || 4 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2003/04|ЛШ]] || 4 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2003|СИ]] || - || - || 24 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Јувентус || 295+1 || 29 || || 43 || 4 || || 78 || 10 || || 2 || 1 || 419 || 44 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 384+1 || 30 || || 53 || 4 || || 78 || 10 || || 2 || 1 || 518 || 45 |} ===Репрезентативна статистика=== Извор:<ref name="Nazionale in cifre">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=339&squadra=1|title=Conte, Antonio|publisher=Italian Football Federation|language=It|accessdate=2 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322165643/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=339&squadra=1|archivedate=22 March 2016}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |colspan="3"|'''[[Фудбалска репрезентација на Италија]]''' |- !Год.!!Наст!!Гол |- |1994||3||0 |- |1995||2||0 |- |1996||3||0 |- |1999||7||1 |- |2000||5||1 |- !colspan=1|Вкупно||20||2 |} ==Тренерска статистика== ====Клубови==== ''Статистиката е ажурирана на 1 јули 2020. Во '''болд''' се натпреварувањата кои Конте ги освоил.'' Легенда: *наз. место - на кое место бил клубот кога бил назначен за позицијата тренер *отп. место - на кое место бил клубот кога бил отпуштен од позицијата тренер {| class="wikitable" style="font-size:85%;width:99%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[УС Арецо сезона 2006-2007|2006-2007]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Arezzo}} || [[Серија Б 2006-2007|Б]] || 24 || 8 || 8 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|КИ]] || 3 || 1 || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|27|9|10|8}} || ''отп. наз. 22.'', крај 20. место ''(испаѓање)'' |- | [[ФК Бари сезона 2007-2008|јан.-јун. 2008]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Bari}} || [[Серија Б 2007-2008|Б]] || 23 || 9 || 6 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|23|9|6|8}} || ''наз.,'' крај 11. место |- | [[ФК Бари сезона 2008-2009|2008-2009]] || '''[[Серија Б 2008-2009|Б]]''' || 42 || 22 || 14 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 2008-2009|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|44|23|14|7}} || '''1. место''' ('''''промоција''''') |- !colspan="3"|Вкупно Бари || 65 || 31 || 20 || 14 || || 2 || 1 || 0 || 1 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|67|32|20|15}} || |- | [[ФК Аталанта сезона 2009-2010|сеп. 2009-јан. 2010]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Atalanta}} || [[Серија А 2009-2010|А]] || 13 || 3 || 4 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 2009-2010|КИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|14|3|4|7}} || ''наз 20. место, остав. 19. место '' |- | [[ФК Сиена сезона 2010-2011|2010-2011]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Siena}} || [[Серија Б 2010-2011|Б]] || 42 || 21 || 14 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2010-2011|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|44|22|14|8}} || 2. место ('''''промоција''''') |- | [[ФК Јувентус сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || '''[[Серија А 2011-2012|А]]''' || 38 || 23 || 15 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2011-2012|КИ]] || 5 || 3 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|43|26|16|1}} || '''1. место''' |- | [[ФК Јувентус сезона 2012-2013|2012-2013]] || '''[[Серија А 2012-2013|A]]''' || 38 || 27 || 6 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2012-2013|КИ]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012/13|ЛШ]] || 10 || 5 || 3 || 2 || '''[[Суперкуп на Италија 2012|СИ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|53|35|10|8}} || '''1. место''' |- | [[ФК Јувентус сезона 2013-2014|2013-2014]] || '''[[Серија А 2013-2014|А]]''' || 38 || 33 || 3 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2013-2014|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2013-2014|ЛЕ]] || 6+8 || 1+5 || 3+2 || 2+1 || '''[[Суперкуп на Италија 2013|СИ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|55|41|8|6}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Јувентус || 114 || 83 || 24 || 7 || || 11 || 6 || 2 || 3 || || 24 || 11 || 8 || 5 || || 2 || 2 || 0 || 0 {{WDLtot|151|102|34|15}} || |- | [[ФК Челси сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan="2"|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Chelsea}} || '''[[Премиер лига на Англија 2016-2017|ПЛ]]''' || 38 || 30 || 3 || 5 || [[ФА Куп 2016-2017|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2016-2017|ЛК]] || 6+3 || 5+2 || 0+0 || 1+1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|47|37|3|7}} || '''1. место''' |- | [[ФК Челси сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Премиер лига на Англија 2017-2018|ПЛ]] || 38 || 21 || 7 || 10 || '''[[ФА Куп 2017-2018|ФАКуп]]'''+[[Лига куп на Англија 2017-2018|ЛК]] || 7+5 || 5+3 || 2+1 || 0+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 8 || 3 || 3 || 2 || [[ФА Комјунити Шилд 2017|КШ]] || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|59|32|14|13}} || 5. место |- !colspan="3"|Вкупно Челси || 76 || 51 || 10 || 15 || || 21 || 15 || 3 || 3 || || 8 || 3 || 3 || 2 || || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDLtot|106|69|17|20}} || |- |[[ФК Интер сезона 2019-2020|2019-2020]] || rowspan="2"| {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Inter}} || [[Серија А 2019-2020|А]] || 38 || 24 || 10 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|КИ]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2019/20|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2019-2020|ЛЕ]] || 6+6 || 2+5 || 1+0 || 3+1 || || - || - || - || - {{WDL|54|33|12|9}} || 2. место |- |[[ФК Интер сезона 2020-2021|2020-2021]] || [[Серија А 2020-2021|А]] || 18 || 12 || 4 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|КИ]] || 1 || 1 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2020/21|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2020-2021|ЛЕ]] || 6 || 1 || 3 || 2 || || - || - || - || - {{WDL|25|14|7|4}} || ''во тек'' |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 390 || 233 || 94 || 63 || || 45 || 27 || 8 || 10 || || 50 || 22 || 15 || 13 || || 3 || 2 || 1 || 0 {{WDLtot|488|284|118|86}} || |} ==== Репрезентации ==== {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Репрезентација !rowspan="2"|Натпреварување !rowspan="2"|Пласман !colspan="5"|Учинок !colspan="5"|Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !Успешност % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- | 2014 || rowspan="4"|{{Naz|FUrep|ITA}} || rowspan="2"|[[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2020 - група Х|Квал. Евро 2016]] || rowspan="2"|'''''1. место во групата Х, се квалификувале''''' {{WDL|4|3|1|0}} || 6 || 2 || +4 |- | 2015 {{WDL|6|4|2|0}} || 10 || 5 || +5 |- | 2016 || [[Европско првенство во фудбал 2016|Евро 2016]] || ''Четвртфинале'' {{WDL|5|3|1|1}}|| 6 || 2 || +4 |- | Од 2014 до 2016 || [[Пријателски натпревар|Пријателски]] || {{WDL|10|4|3|3}} || 12 ||12 || 0 |- !colspan="4"|Вкупно Италија {{WDLtot|25|14|7|4}} || 34 ||21 || +13 |} ==Титули== {{Col-begin}} {{col-3}} ===Играч=== ====Клупски==== ====={{flagsport|ITA}} Јувентус===== *'''{{Трофеј-Куп на УЕФА}} [[Куп на УЕФА]]''' : 1 : 1992-1993 *'''{{Трофеј-Скудето}} [[Серија А]]''' : 5 : 1994–1995, 1996–1997, 1997–1998, 2001–2002, 2002–2003 *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони|Лига на шампиони]]''' : 1 : 1995–1996 *'''{{Трофеј-Интерконтинентален куп}} [[Интерконтинентален куп]]''' : 1 : 1996 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[УЕФА Супер Куп|Суперкуп на Европа]]''' : 1 : 1996 *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 1 : 1994-1995 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија]]''' : 4 : 1995, 1997, 2002, 2003 *'''{{Трофеј-Интертото куп}} [[УЕФА Интертото Куп|Интертото Куп]]''' : 1 : 1999 ====Репрезентативни==== ====={{flagsport|ITA}} Италија===== *[[Светско првенство во фудбал|Светско првенство]]: 1994 (вицешампион) *[[Европско првенство во фудбал|Европско првенство]]: 2000 (вицешампион) {{col-3}} ===Тренер=== ====Клупски==== ====={{flagsport|ITA}} Бари===== *'''{{Трофеј-Серија Б}} [[Серија Б]]''' : 1 : 2008-2009 ====={{flagsport|ITA}} Јувентус ===== *'''{{Трофеј-Скудето}} [[Серија А]]''' : 3 : [[Серија А 2011–2012|2011-2012]], [[Серија А 2012-2013|2012-2013]], [[Серија А 2013-2014|2013-2014]] *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија]]''' : 2 : [[Суперкуп на Италија 2012|2012]], [[Суперкуп на Италија 2013|2014]] ====={{flagsport|ENG}} Челси ===== *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига]]''' : 1 : [[Премиер лига на Англија 2016-2017|2016-2017]] *'''{{Трофеј-ФА куп}} [[ФА Куп]]''' : 1 : 2017-2018 ====={{flagsport|ITA}} Интер===== *'''{{Трофеј-Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2020–2021|2020-2021]] ====={{flagsport|ITA}} Наполи===== *'''{{Трофеј-Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2024–2025|2024-2025]] ====Поединечни==== *[[Златна клупа#Сребрена клупа за најдобар тренер во Серија Б|Сребрена клупа]]: 1 : 2008–2009<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Juventus/18-02-2013/panchina-d-oro-conte-premiata-impresa-la-juve-9261069240.shtml|title=Panchina d'oro a Conte Premiata l'impresa con la Juve|work=La Gazzetta dello Sport|language=It|first=Jacopo|last=Gerna|date=18 February 2013|accessdate=16 December 2015}}</ref> *[[Златна клупа]]: 3 :[[Серија А 2011–2012|2011–2012]],<ref name=oro1>{{Наведена мрежна страница|url=https://forzaitalianfootball.com/2013/01/gran-gala-del-calcio-2012-winners/|title=Gran Gala del Calcio 2012 – Winners|publisher=Forza Italian Football|first=David|last=Schiavone|date=28 January 2013|accessdate=16 December 2015}}</ref> [[Серија А 2012-2013|2012–2013]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/03-03-2014/panchina-d-oro-vince-conte-poi-montella-mazzarri-80163200883.shtml|title=Panchina d'Oro, vince Conte, poi Montella e Mazzarri|date=3 март 2014}}</ref> [[Серија А 2013-2014|2013–2014]] *[[Гран гала дел Калчо]]: 3 :[[Тренер на годината во Серија А]]: [[Серија А 2011–2012|2011–2012]], [[Серија А 2012-2013|2012–2013]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fifpro.org/en/don-t-fix-it/partners?id=5076|title=Italian players say Pirlo is the best (again)|publisher=FIFPro|date=28 January 2014|accessdate=16 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313045049/https://fifpro.org/en/don-t-fix-it/partners?id=5076|archive-date=13 March 2016|url-status=dead}}</ref> [[Серија А 2013-2014|2013–2014]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://vivoazzurro.it/en/news/ieri-il-gran-gala-del-calcio-aic-premiato-anche-antonio-conte/|title=Antonio Conte rewarded at the Professional Footballers’ Association (AIC) Gala|publisher=Vivo Azzurro|date=16 December 2014|accessdate=16 December 2015}}</ref> *Трофео Маестрели: 1 : 2011-2012 *[[Globe Soccer Awards]]: 1 : 2013<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.globesoccer.com/awards/awards-2013/|title=Globe Soccer Awards 2013|publisher=Globe Soccer|accessdate=16 December 2015|archive-date=2018-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20181104170024/https://www.globesoccer.com/awards/awards-2013/|url-status=dead}}</ref> *[[Менџер на сезоната во Премиер лигата на Англија|Менаџер на сезоната во Премиер лигата]]: : [[Премиер лига на Англија 2016-2017|2016-2017]] *[[Менџер на годината ЛМА|ЛМА Менаџер на годината]] во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]]: : [[Премиер лига на Англија 2016-2017|2016-2017]] {{col-3}} [[File:Antonio Conte - Globe Soccer Awards 2013.jpg|thumb|205px|Конте со наградата за најдобар тренер на годината доделена од страна [[Globe Soccer Awards]] во 2013 година.]] {{col-end}} ==Почести== [[Податотека:Cavaliere OMRI BAR.svg|60px]] [[Орден за заслуги на Италијанската Република]] <br> — [[Рим]], [[12 јули]] [[2000]]. На иницијатива на [[Претседател на Италија|Претседателот на Републиката]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url= http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=87470|title=Cavaliere Ordine al merito della Repubblica Italiana Sig. Antonio Conte}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Библиографија == <!-- ВНИМАНИИЕ! ОВОЈ ПАСУС ОД СТАТИЈАТА НАДОПОЛНУВА НЕКОЈ НАВОДИ, ОДНОСНО СО КЛИКАЊЕ НА ИМЕТО НА АВТОРОТ ВО НАВОДОТ ВОДИ ОВДЕ И ПОКАЖУВА ОД КОЈА КНИГА Е НАВЕДЕНО. ВЕ МОЛАМ НЕ ГО БРИШЕТЕ ОВОЈ ПАСУС!--> * {{Cite book (bibliography) | author=Sergio Rizzo |title= [http://www.treccani.it/enciclopedia/antonio-conte_(Enciclopedia-dello-Sport) CONTE, Antonio] (Enciclopedia-dello-Sport)| | language = италијански |година=2002 |cid=Rizzo}} * {{Cite book (bibliography) | title = Calciatori ‒ La raccolta completa Panini 1961-2012 | language = италијански | publisher = Panini |format date = 25 јуни 2012| cid = Panini}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} {{рв|Antonio Conte}} *[http://www.soccerway.com/coaches/antonio-conte/110816/ Антонио Конте на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/antonio-conte/profil/trainer/3517 Антонио Конте на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/160857/antonio-conte Антонио Конте на espn] *[https://www.tuttocalciatori.net/Conte_Antonio Антонио Конте на tuttocalciatori] *{{en}} [http://www.rsssf.com/miscellaneous/aconte-intl.html Статистика на RSSSF.com] {{s-start}} {{succession box|title=[[Податотека:Nero e Bianco (Strisce).svg|20px]]<br>[[Список на играчи на ФК Јувентус#Капитени|Капитен на Јувентус]]|before={{знамеикона|Италија}}<br>[[Џанлука Вијали]] |after={{знамеикона|Италија}}<br>[[Алесандро&nbsp;Дел&nbsp;Пјеро]]|years=1996–2001}} {{s-end}} {{Јувентус-Шампион на Европа 1996}} {{Состав на Италија на СП фудбал 1994}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2000}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2016}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Јувентус}} {{Селектори на италијанската фудбалска репрезентација}} {{Тренери на ФК Наполи}} }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Конте}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Лече]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Тренери во Серија А]] [[Категорија:Тренери на ФК Бари]] [[Категорија:Тренери на ФК Аталанта]] [[Категорија:Тренери на ФК Сиена]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Тренери на ФК Челси]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Родени во 1969 година]] hp9iqf2091fprmxjsfkhjm9vtn7n3gs 0 1034352 5607022 4700441 2026-08-10T07:44:24Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - Лесновски манастир наместо Лесновски Манастир (голема почетна буква само на првиот збор) 5607022 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име=Успение на Пресвета Богородица |слика= |големина на слика= |опис= |епархија=Брегалничка |намесништво=Штипско |парохија= |место=Лесново |општина=Пробиштип |држава=Македонија |патрон=[[Богородица]] |изградба= 14 век |завршено= |осветување= |живопис= |ктитор= |зограф= |рушење= |запалена= |водство= |мрежно место= |архитектонски тип= |архитектонски стил= |површина= }} '''Успението на Пресвета Богородица''' — македонска [[пештерна црква]] која се наоѓа во месноста '''Коларско''' крај [[Лесновскиот манастир]] во [[пробиштип]]то село [[Лесново]].<ref>''S. Gabelić, Nepoznati lokaliteti u okolini lesnovskog manastira, ZLUMS 20 (1984) 163–174;'</ref>' == Наводи == {{наводи}} {{ризница-врска| Dormition of the Theotokos Church (Lesnovo)}} {{Македонска црква-никулец}} {{Пештерски цркви во Македонија}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Богородица}} [[Категорија:Пештерни цркви во Македонија|Богородица]] [[Категорија:Лесново]] [[Категорија:Храмови посветени на Пресвета Богородица во Македонија|Лесново]] [[Категорија:Лесновски манастир]] 74vh3r3hd25t8ujena5qpxfe9z8869j 1 1070797 5606862 3644610 2026-08-09T16:00:06Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Сисачко-мославинска Жупанија]] 5606862 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Сисачко-мославинска Жупанија]] jtcxh1guqbk8f3msevgsqsu8xewxk6k 0 1092022 5606891 5363332 2026-08-09T20:49:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606891 wikitext text/x-wiki {{викификација}} Кај [[computer networking|компјутерските мрежи]], '''Stream Control Transmission Protocol''' ('''SCTP''') е протокол (број 132<ref>http://www.iana.org/assignments/protocol-numbers/protocol-numbers.xml</ref>) на [[транспортно ниво]], и има слична улога со познатите протоколи: [[Transmission Control Protocol]] (TCP) and [[User Datagram Protocol]] (UDP). SCTP обезбедува некои слични услуги како овие два протоколи: тој е ориентриан кон пораките како UDP и орбезбедува сигурност во секвенцијалната размена на пораки со [[Network congestion|контролата на застој]] како TCP. Протоколот е утврден од работната група на [[IETF]] Signaling Transport ([[SIGTRAN]]) во 2000,<ref>RFC 2960 October 2000</ref>, а го одржува работната група на IETF Transport Area (TSVWG). RFC 4960 го дефинира протоколот. При отсуство на вградена SCTP поддршка кај оперативните системи, SCTP се [[Tunneling protocol|тунелира]] преку UDP,<ref>{{cite paper |url = http://www3.ietf.org/proceedings/00jul/I-D/sigtran-sctptunnel-00.txt |title = Tunneling of SCTP over Single UDP Port |first = Lyndon |last = Ong |author2 = Randall R. Stewart; Qiaobing Xie |date = March 2000 |publisher = [[IETF]] |accessdate = 2011-07-15 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070322075739/http://www3.ietf.org/proceedings/00jul/I-D/sigtran-sctptunnel-00.txt |date=2007-03-22 }} {{Наведена мрежна страница |url=http://www3.ietf.org/proceedings/00jul/I-D/sigtran-sctptunnel-00.txt |title=архивски примерок |accessdate=2013-09-19 |archive-date=2007-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070322075739/http://www3.ietf.org/proceedings/00jul/I-D/sigtran-sctptunnel-00.txt |url-status=bot: unknown }}</ref> како и мапирање на TCP API повиците во SCTP повици.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.cis.udel.edu/~amer/PEL/poc/pdf/EuroBSDCon2007-bickhart-SCTP-Shim-layer.pdf | format = PDF | title = Transparent TCP-to-SCTP Translation Shim Layer | first = Ryan | last = Bickhart | author2 = Paul D. Amer; Randall R. Stewart | year = 2007 | accessdate = 2008-09-13 | archive-date = 2011-07-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110720082345/http://www.cis.udel.edu/~amer/PEL/poc/pdf/EuroBSDCon2007-bickhart-SCTP-Shim-layer.pdf | url-status = dead }}</ref> ==Message-based multi-streaming== SCTP апликациите ги доставуваат нивните податоци до SCTP траснспортното ниво за да бидат пренесени во пораки(групи од бајти). SCTP, пораките и контролните информации ги сместува во одделни парчиња(податочни парчиња и контролни парчиња, секој препознатлив по својот наслов. Овој протокол може да ја подели пораката на неколку податочни парчиња, при што секој податочен дел содржи податоци од само еден корисник на пораки. SCTP ги групира парчињата во SCTP пакети. SCTP пакетите, кои се доставуваат до [[интернет протокол]]от, се состојат од: наслов на пакетот, SCTP контролни парчиња (кога е неопходно), проследно со SCTP податочни парчиња (кога се достапни). SCTP може да се одликува како порака-ориентиран, што значи дека пренесува секвенца од пораки(секоја од нив е група од бајти), наместо пренесување на непрекинат поток од бајти како што е случај со TCP. Како и UDP, кај SCTP испраќачот испраќа порака со една операциајa. Спротивно на SCTP, TCP е поток-ориентиран протокол, пренесувајќи [[byte stream|потоци од бајти]] безбедно и по редослед. Сепак, TCP не му дава на знаење на примачот колку пати е повикана испраќачката апликација во TCP сообраќајот при протекувањето на група од бајти кои треба да бидат испратени. Терминот ''мулти-стриминг'' се однесува на способноста на SCTP паралелно да се пренесуваат потоци, на пример, преносот на [[web page|web]] фотографии заедно со текстот на страната. Во суштина, тоа вклучува градење на неколку врски во една SCTP асоцијација, кои работат со пораки(или парчиња) наместо со бајти. TCP го зачувува редоследот на бајти во потокот преку доделување на секвенцијален број на секој пакет. Од друга страна, SCTP доделува секвенцијален број на секоја испратена ''порака'' во потокот. Ова овозможува различен редослед на пораките во различни потоци. Меѓутоа, подредувањето на пораките не е задолжително во SCTP; апликацијата за примање пораки може да избере да ги обработува пораките по редослед на примање, наместо по редослед како биле испратени. == Особености == Одлики на SCTP: * [[Multihoming|Повеќенасочност]] каде една илли двете крајни точки на врската може да имаат повеќе од една IP-адреса, овозможувајќи им трансапрентен fail-over помеѓу редундантни мрежни патеки. * Достава на парчиња во рамките на независни потоци го елиминираат непотребното head-of-line блокирање, што е спротивно на испораката кај TCP бајт-потоци. * Селекцијата на патека и мониторингот избираат примарна патека за пренос на податоците и ја тестираат врската на патеката за пренос. * Механизмите за проверка и потврда заштитуваат од преплавување на напади и даваат известувања за податочни парчиња кои недостасуваат или се повторуваат. * Подобрената детекција на грешки е погодна за [[jumbo frames|Ethernet џамбо рамки]]. творците на SCTP, го дизајнираат SCTP со првична намена за пренос на телефонија([[Signaling System 7]]) преку Интернет протокол, со цел да се повторат некои од доверливите атрибути на SS7 сигнализациската мрежа во IP. Овој IETF обид е познат како [[SIGTRAN]]. Во меѓувреме, беа предложени други протоколи, на пример, [[Diameter (protocol)|Пречник]] протоколот<ref>{{cite IETF |title=Diameter Base Protocol |rfc=3588 |sectionname=Transport |section=2.1 |publisher=[[Internet Engineering Task Force|IETF]] |accessdate=2012-05-18 }}</ref> and [[Reliable server pooling]] (RSerPool).<ref>RFC 5351 Section 4.2</ref> ==Мотивации== TCP ја имаше остварено примарната цел да пренесува безбедно податоци преку Интернет, но TCP имаше поставено ограничувања на некои апликации. Од RFC 4960: {{quotation| * TCP ги обезбедуваше и двете, и сигурен пренос на податоци и строг редослед на пренос при испраќање на податоците. Некои апликации имаат птореба од сигурен пренос без добар редослед на секвенците, додека други ќе бидат задоволни со делумно подредување на податоците. И во двата случаја, head-of-line блокирањето понудено од TCP предизвикува непотребно одложување. * Поток-ориентираната природа на TCP, често е непријатна. Апликациите мора сами да вметнуваат свое обележување за разграничување на пораките, и мора да направат експлицитна употреба на [http://seclists.org/webappsec/2005/q3/0351.html push facility] за да се осигураат дека целата порака е пренесена во дозволеното време на одговор. * Ограничениот опсег на TCP приклучниците ја комплицира задачата за обезбедување на високо достапен капацитет за пренос на податоци користејќи [[multihoming|повеќе-мрежни]] домаќини. * TCP е релативно подложен на одбивање-на-услуга напади, како што се [[SYN attack|SYN нападите]]. }} ==Структура на пакет== {{Главна|SCTP packet structure}} {| style="float:right; width:40%;" |- | {| class="wikitable" style="margin:0 auto; text-align:center; white-space:nowrap; white-space:nowrap;" |- ! Бита ! colspan="8" style="width:24%;"| 0–7 ! colspan="8" style="width:24%;"| 8–15 ! colspan="8" style="width:24%;"| 16–23 ! colspan="8" style="width:24%;"| 24–31 |- style="background:#ddf;" !+0 |colspan="16" style="text-align: center"|Изворна порта |colspan="16" style="text-align: center"|Дестинациска порта |- style="background:#ddf;" ! 32 |colspan="32" style="text-align: center"|Ознака за верификација |- style="background:#ddf;" ! 64 |colspan="32" style="text-align: center"|Проверка на сума |- style="background:#dfd;" ! 96 |style="text-align: center" colspan="8"|Парче 1 тип |style="text-align: center" colspan="8"|Парче 1 знаме |colspan="16" style="text-align: center"|Парче 1 должина |- style="background:#dfd;" ! 128 |colspan="32" style="text-align: center"|Парче 1 податок |- !… |colspan="32" style="text-align: center"|… |- style="background:#fdd;" !… |style="text-align: center" colspan="8"|Парче N тип |style="text-align: center" colspan="8"|Парче N знаме |colspan="16" style="text-align: center"|Парче N должина |- style="background:#fdd;" !… |colspan="32" style="text-align: center"|Парче N податок |} |} SCTP пакетите имаат поедноставна основна структура од TCP пакетите. Секој пакет се состои од два основни дела: # ''Заеднички наслов'', кој ги зафаќа првите 12 бајти и е означен сино, и # ''Парчиња од податоци'', кои го зафаќаат останатиот дел од пакетот. Првото парче е означен со зелена, а последниот од ''N''-те парчиња (Парчето N) е означен со црвена боја. Секое парче има тип-идентификатор, кој е со големина од еден бајт, најчесто, постојат 255 различни податочни типови. RFC 4960 дефинира листа од податочни типовви и до сега има дефинирано 15 типа. Остатокот од парчето е со должина од 2 бајта(максимална големина од 65,535 бајти), и податоците. Ако парчето не е поголемо од 4 бајти(т.е. должината не му е повеќе од 4), тогаш парчето е имплицитно пополнето со нули кои не се вклучени во должината на парчето. ==Безбедност== Иако криптирањето не беше дел од оригиналниот дизајн на SCTP, сепак SCTP беше дизајниран со одлики кои ја подобруваат безбедноста, како што е 4-насочното[[Handshaking|ракување]] (споредено со [[Three-way handshake#Connection establishment|3-насочното ракување на TCP]]) за заштита од [[SYN flood|SYN полава]] од напади, и долги "колачиња" за здружена верификација и автентичност. Исто така, доверливоста беше клучен дел од безбедносниот дизајн на SCTP. [[Multihoming|Повеќенасочноста]] овозможува асоцијацијата да остане отворена дури и кога некои рути и интерфејси се паднати. Ова е од особено значење за [[SIGTRAN]] кој го пренесува [[Signaling System 7|SS7]] преку една IP мрежа користејќи SCTP, и бара силна отпорност за време на паѓање на врската за да може да се одржи телекомуникациската услуга, дури и кога се случуваат мрежни аномалии. SCTP понекогаш е добар [[OS fingerprinting|fingerprinting]] кандидат. Некои оперативни системи овозможуваат SCTP поддршка, но ако таа не е добро позната како TCP или UDP, се случува е занемарена од огнениот ѕид, и тогаш најчесто се дозволува испробувачки пренос. ==Имплементации== Референтната SCTP имплементација работи на FreeBSD, Mac OS X, Windows, Linux.<ref>[https://code.google.com/p/sctp-refimpl/ The SCTP reference implementation]</ref> Следните [[Оперативен систем|оперативни системи]] имплементираат SCTP: * [[AIX operating system|AIX]] верзија 5 и понови * Генерик [[BSD]] со надворешен печ во [[KAME project]] * [[Cisco IOS]] 12 * [[DragonFly BSD]] од верзија 1.4 * [[FreeBSD]], верзија 7 и нагоре, ја содржат референтната SCTP имплемнтација<ref name="freebsd7">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.freebsd.org/features.html | title = About FreeBSD's Technological Advances | publisher = The FreeBSD Project | date = 2008-03-09 | accessdate = 2008-09-13 | quote = SCTP: FreeBSD 7.0 is the reference implementation for the new IETF Stream Control Transmission Protocol (SCTP) protocol, intended to support VoIP, telecommunications, and other applications with strong reliability and variable quality transmission through features such as multi-path delivery, fail-over, and multi-streaming. }}</ref> * [[HP-UX]], 11 и в2 и нагоре<ref>{{Наведена мрежна страница | url =http://h20293.www2.hp.com/portal/swdepot/displayInstallInfo.do?productNumber=SCTP | title =Stream Control Transmission Protocol (SCTP) | publisher =Hewlett-Packard Development Company | accessdate =2013-09-19 | archive-date =2013-01-03 | archive-url =https://archive.today/20130103223740/http://h20293.www2.hp.com/portal/swdepot/displayInstallInfo.do?productNumber=SCTP | url-status =dead }}</ref> * [[Linux]] кернел-ориентиран 2.4 и понови * [[QNX]] Neutrino Realtime OS,<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.qnx.com/developers/docs/6.3.0SP3/neutrino/sys_arch/tcpip.html#SCTP | title = TCP/IP Networking | work = QNX Developer Support | publisher = QNX Software Systems | accessdate = 2008-09-13 }}</ref> 6.3.0 до 6.3.2, но не 6.4.0, и нагоре<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.qnx.com/developers/docs/6.5.0/topic/com.qnx.doc.neutrino_lib_ref/whats_new.html | title = What's New in this Reference | work = QNX Library Reference | publisher = QNX Software Systems | accessdate = 2012-12-18 }}</ref> * Sun [[Solaris (operating system)|Solaris]] 10 и погоре<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.sun.com/software/solaris/ds/network_performance.jsp#1 | title = Solaris 10 Operating System Networking — Extreme Network Performance | publisher = [[Sun Microsystems]] | accessdate = 2008-09-13 | archive-date = 2009-04-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090420205749/http://www.sun.com/software/solaris/ds/network_performance.jsp#1 | url-status = dead }}</ref> * [[VxWorks]] верзија 6.2.x до 6.4.x, и 6.7 и понови * [[Microsoft Windows]]: ** SctpDrv јадрениот драјвер е порта на BSD SCTP стекот на Windows<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bluestop.org/SctpDrv |title=SctpDrv: an SCTP driver for Microsoft Windows |accessdate=2011-02-04 |archive-date=2011-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110108073234/http://www.bluestop.org/SctpDrv/ }}</ref> Корисничка библиотека: * SCTP библиотека<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sctp.de/sctp-download.html |title=SCTP Download Page |date=2006-05-29 |accessdate=2011-02-04}}</ref> ** [[Windows XP]] порта<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.sctp.be/sctplib/index.htm |title=Windows SCTP library installer |date= |accessdate=2011-02-04 |archive-date=2016-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160911083042/http://www.sctp.be/sctplib/index.htm |url-status=dead }}</ref> * [[Java version history#Java SE 7 (July 28, 2011)|Oracle Java SE 7]] ==RFC историја== * RFC 6525 Stream Control Transmission Protocol (SCTP) Stream Reconfiguration * RFC 6458 Sockets API Extensions for the Stream Control Transmission Protocol (SCTP) * RFC 6096 Stream Control Transmission Protocol (SCTP) Chunk Flags Registration (updates RFC 4960) * RFC 5062 Security Attacks Found Against the Stream Control Transmission Protocol (SCTP) and Current Countermeasures * RFC 5061 Stream Control Transmission Protocol (SCTP) Dynamic Address Reconfiguration * RFC 5043 Stream Control Transmission Protocol (SCTP) Direct Data Placement (DDP) Adaptation * RFC 4960 Stream Control Transmission Protocol * RFC 4895 Authenticated Chunks for the Stream Control Transmission Protocol (SCTP) * RFC 4820 Padding Chunk and Parameter for the Stream Control Transmission Protocol (SCTP) * RFC 4460 Stream Control Transmission Protocol (SCTP) Specification Errata and Issues * RFC 3873 Stream Control Transmission Protocol (SCTP) [[Management Information Base]] (MIB) * RFC 3758 Stream Control Transmission Protocol (SCTP) Partial Reliability Extension * RFC 3554 On the Use of Stream Control Transmission Protocol (SCTP) with [[IPsec]] * RFC 3436 Transport Layer Security over Stream Control Transmission Protocol * RFC 3309 Stream Control Transmission Protocol (SCTP) Checksum Change (obsoleted by RFC 4960) * RFC 3286 An Introduction to the Stream Control Transmission Protocol * RFC 3257 Stream Control Transmission Protocol Applicability Statement * RFC 2960 Stream Control Transmission Protocol (updated by RFC 3309 and obsoleted by RFC 4960) ==Поврзано== * [[Transport layer#Comparison of transport-layer protocols|Transport protocol comparison table]] * [[Session initiation protocol]] (SIP), кој може да иницира повеќе потоци преку SCTP, TCP или UDP ==Наводи== {{Reflist|30em}} ==Надворешни врски== * http://www.sigtran.org * http://www.ietf.org/html.charters/sigtran-charter.html * http://www.ietf.org/html.charters/tsvwg-charter.html * http://www.openss7.org * [http://www.lksctp.org SCTP workgroup for Linux] * [http://www.sctp.de/ Michael Tüxen's SCTP Page] * [http://www.sctp.be/ Lode Coene's SCTP Page] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210414042157/http://www.sctp.be/ |date=2021-04-14 }} * [http://www.iem.uni-due.de/~dreibh/sctp/ Thomas Dreibholz's SCTP Project Page] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131126184525/http://www.iem.uni-due.de/~dreibh/sctp/ |date=2013-11-26 }} [[Категорија:Стриминг]] [[Категорија:IИнтернет стандарди]] [[Категорија:Протоколи на транспортно ниво]] [[Категорија:Повеќенасочност]] [[Категорија:Гени на хромозомот 2]] pfeowgwnd9qdl9y2unsjpczmf0iecrh 0 1098050 5606780 5429645 2026-08-09T14:08:49Z Bjankuloski06 332 /* Алокација на капитал и мерење на перформанците */ Јазична исправка, replaced: солуција → решение 5606780 wikitext text/x-wiki '''Оперативен ризик''' ({{langx|en|Operational risk}}) претставува [[ризик]] од загуба кој настанува како резултат на неадекватни или неуспешни внатрешни процеси, луѓе и системи или како резултат на надворешни настани. Оваа дефиниција го вклучува [[правен ризик|правниот ризик]] (правниот ризик вклучува, но не е ограничен на: изложеност на парични казни, пенали или штети кои подлежат на казна, кои произлегуваат од супервизорски активности како и од приватни порамнувања), но ги исклучува [[стратегиски ризик|стратегискиот]] и [[репутациски ризик|репутацискиот ризик]].<ref>Bank for international settlements(2006) International Convergence of Capital Measurement and Capital Standards. Basel Committee on Banking Supervision. p. 144</ref> == Дефинирање и видови на оперативен ризик == [[Народна банка на Република Македонија|Народната банка на Република Македонија]] (НБРМ) ја има преземено општоприфатената дефиниција од [[Банка за меѓународни порамнувања|Банката за меѓународни порамнувања]] (БИС), и тоа за првпат преку Одлуката за управување со ризици, според која, оперативниот ризик претставува ризик од загуба поради неадекватни или неуспешни интерни процедури и процеси, човечки грешки, неадекватно управување со системи како и непредвидени надворешни настани. Оперативниот ризик го вклучува и правниот ризик.<ref>„Одлука за управување со ризици“, Службен весник на РМ бр. 31/2008.</ref> И во следната Одлука за управување со ризиците, НБРМ ја задржала оваа форма на дефиниција со таа разлика што дополнила дека оперативниот ризик, покрај правниот ризик, вклучува и ризик од перење пари и финансирање [[тероризам]], ризик од несоодветност на [[Информациски системи|информативните системи]] и други оперативни ризици.<ref>„Одлука за управување со ризици“, Службен весник на РМ бр. 42/2011.</ref> Со супервизорскиот циркулар бр. 10, Управување со оперативниот ризик, за првпат, НБРМ извршила јасно дефинирање на оперативниот ризик со потенцирање дека оперативниот ризик не го вклучува стратегискиот и репутацискиот ризик при што НБРМ врши целосна разработка на основните поставки за оперативен ризик развиени од БИС.<ref>НБРМ, „Супервизорски циркулар бр. 10, Управување со оперативниот ризик“, јули 2011.</ref> === Процесен ризик === Оперативниот ризик настанува од неефективни и неефикасни процеси. Неефективните процеси се оние кај кои не се постигнати поставените цели, додека неефикасни се оние процеси каде целите се постигнати, но со преголеми трошоци. Повремено има природен конфликт меѓу нив. Така, реинженерингот и напорите за намалување на трошоци фокусирани на подобрување на ефикасноста може невнимателно да завршат во намалување на делотворноста на процесот на контрола, бидејќи значителни проверки и баланси (кои тендираат да бидат излишни) се елиминирани. Вообичаен процесен ризик е оној кој се однесува на обработката на трансакциите. Ова вклучува потенцијални грешки во која било фаза, вклучувајќи ги набавките, продажбите, вреднувањето, документирањето, конфирмацијата, и исполнувањето на обврските. Во секоја фаза на обработка на трансакцијата, постои ризик за финансиски загуби, понатака загуби на потрошувачи, репутација итн. Така грешка во вреднувањето резултира со намалена [[профитабилност]], додека неисполнувањето на [[обврски]]те кон деловните партнери води кон прекин на соработката со некој од нив. Понатаму, треба да се води сметка операциите да останат во рамките на правните и регулаторните ограничувања. Со примената на нови регулативи (како Законот Сарбанс-Оксли во САД и слични) се зголемуваат казните за прекршување на регулативата од страна на извршните директори во компанијата и тоа како финансиски казни така и професионални. Усогласеноста со регулативата е значајно прашање во поглед на интерните политики и процедури на компанијата. Така, кај менаџирањето на фонд, инвестициската компанија мора да биде усогласена како со регулативата, со интерните политики, така и со поставените барања од клиентите. Друг значаен елемент на оперативниот ризик може да резултира од документационите процеси. Неточна и недоволна документација може да резултира со несоодветна [[комуникација]] помеѓу страните во договорот, создавајќи дополнителни, непотребни ризици доколку се појави спор. Таков е случајот со мастер [[договор]]ите кај финансиските трансакции. Тие денес играат важна улога во тргувањето со хартии од вредност: тие обезбедуваат униформен начин за минимизирање на кредитниот и правниот ризик кај различни финансиски производи помеѓу две или повеќе страни. Тие исто така обезбедуваат корист од порамнување, што ја намалува вкупната кредитна изложеност помеѓу честите спротивни страни во договорот. Еден потенцијален одговор на ова е автоматизација на процесите, каде сите активности во процесот ќе се проведуваат во еден систем- од првичните активности до извршување на крајните активности. Во секоја фаза, сè што се извршува се става во електронски запис и секој учесник (трговец, добавувач, правници, референти за различни области итн.) ќе можат да го следат својот статус. Автоматизацијата исто така ќе овозможи и изработка на сеопфатни извештаи и нивно сортирање по категории (деловни единици, тип на производство, географски целини итн.) Текот на информациите станува поконзистентен и транспарентен. Работи како некомплетна документација и сл. Ќе бидат минимизирани. Како резултат, одлуките ќе можат да се носат побрзо и оперативниот ризик ќе биде редуциран.<ref>Методија Несторовски, ''Менаџмент на ризикот'', Скопје: Економски факултет, 2013, стр. 132.</ref> === Ризик од луѓе === Ризикот од луѓе типично произлегува од: ограниченост на персоналот, некомпетентност, нечесност и измами, како и корпоративна култура која не ја развива свесноста за ризиците и културата за управување со ризици. Ограниченост кај персоналот постои кога компаниите не можат да исполнат критични отворени позиции поради недостиг на кадар или поради што надоместот и другите стимулации не се привлечни за нови кадри. Некомпетентноста станува проблем кога вработените имаат недостиг од одредени нивоа на знаења и способности за да ја извршуваат нивната работа коректно. Недостигот на професионална обука и развој на кадри дополнително би ги усложнил човечките грешки. Нечесноста води кон измамнички активности како што се кражби од страна на вработените. И корпоративната [[култура]] која не ја покренува и развива активно свесноста за ризиците, исто така води кон неповолни однесувања на вработените.<ref name="ReferenceA">Методија Несторовски, ''Менаџмент на ризикот'', Скопје: Економски факултет, 2013, стр. 133.</ref> === Ризик од системи === Како што [[технологија]]та станува сè попотребна во повеќе сфери на бизнисот настаните кои предизвикуваат оперативен ризик, а се должат на неуспеси и грешки во системите стануваат се позначајни. Компаниите денес употребуваат системи кои се истовремено интегрирани низ целата фирма и специфично скроени на нивните деловни потреби. Доколку развојот на технолошката инфраструктура на компанијата не оди во чекор со развојот на бизнисот, постои потенцијал за нови ризици. Системскиот ризик вклучува корисност на системот, интегритет на податоци, капацитет на системот, неавторизиран пристап и употреба, опоравување на различни непредвидливости. Друг пример на системски ризик е ризик од загуба поради примена на погрешни финансиски модели. Институцијата може да употребува несоодветни методологии и модели, претпоставки или параметри во евалуацијата на деловната можност и со тоа да ги потцени ризиците кои ги презема. Овој ризик се нарекува ризик на моделот (''model risk''). Изложеноста на овој ризик може да се оптега од стратешките одлуки каде може да дојде до потценување на трошокот поврзан со одреден ризик, па сè до деловни одлуки кои се засноваат на неадекватни претпоставки за тоа како комплексен дериватив треба да биде вреднуван. Понатака, ризикот поврзан со грешки во програмирањето и недостиг на планирање може да биде значителен. Мала грешка во еден алгоритам може лесно да се рашири низ неколку модели и низ мрежите, предизвикувајќи огромни штети пред грешката да биде детектирана.<ref name="ReferenceA"/> Безбедноста на системите станува друг клучен [[технолошки ризик]], особено со растот на електронскиот бизнис и во неговите рамки на [[електронска трговија]]. Нападите на [[хакери]] и [[кракери]] можат да предизвикаат огромни загуби. Иако настани како овие се случуваат со голема динамика, компаниите кои водат [[бизнис]] во денешното растечко компјутерско општество треба да ја специфицираат сигурноста на податоците како примарна цел во дизајнирањето на деловните процеси.<ref name="ReferenceB">Методија Несторовски, ''Менаџмент на ризикот'', Скопје: Економски факултет, 2013, стр. 134.</ref> === Ризик од настан === Ризикот од настан е опасност за загуба кој се должи на поединечни настани кои не се веројатни, но може да имаат тешки последици доколку се остварат - како што се интерни и надворешни измами, системски грешки и неуспеси, дислокација на [[пазар]]от, [[природни непогоди]] и непогоди предизвикани од човекот. Станува збор за ризици кои не можат да се контролираат преку делотворно [[планирање]] и [[управување]]. Инцидентите на ризикот од настан често се случајни и затое е тешко да се предвидат. Иако такви настани се со мала веројатност за случување, потребно е да се “очекува неочекуваното”. Важно е да се напомене дека големите настани често резултираат во импликации по сите типови на ризици- пазарен, кредитен, ликвидносен итн. Но истражувањата покажуваат дека големите настани имаат и голема честота за остварување. Така, секоја година во последнава декада на минатиот век имало по некое големо пазарно движење кое надминува 10 [[стандардно отстапување|стандардни отстапувања]]. Таков е и примерот со терористичкиот напад од 11 септември во САД.<ref name="ReferenceB"/> ==Настани кои означуваат оперативен ризик== [[Базел II]] набројува пет категории настани поврзани со оперативниот ризик:<ref>Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 182.</ref> * Ризик на внатрешните процеси (''Internal process risk''): Тоа е ризикот од несоодветни процеси и процедури во работењето, како што се: отсуство на контрола, грешки во [[маркетинг]]от, [[перење пари]], грешки во документацијата и известувањето, трансакциски грешки и внатрешна [[Ризик од интерна измама|измама]].<ref name="Richard Apostolik 2009">Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 183.</ref> * Ризик на луѓето (''People risk''): Овој ризик е поврзан со грешките и измамите направени од страна на вработените, како последица на: често менување на вработените, лоши [[менаџер]]ски практики, недоволна обука на вработените, преоптовареност на менаџерите, преголемо потпирање врз некои вработнеи или менаџери, итн.<ref>Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 184.</ref> * Ризик на системите (''Systems risk''): Овој ризик е поврзан со употребата на [[компјутер]]ските системи и информациско-телекомуникациската опрема, како: загуба на податоци, несоодветна контрола на проектите, грешки во [[програмирање]]то, прекини во одржувањето на техниката, проблеми со безбедноста на системите, проблеми со стабилноста на системите, итн.<ref>Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 185.</ref> * Надворешен ризик (''External risk''): Станува збор за надворешни настани кои не се под контрола на фирмата, како: настани во други фирми, кражби, [[Тероризам|терористички]] напади, [[земјотрес]]и, [[Поплава|поплави]], прекин во [[сообраќај]]от, итн. Најчесто, овие настани се ретки, но ако се случат, тие предизвикуваат големи загуби.<ref name="ReferenceC">Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 186.</ref> * Правен ризик (''Legal risk''): Тоа е ризикот од правната несигурност, различно толкување на прописите, непочитување на правните прописи, итн. На пример, во 2003 година, главниот британски [[Супервизија|супервизор]], ''Financial Services Authority'' ја казнил банката ''Abbey National'' на износ од два милиони фунти поради непридржување кон новите правила за перење пари.<ref>Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 187.</ref> Настаните што предизвикуваат оперативни загуби се класифицираат според зачестеноста на настанувањето и според големината на загубата. Притоа, постојат четири можни случаи: * Мала зачестеност, висок интензитет * Висока зачестеност, висок интензитет * Мала зачестеност, низок интензитет * Висока зачестеност, низок интензитет Притоа, првите настани се случуваат ретко, но предизвикуваат многу големи загуби (земјотреси, поплави, кражби, итн.). Вторите не се од интерес за менаџерите, зашто кога би се случувале, фирмата не би можела да опстане. Третите, исто така, не се од интерес за менаџерите, зашто станува збор за повремени, ситни настани кои немаат сериозни финансиски последици, така што [[трошоци]]те за нивна контрола би биле поголеми од загубите што ги предизвикуваат овие настани. Настаните од последната група предизвикуваат мали поединчени загуби, но се случуваат често, така што нивната контрола е оправдана.<ref>Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 187-189.</ref> == Примери за големи загуби од оперативен ризик == ===Банката Барингс=== Во 1995 година, [[банка]]та „Барингс“ (''Baring Brothers & Co., Ltd.''), со седиште во [[Лондон]], отишла во [[стечај]] поради загубата од 827 милиони [[Фунта|фунти]], предизвикана од несовесното работење на еден нејзин вработен кој тргувал на [[Берза|берзите]] во [[Сингапур]] и во [[Осака]]. Очекувајќи пораст на јапонските акции, тој купил голем износ на [[фјучерси]] кои гласат на јапонскиот берзански индекс. Меѓутоа, по [[земјотрес]]от во [[Кобе]], во јануари 1995 година, пазарите на акции во [[Јапонија]] започнале остро да опаѓаат, со што трговецот забележал голема загуба на своите позиции. За да ги скрие загубите, тој почнал да прави лажни сметки на кои ги евидентирал трансакциите и да пополнува фалсификувани извештаи. Измамата била откриена многу доцна, а тогаш банката немала доволно [[капитал]] за да ја покрие загубата.<ref>Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 181.</ref> ===„УБС Варбург“, ноември 2001=== Во ноември 2001 година, швајцарската [[банка]] „[[УБС Варбург]]“ претрпела загуба од 50 милиони долари поради едноставна грешка: еден нејзин вработен во [[Токио]] добил налог да продаде 16 акции по цена од 610.000 [[јен]]и за една акција. Меѓутоа, по грешка, тој продал 610.000 акции по цена од 16 јени по [[Акција (финансии)|акција]].<ref name="Richard Apostolik 2009"/> === Скандалот со „Енрон“ === [[Стечај]]от на корпорацијата „Енрон“ претставува најголемиот банкрот во историјата на [[САД]]. Енрон била една од најголемите компании во светот за [[Енергија|енергетски]] производи и услуги. Во јануари 2001, цените на акциите на „Енрон“, го достигнале својот врв од 81,39 [[долар]]и за акција, и почнале да паѓаат, до средината на август цените на акциите паднале на 43 долари, за во декември цената на акциите да достигне 0 долари, со што компанијата банкротирала. И покрај тоа што одборот на директори ги обвинувал сметководителите и [[менаџер]]ите, истрагата на случајот покажала дека „Енрон“ ги имала преценето своите средства за 24 милијарди долари поради лоши [[Сметководство|сметководствени]] практики. Ревизорската фирма на „Енрон“, „[[Артур Андерсен]]“ била обвинета за опструкција на правдата и уништување на некои документи со цел заштита на фирмата, и претрпела загуба од 750 милиони долари. Банката „[[Мерил Линч]]“ била обвинета за заговор, со цел да и помогне на Enron да ја сокрие својата вистинска финансиска состојба, при што нејзиното потпомагање резултирало со загуби од вмешаност кои достигнале 80 милиони [[долар]]и. Други банки, како: ''Citibank'', ''JPMorgan Chase & Co.'', и ''Salomon Smith Barney'', биле обвинети за кредитирање на „Енрон“, во услови кога знаеле дека фирмата не ги објавувала овие обврски во [[биланс на состојба|билансот на состојба]]. Ова е пример на загуба што се должи на правна одговорност, во комбинација со измамнички активности.<ref>Fox, 2003.</ref> === Терористички напад, 11 септември 2001, Њујорк === На [[11 септември]] [[2001]] година, во срцето на американскиот финансиски центар, - [[Светски трговски центар|Светскиот трговски центар]] на [[Њујорк]] бил мета на голем [[Терористички напади од 11 септември 2001 година|терористички]] напад. Овој настан предизвикал големи загуби во финансискиот свет. На пример, ''Cantor Fitzgerald'', фирма за глобални финансиски услуги, изгубила 658 свои вработени кои тој ден работеле во Светскиот трговски центар, а загубите на ''Bank of New York'' биле проценети на 140 милиони [[долар]]и. Други последици биле нарушувања во активностите на погодените компании за [[финансиски услуги]] и огромно економско и политичко влијание во [[свет]]от. Ова е впечатлив пример за оштета на физички [[средства]], нарушувања во бизнисот, и загуби предизвикани од надворешни фактори.<ref name="ReferenceC"/><ref>Cruz, 2002</ref> === MasterCard International, 2005, САД === Во јуни 2005, MasterCard Internacional Inc. Изјави дека стравува дека имињата, банките и броевите на сметки на иматели на 40 милиони кредитни картички биле посетени од страна на неовластени корисници. Беше откриено дека компјутерскиот вирус заробил податоци за клиенти со цел извршување на измама и тоа може да има ефект врз имателите на сите типови на [[кредитна картичка|кредитни картички]]. Ова беше една во низата на неодамнешни инциденти кои вклучуваат безбедносни пропусти и надворешна измама. Во истиот месец, Citigroup изгуби компјутерски ленти со чувствителни информации за 3,9 милиони клиенти на SitiFinancial, отсек кој обезбедува лични и [[станбени кредити]].<ref>Fabozzi, Rachev and Chernobai, 2007</ref> === Банката „УБС“, септември 2011 === Во септември 2011, швајцарската банка „[[УБС]]“ (''UBS'') објавила дека нејзиниот функционер во Лондон, ''Kveku Adoboli'', водел паралелно [[сметководство]] во периодот од октомври 2008 до декември 2009 година и во периодот од јануари до септември 2011 година. Загубата се однесувала само на тргувањата во последните три месеци, а била предизвикана од измама и тргување преку лажни сметки. Како резултат на измамата, првиот човек на ''UBS'', Oswald Gruebel поднесол оставка.<ref>Stewart, 2011.</ref> ===Банката „Даива“ 1984 - 1995=== На 26 септември 1995 година, јапонската банка „[[Даива]]“ објавила дека 44-годишниот трговец во нејзината филијала во [[Њујорк]], Тошихиде Игуши, направил загуби во износ од 1,1 милијарда [[долар]]и. Имено, тој прикрил повеќе од 30 000 неовластени зделки со американски државни [[Обврзница|обврзници]], направени во периодот од 1984 до 1995 година. За да ги прикрие почетните загуби, тој тргувал над пропишаните граници и најпосле почнал да ги продава обврзниците кои им припаѓале на клиентите на банката, фалсификувајќи ги списоците со обврзниците кои се чувале во банката „[[Бенкерс Траст]]“ која служела како старател. Откако [[Федерални резерви на САД|ФЕД]] извршила инспекции на „Даива“ во ноември 1992 и во ноември 1993 година, наместо да ги отстрани неправилностите, банката го префрлила Игуши во заднинската служба, но тој продолжил и понатаму да тргвува криејќи се зад имињата на другите вработени. Во јули 1995, Игуши испратил писмо до врвното раководство на банката во кое ги признал своите незаконски активности. Потоа њујоршката филијала на „Даива“ била затворена, целото врвно раководство на „Даива“ поднесло оставка, а сите нејзини филијали во САД биле затворени.<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 33-35.</ref> == Пристапи за управување со оперативниот ризик == Покрај дефинирањето на оперативниот ризик, [[Базелски комитет за банкарска супервизија|Базелскиот комитет]] ги пропишува и пристапите коишто можат да се користат заради утврдување на потребното ниво на капитал за покривање на овој ризик. За пресметување на капиталот кој се издвојува за загубите од оперативен ризик може да се применуваат три методи:<ref>Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 195.</ref><ref>Joël Bessis, ''Risk Management in Banking'' (second edition). Chichetser, UK: John Wiley and Sons, 2002, стр. 48-49.</ref> # Пристап на базичен индикатор (''Basic indicator approach, BIA'') # [[Стандардизиран пристап во мерење на оперативниот ризик|Стандардизиран пристап]] (''Standardized approach, TSA'') # [[Пристап на напредно мерење (Advanced measurement approach, AMA)|Пристап на напредно мерење]] (''Advanced measurement approach, AMA'') Разликите помеѓу трите пристапи се состојат во нивната сложеност, прецизност во одредувањето на потребниот [[капитал]] за покривање на [[загуба|загубите]] од оперативен ризик и можноста за примена. Примената на било кој од овие пристапи зависи од подготвеноста на банката да ги исполни критериумите дефинирани од [[Базелска спогодба|Базелската спогодба]], како и од националната регулатива за утврдување на [[адекватност на капиталот|адекватноста на капиталот]].<ref>Bank for International Settlements (2006), ''International Convergence of Capital Measurement and Capital Standards''. Basel Committee on Banking Supervision, стр. 144.</ref> Согласно степенот на развој на македонскиот [[банкарски сектор]], [[НБРМ]] со првите регулаторни документи за оперативен ризик дозволила примена само на пристапот на базичен индикатор и на стандардизираниот пристап. === Пристап на базичен индикатор === Пристапот на базичен индикатор (''BIA'') е наједноставниот, најопштиот, но и најнепрецизниот пристап за издвојување на капитал за покривање на загубите од оперативен ризик. Како таков, овој пристап го алоцира [[капитал]]от за оперативен ризик користејќи го бруто-приходот како базичен индикатор што ја претставува вкупната изложеност на оперативен ризик на банката. Според овој пристап, банката треба да издвои капитал за оперативен ризик еднаков на фиксен процент (α), чија вредност изнесува 15%, помножен со просечниот бруто-приход во последните три години при што годините во кои е оставрен нула или негативен приход не се земаат предвид во пресметката.<ref>Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 196.</ref><ref name="Joël Bessis 2002">Joël Bessis, ''Risk Management in Banking'' (second edition). Chichetser, UK: John Wiley and Sons, 2002, стр. 49.</ref> BIA е лесен за спроведување и универзално применлив во банките со цел да се дојде до потребното капитално издвојување за оперативен ризик. Неговата едноставност, сепак, доаѓа по цена на ограничена чувствителност на специфичните потреби и одлики на дадена банка. Додека BIA може да биде соодветен за мали банки со едноставен асортиман на бизнис активности, [[Базелски комитет за банкарска супервизија|Базелскиот комитет]] очекува меѓународно активните банки и банките со значителна изложеност на оперативен ризик да користат пософистициран пристап. Првично, процентот α бил поставен на 30% од бруто приходот, меѓутоа подоцна, тој бил намален на 15%. Сепак, со цел да се поттикнат банките да преминат на пософистицирани пристапи, пожелно е да се постави α на повисоко ниво, иако алтернативните средства за овозможување на поттик се исто така расположливи, на пример со користење на [[Супервизија|супервизорските]] можности. Во согласност со очекувањата, BIA најмногу ќе биде користен од страна на помалите домашни [[банка|банки]].<ref>Bank for International Settlements (2006), ''International Convergence of Capital Measurement and Capital Standards''. Basel Committee on Banking Supervision, стр. 145.</ref> Примената на пристапот на базичен индикатор е пропишана и во македонската регулатива. Така, според регулативата на [[НБРМ]], базичниот индикатор претставува збир на следниве позитивни и негативни позиции, остварени како резултат на редовното работење на [[банка]]та:<ref>[http://www.nbrm.mk/WBStorage/Files/Regulativa_Odluka_adekvatnost_na_kapitalot_2012.pdf НБРМ, Одлука за адекватност на капиталот, 2012.]</ref> * Приходи од [[камата]]; * Расходи од камата; * [[Приходи]] од [[дивиденда]], освен [[приход]]ите од вложувања во придружени друштва, подружници и заеднички вложувања; * Приходи од провизии и надомести; * [[Расходи]] од провизии и надомести; * Приходи и расходи од позиции коишто се дел од портфолиото за тргување; * Приходи и расходи врз основа на курсни разлики; * Реализирани приходи и расходи од позиции коишто не се мерат по објективната вредност преку [[Биланс на успех|билансот на успех]], доколку произлегуваат од позиции коишто се дел од портфолиото за тргување; * Приходи и расходи од позиции за заштита на вредноста на другите позиции; * Останати оперативни приходи. Во останатите оперативни приходи не се вклучуваат вонредните приходи и приходите остварени врз основа на склучени договори за осигурување во име и за сметка на банката. Во расходите од провизии и надомести се вклучуваат трошоците за услуги од трети лица, само доколку станува збор за услуга од матичното лице на банката, подредено лице на банката или подредено лице на матичното лице на банката. При пресметката на базичниот индикатор не се вклучува каква било исправка на вредноста на позициите. === Стандардизиран пристап === Стандардизираниот пристап (''TSA'') претставува понатамошно подобрување и унапредување во еволуцијата на пристапите за утврдување на капиталот за оперативен ризик. Овој пристап се разликува од BIA, во тоа што банкарските активности се поделени во стандардизирани деловни линии. Според тоа, TSA е во подобра можност да отслика различни профили на ризик низ банките, што се прикажани преку нивните деловни активности. Сепак, исто како во случајот на BIA, процентите на капиталните издвојувања се одредени од страна на супервизорот. Понатаму, како и во случајот на BIA, во TSA како единствен финансиски индикатор кој има линеарна врска со оперативниот ризик, BIS, го има поставено бруто приходот, иако при самото воспоставување на TSA, тој не бил единствен финансиски индикатор.<ref name="Joël Bessis 2002"/><ref>Bank for international settlements (2006), „Results of the Fifth Quantitative Impact Study (QIS 5)“, Basel Committee on Banking Supervision.</ref> Во рамките на секоја деловна линија, капиталното издвојување се пресметува со множење на финансискиот индикатор со β факторот. На пример, за деловната линија „Брокерски услуги“, регулаторното капитално издвојување ќе биде пресметано на следниов начин: '''K (Брокерски услуги) = β (Брокерски услуги) x (GI)''' Каде: K (Брокерски услуги) го претставува капиталното барање за деловната линија „Брокерски услуги“, β(Брокерски услуги - е капитален фактор кој се применува за оваа деловна линија (секоја деловна линија има различен β фактор), и GI (бруто приход) претставува индикатор за оваа деловна линија. Фиксните проценти утврдени од страна на Базелскиот комитет за секоја одделна деловна линија со кој потребниот [[капитал]] се поврзува со нивото на бруто-приход остварен во таа деловна линија изнесуваат:<ref>НБРМ, „Супервизорски циркулар бр 10 - Управување со оперативниот ризик“, јули 2011, стр. 12.</ref> '''Табела бр. 1: Фактори на оперативниот ризик по деловни линии'''<ref>Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 197.</ref> {| class="wikitable" |- ! Деловна линија !! β |- | Финансирање правни лица || 18% |- | Тргување и продажба || 18% |- | Банкарство на мало || 12% |- | Комерцијално банкарство || 15% |- | Платен промет и порамнување || 18% |- | Услуги како агент || 15% |- | Управување со средствата || 12% |- | Брокерски услуги на мало || 12% |} Согласно горната класификација, во првата деловна линија (Услуги поврзани со финансирање трговци коишто, согласно со [[Закон за трговски друштва|Законот за трговски друштва]], се сметаат за средни и големи трговци) се опфатени следниве активности:<ref>[http://www.nbrm.mk/WBStorage/Files/Regulativa_Odluka_adekvatnost_na_kapitalot_2012.pdf НБРМ, „Одлука за адекватност на капиталот“, 2012.]</ref> купопродажба, гарантирање и/или пласман на емисија на [[хартии од вредност]] со преземена обврска за откуп на емисијата и услуги поврзани со гарантирањето и/или пласманот, советување на правните лица во врска со капиталот, деловните стратегии и слично, услуги при спроведување спојувања и присоединувања, стекнување [[Акција (финансии)|акции]] или удели во други друштва, [[Приватизација|приватизации]], [[инвестициско советување]], услуги поврзани со инвестициско истражување и [[финансиска анализа]], како и други видови општи препораки за трансакции со [[финансиски инструменти]]. Втората деловна линија (Тргување и продажба) ги опфаќа следниве активности: тргување во свое име и за своја сметка, посредување на [[Пазар на пари|пазарот на пари]], прием и извршување налози поврзани со еден или повеќе финансиски инструменти, коишто не се вклучени во деловната линија „брокерски услуги на мало“, извршување налози во име на клиенти, спроведување понуда и продажба на финансиски инструменти без обврска за нивен откуп (доколку не се вклучени во деловната линија „брокерски услуги на мало“), и операции преку мултилатерални системи за тргување. Деловната линија „Банкарство на мало“ ги опфаќа услугите дадени на физички лица и на мали трговски друштва, како што е: прибирање [[депозити]] и други повратни извори на средства, кредитирање и други слични активности на финансирање на клиентот (финансирање комерцијални проекти, [[факторинг]], [[форфетинг]] и слично), финансиски [[лизинг]], издавање [[Гаранција|гаранции]], авали и други слични инструменти. Деловната линија „Комерцијално банкарство“ ги вклучува активностите на банките со средни и големи трговци согласно со Законот за трговски друштва, како: прибирање депозити и други повратни извори на средства, кредитирање и други слични активности на финансирање на клиентот (финансирање комерцијални проекти, факторинг, форфетинг и слично), финансиски лизинг, издавање гаранции, авали и други слични инструменти. Во деловната линија „Платен промет и порамнување“ влегуваат: услуги во [[Платен промет|платниот промет]] во земјата и странство и издавање и администрирање платежни средства. Деловната линија „Услуги како агент“ ги вклучува следниве активности: давање услуги на банка-чувар на имот и други слични услуги на чување и администрирање финансиски средства во име и за сметка на клиентот. Деловната линија „Управување со средства“ опфаќа: управување со средства и портфолио на хартии од вредност по налог и за сметка на клиентот, управување со фондови за зеднички вложувања ([[Инвестициски фондови|инвестициски]] и [[пензиски фонд]]ови), и останати облици на управување со средства. Во деловната линија „Брокерски услуги на мало“ се вклучени активностите како што се: прием и извршување налози за трансфер на еден или повеќе финансиски инструменти коишто не се вклучени во деловната линија „тргување и продажба“ и извршување налози во име и за сметка на клиенти, спроведување понуда и продажба на финансиски инструменти без обврска за нивен откуп. Вкупното капитално издвојување за одредена банка се пресметува како прост збир од капиталните издвојувања за секоја деловна линија.<ref>Bank for International Settlements (2001), „Consultative Document: Operational Risk“, Basel Committee on Banking Supervision.</ref> === Пристап на напредно мерење === Со воведувањето на пристапот на напредно мерење, Базелскиот комитет дава можност потребното ниво на [[капитал]] за покривање на оперативниот ризик да се утврдува со користење интерен модел за мерење на оперативниот ризик. Банката којашто го применува овој пристап развива интерен модел за утврдување на потребното ниво на капитал, врз основа на сопственото искуство и податоците со кои располага за износот на остварени загуби по одредени деловни линии. Овој модел треба да овозможи утврдување на очекуваните и неочекуваните загуби коишто банката може да ги оствари како последица на изложеноста на оперативен ризик. Збирот на капиталот потребен за покривање на очекуваните и неочекуваните загуби го дава вкупниот капитал којшто банката треба да го издвои заради покривање на оперативниот ризик. Банката може да издвои потребен износ на капитал само за покривање на неочекуваните загуби, доколку може да покаже дека очекуваните загуби се соодветно покриени на друг начин (пр. издвојување посебна резерва за одреден вид ризични настани, соодветно вклучување на можноста од измама или кражба во цената по која банката нуди одредени производи и слично).<ref name="Joël Bessis 2002"/> Очекуваните загуби се определуваат врз основа на просечниот износ на загуби на банката во точно определен минат период. Овој вид загуби ги вклучуваат загубите остварени врз основа на ризични настани со висока веројатност и честота на настанување, без разлика на висината на остварените загуби, при што најчести се загубите коишто често се случуваат (висока честота), но се со низок износ (high frequency/low severity). Неочекуваните загуби ги вклучуваат загубите остварени врз основа на ризични настани коишто ретко се случуваат во практиката, но се со висок износ (low frequency/high severity). За дефинирање на нивото на очекувани и неочекувани загуби може да се користи функцијата на нормална распределба (normal distribution). Сите загуби коишто се движат околу [[аритметичка средина|аритметичката средина]] (μ) со интервал на доверба од 99,9%, се сметаат за очекувани загуби. Сите загуби коишто во рамките на нормалната распределба се надвор од дефинираниот интервал на доверба, претставуваат неочекувани загуби за банката врз основа на изложеност на оперативен ризик. Примената на пристапот на напредно мерење е предмет на согласност од националниот супервизор. За добивање на потребната согласност, банката треба да исполни три вида критериуми/стандарди: генерални, квалитативни и квантитативни. Генералните критериуми се целосно идентични со основните критериуми коишто се однесуваат на примената на стандардизираниот пристап. Пред да може овој пристап да се користи за регулаторни цели, супервизорот има право да утврди период на почетно следење на примената. Во овој период супервизорот ја тестира соодветноста и реалноста на моделот којшто ќе го применува банката. Квалитативните критериуми се во голема мера идентични со дополнителните критериуми коишто треба да ги исполнат банките за примена на стандардизираниот пристап. Овие квалитативни критериуми се однесуваат на начинот на организирање и функционирање на системот на управување со оперативниот ризик, при што предвидува детални елементи коишто мора да ги содржи системот на управување со оперативниот ризик на банката. Квантитативните критериуми за примена на пристапот на напредно мерење се однесуваат на воспоставување соодветна база на податоци за остварени загуби врз основа на кои ќе можат да се утврдат очекуваните и неочекуваните загуби од изложеноста на оперативен ризик.<ref>Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 199-200.</ref> Банката може да ја формира оваа база на податоци со користење различни извори. Основни извори на податоци се: внатрешни податоци, надворешни податоци, сценарио-анализи и деловно [[опкружување]] и интерни контролни системи на банката. Банката е должна да го утврди степенот на користење на секој одделен извор на начин којшто ќе овозможи реално утврдување на можните загуби од изложеноста на оперативен ризик. Степенот на користење на одделните извори треба да биде транспарентен, документиран и доследен.<ref>НБРМ, „Супервизорски циркулар бр 10 - Управување со оперативниот ризик“, јули 2011, стр. 16-17.</ref> == Политика на управување со оперативниот ризик == Имајќи го предвид опфатот и важноста на оперативниот ризик, потребно е да се воспостави системски процес кој ќе опфаќа негова идентификација, мерење и управување. Процесот на управување со оперативниот ризик ги вклучува следниве чекори:<ref>Методија Несторовски, ''Менаџмент на ризикот'', Скопје: Економски факултет, 2013, стр. 137.</ref><ref>Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 189-190.</ref> # Политика и организација # Идентификација и процена # Алокација на капитал и мерење на перформанси # Избегнување и контрола на ризик # Трансфер и финансирање на ризик # Надгледување и известување Притоа, постојат три основни пристапа во организацијата на менаџерските активности поврзани со управувањето со оперативниот ризик:<ref name="ReferenceD">Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 190.</ref> * Централизирана функција за управување со [[ризик]]от на ниво на целата фирма, * Функција за управување со ризикот по деловни линии, * Управување со ризикот по одделни деловни единици. За оцена на целокупниот профил на ризичност на фирмата можни се два пристапа:<ref>Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 191-192.</ref> * пристап одгоре-надолу (''top-down''): Најпрвин се проценуваат главните оперативни ризици од гледна точка на целата [[организација]], а потоа се специфицираат поединечните ризици во одделните деловни линии, деловни единици, работни процеси, итн. На пример, оовј пристап го применила њујоршката банка ''Bankers Trust'' во 1990 година. * пристап оддолу-нагоре (''Bottom-up''): Најпрвин се прави список на сите оперативни ризици по одделни работни процеси и деловни единици, а потоа, врз таа основа, се изведува профилот на ризичност на деловните линии и на целата организација. На пример, овој пристап го применила јапонската банка ''Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ'' која идентификувала 103 видови оперативни ризици. === Политика и организација === Како прв чекор, компанијата треба да воспостави [[политика]] за управување со оперативниот ризик кој дефинира што треба да се постигне, вклучувајќи го и тоа како е организиран за да ги постигне поставените цели. Политиката за управување со оперативниот ризик треба да вклучи: * Принципи на [[менаџмент]]от за оперативен ризик. Кој е филозофијата и принципите кон оперативниот ризик? Така, како и кај пазарниот и кредитниот ризик, еден заеднички принцип може да биде транспарентноста. Во поглед на оперативниот ризик од суштинско значење е информациите за неповолните настани да се адресираат навреме, пред неповолниот настан да се развие во криза. * Дефинирање и утврдување на опфатот на оперативниот ризик. Погоре се споменати две дефинирања за оперативниот ризик кои влијаат на пристапите за негово мерење. Потребно е понатака да се утврди опфатот на оперативниот ризик, односно што е вклучено, а што не. * Поставување на цели. Менаџментот треба да ги утврди главните [[цел]]и(пр. Зголемување на делотворноста и ефикасноста на основните деловни процеси) и специфичните цели кои треба да се постигнат(пр. 20% намалување на оперативните загуби и сл.) * Процеси и орудија на оперативниот ризик. Овој дел од политиката ги утврдува поширокиот корпоративен процес и орудијата кои се очекува да се усвојат како што се процена на ризик, мерење и управување. На овој начин, доследниот пристап кон оперативниот ризик се употребува засновано на општи апликации и стандарди за овие процеси и орудија. * Организациона структура. Политиката треба да ја документира организационата структура за управување со оперативниот ризик. Кои се клучните комитети, членства и сегменти во организационата структура? Каков е начинот на известување помеѓу одборот,менаџментот на врвно ниво, линискиот менаџмент и менаџментот на ризиците? * Улоги и одговорности. Имајќи ја предвид комплексноста на оперативниот ризик, од големо значење е јасно да се дефинираат специфичните улоги и одговорности за секој аспект на управување со оперативниот ризик. На највисокото ниво, одборот е одговорен за воспоставување на политиките и да се осигура дека се поставени соодветни [[ресурси]] и контроли. На најниско ниво, секој вработен е одговорен да биде добро известен за оперативниот ризик во кој се инволвирани и за проблемите кои би можеле евентуално да ескалираат. Понатака, улогите и одговорностите за различни менаџерски и други непредвидени функции потребно е да бидат воспоставени. Кај најголемиот број компании, постојат голем број групи- група за управување со ризици, контролна група и некои непредвидени групи кои имаат некаква врска со управувањето со оперативниот ризик. Од особено значење е да бидат дефинирани специфичните знаења и одговорности за овие функции. Така менаџментот за управување со ризици треба да осигура дека е воспоставена целосна рамка за мерење и управување со оперативниот ризик. Стратегиското планирање треба да осигура дека деловните ризици се предвидени во деловниот план, како и во новите аквизициони стратегии и производни планови. Финансиите/ сметководството да осигураат временски распоред, прецизност и квалитет во евиденцијата како и деловните проекции и моделите на [[профитабилност]]а. Ревизијата да осигура дека деловните единици се усогласени со корпоративните политики и процедури. Правната служба да осигура дека деловните активности се во согласност со законите и регулативата. Информациските технологии треба да осигураат дека системите се заштитени, дека постои заштита на податоци итн. Корпоративната заштита да осигура дека средствата на компанијата се одржуваат и се заштитени.<ref>Методија Несторовски, Менаџмент на ризикот, Скопје:Економски факултет, 2013, стр. 138</ref> Постојат и други важни функции за управување со оперативниот ризик, како што се [[осигуруавње]]то, управувањето со квалитетот(six sigma), [[човечки ресурси]] итн. Едно од клучните прашања е дали функцијата е примарно поставена како “консултантска” или “контролна” или и двете заедно. Така на пример, во најголем број компании групата за управување со оперативниот ризик делува главно како “консултантска” за [[врвен менаџмент|врвниот менаџмент]] и деловните единици, ревизорската група пак делува како, “контролна”, а правната служба делува на двата начини. Други компании се борат да ги постават нивните [[ревизор]]ски групи и како консултанти и како контролор, бидејќи првата улога може лесно да ја спречи независноста на втората.<ref name="ReferenceE">Методија Несторовски, Менаџмент на ризикот, Скопје:Економски факултет, 2013, стр. 139</ref> === Идентификација и процена на ризикот === Индетификацијата на оперативните ризици е првиот чекор во управувањето и со него треба да бидат опфатени сите процеси, процедури, деловни единици и услуги. Најчесто применува техники за таа цел се мапирањето на процесите и прашалниците. Потоа следува процена на ризиците до аспект на нивната природа, зачестеност и интензитет, како и процена на делотворноста на контролните механизми.<ref name="ReferenceD"/> === Алокација на капитал и мерење на перформанците === Покрај идентификацијата и мерењето на ризикот, важно е да се поврзе ризикот со мерење на перформансите преку процесот на алокација на капитал. Тоа е износот на капитал кој служи како заштита во случај на појава на загуби по основ на одреден вид ризик. Овој концепт се применува во работењето на финансиските институции, особено во доменот на банкарството. За разлика од пазарниот и кредитниот ризик, каде методологиите за мерење на ризикот биле развивани и тестирани во подолг временски период, не постојат нашироко прифатени модели за оперативен ризик. Во селекцијата на методологиите, секоја методологија треба прво да ги постави целите и ресурсите и со оглед на нив да направи избор. Различните методологии доведуваат до различни интерпретации на оперативниот ризик и бараат различни инпути. Во услови каде нема единствено решение, комбинација на методологии ќе овозможи слабостите на еден модел да се избалансираат со предносисте кои ги има некој друг, овозможувајќи развивање на поробустна целосна мерка.<ref name="ReferenceE"/> === Ублажување и контрола на ризик === Проценката и мерењето на оперативниот ризик е важно и насочено кон подобрување на управувањето со оперативниот ризик преку подобрување и контролирање на клучните фактори на ризикот. Едноставно кажано, целта на управување со оперативниот ризик е да му помогне на менаџментот да ги постигнат клучните деловни цели. Откако рамката за мерење е поставена, следниот чекор е да се имплементира процес кој идентификува активности кои ги редуцираат загубите од оперативниот ризик. Овие активности вклучуваат додавање на човечки ресурси, зголемување на обуката и развојот, подобрување или автоматизирање на процесите, промена на организационата структура и стимулансите, воведување на интерни контроли (на пример, почест и опсежен мониторинг) и подобрување на системските способности. Клучно за делотворно ублажување на оперативниот ризик е да се воспостави накрсно-функционални брзо реагирачки тим кој ќе ги решава сите прашања од оперативниот ризик кои се појавуваат (овие тимови уште се наречени „турбо тимови”, кои би реагирале кога индикаторите за оперативниот ризик ќе паднат под минимално прифатливото ниво и ќе го известат менаџментот за нивна процена и акциите во рамки неколку дена или недели). Исто така, мора да се развие механизам за процена и за давање на приоритет на потенцијални подобрувања.Анализата трошок-придобивка и процената на спремноста се корисни орудија кои треба да се вклучат во процесот на евалуација.<ref>Методија Несторовски, ''Менаџмент на ризикот'', Скопје: Економски факултет, 2013, стр. 139.</ref> Исто така, како методи за намалување на оперативниот ризик може да се наведат и подобрувањето на процесите и поделбата на работните задачи и овластувања.<ref name="ReferenceD"/> Покрај ублажувањето на ризикот преку оперативниот процес и контролите, постојат и одредени финансиски решенија кои треба да се земат предвид. Компанијата може да воспостави резерви за да ги покријат очекуваните оперативни загуби. Овие резерви претставуваат форма на само- осигурување. Очекуваните загуби треба да се вметнат во вреднувањето на [[производ]]от. [[Пазарен ризик|Пазарниот]] и [[Кредитен ризик|кредитниот ризик]] се веќе инкорпорирани во цената на трансакциите. Вклучување на прилагодување за оперативен ризик овозможува добивање на посеопфатна слика и овозможува попрецизно вреднување прилагодено на ризик.<ref name="ReferenceF">Методија Несторовски, ''Менаџмент на ризикот'', Скопје: Економски факултет, 2013, стр. 140.</ref> === Трансфер и финансирање на ризикот === Постои значителна разлика помеѓу трансфер и финансирање на ризикот. Трансфер на ризик постои кога некое трето лице осигурувач ја презема загубата, додека пак кај финансирањето на ризикот, [[Осигурување|осигурителната]] компанија врши обесштетување, но понекогаш бара обесштетување. Економскиот капитал и приносот на капиталот прилагодени на ризикот исто така се корисни орудија за процена на влијанието на различни стратегии за трансфер на ризикот. Така, во спроведувањето на некоја [[стратегија]] за трансфер на ризик, економските користи вклучуваат пониски очекувани загуби и редуцирана променливост на загубите, додека економските [[трошок|трошоци]] ја вклучуваат премијата за ризик како и зголемената кредитна изложеност кон друго лице.<ref name="ReferenceF"/> ===Надзор и известување=== Управувањето со оперативниот ризик бара постојано набљудување (надзор) на ризиците и прецизно и редовно известување до менаџерите и [[Супервизија|супервизорите]]. Извештаите му овозможуваат на менаџментот подобро да го оцени профилот на ризичност на организацијата, ефикасно да ги алоцира ресурсите и да го подобри системот на управување со оперативниот ризик.<ref name="ReferenceD"/> == Наводи == {{наводи|2}} [[Категорија:Ризици]] mx3k8mbd72nshzebddlqrqf6k4s668y 0 1100013 5606785 5449477 2026-08-09T14:10:11Z Bjankuloski06 332 /* Пребарување и оптимизација */ Јазична исправка, replaced: солуции → решенија 5606785 wikitext text/x-wiki {{викификација}} [[Податотека:HONDA ASIMO.jpg|мини|десно|250п|Интелигентен хуманоиден робот на Хонда[[АСИМО]]]] '''Вештачка интелигенција''' ('''ВИ''') — интелигенција претставена од машини и софтвер и е гранка од компјутерската наука која развива машини и софтвер со интелигенција. Најголемите истражувања како и објавените трудови за ВИ истата ја дефинираат како '' проучување и дизајн на интелигентен агент'', каде под интелигентен агент се подразбира систем способен за перцепирање на околината и преземање на активности кои му ги максимизираат шансите за успех. John McCarthy, човекот кој во 1956 ја измисли синтагмата, ја дефинираше како '' наука и инженерство за создавање на интелигентни машини''. Истражувањето во делот на ВИ е од високо технички и специјализиран карактер, во основа поделен во подобласти кои често слабо меѓусебно комуницираат. Некои од подобластите се должат на културно-општествени фактори: подобластите се развиле врзувајќи се за соодветни институции или резултирале од достигнувања на поединечни истражувачи. ВИ истовремено е поделена и врз основа на техничка проблематика. Имено, некои од подобластите се фокусираат на решавање на специфичен проблем, други пак, се фокусирани на еден од можните пристапи или користење на конкретна алатка или пак насочени кон реализирање на соодветна апликација. Централниот проблем ( или целта) на ВИ истражувањето е интеграција од резонирање, знаење, планирање, учење, комуникација, перцепција како и способност за движење и манипулирање со предмети. Општата интелигенција (или '' чврста интелигенција'') сè уште е долготрајна цел во оваа област. Тековно популарните пристапи вклучуваат статистички методи, компјутерска интелигенција и традиционален симбол ВИ ( AI). Огромен е бројот на алатките користени во ВИ , вклучувајќи видови пребарувања, математичка оптимизација, логика, методи засновани на веројатност и економика, и многу други. Овој дел од комјутерската наука се заснова на ставот дека круцијалната одлика на луѓето, интелигенцијата – разумот на хомосапиенсот – може да биде прецизно обработена, до тој степен, да може да биде симулирана од страна на некоја машина. Ова ги покрена филозофските прашања во врска со природата на умот, како и од делот на етиката, во смисла на создавање на вештачко суштетство, прашање кое датира од времето на митовите, античката филозофија и фантастика. ВИ е тема која се дискутира со огромен оптимизам но, која во исто време претрпува и неверојатни неуспеси. Денес таа стана неизоставен дел од технолошката индустрија и најкомплицираниот проблем во компјутерската наука. == Историја == Размислувачки машини и вештачки суштества се појавуваат уште во старогрчката митологија, како што се Талос од Крит, бронзениот робот од Хефес и Пигмалион и Галатеја. Суштества кои наводно ја имале човечката интелигенција постоеле во секоја од поголемите цивилизации: вдаховени слики биле обожувани во Египед и Грција, додека пак, хуманоидни автомати биле измислени од страна на Yan Shi, Херојот од Александрија и Ал-Џазари. Широко распространето е и верувањето дека Jābir ibn Hayyān, Judah Loew и Paracelsus ги создале вештачките суштества. Од 19-иот и 20-иот век, вештачките суштества стануваат заедничка одлика на фикцијата, како што е Франкенштајн на Мери Шели ( Mary Shelley's Frankenstein) или Универзалните роботи на Росум од Карел Чапек ( Karel Čapek's R.U.R. -Rossum's Universal Robots). Pamela McCorduck објаснува дека сите тие всушност се доказ за постоење на еден древен нагон , кој таа го нарекува '' имитирање Господ'' . Приказните за овие суштества како и нивните судбини ги разработуваат истите надежи, стравови и етички прашања кои ги наметнува и ВИ. Механичкото или '' формалното'' резонирање го развиле филозофите и математичарите уште во античкиот период. Проучувањето на логиката директно довело до пронаоѓање на програмирачки дигитален електронски комјутер, како резултат на работата на математичарите Alan Turing и други. Turing-овата Теорија на пресметка, укажувала на тоа дека една машина, преку менување на симболите во едноставна варијанта, само ''0'' и ''1'' , истата може да ги симулира сите замислени активности по пат на математичка дедукција. Ова, во согласност со тековните откритија во неврологијата, теоријата на информација и кибернетиката, инспирира една мала група на истражувачи да отпочнат со сериозно размислување за изработка на вештачки мозок. ВИ како истражувачка област била основана на конференција во кампусот во Дартмунт Колеџ во лето 1956. Присутните, вклуќувајѓи ги и John McCarthy, Marvin Minsky, Allen Newell и Herbert Simon,станале водачи во истражувачката областа на ВИ за многу наредни декади. Тие и нивните студенти напишале програми, кои за повеќето луѓе, биле вистинско чудо: компјутерите решавале теоретски проблеми во алгебра, докажувајќи логички теореми, зборувајќи на англиски јазик. Кон средината на 60-тите, истражувањата во САД во најголем дел биле финансирани од страна на Одделот за одбрана преку лаборатории отворани ширум светот. Основачите на ВИ биле вистински оптимисти за иднината на новоразвиената научна област: Herbert Simon предвидел дека '' машините во следните 20 години ќе бидат способни да ја извршат секоја работа за која е способен човекот'' додека пак, Marvin Minsky запишал дека ''со генерации .... проблемот на создавање на 'вештачка интелигенција' во целост ќе биде решен''. Но, тие не успеале да ги предвидат тешкотиите на некои проблеми со кои се соочиле. Во 1974, како одговор на критиките упатени од Sir James Lighthill као и на постојаниот притисок од страна на Американскиот Конгрес со цел финансирање на попродуктивни проекти, двете влади и Британската и Американската го прекинуваат финансирањето на истражувањата во областа на ВИ. Следните неколку години , подоцна , биле нарекувани,' зима за ВИ' , период кога било тешко да се најде финасирање на проекти во делот на ВИ. Во раните 80-ти, истражувањата од ВИ биле ревитализирани преку комерцијалниот успех на експертски системи, форма на програм од ВИ која симулирала знаење и аналитички вештини на еден или повеќе експерти. До 1985 пазарот на ВИ достигнал преку билион долари. Во исто време, Проектот на петта генерација јапонски компјутери ги инспирирал Американската и Британската влада да ги обноват фондовите за академските истражувања во истата област. Во секој случај, почетокот со колапс на Lisp Machine на пазарот во 1987, повторно ја фрла ВИ во период на дисрепутација, односно,во нова долготрајна зима за ВИ. Во 90-тите , раниот 21 век , ВИ го достигнува нејзиниот најголем успех, иако некако како зад сцената. Вештачката интелигенција се користи во логиката, генерирање на нова од постоечките информации во комјутер, медицинска дијагностика и многу други области од технолошката индустрија. Успехот главно се должи на неколку фактори: зголемување на сметачката моќ на комјутерите ( види законот на Moore ), поинтензивна нагласеност на решение на специфични подпроблеми, крирање на нови врски меѓу ВИ и други науки кои работат на слична проблематика, како и новата истрајност на истражувачите кон цврсти математички методи и строги пропишани стандарди. На 11 мај 1997,Deep Blue станал прв компјутер, со вграден систем за играње шах, кој го победил светскиот шампион во шах, Garry Kasparov. Во 2005, роботот Stanford ја освоил престижната награда DARPA Grand Challenge возејќи самостојно 131 миља низ непозната пустина. Две години подоцна, тим од CMU ја освојува наградата за урбана средина DARPA Urban Challenge кога нивниот автомобил, управуван автоматски, поминал 55 миљи во урбана средина прилагодувајќи се на сообраќајниот метеж и почитувајќи ги сообраќајните знаци. Во февруари 2011 во квиз шоуто Jeopardy во јавен двобој, системот за одговарање на прашања,Watson ги победил двајцата најголеми шампиони на ова шоу, Brad Rutter и Ken Jennings со значителна разлика гласови. Kinect преку кој е овозможена 3D слика на тело во движење за потребите на Xbox 360, исто како и Siri на iPhone, користи алгоритми кои произлегле од долготрајни истражувања во делот на ВИ. == Цели == Основниот проблем на симулирање (или создавање) на интелигенција е разложен на голем број конкретни подпроблеми. Истите се состојат од стецифични црти на карактер и способности кои истражувачите би сакале да ги поседува еден интелингентен систем.Подолу опишаните одлики се оние кои привлекоа најголемо внимание. === Дедукција, резонирање и решавање на проблеми === Првите истражувачи во областа на ВИ развија алгоритми кои чекор по чекор го имитираа резонирањето што го користат луѓето при решавање на сложувалки или при логички дедукции .Во доцните 80-ти и 90-ти ВИ истражувањето разви високо успешни методи за справување со несигурни и нецелосни информации применувајќи го концептот на веројатноста и економијата. За комплицирани проблеми , повеќето од овие алгоритми бараат огромни пресметувачки ресурси – најчесто искусена ' комбинаториска експлозија': мемориски простор или потребното компјутерско време станува астрономско кога проблемот ги надминува предвидените граници. Потрагата по поефективен проблемо-решавачки алгоритам е високо приоритетна работа во ВИ истражувањата. Луѓето, најчесто нивните проблеми ги решаваат користејќи брза, интуитивна проценка отколку, свесна, чекор-по-чекор дедукција која првите ВИ истражувачи испеаја да ја моделираат. ВИ освари одреден прогрес со имитирање на некој вид ' полусимболичен' решавач на проблеми: пристапи кои го нагласуваат значењето на сензорско-моторните вештини до остварување на повисоко резонирање; направи обиди во истражување на неурални мрежи со цел да ги симулираат структурите во внатрешноста на мозокот кои ги предизвикуваат ваквите вештини; додека пак со статистички пристапи кон мимиките ВИ ја разработува веројатноста кај човекот да погаѓа. === Презентација на знаење === Презентација на знаењето и инженерство на знаењето се суштински за ВИ истражувања. Многу од проблемите за кои се очекува да бидат решливи за машините изискуваат екстензивни познавања на светот. Помеѓу работите кои треба да се во општата презентација за ВИ се: предмети, особености, категории и релации меѓу предметите, ситуации, настани, време и состојби, прицини и последици, знаење во служба на знаење (што знаеме за знаењето на другите),и многу други, помалку истражени домени. Претстава за ''она што постои'' е онтологија: низа од предмети, врски, концепти и се она што машината го знае во врска со тоа. Најопштите се нарекуваат горни онтологии и истите прават обид да обезбедат основа за сите други знаења. Меѓу најтешките проблеми при претставување на знаењето се: Стандардното расудување и квалификацискиот проблем Многу од работите што луѓето ги знаат се трансформираат во '' работни претпоставки''. На пример, доколку стане збор за некоја птица, луѓето моментално си замислуваат животно со големина на една песница, што пее и лета. Ниту еден од овие податоци не важи за сите птици. John McCarthy го идентификува овој проблем во 1969 под термин квалификациски проблем: за кое било здраворазумно правило кое ВИ истражувачите сакаат да го претстават, постои тенденција за разгледување на огромен број на очекувања. Скоро ништо не е едноставно точно или неточно доколку е во согласност со барањата на апстракната логика. ВИ истражувачите веќе истражија бројни решенија на овој проблем. Широчината на знаењето на здравиот разум Бројот на атомските факти, познати на еден просечен човек е астрономски. Истражувачките проекти кои имаат намера да изградат една комплетна основа на знаење на здравиот разум ( пр. Сус) бараат енормна количина на лабораториски онтолошко инженерство – кој мора рачно да се состави, како најкомплициран концепт на сите времиња. Главната цел е да се добие комјутер што ќе може да разбере доволен број на концепти со цел да се оспособи да учи преку извори како што е Интернетот, и кој би бил во можност да ја надополнува својата сопствена онтологија. Под-симболичка форма на некое знаење од здравиот разум Повеќето од она што луѓето го знаат не е претставено како '' факти'' или ''изјави'' кои можат да ги искажат вербално. На пример, еден шах велемајстор би избегнал одредена позиција доколку смета дека '' премногу се отворил'' или еден критичар на уметноста со еден поглед на некоја биста може моментално да утврди дали истата е фалсификат. Овде се работи за интуиција или тенденција која несвесно или под-симболично постои во мозокот. Знаењето како што е ова информира, поддржува и обезбедува контекст за симболично и свесно знаење. Па така за споменатиот проблем со под-симболично расудување, постои надеж дека досега развиената ВИ, комјутерската интелигенција или статистичката ВИ ќе успее да обезбеди начин како да го претстави и ова знаење. === Планирање === Интелигентните агенти мора да бидат оспособени за зацртување цели и истите да ги остваруваат. Им треба начин да ја визуелизираат иднината ( мора да имаат претстава за состојбата на светот и да бидат способни да предвидуваат како нивните активности би го менувале) воедно да бидат во можност да го изберат она што е со максимална искористеност ( или ' вредност') од постоечките алтернативи. Во класичните проблеми во планирањето, агентот може да претпостави дека единствениот начин е да делува на светот и со тоа да биде сигурен какви последици би имало од неговото делување. Во секој случај, доколку агентот не е единствениот учесник, тој мора повремено да се осигури дали условите во светот одговараат на неговите предвидувања и мора да го смени планот под услов да има потреба за тоа, што подразбира агентот да расудува на основа на веројатност. Планирањето со мулти-агенти користи соработка и компетенции од повеќе агенти со цел остварување на зададената цел. Настанатото однесување како што е ова се користи од страна на еволутивен алгоритам и интелигенција на рој. === Учење === Машинско учење е проучување на комјутерски алгоритми кои ја подобруваат автоматиката преку искуство и истото е централно за ВИ истражувањето уште од самиот зачеток на оваа област. Учењето без надзор е способност да се открие шемата во влезниот проток. Учењето со надзор ги вклучува и класификацијата и бројчената регресија. Класификацијата се користи за да се одреди на која категорија одредено нешто припаѓа, после согледани бројни примери од различни категории. Регресија е обид да се создаде функција која би ги опишала врските помеѓу влезот и излезот а, воедно би предвидела како би се сменил резултатот доколку се сменат информациите на влезот. Во поттикнато учење, пак, агентот се наградува за добро расудување или казнува за лошо. Ова може да биде анализирано во поглед на теорија на донесување одлуки, користејќи концтепти на искористеност. Математичката анализа на алгоритмите за машинско учење и неговата изведба е гранка на теоретска комјутерска наука позната како комјутерска теорија за учење. Во рамките на развојната роботика, развојните пристапи за учење беа елаборирани како доживотно кумулативнo стекнувањe на нови вештини од страна на роботите, преку автономно само-истражување и општи интеракции со луѓе наставници како и користење на водечки механизми како што се активно учење, созревање, моторна синергија и имитација. === Природна обработка на јазикот === Синтаксичко дрво претставува синтаксичка структура на реченица која е во согласност со некоја формална граматика. Главна статија: Природно процесуирање на јазикот Обработка на природниот јазик им помага на машините да го читаат и разбираат јазикот што го користат луѓето. Исклучително моќниот систем за обработка на природниот јазик обезбедува интерфејси од корисници на природниот јазик и стекнување на знаење директно од извори напишани од човекот, како што е Интернет текстот. Некои едноставни апликации засновани на обработка на природниот јазик вклучуваат пронаоѓање на одредена информација( или истражување на текст) како и машински превод. Вообичаен метод на обработка и извлекување на значење од контекст на природниот јазик е преку семантичко индексирање. Зголемување на брзината на обработката а, истовремено поевтинувањето на цената на просторот за меморирање, овозможија индексирањето на огромен број на влезни кориснички апстракции да стане многу поефикасно. === Движење и манипулирање === Главна статија: Роботика Роботиката како област е блиску поврзана со ВИ. Интелигенцијата им е потребна на роботите за да се справат со задачи како што се манипулирање со предмети и навигација, под-проблеми како локализирање ( знае каде е, или открива каде се одредени нешта), мапирање ( учи за нештата околу него, гради мапа за околината), план на движење ( открива како да стигне до некаде), или планирање на маршута ( одење од една до друга просторна точка, што може да вклучува и посуптилни движења – каде роботот се движи правејќи физички контакти со други предмети). === Перцепција === Главна статија : Машинска перцепција, компјутерска визија и препознавање на говор Машинска перцепција е можноста да се користи импутот од сензори (како што се : камери, микрофони, сонори и други помодерни) со цел да се осознаат аспектите на светот. Компјутерската физија е можност да се анализира визуелниот импут. Неколку селектирани потпроблеми се: препознавање на говорот, препознавање на лица и предмети. Општествена интелигенција Главна статија: Влијателни компјутери Кисмет робот со рудиментирани општествени вештини Влијателно компјутеризирање е истражување и развој на системи и уреди кои можат да препознаат толкуваат обработуваат и симулираат човечко влијание. Тоа е едно интердисциплинарно поле во делот на компјутерските науки, психологија и когнитивната наука. Додека потеклото на оваа област има свои зачетоци уште во раните филозофски прашања врзани за емоциите, помодерната гранка на компјутерската наука е врзана за трудот на Rosalind Picard од 1995 година на тема влијателно компјутеризирање. Мотивацијата за вакво истражување лежи во способноста да се симулира емпатија. Машината треба да ја толкува емоционалната состојба на луѓето и да го прилагодува своето однесување кон нив одговарајќи соодветно на тие емоции. Емоционалните и социјалните вештини играат две улоги за т.н.интелигентниот агент. Прво тој мора да биде во можност да ги предвиди акциите на другите, разбирајќи ги нивните мотиви и емоционалната состојба. (Ова вклучува елементи на теорија на игра, теорија на одлука, како и способноста да се моделираат човечките емоции и перцептивни способности за детекција на истите). Исто така, во обид да се олесни интеракцијата човек – компјутер една интелигентна машина можеби би требало да има можност да ги покаже своите емоции – и покрај тоа што не ги доживува – со единствена цел да пројави чувствителност на емоционалната динамика на човечката интеракција. === Креативност === Главна статија: компјутерска креативност Уште една подобласт на ВИ која се однесува на креативноста од позиција на теорија ( филозовски и психолошки аспект) и пракса ( преку специфична имплементација на системи кои генерираат креативни резултати и кои идентификуваат и оценуваат креативност). Тесно поврзани области од компјутерските истражувања на горенаведеното се вештачка интуиција и вештачка имагинација. === Општа интелигенција === Главна статија: Цврста ВИ и комплетна ВИ Повеќето истражувачи сметаат дека нивната работа ќе биде вградена во машината со општа интелигенција (позната како цврста ВИ) преку комбинирање на сите веќе споменати вештини и некои проширени човечки способности, па дури и сите од нив. Дел од истражувачите веруваат дека антропоморфните одлики како што се вештачката свест и вештачки мозок е всушност она што е навистина потребно за ваков проект. Многу од споменатите проблеми, генерално се повикуваат на општата интелигенција со цел да бидат разрешени. На пример, дури и една јасна конкретна задача како што е машинскиот превод бара машина што чита и пишува на два јазика (NLP) која го следи расудувањето (разумот) на авторот, знае за што се зборува (знаење) и верно ја репродуцира авторската намера (социјалната интелигенција). Проблемот со преведувачката машина се смета за (комплетна ВИ). За да се разреши овој конкретен проблем пред сè мора да се разрешат сите претходно споменати. == Пристапи == Не постои востановена и обединувачка теорија или парадигма што ги води ВИ истражувањата. Истражувачите не се согласуваат за многу прашања. Неколку од најактуелните долгогодишни прашања што останаа неодговорени се следниве: Дали ВИ треба да ја симулира природната интелигенција , преку проучување на психологија или неврологија? Или, дали биологијата на човекот е нерелевантна за ВИ истражувањата како што е небитна биологијата на птицата за воздухопловното инжинерство? Може ли едно интелигентно однесување да се опише користејќи едноставни, елегантни принципи ( како што се логиката или оптимизацијата)? Или пак тоа нужно бара решавање на голем број целосно неповрзани проблеми? Може ли интелигенцијата да се репродуцира користејќи симболи од високо ниво, слични на зборови и идеи? Или можеби бара подсимболичка обработка. Јохан Хаугеланд, кој го измисли терминот GOFAI (Good Old Fashioned Artificial Intelligence „добра старомодна вештачка интелигенција“), исто така предложи посоодветен термин за ВИ, синтетичка интелигенција, термин кој веќе е усвоен од некои не – GOFAI инстражувачи. === Кибернетика и мозочна симулација === Главни статии: Кибернетика и компјутерски невронски мрежи Во 1940-тите и 50-тите голем број на истражувачи ја истражувале врската меѓу неврологија, теорија на информации и кибернетиката. Некои од нив изградиле машини кои користеле електронски мрежи за презентирање на рудиментирана интелигенција, како што се желките на W. Grey Walter и ѕверот на Johns Hopkins. Многу од овие истражувачи се собирале на состаноци на Телеолошкото општество на Принстон Универзитет и RATIO CLUB во Англија. Од 1960 година овој пристап во голема мера беше отфрлен но, сепак некои негови елементи се обновени во 1980 година. === Симболично === Главна статија: GOFAI Кога стана можен пристапот до дигитални комјутери во средината на 50-тите, ВИ истражувањето започна со проучување на можноста човечката интелигенција да биде редуцирана на ниво на симболичка манипулација. Истражувањето беше концентрирано во три институции: Carnegie Mellon University, Stanford и MIT, каде секоја за себе успеа да развие свој стил на истражување. John Haugeland овие пристапи на ВИ ги нарекува ''добра старомодна ВИ'' или GOFAI. Во текот на 60-тите, симболичните пристапи постигнаа одличен успех во делот - симулирање на размислување од високо ниво во мали демонстративни програми. Пристапите засновани на кибернетиката или невронските мрежи беа отфрлени или фрлени во заборав. Истражувачите од 60-тите и 70-тите беа убедени дека симболичките пристапи сигурно ќе успеат да создаваат машина со општа вештачка интелигенција и тоа го поставија како цел во нивното истражување. === Когнитивна симулација === Економистите Herbert Simon и Allen Newell ги проучувале човечките вештини за решавање на проблеми и направиле обид да ги формализираат. Со тоа ја востановиле основата во областа на вештачката интелигенција, когнитивната наука, истражувачки активности и менаџмент. Нивниот истражувачки тим ги искористил резултатите од психолошките експерименти со цел да развијат програми кои би ја симулирале техниката што луѓето ја користат при решавање на проблеми. Оваа традиција, концентрирана во Carnegie Mellon University доминирала со развој на т.н. Soar конструкцијата во средината на 80-тите. === Заснованa на логика === За разлика од Newell и Simon, John McCarthy сметал дека машините не мораат да ја симулираат човечката мисла, туку напротив , да се обидат да ја најдат суштината на апстрактното расудување и решавање на проблеми, без разлика дали луѓето ги користат истите алгоритми. Неговата лабораторија на Stanford (SAIL) се фокусирала на користење формална логика за решавање проблеми од широк опсег, вклучувајќи презентација на знаење, планирање и учење. Логиката, исто така, била во фокус и на работата на Универзитетот во Единбург како и на други места во Европа што довело до развој на програмскиот јазик Prolog и наука на логичко програмирање. === Анти-логичка или '' нечиста'' === Истражувачите на MIT ( како што се Marvin Minsky и Seymour Papert) дојдоа до сознание дека решавањето на тешки проблеми во делот на визија и обработка на природниот јазик бара ад-хок решенија – тие не се сложија со ставот дека постои едноставен и општ принцип ( како логика) кој ќе ги покрие сите аспекти на интелигентно однесување. Roger Schank ја опишал нивната ''анти-логика'' пристапувајќи и како на '' нечиста'' (спротивно на ''чиста'' парадигма на CMU и Stanford). Основите на знаењето од здравото расудување ( како што е Сус на Doug Lenat ) се пример на '' нечиста'' ВИ, од причина што мора да бидат создадени рачно, што се смета за комплициран концепт на сите времиња. === Заснованa на знаење === Околу 1970, кога компјутерите со големи мемории станаа достапни , истражувачите од сите три традиции започнаа да вградуваат знаење во ВИ апликациите. Оваа '' револуција на знаење'' доведе до развој и употреба на експертски системи (воведени од страна на Edward Feigenbaum ), прва вистинска форма на ВИ софтвер. Револуцијата на знаење беше воедно водена и од сфаќањето дека и наједноставните ВИ апликации ќе бараат огромно количесто на знаење. === Под-симболичнa === Од 1980-тите напредокот во симболичката ВИ изгледаше како да затаи и многумина веруваа дека симболичкиот систем никогаш нема да може да ги имитира сите процеси на човечкото сознание, посебно перцепцијата, роботиката, учењето и шемата на процесот препознавање. Бројни истражувачи се свртеа кон '' под-симболичните'' пристапи на специфични ВИ проблеми. === Извртена, претставителна, вклопена, заснована на однесување или нова ВИ === Истражувачите од блиските области на роботиката, како што е Rodney Brooks, ја отфрлаат симболичката ВИ и се фокусираат на базични инженерски проблеми кои на роботите ќе им овозможат да се движат и да преживеат. Нивната работа повторно го оживеа не-симболичкото гледиште на раните истражувачи од кибернетиката од 50-тите и повторно ја претставија корисноста на теоријата на контрола во ВИ. Ова се совпадна со развојот на тезата за претставата за ум, во сродното поле на науката за сознанието т.е. идејата дека одредени аспекти на телото (како што се движењето, перцепцијата и визуализацијата) се одлика на повисока интелигенција. === Комјутерска интелигенција === Интересот во неуралната мрежа и '' конекцизмот'' беше оживеан од страна на David Rumelhart и другите во средината на 80-тите. Овие и други под-симболички пристапи , како што се матни системи и еволутивни пресметки, сега се проучуваат заедно преку новоформираната дисциплина комјутерска интелигенција. === Статистичкa === Во 90-тите ВИ истражувачите развија софистицирана математичка алатка за решавање на специфични подпроблеми. Овие алатки се навистина научни, во смисла дека нивните резултати се мерливи и можат да се проверат. Тие се одговорни за повеќето успеси што се случија во скорешно време од областа на ВИ. Универзалниот математички јазик овозможи високо ниво на соработка со веќе востановените области (како математиката, економијата или истражувачките активности). Stuart Russell и Peter Norvig ова движење го опишуваат како ништо помалку од '' револуција'' и '' победа на педантноста''. Критиката беше против тоа што овие техники беа премногу фокусирани на конкретни проблеми и не се однесуваа на долготрајни цели како општа интелигенција. Во тек е дебата за релевантноста и валидноста на статистичкиот пристапи во ВИ, појаснети во делот на двобојот помеѓу Peter Norvig и Noam Chomsky. === Интегрирање на пристапи === Парадигма на интелигентен агент Интелигентен агент е систем способен да ја перцепира својата околина и презема активности кои ги максимизираат неговите шанси за успех. Наједноставните интелигентни агенти се програми кои решаваат конкретни проблеми. Покомплицираните агенти вклучуваат човечки суштества и организации од луѓе( компании). Парадигмата на истражувачите им дава дозвола да проучуваат изолирани проблеми и да најдат решенија кои се корисни, можат да се проверат, без да се придржуваат кон еден единстевн пристап. Агент кој решава конкретен проблем може да користи кој било пристап кој функционира – некои агенти се симболични и логички, некои се под-симболички невронски мрежи, додека некои пак, користат нови пристапи. Парадигмата, исто така, на истражувачите им дава, заеднички јазик кој им обезбедува комуникација со други области – како теорија на одлуки и економијата – што исто така користи концепти на апстрактни агенти. Парадигмата на интелигентен агент стана широко прифатена во период на 90-тите. Структура на агент и структура на расудување Истражувачите дизајнирале системи со цел да изградат интелигентни системи надвор од интеракциите на интелигентните агенти во мулти-агентски системи. Систем со симболички и под-симболички компоненти е хибриден интелигентен систем и проучувањето на таквите системи е интеграција од системи на вештачка интелигенција. Хиерархискиот систем за контрола обезбедува мост меѓу под-симболичка ВИ, на нејзиното најниско, реактивно ниво и традиционалната симболичка ВИ на нејзиното највисоко ниво, каде флексибилните временски ограничувања дозволуваат планирање и моделирање на светот. Структурата на Rodney Brooks, беше своевремен предлог за таков вид на хиерархиски систем. == Алатки == За време на 50 годишното истражување, ВИ разви бројни алатки со цел да ги разреши и најкомплицираните проблеми во компјутерската наука. Неколку од овие најопшти методи се разработени во натамошниот текст. === Пребарување и оптимизација === Главни статии: Алгоритам за пребарување, Математичка оптимизација и Развојни пресметки Многу проблеми во ВИ можат теоретски да бидат разрешени, преку интелигентни пребарувања на бројни можни решенија: Расудувањето би можело да се сведе на таков вид пребарување. На пример, логички доказ може да се разгледува како барање за изнаоѓање на вистинската патека од претпоставки до заклучоци , каде секој чекор би бил аплицирање на едно поврзувачко правило. Алгоритмите за планирање пребаруваат преку дрво од цели и подцели, правејќи обиди за изнаоѓање на патот до крајната цел, процес познат како средство-цел анализа. Алгоритмите во роботиката за движење на рацете и нозете како и за фаќање на предмети користат локални пребарувања во конфигурацискиот простор. Многу од алгоритмите за учење користат алгоритми за пребарување засновани на оптимизација. Едноставните, иако во основа исцрпни пребарувања, ретко кога се доволни за голем дел од проблемите во реалниот свет имено, просторот за пребарување (бројот на местата кои теба да се пребараат) расте астрономски брзо. Резултатот се претвора во пребарување кое е преспоро или никако да се заврши. За решавање, на многу проблеми, потребно е да се користи „ евристиката'' или “ правило на палец'' кое ги елиминира изборите кои најверојатно не водат кон целта (наречени ''оптимизирање на изведба''). Евристиката обезбедува програм со ''најдобар погодок'' во однос на патеката на која лежи самото решение. Евристиката ги ограничува пребарувањата на решенијата сè до примерок со помали димензии. Еден сосема различен начин на пребарување се појавува во 90-тите, заснован на математичката теорија на оптимизација. За многу проблеми, се јавува можност да се започне со пребарување преку некоја форма на нагаѓање ,а потоа истото додатно да се рафинира сè до степен кога рафинирањето веќе не е можно. Овие алгоритми можат да бидат визуелизирани како слепо искачување по рид, што значи, пребарувањето го започнуваме од случајно избрана точка на земјата, а потоа со чекори или скокови продолжуваме да го движиме нашето нагаѓање кон врвот сè додека не стигнеме таму. Други алгоритми за оптимизација се симулирање на жарење, зрачно претражување и случајна оптимизација. Развојната пресметка користи форма на оптимално пребарување. На пример, може да се почне со популација на организми ( погодоци) на кои потоа им дозволуваме да мутираат и да се рекомбинираат после што ги бираме само најдостојните, кои преживуваат со генерации ( рафинирање на погодоците). Формите на развојните пресметки вклучуваат алгоритми на интелигентен рој ( како што е колонијата на мравките или оптимизација на рој) и развојни алгоритми ( како генетски алгоритми, програмирана генетска низа и генетско програмирање). === Логика === Главни статии: Логичко програмирање и Автоматско расудување Логиката се користи за претставување на знаење и решавање на проблеми но, може да се примени и на друга проблематика. На пример, ја користи логиката за планирање, додека пак, индуктивното логичко програмирање е метода за учење. Во ВИ истражувањата се користат неколку различни форми на логиката. Предлог или логика на реченица, е логика на изјави кои можат да бидат вистинити или невистинити. Логика од прв-ред пак, дозволува користење на квантификатори и искази, а може и да презентира факти за предмети, нивни одлики и врските меѓу нив. Замаглената логика, е верзија на логика од прв-ред која валидноста на изјавата ја презентира преку вредности 0 и 1, наместо едноставно со Вистина (1) или Лага (0). Замаглените системи можат да се користат за несигурно расудување , а широко се распространети и во модерните и потрошувачките системи за контрола на квалитет. Субјективната логика ја моделира несигурноста на различити многу по експлицитен начин во однос на замаглената: даденото бинарно мислење ја задоволува равенката верување+неверување+несигурност= 1 во Бета дистрибуција. Со оваа метода, незнаењето може да се разликува од изјавите засновани на веројатност кои агентот ги создава со висока самодоверба. Стандардната логика, не-монотонската и делот со опис на околности се форми на логика , дизајнирани да го потпомогнат стандардното расудување и квалифицирањето на проблемот. Дизајнирани се неколку додатоци на логиката со цел да се справат со конкретните домени од знаењето, како: описната логика, анализа на околности, анализа на настани, тековна анализа ( за претставување на настани и време), анализа на причини, анализа на претпоставки и модална логика. === Методи на веројатноста и неопределено расудување === Главни статии: Мрежата на Bayes, Скриен Марков модел, Калманов филтер, Теорија на одлука и Теорија на искористивост Многу проблеми на ВИ ( врзани за расудување, учење, перцепирање и роботиката) бараат агент кој ќе оперира со незавршените и неопределените информации. ВИ истражувачите измислија бројни моќни алатки со цел да ги разрешат овие проблеми, користејќи методи од теорија на веројатност и економијата. Мрежите на Bayes се многу општа алатка која може да се искористи за голем број проблеми: расудување ( користејќи го поврзувачкиот алгоритам на Bayes), учењето ( користејќи го алгоритамот за максимални очекувања), планирање ( преку користење на мрежата за одлучување) и перцепција 9 со користење на динамични мрежи на Bayes). Алгоротмите за веројатност можат да се користат и за филтрирање, предвидување, порамнување и пронаоѓање на појаснувања за проток на информации, за потпомагање на системот за перцепција при анализа на процесите кои се појавуваат прекувремено ( пр. Скриениот Марков модел или Калмановите филтри). Клучниот концепт на економијата како наука е ‚‚искористивоста'': мерката, колку е нешто вредно за еден интелигентен агент. Се развиле доста прецизни математички алатки кои анализираат како еден агент избира и планира, користејќи ја теоријата на одлучување, теоријата на анализа и теоритата на вреднување на информацијата. Овие алатки вклучуваат модели како Марков процес за одлучување, динамична мрежа на одлучување, теорија на игра и маханизмот на дизајнирање. === Класификатори и статистички методи на учење === Главни статии; Класификатори ( математика), Статистичка класификациа и Машинско учење Наједноставната ВИ апликација може да биде поделена на два типа: класификатори ( ако свети мора да е дијамант) и контролори ( ако свети земи си го за себе). Контролорите сепак, вршат одредена класификација на условите пред преземање на завршните активности, па така, класификацијата претставува централен дел на многу ВИ системи. Класификаторите се функции кои користат соодветни шеми за одредување на најсоодветниот пар. Тие можат да бидат подесени според примероците, што ги прави доста привлечни за користење во ВИ. Овие примери се познати како опсервации или распореди. Во учење под надзор, секоја шема му припаѓа на конкретна и претходно дефинирана класа. Класата може да се разгледува како одлука која треба да биде донесена. Сите опсервации, комбинирани со називите на нивните класи се познати како низи од информации. Кога ќе пристигне некоја нова опсервација, истата се класифицира врз основа на претходното искуство. Класификаторот може да биде обучуван на различни начини, односно, постојат многу статистички пристапи и пристапи на машинско учење. Најчесто користените класификатори се невронските мрежи, кернел методите како што се машините кои работат со вектори, к- алгоритамот „ најблизок сосед“ , мешовитиот модел на Gauss, едноставниот класификатор на Bayes и одлучувачкото дрво. Функционирањето на овие класификатори е споредувана врз основа на широк опсег на задачи. Изведбата на класификаторот во најголема мера зависи од класификацијата на одликите на информациите. Не постои единствен класификатор кој е најдобар за сите дадени проблеми што е поврзано со т.н. '' нема ништо џабе'' теорема . Одредување на одговарачки класификатор за конкретен проблем повеќе се смета за умешност отколку наука. === Невронски мрежи === Главни статии: Невронска мрежа и Поврзаност Невронска мрежа е група со внатрешно, меѓусебно поврзани точки, слична на сложената мрежа на неврони во човечкиот мозок. Проучувањето на вештачките невронски мрежи почнало декада порано од истражувањата во ВИ, со трудовите на Walter Pitts и Warren McCullough. Други поважни рани истражувачи биле Frank Rosenblatt, кој го пронашол перцептронот и Paul Werbos, кој го развил алгоритмот за назадно размножување. Главните мрежни категории се ациклични и насочувачки невронски мрежи ( каде сигналот поминува само во една насока) и повторувачки невронски мрежи (кои обезбедуваат повратни информации). Меѓу најпопуларните насочувачки мрежи се перцептроните, повеќе-слојни перцептрони и мрежи на радијални основи. Меѓу повторувачките мрежи, најславна е Hopfield мрежата, тип на мрежа привлекувач, која за првпат била опишана од страна на John Hopfield во 1982г. Невронската мрежа може да се примени на проблем од интелигентни контроли ( за роботиката) или учење, преку користење на техниките како учењето на Heb и компетитивно учење. Хиерархијата на привремена меморија е пристап кој ги моделира структурните и и алгоритамските одлики на неокортексот. === Теорија на контрола === Теоријата на контрола , внуче на кибернетиката, има многу важни апликации посебно во роботиката. === Јазици === ВИ истражувачите развија неколку специјални јазици за ВИ истражувањата, вклучувајќи ги Lisp и Prolog. == Апликации == Техниките на вештачката интелигенција се продорни и многубројни за да бидат излистани. Честопати, кога една техника ќе почне редовно да се употребува, таа престанува да е вештачка интелигенција, феномен познат како ефект на ВИ. === Натпревари и награди === Постојат бројни натпревари и награди со кои се промовира истражувањето во областа на ВИ. Главните области што се промовираат се: општата машинска интелигенција, комуникациско однесување, проучување на податоците, роботски автомобили, роботски фудбал и игри. === Платформи === Платформа (или компјутерска платформа) е дефинирана како “тип на хардверска структура или софтверска рамка (вклучувајќи ги и рамките на апликациите) кои го стартуваат софтверот. Како што истакнува Rodney Brooks, уште пред многу години, не е софтверот на вештачката интелигенција тој што ги дефинира одликите на платформата, туку напротив актуелната платформа сама по себе влијае на ВИ. Тоа значи треба да се работи на проблемите во ВИ кои се однесуваат на платформите од реалниот свет, а не на оние во изолација. Широк спектар од платформи дозволува различни аспекти за развој на ВИ, почнувајќи од експертски системи, кои иако засновани на компјутер, сепак се системи кои целосно му припаѓаат на реалниот свет, па сè до различни роботски платформи , како што е широко достапниот Roomba со отворен интерфејс. == Поврзано == *[[Квантно пресметување]] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Вештачка интелигенција| ]] [[Категорија:Кибернетика]] [[Категорија:Формални науки]] [[Категорија:Пресметковна невронаука]] [[Категорија:Нерешени проблеми во информатиката]] [[Категорија:Нови технологии]] qclkddsi7xy2jkslv8pvpp9kv2sgd5p 1 1103426 5607057 3644607 2026-08-10T10:41:28Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Осиечко-барањска Жупанија]] 5607057 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Осиечко-барањска Жупанија]] spzczks2asx071eb71hvlgcho550vwh 0 1112628 5607066 4986423 2026-08-10T11:26:31Z Bjankuloski06 332 5607066 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific-prefix = [[Дамат]] | name = Бајрам | honorific-suffix = [[Паша]] | image = | imagesize = 250px | smallimage = | caption = | order1 = | office1 =[[Голем везир]] на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] | monarch1 = [[Мурат IV]] | term_start1 = 2 февруари 1637 | term_end1 = 26 август 1638 | predecessor1 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | successor1 = [[Тајар Мехмед-паша]] | order2 = | office2 = [[Османлиски управител на Египет]] | term_start2 = 1626 | term_end2 = 1628 | predecessor2 = [[Кара Мустафа-паша (египетски управител)|Кара Мустафа-паша]] | successor2 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | order3 = | office3 = | term_start3 = | term_end3 = | order4 = | office4 = | term_start4 = | term_end4 = | predecessor4 = | successor4 = | vicepresident = | viceprimeminister = | deputy = | lieutenant = | president = | primeminister = | governor = | governor-general = | governor_general = | succeeding = | constituency = | majority = | birth_date = | birth_place = | death_date = 26 август 1638 | death_place = [[Шанлаурфа]]<ref>[http://www.turkcebilgi.com/bayram_paşa/ansiklopedi On line history {{tr icon}}]</ref> | nationality = | party = | spouse = | relations = | children = | residence = | alma_mater = | occupation = | profession = | religion = [[ислам]] | signature = | website = | footnotes = }} '''Бајрам-паша ''' (починал во {{починал на|26|август|1638}} во {{починал во|Шанлаурфа}}) — османлиски државник и Голем везир во периодот од 1637 до 1638 година. Потекнувал од градот Ладик, блуски [[Амасија]] и бил член на јаничарскиот корпус. Иако јаничарите главно се регрутирале во почетокот од христијанските територии, во времето на [[Мурат III]] започнало со регрутирање и на муслимански деца. Во 1625 година станал управител на Египет, а во 1635 станал кајмакам (градоначалник) на [[Цариград]]. Во 1637 година станал Голем везир и учествувал во заземањето на [[Багдад]]. Починал од природна смрт. Според османлиската традиција, ќерките и сестрите на султанот се мажеле за везирите но Бајрам бил исклучок бидејќи бил во брак со Ханзаде, сестрата на [[Осман II]] а [[Мурат IV]] не му наредил нов брак. Инаку Бајрам-паша бил познат по изградба на јавни установи. Тој ги зацврстил ѕидините на градот а денеска областа [[Бајрампаша]] во [[Фатих]] е наречена според него. Тој е познат и по тоа што го наредил погубувањето на познатиот поет [[Нефи]] поради пишувањето на сатирични песни. == Основач на Крива Паланка == Бајрам-паша се смета за основач на [[Крива Паланка]] (тогаш тврдина Егри Дере). Отпрвин имал стратешка функција, а потоа тука се појавила голема населба со развниено занаетчиство и рударство. == Наводи == {{наводи}} {{s-start}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Список на Големи везири на Отоманското Царство|Голем везир]]|before=[[Табанијаси Мехмед-паша]]|after=[[Тајар Мехмед-паша]]|years=2 февруари 1637 – 26 август 1638}} {{s-end}} {{Голем везир на Отоманското Царство}} [[Категорија:Големи везири на Отоманското Царство од 17 век]] [[Категорија:Паши]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Отомански управители на Египет]] [[Категорија:Дамат]] [[Категорија:Родени во непозната година]] 9aa4uym9yuh2gv4tgrasjrevn6ukjtv 5607067 5607066 2026-08-10T11:26:45Z Bjankuloski06 332 /* Основач на Крива Паланка */ 5607067 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific-prefix = [[Дамат]] | name = Бајрам | honorific-suffix = [[Паша]] | image = | imagesize = 250px | smallimage = | caption = | order1 = | office1 =[[Голем везир]] на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] | monarch1 = [[Мурат IV]] | term_start1 = 2 февруари 1637 | term_end1 = 26 август 1638 | predecessor1 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | successor1 = [[Тајар Мехмед-паша]] | order2 = | office2 = [[Османлиски управител на Египет]] | term_start2 = 1626 | term_end2 = 1628 | predecessor2 = [[Кара Мустафа-паша (египетски управител)|Кара Мустафа-паша]] | successor2 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | order3 = | office3 = | term_start3 = | term_end3 = | order4 = | office4 = | term_start4 = | term_end4 = | predecessor4 = | successor4 = | vicepresident = | viceprimeminister = | deputy = | lieutenant = | president = | primeminister = | governor = | governor-general = | governor_general = | succeeding = | constituency = | majority = | birth_date = | birth_place = | death_date = 26 август 1638 | death_place = [[Шанлаурфа]]<ref>[http://www.turkcebilgi.com/bayram_paşa/ansiklopedi On line history {{tr icon}}]</ref> | nationality = | party = | spouse = | relations = | children = | residence = | alma_mater = | occupation = | profession = | religion = [[ислам]] | signature = | website = | footnotes = }} '''Бајрам-паша ''' (починал во {{починал на|26|август|1638}} во {{починал во|Шанлаурфа}}) — османлиски државник и Голем везир во периодот од 1637 до 1638 година. Потекнувал од градот Ладик, блуски [[Амасија]] и бил член на јаничарскиот корпус. Иако јаничарите главно се регрутирале во почетокот од христијанските територии, во времето на [[Мурат III]] започнало со регрутирање и на муслимански деца. Во 1625 година станал управител на Египет, а во 1635 станал кајмакам (градоначалник) на [[Цариград]]. Во 1637 година станал Голем везир и учествувал во заземањето на [[Багдад]]. Починал од природна смрт. Според османлиската традиција, ќерките и сестрите на султанот се мажеле за везирите но Бајрам бил исклучок бидејќи бил во брак со Ханзаде, сестрата на [[Осман II]] а [[Мурат IV]] не му наредил нов брак. Инаку Бајрам-паша бил познат по изградба на јавни установи. Тој ги зацврстил ѕидините на градот а денеска областа [[Бајрампаша]] во [[Фатих]] е наречена според него. Тој е познат и по тоа што го наредил погубувањето на познатиот поет [[Нефи]] поради пишувањето на сатирични песни. == Основач на Крива Паланка == Бајрам-паша се смета за основач на [[Крива Паланка]] (тогаш тврдина Егри Дере). Отпрвин имала стратешка одбранбена функција, а потоа тука се појавила голема населба со развниено занаетчиство и рударство. == Наводи == {{наводи}} {{s-start}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Список на Големи везири на Отоманското Царство|Голем везир]]|before=[[Табанијаси Мехмед-паша]]|after=[[Тајар Мехмед-паша]]|years=2 февруари 1637 – 26 август 1638}} {{s-end}} {{Голем везир на Отоманското Царство}} [[Категорија:Големи везири на Отоманското Царство од 17 век]] [[Категорија:Паши]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Отомански управители на Египет]] [[Категорија:Дамат]] [[Категорија:Родени во непозната година]] ribo6dfq27n9stm4r6o14ovbtkjq5gy 5607069 5607067 2026-08-10T11:27:33Z Bjankuloski06 332 5607069 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific-prefix = [[Дамат]] | name = Бајрам | honorific-suffix = [[Паша]] | image = | imagesize = 250px | smallimage = | caption = | order1 = | office1 =[[Голем везир]] на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] | monarch1 = [[Мурат IV]] | term_start1 = 2 февруари 1637 | term_end1 = 26 август 1638 | predecessor1 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | successor1 = [[Тајар Мехмед-паша]] | order2 = | office2 = [[Османлиски управител на Египет]] | term_start2 = 1626 | term_end2 = 1628 | predecessor2 = [[Кара Мустафа-паша (египетски управител)|Кара Мустафа-паша]] | successor2 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | order3 = | office3 = | term_start3 = | term_end3 = | order4 = | office4 = | term_start4 = | term_end4 = | predecessor4 = | successor4 = | vicepresident = | viceprimeminister = | deputy = | lieutenant = | president = | primeminister = | governor = | governor-general = | governor_general = | succeeding = | constituency = | majority = | birth_date = | birth_place = | death_date = 26 август 1638 | death_place = [[Шанлаурфа]]<ref>[http://www.turkcebilgi.com/bayram_paşa/ansiklopedi On line history {{tr icon}}]</ref> | nationality = | party = | spouse = | relations = | children = | residence = | alma_mater = | occupation = | profession = | religion = [[ислам]] | signature = | website = | footnotes = }} '''Бајрам-паша ''' (починал во {{починал на|26|август|1638}} во {{починал во|Шанлаурфа}}) — османлиски државник и Голем везир во периодот од 1637 до 1638 година. Потекнувал од градот Ладик, блуски [[Амасија]] и бил член на јаничарскиот корпус. Иако јаничарите главно се регрутирале во почетокот од христијанските територии, во времето на [[Мурат III]] започнало со регрутирање и на муслимански деца. Во 1625 година станал управител на Египет, а во 1635 станал кајмакам (градоначалник) на [[Цариград]]. Во 1637 година станал Голем везир и учествувал во заземањето на [[Багдад]]. Починал од природна смрт. Според османлиската традиција, ќерките и сестрите на султанот се мажеле за везирите но Бајрам бил исклучок бидејќи бил во брак со Ханзаде, сестрата на [[Осман II]] а [[Мурат IV]] не му наредил нов брак. Инаку Бајрам-паша бил познат по изградба на јавни установи. Тој ги зацврстил ѕидините на градот а денеска областа [[Бајрампаша]] во [[Фатих]] е наречена според него. Тој е познат и по тоа што го наредил погубувањето на познатиот поет [[Нефи]] поради пишувањето на сатирични песни. == Основач на Крива Паланка == Бајрам-паша се смета за основач на [[Крива Паланка]] (тогаш тврдина Егри Дере). Отпрвин имала стратешка одбранбена функција, а потоа тука се појавила голема населба со развниено занаетчиство и рударство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.krivapalanka.gov.mk/istorija|title=Историја|language=mk-MK|accessdate=2026-08-10}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{s-start}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Список на Големи везири на Отоманското Царство|Голем везир]]|before=[[Табанијаси Мехмед-паша]]|after=[[Тајар Мехмед-паша]]|years=2 февруари 1637 – 26 август 1638}} {{s-end}} {{Голем везир на Отоманското Царство}} [[Категорија:Големи везири на Отоманското Царство од 17 век]] [[Категорија:Паши]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Отомански управители на Египет]] [[Категорија:Дамат]] [[Категорија:Родени во непозната година]] 8mb3g344hjzhe6s1d7xsqw5ui4n4av6 5607070 5607069 2026-08-10T11:27:56Z Bjankuloski06 332 5607070 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific-prefix = [[Дамат]] | name = Бајрам | honorific-suffix = [[Паша]] | image = | imagesize = 250px | smallimage = | caption = | order1 = | office1 =[[Голем везир]] на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] | monarch1 = [[Мурат IV]] | term_start1 = 2 февруари 1637 | term_end1 = 26 август 1638 | predecessor1 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | successor1 = [[Тајар Мехмед-паша]] | order2 = | office2 = [[Османлиски управител на Египет]] | term_start2 = 1626 | term_end2 = 1628 | predecessor2 = [[Кара Мустафа-паша (египетски управител)|Кара Мустафа-паша]] | successor2 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | order3 = | office3 = | term_start3 = | term_end3 = | order4 = | office4 = | term_start4 = | term_end4 = | predecessor4 = | successor4 = | vicepresident = | viceprimeminister = | deputy = | lieutenant = | president = | primeminister = | governor = | governor-general = | governor_general = | succeeding = | constituency = | majority = | birth_date = | birth_place = | death_date = 26 август 1638 | death_place = [[Шанлаурфа]]<ref>[http://www.turkcebilgi.com/bayram_paşa/ansiklopedi On line history {{tr icon}}]</ref> | nationality = | party = | spouse = | relations = | children = | residence = | alma_mater = | occupation = | profession = | religion = [[ислам]] | signature = | website = | footnotes = }} '''Бајрам-паша ''' (починал во {{починал на|26|август|1638}} во {{починал во|Шанлаурфа}}) — османлиски државник и Голем везир во периодот од 1637 до 1638 година. Потекнувал од градот Ладик, блуски [[Амасија]] и бил член на јаничарскиот корпус. Иако јаничарите главно се регрутирале во почетокот од христијанските територии, во времето на [[Мурат III]] започнало со регрутирање и на муслимански деца. Во 1625 година станал управител на Египет, а во 1635 станал кајмакам (градоначалник) на [[Цариград]]. Во 1637 година станал Голем везир и учествувал во заземањето на [[Багдад]]. Починал од природна смрт. Според османлиската традиција, ќерките и сестрите на султанот се мажеле за везирите но Бајрам бил исклучок бидејќи бил во брак со Ханзаде, сестрата на [[Осман II]] а [[Мурат IV]] не му наредил нов брак. Инаку Бајрам-паша бил познат по изградба на јавни установи. Тој ги зацврстил ѕидините на градот а денеска областа [[Бајрампаша]] во [[Фатих]] е наречена според него. Тој е познат и по тоа што го наредил погубувањето на познатиот поет [[Нефи]] поради пишувањето на сатирични песни. == Основач на Крива Паланка == Бајрам-паша се смета за основач на [[Крива Паланка]] (тогаш тврдина Егри Дере). Отпрвин имала стратешка одбранбена функција, а потоа тука се појавила голема населба со развниено занаетчиство и рударство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.krivapalanka.gov.mk/istorija|title=Историја|language=mk-MK|accessdate=10 август 2026}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{s-start}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Список на Големи везири на Отоманското Царство|Голем везир]]|before=[[Табанијаси Мехмед-паша]]|after=[[Тајар Мехмед-паша]]|years=2 февруари 1637 – 26 август 1638}} {{s-end}} {{Голем везир на Отоманското Царство}} [[Категорија:Големи везири на Отоманското Царство од 17 век]] [[Категорија:Паши]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Отомански управители на Египет]] [[Категорија:Дамат]] [[Категорија:Родени во непозната година]] 5euc3dq3ii3ywlmu6ro6ibla8fxclg8 5607073 5607070 2026-08-10T11:36:27Z Bjankuloski06 332 /* Основач на Крива Паланка */ 5607073 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific-prefix = [[Дамат]] | name = Бајрам | honorific-suffix = [[Паша]] | image = | imagesize = 250px | smallimage = | caption = | order1 = | office1 =[[Голем везир]] на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] | monarch1 = [[Мурат IV]] | term_start1 = 2 февруари 1637 | term_end1 = 26 август 1638 | predecessor1 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | successor1 = [[Тајар Мехмед-паша]] | order2 = | office2 = [[Османлиски управител на Египет]] | term_start2 = 1626 | term_end2 = 1628 | predecessor2 = [[Кара Мустафа-паша (египетски управител)|Кара Мустафа-паша]] | successor2 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | order3 = | office3 = | term_start3 = | term_end3 = | order4 = | office4 = | term_start4 = | term_end4 = | predecessor4 = | successor4 = | vicepresident = | viceprimeminister = | deputy = | lieutenant = | president = | primeminister = | governor = | governor-general = | governor_general = | succeeding = | constituency = | majority = | birth_date = | birth_place = | death_date = 26 август 1638 | death_place = [[Шанлаурфа]]<ref>[http://www.turkcebilgi.com/bayram_paşa/ansiklopedi On line history {{tr icon}}]</ref> | nationality = | party = | spouse = | relations = | children = | residence = | alma_mater = | occupation = | profession = | religion = [[ислам]] | signature = | website = | footnotes = }} '''Бајрам-паша ''' (починал во {{починал на|26|август|1638}} во {{починал во|Шанлаурфа}}) — османлиски државник и Голем везир во периодот од 1637 до 1638 година. Потекнувал од градот Ладик, блуски [[Амасија]] и бил член на јаничарскиот корпус. Иако јаничарите главно се регрутирале во почетокот од христијанските територии, во времето на [[Мурат III]] започнало со регрутирање и на муслимански деца. Во 1625 година станал управител на Египет, а во 1635 станал кајмакам (градоначалник) на [[Цариград]]. Во 1637 година станал Голем везир и учествувал во заземањето на [[Багдад]]. Починал од природна смрт. Според османлиската традиција, ќерките и сестрите на султанот се мажеле за везирите но Бајрам бил исклучок бидејќи бил во брак со Ханзаде, сестрата на [[Осман II]] а [[Мурат IV]] не му наредил нов брак. Инаку Бајрам-паша бил познат по изградба на јавни установи. Тој ги зацврстил ѕидините на градот а денеска областа [[Бајрампаша]] во [[Фатих]] е наречена според него. Тој е познат и по тоа што го наредил погубувањето на познатиот поет [[Нефи]] поради пишувањето на сатирични песни. == Основач на Крива Паланка == Бајрам-паша се смета за основач на [[Крива Паланка]] (тогаш тврдина Егри Дере). Отпрвин имала стратешка одбранбена функција за кородорот Цариград - Дубровник и против своеволието на месните властелини и од нив произлезените бунтови. Воедно се изградени анови, џамија и карван-сараи, со што потоа се појавила голема населба со развиено занаетчиство и рударство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.krivapalanka.gov.mk/istorija|title=Историја|language=mk-MK|accessdate=10 август 2026}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{s-start}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Список на Големи везири на Отоманското Царство|Голем везир]]|before=[[Табанијаси Мехмед-паша]]|after=[[Тајар Мехмед-паша]]|years=2 февруари 1637 – 26 август 1638}} {{s-end}} {{Голем везир на Отоманското Царство}} [[Категорија:Големи везири на Отоманското Царство од 17 век]] [[Категорија:Паши]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Отомански управители на Египет]] [[Категорија:Дамат]] [[Категорија:Родени во непозната година]] 6kwiyhbcr8jlyhwhu7l6k1momrf264a 5607075 5607073 2026-08-10T11:36:45Z Bjankuloski06 332 5607075 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific-prefix = [[Дамат]] | name = Бајрам | honorific-suffix = [[Паша]] | image = | imagesize = 250px | smallimage = | caption = | order1 = | office1 =[[Голем везир]] на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] | monarch1 = [[Мурат IV]] | term_start1 = 2 февруари 1637 | term_end1 = 26 август 1638 | predecessor1 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | successor1 = [[Тајар Мехмед-паша]] | order2 = | office2 = [[Османлиски управител на Египет]] | term_start2 = 1626 | term_end2 = 1628 | predecessor2 = [[Кара Мустафа-паша (египетски управител)|Кара Мустафа-паша]] | successor2 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | order3 = | office3 = | term_start3 = | term_end3 = | order4 = | office4 = | term_start4 = | term_end4 = | predecessor4 = | successor4 = | vicepresident = | viceprimeminister = | deputy = | lieutenant = | president = | primeminister = | governor = | governor-general = | governor_general = | succeeding = | constituency = | majority = | birth_date = | birth_place = | death_date = 26 август 1638 | death_place = [[Шанлаурфа]]<ref>[http://www.turkcebilgi.com/bayram_paşa/ansiklopedi On line history {{tr icon}}]</ref> | nationality = | party = | spouse = | relations = | children = | residence = | alma_mater = | occupation = | profession = | religion = [[ислам]] | signature = | website = | footnotes = }} '''Бајрам-паша ''' (починал во {{починал на|26|август|1638}} во Шанлаурфа) — османлиски државник и Голем везир во периодот од 1637 до 1638 година. Потекнувал од градот Ладик, блуски [[Амасија]] и бил член на јаничарскиот корпус. Иако јаничарите главно се регрутирале во почетокот од христијанските територии, во времето на [[Мурат III]] започнало со регрутирање и на муслимански деца. Во 1625 година станал управител на Египет, а во 1635 станал кајмакам (градоначалник) на [[Цариград]]. Во 1637 година станал Голем везир и учествувал во заземањето на [[Багдад]]. Починал од природна смрт. Според османлиската традиција, ќерките и сестрите на султанот се мажеле за везирите но Бајрам бил исклучок бидејќи бил во брак со Ханзаде, сестрата на [[Осман II]] а [[Мурат IV]] не му наредил нов брак. Инаку Бајрам-паша бил познат по изградба на јавни установи. Тој ги зацврстил ѕидините на градот а денеска областа [[Бајрампаша]] во [[Фатих]] е наречена според него. Тој е познат и по тоа што го наредил погубувањето на познатиот поет [[Нефи]] поради пишувањето на сатирични песни. == Основач на Крива Паланка == Бајрам-паша се смета за основач на [[Крива Паланка]] (тогаш тврдина Егри Дере). Отпрвин имала стратешка одбранбена функција за кородорот Цариград - Дубровник и против своеволието на месните властелини и од нив произлезените бунтови. Воедно се изградени анови, џамија и карван-сараи, со што потоа се појавила голема населба со развиено занаетчиство и рударство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.krivapalanka.gov.mk/istorija|title=Историја|language=mk-MK|accessdate=10 август 2026}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{s-start}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Список на Големи везири на Отоманското Царство|Голем везир]]|before=[[Табанијаси Мехмед-паша]]|after=[[Тајар Мехмед-паша]]|years=2 февруари 1637 – 26 август 1638}} {{s-end}} {{Голем везир на Отоманското Царство}} [[Категорија:Големи везири на Отоманското Царство од 17 век]] [[Категорија:Паши]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Отомански управители на Египет]] [[Категорија:Дамат]] [[Категорија:Родени во непозната година]] 24lsir6q3mwr0xsl1qbwy5zp6v1hdpj 5607077 5607075 2026-08-10T11:38:15Z Bjankuloski06 332 5607077 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific-prefix = [[Дамат]] | name = Бајрам | honorific-suffix = [[Паша]] | image = | imagesize = 250px | smallimage = | caption = | order1 = | office1 =[[Голем везир]] на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] | monarch1 = [[Мурат IV]] | term_start1 = 2 февруари 1637 | term_end1 = 26 август 1638 | predecessor1 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | successor1 = [[Тајар Мехмед-паша]] | order2 = | office2 = [[Османлиски управител на Египет]] | term_start2 = 1626 | term_end2 = 1628 | predecessor2 = [[Кара Мустафа-паша (египетски управител)|Кара Мустафа-паша]] | successor2 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | order3 = | office3 = | term_start3 = | term_end3 = | order4 = | office4 = | term_start4 = | term_end4 = | predecessor4 = | successor4 = | vicepresident = | viceprimeminister = | deputy = | lieutenant = | president = | primeminister = | governor = | governor-general = | governor_general = | succeeding = | constituency = | majority = | birth_date = | birth_place = | death_date = 26 август 1638 | death_place = [[Шанлаурфа]]<ref>[http://www.turkcebilgi.com/bayram_paşa/ansiklopedi On line history {{tr icon}}]</ref> | nationality = | party = | spouse = | relations = | children = | residence = | alma_mater = | occupation = | profession = | religion = [[ислам]] | signature = | website = | footnotes = }} '''Бајрам-паша ''' (починал {{починал на|26|август|1638}} во [[Шанлаурфа]]) — османлиски државник и Голем везир во периодот од 1637 до 1638 година. Роден е во градот Ладик, близу анадолскиот град [[Самсун]] и бил член на јаничарскиот корпус. Иако јаничарите главно се регрутирале во почетокот од христијанските територии, во времето на [[Мурат III]] започнало со регрутирање и на муслимански деца. Во 1625 година станал управител на Египет, а во 1635 станал кајмакам (градоначалник) на [[Цариград]]. Во 1637 година станал Голем везир и учествувал во заземањето на [[Багдад]]. Починал од природна смрт. Според османлиската традиција, ќерките и сестрите на султанот се мажеле за везирите но Бајрам бил исклучок бидејќи бил во брак со Ханзаде, сестрата на [[Осман II]] а [[Мурат IV]] не му наредил нов брак. Инаку Бајрам-паша бил познат по изградба на јавни установи. Тој ги зацврстил ѕидините на градот а денеска областа [[Бајрампаша]] во [[Фатих]] е наречена според него. Тој е познат и по тоа што го наредил погубувањето на познатиот поет [[Нефи]] поради пишувањето на сатирични песни. == Основач на Крива Паланка == Бајрам-паша се смета за основач на [[Крива Паланка]] (тогаш тврдина Егри Дере). Отпрвин имала стратешка одбранбена функција за кородорот Цариград - Дубровник и против своеволието на месните властелини и од нив произлезените бунтови. Воедно се изградени анови, џамија и карван-сараи, со што потоа се појавила голема населба со развиено занаетчиство и рударство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.krivapalanka.gov.mk/istorija|title=Историја|language=mk-MK|accessdate=10 август 2026}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{s-start}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Список на Големи везири на Отоманското Царство|Голем везир]]|before=[[Табанијаси Мехмед-паша]]|after=[[Тајар Мехмед-паша]]|years=2 февруари 1637 – 26 август 1638}} {{s-end}} {{Голем везир на Отоманското Царство}} [[Категорија:Големи везири на Отоманското Царство од 17 век]] [[Категорија:Паши]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Отомански управители на Египет]] [[Категорија:Дамат]] [[Категорија:Родени во непозната година]] 0s3mlyha30bwfrfeqp6l19ndc9wrk20 5607078 5607077 2026-08-10T11:38:45Z Bjankuloski06 332 5607078 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific-prefix = [[Дамат]] | name = Бајрам | honorific-suffix = [[Паша]] | image = | imagesize = 250px | smallimage = | caption = | order1 = | office1 =[[Голем везир]] на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] | monarch1 = [[Мурат IV]] | term_start1 = 2 февруари 1637 | term_end1 = 26 август 1638 | predecessor1 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | successor1 = [[Тајар Мехмед-паша]] | order2 = | office2 = [[Османлиски управител на Египет]] | term_start2 = 1626 | term_end2 = 1628 | predecessor2 = [[Кара Мустафа-паша (египетски управител)|Кара Мустафа-паша]] | successor2 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | order3 = | office3 = | term_start3 = | term_end3 = | order4 = | office4 = | term_start4 = | term_end4 = | predecessor4 = | successor4 = | vicepresident = | viceprimeminister = | deputy = | lieutenant = | president = | primeminister = | governor = | governor-general = | governor_general = | succeeding = | constituency = | majority = | birth_date = | birth_place = | death_date = 26 август 1638 | death_place = [[Шанлаурфа]]<ref>[http://www.turkcebilgi.com/bayram_paşa/ansiklopedi On line history {{tr icon}}]</ref> | nationality = | party = | spouse = | relations = | children = | residence = | alma_mater = | occupation = | profession = | religion = [[ислам]] | signature = | website = | footnotes = }} '''Бајрам-паша ''' (починал {{починал на|26|август|1638}} во [[Шанлаурфа]]) — османлиски државник и Голем везир во периодот од 1637 до 1638 година. Роден е во градот Ладик, близу анадолскиот град [[Самсун]] и бил член на јаничарскиот корпус. Иако јаничарите главно се регрутирале во почетокот од христијанските територии, во времето на [[Мурат III]] започнало со регрутирање и на муслимански деца. Во 1625 година станал управител на Египет, а во 1635 станал кајмакам (градоначалник) на [[Цариград]]. Во 1637 година станал Голем везир и учествувал во заземањето на [[Багдад]]. Починал од природна смрт. Според османлиската традиција, ќерките и сестрите на султанот се мажеле за везирите но Бајрам бил исклучок бидејќи бил во брак со Ханзаде, сестрата на [[Осман II]] а [[Мурат IV]] не му наредил нов брак. Инаку Бајрам-паша бил познат по изградба на јавни установи. Тој ги зацврстил ѕидините на градот а денеска областа [[Бајрампаша]] во [[Фатих]] е наречена според него. Тој е познат и по тоа што го наредил погубувањето на познатиот поет [[Нефи]] поради пишувањето на сатирични песни. == Основач на Крива Паланка == Бајрам-паша се смета за основач на [[Крива Паланка]] (тогаш тврдина Егри Дере). Отпрвин имала стратешка одбранбена функција за кородорот Цариград - Дубровник и решение против своеволието на месните властелини и од нив произлезените бунтови. Воедно се изградени анови, џамија и карван-сараи, со што потоа се појавила голема населба со развиено занаетчиство и рударство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.krivapalanka.gov.mk/istorija|title=Историја|language=mk-MK|accessdate=10 август 2026}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{s-start}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Список на Големи везири на Отоманското Царство|Голем везир]]|before=[[Табанијаси Мехмед-паша]]|after=[[Тајар Мехмед-паша]]|years=2 февруари 1637 – 26 август 1638}} {{s-end}} {{Голем везир на Отоманското Царство}} [[Категорија:Големи везири на Отоманското Царство од 17 век]] [[Категорија:Паши]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Отомански управители на Египет]] [[Категорија:Дамат]] [[Категорија:Родени во непозната година]] 4pumchnw0nkg0zu4xg0cly4bccf7m46 5607085 5607078 2026-08-10T11:44:21Z Bjankuloski06 332 5607085 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific-prefix = [[Дамат]] | name = Бајрам | honorific-suffix = [[Паша]] | image = | imagesize = 250px | smallimage = | caption = | order1 = | office1 =[[Голем везир]] на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] | monarch1 = [[Мурат IV]] | term_start1 = 2 февруари 1637 | term_end1 = 26 август 1638 | predecessor1 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | successor1 = [[Тајар Мехмед-паша]] | order2 = | office2 = [[Османлиски управител на Египет]] | term_start2 = 1626 | term_end2 = 1628 | predecessor2 = [[Кара Мустафа-паша (египетски управител)|Кара Мустафа-паша]] | successor2 = [[Табанијаси Мехмед-паша]] | order3 = | office3 = | term_start3 = | term_end3 = | order4 = | office4 = | term_start4 = | term_end4 = | predecessor4 = | successor4 = | vicepresident = | viceprimeminister = | deputy = | lieutenant = | president = | primeminister = | governor = | governor-general = | governor_general = | succeeding = | constituency = | majority = | birth_date = | birth_place = | death_date = 26 август 1638 | death_place = [[Шанлаурфа]]<ref>[http://www.turkcebilgi.com/bayram_paşa/ansiklopedi On line history {{tr icon}}]</ref> | nationality = | party = | spouse = | relations = | children = | residence = | alma_mater = | occupation = | profession = | religion = [[ислам]] | signature = | website = | footnotes = }} '''Бајрам-паша ''' (починал {{пн|26|август|1638}} во [[Шанлаурфа]]) — османлиски државник и Голем везир во периодот од 1637 до 1638 година. Роден е во градот Ладик, близу анадолскиот град [[Самсун]] и бил член на јаничарскиот корпус. Иако јаничарите главно се регрутирале во почетокот од христијанските територии, во времето на [[Мурат III]] започнало со регрутирање и на муслимански деца. Во 1625 година станал управител на Египет, а во 1635 станал кајмакам (градоначалник) на [[Цариград]]. Во 1637 година станал Голем везир и учествувал во заземањето на [[Багдад]]. Починал од природна смрт. Според османлиската традиција, ќерките и сестрите на султанот се мажеле за везирите но Бајрам бил исклучок бидејќи бил во брак со Ханзаде, сестрата на [[Осман II]] а [[Мурат IV]] не му наредил нов брак. Инаку Бајрам-паша бил познат по изградба на јавни установи. Тој ги зацврстил ѕидините на градот а денеска областа [[Бајрампаша]] во [[Фатих]] е наречена според него. Тој е познат и по тоа што го наредил погубувањето на познатиот поет [[Нефи]] поради пишувањето на сатирични песни. == Основач на Крива Паланка == Бајрам-паша се смета за основач на [[Крива Паланка]] (тогаш тврдина Егри Дере). Отпрвин имала стратешка одбранбена функција за кородорот Цариград - Дубровник и решение против своеволието на месните властелини и од нив произлезените бунтови. Воедно се изградени анови, џамија и карван-сараи, со што потоа се појавила голема населба со развиено занаетчиство и рударство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.krivapalanka.gov.mk/istorija|title=Историја|language=mk-MK|accessdate=10 август 2026}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{s-start}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Список на Големи везири на Отоманското Царство|Голем везир]]|before=[[Табанијаси Мехмед-паша]]|after=[[Тајар Мехмед-паша]]|years=2 февруари 1637 – 26 август 1638}} {{s-end}} {{Голем везир на Отоманското Царство}} [[Категорија:Големи везири на Отоманското Царство од 17 век]] [[Категорија:Паши]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Отомански управители на Египет]] [[Категорија:Дамат]] [[Категорија:Родени во непозната година]] f84v2yh0uyz7pe1yizzxji98s16fe1e 0 1124970 5606959 5439781 2026-08-10T01:00:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606959 wikitext text/x-wiki {{нобеловец}} {{Infobox scientist | name = Јан Тинберген | image = Jan Tinbergen 1982.jpg | caption = Тинберген во 1982 година | image_size = 230px | birth_date = {{birth date|1903|4|12|df=y}} | birth_place = [[Хаг]], [[Холандија]] | death_date = {{death date and age|1994|6|9|1903|4|12|df=y}} | death_place = Хаг, Холандија | nationality = [[Холанѓани|Холанѓанец]] | field = [[економија]] | work_institution = [[Еразмус универзитет Ротердам]] | alma_mater = [[Лејденски универзитет]] | doctoral_advisor = [[Паул Еренфест]] | doctoral_students = [[Тјалинг Копманс]] | known_for = прв национален макроекономски модел | influences = [[Оскар Ланге]] | influenced = | prizes = [[Нобелова награда за економија]] (1969) }} '''Јан Тинберген''' ({{langx|nl|Jan Tinbergen}}; {{роден|12|април|1903}} во {{роден во|Хаг}} {{spaced ndash}} {{починат|9|јуни|1994}} во {{починат во|Хаг}}) — [[Холандија|холандски]] [[економист]]. Му била доделена првата [[Нобелова награда за економија]] во 1969 година, која ја поделил со норвешкиот економист [[Рагнар Фриш]] за развивање и применување динамични модели при анализите на [[Економија|економските]] процеси. Тинберген бил основач на невладината организација „Економисти за мир и безбедност“. == Животопис == Јан Тинберген бил најстарото од петте деца на Дирк Корнелис Тинберген и Жанете ван Ек. Неговиот брат [[Николас Тинберген|Николас „Нико“ Тинберген]] исто така освоил Нобелова награда (за [[Нобелова награда за физиологија или медицина|медицина]], во 1973 г.) за неговата работа во [[етологија]]та, додека неговиот најмлад брат [[Лук Тинберген|Лук]] станал познат [[Орнитологија|орнитолог]]. Помеѓу 1921 и 1925 година, Тинберген студирал [[математика]] и [[физика]] на [[Лејденски универзитет|Лејденскиот универзитет]] во катедрата на [[Паул Еренфест]]. Во овој период во Лејден имал бројни дискусии со Еренфест, [[Камерлинг Онес]], [[Хендрик Лоренц]], [[Питер Земан]] и [[Алберт Ајнштајн]].<ref name=r1>[http://www.kb.nl/hkc/nobel/jtinbergen/jtinbergen.html Јан Тинберген (1903–1994)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120204044243/http://www.kb.nl/hkc/nobel/jtinbergen/jtinbergen.html |date=2012-02-04 }} Кралска библиотека (на холандски)</ref><ref name=r2>{{MacTutor Biography|id=Tinbergen}}</ref> По дипломирањето, Тинберген ја исполнил својата должност кон општеството во администрацијата на затвор во [[Ротердам]] и во [[Централна статистичка служба (Холандија)|Централната служба за статистика]] (CBS) во Хаг. Потоа се вратил на Лејденскиот универзитет и во 1929 година го одбранил својот докторат на тема „Минимизација на проблемите во физиката и економијата“ (''Minimumproblemen in de natuurkunde en de economie''). Оваа тема му била препорачана од Еренфест и му дозвола на Тинберген да ги свои своите интереси кон математиката, физиката, економијата и политиката. Во тоа време, CBS основала нов оддел за истражувања на бизнисот и математичка статистика и Тинберген станал прв негов предводник, каде што работел до 1945 година. Пристапот до огромната база на податоци во CBS му помогнало на Тинберген да ги испробува своите теоретски модели. Истовремено, почнувајќи од 1931 година, бил професор по статистика на Амстердамскиот универзитет, а во 1933 година бил назначен за професор по математика и статистика на Холандската школа за економија во Ротердам, каде останал до 1973 година.<ref name=r1/><ref name=r2/> Од 1929 до 1945 година работел за холандската статистичка служба и кратко бил консултант на [[Друштво на народите|Друштвото на народите]] (1936–1938). Во 1945 година станал прв директор на холандското биро за анализа на економската политика, но ја напуштил оваа позиција во 1955 година за да се насочи на образованието. Поминал една година како визитинг-професор на [[Харвард]] и потоа се вратил на холандскиот економски институт (наследникот на холандската економска школа). Истовремено, давал консултантски услуги на меѓународни организации и влади на повеќе земји во развој, како Обединетата Арапска Република, Турција, Венецуела, Суринаме, Индонезија и Пакистан.<ref name=r1/><ref name=r2/><ref>[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1969/tinbergen.html Биографија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130511012710/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1969/tinbergen.html |date=2013-05-11 }}. nobelprize.org</ref> Тинберген бил член на [[Кралска холандска академија на науките и уметностите|Кралската холандска академија на науките и уметностите]] и на Меѓународната академија на науките. Во 1956 година го основал Економетрискиот институт на Еразмус универзитетот во Ротердам заедно со [[Хенри Тејл]]. Институтот Тинберген бил именуван во негова чест. Меѓународниот институт за општествени студии (ISS) му доделил почесно членство на Јан Тинберген во 1962 година.<ref name=r1/><ref name=r2/> == Работа == [[Податотека:Jan Tinbergen 1975.jpg|360п|мини|Министерот Пронк, Тинберген и Де Сејнес на економски симпозиум во Хаг, 23 мај 1975 г.]] Тинберген станал познат по неговата „Тинбергенска норма“, што претставува принцип, кој вели доколку соодносот помеѓу најголемиот и најмалиот приход во претпријатието надмине 5, тоа нема да му помогне на претпријатието и може да стане непродуктивно. Тинберген го развил првиот национален опсежен макроекономски модел, кој првпат го развил во 1936 година за [[Холандија]], а подоцна го применил во [[САД]] и во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]].<ref>{{cite doi|10.1016/0264-9993(89)90005-9}}</ref> Во неговата работа при макроекономските модели и правењето економски политики, Тинберген одредувал некои економски големини како „таргети“ и други како „инструменти“.<ref>{{Наведено списание|author=Klein, Lawrence|doi=10.1023/B:ECOT.0000023251.14849.4f|title=The Contribution of Jan Tinbergen to Economic Science|year=2004|journal=De Economist|volume=152|issue=2|pages=155}}</ref> Таргети се оние макроекономски променливи на кои создавачот на политиката сака да влијае, додека инструменти се променливите кои создавачот на политиката може директно да ги контролира. Тинберген нагласил дека постигнувањето на посакуваните вредности на одреден број на таргети побарувало создавачот на политиката да контролира еднаков број на инструменти. Поделбата на Тинберген останала влијателна и денес, надвладувајќи ја теоријата на монетарната политика користена од [[Централна банка|централните банки]]. Денес, многу централни банки ја сметаат стапката на [[инфлација]] како нивен таргет; инструментот кој тие го користат за контрола на инфлацијата е краткорочната каметна стапка.<ref>Blinder, Alan (1999), [http://books.google.com/books?id=Rg-SnsmmpMMC&printsec=frontcover ''Central Banking in Theory and Practice.''] MIT Press, ISBN 0262522608.</ref> Работата на Тинберген на макроекономските модели подоцна била продолжена од [[Лоренс Клајн]], поради што била доделена уште една [[Нобелова награда за економија]]. За неговите културни придонеси ја добил наградата Гуден Ганзенвер во 1985 година.<ref>{{нмс|title=Laureaten De Gouden Ganzenveer vanaf 1955|publisher=Stichting De Gouden Ganzenveer|date=2009|url=http://www.goudenganzenveer.nl/laureaten.html|accessdate=28 јули 2009|archive-date=2012-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305055335/http://www.goudenganzenveer.nl/laureaten.html|url-status=dead}}</ref> Економетриските модели на Тинберген довеле до голема дебата со неколку добро познати учесници, како [[Џон Мејнард Кејнс]], [[Рагнар Фриш]] и [[Милтон Фридман]]. Дебатата понекогаш е нарекуван како Тинбергенска дебата.<ref>{{Наведено списание|author=Leeson, R.|year=1998 |title=The Ghosts I Called I Can’t Get Rid of Now: the Keynes-Tinbergen-Friedman-Phillips Critique of Keynesian Macroeconometrics |journal=History of Political Economy|volume=30|issue=1|pages=51–94|doi=10.1215/00182702-30-1-51}}</ref><ref>{{Наведено списание|author=Louçã, F.|doi=10.1080/10427719900000074|url=http://courses.umass.edu/econ804/LoucaBackgroundFiles1.pdf|title=The econometric challenge to Keynes: Arguments and contradictions in the early debates about a late issue|year=1999|journal=The European Journal of the History of Economic Thought|volume=6|issue=3|pages=404}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Избрани публикации == * ''Business Cycles in the United States, 1919–1932'', Женева, 1939 и Њујорк, 1968 * ''Business Cycles in the United Kingdom, 1870–1914'', Амстердам, 1951 * ''On the Theory of Economic Policy''. Второ издание (1952) на ''Contributions to Economic Analysis'', Амстердам * ''Centralization and Decentralization in Economic Policy'', Амстердам, 1954 ISBN 0-313-23077-3. * ''Economic Policy: Principles and Design'', Амстердам, 1956 * ''The Element of Space in Development Planning'' (заедно со Менес и Варденбург), Амстердам, 1969 * ''The Dynamics of Business Cycles: A Study in Economic Fluctuations''. Чикаго, 1974. ISBN 0-226-80418-6. * ''Der Dialog Nord-Süd: Informationen zur Entwicklungspolitik''. Франкфурт на Мајна: Europ. Verlagsanstalt, 1977. * ''Economic policy: Principles and Design''. Амстердам, 1978. ISBN 0-7204-3129-8. ;Околу Тинберген * [[Никола Акочела|Акочела, Никола]], Ди Бартоломео, Џовани (2006), ‘''Tinbergen and Theil meet Nash: controllability in policy games''’, во: ‘''Economics Letters''’, 90(2): 213-218. * Акочела, Никола, Ди Бартоломео, Џовани и Хју Халет. [2010], ‘''Policy games, policy neutrality and Tinbergen controllability under rational expectations''’, во: ‘''Journal of Macroeconomics''’, 32(1): 55-67. * Акочела, Никола, Ди Бартоломео, Џовани и Хју Халет. [2011], ‘''Tinbergen controllability and n-player LQ-games''’, во: ‘''Economics Letters''’, 113: 32-4. == Поврзано == * [[Нобелова награда за економија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{wikiquote|Jan Tinbergen|Јан Тинберген}} {{Ризница-ред|Jan Tinbergen}} * [http://www.iisg.nl/bwsa/bios/tinbergen.html ТИНБЕРГЕН, Јан] во: ''Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'' * [http://jantinbergencollege.nl/ Колеџ Јан Тинберген] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210921113807/https://jantinbergencollege.nl/ |date=2021-09-21 }} {{nl}} * [http://ideas.repec.org/e/pti4.html IDEAS/RePEc] * [http://www.iss.nl/about_iss/honorary_fellows/jan_tinbergen/ Профил на Меѓународниот институт за општествени студии] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150922160234/http://www.iss.nl/about_iss/honorary_fellows/jan_tinbergen/ |date=2015-09-22 }} (ISS) * {{Наведена книга|title=Jan Tinbergen (1903–1994) |url=http://www.econlib.org/library/Enc/bios/Tinbergen.html|work=The Concise Encyclopedia of Economics|edition=2.|series=Библиотека за економија и слобода|publisher=Liberty Fund|year=2008}} {{Нобелова награда за економија}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Тинберген, Јан}} [[Категорија:Родени во 1903 година]] [[Категорија:Починати во 1994 година]] [[Категорија:Холандски економисти]] [[Категорија:Добитници на наградата Еразмус]] [[Категорија:Добитници на Нобеловата награда за економија]] [[Категорија:Луѓе од Хаг]] [[Категорија:Економетричари]] [[Категорија:Холандски нобеловци]] [[Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Членови на Унгарската академија на науките]] [[Категорија:Членови на Американското филозофско друштво]] 1nawpbo87sxmzwuec9dozr2re5gie58 0 1126960 5606962 5512318 2026-08-10T01:16:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606962 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Јаник Караско | fullname = Јаник Фереира Караско | image = [[Податотека:Carrasco2016.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1993|9|4}} | cityofbirth = {{роден во|Иксел|}} | countryofbirth = [[Белгија]] | nationality = {{flagsport|BEL}} [[Белгија]] | currentclub = {{Fb team Atletico Madrid}} | clubnumber = 10 | position = [[Среден ред (фудбал)|крило]] | youthyears1 = | youthclubs1 = Стад Евере | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Diegem Sport}} | youthyears3 = | youthclubs3 = {{Fb team Beerschot}} | youthyears4 = | youthclubs4 = {{Fb team Genk}} | youthyears5 = | youthclubs5 = {{Fb team Monaco}} | years1 = 2012-2015 | caps1 = 82 | goals1 = 15 | clubs1 = {{Fb team Monaco}} | years2 = 2015-2018 | caps2 = 78 | goals2 = 17 | clubs2 = {{Fb team Atletico Madrid}} | years3 = 2018 - | caps3 = 11 | goals3 = 3 | clubs3 = {{Fb team Dalian Aerbin}} | nationalyears1 = 2008 | nationalteam1 = {{знамеикона|Белгија}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 15 години|Белгија 15]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2010 | nationalteam2 = {{знамеикона|Белгија}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 17 години|Белгија 17]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2010–2011 | nationalteam3 = {{знамеикона|Белгија}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 18 години|Белгија 18]] | nationalcaps3 = 9 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2011–2012 | nationalteam4 = {{знамеикона|Белгија}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 19 години|Белгија 19]] | nationalcaps4 = 12 | nationalgoals4 = 3 | nationalyears5 = 2013–2014 | nationalteam5 = {{знамеикона|Белгија}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 години|Белгија 21]] | nationalcaps5 = 11 | nationalgoals5 = 1 | nationalyears6 = 2015- | nationalteam6 = {{знамеикона|Белгија}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] | nationalcaps6 = 22 | nationalgoals6 = 5 |club-update = 29 јануари 2018 |nationalteam-update = 7 октомври 2017 }} '''Јаник Фереира Караско''' (роден на [[4 септември]] [[1993]] година, во [[Иксел]]) — [[Белгија|белгиски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|офанзивен крилен играч]] на [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]] и на [[Фудбалска репрезентација на Белгија|белгиската репрезентација]]. ==Технички одлики== Класично крило, природен деснак, но може подеднакво добро да игра на двете страни (како лево или десно крило) и дури во централниот дел од теренот како напаѓач или зад напаѓач. Одличното движење и добрата техника му дозволуваат да се претставува како замка за противничките екипи и да се уфрла внатре за да ги завршува акциите со удар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://foothexagonal.com/2013/05/24/yannick-ferreira-carrasco-lultima-pepita-belga/|title = Yannick Ferreira Carrasco, l’ultima pepita belga|date = 24 мај 2013|accessdate = 2015-03-28|archive-date = 2015-04-28|archive-url = https://web.archive.org/web/20150428010531/http://foothexagonal.com/2013/05/24/yannick-ferreira-carrasco-lultima-pepita-belga/|url-status = dead}}</ref>. == Клупска кариера == ===Почетоци и рана кариера=== Роден е во [[Иксел]], всушност периферијата на [[Брисел]], од татко [[Португалија|португалец]] и мајка [[Шпанци|шпанка]]. Караско започнал да игра фудбал во [[Евере|Стад Евере]], мал локален клуб, но по кратко време се префрлил во екипата на [[ФК Дигем Спорт|Дигем Спорт]]. Потоа продолжил во младинската школа на екипата на [[ФК Биршот|Биршот]] од [[Антверпен]], а во [[2009]] година бил купен од [[ФК Генк|Генк]], каде одиграл една сезона за малдинскиот тим. Пред почетокот на следната сезона, [[ФК Монако|Монако]] го доведува Караско, и тој се развивал во нивниот младинскиот тим две години пред да го направи своето деби за првиот тим во 2012 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/it/news/3785/generazione-di-fenomeni/2013/08/03/4155213/generazione-di-fenomeni-yannick-ferreira-carrasco-il-monaco|title=Generazione di Fenomeni - Yannick Ferreira Carrasco, il Monaco si gode i numeri di Ferreira Carrasco|last=|first=|date=3 август 2013|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=}}</ref> Во својата првата сезона во Монако го освоил [[Гамбардела куп]]от, престижен турнир за младински екипи под 18 години во организација на [[Фудбалска федерација на Франција|Француската федерација]]. ===Монако=== ====2012-2014; под водство на Раниери==== Во летото [[2012]] бил повикан во првиот тим на Монако. Своето деби го направил на 30 јули 2012, во победата со 4-0 против [[ФК Тур|Тур]], постигнувајќи го својот прв гол како професионален фудбалер токму на овој натпревар носејќи му водство на својот тим од 1-0 во 30-тата минута.<ref>[http://uk.eurosport.yahoo.com/football/french-ligue-2/2012-2013/as-monaco-fc-tours-512650.html AS Monaco 4 - 0 FC Tours - Yahoo!]</ref>. Во истиот натпревар, исто така, му асистирал од корнер на [[Андреа Раџи]] за вториот гол на Монако.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.transfermarkt.it/spielbericht/index/spielbericht/2229805|title = AS Monaco 4-0 FC Tours|date = 30 јули 2012|website= transfermarkt.it}}</ref>. Неговите перформанси го прават еден од незаменливите стартери во формацијата на тренерот [[Клаудио Раниери]]. На 26 септември 2012 година, во третиот круг од [[Лига куп на Франција|Лига купот]] против [[ФК Валенсиен|Валенсиен]] постигнал гол од пенал за израмнување на 2-2 во 45-тата минута, а подоцна Монако изборил пласман во следното коло со победа од 4-2 по продолженија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.montecarlonews.it/2012/09/27/notizie/argomenti/sport-1/articolo/una-magia-di-ocampos-lancia-il-monaco-agli-ottavi-di-coppa-di-lega.html|title = Una magia di Ocampos lancia il Monaco agli ottavi di Coppa di Lega|date = 27 септември 2012|website = montecarlonews.it|accessdate = 2015-03-29|archive-date = 2015-02-27|archive-url = https://web.archive.org/web/20150227014007/http://www.montecarlonews.it/2012/09/27/notizie/argomenti/sport-1/articolo/una-magia-di-ocampos-lancia-il-monaco-agli-ottavi-di-coppa-di-lega.html|url-status = dead}}</ref> На 22 декември 2012 година, во победата над [[ФК Ле Ман|Ле Ман]] со 3-2, постигнал гол и за првпат во својата фудбалска кариера добил жолт картон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.transfermarkt.it/spielbericht/index/spielbericht/2223644|title = Le Mans 2-3 AS Monaco|date= 22 декември 2012|website= transfermarkt.it}}</ref> На 13 април [[2013]], за првпат во својата професионална кариера постигнал два гола за победата со 2-0 над [[ФК Осер|Осер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Auxerre-monaco-0-2/363503|title = Auxerre - Monaco : 0-2|date= 16 април 2013|language = fr|website= lequipe.fr}}</ref> Својата дебитантска сезона во професионалниот фудбал ја завршил со 27 настапи, 6 гола и 6 асистенции во [[Лига 2 (Франција)|Лига 1]], a неговиот придонес се покажал клучен за освојувањето на титулата и промоција во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.ligue1.com/club/as-monaco-fc|title = Ligue1.com - French Football League - AS MONACO FC|accessdate = 2015-03-29|archive-date = 2013-10-14|archive-url = https://web.archive.org/web/20131014193824/http://www.ligue1.com/club/as-monaco-fc|url-status = dead}}</ref>. Во Лига купот постигнал 2 гола, а неговиот тим бил елиминиран во осминафиналето. Во сезоната [[ФК Монако сезона 2013-14|2013-2014]], и покрај интересот од голем број клубови за да го напушти Кнежевството, Фереира-Караско продолжил да биде клучен темел во екипата на Раниери. Тој дебитирал во [[Лига 1 2013-2014|највисоката француска лига]] на 10 август 2013, во победата со 2-0 против [[ФК Бордо|Бордо]] на [[Стад Шабан-Делма]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.transfermarkt.it/spielbericht/index/spielbericht/2353755|title = FC Girondins Bordeaux 0-2 AS Monaco|website= transfermarkt.it}}</ref> На 5 октомври 2013 година, во победата со 2-1 против [[ФК Сент Етјен|Сент Етјен]], го одбележал својот прв гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.transfermarkt.it/spielbericht/index/spielbericht/2330873|title = AS Monaco 2-1 AS Saint-Étienne|website= transfermarkt.it}}</ref> Во следното коло постигнал два гола, во натпреварот против [[ФК Сошо|Сошо]] што завршил 2-2.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.foxsports.it/ligue-1/ultime-news/sochaux-monaco-2-2-ranieri-perde-la-vetta|title = Sochaux-Monaco 2-2, Ranieri perde la vetta|website= foxsports.it}}</ref>. Кон крајот на сезоната загубија го загубил местото во почетната постава од колумбиецот [[Хамес Родригес]]. ====2014-2015: со доаѓањето на Жардим==== Сезоната 2014-2015 за Монако започнала со раскинување на договорот со тренерот Раниери, кој бил заменет со португалскиот тренер [[Леонардо Жардим]]. Исто така клубот се разделил со двајцата клучни играчи, колумбијците [[Радамел Фалкао]] и [[Хамес Родригес]], по што Фереира Караско бил вклучен во почетната постава на Жардим. Неговиот дебитантски настап за сезоната дошол на 10 август [[2014]], во поразот со 2-1 на домашен терен од [[ФК Лорјан|Лорјан]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.calciocritico.it/analisi-tattica-monaco-lorient-1-2-ligue-1-2014-15/ |title=Analisi tattica Monaco-Lorient 1-2 |editor=calciocritico.it |language= |date=10 август 2014 |accessdate=2015-03-29 |archive-date=2014-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141214132237/http://www.calciocritico.it/analisi-tattica-monaco-lorient-1-2-ligue-1-2014-15/ |url-status=dead }}</ref>. На 17 септември го направил своето деби во европските натпреварувања, во првото коло од групната фаза на [[УЕФА Лига на шампиони 2014/15|Лигата на шампионите]] против [[ФК Баер Леверкузен|Баер Леверкузен]] на [[Стад Луј II]] (победа со 1-0).<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/01-10-2014/champions-zenit-monaco-0-0-due-squadre-rimangono-vetta-90617819068.shtml|title = Champions: Zenit-Monaco 0-0, Bayer Leverkusen-Benfica 3-1|website = gazzetta.it|language = |date= 1 октомври 2014}}</ref>. На 18 октомври, во победата со 2-0 над [[ФК Евијан Тонон Гајар|Евијан]], го одбележува својот прв гол за сезоната.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/78876|title = Monaco 2-0 Evian|website = lfp.fr|language = француски|date = 18 октомври 2014|accessdate = 2015-03-29|archive-date = 2015-03-20|archive-url = https://web.archive.org/web/20150320002823/http://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/78876|url-status = dead}}</ref>. Во следното коло од француското првенство бил прогласен за ''човек на натпреварот'', откако прикажал извонредни перформанси, асистирајќи за првите два гола и бил стрелец на третиот, во победата со 3-1 против [[ФК Бастија|Бастија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.tuttocalcioestero.it/2014/10/25/bastia-monaco-1-3-ferreira-carrasco-1-goal-2-assist-spegne-lentusiasmo-corso/82456|title = Bastia-Monaco 1-3: Ferreira-Carrasco (1 goal e 2 assist) spegne l’entusiasmo corso|website = tuttocalcioestero.it|language = |date = 25 октомври 2014|accessdate = 2015-03-29|archive-date = 2015-02-27|archive-url = https://web.archive.org/web/20150227012207/http://www.tuttocalcioestero.it/2014/10/25/bastia-monaco-1-3-ferreira-carrasco-1-goal-2-assist-spegne-lentusiasmo-corso/82456|url-status = dead}}</ref> Во дербито на осминафиналето од Лига купот, против [[ФК Олимпик Лион|Лион]], Караско го постигнал првиот гол во [[Продолжеток (спорт)|продолженијата]] за водство на Монако од 1-0, но подоцна [[Александар Лаказет]] го израмнил резултат и го одвел натпреварот во изведување на пенали; Монако победил со 5-4.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.mondopallone.it/2014/12/17/coupe-de-la-ligue-ottavi-di-finale-psg-avanti-lione-e-bordeaux-eliminate-ai-rigori/|title = Coupe de la Ligue, ottavi di finale: PSG avanti, Lione e Bordeaux eliminate ai rigori|website = mondopallone.it|language = |date = 17 декември 2014|accessdate = 2015-03-29|archive-date = 2015-02-27|archive-url = https://web.archive.org/web/20150227011613/http://www.mondopallone.it/2014/12/17/coupe-de-la-ligue-ottavi-di-finale-psg-avanti-lione-e-bordeaux-eliminate-ai-rigori/|url-status = dead}}</ref> На 25 февруари [[2015]] година, за време на осминафиналниот натпревар од Лигата на шампионите, го постигнал својот прв гол во европските натпреварувања, заверувајќи ја големата победа на Монако на гостувањето кај [[ФК Арсенал|Арсенал]] во [[Лондон]] со 3-1.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://penaltik.mk/mk/ostanati-natprevaruvanja/liga-na-sampioni/item/|title = Фудбалерите на Монако ги шокираа „Топчиите" и го приредија најголемото изненадување во осмина-финалето|language = македонски|date = 26 февруари 2015}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===Атлетико Мадрид=== На 10 јули 2015 бил купен од [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]] за сума од 20 милиони евра, потпишувајќи петгодишен договор со клубот. ==Репрезентативна кариера== Караско ја има претставувано Белгија во селекциите [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 15 години|под 15]], [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 19 години|под 19]] и [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 година|под 21 година]]. На 10 октомври [[2014]] бил повикан од селекторот на [[Фудбалска репрезентација на Белгија|сениорската репрезентација]], [[Марк Вилмотс]], за натпреварот против [[Фудбалска репрезентација на Андора|Андора]] во квалификациите за Евроипскот првенство 2016; Белгија победила со 6-0, а Караско останал на клупата како неискористена замена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.transfermarkt.it/spielbericht/index/spielbericht/2429360|title = Belgio 6-0 Andorra|website = transfermarkt.it|date= 10 октомври 2014}}</ref>. Официјалното деби го имал на 28 март [[2015]], во победата со 5-0 над [[Фудбалска репрезентација на Кипар|Кипар]] во [[Брисел]], влегувајќи како замена во 69-тата минута на местото на [[Маруан Фелаини]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url = http://www.transfermarkt.co.uk/spiel/index/spielbericht/2429442|title = Белгија 5-0 Кипар|website = transfermarkt.uk|date= 29 октомври 2015}}</ref> === Хронологија на репрезентативни настапи и голови === {{Репрезентативни настапи|BEL}} {{Cronopar|29-03-2015|Брисел|BEL|5|0|CYP|-|Квалификации за Евро|2016|13={{subon|69}}}} {{Cronofin|1|0}} == Клупска статистика == ''Статистиката е ажурирана на 22 март 2015.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Клуб !colspan="3"|Првенство !colspan="3"|Национален куп !colspan="3"|Континентален куп !colspan="3"|Останати купови !colspan="2"|Вкупно |- !Лига !Наст !Гол !Лига !Наст !Гол !Лига !Наст !Гол !Лига !Наст !Гол !Лига !Гол |- || 2012-2013 || rowspan=3|{{знамеикона|Франција}} [[ФК Монако|Монако]] || [[Лига 2 (Франција) 2012-2013|Л2]] || 27 || 6 || [[Фудбалски куп на Франција 2012-2013|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2012-2013|ЛКФ]] || 0+2 || 0+2 || - || - || - || - || - || - || 29 || 8 |- || [[ФК Монако сезона 2013-14|2013-2014]] || [[Лига 1 (Франција) 2013-2014|Л1]] || 18 || 3 || [[Фудбалски куп на Франција 2013-2014|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2013-2014|ЛКФ]] || 4+0 || 1+0 || - || - || - || - || - || - || 22 || 4 |- || [[ФК Монако сезона 2014-15|2014-2015]] || [[Лига 1 (Франција) 2014-2015|Л1]] || 27 || 4 || [[Фудбалски куп на Франција 2014-2015|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2014-2015|ЛКФ]] || 4+2 || 0+1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2014/15|ЛШ]] || 8 || 1 || - || - || - || 41 || 6 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 72 || 13 || || 12 || 4 || || 8 || 1 || || || || 92 || 18 |} ==Титули== ===={{знамеикона|Франција}} Монако==== *'''[[Лига 2 (Франција)|Лига 2]]''' (1) : 2012-13. ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg }} *[http://int.soccerway.com/players/yannick-ferreira-carrasco/159234/ Јаник Караско на soccerway] *[http://thetopforward.com/view?id=91 Јаник Фереира Караско на Topforward] *[http://www.transfermarkt.co.uk/yannick-ferreira-carrasco/profil/spieler/140776 Јаник Караско на transfermarkt] *[http://www.goal.com/en/people/belgium/76176/yannick-carrasco Јаник Караско на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150228045254/http://www.goal.com/en/people/belgium/76176/yannick-carrasco |date=2015-02-28 }} *[http://www.espnfc.com/player/174893/yannick-ferreira-carrasco Јаник Караско на espn] *[http://www.whoscored.com/Players/115472/Show/Yannick-Ferreira-Carrasco Јаник Караско на whoscored] {{Navboxes |bg= #d4071a |fg= #ffce4a |bordercolor= black |title= Состави на Белгија |list1= {{Состав на Белгија на ЕП фудбал 2016}} {{Состав на Белгија на СП фудбал 2018}} {{Состав на Белгија на СП фудбал 2022}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Фереиреа Караско, Јаник}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Белгиски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Атлетико Мадрид]] [[Категорија:Родени во 1993 година]] q900ntyrfdcdav3k4m957wlcva9gdz5 0 1140817 5606751 5605682 2026-08-09T13:36:00Z Gurther 105215 5606751 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name =Ирина Хазарска | title =Византиска царица | image = | caption = | full name =Чичак (по покрстувањето Ирина) | spouse =[[Константин V Копроним]] | issue =[[Лав IV Хазар]] | dynasty =[[Сириска династија]] | father =Бихар | mother = | birth_date =8 век | birth_place = | death_date =750 | death_place = | place of burial = }} [[Податотека:Solidus of Constantine V Copronymus.jpg|200px|мини|десно|Монета со ликот на [[Константин V Копроним]], сопругот на Ирина Хазарска.]] '''Чичак''' или '''Ирина Хазарска''' ([[турски]]: ''Çiçek'', [[грчки]]: ''Ειρήνη'';? - 750) — хазарска принцеза и византиска царица (732-752), прва сопруга на царот [[Константин V Копроним]]. Според [[Теофан Исповедник]], Чичак била ќерка на хазарския ханот Бихар, а според патријарх Никифор таа била негова сестра. Во [[735]] Чичак, која веќе го имала прифатено [[христијанство]]то и грчкото име ''Ирина'', била омажена за синот на византискиот цар [[Лав III Сириец]], Константин, кој подоцна се качил на византискиот престол како [[Константин V Копроним]]. Овој династички брак го зацврстил сојузот меѓу [[Византија]] и Хазарскит хаганат, кои имале заеднички непријател во лицето на Арапскиот калифат. Во [[Цариград]] Чичак започнала да ги изучува напорно основите на христијанската вера, запознавајќи се подетално со [[Евангелие]]то. [[Теофан Исповедник]] ја претставува како исклучително божествена жена и гледал во неа целосна спротивност на свекорот и нејзиниот сопруг. Лав III и Константин V биле поддржувачи на [[Византиско иконоборство|иконоборството]], додека Теофан Исповедник бил иконопочитател. Веројатно неговите пишувања дошле до израз кај самата Ирина, која започнала да ги споделува ставовите на хронистот<ref name="roman-emperors2000">[http://www.roman-emperors.org/irenev.htm "Irene, wife of Constantine V" (2000)]</ref>. Со името на Чичак-Ирина се поврзува и навлегувањето во византискиот двор на нова мода во машката облека, под влијание на хазарскиот начин на облекување - т.н. чичакион. Царот Лав III починал на [[18 јуни]] [[741]] година, по кое на престолот се качил Константин V, а Чичак-Ирина била прогласена за негова царицата. На [[25 јануари]] [[750]] година Чичак-Ирина го родила идниот цар [[Лав IV Хазар]]. Во врска со овој настан, името на Чичак-Ирина се споменува за последен пат во изворите. На следната година Константин V веќе бил оженет за својата втора сопруга. Се претпоставува дека Чичак починала при или непосредно по раѓањето на нејзиниот син.<ref name="roman-emperors2000"/> Според истражувањата името Чичак произлегува од [[Туркиски јазици|туркиски]] збор "''çiçe''", која значи цвет. == Наводи == {{наводи}} == Литература== {{refbegin}} * [[Kevin Alan Brook]]. ''The Jews of Khazaria.'' 2nd ed. Rowman & Littlefield Publishers, Inc, 2006. * [[Douglas M. Dunlop]]. ''The History of the Jewish Khazars,'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1954. * ''The [[Oxford Dictionary of Byzantium]]'', Oxford University Press, 1991. {{refend}} ==Надворешни врски== {{refbegin}} * [http://www.roman-emperors.org/irenev.htm A short article on her by Lynda Garland] {{refend}} {{s-start}} {{s-bef|before=[[Марија (сопруга на Лав III)|Марија]]}} {{s-ttl|title=[[Список на византиски царици]]|years=741–750 |regent1=[[Ана (сопруга на Артавазд Иконољубец)|Ана]]|years1=741–743}} {{s-aft|after=[[Марија (сопруга на Константин V)|Марија]]}} {{s-end}} [[Категорија:Византиски царици]] [[Категорија:Сириска династија]] [[Категорија:Византијци од 8 век]] [[Категорија:Починати во 750 година]] 78wotzwj0xnaiuqazam5o4tpw91lpkb 0 1148913 5607051 3443758 2026-08-10T10:40:28Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Меѓимурска Жупанија]] 5607051 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Меѓимурска Жупанија]] 7w3wqzlxkdtodh6qgucbo58x19qyexo 0 1150919 5606722 5606606 2026-08-09T12:13:30Z Buli 2648 /* Рано детство и црковна кариера */ 5606722 wikitext text/x-wiki [[File:Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg|десно|200п|thumb|Григориј VI Цариградски]] '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини]] Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења (Лутер, Цвингли, Калвин и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Констатиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим V Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] 1f9m6i4vt6yg2tog26g8axyqi5u6j3x 5606723 5606722 2026-08-09T12:18:02Z Buli 2648 /* Рано детство и црковна кариера */ 5606723 wikitext text/x-wiki [[File:Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg|десно|200п|thumb|Григориј VI Цариградски]] '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења (Лутер, Цвингли, Калвин и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Констатиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим V Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] p7uyro60z2lzdrqnlgrzirdziu2h0oo 5606724 5606723 2026-08-09T12:20:40Z Buli 2648 5606724 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Gregory VI of Constantinople | title = [[List of ecumenical patriarchs of Constantinople|Ecumenical Patriarch of Constantinople]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = 1907 lithograph of Gregory VI | term_start = 27 September 1835<br />10 February 1867 | term_end = 20 February 1840<br />10 June 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Church of Constantinople]] | predecessor = [[Constantius II of Constantinople]]<br />[[Sophronius IV of Alexandria|Sophronius III of Constantinople]] | successor = [[Anthimus IV of Constantinople]]<br />[[Anthimus VI of Constantinople]] | birth_name = Georgios Fourtouniadis (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 March 1798 | birth_place = Fanaraki ([[Rumelifeneri, Istanbul|Rumelifeneri]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Arnavutköy]], Ottoman Empire | parents = Angelos and Soultana Fourtouniadis | buried = Holy Church of Asomati | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења (Лутер, Цвингли, Калвин и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Констатиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим V Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] 5pa0nqpxi3qnk5w11yg52u7i61izh03 5606725 5606724 2026-08-09T12:22:36Z Buli 2648 5606725 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Григориј VI Цариградски | title = [[List of ecumenical patriarchs of Constantinople|Ecumenical Patriarch of Constantinople]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = 1907 lithograph of Gregory VI | term_start = 27 септември 1835<br />10 февруари 1867 | term_end = 20 февруари 1840<br />10 јуни 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Church of Constantinople]] | predecessor = [[Constantius II of Constantinople]]<br />[[Sophronius IV of Alexandria|Sophronius III of Constantinople]] | successor = [[Anthimus IV of Constantinople]]<br />[[Anthimus VI of Constantinople]] | birth_name = Georgios Fourtouniadis (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 March 1798 | birth_place = Fanaraki ([[Rumelifeneri, Istanbul|Rumelifeneri]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Arnavutköy]], Ottoman Empire | parents = Angelos and Soultana Fourtouniadis | buried = Holy Church of Asomati | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења (Лутер, Цвингли, Калвин и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Констатиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим V Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] t5yfaz9y2rbnnybrh08bx9r0p0osfa1 5606727 5606725 2026-08-09T12:23:41Z Buli 2648 5606727 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Григориј VI Цариградски | title = [[List of ecumenical patriarchs of Constantinople|Ecumenical Patriarch of Constantinople]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = 1907 lithograph of Gregory VI | term_start = 27 септември 1835<br />10 февруари 1867 | term_end = 20 февруари 1840<br />10 јуни 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Church of Constantinople]] | predecessor = [[Constantius II of Constantinople]]<br />[[Sophronius IV of Alexandria|Sophronius III of Constantinople]] | successor = [[Anthimus IV of Constantinople]]<br />[[Anthimus VI of Constantinople]] | birth_name = Georgios Fourtouniadis (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 март 1798 | birth_place = Фанараки ([[Румелифенер]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Arnavutköy]], Ottoman Empire | parents = Angelos and Soultana Fourtouniadis | buried = Holy Church of Asomati | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења (Лутер, Цвингли, Калвин и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Констатиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим V Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] 17zf51d5e5xo6r23rzu5mqkq06n93fn 5606728 5606727 2026-08-09T12:24:57Z Buli 2648 5606728 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Григориј VI Цариградски | title = [[List of ecumenical patriarchs of Constantinople|Ecumenical Patriarch of Constantinople]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = 1907 lithograph of Gregory VI | term_start = 27 септември 1835<br />10 февруари 1867 | term_end = 20 февруари 1840<br />10 јуни 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Church of Constantinople]] | predecessor = [[Constantius II of Constantinople]]<br />[[Sophronius IV of Alexandria|Sophronius III of Constantinople]] | successor = [[Anthimus IV of Constantinople]]<br />[[Anthimus VI of Constantinople]] | birth_name = Јоргос Фуртунијадис (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 март 1798 | birth_place = Фанараки ([[Румелифенер]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Arnavutköy]], Ottoman Empire | parents = Angelos and Soultana Fourtouniadis | buried = Holy Church of Asomati | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења (Лутер, Цвингли, Калвин и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Констатиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим V Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] etipxy3d3zc50qydi4f7fnmzjkbh69v 5606729 5606728 2026-08-09T12:25:23Z Buli 2648 /* Рано детство и црковна кариера */ 5606729 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Григориј VI Цариградски | title = [[List of ecumenical patriarchs of Constantinople|Ecumenical Patriarch of Constantinople]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = 1907 lithograph of Gregory VI | term_start = 27 септември 1835<br />10 февруари 1867 | term_end = 20 февруари 1840<br />10 јуни 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Church of Constantinople]] | predecessor = [[Constantius II of Constantinople]]<br />[[Sophronius IV of Alexandria|Sophronius III of Constantinople]] | successor = [[Anthimus IV of Constantinople]]<br />[[Anthimus VI of Constantinople]] | birth_name = Јоргос Фуртунијадис (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 март 1798 | birth_place = Фанараки ([[Румелифенер]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Arnavutköy]], Ottoman Empire | parents = Angelos and Soultana Fourtouniadis | buried = Holy Church of Asomati | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења (Лутер, Цвингли, Калвин и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Констатиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим V Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] selsbfv9joj79vhoosk94mtvscrl8ju 5606730 5606729 2026-08-09T12:26:25Z Buli 2648 5606730 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Григориј VI Цариградски | title = [[List of ecumenical patriarchs of Constantinople|Ecumenical Patriarch of Constantinople]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = 1907 lithograph of Gregory VI | term_start = 27 септември 1835<br />10 февруари 1867 | term_end = 20 февруари 1840<br />10 јуни 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Church of Constantinople]] | predecessor = [[Constantius II of Constantinople]]<br />[[Sophronius IV of Alexandria|Sophronius III of Constantinople]] | successor = [[Anthimus IV of Constantinople]]<br />[[Anthimus VI of Constantinople]] | birth_name = Јоргос Фуртунијадис (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 март 1798 | birth_place = Фанараки ([[Румелифенер]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Арнавутќој]], Ottoman Empire | parents = Angelos and Soultana Fourtouniadis | buried = Holy Church of Asomati | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења (Лутер, Цвингли, Калвин и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Констатиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим V Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] 5t7o7cwx8hwoj5y681izlci28wiqxao 5606732 5606730 2026-08-09T12:28:24Z Buli 2648 5606732 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Григориј VI Цариградски | title = [[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = Литографија на патријархот Григориј VI од 1907 година | term_start = 27 септември 1835<br />10 февруари 1867 | term_end = 20 февруари 1840<br />10 јуни 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Church of Constantinople]] | predecessor = [[Constantius II of Constantinople]]<br />[[Sophronius IV of Alexandria|Sophronius III of Constantinople]] | successor = [[Anthimus IV of Constantinople]]<br />[[Anthimus VI of Constantinople]] | birth_name = Јоргос Фуртунијадис (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 март 1798 | birth_place = Фанараки ([[Румелифенер]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Арнавутќој]], Ottoman Empire | parents = Angelos and Soultana Fourtouniadis | buried = Holy Church of Asomati | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења (Лутер, Цвингли, Калвин и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Констатиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим V Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] eenw708njyai7nd20v2eo792qodo50y 5606733 5606732 2026-08-09T12:29:40Z Buli 2648 5606733 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Григориј VI Цариградски | title = [[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = Литографија на патријархот Григориј VI од 1907 година | term_start = 27 септември 1835<br />10 февруари 1867 | term_end = 20 февруари 1840<br />10 јуни 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Вселенска патријаршија]] | predecessor = [[Constantius II of Constantinople]]<br />[[Sophronius IV of Alexandria|Sophronius III of Constantinople]] | successor = [[Anthimus IV of Constantinople]]<br />[[Anthimus VI of Constantinople]] | birth_name = Јоргос Фуртунијадис (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 март 1798 | birth_place = Фанараки ([[Румелифенер]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Арнавутќој]], Ottoman Empire | parents = Angelos and Soultana Fourtouniadis | buried = Црква на Светите Архангели (Асомати) | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења (Лутер, Цвингли, Калвин и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Констатиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим V Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] d63qroldl9jqkhwamr3u9akpulljxpq 5606734 5606733 2026-08-09T12:30:07Z Buli 2648 5606734 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Григориј VI Цариградски | title = [[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = Литографија на патријархот Григориј VI од 1907 година | term_start = 27 септември 1835<br />10 февруари 1867 | term_end = 20 февруари 1840<br />10 јуни 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Вселенска патријаршија]] | predecessor = [[Constantius II of Constantinople]]<br />[[Sophronius IV of Alexandria|Sophronius III of Constantinople]] | successor = [[Anthimus IV of Constantinople]]<br />[[Anthimus VI of Constantinople]] | birth_name = Јоргос Фуртунијадис (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 март 1798 | birth_place = Фанараки ([[Румелифенер]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Арнавутќој]], Ottoman Empire | parents = Ангелос и Султана Фуртунијадис | buried = Црква на Светите Архангели (Асомати) | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења (Лутер, Цвингли, Калвин и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Констатиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим V Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] 2pz0be3ynowpvrlpqyz59b8mfb76t8p 5606735 5606734 2026-08-09T12:30:36Z Buli 2648 5606735 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Григориј VI Цариградски | title = [[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = Литографија на патријархот Григориј VI од 1907 година | term_start = 27 септември 1835<br />10 февруари 1867 | term_end = 20 февруари 1840<br />10 јуни 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Вселенска патријаршија]] | predecessor = [[Constantius II of Constantinople]]<br />[[Sophronius IV of Alexandria|Sophronius III of Constantinople]] | successor = [[Anthimus IV of Constantinople]]<br />[[Anthimus VI of Constantinople]] | birth_name = Јоргос Фуртунијадис (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 март 1798 | birth_place = Фанараки ([[Румелифенер]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Арнавутќој]], Османлиска Империја | parents = Ангелос и Султана Фуртунијадис | buried = Црква на Светите Архангели (Асомати) | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења (Лутер, Цвингли, Калвин и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Констатиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим V Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] jp9t2xbwqleosr8tlcqr56mpklvssdw 5606736 5606735 2026-08-09T12:33:13Z Buli 2648 5606736 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Григориј VI Цариградски | title = [[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = Литографија на патријархот Григориј VI од 1907 година | term_start = 27 септември 1835<br />10 февруари 1867 | term_end = 20 февруари 1840<br />10 јуни 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Вселенска патријаршија]] | predecessor = [[Константиј II Цариградски]]<br />[[Софрониј III Цариградски]] | successor = [[Антим IV Цариградски]]<br />[[Антим VI Цариградски]] | birth_name = Јоргос Фуртунијадис (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 март 1798 | birth_place = Фанараки ([[Румелифенер]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Арнавутќој]], Османлиска Империја | parents = Ангелос и Султана Фуртунијадис | buried = Црква на Светите Архангели (Асомати) | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења (Лутер, Цвингли, Калвин и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Констатиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим V Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] f9bzwah2jmi7vmsrqz7nr6zwmzdli8y 5606738 5606736 2026-08-09T12:38:34Z Buli 2648 /* Прв патријаршиски период (1835–1840) */ 5606738 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Григориј VI Цариградски | title = [[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = Литографија на патријархот Григориј VI од 1907 година | term_start = 27 септември 1835<br />10 февруари 1867 | term_end = 20 февруари 1840<br />10 јуни 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Вселенска патријаршија]] | predecessor = [[Константиј II Цариградски]]<br />[[Софрониј III Цариградски]] | successor = [[Антим IV Цариградски]]<br />[[Антим VI Цариградски]] | birth_name = Јоргос Фуртунијадис (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 март 1798 | birth_place = Фанараки ([[Румелифенер]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Арнавутќој]], Османлиска Империја | parents = Ангелос и Султана Фуртунијадис | buried = Црква на Светите Архангели (Асомати) | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења ([[Мартин Лутер|Лутер]], [[Улрих Цвингли|Цвингли]], [[Жан Калвин|Калвин]] и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Констатиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим V Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] sty15xt2onz7wqc0ec6d217vd55uh11 5606915 5606738 2026-08-09T21:57:16Z Buli 2648 /* Последни години */ 5606915 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Григориј VI Цариградски | title = [[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = Литографија на патријархот Григориј VI од 1907 година | term_start = 27 септември 1835<br />10 февруари 1867 | term_end = 20 февруари 1840<br />10 јуни 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Вселенска патријаршија]] | predecessor = [[Константиј II Цариградски]]<br />[[Софрониј III Цариградски]] | successor = [[Антим IV Цариградски]]<br />[[Антим VI Цариградски]] | birth_name = Јоргос Фуртунијадис (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 март 1798 | birth_place = Фанараки ([[Румелифенер]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Арнавутќој]], Османлиска Империја | parents = Ангелос и Султана Фуртунијадис | buried = Црква на Светите Архангели (Асомати) | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења ([[Мартин Лутер|Лутер]], [[Улрих Цвингли|Цвингли]], [[Жан Калвин|Калвин]] и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Константиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим V Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] du27h4cyg7copicq6yhfmhkoif6nqt1 5606916 5606915 2026-08-09T21:57:45Z Buli 2648 /* Последни години */ 5606916 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Григориј VI Цариградски | title = [[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = Литографија на патријархот Григориј VI од 1907 година | term_start = 27 септември 1835<br />10 февруари 1867 | term_end = 20 февруари 1840<br />10 јуни 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Вселенска патријаршија]] | predecessor = [[Константиј II Цариградски]]<br />[[Софрониј III Цариградски]] | successor = [[Антим IV Цариградски]]<br />[[Антим VI Цариградски]] | birth_name = Јоргос Фуртунијадис (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 март 1798 | birth_place = Фанараки ([[Румелифенер]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Арнавутќој]], Османлиска Империја | parents = Ангелос и Султана Фуртунијадис | buried = Црква на Светите Архангели (Асомати) | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења ([[Мартин Лутер|Лутер]], [[Улрих Цвингли|Цвингли]], [[Жан Калвин|Калвин]] и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Константиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим IV Цариградски|Антим V]] }} {{succession box | before=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Герман IV Цариградски|Герман IV]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] aqqcdn9rav72z2lmhukfjgy4jn2g1h2 5606917 5606916 2026-08-09T21:58:52Z Buli 2648 /* Последни години */ 5606917 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Григориј VI Цариградски | title = [[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = Литографија на патријархот Григориј VI од 1907 година | term_start = 27 септември 1835<br />10 февруари 1867 | term_end = 20 февруари 1840<br />10 јуни 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Вселенска патријаршија]] | predecessor = [[Константиј II Цариградски]]<br />[[Софрониј III Цариградски]] | successor = [[Антим IV Цариградски]]<br />[[Антим VI Цариградски]] | birth_name = Јоргос Фуртунијадис (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 март 1798 | birth_place = Фанараки ([[Румелифенер]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Арнавутќој]], Османлиска Империја | parents = Ангелос и Султана Фуртунијадис | buried = Црква на Светите Архангели (Асомати) | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења ([[Мартин Лутер|Лутер]], [[Улрих Цвингли|Цвингли]], [[Жан Калвин|Калвин]] и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Константиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим IV Цариградски|Антим IV]] }} {{succession box | before=[[Софрониј III Цариградски|Софрониј III]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]] }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] ru8qvxbbrtvq0ueytkluez6284znucs 5606918 5606917 2026-08-09T21:59:40Z Buli 2648 /* Последни години */ 5606918 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Григориј VI Цариградски | title = [[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]] | image = Patriarch Gregory VI of Constantinople.jpg | caption = Литографија на патријархот Григориј VI од 1907 година | term_start = 27 септември 1835<br />10 февруари 1867 | term_end = 20 февруари 1840<br />10 јуни 1871 | province = | diocese = Constantinople | see = [[Ecumenical Patriarchate of Constantinople|Ecumenical Patriarchate]] | church = [[Вселенска патријаршија]] | predecessor = [[Константиј II Цариградски]]<br />[[Софрониј III Цариградски]] | successor = [[Антим IV Цариградски]]<br />[[Антим VI Цариградски]] | birth_name = Јоргос Фуртунијадис (Γεώργιος Φουρτουνιάδης) | birth_date = 1 март 1798 | birth_place = Фанараки ([[Румелифенер]]) | death_date = {{death-date and age|8 June 1881|1 March 1798}} | death_place = [[Арнавутќој]], Османлиска Империја | parents = Ангелос и Султана Фуртунијадис | buried = Црква на Светите Архангели (Асомати) | denomination = [[Eastern Orthodox Church]] }} '''Григориј VI Цариградски''' ([[Грчки јазик|грчки]]: Γρηγόριος) — [[вселенски патријарх]] во два наврати во периодот од 1835 до 1840 година и од 1867 до 1871 година. == Рано детство и црковна кариера == [[Податотека:St. Demetrius Church (Bitola).jpg|лево|мини|[[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црквата „Св. Димитриј“]] во Битола, изградена во 1830 година со благослов и заложби на тогашниот пелагониски митрополит Григориј]] Роден е на 1 март 1798 година во селото Фанараки (денес [[Румелифенер]]) на [[Босфорот]], во Османлиската империја. Родители му биле Ангелос и Султана Фуртунијадис. Учел во училиште во Тарапија кај митрополитот Дерконски Григориј. Во 1815 година (на околу 17 години) бил ракоположен за [[ѓакон]] во митрополијата Деркос (Дурусу) и го зел монашкото име Григориј. Во 1824 година станал голем архиѓакон на Вселенската патријаршија (под патријархот Хрисант), а во 1825 година бил ракоположен за свештеник, назначен за голем протосингел и избран за митрополит на Пелагонија (денешна Битола). Во август 1833 година бил префрлен за митрополит на Серес, каде што се занимавал со обнова на цркви и училишта. == Прв патријаршиски период (1835–1840) == На 27 (или 26) септември 1835 година бил избран за Вселенски патријарх, со поддршка на претставници на еснафите (занаетчиските здруженија), по многу дискусии. Бил познат по побожност, моралност, ревност за Црквата и строгост, но и по упорност во своите идеи. Во текот на овој период објавил канонски одредби за бракот (просење, мираз), образованието на монасите и догматските разлики со католиците и протестантите. Забранил погребувања во црквите и се противел на преводите на Библијата на поедноставен (народен) грчки јазик. Во 1836 година објавил синодско послание против протестантските учења ([[Мартин Лутер|Лутер]], [[Улрих Цвингли|Цвингли]], [[Жан Калвин|Калвин]] и др.) и ја основал централната црковна и духовна епитропија за грижа за свештенството и народното образование. Во 1836–1837 година изградил болница во Константинопол близу Седумте кули. Во 1839 година помогнал на жртвите од пожар во кварталот Ставродроми. Неговата борба против протестантските мисионери и енцикликите против промените во семејното право на Јонските острови (тогаш под британска заштита) предизвикале силен притисок од британскиот амбасадор. Ова довело до неговото симнување од престолот од страна на султанот Абдулмеџид I на 20 февруари 1840 година. Се повлекол во својата куќа во Арнавутќој (Мега Ревма). == Втор патријаршиски период (1867–1871) == По оставката на Софрониј III, на 10 февруари 1867 година повторно бил избран за патријарх (на возраст од 69 години). Неговото враќање било пречекано со радост од Грците. Главна грижа му било грчко-бугарското црковно прашање, кое тогаш било многу напнато. Предлагал полуавтономен црковен округ за епархиите со бугарско население, но барањата на Бугарите оделе кон целосна независна национална црква. Во 1868 година побарал свикување на вселенски собор за решавање на конфликтот, но Портата одбила. На 28 февруари 1870 година султанот издал ферман за основање на [[Бугарската егзархија]], против волјата на Патријаршијата. Григориј VI поднел оставка на 10 јуни 1871 година (наведувајќи здравствени причини и неуспех во решавањето на бугарското прашање). == Последни години == Се повлекол повторно во Арнавутќој, каде што починал на 8 јуни 1881 година на 83-годишна возраст. Бил погребан во дворот на црквата на Светите Архангели (Асомати) во Арнавутќој; неговите мошти биле пренесени во 1906 година.{{S-start}} {{s-rel|eo}} {{succession box | before=[[Јосиф Пелагониски|Јосиф]]| title=[[Пелагониски митрополит]]| years=1825–1833| after=[[Герасим Ѕермиас|Герасим]] }} {{succession box | before=[[Константиј II Цариградски|Констатиј II]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1835–1840| after=[[Антим IV Цариградски|Антим IV]] }} {{succession box | before=[[Софрониј III Цариградски|Софрониј III]]| title=[[Список на цариградски патријарси|Цариградски патријарх]]| years=1867–1871| after=[[Антим VI Цариградски|Антим VI]] (2) }} {{S-end}} {{Нормативна контрола}} {{Цариградски патријарси}} [[Категорија:Родени во 1798 година]] [[Категорија:Починати во 1878 година]] [[Категорија:Вселенски патријарси]] [[Категорија:Починати во Истанбул]] [[Категорија:Починати во 1881 година]] farzr4o5d2pysml15q9fqismseg8ef5 0 1152395 5607015 5447384 2026-08-10T07:27:03Z Bjankuloski06 332 5607015 wikitext text/x-wiki [[File:A young man from Tran heading out on work, 1921.jpg|thumb|200px|Шоп од Трн, Бугарија, 1921 г.]] '''Шопи''' или '''Шопови''' — регионален поим<ref name="Данас">[http://www.danas.rs/danasrs/periskop/orata_kopata_daj_mi_cica_momata_.48.html?news_id=211573 Dnevni list Danas | Periskop | Orata, kopata, daj mi čiča momata]</ref> кој се употребува за населението кое живее на централниот дел на [[Балкан]]от, а кој според нив се вика '''Шоплук'''. == Шоплук == [[Податотека:Shopluk.png|200п||мини|десно|300п|Шоплукот во Бугарија, Србија и Македонија]] Според српскиот географ [[Јован Цвииќ]], Шоплук ја опфаќа цела западна [[Бугарија]] (вклучувајќи го видинскиот, софискиот и пиринскиот регион), потоа источниот и североисточниот дел на [[Македонија]], дел од југоисточна [[Србија]] и многу мал дел од денешна [[Грција]]. == Населението во Шоплукот == Овој планински предел денес е населен со луѓе со различна самосвест, главно со етнички [[Бугари]], и помалку [[Македонци]] или [[Срби]]. Населението на Шоплукот Цвијиќ го поделил на три целини, првата со етничките Срби, втората со мешовито население и третата целина — поблиска до Бугарите.<ref>http://books.google.rs/books?id=-ebpDLhkVWcC&pg=PA75&hl=en</ref> Во српскиот Шоплук, како и во дел од бугарскиот и македонскиот, населението зборува на [[торлачки говор]] кој е дел од [[Македонски јазик|македонскиот]], [[Српски јазик|српскиот]] и [[Бугарски јазик|бугарскиот јазик]]. == Шопите во Македонија == Шопската јужнословенска етничка заедница се поврзува со територијата на централниот дел на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На територијата на [[Македонија|Република Македонија]] како ''шопски'' се означени пределите: ''[[Козјачија]]'', селата на јужните падини на планината [[Козјак (Козјачија)|Козјак]], североисточно од [[Куманово]], ''[[Средорек (област)|Средорек]]'', помеѓу [[Пчиња (река)|Пчиња]] и [[Крива Река]], ''[[Кратовско]]'', околината на градот [[Кратово]], ''[[Кривопаланечко]],'' во горниот тек на [[Крива Река]], ''[[Осоговија]]'', високиот јужен планински дел [[Осоговски Планини|Осоговските Планини]], ''[[Делчевска Котлина|Пијанец]]'' и ''[[Малешевска Котлина|Малешево]]'', во горниот тек на реката [[Брегалница]]. Како мали групации на населби со шопско население се ''[[Радовишки Шоплук]],'' на високите јужни делови на [[Плачковица]] и ''Брдија'', на јужните делови на [[Огражден]]; во [[Злетовска област|''Злетовско'']], во населбите на повисокиот дел од сливот на [[Злетовска Река]]. источниот дел од [[Струмичко Поле]] ([[Ново Село (Струмичко)|Ново Село]], [[Ново Коњарево]]), на падините на планината [[Огражден]] се наоѓаат неколку шопски села: [[Бадолен|Бадилен]], [[Барбарево]], [[Бајково]] и [[Стиник]], чие население мигрирало од [[Малешевска Котлина|Малешево]]. Поголемиот дел од кратовските села се населени со шопско население, особено планинските села од [[Осоговски Планини|Осоговските Планини]], а како гранични села во овој дел се сметаат [[Близанци]], [[Талашманце]], [[Тополовиќ]], [[Вак’в|Вак'в]], [[Шопско Рударе]] и [[Коњух]], каде се издвојуваат последните три како посебна целина, ''Криворечие –'' како потпределска етничка целина со селата: [[Страцин]], [[Тополовиќ]], [[Вак’в|Вак'в]], [[Коњух]], [[Пендак]], [[Димонце]] и [[Шопско Рударе]]. Во [[Средорек (област)|Средорек]], во текот на левата страна на реката [[Пчиња (река)|Пчиња]] кои во XIX век се вбројувале во шопски села, тие по своите културни одлики се приближиле кон полските села: [[Војник]], [[Стрезовце]], [[Бељаковце]], [[Довезенце]], [[Јачинце]], [[Мургаш]], [[Кутлибег]], [[Новосељане]], [[Скачковце]], [[Орашац]] и [[Зубовце (Кумановско)|Зубовце]]. Во Козјачијата од левата страна на реката [[Пчиња (река)|Пчиња]] се [[Клечевце]], [[Младо Нагоричане]] и [[Старо Нагоричане]]. Во [[Кумановска Котлина|Кумановско Поле]] се: [[Косматац]], [[Скачковце]] и [[Новосељане]]. Исто така и јужните делови на [[Овче Поле]]: [[Горобинци]], [[Дорфулија]], [[Ерџелија]], [[Мустафино]], [[Пеширово]].<ref>Петар Намичев. Народното градителство на шопската етничка заедница во Источна Македонија. Скопје, 2005</ref> == Спорност == Републичкиот завод за статистика на Србија на пописот во 2011 година ги прикажа Шопите како посебна статистичка категорија во рубриката „национална припадност“<ref>[http://media.popis2011.stat.rs/2012/Nacionalna%20pripadnost-Ethnicity.pdf (резултати пописа 2011. године - страна 12)]</ref> и врз таа основа се изјасниле 142 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://webrzs.stat.gov.rs/WebSite/userFiles/file/Aktuelnosti/Etnicke_zajednice_sa_manje_od_2000_pripadnika_i_dvojako_izjasnjeni.pdf |title=Попис становништва, домаћинстава и станова 2011. у Републици Србији: Становништво према националној припадности - „Остали“ етничке заједнице са мање од 2000 припадника и двојако изјашњени |accessdate=2016-02-03 |archive-date=2016-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417175637/http://webrzs.stat.gov.rs/WebSite/userFiles/file/Aktuelnosti/Etnicke_zajednice_sa_manje_od_2000_pripadnika_i_dvojako_izjasnjeni.pdf |url-status=dead }}</ref> == Шопска салата == Прочуената [[шопска салата]] потекнува од [[Босилеград|босилеградскиот регион]],<ref name="automatski generisano1" /> каде живеат Шопи. == Поврзано == * [[Торлачки говор]] * [[Шопска салата]] == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Shopi}} [[Категорија:Македонци]] [[Категорија:Срби]] [[Категорија:Бугари]] 90qvmd8y70qvcdqyb2wxbaewa9too1e 0 1155683 5606803 5606045 2026-08-09T14:35:11Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/Lili Arsova|Lili Arsova]]) и ја поврати преработката 5421040 на Bjankuloski06 5606803 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Патот до Ел Дорадо<br>The Road to El Dorado | image = | image_size = 215px | alt = | caption | director = Дон Паул<br/>[[Бибо Бержерон]] | producer = Брук Бретон <br />Бони Радфорд | screenplay = [[Тед Елиот]]<br />[[Тери Росио]] | narrator = [[Елтон Џон]] | based on = [[Ел Дорадо]] | starring = [[Кевин Клајн]]<br />[[Кенет Брана]]<br />[[Арманд Асанте]]<br />[[Роузи Перес]] | music = [[Ханс Цимер]]<br />[[Џон Пауел]] | editing = | studio = [[DreamWorks Animation]] | distributor = [[DreamWorks|DreamWorks Pictures]] | released = {{Film date|2000|03|31}} | runtime = 89 минутуи<ref name=VarietyReview>{{наведени вести|last1=McCarthy|first1=Todd|title=Review: ‘The Road to El Dorado’|url=http://variety.com/2000/film/reviews/the-road-to-el-dorado-1200461891/|accessdate=May 27, 2015|work=Variety|date=April 3, 2000}}</ref> | country = САД | language = англиски | budget = $95 милиони | gross = $76,4 милиони }} {{Закосен наслов}}'''Патот до Ел Дорадо''' ({{langx|en|The Road to El Dorado}}) — американски [[анимиран филм]] од [[2000]] година, создаден од ''[[DreamWorks Animation]]'', во [[режија]] на [[Било Бергерон|Бибо Бержерон]] и Дон Паул. [[Музика]]та била создадена од страна на [[Елтон Џон]] и Тим Рајс, во соработка со [[композитор]]ите [[Ханс Цимер]] и [[Џон Пауел]]. Филмот има заработено 76,4 милиони [[долар]]и, додека буџетот изнесувал 95 милиони долари. == Гласови == * [[Кевин Клајн]] како Тулио * [[Кенет Брана]] како Мигел * [[Роузи Перес]] како Чел * [[Арман Асанте]] како Цекел-Кан * [[Џим Камингс]] како Кортес * [[Елтон Џон]] како Раскажувач ==Содржина== Дејството на филмот започнува во пристаништен град во [[Шпанија]], каде двајца измамници, Тулио (гласот на Клајн) и Мигел (гласот на Брана) фрлаат (наполнети) коцки со морнарите, со намера да ги ограбат, но нивната измама е отркиена. Бегајќи од разбеснетите морнари и од стражарите, тие се сокриваат во две буриња што треба да бидта натоварени на бродот што треба да исплови за Новиот Свет, а со кој командува [[Хернан Кортес|Кортес]]. Бродот поаѓа и морнарите ги откриваат измамниците и ги затвораат. Сепак, со помош на коњот Алтиво, тие успеваат да побегнат и со помош на еден чамец пристигаат до копното. Таму, тие наоѓаат камена плоча која се совпаѓа со картата што ја поседуваат, а која го покажува патот до [[Ел Дорадо]]. Притоа, тие ја среќаваат убавата девојка Чел (гласот на Перес), која ги слуша како се договараат да грабнат големо богатство од градот и потоа да побегнат во Шпанија. Врховниот [[Свештенство|свештеник]] во градот, Цекел-Кан (гласот на Асанте) мисли дека тие се [[бог]]ови и поради тоа во Ел Дорадо им укажуваат највисоки почести. Таму, Тулио и Мигел остро му се спротивставуваат на Цекел-Кан, кој постојано сака да поднесе човечка жртва во нивна чест. Поради тоа, Цекел-Кан започнува да се сомнева во нивното божествено потекло и најпосле, со помош на [[магија]], ја оживува џиновската камена скулптура на [[јагуар]], со намера да ги убие. Сепак, Мигел и Тулио среќно успеваат да се спасат и себеси и градот, а Цекел-Кан паѓа во водениот вител. Привлечен од удобниот живот, Мигел сака да остане во градот, додека Тулио е заинтересиран само за богатството и за Чел и поради тоа меѓу двајцата другари доаѓа до караница. Во меѓувреме, Цекел-Кан ги среќава војниците на Кортес кои ги води кон Ел Дорадо. Додека Тулио и Чел се подготвуваат да си заминат со бродот натоварен со [[злато]], градот се подготвува за борба со [[војска]]та на Кортес. Тогаш, Мигел му се придружува на Тулио и тие успеваат да ги урнат столбовите на капијата на Ел Дорадо и така да го затрупаат пристапот до градот, но притоа го губат целото богатство. Така, Кортес не успева да го најде Ел Дорадо, а Тулио, Мигел, Чел и Алтиво заминуваат во нови авантури.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0138749/?ref_=nv_sr_1 IMDb, The Road to El Dorado (2000) (пристапено на 22.11.2017)]</ref> == Музика == {{tracklist | collapsed = | headline = | total_length = | writing_credits = yes | title1 = Ел Дорадо | writer1 = [[Елтон Џон]], [[Тим Рајс]] | length1 = 4:22 | title2 = Someday Out of the Blue | writer2 = [[Елтон Џон]], [[Патрик Леонард]], [[Тим Рајс]] | length2 = 4:48 | title3 = Without Question | note3 = со [[Дон Хенли]] и [[Тимоти Шмит]] | writer3 = [[Елтон Џон]], [[Тим Рајс]] | length3 = 4:47 | title4 = Friends Never Say Goodbye | note4 = со [[Backstreet Boys]] | writer4 = [[Елтон Џон]], [[Тим Рајс]] | length4 = 4:21 | title5 = The Trail We Blaze | writer5 = [[Елтон Џон]], [[Тим Рајс]] | length5 = 3:54 | title6 = 16th Century Man | writer6 = [[Елтон Џон]], [[Тим Рајс]] | length6 = 3:40 | title7 = The Panic in Me | writer7 = [[Елтон Џон]], [[Тим Рајс]], [[Ханс Цимер]] | length7 = 5:40 | title8 = It's Tough to Be a God | note8 = дует со [[Ранди Њуман]] | writer8 = [[Елтон Џон]], [[Тим Рајс]] | length8 = 3:50 | title9 = Trust Me | writer9 = [[Елтон Џон]], [[Тим Рајс]] | length9 = 4:46 | title10 = My Heart Dances | writer10 = [[Елтон Џон]], [[Тим Рајс]] | length10 = 4:51 | title11 = Queen of Cities (El Dorado II) | writer11 = [[Елтон Џон]], [[Тим Рајс]] | length11 = 3:56 | title12 = Cheldorado | note12 = со [[Хејтор Переира]] | writer12 = [[Ханс Цимер]] | length12 = 4:26 | title13 = The Brig | note13 = со Triology | writer13 = [[Ханс Цимер]] | length13 = 2:58 | title14 = Wonders of the New World (To Shibalba / Save El Dorado / The Ball Game) | note14 = | writer14 = [[Џон Пауел]] | length14 = 5:56 }} {{tracklist | collapsed = yes | headline = Best Buy exclusive tracks | title15 = Perfect Love | writer15 = Elton John, Tim Rice | length15 = 4:09 | title16 = Hey, Armadillo | writer16 = Elton John, Tim Rice | length16 = 3:46 }} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Wikiquote}} * {{Official website|http://www.dreamworksanimation.com/eldorado/}} * {{IMDb title|0138749|The Road to El Dorado}} * {{bcdb title|7486|The Road to El Dorado}} * {{amg title|184313|The Road to El Dorado}} * {{mojo title|roadtoeldorado|The Road to El Dorado}} * {{rotten-tomatoes|road_to_el_dorado|The Road to El Dorado}} [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 2000 година]] [[Категорија:Американски цртани филмови]] [[Категорија:Филмови на DreamWorks]] [[Категорија:Филмска музика од Ханс Цимер]] [[Категорија:Филмови со Кенет Брана]] [[Категорија:Филмови со Кеви Клајн]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Авантуристички филмови]] bas5oxkjfa81w36pqrh6zgrtoymu46y 0 1171647 5606778 5334541 2026-08-09T14:08:04Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: солуција → решение 5606778 wikitext text/x-wiki '''Билјард''' — израз што се однесува на широк спектар на вешти игри во кои се користи билјардски стап (наречен [[так]]) за удирање топки и нивни поместувања по [[Билјардска маса|билјардската маса]] што е завиткана во волнена платно ([[чоја]]) и врамени [[гума|гумени]] рабови (мантинела). == Употреба на името == Историски поимот билјард го зафаќал целиот спорт. Иако тоа име се користи како генеричко име за сите такви игри, употреба речиси се расцепила на целосни значења во одредени групи на луѓе и географски подрачја. На пример, во [[Обединето Кралство]] зборот билјард означува првенствено англиски билјард. Во [[Соединетите Американски Држави|САД]] билјард првенствено се користи за карамбол. Во Македонија тој збор е популарен со синоним за осумка, варијанта фунти билјард, исто така билјардски игри со дупки во кој влегуваат куглите. == Варијанти на оваа игра == Билјардот се дели на три групи: # [[Карамбол]] билјард означува група на игри кои се играат на маси без дупки каде ќе влезат топките, # [[Билјард со дупки]] во кои треба да влезат топките, главно се игра на билјардска маса со шест дупки. Подваријанти се: #* осмица (најпопуларна билјардска игра на светот), #* деветка (со девет топки), #* десетка (со десет топки), #* 14-1 Континуирана игра, #* „со една дупка каде може да влезе билјардска топка“, #* „преку мартинелата“, # [[Снукер]]. == Историја == Билјардот има долга и богата историја која се протега од почетокот на 15 век. Во 1586 година телото на шкотската кралица [[Марија Стјуарт]] било завиткано во платното од нејзината маса за билјард. [[Вилијам Шекспир]] во драмата „Антонио и Клеопатра“ го употребил изразот: „Ајде на билјард“. Најпознатите љубители на билјард биле и [[Волфганг Амадеус Моцарт]], [[Абрахам Линколн]], [[Луј XIV]], кралот на Франција, [[Марија Антоанета]], [[Марк Твен]], [[Џорџ Вашингтон]], [[Томас Џеферсон]], [[Наполеон I Бонапарт]], [[Чарлс Дикенс]], [[Луис Керол]] и многу други. == Општи правила== [[Податотека:Billiards balls.jpg|мини|Стандрадни билјардски кугли]] Следните општи правила важат за сите набројани билјардски игри, освен кога општите правила се исклучуваат со некои од правилата на дадената игра. Како додаток, регулативите на билјардските игри покриваат и аспектни игри кои не ги засегаат директно само правилата, како што се услови кои мораат да ги исполнуваат со опремата која се користи, како и организацијата на турнирите. {| class = "wikitable" |- !Вид на игра ! Пречник на топки |- |Руски билјард |68&nbsp;mm |- |Карамбол |61,5&nbsp;mm |- |„Американски“ комплет топки за ''осмица'' |57&nbsp;mm |- |Британска ''осмица'' |56&nbsp;mm |- |Снукер |52,5&nbsp;mm |- |Билјард наменет за деца |51&nbsp;mm |} Билјард со дупки се игра на рамна маса која е покриена со волнено платно (камшик) и врамени гумени рабови (манитинела). Играчот користи стап (билјардски стап) со кој ја удира белата топка, а тогаш таа ја удира посакуваната топка. Целта на играта е топките кои ги нишаниме да влезат во едната од шесте дупки кои се наоѓаат на краевите од масата. Игрите се разликуваат врз основа на тоа која топка е на ред да ја гаѓаме и врз основа на барањата што треба да ги исполниме за да победиме на натпреварот. [[Податотека:Measel cue ball cropped.jpg|мини|Бела топка]] === Играчка одговорност === Одговорноста на играчот лежи во тоа да е запознаен со сите правила, прописи и распореди за игра кои се применуваат на турнирот. Организаторите на турнирот ќе направат сè што е во нивна моќ тие информации да бидат достапни за сите играчи, сепак највисокото ниво на одговорност лежи во играчот. === „Ближењето на“ белата топка да се одреди кој ја има предноста за почетен удар === „Ближењето “ за белата топка е прв удар во натпреварот со помош која се одредува со кој број по ред играчот ќе игра. Судијата ја поставува топката со двете страни на билјардската маса, на основната линија. Двајцата играчи истовремено ја удираат топката со цел да тие удари во мартинелата на другата страна на билјардската маса, да се одбијат и да нивната топка се врати поблиску до мартинелата која се наоѓа зад основната линија и да и биде поблиска него противничката топка. [[Податотека:Corner pocket 2.jpg|мини|Билјардска дупка (џеб)]] Се смета дека овој удар е неправилен под следните услови: # Ако белата топка ја помине линијата која ја дели билјардската маса на два еднакви дела и влегува на половината на противникот, # Ако ја допре мартинелата на спротивната страна на билјардската маса повеќе од еднаш, # Ако топката излета од билјардската маса, # Допре една од мартинелата на страна, # Ако белата топка застане во дупката во аголот, а зад линијата на мартинелата; Како додаток, се смета дека овој удар се изведува неправилно ако се случи да било кој од фаулите поврзани за посакуваната и центрираната топка, освен ако фаулот кој се однесува на топката која и понатаму се движи. [[Податотека:London - Royal Automobile Club - 2976.jpg|мини|Сала за билјард во Лондон]] Играчите ќе го повторат ударот на топката ако : # Играчот ја удри топката откако топката на неговиот противник веќе ја удрила мартинелата, # Судијата не може да процени која од двете топки е поблиску до мартинелата, # Двата удари се неправилни === Опрема што играчот може да ја користи === Општо земено, на играчите не им е дозволено да користат нов вид опрема во натпреварите. Начинот на користење на опремата се смета за вообичаен и правилен. Ако некој играч не е сигурен во врска со употребата на некој дел од опремата, тој ќе мора да разговара за сите проблеми поврзани со опремата со менаџерот на турнирот непосредно пред почетокот на натпреварот. Опремата мора да се користи само за намената за која е наменета и на начинот на кој е предвидено да се користи опремата за која станува збор. [[Податотека:PoolTablewithEquipment-non.jpg|мини|Билјардска маса]] # '''''Так (билјардски стап)''''' – На играчот му е дозовлено да менува различи видови [[так]]ови во текот на натпреварот (''стап за игра'', ''стап за брејк''), исто така му е дозволено и во текот на натпреварот да промени два или повеќе така во рамките на секој вид. Дозволено му е да користи и некој вид продолжеток што се заштрафува или се додава на такот како би ја зголемил должината на стапот, # '''''Креда''''' – На играчот му е дозволено на врвот на такот да постави креда како би ја намалил можноста за лош допир со белата топка (''miscue''), дозволено му е да кориси и своја креда, но под услов да таа да не се софпаѓа со бојата на подлогата на билјардската маса, # '''''Продолжетоци''''' – На играчот му е дозволено да користи до два продолжетоци за изведување на еден потез. Начин на кој ќе го постави продолжетокот енегов избор. Играчот може да користи и свој продолжеток ако тој е во обликот сличен на продолжетоците кој се користат, # '''''Нараквици''''' – На играчот му е дозволено да користи нараквици како би го намалил триењето измеѓу билјардскиот стап и рацете, # '''''Прав''''' - На играчот му е дозволено да употребуваат прав во разумни количини утврдени од судијата. === Враќање на топки во игра === Куглите се врќаат во игра , се враќаат на масата тако што нив ги поставуваме на подолгата средишна оска на масата, но што поблиску до задната точка (тоа точката на задната мартинела на која ја поставуваме првата топка во триаголник кога ги составуваме куглите за почеток на партијата) а измеѓу овие точки и мартинелата. При тоа, куглите кој се враќаат на масата не смејат никако да поместат некоја од останатите кугли кои останале на масата. Ако задната точка е зафатена, топката ја враќаме на најблиската точка така да таа е во допир со другите точки. Но, ако белата топка одма е до топката која ја враќаме во игра, белата топка не смее да се доприра со топката која ја враќаме во игра, мора да се остави минимално астојание помеѓу овие две кугли. Ако целата линија е измеѓу задната точка и мартинелата е зафатена со други кугли, топката која ја враќаме во игра се става над последната точка , но што е можнопоблиску до оваа точка. === Враќање на движечките топки во нивната положба === Ако е потребно да некоја топка биде вратена на својата претходна позиција поради некакво движење, или поради чистење на куглите, судијата ќе гоо направи тоа најдобро што тоуме и знае. Играчот мора да ја прифати судиската одлука за позицијата на топката која се враќа на својата претходна позиција. === Одбивање на судиски одлуки и укажување на непочитување на пропишаните правила === Ако играчот мисли дека судијата донел погрешна одлука, тој може да му предложи на судијата да си ја провери својата одлука, но судиската одлука е последна и таа мора да се почитува . Сепак, ако играчот мисли дека судијата не постапува по правилата на соодветен начин, тој може да побара од делегатот да пронајде решение за проблемот. Додека делаготаот ја испитува ситуацијата, судијата е должен да ја прекине играта. Фаулите мора да се судат веднаш откако ќе бидат направени. === Откажување на натпреварот === Ако играчот се откаже во текот на играта, тоа значи дека го загубил натпреварот. == Осумка == Осумка се игра со петнаесет кугли, плус белата топка. Играчот мора ги уфрли сите кугли од својата група( или куглите од број еден до број седум, или кугли од број девет до број петнаесет) пред да се обиде да поентира со топка број осум. Во оваа игра секој потег претходно се најавува. === Одредување кој има предност во изведување почетен удар (брејк) === За да одреди кој играч прв ќе го изведе почетниот удар, предност да бира ќе добие играчот што бил поуспешен во „доближување„ на топката. Потоа се продолжува со назименичен брејк. === Подредување кугли за играта „осумка “ === Кај оваа игра петнаесет кугли се подредуваат во триаголникот така што се сите кугли прилепени една до друга и тоа топката на врвот се става на крај, а топката број осум во средината. Во последниот ред кугли, тие што се на краевите мора да се од различни групи(полна и шарена). Другите се редат без некој законит редослед. === Почетен удар (''разбивање'') === [[Податотека:Billiard Rack.jpg|мини|Триаголник со топки (игра со 9 топки)]] Следните правила се однесуваа на почетниот удар: # Белатa топка може да се постави било каде сакаме, но зад основната линија, # Потегот не се најавува, и белата топка не мора да погоди некоја одредена топка од триаголникот, # Ако играчот уфрли топка од почетниот удар и нема притоа фаул, продолжува со игра, # Ако во текот на разбивањето ниедна топка не е уфрлена, тогаш треба најмалку четири топки да удрат една или повеќе мартинели, во спротивно разбивањето е неправилно и другиот играч има можност да: #* Да ја прифати ситуацијата на масата или, #* Повторно топките да бидат наредени во триаголник, па да има разбивање за него или, #* Топките одново да се сложат во триаголникот и играчот кој првобитно ги разбивал одново ги разбива топките; # Уфрлање на топката со број осум во текот на почетниот удар (при разбивањето) не е фаул и играчот кој го постигнач тоа има можност да: #* Топката со број осум да се врати на своето место на масата и сите други топки остануваат таму каде што се или ,#* Играчот да го повтори почетниот удар (разбивањето); # Ако играчот кој разбивал ја уфрли топката број осум, но во дупката влезе и белата, неговиот противник ги има следните две можности: #* Топката број осум се става на нејзино место на масата и играчот може да ја постави белата топка на било која позиција зад основната линија или, #* Првичниот удар се повторува; # Ако во текот на разбивањето некоја од топките од двете групи (целосни или шарени) излетаат од масата, тоа е фаул и топката која излетала од масата не се враќа во игра (освем топката број осум која се враќа на своето место на масата) и играчот кој е на ред има можност да: #* Да ја прифати сиутацијата на масата каква што е или #* да ја постави белата топка на било која позиција зад основната линија и да ја продолжи играта. [[Податотека:Jean Béraud La Partie De Billard.jpg|мини|Слика од минатато - Билјард]] === Продолжување со играта=== Играчот останува да игра сè додека на легален начин ги уфрлува куглите , односно ја освојува партијата кога ќе ја уфрли топката со број осум. === Потези кои мораат да се најават === Секој удар, освем брејк, мора да се најави. Играчот може да ја најави на топката број осум тек потоа откако ќе ги уфрли сите останати кугли. Играчот може да најави „сафет“ удар и после тоа неговиот противник да игра наместо него, а секоја топка која е уфрлена во текот на „''safety''“ удар не се враќа во игра. === Загуба на натпреварот === Играчот го губи натпреварот во следните ситуации: # Направи фаул додекаја шутира топката со број осум, # Ја шутне топката со број осум во дупката пред да ги шутне сите останати кугли во дупките на масата , # Ја уфрли топката со број осум во дупката а предтоа не го најавил тој потег, #Ја исфрли топката со број осум надвор од билјардската маса. Ово не се однесува на почетниот удар (брејк). === Стандардни фаули === Ако играч направи фаул, на ред за игра доаѓа неговиот противник. Противникот добива можност белата топка да ја постави на било која позиција на масата и одтука да ја продолжи играта. Побројните фаули се сметаат за стандардни во играта „осмица“: # Бела топка се исфрла од масата, # Белата топка прво ја удрила топката која не ена ред. Прва топка која белата топка може да ја удри мора да припаѓа на групата кугли кој се на ред, освем кога масата е отворена # Ни една топка не ја допре мартинелата откако е изведен ударот со белата кон насочената топка, # Играчот, во текот на изведувањето на ударот, не допира ниту со една нога на подот, # Топката излетала од масата, # Куглите кој се допираат (кој се залепени една за друга), # Двоен удар, на куглите прилепени за мартинелата, # Пуш удар, # Куглите и понатака се во движење, # Бела топка е поставена на погрешно место, # Неправилна игра зад основнаната линија, # Стапот оставен на масата, # Играње кога не сте на ред, # Бавна игра. === Озбилни фаули === Фаулите кој се побројни се казнуваат со загуба на натпреварот кој е во тек. Во случај на неспортско однесувањесудијтаа ќе ја одреди казната која се софпаѓа со прекршокот кој е предизвикан од играчот. === Пат позиција === Ако дојде до пат позиција играчот кој е по распоре има брејк во таа партија и ќе го преновува почетниот удар (брејк). === Надворешни врски === * [http://www.cueclubinternational.com/ ''Cue Sport News''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110902045833/http://www.cueclubinternational.com/ |date=2011-09-02 }} * [http://pool.bz/ ''Pool & Billiards Online Community''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110824232735/http://pool.bz/ |date=2011-08-24 }} * [http://www.snookerwiki.org/ ''Snookerwiki'' cue sports news] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110830114711/http://www.snookerwiki.org/ |date=2011-08-30 }} :* [http://www.bca-pool.com/ Billiard Congress of America (BCA)] – the US national WPA affiliate [[Категорија:Билјард| ]] [[Категорија:Француски пронајдоци]] 55ts2glj6tzapqdhqu98yvf7t9hntax 0 1172410 5607032 5480985 2026-08-10T08:41:57Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607032 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Сер Џон Херт | honorific_suffix = <small>[[Ред на Британската Империја|ЗБИ]]</small> | image = John Hurt by Walterlan Papetti.jpg | image_size = 230п | caption = <small>Херт во 2015 година</small> | birth_date = {{birth date|1940|01|22|df=yes}} | birth_place = [[Честерфилд]], Англија | death_date = {{death date and age|2017|01|25|1940|01|22|df=yes}} | death_place = [[Кромер]], Англија | occupation = Глумец | years_active = 1961–2017 | spouse = [[Анет Робертсон]] <small>(1962–1964)</small> <br />[[Дона Пикок]] <small>(1984–1990)</small> <br />Џоан Далтон <small>(1990–1996)</small> <br />Анвен Рис-Мајерс <small>(2005– до неговата смрт 2017)</small> | children = 2 }} '''Сер Џон Винсент Херт''', <small>[[Ред на Британската Империја|ЗБИ]]</small> (22 јануари 1940 – 25 јануари 2017) — англиски глумец чија кариера траела шест децении. Тој првично станал познат по споредната улога Ричард Рич во филмот ''[[Човек за сите времиња]]'' (1966). Подоцна, тој играл главни улоги, и тоа како [[Џозеф Мерик|Џон Мерик]] во биографскиот филм ''[[Човекот-слон (филм)|Човекот-слон]]'' (1980), Винстон Смит во ''[[1984 (филм од 1984)|1984]]'' (1984), Г-дин. Брадок во драмата ''[[Убиство (филм од 1984)|Убиство]]'' (1984) и Стивен Ворд во драмата ''[[Скандал (филм од 1989)|Скандал]]'' (1989). Тој е исто така познат по телевизиските улоги како [[Калигула]] во ''[[Јас, Клавдиј (ТВ серија)|Јас, Клавдиј]]'' (1976) и како воениот доктор во ''[[Доктор Ху]]''.<ref name="jones1">{{Наведена мрежна страница |last=Jones |first=Paul |title=Doctor Who 50th anniversary: John Hurt to play "part of the Doctor" |url=http://www.radiotimes.com/news/2013-05-09/doctor-who-50th-anniversary-john-hurt-to-play-part-of-the-doctor |work=Radio Times |accessdate=18 May 2013 |archive-date=2013-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130607064528/http://www.radiotimes.com/news/2013-05-09/doctor-who-50th-anniversary-john-hurt-to-play-part-of-the-doctor }}</ref><ref name="tobin1">{{Наведена мрежна страница |last=Tobin |first=Christian |title=John Hurt teases 'Doctor Who' 50th anniversary special role |url=http://www.digitalspy.co.uk/tv/s7/doctor-who/news/a479841/john-hurt-teases-doctor-who-50th-anniversary-special-role.html#article_continue |work=Digital Spy |accessdate=18 May 2013 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925004429/http://www.digitalspy.co.uk/tv/s7/doctor-who/news/a479841/john-hurt-teases-doctor-who-50th-anniversary-special-role.html#article_continue |url-status=dead }}</ref> Херт исто така играл значајни улоги во затвореничката драма ''[[Полноќен експрес (филм)|Полноќен експрес]]'' (1978), научнофанатастичниот хорор филм ''[[Осмиот патник]]'' (1979), авантуристичкиот филм ''[[Роб Рој (филм од 1995)|Роб Рој]]'' (1995), политичкиот трилер ''[[О за одмазда]]'' (2006), натприродниот трилер ''[[Клуч на тајни]]'' (2005), научнофанатастичниот авантуристички филм ''[[Индијана Џонс и Кралството на кристалниот череп]]'' (2008), филмскиот серијал ''[[Хари Потер (филмски серијал)|Хари Потер]]'' (2001–11), суперхеројските филмови ''[[Хелбој (филм)|Хелбој]]'' (2004) и [[Хелбој: Златната војска]] (2008) и шпионскиот филм ''[[Мислител, кројач, војник, шпион (филм)|Мислител, кројач, војник, шпион]]'' (2011). Последната сцена на неговиот лик во филмот ''Осмиот патник'' била прогласена од бројни публикации како една од најнезаборавните сцени во филмската историја.<ref name="memorable"/> Еден од последните филмови на Херт е биографскиот филм ''[[Џеки (филм од 2016)|Џеки]]'' (2016). Негов последен филм во кариерата ќе биде филмот ''[[Најтемниот час (филм)|Најтемниот час]]'', кој ќе биде издаден во ноември 2017 година, во кој тој ќе го толкува британскиот премиер [[Невил Чемберлен]]. Во својата богата кариера, тој добил две номинации за [[Оскар]], еден [[Златен Глобус]] и четири [[БАФТА|БАФТА награди]], од кои последната е за животно остварување за неговиот извондреден придонес кон британската кинематографија.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=John Hurt 'thrilled' with Bafta lifetime achievement honour|url=http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-17007075|website=bbc.co.uk|publisher=BBC News|accessdate=13 April 2015}}</ref> == Наводи == {{reflist|refs= <ref name="memorable">Sources that refer to the final scene of Hurt's character in ''Alien'' as one of the most memorable in cinematic history include these: *{{Наведена мрежна страница |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6597295.stm |title=Alien named as top 18-rated scene |author=[[BBC News]] |publisher=[[British Broadcasting Corporation]] |date=26 April 2007 |accessdate=31 May 2010 }} *{{наведени вести |url=https://www.theguardian.com/film/2003/oct/19/features.review |title=All fright on the night |work=The Guardian |location=UK |first=Mark |last=Kermode |accessdate=1 February 2010 |date=19 October 2003 }} *{{Наведена мрежна страница|url=http://www.virginmedia.com/movies/movieextras/top10s/scariest-scenes.php|title=Scariest movie scenes ever|work=[[Virgin Media]]|last=|accessdate=18 January 2010|archive-date=2016-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160104171843/http://www.virginmedia.com/movies/movieextras/top10s/scariest-scenes.php|url-status=dead}} *{{Наведена мрежна страница|url=http://www.metro.co.uk/showbiz/interviews/805670-john-hurt-talks-harry-potter-flamenco-and-chestbursters|title=John Hurt talks Harry Potter, flamenco and chestbursters|work=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|first=Graeme|last=Green|accessdate=18 January 2010}} *{{Наведена мрежна страница|title=The 100 Scariest Movie Moments|publisher=Bravo|url=http://www.bravotv.com/The_100_Scariest_Movie_Moments/index.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071030070540/http://www.bravotv.com/The_100_Scariest_Movie_Moments/index.shtml|archivedate=30 October 2007|accessdate=29 May 2010}} *{{наведени вести |url=https://www.theguardian.com/film/2009/oct/13/making-of-alien-chestburster |title=The making of Alien's chestburster scene |work=The Guardian |location=UK |last= |accessdate=18 January 2010 |date=13 October 2009 }}</ref> }} ==Надворешни врски== {{рв|John Hurt}} * {{IMDb name|457}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Херт}} [[Категорија:Родени во 1940 година]] [[Категорија:Починати во 2017 година]] [[Категорија:Англиски глумци]] [[Категорија:Заповедници на Редот на Британската Империја]] [[Категорија:Витези-бакалауреати]] [[Категорија:Добитници на Златен глобус]] ecz1czqywf8jwdvntwjek4gcdascya2 0 1178663 5606805 5606050 2026-08-09T14:36:41Z Gurther 105215 Немало доказ 5606805 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Lynwood station vikings.jpg|мини|Лого на Викинзи на полицијата во Лос Анџелес, Линвуд]] '''Линвуд Викинзи''' — дружина во шерифовиот оддел на [[Лос Анџелес]] заснована во шерифовата канцеларија во Линвуд, [[Калифорнија]]. Еден од членовите на дружината бил Паул Танака, заменик на шерифот Ли Бака. По постојани судења во врска со активностите на групата, викинзите биле опишани како „[[Неонацизам|нео-нацистичка]]“ банда ангажирана во рацистички мотивирани непријателства од страна на федералниот судија Тери Хатер. Според социологистот Роб Суливан, членовите на дружината биле посветени на [[валоризација]] на [[арјанската раса]]. Според шерифовиот оддел на Лос Анџелес, групата повеќе не егзистира во нивниот персонал. [[Категорија:Политички скандали во Америка]] pb23q682gpsxcylgyvegneod343dxq5 5606806 5606805 2026-08-09T14:36:58Z Gurther 105215 5606806 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2026}}[[Податотека:Lynwood station vikings.jpg|мини|Лого на Викинзи на полицијата во Лос Анџелес, Линвуд]] '''Линвуд Викинзи''' — дружина во шерифовиот оддел на [[Лос Анџелес]] заснована во шерифовата канцеларија во Линвуд, [[Калифорнија]]. Еден од членовите на дружината бил Паул Танака, заменик на шерифот Ли Бака. По постојани судења во врска со активностите на групата, викинзите биле опишани како „[[Неонацизам|нео-нацистичка]]“ банда ангажирана во рацистички мотивирани непријателства од страна на федералниот судија Тери Хатер. Според социологистот Роб Суливан, членовите на дружината биле посветени на [[валоризација]] на [[арјанската раса]]. Според шерифовиот оддел на Лос Анџелес, групата повеќе не егзистира во нивниот персонал. [[Категорија:Политички скандали во Америка]] hn8r6mkpgrtulenjzghk7fcgs9p6ikf 5606807 5606806 2026-08-09T14:37:23Z Gurther 105215 5606807 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2026}}[[Податотека:Lynwood station vikings.jpg|мини|Лого на Викинзи на полицијата во Лос Анџелес, Линвуд]] '''Линвуд Викинзи''' — дружина во шерифовиот оддел на [[Лос Анџелес]] заснована во шерифовата канцеларија во Линвуд, [[Калифорнија]]. Еден од членовите на дружината бил Паул Танака, заменик на шерифот Ли Бака. По постојани судења во врска со активностите на групата, викинзите биле опишани како „[[Неонацизам|нео-нацистичка]]“ банда ангажирана во рацистички мотивирани непријателства од страна на федералниот судија Тери Хатер. Според социологистот Роб Суливан, членовите на дружината биле посветени на [[валоризација]] на [[арјанската раса]]. Според шерифовиот оддел на Лос Анџелес, групата повеќе не егзистира во нивниот персонал. {{Никулец}} [[Категорија:Политички скандали во Америка]] 46sxa6ex0t33l57b6imflmli9hg9dqv 0 1179245 5606841 5606081 2026-08-09T14:50:02Z Gurther 105215 5606841 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bahnwärter Thiel Haus.JPG|мини|Железнички премин кај Оберферстерејвег во Еркнер. Куќата на железничкиот сигналист]] '''Чуварот на пругата Тил''' ([[германски]]: ''Bahnwärter Thiel'') – расказ на германскиот писател [[Герхарт Хауптман]]. ==Содржина== Тил е чувар на [[Железничка линија|железничката]] пруга во близината на малото село Ној-Цитау. По пет години поминати во службата, тој се жени со Мина, која две години подоцна умира на пораѓањето, но детето (Тобија) останува живо. По една година, тој се преженува со Лена која, исто така, му раѓа син. Лена е крупна жена, наклонета кон расправии и со тирански карактер и за кусо време таа успева целосно да завладее во [[семејство]]то, а Тил мирно се повлекува, вредно вршејќи си ја должноста. По раѓањето на бебето, Лена започнува да го тормози Тобија, но Тил не знае ништо за тоа. Сепак, еден јунски ден, тој заминува на работа, но набргу се враќа за да го земе појадокот што го заборавил дома. Таму, тој со свои очи го гледа насилството на Лена над Тобија, меѓутоа не презема ништо, туку само тажен се враќа на работа.<ref>Gerhart Hauptman, ''Čuvar pruge Til – Jeretik iz Soane''. Beograd: Rad, 1960, стр. 3-14.</ref> Кога се враќа на должноста, Тил паѓа во длабока жалост и му се причинува дека ја гледа својата прва жена Мина како бега од него. По некој ден, Тил и Лена заминуваат да садат [[Компир|компири]] на една нива во близината на железничката пруга, а со себе ги земаат и двете деца. Додека Лена работи на нивата, Тобија го чува бебето, а Тил заминува да ја врши својата работа. Во тој миг поминува брзиот [[воз]] и го удира Тобија, кој е тешко ранет. Гледајќи го сето тоа со своите очи, Тил е длабоко потресен. Лена заминува со неколку железничари во блискиот град, носејќи го Тобија во [[болница]]та, а Тил останува на своето работно место. Во состојба на длабока загриженост, тој се обидува да го задави бебето, но во тоа го прекинува звукот на возот што поминува по пругата. Подоцна, пристигнува друг воз, носејќи го мртвото тело на Тобија и тогаш Тил се онесвестува, така што на носилка го пренесуваат во неговата куќа. Таму, под дејство на заморот, Лена заспива и кога пристигаат луѓето со мртвото тело на Тобија, тие ја здогледуваат страшната глетка: во меѓувреме, Тил ја искасапил Лена и го заклал бебето, а потоа побегнал. Сепак, подоцна успеваат да го најдат на пругата, во близината на местото на смртта на Тобија. Потоа, [[полиција]]та го апси и го затвора во болница за душевно болни луѓе.<ref>Gerhart Hauptman, ''Čuvar pruge Til – Jeretik iz Soane''. Beograd: Rad, 1960, стр. 14-35.</ref> ==Осврт кон делото== Расказот „Чуварот на пругата Тил“ се одликува со силно изразена натуралистичка боја. Делото е напишано под големо влијание на [[Емил Зола]] и тоа се гледа како во остриот натурализам на сите сцени во кои се појавува жената, така и во [[симбол]]иката на поетизирањето.<ref>B. P., „Gerhart Hauptman“, во: Gerhart Hauptman, ''Čuvar pruge Til – Jeretik iz Soane''. Beograd: Rad, 1960, стр. 130-131.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Герхарт Хауптман]] efq2p5s7ym8eochfu4cc281ayidg1bm 0 1181125 5606965 5228394 2026-08-10T01:55:02Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606965 wikitext text/x-wiki '''Јањските Острови''' се наоѓаат во „јужниот џеп” на западниот дел на [[Република Српска]], припаѓаат на општините [[Општина Шипово|Шипово]] на 9 км од нејѕиниот центар и околу 90 км од регионалниот центар на [[Бања Лука]]. По целата должина на Јањските Острови, тече истоимената река [[Јањ]].<ref>[https://www.google.rs/maps/dir/%C5%A0ipovo,+%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0+%D0%A1%D1%80%D0%BF%D1%81%D0%BAa,+%D0%91%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%B0+%D0%B8+%D0%A5%D0%B5%D1%80%D1%86%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0/Janj,+%D0%91%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%B0+%D0%B8+%D0%A5%D0%B5%D1%80%D1%86%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0/@44.2298789,17.0919339,13z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x475fcd1de67f22e3:0xb85276efefb276c8!2m2!1d17.0877754!2d44.2837305!1m5!1m1!1s0x475fc83181077dd3:0x1088fdb98e88e128!2m2!1d17.168015!2d44.176971!3e0 Удаљеност Јања од центра Шипова]</ref> Во нејзината близина се наоѓаат населените места [[Бабиќи (Шипово)|Бабиќи]], [[Брдо (Шипово)|Брдо]], [[Ваган (Шипово)|Ваган]], [[Водица]], [[Горица (Шипово)|Горица]], [[Грбавица (Шипово)|Грбавица]], [[Греда (Шипово)|Греда]], [[Ѓукиќи]], [[Кнежевиќи (Шипово)|Кнежевиќи]], [[Кичелово брдо]], [[Липовача (Шипово)|Липовача]], [[Љуша (Шипово)|Љуша]], [[Мочиоци (Шипово)|Мочиоци]], [[Натпоље]], [[Подобзир]], [[Попуже]], [[Прибељци]], [[Стројице]], [[Тодориќи (Шипово)|Тодориќи]], [[Чуклиќ (Шипово)|Чуклиќ]] и свте тие заедно ја сочинуваат историската, географска и културна област [[Јањ]] во [[општина Шипово]]. Во непосредна близина се наоѓа и [[прашумата Јањ]], како и [[Манастирот Глоговац]]. == Растителен и животински свет == Поради извонредната сочуваност на природата, разновидните живеалишта и специфични климатски услови, Јањските Острови се богати со растителен и животински свет. На овој простор се наоѓаат голем број на шуми, а во неговата околина и доста шумски висорамнини.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.sipovo-tourism.com/ba/sta-vidjeti/12-janjske-otoke |title=Шипово туризам, Јањске отоке (18. јун 2008) |accessdate=2017-09-22 |archive-date=2017-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170317143606/http://www.sipovo-tourism.com/ba/sta-vidjeti/12-janjske-otoke |url-status=dead }}</ref> Реката е исклучително богата со риби — пастрмка и липљен. Околните шуми се живеалишта на многу диви животни — зајаци, волци, лисици, темни мечки, срни, диви свињи па и на рисот. Од птици во густите шуми може да се видат голем бел тетраб, љештарка, јастреб, сокол, орел, гулаби, клукајдрвци и многу други видови. Релјефот е во најголем дел изграден од седиментни [[Варовник|варовнички карпи]] и [[доломит]]. Варовничките површини се испресечени со бројни тектонски пукнатини на кои се створени бројни форми на релјеф ([[вртачи]], [[долини]], јами, [[пештери]]). == Клима == Јањските Острови во глобалниот [[клима]]тски поглед се наоѓаат во појасот со умерено [[континентална клима]]. == Река Јањ == Реката Јањ тече низ извири 13 км јужно од [[Шипово]] на надморска височина од 612 м во исклучително длабок кањон чии стрмнини се преку 200 м. Токму во Јањските острови, реката Јањ се разлева во многобројни поточиња кои после неколку километри повторно се спојуваат. == Туризам == [[Заштитен природен предел Плива, Јањ со резерват|Резерватот Јањски Острови]] е популарно туристичко место за излет и најатрактивно место за излет во [[Шипово]]. Мир, богатство со бујно зеленило, шуми и реката [[Јањ]] е онаа што најмногу ги привлекува туристите. Она што најмногу ги краси Јањските острови се големиот број на слапови, потоци и водопади кои се протегаат по должина на целото место. Местото е погодно за лов и риболов, а постои и можност за изнајмување на соба во селските домаќинства. Во 2016 година на Јањските острови одржан е музички фестивал З.Е.Т. (забава, екологија и туризам) од Шипово на кој настапиле многобројни изведуваачи.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://zetfest.com/home/ |title=Фестивал забаве екологије и Туризма у Јањским отокама |accessdate=2017-09-22 |archive-date=2017-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170315193238/http://zetfest.com/home/ |url-status=dead }}</ref> == Галерија == <center><gallery> Janjske otoke 02.jpg Janjske otoke 03.jpg Janjske otoke 05.jpg Janjske otoke 06.jpg Заштићени природни предио Плива, Јањ са резерватом Јањске отоке - Janjske otoke.jpg Заштићени природни предио Плива, Јањ са резерватом Јањске отоке - Mlin Janjske otoke.jpg Заштићени природни предио Плива, Јањ са резерватом Јањске отоке - Slap Janjske otoke.jpg Janjske otoke 03.jpg Janjske otoke 02.jpg Janjske otoke, Šipovo.jpg </gallery></center> == Поврзано == * [[Општина Шипово]] * [[Прашума Јањ]] * [[Јањ]] * [[Зет од Шипово]] == Надворешни врски == {{портал|Република Српска}} {{Ризница-врска|Janjske otoke}} * [http://www.sipovo-tourism.com/ Туристичка организација на Република Српска] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170324035326/http://www.sipovo-tourism.com/ |date=2017-03-24 }} * [http://www.sipovo.net/ Мрежно место на Општина Шипово] [[Категорија:Општина Шипово]] [[Категорија:Јањ]] [[Категорија:Туризам во Република Српска]] t7a7vwz131dn5vq8x09mt2sr8v4gjm8 0 1183900 5607048 3645363 2026-08-10T10:40:08Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Копривничко-крижевска Жупанија]] 5607048 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Копривничко-крижевска Жупанија]] qgewhkweu5hvbwgoo91t9lmtyteddhp 1 1183901 5607055 3645364 2026-08-10T10:41:08Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Копривничко-крижевска Жупанија]] 5607055 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Копривничко-крижевска Жупанија]] k1nfm2un7r0eoomgpktrphlslc135q6 0 1184065 5607050 3645353 2026-08-10T10:40:18Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Копривничко-крижевска Жупанија]] 5607050 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Копривничко-крижевска Жупанија]] qgewhkweu5hvbwgoo91t9lmtyteddhp 1 1184066 5607056 3645355 2026-08-10T10:41:18Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Копривничко-крижевска Жупанија]] 5607056 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Копривничко-крижевска Жупанија]] k1nfm2un7r0eoomgpktrphlslc135q6 0 1193047 5606844 5606216 2026-08-09T14:53:55Z Gurther 105215 5606844 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Глорија | портрет = Gloria singer.JPG | px = 220px | опис = | родено-име = Галина Пенева Иванова | роден-дата = {{birth date and age|1973|06|28|df=y}} | роден-место = [[Русе]], [[Народна Република Бугарија]] | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = | наставка =а | наставка1 = | наставка2 = | познат = | занимање = [[пејачка]] | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = | lbl1 = | data1 = | lbl2 = | data2 = | lbl3 = | data3 = | lbl4 = | data4 = | lbl5 = | data5 = | lbl-style = }} '''Глориjа''' ({{langx|bg|Галина Пенева Иванова}}, р. [[Русе]] на [[28 јуни]] [[1973]] година) — [[пејачка]] од [[Бугарија]]. ==Дискографија== * 1994 — Щастието е магия * 1995 — За добро или зло * 1996 — Ангел с дяволска душа * 1997 — Носталгия * 1998 — Стопроцентова жена * 2000 — 12 диаманта * 2001 — Илюзия * 2003 — Крепост * 2005 — Влюбена в живота * 2007 — Благодаря * 2011 — Имам нужда от теб * 2013 — Пътеки * 2015 — Пясъчни кули * 2019 — Любовта настоява * 2026 — Най-добрите * 2026 — Жива е България === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Нека останем приятели'' || 1994 || |- | ''Най-щастливата жена'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Щастието е магия'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Песента'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Децата'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Чуй ме'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Усмивка нежна'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Татко мой'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Моя земна съдба'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Свят чудесен'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Аз или тя'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Обичам те'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Оставете ме намира'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''За добро или зло'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Иди си тъга'' || 1995 || | DJ Chokolet и Вики |- | ''Сцената обичам лудо'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Приятелко, ти моя най-добра'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Като в стихия'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Първо в сън се появи'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Ти роден дом'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''За тебе, майко'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Лъжец си беше ти'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Ех, море'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Дай ми'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Ангел с дяволска душа'' || 1996 || Николај Скерлев |- | ''Дар от Бога'' || 1996 || Георги Колев |- | ''Свири виолина'' || 1997 || Николај Скерлев |- | ''Пепеляшка'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Уморих се от теб'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Праволинеен мъж'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Докторе на помощ'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Носталгия'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Протегни ръце, вземи ме'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Откраднат миг'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Очи като звезди'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Сто пъти'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Роден за грешки'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Рак и скорпион'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Скъпи, купи ми нещо'' || 1998 || Христо Теохаров |- | ''Изоставени момичета'' || 1998 || Христо Теохаров |- | ''Не мога без тебе'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Вика моята душа'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Погрешен адрес'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Циганско сърце'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Досаден ден'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Стопроцентова жена'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Бодигард'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Кукла на конци'' || 1999 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Сбогом, адиос'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Златна клетка'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Дива нощ'' || 2000 || Румен Атанасов, Георги Колев |- | ''Червена светлина'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Радост-тревога'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Като куче и котка'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Тайната на успеха'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Жените са цветя'' || 2001 || Петјо Картулев |- | ''Илюзия'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Ако бях се родила река'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Жените са цветя (ремикс)'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Любовен дъжд'' || 2002 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Добре дошъл'' || 2002 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''По навик'' || 2002 || Румен Атанасов, Георги Колев |- | ''Не остарявай, мамо'' || 2002 || Румен Атанасов |- | ''Ледена кралица'' || 2003 || Румен Атанасов |- | ''Феникс'' || 2003 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Лабиринт'' || 2003 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Очакване'' || 2003 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Крепост'' || 2003 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не заслужаваш'' || 2003 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Присъда'' || 2004 || Людмил Иларионов – Люси |- | ''Намери си майстора'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изповед'' || 2005 || Георги Колев |- | ''Влюбена в живота'' || 2005 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Пияна вишна'' || 2005 || Георги Колев |- | ''Свобода'' || 2005 || Георги Колев |- | ''Happy end'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Приличам ли на вятъра'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Град на греха'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Кръговрат'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Сезони'' || 2006 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Благодаря'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Весела Коледа'' || 2006 || Георги Колев |- | ''Опиат'' || 2007 || Николај Нанков |- | ''Ако те няма'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Прави любов, а не война'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Еднопосочен път'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Дяволска любов'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Усещане за мъж'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Лятно пълнолудие'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Можеш ли да ме обичаш'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Хипноза'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Остани тази нощ'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Вярвам в любовта'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Целувай още'' || 2010 || Ивајло Спасов |- | ''Почти непознати'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Женското сърце'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''До последната сълза'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Ненаситна'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Имам нужда от теб'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Кралица'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Двойна игра'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Пясъчни кули'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Безсъние/Insomnia'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Обратно броене'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ако счупят всяка нота'' || 2014 || Ивајло Спасов |- | ''Криле'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изсвирете нещо ударно'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Няма кой да ме спре'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Полудяваш по мен'' || 2016 || Ивајло Спасов |- | ''Обичай ме такава'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не лъжи на колене'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Докосването има памет'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''На по-добрите стрелци'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нюанси сиво'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Добре дошла, скитнице'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Не те давам'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Любовта настоява'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Любима'' || 2019 || Ивајло Спасов |- | ''Гост не си'' || 2019 || Ивајло Спасов |- | ''Очите не лъжат'' || 2020 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Чудо'' || 2021 || Ивајло Спасов |- | ''Просто съвършени'' || 2022 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Кадифе'' || 2022 || Александрина Валенти,Ивајло Спасов |- | ''Обратно в рая'' || 2022 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Звезда на вечерта'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Вълк'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Най-добрите'' || 2023 || Ивајло Спасов |- | ''Скъпи, купи ми нещо (нова верзија)'' || 2023 || Ивајло Спасов |- | ''Музиката е лек'' || 2024 || Ивајло Спасов |- | ''Его'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нова година'' || 2024 || Ивајло Спасов |- | ''Пускай от нашите'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Живот в цветове'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Тя не пита'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''В тишината'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Път от рози'' || 2026 || Ивајло Спасов |- | ''Най-доброто предстои'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Наздраве за живота'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |} ;Фолклорни спотови {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Мома в зандани да лежи'' || 2000 || |- | ''Белите манастири'' || 2003 || |- | ''Всеки си плаща'' || 2013 || Георги Колев |- | ''Кой уши байряка'' || 2013 || Георги Колев |- | ''Пътеки'' || 2013 || Георги Колев |- | ''Лудо младо'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Любовта не е играчка'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Ангеле-Дяволе'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Да празнуваме'' || 2021 || |- | ''Песен за приятелите'' || 2021 || |- | ''С любимите хора'' || 2021 || Ивајло Спасов |- | ''Градил Илия килия'' || 2022 || Ивајло Спасов |- | ''Не тъгувай момиче'' || 2022 || Ивајло Спасов |- | ''Мерак'' || 2022 || Ивајло Спасов |- | ''Кмет да си'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Приказка за бисера'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Жива е България'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |} [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Родени во 1973 година]] [[Категорија:Луѓе од Русе]] [[Категорија:Живи луѓе]] 21yf6yl2fsv24xykj3tj4c4gmdeujst 5606845 5606844 2026-08-09T14:54:19Z Gurther 105215 5606845 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Глорија | портрет = Gloria singer.JPG | px = 220px | опис = | родено-име = Галина Пенева Иванова | роден-дата = {{birth date and age|1973|06|28|df=y}} | роден-место = [[Русе]], [[Народна Република Бугарија]] | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = | наставка =а | наставка1 = | наставка2 = | познат = | занимање = [[пејачка]] | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = | lbl1 = | data1 = | lbl2 = | data2 = | lbl3 = | data3 = | lbl4 = | data4 = | lbl5 = | data5 = | lbl-style = }} '''Галина Иванова''', повеќе позната како '''Глориjа''' ({{langx|bg|Галина Пенева Иванова}}, р. [[Русе]] на [[28 јуни]] [[1973]] година) — [[пејачка]] од [[Бугарија]]. ==Дискографија== * 1994 — Щастието е магия * 1995 — За добро или зло * 1996 — Ангел с дяволска душа * 1997 — Носталгия * 1998 — Стопроцентова жена * 2000 — 12 диаманта * 2001 — Илюзия * 2003 — Крепост * 2005 — Влюбена в живота * 2007 — Благодаря * 2011 — Имам нужда от теб * 2013 — Пътеки * 2015 — Пясъчни кули * 2019 — Любовта настоява * 2026 — Най-добрите * 2026 — Жива е България === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Нека останем приятели'' || 1994 || |- | ''Най-щастливата жена'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Щастието е магия'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Песента'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Децата'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Чуй ме'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Усмивка нежна'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Татко мой'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Моя земна съдба'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Свят чудесен'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Аз или тя'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Обичам те'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Оставете ме намира'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''За добро или зло'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Иди си тъга'' || 1995 || | DJ Chokolet и Вики |- | ''Сцената обичам лудо'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Приятелко, ти моя най-добра'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Като в стихия'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Първо в сън се появи'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Ти роден дом'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''За тебе, майко'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Лъжец си беше ти'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Ех, море'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Дай ми'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Ангел с дяволска душа'' || 1996 || Николај Скерлев |- | ''Дар от Бога'' || 1996 || Георги Колев |- | ''Свири виолина'' || 1997 || Николај Скерлев |- | ''Пепеляшка'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Уморих се от теб'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Праволинеен мъж'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Докторе на помощ'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Носталгия'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Протегни ръце, вземи ме'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Откраднат миг'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Очи като звезди'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Сто пъти'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Роден за грешки'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Рак и скорпион'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Скъпи, купи ми нещо'' || 1998 || Христо Теохаров |- | ''Изоставени момичета'' || 1998 || Христо Теохаров |- | ''Не мога без тебе'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Вика моята душа'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Погрешен адрес'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Циганско сърце'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Досаден ден'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Стопроцентова жена'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Бодигард'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Кукла на конци'' || 1999 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Сбогом, адиос'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Златна клетка'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Дива нощ'' || 2000 || Румен Атанасов, Георги Колев |- | ''Червена светлина'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Радост-тревога'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Като куче и котка'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Тайната на успеха'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Жените са цветя'' || 2001 || Петјо Картулев |- | ''Илюзия'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Ако бях се родила река'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Жените са цветя (ремикс)'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Любовен дъжд'' || 2002 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Добре дошъл'' || 2002 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''По навик'' || 2002 || Румен Атанасов, Георги Колев |- | ''Не остарявай, мамо'' || 2002 || Румен Атанасов |- | ''Ледена кралица'' || 2003 || Румен Атанасов |- | ''Феникс'' || 2003 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Лабиринт'' || 2003 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Очакване'' || 2003 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Крепост'' || 2003 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не заслужаваш'' || 2003 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Присъда'' || 2004 || Людмил Иларионов – Люси |- | ''Намери си майстора'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изповед'' || 2005 || Георги Колев |- | ''Влюбена в живота'' || 2005 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Пияна вишна'' || 2005 || Георги Колев |- | ''Свобода'' || 2005 || Георги Колев |- | ''Happy end'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Приличам ли на вятъра'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Град на греха'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Кръговрат'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Сезони'' || 2006 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Благодаря'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Весела Коледа'' || 2006 || Георги Колев |- | ''Опиат'' || 2007 || Николај Нанков |- | ''Ако те няма'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Прави любов, а не война'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Еднопосочен път'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Дяволска любов'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Усещане за мъж'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Лятно пълнолудие'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Можеш ли да ме обичаш'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Хипноза'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Остани тази нощ'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Вярвам в любовта'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Целувай още'' || 2010 || Ивајло Спасов |- | ''Почти непознати'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Женското сърце'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''До последната сълза'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Ненаситна'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Имам нужда от теб'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Кралица'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Двойна игра'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Пясъчни кули'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Безсъние/Insomnia'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Обратно броене'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ако счупят всяка нота'' || 2014 || Ивајло Спасов |- | ''Криле'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изсвирете нещо ударно'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Няма кой да ме спре'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Полудяваш по мен'' || 2016 || Ивајло Спасов |- | ''Обичай ме такава'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не лъжи на колене'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Докосването има памет'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''На по-добрите стрелци'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нюанси сиво'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Добре дошла, скитнице'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Не те давам'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Любовта настоява'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Любима'' || 2019 || Ивајло Спасов |- | ''Гост не си'' || 2019 || Ивајло Спасов |- | ''Очите не лъжат'' || 2020 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Чудо'' || 2021 || Ивајло Спасов |- | ''Просто съвършени'' || 2022 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Кадифе'' || 2022 || Александрина Валенти,Ивајло Спасов |- | ''Обратно в рая'' || 2022 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Звезда на вечерта'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Вълк'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Най-добрите'' || 2023 || Ивајло Спасов |- | ''Скъпи, купи ми нещо (нова верзија)'' || 2023 || Ивајло Спасов |- | ''Музиката е лек'' || 2024 || Ивајло Спасов |- | ''Его'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нова година'' || 2024 || Ивајло Спасов |- | ''Пускай от нашите'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Живот в цветове'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Тя не пита'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''В тишината'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Път от рози'' || 2026 || Ивајло Спасов |- | ''Най-доброто предстои'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Наздраве за живота'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |} ;Фолклорни спотови {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Мома в зандани да лежи'' || 2000 || |- | ''Белите манастири'' || 2003 || |- | ''Всеки си плаща'' || 2013 || Георги Колев |- | ''Кой уши байряка'' || 2013 || Георги Колев |- | ''Пътеки'' || 2013 || Георги Колев |- | ''Лудо младо'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Любовта не е играчка'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Ангеле-Дяволе'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Да празнуваме'' || 2021 || |- | ''Песен за приятелите'' || 2021 || |- | ''С любимите хора'' || 2021 || Ивајло Спасов |- | ''Градил Илия килия'' || 2022 || Ивајло Спасов |- | ''Не тъгувай момиче'' || 2022 || Ивајло Спасов |- | ''Мерак'' || 2022 || Ивајло Спасов |- | ''Кмет да си'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Приказка за бисера'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Жива е България'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |} [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Родени во 1973 година]] [[Категорија:Луѓе од Русе]] [[Категорија:Живи луѓе]] aewnc9kb1a6opgphz6s24f4nit278u0 5606846 5606845 2026-08-09T14:54:39Z Gurther 105215 5606846 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2026}}{{Инфокутија за личност | име = Глорија | портрет = Gloria singer.JPG | px = 220px | опис = | родено-име = Галина Пенева Иванова | роден-дата = {{birth date and age|1973|06|28|df=y}} | роден-место = [[Русе]], [[Народна Република Бугарија]] | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = | наставка =а | наставка1 = | наставка2 = | познат = | занимање = [[пејачка]] | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = | lbl1 = | data1 = | lbl2 = | data2 = | lbl3 = | data3 = | lbl4 = | data4 = | lbl5 = | data5 = | lbl-style = }} '''Галина Иванова''', повеќе позната како '''Глориjа''' ({{langx|bg|Галина Пенева Иванова}}, р. [[Русе]] на [[28 јуни]] [[1973]] година) — [[пејачка]] од [[Бугарија]]. ==Дискографија== * 1994 — Щастието е магия * 1995 — За добро или зло * 1996 — Ангел с дяволска душа * 1997 — Носталгия * 1998 — Стопроцентова жена * 2000 — 12 диаманта * 2001 — Илюзия * 2003 — Крепост * 2005 — Влюбена в живота * 2007 — Благодаря * 2011 — Имам нужда от теб * 2013 — Пътеки * 2015 — Пясъчни кули * 2019 — Любовта настоява * 2026 — Най-добрите * 2026 — Жива е България === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Нека останем приятели'' || 1994 || |- | ''Най-щастливата жена'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Щастието е магия'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Песента'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Децата'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Чуй ме'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Усмивка нежна'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Татко мой'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Моя земна съдба'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Свят чудесен'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Аз или тя'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Обичам те'' || 1994 || Неделчо Јорданов |- | ''Оставете ме намира'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''За добро или зло'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Иди си тъга'' || 1995 || | DJ Chokolet и Вики |- | ''Сцената обичам лудо'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Приятелко, ти моя най-добра'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Като в стихия'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Първо в сън се появи'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Ти роден дом'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''За тебе, майко'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Лъжец си беше ти'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Ех, море'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Дай ми'' || 1995 || DJ Chokolet и Вики |- | ''Ангел с дяволска душа'' || 1996 || Николај Скерлев |- | ''Дар от Бога'' || 1996 || Георги Колев |- | ''Свири виолина'' || 1997 || Николај Скерлев |- | ''Пепеляшка'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Уморих се от теб'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Праволинеен мъж'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Докторе на помощ'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Носталгия'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Протегни ръце, вземи ме'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Откраднат миг'' || 1997 || Стилјан Иванов |- | ''Очи като звезди'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Сто пъти'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Роден за грешки'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Рак и скорпион'' || 1997 || Георги Колев |- | ''Скъпи, купи ми нещо'' || 1998 || Христо Теохаров |- | ''Изоставени момичета'' || 1998 || Христо Теохаров |- | ''Не мога без тебе'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Вика моята душа'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Погрешен адрес'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Циганско сърце'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Досаден ден'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Стопроцентова жена'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Бодигард'' || 1998 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Кукла на конци'' || 1999 || Георги Колев, Петјо Картулев |- | ''Сбогом, адиос'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Златна клетка'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Дива нощ'' || 2000 || Румен Атанасов, Георги Колев |- | ''Червена светлина'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Радост-тревога'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Като куче и котка'' || 2000 || Николај Скерлев |- | ''Тайната на успеха'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Жените са цветя'' || 2001 || Петјо Картулев |- | ''Илюзия'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Ако бях се родила река'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Жените са цветя (ремикс)'' || 2001 || Николај Скерлев |- | ''Любовен дъжд'' || 2002 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Добре дошъл'' || 2002 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''По навик'' || 2002 || Румен Атанасов, Георги Колев |- | ''Не остарявай, мамо'' || 2002 || Румен Атанасов |- | ''Ледена кралица'' || 2003 || Румен Атанасов |- | ''Феникс'' || 2003 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Лабиринт'' || 2003 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Очакване'' || 2003 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Крепост'' || 2003 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не заслужаваш'' || 2003 || Николај Нанков, Петјо Картулев |- | ''Присъда'' || 2004 || Людмил Иларионов – Люси |- | ''Намери си майстора'' || 2004 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изповед'' || 2005 || Георги Колев |- | ''Влюбена в живота'' || 2005 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Пияна вишна'' || 2005 || Георги Колев |- | ''Свобода'' || 2005 || Георги Колев |- | ''Happy end'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Приличам ли на вятъра'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Град на греха'' || 2006 || Николај Нанков |- | ''Кръговрат'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Сезони'' || 2006 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Благодаря'' || 2006 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Весела Коледа'' || 2006 || Георги Колев |- | ''Опиат'' || 2007 || Николај Нанков |- | ''Ако те няма'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Прави любов, а не война'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Еднопосочен път'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Дяволска любов'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Усещане за мъж'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Лятно пълнолудие'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Можеш ли да ме обичаш'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Хипноза'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Остани тази нощ'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Вярвам в любовта'' || 2010 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Целувай още'' || 2010 || Ивајло Спасов |- | ''Почти непознати'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Женското сърце'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''До последната сълза'' || 2011 || Николај Нанков |- | ''Ненаситна'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Имам нужда от теб'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Кралица'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Двойна игра'' || 2012 || Николај Нанков |- | ''Пясъчни кули'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Безсъние/Insomnia'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Обратно броене'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Ако счупят всяка нота'' || 2014 || Ивајло Спасов |- | ''Криле'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Изсвирете нещо ударно'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Няма кой да ме спре'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Полудяваш по мен'' || 2016 || Ивајло Спасов |- | ''Обичай ме такава'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не лъжи на колене'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Докосването има памет'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''На по-добрите стрелци'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нюанси сиво'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Добре дошла, скитнице'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Не те давам'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Любовта настоява'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Любима'' || 2019 || Ивајло Спасов |- | ''Гост не си'' || 2019 || Ивајло Спасов |- | ''Очите не лъжат'' || 2020 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Чудо'' || 2021 || Ивајло Спасов |- | ''Просто съвършени'' || 2022 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Кадифе'' || 2022 || Александрина Валенти,Ивајло Спасов |- | ''Обратно в рая'' || 2022 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Звезда на вечерта'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Вълк'' || 2023 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Най-добрите'' || 2023 || Ивајло Спасов |- | ''Скъпи, купи ми нещо (нова верзија)'' || 2023 || Ивајло Спасов |- | ''Музиката е лек'' || 2024 || Ивајло Спасов |- | ''Его'' || 2024 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Нова година'' || 2024 || Ивајло Спасов |- | ''Пускай от нашите'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Живот в цветове'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Тя не пита'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''В тишината'' || 2025 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Път от рози'' || 2026 || Ивајло Спасов |- | ''Най-доброто предстои'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Наздраве за живота'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |} ;Фолклорни спотови {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Мома в зандани да лежи'' || 2000 || |- | ''Белите манастири'' || 2003 || |- | ''Всеки си плаща'' || 2013 || Георги Колев |- | ''Кой уши байряка'' || 2013 || Георги Колев |- | ''Пътеки'' || 2013 || Георги Колев |- | ''Лудо младо'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Любовта не е играчка'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Ангеле-Дяволе'' || 2018 || Ивајло Спасов |- | ''Да празнуваме'' || 2021 || |- | ''Песен за приятелите'' || 2021 || |- | ''С любимите хора'' || 2021 || Ивајло Спасов |- | ''Градил Илия килия'' || 2022 || Ивајло Спасов |- | ''Не тъгувай момиче'' || 2022 || Ивајло Спасов |- | ''Мерак'' || 2022 || Ивајло Спасов |- | ''Кмет да си'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Приказка за бисера'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Жива е България'' || 2026 || Људмил Иларионов – Љуси |} [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Родени во 1973 година]] [[Категорија:Луѓе од Русе]] [[Категорија:Живи луѓе]] en4enrsze83ihhm2n48sawdnd98cw2x 0 1211873 5606777 5597296 2026-08-09T14:07:58Z Bjankuloski06 332 /* Што прават хемиските физичари */ Јазична исправка, replaced: солуција → решение 5606777 wikitext text/x-wiki '''Хемиска физика''' е поддисциплина на [[хемија]]та и [[физиката]] која ги истражува физикохемиските феномени користејќи техники од [[Атомска, молекулaрна и оптичка физика|атомска и молекуларна физика]] и [[физика на кондензирана материја]]; тоа е гранка на физиката што проучува [[хемиски процеси]] од гледна точка на физиката. Хемиската физика е различна од [[Физичка хемија|физичката хемија]] со тоа што повеќе се фокусира на карактеристичните елементи и теориите на физиката. Во меѓу време, физичката хемија ја проучува физичката природа на хемијата. Сепак, разликата помеѓу двете полиња е нејасна и работниците често се практикуваат во двете полиња за време на нивното истражување.<ref>{{Наведена книга |last=Slater |first=J.C. |year=1939 |title=Introduction to Chemical Physics|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201450 }}</ref> [[Одделот за образование на САД]] ја дефинира хемиската физика како "програма која се фокусира на научното проучување на структурни феномени кои ги комбинираат дисциплините на физичката хемија и атомската / молекуларната физика. Вклучува настава во хетерогени структури, усогласување и површински феномени, квантна теорија, математичка физика, статистичка и класична механика, хемиска кинетика и ласерска физика."<ref>[http://nces.ed.gov/ipeds/cipcode/cipdetail.aspx?y=55&cipid=87533 Detail for CIP Code 40.0508]</ref> ==Што прават хемиските физичари== Хемиските физичари најчесто ги испитуваат структурата и [[Динамика (механика)|динамиката]] на [[јон]]и, [[слободни радикали]], [[полимери]], [[кластер (хемија)|кластери]], и [[молекули]]. Области на студии вклучуваат [[квантно механичко]] однесување на [[хемиските реакции]], процесот на раскинување на меѓу- и внатремолекулскиот проток на енергија, и единечни ентитети, како што се [[квантните точки]]. Експерименталните хемиски физичари користат различни [[Спектроскопија|спектроскопски]] техники за подобро разбирање на [[Водородна врска|водородните врски]], [[пренесување на електрони]], формирање и растворање на [[Хемиска врска|хемиски врски]], хемиски реакции и формирање на [[наночестички]]. Теореткските хемиски физичари создаваат стимулации на молекуралрните процеси кои се испитуваат во овие експерименти за да ги објаснат резултатите и да ги водат идните истражувања. Целите на истражувањето за хемиската физика вклучуваат разбирање на хемиските врски и реакции на квантно механичко ниво, објаснување на структурата и реактивноста на јони и радикали на гасната фаза и откривање точни приближувања за да се направи физика на хемиски феномени пресметано пристапно. Хемиските физичари бараат одговори на прашања како што се: * Можеме ли експериментално да ги тестираме квантните механички предвидувања на вибрациите и ротациите на едноставни молекули? Или дури и оние на комплексните молекули (како што е [[белковина]]та)? * Можеме ли да развиеме поточни методи за пресметување на електронската структура и својствата на молекулите? * Можеме ли да ги разбереме хемиските реакции од првите принципи? * Зошто квантните точки почнуваат да [[флуоресцентна интермитентност|трепнуваат]] (во модел што сугерира [[фрактална]] [[кинетика (физика)|кинетика]]) по апсорпција на [[фотон]]ите? * Како се реализираат хемиските реакции? * Кој е чекор-по-чекор процес кој се јавува кога изолираната молекула станува солутирана? Или, кога целиот ансамбл на молекулите станува солутиран? * Можеме ли да ги користиме својствата на негативните јони за да ги утврдиме молекуларните структури, да ја разбереме динамиката на хемиските реакции или да објасниме [[фотодисоцијација]]? * Зошто поток на [[рендгенски зраци|меки рендгенски зраци]] избива доволно [[електрони]] од [[атом]]ите во [[ксенон]]ските јата за да предизвика јатото да експлодира? ==Списанија== * ''[[Chemical Physics Letters]]'' * ''[[Journal of Physical Chemistry A, B, and C]]'' * ''[[The Journal of Chemical Physics]]'' * ''[[Physical Chemistry Chemical Physics]]'' * ''[http://www.journals.elsevier.com/chemical-physics/ Chemical Physics]'' ==Поврзано== {{Portal|Физика}} * [[Меѓумолекулска сила]] * [[Молекуларна динамика]] * [[Квантна хемија]] * [[Физикохемија на површините]] * [[Ван дер Валсова молекула]] * [[физика на цврстите тела]] ==Наводи== {{reflist}} {{BranchesofChemistry}} {{Physics-footer}} [[Категорија:Хемиска физика| ]] [[Категорија:Гранки на хемијата|Физика]] [[Категорија:Применета и интердициплинарна физика]] pklwgrj5hy3i0u5akfcx3dd2xknsrsf 0 1212349 5606892 4885354 2026-08-09T20:52:47Z Amherst99 14303 /* */ 5606892 wikitext text/x-wiki '''Вредност изложена на ризик''' (''value at risk, VaR'') е техника на мерење на ризиците, најчесто на [[Пазарен ризик|пазарниот ризик]], но може да се користи и во мерењето на [[Кредитен ризик|кредитниот ризик]] и [[Ликвидносен ризик|ликвидносниот ризик]]. ==Поим за ВаР== Вредноста изложена на ризик ја покажува најголемата можна загуба во определен временски период (еден ден, десет дена, итн.) при определено ниво на веројатност (95%, 99%, итн.). Меѓутоа, вредноста при ризик не ја покажува најголемата загуба што може да настане ако се случи ризичниот настан. За мерење на потенцијалната загуба неопходно е да се специфицира [[распределба на веројатност|распределбата на веројатноста]] и за таа цел се применува некоја теоретска распределба (на пример, [[Нормална распределба на веројатност|нормална распределба]]), историската распределба на приносите на [[Финансиски инструменти|финансиските инструменти]] или пак распределба добиена преку [[Монте Карло симулација]]. Најчесто, при пресметката на ВаР се претпоставува нормалната распределба на веројатноста, освен за некои посебни финансиски инструменти, како: девизните и каматните опции, како и [[Опција|опциите]] на акции. Притоа, при нормална распределба се претпоставува линеарна врска меѓу промените на цените на финансиските инструменти и големината на загубите, додека за опциите и сличните финансиски инструменти се претпоставува нелинеарна врска. Историската и Монте Карло симулациите овозможуваат пресметки засновани врз линеарни и нелинеарни модели, додека т.н. пристапот на [[варијанса]]-[[коваријанса]] е применлив само под претпоставката на линерана врска меѓу загубите и цените на финансиските инструменти. Во продолжение, големината на загубите кои се покриени со пресметката на ВаР зависи и од избраното ниво на [[веројатност]]. На пример, под претпоставка на 256 работни дена во годината, нивото на веројатност од две [[стандардно отстапување|стандардни отстапувања]] обезбедува покривање на загубите во 250 работни дена, т.е. останува ризикот дека загубата нема да биде покриена само во шест дена.<ref>Richard Apostolik, Christopher Donohue, and Peter Went (2009), ''Foundations of Banking Risk''. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons, стр. 169-171.</ref><ref>Rudolf Duttweiler, ''Managing Liquidity in Banks: A top down approach''. Chichester, UK: John Wiley & Sons, 2009, стр. 89-113.</ref> ВаР извршува неколку корисни функции:<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. xiv.</ref> * ВаР служи за информирање на врвниот [[менаџмент]] за ризиците поврзани со трговските и инвестициските операции и информирање на акционерите за финансиските ризици на кои е изложено [[Акционерско друштво|акционерското друштво]]. * Вар се употребува за одредување на ограничувањата на позициите што можат да ги заземат трговците со [[хартии од вредност]] и за алокација на [[капитал]]от. * ВаР служи за оценување на успешноста во работењето на тој начин што при пресметката на заработката го зема предвид преземениот [[ризик]]. ==Историја на ВаР== Концептот на ВаР бил развиен од финансиските институции како средство за подобро мерење на [[Пазарен ризик|пазарниот ризик]]. Уште во 1993 година, [[Група на триесетмината|Групата на триесетмината]] (''Group of Thirty''), консултативна група составена од банкари, финансиери и професори од најразвиените земји, објавила извештај со препорака за процена на пазарниот ризик со примена на ВаР.<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 36.</ref> [[Инвестициска банка|Инвестициската банка]] „Џ.П. Морган“ (''J. P. Morgan'') има пресудно влијание за популарноста на ВаР. Директорот на „Џ.П. Морган“, Денис Ведерстоун (''Dennis Weatherstone''), бил незадоволен од долгите извештаи за ризикот кои ги добивал секој ден, кои содржеле многу детални пресметки и податоци, а кои не биле многу корисни за врвните менаџери. Поради тоа, тој побарал да му изработат извештај за ризикот на вкупното портфолио на банката во текот на следните 24 часа. На почетокот, неговите потчинети одговориле дека е невозможно да се направи таков извештај, но постепено неговата идеја била спроведена во дело и така настанал извештајот за ВаР, познат како извештајот во 4:15, бидејќи бил доставуван на работната маса на Ведерстоун секој ден во 16:15, веднаш по завршувањето на тргувањето. Изработката на таков извештај барала голема работа за прибирање на податоци и за изработка на компјутерски систем, а целиот процес завршил во 1990 година. Набргу, и другите банки го следеле примерот на „Џ.П. Морган“ и веќе во 1993 година, поголемите банки го прифатиле овој концепт. Пресвртната точка во популаризирањето на ВаР се случила во октомври 1994 година, кога „Џ. П. Морган“ јавно ја објавила едноставната верзија на својот систем за мерење на пазарниот ризик, наречен ''RiskMetrics'', а подоцна разни софтверски куќи почнале да нудат свои модели за пресметка на ВаР при што некои од нив ја користеле базата на податоци на ''RiskMetrics''.<ref>John C. Hull, ''Risk Management and Financial Institutions'' (Fourth Edition). John Wiley and Sons, Hoboken, New Jersey, 2015, стр. 256.</ref> Во 1995 година, [[Меѓународно здружение за свопови и деривати|Меѓународното здружение за свопови и деривати]] (''International Swap and Derivatives Association'', ''ISDA'') објавило соопштение со препорака дека ВаР е најсоодветна мерка на пазарниот ризик.<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. xiii.</ref> ==Пристапи за пресметка на ВаР== Пристапите за пресметка на ВаР може да се поделат во две основни групи:<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 185.</ref> * првата група се заснова врз некој метод на локално вреднување (''local valuation''), како што е [[Делта-нормален метод|делта-нормалниот метод]] (''delta-normal method'') * втората група се заснова врз примената на некој метод на целосно вреднување (''full valuation''), како што се: методот на историска симулација (''historical simulation''), методот на стрес-тестирање (''stress testing'') и структурираниот Монте Карло метод (''structured Monte Carlo'') ===Делта-нормален метод=== Делта-нормалниот метод претпоставува дека сите приноси на финансиските средства во портфолиото се [[Нормална распределба|нормално распределени]]. На тој начин, бидејќи портфолиото претставува линеарна комбинација на нормални променливи, и тоа се одликува со нормална распределба. Овој метод вклучува локална апроксимација на движењето на цените и може да се употреби за портфолија кои се составени од голем број финансиски средства. Притоа, голема предност на овој метод е тоа што е лесен за пресметка. Во рамките на делта-нормалниот метод постојат два метода за пресметка на матрицата на варијансите-коваријансите на финансиските средства во портфолиото (''variance-covariance matrix''): таа може да се пресмета врз историските податоци за движењето на варијансите во минатиот период или мерките на ризикот може да се изведат од вреднувањето на [[Опција|опциите]]. Меѓутоа, делта-нормалниот метод има и слаби страни, како: прво, не може да го опфати ризикот од исклучителни неповолни настани; втоор, претпоставката за нормална распределба на приносите не е во согласност со стварноста, т.е. вообичаено, финансиските приноси се одликуваат со „дебели опашки“ (''fat tails'') на распределбата; трето, овој метод не може да го измери правилно ризикот на нелинеарните финансиски инструменти (на пример, опциите и [[Хипотекарен кредит|хипотекарните кредити]]).<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 185-187.</ref> Според делта-нормалниот метод, потенцијалната загуба на вредноста се пресметува како производ меѓу бета на портфолиото (мерка на осетливоста на портфолиото во однос на промената на цените) и промената на цената на финансиските инструменти:<ref name="Philippe Jorion 1997">Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 188.</ref> ΔV = β₀ΔS Притоа, поради претпоставката за нормална распределба на приносите, бета на портфолиото се пресметува како просек од поединечните бети. На тој начин, голема предност на овој метод е тоа што вредноста на портфолиото се пресметува само еднаш, т.е. во почетната положба, а со тоа, овој метод е идеален за пресметка на големи портфолија кои се изложени на многу фактори на [[ризик]]от. Меѓутоа, делта-нормалниот метод страда од повеќе недостатоци, како: делта на портфолиото може да се промени многу брзо, делта на портфолиото може да биде различна при пораст и при намалување на цените, најголемата загуба не може да се пресмета за двете есктремни остварувања на цените на финансиските инструменти.<ref name="Philippe Jorion 1997"/> ===Методи на целосно вреднување=== Методите на целосно вреднување на портфолиото претпоставуваат пресметка на вредноста на портфолиото за различни цени на финансиските инструменти:<ref name="ReferenceA">Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 189.</ref> ΔV = V(S₁) - V(S₀) Оттука, од теоретска гледна точка, овие методи се поисправни во споредба со делта-нормалниот метод, но тие се тешки за примена зашто бараат голем број пресметки. Целосното вреднување задолжително се применува при процената на ризикот на опциите кои се изложени на мал број извори на ризик. На пример, ако портфолиото се состои од голем број опции при што сите гласат на ист [[девизен курс]], тогаш вредноста на портфолиото може да се пресмета врз основа на пресметка на неговата вредност при сите можни вредности на девизниот курс.<ref name="ReferenceA"/> Методот на историска симулација се заснова врз податоците за приносите на финансиските инструменти во минатото (на пример, последните 90 дена) при што приносот на портфолиото се пресметува така што сегашните пондери се применуваат на минатите приноси. На тој начин, всушност, се конструира хипотетичко историско портфолио кое е засновано врз приносите од минатото но со примена на тековниет пондери. Бидејќи се земаат вистинските приноси остварени во минатото, овој метод не се заснова врз нереалната претпоставка за нормална распределба на приосите, туку е флексибилен, т.е. може да се претпостави секава распределба (вклучувајќи ги и „дебелите опашки“), а исто така, тој ги зема предвид и нелинеарноста, гама и вега ризиците, како и [[корелација]]та меѓу приносите. Најпосле, бидејќи пресметката не е заснована врз употреба на некој теоретски модел, овој метод не страда од ризикот на моделот (''model risk''). Сепак, овој метод има и слаби страни, како: приносите во минатото не мора да ги одразуваат приносите во иднината, квалитетот на пресметката зависи од должината на историскиот период, а проблематична е примената на исти пондери на приносите од различни временски периоди (блиското и далечното минато). Најпосле, овој метод е сложен ако се примени на големи портфолија.<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 193-196.</ref> Стрес-тестирањето се заснова врз симулација на ефектите на големи промени на неколку клучни финансиски променливи врз вредноста на портфолиото. Притоа, субјективно се претпоставуваат различни сценарија, како: поместување на [[Крива на принос|кривата на приносите]] за 100 основни поени, промена на вредноста на берзанскиот индекс за 10 %, промена на девизниот курс за 6 % итн. Притоа, сите финансиски инструменти во портфолиото се вреднуваат за секоја претпоставена вредност на клучните финансиски променливи и така се пресметува потенцијалната загуба.Се разбира, при пресметката треба да се претпостави веројатноста за случување на одделните замислени сценарија. Основната предност на овој метод лежи во тоа што воопшто не зависи од историските движеења на цените и затоа тој се користи за проверка на резултатите добиени со другите методи. Слаби страни на овој метод се следниве: одредувањето на сценаријата е субјективно, не е определена веројатноста за најлошото можно сценарио, не ја зема предвид корелацијата меѓу финансиските инструменти итн.<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 196-198.</ref> Структурираната Монте Карло симулација претставува сложен метод на целосно вреднување на портфолиото кој води сметка за корелацијата и се заснова врз голем број можни вредност на финансиските променливи. Најпрвин, се определува стохастичкиот процес кој ги движи финансиските променливи и параметрите, а потоа се симулираат фиктивни патеки за движењето на сите променливи во иднината. На тој начин се добива целосната распределба на веројатните вредности на портфолиото. За разлика од историската симулација, овде финансиските приноси не се земаат од минатото, туку тие се создаваат како реализации од некој случаен процес. Поради тоа, овој метод е најдобар за пресметка на ВаР, но истовремено е најсложен и најскап.<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 199-201.</ref> ==Пресметка на ВаР== Првиот чекор во пресметката на ВаР е изборот на двата квантитативни фактори: временскиот хоризонт и нивото на доверба. Во основа, изборот на двата фактори е произволен. На пример, [[Базелски комитет за банкарска супервизија|Базелскиот комитет]] препорачува интервал на доверба од 99% и временски период од 10 работни дена, банката „[[Бенкерс Траст]]“ (''Bankers Trust''), исто така, користела интервал од 99%, банката „[[Кемикал енд Чејс]]“ (''Chemical and Chase'') применувала интервал од 97,5%, „[[Ситибенк]]“ (''Citibank'') 95,4%, а „Бенк Америка“ (''BankAmerica'') и „[[Џ. П. Морган]]“ (''J. P. Morgan'') 95%. Што се однесува до временскиот период на пресметка на ВаР, тој треба да ја одразува [[ликвидност]]а на [[Хартии од вредност|хартиите од вредност]], т.е. биде еднаков на најдолгиот период потребен за нормално извршување на трансакциите.<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 86-87.</ref> Во основа, постојат два пристапа во пресметката на ВаР: ВаР за општа распределба и ВаР за параметарска [[веројатносна распределба|распределба]]. ===ВаР за општа распределба=== Во случајот на општа распределба, ВаР се пресметува или релативно (во однос на просечната стапка на враќање на инвестицијата) или во апсолутен износ (во однос на нулата). Релативниот ВаР (во однос на просекот) се пресметува на следниов начин:<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 87.</ref> VaR (mean) = ''E''(''W'') - ''W''^* = - ''W''<small>0</small>(''R''^* - μ) каде: ''E''(''W'') е очекуваната вредност на портфолиото, ''W''^* е најниската вредност на портфолиото, ''W''<small>0</small> е почетната вредност на портфолиото, ''R''^* е најниската стапка на враќање, а μ е просечната стапка на враќање на портфолиото. Апсолутната вредност на ВаР се пресметува на следниов начин:<ref name="ReferenceB">Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 87-88.</ref> VaR (zero) = ''W''<small>0</small> - ''W''^* = - ''W''<small>0</small>''R''^* При пресметката на ВаР за општа распределба се поаѓа од остварените приходи во определен временски период при што тие се подредуваат од најниските кон највисоките, а потоа се наоѓа најниската врендост при определен интервал на доверба. Оваа најниска вредност на портфолиото се нарекува квантил на распределбата од примерокот (''sample quantile of distribution'').<ref name="ReferenceC">Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 88.</ref> ===Вар за параметарска распределба=== ВаР може да се пресмета и така што ќе се претпостави дека приходите следат одреден теоретска веројатносна распределба. Во овој случај, ВаР може непосредно да се изведе од [[Стандардно отстапување|стандардното отстапување]] на [[веројатносна распределба|веројатносната распределба]] при определено ниво на доверба. Овој пристап се нарекува параметарски зашто се заснова врз стандардното отстапување како параметар на распределбата на веројатноста. На пример, ВаР може да се пресмета врз стандардниот [[нормална распределба]] кој е определен од два параметри: [[Средна вредност|средната вредност]] и стандардното отстапување.<ref name="ReferenceC"/> Релативниот ВаР (во однос на просекот) се пресметува на следниов начин:<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 91.</ref> VaR (mean) = - ''W''<small>0</small>(''R''^* - μ) = ''W''<small>0</small>ασΔ''t''^½ Апсолутната вредност на ВаР се пресметува на следниов начин:<ref name="ReferenceB"/> VaR (zero) = - ''W''<small>0</small>''R''^* = ''W''<small>0</small>(ασΔ''t''^½ - μΔ''t'') каде: ''W''<small>0</small> е почетната вредност на портфолиото, ''R''^* е најниската стапка на враќање, μ е просечната стапка на враќање на портфолиото, ''t'' е временскиот период, α е нивото на доверба, а σ е стандардното отстапување. Под претпоставката на нормална веројатносна распределба, пресметката на ВаР зависи од двата параметри: избраниот временски хоризонт и нивото на доверба, кои може да се менуваат по потреба. На пример, при временски хоризонт од 10 дена, пресметаниот ВаР со ниво на доверба од 95% може да се претвори во ВаР со ниво на доверба од 99% на следниов начин:<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 91-92.</ref> VaR(99%) = VaR (95%) × 2,33 / 1,65 × 10^½ = 4,45 × VaR(95%) ==Верификација на ВаР== Наједноставниот начин на верификација на точноста на моделот за пресметка на ВаР е да се пресмета стапката на потфрлање (''failure rate''), која го покажува процентот на случаите во кои пресметаниот ВаР е надминат. На пример, за временски период од една година (255 работни дена) и ниво на доверба од 95%, дозволеното надминување на пресметаниот ВаР треба да се движи меѓу 6 и 21 дена; за период од 510 работни дена, овој интервал е од 16 до 36 дена, додека за период од илјада дена, интервалот се движи од 37 до 65 дена. Доколку се применува повисоко ниво на доверба, на пример, 99%, интервалот на дозволеното надминување на пресметаниот ВаР е многу помал. Така, за периодот од 510 работни дена, дозволеното надминување на пресметаниот ВаР треба да биде во интервалот од 1 до 11 дена.<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 94-95.</ref> Исто така, и во пресметката на квантилите на примерокот, прецизноста се намалува ако ВаР се пресметува со повисоко ниво на доверба. На пример, при ниво на доверба од 99%, очекуваната (теоретска) вредност на квантилот изнесува 2,33, додека со податоци од 250 работни дена, овој интервал изнесува од 1,85 до 2,80 (ако се применуваат емпириските квантили од примерокот),<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 99.</ref> но грешката при пресметката е помала ако се применува параметарскиот метод, зашто тогаш интервалот се движи од 2,24 до 2,42.<ref>Philippe Jorion, ''Value at Risk: The New Benchmark for Controlling Market Risk''. New York et al.: McGraw-Hill, 1997, стр. 101.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ризик]] [[Категорија:Финансии]] [[Категорија:Банкарство]] psby5ydvapg28hl5co3flilvgyb3h36 0 1214115 5606740 5606603 2026-08-09T13:06:28Z Carshalton 30527 /* Клубови */ 5606740 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лучано Спалети | image = [[Податотека:Luciano Spalletti 2024.jpg|250px]] | caption = | fullname = Лучано Спалети<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=2020-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |url-status=dead }}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|1959|3|7|df=y}} | cityofbirth = [[Черталдо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} (тренер) | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 1993 <small>(34 г.)</small> | youthyears1 = 1973–1975 |youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | youthyears2 = 1975–1978 |youthclubs2 = {{симбол2|Bisection vertical White HEX-FF0000.svg}} Алабастри Волтера | youthyears3 = 1978–1982 |youthclubs3 = {{Fb team Cuoiopelli}} | years1 = 1982–1985 |caps1 = ? |goals1 = ? |clubs1 = {{Fb team Castelfiorentino}} | years2 = 1985–1986 |caps2 = 27 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Entella Bacezza}} | years3 = 1986–1990 |caps3 = 120 |goals3 = 7 |clubs3 = {{Fb team Spezia}} | years4 = 1990–1991 |caps4 = 29 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Viareggio}} | years5 = 1991–1993 |caps5 = 53 |goals5 = 3 |clubs5 = {{Fb team Empoli}} | manageryears1 = 1993–1994 |managerclubs1 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears2 = 1994 |managerclubs2 = {{Fb team Empoli}} | manageryears3 = 1994–1995 |managerclubs3 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 1995–1998 |managerclubs4 = {{Fb team Empoli}} | manageryears5 = 1998–1999 |managerclubs5 = {{Fb team Sampdoria}} | manageryears6 = 1999–2000 |managerclubs6 = {{Fb team Venezia}} | manageryears7 = 2001 |managerclubs7 = {{Fb team Udinese}} | manageryears8 = 2002 |managerclubs8 = {{Fb team Ancona}} | manageryears9 = 2002-2005 |managerclubs9 = {{Fb team Udinese}} | manageryears10 = 2005-2009 |managerclubs10 = {{Fb team Roma}} | manageryears11 = 2009-2014 |managerclubs11 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | manageryears12 = 2016-2017 |managerclubs12 = {{Fb team Roma}} | manageryears13 = 2017-2019 |managerclubs13 = {{Fb team Inter}} | manageryears14 = 2021-2023 |managerclubs14 = {{Fb team Napoli}} | manageryears15 = 2023-2025 |managerclubs15 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears16 = 2025- |managerclubs16 = {{Fb team Juventus}} }} '''Лучано Спалети''' (роден на {{рн|7|март|1959}}, во [[Черталдо]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Моментално ја води екипата на {{Fb team (N) Juventus}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref> ==Биографија== Оженет е со Тамара, која е родена во [[Карпи]] а ја запознал во [[Ла Специја]]. Со неа имаат три деца.<ref>{{Cite web|url=https://www.spazionapoli.it/2021/10/04/spalletti-moglie-tamara/|titolo=Spalletti moglie, la storia di come si sono conosciuti Luciano e Tamara|date=4 октомври 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dilei.it/lifestyle/luciano-spalletti-chi-e-la-sua-compagna-tamara-e-quanti-figli-hanno/1309184/|title=Luciano Spalletti, chi è la sua compagna Tamara e quanti figli hanno|date=18 јуни 2021}}</ref> Тој имал брат по име Марчело, седум години постар, кој починал на 28 мај 2019 година од рак.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/lutto-per-spalletti-e-morto-il-fratello-marcello_1277859-201902a.shtml|title=LUTTO PER SPALLETTI: E' MORTO IL FRATELLO MARCELLO|date=28 мај 2019}}</ref> Од 2023 година, тој е [[Почесен граѓанин|Почесен граѓанин]] на [[Неапол]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/07/napoli-spalletti-cittadinanza-onoraria|title=Spalletti: 'Da oggi sono un official scugnizzo'|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=7 декември 2023|language=it|access-date=7 декември 2023}}</ref><ref>{{YouTube|id=2QKwzbMehTM|title=Cerimonia di conferimento della cittadinanza onoraria a Luciano Spalletti Napoli, 7 dicembre 2023}}</ref> == Играчка кариера == {{dx|[[File:Luciano Spalletti Entella Chiavari 1985-1986.jpg|thumb|upright|left|Спалети со [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] во сезоната 1985-1986]]}} Откако пораснал во младинските тимови на {{Fb team (N) Fiorentina}} и [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]], Спалети го направил своето деби со екипата на [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] во Серија Д. Следната година, тој се преселил во [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]], каде под водството на [[Џан Пјеро Вентура]],<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/14_settembre_30/come-ti-invecchia-calciatore-d4e51c30-48a2-11e4-a045-76c292c97dcc.shtml|title=Come invecchia il calciatore (e anche il mister)|access-date=20 јули 2016}}</ref> тимот стигнал до 5-тото место во [[Серија Ц2 1985-1986|Серија Ц2 првенството]]. Во 1986 година, тој отишол да игра за {{Fb team (N) Spezia}}, новопромовираниот член во Ц1 лигата: во сезоната [[Серија Ц1 1986-1987|1986-1987]], тој придонел за постигнувањето на опстанокот,<ref name=":0"/> додека во следните две сезони [[Серија Ц1 1987-1988|1987-1988]] и [[Серија Ц1 1988-1989|1988-1989]], Специја го освоила 7-мото и 3-тото место, соодветно.<ref name=":0">{{Cite web |url =http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/ |title =Il calciatore - Luciano Spalletti |dead-link =yes |archiveurl =https://web.archive.org/web/20160215215957/http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/|archivedate =15 февруари 2016}}</ref> По една сезона помината во екипата на [[ФК Вијареџо|Вијареџо]], тој се преселил во {{Fb team (N) Empoli}}, каде што ја завршил кариерата на 34-годишна возраст, играјќи го своето последно првенство во сезоната [[Серија Ц1 1992-1993|1992-1993]]. == Тренерска кариера == ===Емполи и Сампдорија=== Во сезоната 1993-1994, тој ја започнал својата кариера како тренер во младинскиот тим на {{Fb team (N) Empoli}}. На шест кола до крајот на [[Серија Ц1 1993-1994|првенството во Серија Ц1]], тој го замени [[Адријано Ломбарди]] како тренер на првиот тим, кој се мачел да излезе од зоната за испаѓање. ''„Аѕурите“'' го завршиле првенството на претпоследното место, спасувајќи се од испаѓање во плејаутот каде што ја совладале {{Fb team (N) Alessandria 1912}}. Следната сезона, Спалети повторно се вратил во младинскиот тим на Емполи, за потоа одново да добие шанса да го тренира првиот тим во [[Серија Ц1 1995-1996]]. Сезоната, полна со успеси, го видела Емполи како го освојува [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Купот на Италија за екипи од Серија Ц]] и да избори промоција во [[Серија Б]] благодарение на победата во финалето на плејофот над {{Fb team (N) Como}}.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/spalletti-carriera-profilo_68622677-202302k.shtml|title=A tutto Spalletti: da Empoli al caso Totti, fino allo scudetto col Napoli|date=18 август 2023|access-date=18 март 2026}}</ref> Во сезоната [[Серија Б 1996-1997|1996-97]], ''„Аѕурите“'' на Спалети, кои неодамна биле промовирани од втората лига, веднаш заработиле промоција во [[Серија А]], една деценија по претходното искуство на Емполи во највисоката лига. Потврден како тренер на тосканците, на своето деби во Серија А ([[Серија А 1997-1998|1997-1998]]), тренерот го одвел тимот на безбедно место, постигнувајќи опстанок на едно коло пред крајот. Откако ги оставил тосканците во првата лига, тој бил повикан да ја предводи {{Fb team (N) Sampdoria}}.<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/10/incredibile_vero_gia_finito_ritiro_ga_0_9807102756.shtml |titolo=Incredibile ma vero: già finito il ritiro blucerchiato |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 јули 1998}}</ref> Отпуштен во декември,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/12/14/mihajlovic-scatenato-fa-esonerare-spalletti.html |title=Mihajlovic scatenato fa esonerare Spalletti |author=Corrado Sannucci |publisher=la Repubblica |date=14 декември 1998|page=40}}</ref> тој бил отповикан помалку од два месеци подоцна, по оставката на [[Дејвид Плат]].<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/ |title=Platt si è dimesso |date=2 февруари 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070609/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Во преостанатите 15 кола од [[Серија А 1998-1999|првенството]], тој освоил 21 бод, но не успеал да избегне испаѓање за лигурскиот клуб.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/maggio/22/Mannini_ora_accusa_Spalletti_Colpa_ga_0_9905227612.shtml|title=Mannini ora accusa Spalletti "Colpa sua se la Samp è in B"|author=Enrico Valente|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 мај 1999}}</ref> ===Венеција, Удинезе и Анкона=== Во следната сезона. тој седнал на клупата на {{Fb team (N) Venezia}},<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/13/Spalletti_Glerean_Stringara_ecco_tecnici_ga_0_9907134664.shtml |title=Da Spalletti a Glerean e Stringara, ecco i tecnici con la nuova "patente"|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=13 јули 1999}}</ref> освојувајќи само една победа во првите два месеци од [[Серија А 1999-2000|Серија А]].<ref>{{cite web |url=http://www.repubblica.it/online/sport/sesta/milan/milan.html|titolo=Il Milan soffre col Cagliari L'Inter finisce ko a Venezia|data=18 ottobre 1999}}</ref> Лошиот почеток предизвикал негово отпуштање од функцијата,<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |title=Via Spalletti, ecco Materazzi |date=2 ноември 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070531/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |archive-date=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> но само привремено, бидејќи по неколку недели тој бил вратен на клупата.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/ |title=Lo stile Venezia |date=29 novembre 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070554/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Сепак, конечното отпуштање се случило во февруари 2000 година.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/ |title=Spalletti esonerato |date=7 февруари 2000 |access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040628233546/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/|archivedate=28 јуни 2004|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/febbraio/08/Zamparini_inventa_esonero_bis_ga_0_0002086370.shtml |title=Zamparini s'inventa l'esonero bis |author=Michele Contessa|author2=Carlo Laudisa |pubblisher=La Gazzetta dello Sport|date=8 февруари 2000}}</ref> По една година неактивност, во март 2001 година, тој бил повикан на клупата на {{Fb team (N) Udinese}} да го замени [[Лујџи Де Канио]]:<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/marzo/20/Udinese_scelto_Spalletti_ga_0_0103205783.shtml |title=L'Udinese ha scelto Spalletti|author=Luca Calamai|author2=Sebastiano Vernazza |author3=Massimo Meroi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 март 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/online/campionato/spalletti/spalletti/spalletti.html |title=Udinese, a Spalletti la panchina di De Canio|date=20 март 2001}}</ref> со 10 освоени бода во 11 кола, фриулијанците ја завршиле сезоната на дванаесеттото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0392_01_2001_0166_0043_4201357/ |title=Il Vicenza vince e retrocede |author=Andrea Iolme|publisher=[[La Stampa]]|date=18 јуни 2001|page=33}}</ref> Заменет од [[Рој Хоџсон]] за следната сезона,<ref>{{cite web|url=https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|title=Roy Hodgson nieuwe trainer van Udinese|author=Tim Vandevelde|date=22 јуни 2001|language=nl|accessdate=2025-11-16|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410055110/https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|url-status=dead}}</ref> во декември 2001 година, бил ангажиран од [[УС Анкона|Анкона]]:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/05/la-doppia-sfida-dell-ex-favo.html|title=La doppia sfida dell'ex Favo|author=Massimo Norrito|publisher=[[la Repubblica (quotidiano)|la Repubblica]]|date=5 јануари 2002|page=13}}</ref> со цел да го одведе клубот на безбедно место во [[Серија Б 2001-2002|Серија Б]],<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Ancona_Spalletti_parte_operazione_salvezza_ga_0_0201073014.shtml|title=Ancona-Spalletti: parte l'operazione salvezza|author=Vito Maggio|author2=Mimmo Cugini|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=7 јануари 2002}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |title=L'allenatore - Luciano Spalletti |dead-link=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215230909/http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |archivedate=15 февруари 2016}}</ref> стигајќи дури до осмото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,41/articleid,0281_01_2002_0149_0043_2407143/anews,true/ |title=ATTACCHI SCATENATI: 36 RETI NELL'ULTIMA GIORNATA |publisher=La Stampa|date=3 јуни 2002|page=41}}</ref> Во летото 2002 година, тој се вратил во Удинезе,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/11/Spalletti_firma_Agostinelli_presenta_ga_0_0206114613.shtml|title=Spalletti firma, Agostinelli si presenta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 јуни 2002}}</ref> за да го освои шесттото место во [[Серија А 2002-2003|првенството]] што му овозможило на клубот пласман во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот н УЕФА]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/udineselazio/udineselazio/udineselazio.html|title=Udinese, vittoria e Uefa|date=24 мај 2003}}</ref> Следната сезона, тој повторно се квалификувал со клубот за [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските турнири]], завршувајќи на седмото место во [[Серија А 2003-2004|првенството]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/maggio/17/Gilardino_gioca_poker_col_Trap_ga_10_0405178605.shtml|titolo=Gilardino gioca a poker col Trap|author=Luigi Garlando|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=17 мај 2004}}</ref> Најдобриот резултат постигнат на клупата на фриулијанците, сепак, било четвртото место во [[Серија А 2004-2005|сезоната 2004-2005]],<ref name=":2" /> подвиг што му го овозможил на Удинезе првото историско учество во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/udinesemilan1/udinesemilan1.html|title=L'Udinese pareggia con il Milan e conquista la zona Champions|date=29 мај 2005}}</ref> ===Рома=== [[File:Luciano_Spalletti.JPG|thumb|upright|left|Спалети со {{Fb team (N) Roma}} во втората половина на 2000-тите]] По завршувањето на тригодишниот период со Удинезе,<ref name=":2" /> тој станал тренер на {{Fb team (N) Roma}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Roma/Primo%20piano/2005/giugno/21spalletti.shtml|title=Spalletti: "Roma, ricominciamo"|date=21 јуни 2005}}</ref> Во текот на својата прва сезона тој остварил 11 последователни победи во [[Серија А 2005-2006|првенството]],<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Lazio/Primo_Piano/2006/02_Febbraio/26/lazioroma.shtml|title=Derby alla Roma: record storico|date=26 февруари 2006}}</ref> кое тимот го завршил на петтото место, пред да биде промовиран на второто место по скандалот ''[[Калчополи]]'';<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/05_Maggio/06/totti.shtml|title=Roma, Spalletti: "Totti in campo dal primo minuto"|date=6 мај 2006}}</ref> во [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|Купот на Италија]] ''„џалоросите“'' стигнале до финалето, каде загубиле од {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml |title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi |date=11 мај 2006}}</ref> Откако се квалификувале за [[Суперкуп на Италија 2006|Суперкупот на Италија]], по службеното доделување на титулата во првенството на ''„нероаѕурите“'', римскиот клуб бил поразен со 4-3 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] и покрај водството од 3 гола.<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 август 2006|p=3}}</ref> Во [[ФК Рома сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], тој го предводел тимот од главниот град до првата квалификација во нивната историја за „нокаут фазата“ на Лигата на шампионите,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/05/RomaVal.shtml|title=Roma promossa senza affanno|author=Gaetano De Stefano|date=5 декември 2006}}</ref> каде го елиминирале {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} во осминафиналето со нерешен резултат дома и победа во гости.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-lione/roma-lione/roma-lione.html|title=Fra Roma e Lione pari senza reti, si deciderà tutto al ritorno|date=21 февруари 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/03_Marzo/06/RomaLione.shtml|title=Roma da impazzire, travolto il Lione|author=Antonino Morici|date=6 март 2007}}</ref> Патот на Рома завршил во четвртфиналето, каде била елиминирана од {{Fb team (N) Manchester United}}, претрпувајќи катастрофален пораз од 7-1 во реваншот кој ја поништил нивната тесна победа постигната во првиот натпревар.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/04/11/champions-league-disfatta-roma-umiliazione-all-old.html|title==Champions League|author=Mattia Chiusano|publisher=la Repubblica|date=11 април 2007|page=56}}</ref> Во [[Серија А 2006-2007|првенството]] тимот го освоил второто место, со 22 бода зад Интер:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/04_Aprile/17/vigiliaroma.shtml|title=Spalletti: "Inter il top, noi una buona squadra"|author=Massimo Cecchini|date=17 април 2007}}</ref> сепак, избраниците на Спалети биле единствениот противник способен да се наметне над ''„нероаѕурите“'', поразувајќи ги со 3-1 на [[Сан Сиро|Стадионот „Џузепе Меаца“]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/04_Aprile/18/interroma.shtml|title=Grande Roma a San Siro, l'Inter rinvia la festa|author=Riccardo Pratesi|date=18 април 2007}}</ref> Одмаздата за скудетото и суперкупот против тимот од Милано се случила во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]], каде што тренерот го освоил првиот трофеј во својата кариера:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/05/10/roma-super-inter-choc-totti.html|title=Roma Super|author=Corrado Sannucci|publisher=la Repubblica |date=10 мај 2007|page=58}}</ref> триумфот од 6-2 во првиот натпревар ја запечатил конечната победа, иако Интер остварил пирова победа од само 2-1 во реваншот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/05_Maggio/18/roma_1805.shtml|title=Notte di delirio a Fiumicino|date=18 мај 2007}}</ref> Тосканскиот тренер дополнително го зголемил својот список на почести на почетокот од [[ФК Рома сезона 2007-2008|следната сезона]], освојувајќи го [[Суперкуп на Италија 2007|Суперкупот на Италија]] повторно против Интер.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml |title=La Supercoppa è della Roma|author=Antonino Morici|date=19 август 2007}}</ref> Рома ја минала групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]] пласирајќи се зад Манчестер Јунајтед,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/08/palpitazione-roma-alla-fine-pari.html|title=Palpitazione Roma, alla fine è pari|autore=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=8 ноември 2007|page=52}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/28/vucinic-fa-il-mattatore-kiev-la-roma.html|title=Vucinic fa il mattatore a Kiev |author=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=28 ноември 2007|page=66}}</ref> потоа победувајќи го {{Fb team (N) Real Madrid}} во осминафиналето со двојна победа од 2-1:<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-real-madrid/roma-real-madrid/roma-real-madrid.html|title=Pizarro-Mancini, e la Roma sogna|date=19 февруари 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/real_roma_0503.shtml |title=Una Roma da impazzire, Real k.o. al Bernabeu (1-2)|author=Riccardo Pratesi |date=5 март 2008}}</ref> елиминацијата повторно дошла во четвртфиналето, пак од Јунајтед.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-manchester/gara-olimpico/gara-olimpico.html|title=Roma, l'Olimpico è stregato|date=1 април 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/champions_league/manchester-roma/roma-fuori/roma-fuori.html|title=La Roma saluta la Champions, giallorossi fuori ma con onore|date=9 април 2008}}</ref> На фронтот [[Серија А 2007-2008|првенство]], по почетното водство, ''„џалоросите“'' биле претекнати од Интер, завршувајќи на второто место.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Catania/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/cataniaroma.shtml|title=Roma, illusione scudetto|author=Stefano Cantalupi|date=18 мај 2008}}</ref> Заостанувајќи три бода на табелата на крајот од првенството,<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/19/Rossi_Campionato_falsato__ga_10_080519065.shtml |title=De Rossi: «Campionato falsato»|author=Alessandro Catapano|author2=Massimo Cecchini |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 мај 2008}}</ref> римскиот тим морал да се задоволи повторно со освојувањето на [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|Купот на Италија]], уште еднаш на сметка на ''„нероаѕурите“''.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa, "rivincita" della Roma sull'Inter |date=24 мај 2008}}</ref> Далеку поразочарувачка од претходните била сезоната [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]], која исто така, започнала со натпревар против тимот од Милано во [[Суперкуп на Италија 2008|Суперкупот на Италија]], загубен на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]]:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa|author=Antonino Morici|date=24 август 2008}}</ref> исклучен од трката за титулата уште на есен поради кризата со резултатите,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/04/spalletti-batti-un-colpo-solo-cosi-la.html|title=Spalletti, batti un colpo: solo così la Roma può ripartire|author=Fabrizio Bocca|publisher=la Repubblica|date=4 novembre 2008|p=19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|title=Rossella Sensi: "Usciremo dalla crisi"|date=12 ноември 2008|access-date=14 декември 2020|date-archive=7 април 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407195605/https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|dead-link=yes}}</ref> римскиот тим успеал да се опорави од тешкиот почеток со пласман во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web |url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d4-0e70932c7763-b69209a604eb-1000/ |title=Spalletti elogia la Roma: "Grande risultato"|author=Marco Calabresi|date=10 декември 2008}}</ref> Сепак во таа рунда, пеналите уште еднаш биле кобни по играчите на Спалети кои на тој начин биле поразени од {{Fb team (N) Arsenal}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Italia_Inghilterra/Primo_Piano/2009/02/24/ArsenalRoma.shtml |title=Van Persie lancia l'Arsenal|author=Stefano Cantalupi|date=24 февруари 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2009/03/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-arsenal/diretta-roma-arsenal/diretta-roma-arsenal.html|titlе=La Roma beffata ai calci di rigore |author=Luigi Panella|date=11 март 2009}}</ref> Конечно ''„џалоросите“'' го завршиле [[Серија А 2008-2009|првенството]] на шесттото место, обезбедувајќи квалификација само за прелиминарните рунди на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|УЕФА Лига Европа]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/31-05-2009/torino-retrocede-b-50472261290.shtml|title=Il Torino retrocede in B, Totti aggancia Boniperti|author=Livia Taglioli|date=31 мај 2009}}</ref> Откако го предводел тимот до плсаман во групната фаза од гореспоменатото натпреварување,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/07/31/totti-scaccia-le-paure-della-roma-gent.html|title=Totti scaccia le paure della Roma|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=31 јули 2009|p=53}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/07/totti-avvia-la-festa-la-roma-esagera.html|title=Totti avvia la festa, la Roma esagera|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=7 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/21/la-solita-roma-senza-difesa-gol-di.html|title=La solita Roma senza difesa|author=Francesca Ferrazza |publisher=la Repubblica|date=21 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/28/roma-troppo-facile-passano-anche-lazio-genoa.html|title=Roma, troppo facile. Passano anche Lazio e Genoa |publisher=la Repubblica|date=28 август 2009|page=65}}</ref> на 1 септември 2009 година, Спалети поднел оставка поради несогласувања со клубот и поразите претрпени во првите кола од [[Серија А 2009-2010|првенството]].<ref>{{cite web |URL=https://www.romatoday.it/sport/spalletti-dimissioni-o-esonero-notizie-aggiornamenti-incontro-sensi.html |title=Spalletti dà l'addio: già oggi l'accordo con Ranieri?|author=Carlo Testimonia |date=1 септември 2009}}</ref> На негово место како нов тренер на Рома бил избран, [[Клаудио Раниери]].<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2009/09/01/intervista_esclusiva_spalletti_dimissioni_roma.html |title=Spalletti si confessa: perché ho lasciato la Roma|date=1 септември 2009|dead-link=yes}}</ref> ===Зенит Санкт Петербург=== [[File:Luciano Spalletti 2012 (cropped).jpg|thumb|Спалети со {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} во 2012]] На 11 декември 2009 година, било официјализирано неговото потпишување со [[Русија|рускиот]] клуб {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2009/12/sport/calcio/calciomercato/spalletti-russia/spalletti-di-nuovo-in-panca/spalletti-di-nuovo-in-panca.html|title=Spalletti, "disoccupato" solo per tre mesi|author=Francesca Ferrazza|date=11 декември 2009|access-date=13 декември 2009}}</ref> На 16 мај 2010 година, тој го освоил [[Фудбалски куп на Русија 2008-2009|Купот на Русија]]<ref>{{cite web|url=http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|titolo=Italian Spalletti leads Zenit to Russian Cup win|language=en|date=16 мај 2010 |dead-link=yes |access-date=16 мај 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519132543/http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|archive-date=19 мај 2010}}</ref> додека, на 14 ноември, тој го освоил [[Премиер лига на Русија 2010|руското првенство]], на две кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|title=Festa Spalletti: è campione di Russia con lo Zenit|date=14 декември 2010|dead-url=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215443/http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|archive-date=4 март 2016}}</ref> На 6 март 2011 година, тој исто така, го освоил и [[Суперкуп на Русија 2011|Суперкупот на Русија]], комплетирајќи ги сите национални трофеи во земјата.<ref>{{cite web|url=https://it.eurosport.yahoo.com/ticker/hub/calcio/index.html?item=2693641|title=Calcio, Supercoppa russa: Zenit-Cska Mosca 1-0|date=6 март 2011}}</ref> По постигнатите резултати, во февруари 2012 година тој го преформулирал договорот со Зенит, преземајќи вистинска улога на „менаџер“ во рамките на клубот.<ref>{{cite web|url=http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|titolo=Luciano Spalletti signs contract extension with Zenit|language=en|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211202759/http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|archivedate=11 февруари 2012}}</ref> На 28 април, тој ја освоил својата втора титула во [[Премиер лига на Русија 2011-2012|рускиот шампионат]] на три кола до крајот.<ref>{{Cite web|author=Lorenzo Nicolini|url=https://www.today.it/sport/zenit-san-pietroburgo-campione-russia-2012.html|title=Russia, Spalletti ancora Zar: lo Zenit è campione|date=29 април 2012}}</ref> Сепак, во [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|Купот на Русија]], нивниот пат завршил во четвртфиналето каде испаднале од {{Fb team (N) Dynamo Moscow}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/notizie/russia-spalletti-fuori-dalla-coppa/294044|title=Russia: Spalletti fuori dalla coppa|date=22 март 2012}}</ref> Во сезоната [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]], тие завршиле втори во [[Премиер лига на Русија 2012-2013|Премиер лигата на Русија]], со два бода зад шампионот {{Fb team (N) CSKA Moscow}}; сепак, на крајот се испоставило дека на Зенит ќе му недостасуваат бодовите од натпреварот загубен службено против Динамо Москва, поради нередите предизвикани од неговите навивачи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/11/22/news/incidenti_a_mosca_zenit_sconfitto_0-3_a_tavolino-47188333/|title=Incidenti a Mosca, Zenit sconfitto 0-3 a tavolino|date=22 ноември 2012}}</ref> На 10 март 2014 година, по разочарувачкиот почеток на сезоната, тој бил отпуштен.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2014/03/11/news/zenit_esonera_spalletti-80709561|title=Russia: lo Zenit esonera Spalletti|date=11 март 2014}}</ref> ===Враќање во Рома=== На 14 јануари 2016 година, Рома го објавила враќањето на Спалети на својата клупа,<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2016/01/luciano-spalletti-torna-alla-guida-della-roma|title=Luciano Spalletti torna alla guida della Roma|date=14 јануари 2016}}</ref> заменувајќи го отпуштениот [[Руди Гарсија]].<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/pallotta-possiamo-vincere-con-spalletti-roma-c-e-chi-rifiuta-di--944231|title=Pallotta: 'Possiamo vincere con Spalletti'. Roma, c'è chi rifiuta di indossare i Gps|date=14 јануари 2016}}</ref> Во втората половина од сезоната, тосканскиот тренер ги водел ''„џалоросите“'' до 46 освоени бода (скор од 14 победи, 4 нерешени и еден пораз); на крајот од [[Серија А 2015-2016|првенството]] ова бил најдобриот просек на бодови/натпревар меѓу сите тренери во Серија А: 2,42 наспроти 2,39 на [[Масимилијано Алегри]] (кој со својот Јувентус го освоил првенството). Тимот од главниот град на крајот од првенството го освоил третото место на табелата со 80 бодови,<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/roma-spalletti-fatto-il-nostro-dovere-complimenti-al-napoli-_1098348-201602a.shtml|title=Roma, Spalletti: "Fatto il nostro dovere, complimenti al Napoli"|access-date=16 мај 2016}}</ref> со што избориле пласман во [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017#Квалификации|квалификациите за Лигата на шампиони]]; во истото натпреварување, но во [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|тековната сезона]], Рома била елиминирана во осминафиналето од подоцнежниот европски шампион, Реал Мадрид.<ref>{{Cite web|url=https://www.forzaroma.info/news-as-roma/champions-roma-eliminata-dal-real-quante-occasioni-sprecate-foto/|title=Champions: Roma eliminata dal Real, ma quante occasioni sprecate – FOTO|author=Marco Cantagalli|date=8 март 2016|access-date=31 јануари 2017}}</ref> Сепак, почнувајќи од почетокот на февруари, голем дел од навивачите на Рома застанале на страната против тренерот поради низа расправии меѓу него и капитенот на тимот, [[Франческо Тоти]], предизвикани од недостатокот на минутажа што му била доделена, а исто така и поради физички проблеми и некои изјави дадени од вториот.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/04/17/news/roma_totti_e_ancora_determinante_ma_spalletti_non_ci_sta-137827259/|title=Roma, Totti è ancora determinante: ma Spalletti non ci sta. Alta tensione e lite tra i due|date=17 април 2016}}</ref><ref>{{Cite web|author=Marco Beltrami|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/cosa-e-successo-tra-totti-e-spalletti-storia-di-un-rapporto-difficile/|title=Cosa è successo tra Totti e Spalletti, storia di un rapporto difficile|date=16 ноември 2020|access-date=31 март 2021}}</ref> Следната сезона започнала за Рома на Спалети со неуспехот тимот да се квалификува во групната фаза од Лигата на шампионите, откако биле елиминирани од {{Fb team (N) Porto}} во плејофот; првиот натпревар завршил со резултат 1-1, но катастрофалниот пораз од 0-3 во реваншот во Рим му пресудил на тимот на Спалети.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2016/08/23/news/roma_battuta_dal_porto-146511389/ |title=Roma-Porto 0-3: disastro giallorosso, addio Champions |date=23 август 2016|access-date=16 февруари 2018}}</ref> Во [[УЕФА Лига Европа 2016-2017|УЕФА Лига Европа]], Рома испаднала во осминафиналето од Олимпик Лион, додека во [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Купот на Италија]] била елиминирани од Лацио во полуфиналето. Во [[Серија А 2016-2017|првенството]] по спектакуларниот дуел со {{Fb team (N) Napoli}}, избраниците на Спалети успеале да го освојат второто место зад {{Fb team (N) Juventus}}, а исто така ги постигнале рекордите за најмногу освоени бодови (87) и најмногу постигнати голови во една сезона на ФК Рома (90), со што Спалети надминал големи тренери од минатото на ''„џалоросите“'', како што се [[Нилс Лидхолм]] и [[Фабио Капело]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2017/05/15/news/roma_spalletti_numeri_totti_futuro-165535491/|title=Roma, Spalletti numeri da record: superati Capello e Liedholm. Ma il futuro è ancora incerto||date=15 мај 2017|access-date=16 февруари 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/roma-campionato-storico-e-record-di-punti-e-goal-realizzati/1iixiqsiclkt91jp8cj07i27h6|title=Roma, campionato 'storico': è record di punti e goal realizzati|access-date=16 февруари 2018}}</ref> На 30 мај 2017 година, тој ја напуштил Рома и бил заменет од [[Еузебио Ди Франческо]].<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/05/si-chiude-il-rapporto-di-lavoro-tra-as-roma-e-luciano-spalletti|title=Si chiude il rapporto di lavoro tra AS Roma e Luciano Spalletti|date=30 мај 2017}}</ref> ===Интер=== [[Податотека:Luciano Spalletti Inter.jpg|thumb|left|Спалети со {{Fb team (N) Inter}} во 2018]] На 9 јуни 2017 година, тој бил официјално претставен како нов тренер на Интер.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|title=Luciano Spalletti è il nuovo allenatore dell'Inter|date=9 јуни 2017|access-date=9 јуни 2017|archive-date=29 јуни 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629063722/https://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2017/06/09/news/spalletti_allenatore_inter-167685070/|title=Inter, ufficiale: Spalletti è il nuovo allenatore|author=Tiziana Cairati|date=9 јуни 2017}}</ref> Во [[Серија А 2017-2018|првенството]] тимот на ''„нероаѕурите“'' забележал одличен почеток,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/10/25/inter-implacabile-e-affannata-una-notte-da-leader-per-spalletti38.html|title=Inter implacabile e affannata una notte da leader per Spalletti|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=25 октомври 2017|page=38}}</ref> толку многу што на почетокот на декември се нашол сам на врвот на табелата и бил сè уште непоразен.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/12/04/lo-scatto-dellinter-con-perisic-che-preferi-spalletti-a-mou40.html|title=Lo scatto dell'Inter con Perisic che preferì Spalletti a Mou|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=4 dicembre 2017|page=40}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|title=Spalletti: "In testa non c'è spazio per rifiatare, restiamo svegli"|date=15 dicembre 2017|access-date=28 април 2018|archive-date=28 април 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428141804/http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|dead-link=yes}}</ref> Сепак, со доаѓањето на зимата, перформансите на тимот претрпеле нагло опаѓање, што предизвикало тие да се лизнат од врвните позиции.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/02/04/news/inter_la_crisi_d_inverno_colpisce_anche_spalletti-188032855/|title=Inter, la "crisi d'inverno" colpisce anche Spalletti|author=Tiziana Cairati|date=4 февруари 2018}}</ref> Четвртото место, последната можна позиција и минималната зацртана [[ФК Интер сезона 2017-2018|сезонска]] цел, била постигната во последното коло, со победата над {{Fb team (N) Lazio}} со 2-3 на гостински терен со што истиот противник бил престигнат на табелата благодарение на подобриот оглед во директните средби:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref> за Интер, ова било нивно враќање во најсилното европско континентално натпреварување по седум години.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/05/20/news/lazio-inter_2-3_rimonta_nel_finale_nerazzurri_in_champions-196933076/|title=Lazio-Inter 2-3: Vecino chiude la rimonta nel finale, nerazzurri in Champions|author=Antonio Farinola|date=20 мај 2018}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|Купот на Италија]], патувањето на ''„нероаѕурите“'' завршило во четвртфиналето со пораз во [[Дерби дела Мадонина|Миланското дерби]] против {{Fb team (N) Milan}}.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Milan/27-12-2017/milan-inter-1-0-cutrone-supplementare-decide-derby-240505807004.shtml|title=Milan-Inter 1-0, Cutrone nel supplementare decide il derby|author=Valerio Clari|date=27 декември 2017}}</ref> Во [[ФК Интер сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] тимот имал лош старт,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/27-08-2018/inter-spalletti-come-de-boer-peggio-solo-radice-290504699835.shtml|title=Inter, Spalletti eguaglia De Boer: peggio solo 35 anni fa|author=Daniele Polidoro|date=27 август 2018}}</ref> пред да постигне серија последователни победи што го вратиле во горните ешалони на табелата;<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2018/11/03/news/inter_genoa_partita_gagliardini_politano-210696305/|title=Inter-Genoa 5-0: show nerazzurro con Gagliardini, Politano, Joao Mario e Nainggolan|date=3 ноември 2018}}</ref> на крајот од првата половина од сезоната, Интер бил трет.<ref>{{cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/notizie/empoli-inter-0-1-keita-fa-l-icardi-un-colpo-biliardo-db1db3ea-0b72-11e9-aa07-eb4c2c5595dd.shtml|title=Empoli-Inter 0-1, Keita blinda il terzo posto|author=Guido De Carolis|date=29 декември 2018}}</ref> Сепак, ''„нероаѕурите“'' доживеале уште еден пад во формата во текот на зимските месеци, но останале во конкуренција за квалификација во најсилното натпреварување на континентот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/17-03-2019/milan-inter-2-3-nerazzurri-vincono-derby-contro-sorpassano-3202284149975.shtml|title=Milan-Inter 2-3: i nerazzurri vincono il derby e contro-sorpassano|author=Alessandra Gozzini|date=17 март 2019}}</ref> Уште еднаш, потребно било да се стигне до последното коло за математички целта да биде остварена: победата од 2-1 на домашен терен против Емполи му овозможила на Интер да го потврди четвртото место од претходната година и да се врати во [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/26-05-2019/pazza-inter-ma-fine-keita-ninja-portano-champions-empoli-b-3301960042956.shtml|title=Pazza Inter, ma alla fine Keita e il Ninja la portano in Champions: Empoli in B|author=Valerio Clari|date=26 мај 2019}}</ref> Во тековната сезона, Интер бил елиминиран уште во групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|Лигата на шампионите]]<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Inter/11-12-2018/inter-psv-1-1-gol-lozano-icardi-nerazzurri-europa-league-3101171061589.shtml|title=Inter-Psv 1-1: gol di Lozano e Icardi, nerazzurri in Europa League|author=Valerio Clari|date=11 декември 2018}}</ref> селејќи се во [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|Лига Европа]], каде пак биле елиминирани од [[Ајнтрахт Франкфурт]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2019/03/14/news/europa_league_inter-salisburgo-221577559/|title=Inter-Eintracht 0-1, nerazzurri fuori dall'Europa League|author=Diego Costa|date=14 март 2019}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|Купот на Италија]] патувањето било прекинато против Лацио во четвртфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/01/31/news/coppa_italia_inter_lazio_quarti_di_finale-217967959/?refresh_ce|title=Coppa Italia, Inter-Lazio 4-5 ai rigori: biancocelesti in semifinale|author=Diego Costa|date=31 јануари 2019}}</ref> На крајот од првенството, и покрај тоа што ја постигнал минималната сезонска цел, тој не бил повторно потврден од клубот од Милано.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|title=Nota del Club in merito al ruolo di allenatore della Prima Squadra|date=30 maggio 2019|access-date=30 мај 2019|archive-date=30 мај 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530083930/https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|dead-link=yes}}</ref> ===Наполи=== {{Цитат 2|Силни луѓе, силни судбини, слаби луѓе, слаби судбини. Нема друго објаснување.|Лучано Спалети<ref>{{cite web|https://www.rainews.it/tgr/campania/articoli/2023/04/spalletti-uomini-forti-destini-forti-b77a3c42-fc12-4b81-9652-d3cf223ab64e.html|title=Spalletti, uomini forti destini forti|date=4 мај 2023}}</ref>}} По двегодишна пауза, тој бил назначен за нов тренер на Наполи на 29 мај 2021 година.<ref>{{cite web|url=https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|title=De Laurentiis: Benvenuto Luciano Spalletti, insieme faremo un gran lavoro|date=29 maggio 2021|access-date=30 мај 2021|archive-date=1 јуни 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601175538/https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|dead-link=yes}}</ref> Дебитирал на клупата на ''„партенопеите“'' на 22 август, победувајќи ја со 2-0 Венеција во првото коло од [[Серија А 2021-2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/22-08-2021/osimhen-espulso-rigore-sbagliato-ma-napoli-piu-forte-2-0-venezia-420650846961.shtml|title=Osimhen espulso e un rigore sbagliato, ma il Napoli è più forte: 2-0 al Venezia|date=22 август 2021}}</ref> На 23 септември, победувајќи ја Сампдорија со 4-0 на гостински терен, тој станал првиот тренер кој ги добил своите први пет првенствени натпревари во дебитантската сезона како тренер на Наполи, рекорд што претходно го држел [[Рафаел Бенитес]], кој ги добил првите четири натпревари во [[Серија А 2013-2014|сезоната 2013-2014]].<ref>{{cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/record-per-spalletti-col-napoli-e-il-primo-a-vincere-tutte-le-prime-cinque-partite-1587732|title=Record per Spalletti col Napoli: è il primo a vincere tutte le prime cinque partite|date=23 септември 2021|access-date=23 септември 2021}}</ref> Наполи под водството на Спалети го завршил првенството на третото место, со што се избориле за враќање во Лигата на шампионите по две години отсуство.<ref>{{Cite web|url=https://napoli.repubblica.it/sport/2022/05/02/news/il_napoli_torna_in_champions-347748436/|title=Il Napoli torna in Champions|date=2 мај 2022}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|Купот на Италија]] биле елиминирани во осминафиналето од {{Fb team (N) Fiorentina}} (2-5),<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/13-01-2022/coppa-italia-napoli-fiorentina-2-4-gol-vlahovic-mertens-biraghi-petagna-venuti-piatek-430899753267.shtml|title=Il Napoli rimonta in 9 al 95', poi ai supplementari è solo Viola. E Piatek segna subito|date=13 јануари 2022}}</ref> додека во Лига Европа настапот им завршил во првата рунда од нокаут фазата, после поразот од {{Fb team (N) Barcelona}} на [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|стадионот „Марадона“]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/24-02-2022/napoli-barcellona-2-4-catalani-ottavi-europa-league-4301588825714.shtml|title=Troppo Barça per il Napoli: vince 4-2 al Maradona e passa agli ottavi|date=24 февруари 2022}}</ref> Сезоната [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] започнала со победа, откако во првото коло на [[Серија А 2022-2023|Серија А]] била совладана {{Fb team (N) Verona}} во гости со 2-5.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Verona/15-08-2022/verona-napoli-2-5-show-azzurro-brilla-stella-kvaratskhelia-4401891810560.shtml|title=Napoli, è subito show: cinquina al Verona, brilla la stella di Kvaratskhelia|date=15 август 2022}}</ref> На 4 октомври 2019 година, со победата над {{Fb team (N) Ajax}} на [[Јохан Кројф Арена]] со 6-1, Спалети ја остварил најголемата победа на Наполи во меѓународните натпреварувања (изедначена со онаа Наполи-[[ФК Влазнија Скадар|Влазнија]] 5-0 во [[Куп на УЕФА 2008-2009|Купот на УЕФА 2008-2009]]), како и нивната најголема победа на гостински терен во нивната клупска историја.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/04-10-2022/ajax-napoli-1-6-doppietta-raspadori-lorenzo-zielinski-kvara-simeone-450484915452.shtml|title=Anche in Champions il Napoli è una meraviglia: va sotto ma poi ne segna 6 all'Ajax!|date=4 октомври 2022}}</ref> Единаесет дена подоцна, со тесната победа над Рома (0-1), Спалети го изедначил најголемиот број на последователни добиени натпревари на Наполи помеѓу првенството и куповите (11), рекорд поставен од поранешниот тренер [[Отавио Бјанки]] во [[ФК Наполи сезона 1986-1987|сезоната 1986-1987]], годината во која Наполи го освоил своето прво [[Скудето]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2022/10/24/news/spalletti_napoli_marcia_da_record-371470551/|title=Napoli, Spalletti e una marcia da record: 11 vittorie di fila, come nell'anno del primo scudetto|date=24 октомври 2022}}</ref> Овој рекорд бил надминат на 26 октомври, благодарение на успехот со 3-0 над {{Fb team (N) Rangers}} во групната фаза на Лигата на шампионите.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/26-10-2022/napoli-rangers-3-0-doppietta-simeone-ostigard-450824821020.shtml|title=Il Napoli è sempre uno spettacolo: 3-0 ai Rangers. Ma per il primo posto...|date=26 октомври 2022}}</ref> Серијата позитивни резултати (17) била прекината на 1 ноември, за време на натпреварот против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], кој завршил со резултат од 2-0 во корист на Англичаните, но кој немал никакво влијание врз пласманот во групата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/01-11-2022/champions-liverpool-napoli-2-0-spalletti-primo-girone-450914221532.shtml|title=Napoli, ko che non fa male: il Liverpool ne segna due nel finale, ma Spalletti è primo|date=1 ноември 2022}}</ref> На 12 ноември, благодарение на победата од 3-2 на домашен терен против Удинезе, тие стигнале до единаесет последователни победи во Серија А, надминувајќи го клупскиот рекорд поставен во [[Серија А 2017-2018|сезоната 2017-2018]] кога клубот бил предводен од [[Маурицио Сари]] (10).<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/12-11-2022/napoli-udinese-3-2-decidono-gol-osimhen-zielinski-ed-elmas-4501081406591.shtml|title=Il Napoli è irresistibile: 11 vittorie consecutive. Ma che paura nel finale con l'Udinese|date=12 ноември 2022}}</ref> Првиот пораз во лигата дошол на 4 јануари 2023 година против Интер, кој го добил натпреварот со 1-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/04-01-2023/inter-napoli-1-0-gol-dzeko-4501815529883.shtml|title=Dzeko, capocciata al Napoli. L'Inter riapre la corsa scudetto|date=4 јануари 2023}}</ref> На 13 јануари, тимот на Спалети го победил Јувентус со 5-1; последниот пат, кога ''„партенопеите“'' постигнале пет гола против тимот од Торино било во 1990 година, за време на натпреварот од [[Суперкуп на Италија 1990|Суперкупот на Италија]], кој завршил со истиот резултат.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/13-01-2023/napoli-juve-5-1-osimhen-2-kvaratskhelia-maria-rrahmani-elmas-4501949709248.shtml|title=Kvara e Osimhen schiantano la Juve. Il Napoli vola a +10 e spacca il campionato|date=13 јануари 2023}}</ref> Сепак, само пет дена подоцна, Наполи шокантно бил елиминиран од [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|Купот на Италија]] од страна на {{Fb team (N) Cremonese}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/17-01-2023/coppa-italia-napoli-cremonese-finisce-rigori-4502012995473.shtml|title=Clamoroso al Maradona: il Napoli piange, Cremonese avanti ai rigori. Ballardini, che prima!|date=17 јануари 2023}}</ref> На 21 јануари, благодарение на победата на гости против {{Fb team (N) Salernitana}} (0-2), тој станал тренерот со најмногу добиени натпревари во историјата на Серија А (276) во ерата на три бода за победа.<ref name="recordvittorie">{{Cite web|url=https://www.calcioinpillole.com/napoli-arriva-un-grande-record-per-luciano-spalletti-il-dato/|title=Napoli, Luciano Spalletti conquista un grande primato: il dato|date=21 јануари 2023}}</ref> На 17 февруари, за време на победата од 0-2 на гости кај {{Fb team (N) Sassuolo}},<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmattino.it/sport/sscnapoli/sassuolo_napoli_0_2_diretta_risultato_gol-7236809.html|title=Sassuolo-Napoli 0-2: dominio anche a Reggio Emilia, si vola a + 18|date=17 февруари 2023}}</ref> го достигнал 1000-тиот натпревар кој го водел од клупата во кариерата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/storie/17-02-2023/spalletti-1000-panchine-allenatore-empoli-napoli-460271531210/|title=Dall'Empoli al Napoli passando per Inter e Roma: Spalletti diventa mister 1000 panchine|date=17 февруари 2023}}</ref> На 15 март, благодарение на победата од 3-0 на домашен терен над Ајнтрахт Франкфурт (вкупен резултат 5-0), Наполи се пласирал во четвртфиналето на Лигата на шампионите, подвиг што никогаш претходно клубот не го остварил.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/15-03-2023/champions-league-napoli-eintracht-3-0-doppietta-osimhen-rigore-zielinski-460684672680.shtml|title=Il Napoli si diverte, Osimhen di più: comodo tris all'Eintracht, Spalletti ai quarti|date=15 март 2023}}</ref> Европската кампања завршила во четвртфиналето, каде што Милан ги совладал ''„аѕурите“'' со вкупен резултат 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/18-04-2023/napoli-milan-1-1-gol-giroud-osimhen-rossoneri-semifinale-champions-4601192233349.shtml|title=Delirio Milan: fa 1-1 a Napoli e vola in semifinale di Champions!|date=18 април 2023}}</ref> На 4 мај, благодарение на ремито во гости против Удинезе (1-1), тој го освоил своето прво скудето во кариерата на дури пет кола пред крајот,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/04-05-2023/scudetto-napoli-campione-d-italia-la-terza-volta-4601354295987.shtml|title=Napoli, finalmente festa: campione d'Italia per la terza volta!|date=4 мај 2023}}</ref> станувајќи најстариот тренер кој ја освоил титулата, со 64 години и 58 дена;<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://gianlucadimarzio.com/it/napoli-spalletti-record-scudetto-serie-a-news-2023|title=Napoli, Luciano Spalletti è l'allenatore più anziano di sempre a vincere lo Scudetto|date=5 мај 2023}}</ref> за ''„партенопеите“'', ова било трето Скудето во нивната клупска историја, 33 години по [[Серија А 1989-1990|претходното]].<ref>{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/speciale-scudetto/notizie/napoli-scudetto-campione-italia-2023-7b109ff8-e66f-11ed-9136-d5229c509a57.shtml|title=Il Napoli ha vinto lo scudetto: è Campione d’Italia 33 anni dopo Maradona. De Laurentiis: «Vittoria assieme»|date=4 мај 2023}}</ref> На крајот од сезоната, Спалети ја освоил наградата за [[Серија А награди#Најдобар тренер|најдобар тренер во Серија А]].<ref>{{Cite web|url=https://www.legaseriea.it/it/media/serie-a/serieas.hiwaymedia.it/media/serie-a/il-coach-of-the-season-2022-2023|title=IL COACH OF THE SEASON 2022/2023|access-date=01 giugno 2023|dead-link=yes}}</ref> По завршувањето на победничката сезоната во Серија А, тренерот ја објавил својата одлука да не ја продолжи својата авантура со Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/napoli/2023/05/29-108347676/napoli_spalletti_sono_stanco_mi_fermo_un_anno_e_non_cambio_idea_|title=Napoli, Spalletti lascia: "Sono stanco, mi fermo un anno" e svela il motivo|date=29 мај 2023}}</ref> ===Италија=== [[File:Norway Italy - June 2025 A 44.jpg|thumb|Спалети (десно) како селектор на {{NazNB|FUrep|ITA}} во 2025, заедно со шефот на делегацијата [[Џанлујџи Буфон]] и својот асистент [[Марко Доменикини]]]] На 18 август 2023 година, тој бил официјално назначен за нов селектор на [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската фудбалска репрезентација]] почнувајќи од 1 септември, заменувајќи го [[Роберто Манчини]] кој поднел оставка.<ref>{{Cite web|url=https://figc.it/it/nazionali/news/luciano-spalletti-%C3%A8-il-nuovo-commissario-tecnico-della-nazionale-gravina-il-suo-entusiasmo-e-la-sua-competenza-saranno-fondamentali/|title=Luciano Spalletti è il nuovo Commissario Tecnico della Nazionale. Gravina: "Il suo entusiasmo e la sua competenza saranno fondamentali"|date=18 август 2023}}</ref> Своето деби на клупата го имал на 9 септември, во ремито 1-1 против {{NazNB|FUrep|MKD}}, во натпревар од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/09-09-2023/macedonia-italia-1-1-gol-di-immobile-e-bardhi.shtml|title=Macedonia ancora indigesta, l'Italia pareggia 1-1 e Spalletti si gioca tutto a Milano|date=9 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 12 септември, дошла првата победа како селектор на ''„аѕурите“'', на Сан Сиро против {{NazNB|FUrep|UKR}} со 2-1.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/12-09-2023/italia-ucraina-2-1-doppietta-frattesi-spalletti-prima-vittoria.shtml|title=L'Italia batte l'Ucraina con super Frattesi: prima gioia azzurra per Spalletti|date=12 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 20 ноември, благодарение на ремито на гостински терен во реваншот против Украина (0-0), Спалети успеал да и обезбеди квалификација на Италија за Европското првенство во [[Германија]].<ref>{{cite web |url=https://www.adnkronos.com/sport/diretta-ucraina-italia-match-decisivo-per-euro-2024_5LugdDGkAkUy0xCZV58Pwr|title=Ucraina-Italia 0-0, Nazionale di Spalletti qualificata a Euro 2024|date=20 ноември 2023|access-date=21 ноември 2023}}</ref> Европското првенство, сепак, се покажало како разочарувачко: откако избраниците на Спалети едвај ја поминале [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групната фаза]], победувајќи ја {{NazNB|FUrep|ALB}} со 2-1,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/15-06-2024/italia-albania-bastoni-barella-bajrami-partita-europei-2024.shtml|title=Bajrami ci spaventa, poi Bastoni e Barella ribaltano l'Albania. Italia, è un bell'esordio|date=15 јуни 2024}}</ref> губејќи со 0-1 против {{NazNB|FUrep|ESP}}<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/20-06-2024/spagna-italia-autogol-calafiori-europei-2024.shtml|title=Italia, che lezione dalla Spagna: la Roja domina per 94', Azzurri k.o. per un autogol di Calafiori|date=20 јуни 2024}}</ref> и играјќи нерешено 1-1 со израмнувачки погодок во последните минути против {{NazNB|FUrep|HRV}},<ref>{{Cite web|url=https://tg24.sky.it/sport/2024/06/24/italia-croazia-europei-risultato-gol|title=Euro 2024, Italia-Croazia 1-1: segna Zaccagni, azzurri conquistano ottavi al 98'. VIDEO|date=24 јуни 2024}}</ref> турнирот за италијанците завршил во осминафиналето елиминирани од {{NazNB|FUrep|SUI}}, која победила со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/29-06-2024/svizzera-italia-2-0-gol-di-freuler-e-vargas-spalletti-fuori-dall-europeo.shtml|title=L'Italia perde la faccia! La Svizzera passeggia e vince 2-0, Azzurri fuori dall'Europeo|date=29 јуни 2024}}</ref> Во [[УЕФА Лига на нации 2024-2025|2024-2025]] изданието на [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]], Италија ја завршила групата на второто место, зад {{NazNB|FUrep|FRA}}, но потоа била елиминирана од натпреварувањето во четвртфиналето од {{NazNB|FUrep|GER}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/03/23/nations-league-germania-italia-3-3-azzurri-eliminati_0faa26aa-7188-49e6-ac28-bc6f7a8e0e77.html|title=Nations League: Germania-Italia 3-3, azzurri eliminati|access-date=2025-06-08}}</ref> Во последователните [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА)|квалификации]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] ''„аѕурите“'' биле сместени во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И]], заедно со {{NazNB|FUrep|NOR}}, {{NazNB|FUrep|ISR}}, {{NazNB|FUrep|EST}} и {{NazNB|FUrep|MDA}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.olympics.com/it/notizie/italia-qualificazioni-mondiali-calcio-2026-programma-calendario-avversarie-dove-vedere|title=Italia alle qualificazioni dei Mondiali di calcio 2026: programma, calendario, avversarie}}</ref> Италија го загубила својот прв квалификациски натпревар со 3-0 од Норвешка во [[Осло]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/qualificazioni-mondiali-2026/norvegia-italia-3-0-esordio-da-incubo-crollo-oslo_99278432-202502k.shtml|title=Qualificazioni Mondiali, Norvegia-Italia 3-0: esordio da incubo per gli Azzurri, crollo totale a Oslo}}</ref> Два дена по поразот, на 8 јуни 2025 година, самиот Спалети на прес-конференција објавил дека ќе биде отпуштен по крајот на следниот натпревар против Молдавија,<ref>{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/italia-moldova-sarà-lultima-partita-da-ct-della-nazionale-di-luciano-spalletti-voglio-chiudere-con-una-vittoria/|title=Italia-Moldova sarà l'ultima partita da Ct della Nazionale di Luciano Spalletti: "Voglio chiudere con una vittoria"|date=2025-06-08|access-date=2025-06-08}}</ref> добиен со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/maratona/2025/06/calcio-qualificazioni-mondiali-2026-italia-moldavia-ultima-spalletti-diretta-rai1-e-streaming-rainews-it-highlights-gol-cronaca-testuale-cadb3dc6-8d63-44bf-a1e8-824a7c64a11f.html|title=L'Italia batte 2 a 0 la Moldavia, congedo triste per Spalletti|date=2025-06-09|access-date=2025-06-13}}</ref> Тосканскиот тренер го завршил своето селекторско искуство на чело на националниот тим по 24 натпревари, со резултат од 12 победи, 6 нерешени и 6 порази.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/italia-si-chiude-l-era-spalletti-da-skopje-a-oslo-storia-di-un-amore-mai-nato_99355602-202502k.shtml|title=Italia, si chiude l'era Spalletti: da Skopje a Oslo, storia di un amore mai nato|date=8 јуни 2025|access-date=9 јуни 2025}}</ref> === Јувентус === По отпуштањето на [[Игор Тудор]], на 30 октомври 2025 година, тој станал нов тренер на Јувентус, потпишувајќи договор со важност до крајот на [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сезоната]].<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2025/10/31/news/spalletti_juventus_ufficiale-424949566/|title=Spalletti e la Juventus ripartono insieme: “Scriviamo la storia”|date=31 октомври 2025|access-date=31 октомври 2025}}</ref> Неговото деби на клупата на ''„бјанконерите“'' дошло два дена подоцна, во натпреварот од [[Серија А 2025-2026|првенството]] добиен со 1-2 во гости против Кремонезе.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-11-2025/cremonese-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Kostic e Cambiaso lanciano la Juve di Spalletti, alla Cremonese non basta Vardy|date=1 ноември 2025|access-date=1 ноември 2025}}</ref> Три дена подоцна, го имал своето деби со Јувентус во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]], со нерешен резултат 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Sporting Lisboa}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/04-11-2025/juve-sporting-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve ritrova un grande Vlahovic, ma con lo Sporting è solo 1-1. E la Champions resta dura|date=4 ноември 2025|access-date=4 ноември 2025}}</ref> Почетокот бил карактеризиран со одлични резултати и одлична игра, особено помеѓу декември и јануари.<ref>{{Cite web|author=Emanuele Gamba|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2026/01/08/news/juventus_spalletti_recupero_punti_juve-425081268/|title=La psicologia di Spalletti ha risollevato la Juve|access-date=27 јануари 2026|date=7 декември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/juventus-spalletti-statistiche-champions-rinnovo-contratto_108343882-202602k.shtml|title=Punti, gioco e capitali rivalutati: ecco perché Spalletti è l'uomo giusto per il presente e il futuro Juve|access-date=27 јануари 2026|date=27 јануари 2026}}</ref> Екипата претрпела мал пад во однос на резултатите во февруари, сепак, првата посериозна криза дошла со елиминациите, во четвртфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|Купот на Италија]] од {{Fb team (N) Atalanta}} (натпреварот бил изгубен со 3-0)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Atalanta/05-02-2026/atalanta-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-coppa-italia.shtml|title=Atalanta-show, Juve shock: Spalletti ne prende tre, Dea in semifinale di Coppa Italia|date=5 февруари 2026|access-date=6 февруари 2026}}</ref> и во плејоф рундата на Лигата на шампионите од {{Fb team (N) Galatasaray}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-02-2026/galatasaray-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=Juve, è una figuraccia storica: il Galatasaray la schianta 5-2, ora per gli ottavi servirà un'impresa|date=17 февруари 2026|access-date=26 февруари 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-02-2026/juventus-galatasaray-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve rimonta il Gala e si illude, poi crolla ai supplementari: Spalletti è fuori dalla Champions|date=25 февруари 2026|accesso=26 февруари 2026}}</ref> На 10 април 2026 година, додека тимот во тоа време бил петти на табелата и во полн ек во трката за Лигата на шампионите, тој го обновил договорот до 30 јуни 2028 година.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/rinnovo-luciano-spalletti-2028|title=Luciano Spalletti rinnova con la Juventus fino al 2028|date=10 април 2026|access-date=10 април 2026}}</ref> И покрај тоа што во поголемиот дел од сезоната Јувентус бил меѓу првите четири, во претпоследното коло со поразот од 0-2 од Фјорентина на [[Стадион Јувентус|домашен терен]],<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-05-2026/juve-fiorentina-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Harakiri Juve: sprofonda in casa con la Fiorentina, Spalletti è sesto. Per la Champions serve un miracolo|date=17 мај 2026|access-date=24 мај 2026}}</ref> паднале на шесттото место, позиција на која и го завршиле првенството, што резултирало со неуспех да се квалификуваат за следната сезона во [[УЕФА Лига на шампиони 2026-2027|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|author=Fabio Russo|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/24-05-2026/torino-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Juve, niente miracolo: un bel Toro rimonta, Spalletti va in Europa League|date=24 мај 2026|access-date=25 мај 2026}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 1982-1983 || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1983-1984 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1984-1985 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- !colspan="3"| Вкупно Кастелфјорентино || ? || ? || || - || - || || - || - || || - || - || ? || ? |- | [[ФК Ентела Бакеца сезона 1985-1986|1985-1986]] || {{flagsport|ITA}} [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] || [[Серија Ц2 1985-1986|Ц2]] || 27 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1985-1986|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 27+ || 2+ |- | [[Специја Калчо сезона 1986-1987|1986-1987]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Spezia}} || [[Серија Ц1 1986-1987|Ц1]] || 31 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1986-1987|КИ-Ц]] || 8 || 2 || - || - || - || - || - || - || 39 || 4 |- | [[Специја Калчо сезона 1987-1988|1987-1988]] || [[Серија Ц1 1987-1988|Ц1]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1987-1988|КИ-Ц]] || 7 || 1 || - || - || - || - || - || - || 39 || 2 |- | [[Специја Калчо сезона 1988-1989|1988-1989]] || [[Серија Ц1 1988-1989|Ц1]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 1988-1989|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1988-1989|КИ-Ц]] || 5+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 3 |- | [[Специја Калчо сезона 1989-1990|1989-1990]] || [[Серија Ц1 1989-1990|Ц1]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1989-1990|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1989-1990|КИ-Ц]] || 1+3 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 28 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Специја || 120 || 7 || || 26 || 4 || || - || - || || - || - || 146 || 11 |- | [[ФК Вијареџо сезона 1990-1991|1990-1991]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Вијареџо|Вијареџо]] || [[Серија Ц2 1990-1991|Ц2]] || 29 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1990-1991|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 29+ || 1+ |- | [[ФК Емполи сезона 1991-1992|1991-1992]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1991-1992|Ц1]] || 31 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1991-1992|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1991-1992|КИ-Ц]] || 2+3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 1 |- | [[ФК Емполи сезона 1992-1993|1992-1993]] || [[Серија Ц1 1992-1993|Ц1]] || 22 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 1992-1993|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1992-1993|КИ-Ц]] || 1+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 24 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 53 || 3 || || 7 || 0 || || - || - || || - || - || 60 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 229+ || 13+ || || 33+ || 4+ || || - || - || || - || - || 262+ || 17+ |} ==Тренерска статистика== ===Клубови=== ''Статистиката е ажурирана на 24 мај 2026.'' {|class="wikitable" style="font-size:85%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Емполи сезона 1993-1994|апр.-јун. 1994]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1993-1994|Ц1]] || 6+2<ref name="play-out">Плејаут.</ref> || 1+1<ref name="play-out"/> || 2+1<ref name="play-out"/> || 3+0 || [[Фудбалски куп на Италија 1993-1994|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1993-1994|КИ-Ц]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|8|2|3|3}} || ''наз. <small>(16.)</small>'', крај 17. место |- | [[ФК Емполи сезона 1995-1996|1995-1996]] || [[Серија Ц1 1995-1996|Ц1]] || 34+3<ref name="play-off">Плејоф.</ref> || 17+3<ref name="play-off"/> || 11+0 || 6+0 || '''[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1995-1996|КИ-Ц]]''' || 14 || 9 || 4 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|51|29|15|7}} || 3. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1996-1997|1996-1997]] || [[Серија Б 1996-1997|Б]] || 38 || 17 || 13 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 1996-1997|КИ]] || 3 || 1 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|41|18|14|9}} || 2. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1997-1998|1997-1998]] || [[Серија А 1997-1998|А]] || 34 || 10 || 7 || 17 || [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|10|8|18}} || 13. место |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 117 || 49 || 34 || 34 || || 19 || 10 || 6 || 3 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|136|59|40|37}} || |- | [[ФК Сампдорија сезона 1998-1999|авг.-дек. 1998, фев.-јун. 1999]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Sampdoria}} || [[Серија А 1998-1999|А]] || 28 || 9 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 1998-1999|КИ]] || 4 || 1 || 1 || 2 || [[Интертото куп 1998|ИК]] || 6 || 4 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|38|14|8|16}} || ''отп. <small>(14.)</small>'', ''наз. <small>(16.)</small>'', к. 16. {{fall}} (И) |-0 | [[ФК Венеција сезона 1999-2000|1999-фев. 2000]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Venezia}} || [[Серија А 1999-2000|А]] || 17 || 4 || 3 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 1999-2000|КИ]] || 6 || 2 || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|23|6|6|11}} || ''отп. <small>(17.)</small>'', ''наз. <small>(17.)</small>'', ''отп. <small>(13.)</small>'' |- | [[Удинезе Калчо сезона 2000-2001|мар.-јун. 2001]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2000-2001|А]] || 11 || 2 || 4 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Интертото куп 2000|ИК]]+[[Куп на УЕФА 2000-2001|КУ]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - {{WDL|11|2|4|5}} || ''наз. <small>(12.)</small>'', крај 12. место |- | [[Анкона Калчо сезона 2001-2002|јан.-јун. 2002]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Ancona}} || [[Серија Б 2001-2002|Б]] || 20 || 8 || 5 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|20|8|5|7}} || ''наз. <small>(14.)</small>'', крај 8. место |- | [[Udinese Calcio 2002-2003|2002-2003]] || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Serie A 2002-2003|A]] || 34 || 16 || 8 || 10 || [[Coppa Italia 2002-2003|CI]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|17|8|11}} || 6º |- | [[Udinese Calcio 2003-2004|2003-2004]] || [[Serie A 2003-2004|A]] || 34 || 13 || 11 || 10 || [[Coppa Italia 2003-2004|CI]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[Coppa UEFA 2003-2004|CU]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|40|16|12|12}} || 7º |- | [[Udinese Calcio 2004-2005|2004-2005]] || [[Serie A 2004-2005|A]] || 38 || 17 || 11 || 10 || [[Coppa Italia 2004-2005|CI]] || 6 || 2 || 1 || 3 || [[Coppa UEFA 2004-2005|CU]] || 2<ref name="Nei turni preliminari">Nei turni preliminari</ref> || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|46|20|12|14}} || 4º |- !colspan="3"|Totale Udinese || 117 || 48 || 34 || 35 || || 12 || 5 || 2 || 5 || || 4 || 2 || 0 || 2 || || - || - || - || - {{WDLtot|133|55|36|42}} || |- | [[Associazione Sportiva Roma 2005-2006|2005-2006]] || rowspan="5"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Serie A 2005-2006|A]] || 38 || 19 || 12 || 7 || [[Coppa Italia 2005-2006|CI]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Coppa UEFA 2005-2006|CU]] || 10<ref name="2 nei turni preliminari">2 nei turni preliminari</ref> || 6 || 2 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|56|29|15|12}} || 2º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2006-2007|2006-2007]] || [[Serie A 2006-2007|A]] || 38 || 22 || 9 || 7 || '''[[Coppa Italia 2006-2007|CI]]''' || 8 || 5 || 2 || 1 || [[UEFA Champions League 2006-2007|UCL]] || 10 || 5 || 2 || 3 || [[Supercoppa italiana 2006|SI]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|57|32|13|12}} || 2º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2007-2008|2007-2008]] || [[Serie A 2007-2008|A]] || 38 || 24 || 10 || 4 || '''[[Coppa Italia 2007-2008|CI]]''' || 7 || 4 || 2 || 1 || [[UEFA Champions League 2007-2008|UCL]] || 10 || 5 || 2 || 3 || '''[[Supercoppa italiana 2007|SI]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|34|14|8}} || 2º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2008-2009|2008-2009]] || [[Serie A 2008-2009|A]] || 38 || 18 || 9 || 11 || [[Coppa Italia 2008-2009|CI]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2008-2009|UCL]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Supercoppa italiana 2008|SI]] || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|49|23|11|15}} || 6º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2009-2010|lug.-ago. 2009]] || [[Serie A 2009-2010|A]] || 2 || 0 || 0 || 2 || [[Coppa Italia 2009-2010|CI]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[UEFA Europa League 2009-2010|UEL]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/> || 3 || 1 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|6|3|1|2}} || ''Dimiss.'' |- | [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2010|2010]] || rowspan="5"|{{flagsport|RUS}}<br>{{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} || '''[[Prem'er-Liga 2010|PL]]''' || 30 || 20 || 8 || 2 || '''[[Kubok Rossii 2009-2010|KR]]''' || 4 || 4 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|34|24|8|2}} || '''1º''' |- |rowspan=2| [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2011-2012|2011-2012]] || rowspan="2"| '''[[Prem'er-Liga 2011-2012|PL]]''' || 30 || 17 || 10 || 3 || [[Kubok Rossii 2010-2011|KR]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2010-2011|UCL]]+[[UEFA Europa League 2010-2011|UEL]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 2+8 || 1+0 || 1+2 || '''[[Superkubok Rossii 2011|SR]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|49|31|11|7}} || rowspan="2"|'''1º''' |- || 14 || 7 || 6 || 1 || [[Kubok Rossii 2011-2012|KR]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2011-2012|UCL]] || 8 || 3 || 3 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|23|10|9|4}} |- | [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2012-2013|2012-2013]] || [[Prem'er-Liga 2012-2013|PL]] || 30 || 18 || 8 || 4 || [[Kubok Rossii 2012-2013|KR]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[UEFA Champions League 2012-2013|UCL]]+[[UEFA Europa League 2012-2013|UEL]] || 6+4 || 2+2 || 1+0 || 3+2 || [[Superkubok Rossii 2012|SR]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|45|24|10|11}} || 2º |- | [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2013-2014|2013-mar. 2014]] || [[Prem'er-Liga 2013-2014|PL]] || 20 || 12 || 5 || 3 || [[Kubok Rossii 2013-2014|KR]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2013-2014|UCL]] || 11<ref name="2 nei turni preliminari"/> || 5 || 3 || 3 || [[Superkubok Rossii 2013|SR]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|33|17|8|8}} || ''Eson.'' |- !colspan="3"|Totale Zenit San Pietroburgo || 124 || 74 || 37 || 13 || || 14 || 9 || 1 || 4 || || 43 || 22 || 8 || 13 || || 3 || 1 || 0 || 2 {{WDLtot|184|106|46|32}} || |- | [[Associazione Sportiva Roma 2015-2016|gen.-mag. 2016]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Serie A 2015-2016|A]] || 19 || 14 || 4 || 1 || [[Coppa Italia 2015-2016|CI]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[UEFA Champions League 2015-2016|UCL]] || 2 || 0 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|21|14|4|3}} || ''Sub.'', 3º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2016-2017|2016-2017]] || [[Serie A 2016-2017|A]] || 38 || 28 || 3 || 7 || [[Coppa Italia 2016-2017|CI]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2016-2017|UCL]]+[[UEFA Europa League 2016-2017|UEL]] || 2<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 0+5 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+3 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+2 || - || - || - || - || - {{WDL|54|36|7|11}} || 2º |- !colspan="3"|Totale Roma || 211 || 125 || 47 || 39 || || 29 || 17 || 5 || 7 || || 56 || 28 || 12 || 16 || || 3 || 1 || 1 || 1 {{WDLtot|299|171|65|63}} || |- | [[Football Club Internazionale Milano 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Inter}} || [[Serie A 2017-2018|A]] || 38 || 20 || 12 || 6 || [[Coppa Italia 2017-2018|CI]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|40|20|13|7}} || 4º |- | [[Football Club Internazionale Milano 2018-2019|2018-2019]] || [[Serie A 2018-2019|A]] || 38 || 20 || 9 || 9 || [[Coppa Italia 2018-2019|CI]] || 2 || 1 || 1 || 0 || [[UEFA Champions League 2018-2019|UCL]]+[[UEFA Europa League 2018-2019|UEL]] || 6+4 || 2+2 || 2+1 || 2+1 || - || - || - || - || - {{WDL|50|25|13|12}} || 4º |- !colspan="3"|Totale Inter || 76 || 40 || 21 || 15 || || 4 || 1 || 2 || 1 || || 10 || 4 || 3 || 3 || || - || - || - || - {{WDLtot|90|45|26|19}} || |- | [[Società Sportiva Calcio Napoli 2021-2022|2021-2022]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Napoli}} || [[Serie A 2021-2022|A]] || 38 || 24 || 7 || 7 || [[Coppa Italia 2021-2022|CI]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[UEFA Europa League 2021-2022|UEL]] || 8 || 3 || 2 || 3 || - || - || - || - || - {{WDL|47|27|9|11}} || 3º |- | [[Società Sportiva Calcio Napoli 2022-2023|2022-2023]] || '''[[Serie A 2022-2023|A]]''' || 38 || 28 || 6 || 4 || [[Coppa Italia 2022-2023|CI]] || 1 || 0 || 1 || 0 || [[UEFA Champions League 2022-2023|UCL]] || 10 || 7 || 1 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|49|35|8|6}} || '''1º''' |- !colspan="3"|Totale Napoli || 76 || 52 || 13 || 11 || || 2 || 0 || 1 || 1 || || 18 || 10 || 3 || 5 || || - || - || - || - {{WDLtot|96|62|17|17}} || |- | [[Juventus Football Club 2025-2026|ott. 2025-2026]] ||{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}}|| [[Serie A 2025-2026|A]] || 29 || 15 || 9 || 5 || [[Coppa Italia 2025-2026|CI]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2025-2026|UCL]] || 7 || 4 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|38|20|11|7}} || ''Sub.'', 6º |- !colspan="3"|Totale carriera || 815 || 424 || 210 || 181 || || 92 || 46 || 21 || 25 || || 144 || 74 || 28 || 42 || || 6 || 2 || 1 || 3 {{WDLtot|1057|546|260|251}} || |} ===Репрезентации=== ==Титули== ===Тренер=== ====Клупски==== =====Емполи===== *'''{{симбол2|Coccarda Coppa Italia LegaPro.svg}} [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Куп на Италија Серија Ц]]''' : 1 : 1995-1996 =====Рома===== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : 2006-2007, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' : 1 : 2007 =====Зенит Санкт Петербург===== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2010, 2011-2012 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 1 : 2011 =====Наполи===== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/spalletti-luciano/profil/trainer/517 Лучано Спалети на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/allenatori/33-Spalletti_Luciano Лучано Спалети на tuttocalciatori] {{Состав на Јувентус}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2024}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Наполи}} {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спалети, Лучано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Специја]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Тренери на ФК Венеција]] [[Категорија:Тренери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Тренери на ФК Анкона]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Селектори на италијанската фудбалска репрезентација]] r4o5dljhkyu3vmqv9wv6vlvfkdjxx1v 5606741 5606740 2026-08-09T13:10:02Z Carshalton 30527 /* Клубови */ 5606741 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лучано Спалети | image = [[Податотека:Luciano Spalletti 2024.jpg|250px]] | caption = | fullname = Лучано Спалети<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=2020-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |url-status=dead }}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|1959|3|7|df=y}} | cityofbirth = [[Черталдо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} (тренер) | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 1993 <small>(34 г.)</small> | youthyears1 = 1973–1975 |youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | youthyears2 = 1975–1978 |youthclubs2 = {{симбол2|Bisection vertical White HEX-FF0000.svg}} Алабастри Волтера | youthyears3 = 1978–1982 |youthclubs3 = {{Fb team Cuoiopelli}} | years1 = 1982–1985 |caps1 = ? |goals1 = ? |clubs1 = {{Fb team Castelfiorentino}} | years2 = 1985–1986 |caps2 = 27 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Entella Bacezza}} | years3 = 1986–1990 |caps3 = 120 |goals3 = 7 |clubs3 = {{Fb team Spezia}} | years4 = 1990–1991 |caps4 = 29 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Viareggio}} | years5 = 1991–1993 |caps5 = 53 |goals5 = 3 |clubs5 = {{Fb team Empoli}} | manageryears1 = 1993–1994 |managerclubs1 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears2 = 1994 |managerclubs2 = {{Fb team Empoli}} | manageryears3 = 1994–1995 |managerclubs3 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 1995–1998 |managerclubs4 = {{Fb team Empoli}} | manageryears5 = 1998–1999 |managerclubs5 = {{Fb team Sampdoria}} | manageryears6 = 1999–2000 |managerclubs6 = {{Fb team Venezia}} | manageryears7 = 2001 |managerclubs7 = {{Fb team Udinese}} | manageryears8 = 2002 |managerclubs8 = {{Fb team Ancona}} | manageryears9 = 2002-2005 |managerclubs9 = {{Fb team Udinese}} | manageryears10 = 2005-2009 |managerclubs10 = {{Fb team Roma}} | manageryears11 = 2009-2014 |managerclubs11 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | manageryears12 = 2016-2017 |managerclubs12 = {{Fb team Roma}} | manageryears13 = 2017-2019 |managerclubs13 = {{Fb team Inter}} | manageryears14 = 2021-2023 |managerclubs14 = {{Fb team Napoli}} | manageryears15 = 2023-2025 |managerclubs15 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears16 = 2025- |managerclubs16 = {{Fb team Juventus}} }} '''Лучано Спалети''' (роден на {{рн|7|март|1959}}, во [[Черталдо]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Моментално ја води екипата на {{Fb team (N) Juventus}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref> ==Биографија== Оженет е со Тамара, која е родена во [[Карпи]] а ја запознал во [[Ла Специја]]. Со неа имаат три деца.<ref>{{Cite web|url=https://www.spazionapoli.it/2021/10/04/spalletti-moglie-tamara/|titolo=Spalletti moglie, la storia di come si sono conosciuti Luciano e Tamara|date=4 октомври 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dilei.it/lifestyle/luciano-spalletti-chi-e-la-sua-compagna-tamara-e-quanti-figli-hanno/1309184/|title=Luciano Spalletti, chi è la sua compagna Tamara e quanti figli hanno|date=18 јуни 2021}}</ref> Тој имал брат по име Марчело, седум години постар, кој починал на 28 мај 2019 година од рак.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/lutto-per-spalletti-e-morto-il-fratello-marcello_1277859-201902a.shtml|title=LUTTO PER SPALLETTI: E' MORTO IL FRATELLO MARCELLO|date=28 мај 2019}}</ref> Од 2023 година, тој е [[Почесен граѓанин|Почесен граѓанин]] на [[Неапол]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/07/napoli-spalletti-cittadinanza-onoraria|title=Spalletti: 'Da oggi sono un official scugnizzo'|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=7 декември 2023|language=it|access-date=7 декември 2023}}</ref><ref>{{YouTube|id=2QKwzbMehTM|title=Cerimonia di conferimento della cittadinanza onoraria a Luciano Spalletti Napoli, 7 dicembre 2023}}</ref> == Играчка кариера == {{dx|[[File:Luciano Spalletti Entella Chiavari 1985-1986.jpg|thumb|upright|left|Спалети со [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] во сезоната 1985-1986]]}} Откако пораснал во младинските тимови на {{Fb team (N) Fiorentina}} и [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]], Спалети го направил своето деби со екипата на [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] во Серија Д. Следната година, тој се преселил во [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]], каде под водството на [[Џан Пјеро Вентура]],<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/14_settembre_30/come-ti-invecchia-calciatore-d4e51c30-48a2-11e4-a045-76c292c97dcc.shtml|title=Come invecchia il calciatore (e anche il mister)|access-date=20 јули 2016}}</ref> тимот стигнал до 5-тото место во [[Серија Ц2 1985-1986|Серија Ц2 првенството]]. Во 1986 година, тој отишол да игра за {{Fb team (N) Spezia}}, новопромовираниот член во Ц1 лигата: во сезоната [[Серија Ц1 1986-1987|1986-1987]], тој придонел за постигнувањето на опстанокот,<ref name=":0"/> додека во следните две сезони [[Серија Ц1 1987-1988|1987-1988]] и [[Серија Ц1 1988-1989|1988-1989]], Специја го освоила 7-мото и 3-тото место, соодветно.<ref name=":0">{{Cite web |url =http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/ |title =Il calciatore - Luciano Spalletti |dead-link =yes |archiveurl =https://web.archive.org/web/20160215215957/http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/|archivedate =15 февруари 2016}}</ref> По една сезона помината во екипата на [[ФК Вијареџо|Вијареџо]], тој се преселил во {{Fb team (N) Empoli}}, каде што ја завршил кариерата на 34-годишна возраст, играјќи го своето последно првенство во сезоната [[Серија Ц1 1992-1993|1992-1993]]. == Тренерска кариера == ===Емполи и Сампдорија=== Во сезоната 1993-1994, тој ја започнал својата кариера како тренер во младинскиот тим на {{Fb team (N) Empoli}}. На шест кола до крајот на [[Серија Ц1 1993-1994|првенството во Серија Ц1]], тој го замени [[Адријано Ломбарди]] како тренер на првиот тим, кој се мачел да излезе од зоната за испаѓање. ''„Аѕурите“'' го завршиле првенството на претпоследното место, спасувајќи се од испаѓање во плејаутот каде што ја совладале {{Fb team (N) Alessandria 1912}}. Следната сезона, Спалети повторно се вратил во младинскиот тим на Емполи, за потоа одново да добие шанса да го тренира првиот тим во [[Серија Ц1 1995-1996]]. Сезоната, полна со успеси, го видела Емполи како го освојува [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Купот на Италија за екипи од Серија Ц]] и да избори промоција во [[Серија Б]] благодарение на победата во финалето на плејофот над {{Fb team (N) Como}}.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/spalletti-carriera-profilo_68622677-202302k.shtml|title=A tutto Spalletti: da Empoli al caso Totti, fino allo scudetto col Napoli|date=18 август 2023|access-date=18 март 2026}}</ref> Во сезоната [[Серија Б 1996-1997|1996-97]], ''„Аѕурите“'' на Спалети, кои неодамна биле промовирани од втората лига, веднаш заработиле промоција во [[Серија А]], една деценија по претходното искуство на Емполи во највисоката лига. Потврден како тренер на тосканците, на своето деби во Серија А ([[Серија А 1997-1998|1997-1998]]), тренерот го одвел тимот на безбедно место, постигнувајќи опстанок на едно коло пред крајот. Откако ги оставил тосканците во првата лига, тој бил повикан да ја предводи {{Fb team (N) Sampdoria}}.<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/10/incredibile_vero_gia_finito_ritiro_ga_0_9807102756.shtml |titolo=Incredibile ma vero: già finito il ritiro blucerchiato |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 јули 1998}}</ref> Отпуштен во декември,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/12/14/mihajlovic-scatenato-fa-esonerare-spalletti.html |title=Mihajlovic scatenato fa esonerare Spalletti |author=Corrado Sannucci |publisher=la Repubblica |date=14 декември 1998|page=40}}</ref> тој бил отповикан помалку од два месеци подоцна, по оставката на [[Дејвид Плат]].<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/ |title=Platt si è dimesso |date=2 февруари 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070609/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Во преостанатите 15 кола од [[Серија А 1998-1999|првенството]], тој освоил 21 бод, но не успеал да избегне испаѓање за лигурскиот клуб.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/maggio/22/Mannini_ora_accusa_Spalletti_Colpa_ga_0_9905227612.shtml|title=Mannini ora accusa Spalletti "Colpa sua se la Samp è in B"|author=Enrico Valente|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 мај 1999}}</ref> ===Венеција, Удинезе и Анкона=== Во следната сезона. тој седнал на клупата на {{Fb team (N) Venezia}},<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/13/Spalletti_Glerean_Stringara_ecco_tecnici_ga_0_9907134664.shtml |title=Da Spalletti a Glerean e Stringara, ecco i tecnici con la nuova "patente"|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=13 јули 1999}}</ref> освојувајќи само една победа во првите два месеци од [[Серија А 1999-2000|Серија А]].<ref>{{cite web |url=http://www.repubblica.it/online/sport/sesta/milan/milan.html|titolo=Il Milan soffre col Cagliari L'Inter finisce ko a Venezia|data=18 ottobre 1999}}</ref> Лошиот почеток предизвикал негово отпуштање од функцијата,<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |title=Via Spalletti, ecco Materazzi |date=2 ноември 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070531/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |archive-date=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> но само привремено, бидејќи по неколку недели тој бил вратен на клупата.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/ |title=Lo stile Venezia |date=29 novembre 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070554/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Сепак, конечното отпуштање се случило во февруари 2000 година.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/ |title=Spalletti esonerato |date=7 февруари 2000 |access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040628233546/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/|archivedate=28 јуни 2004|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/febbraio/08/Zamparini_inventa_esonero_bis_ga_0_0002086370.shtml |title=Zamparini s'inventa l'esonero bis |author=Michele Contessa|author2=Carlo Laudisa |pubblisher=La Gazzetta dello Sport|date=8 февруари 2000}}</ref> По една година неактивност, во март 2001 година, тој бил повикан на клупата на {{Fb team (N) Udinese}} да го замени [[Лујџи Де Канио]]:<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/marzo/20/Udinese_scelto_Spalletti_ga_0_0103205783.shtml |title=L'Udinese ha scelto Spalletti|author=Luca Calamai|author2=Sebastiano Vernazza |author3=Massimo Meroi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 март 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/online/campionato/spalletti/spalletti/spalletti.html |title=Udinese, a Spalletti la panchina di De Canio|date=20 март 2001}}</ref> со 10 освоени бода во 11 кола, фриулијанците ја завршиле сезоната на дванаесеттото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0392_01_2001_0166_0043_4201357/ |title=Il Vicenza vince e retrocede |author=Andrea Iolme|publisher=[[La Stampa]]|date=18 јуни 2001|page=33}}</ref> Заменет од [[Рој Хоџсон]] за следната сезона,<ref>{{cite web|url=https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|title=Roy Hodgson nieuwe trainer van Udinese|author=Tim Vandevelde|date=22 јуни 2001|language=nl|accessdate=2025-11-16|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410055110/https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|url-status=dead}}</ref> во декември 2001 година, бил ангажиран од [[УС Анкона|Анкона]]:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/05/la-doppia-sfida-dell-ex-favo.html|title=La doppia sfida dell'ex Favo|author=Massimo Norrito|publisher=[[la Repubblica (quotidiano)|la Repubblica]]|date=5 јануари 2002|page=13}}</ref> со цел да го одведе клубот на безбедно место во [[Серија Б 2001-2002|Серија Б]],<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Ancona_Spalletti_parte_operazione_salvezza_ga_0_0201073014.shtml|title=Ancona-Spalletti: parte l'operazione salvezza|author=Vito Maggio|author2=Mimmo Cugini|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=7 јануари 2002}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |title=L'allenatore - Luciano Spalletti |dead-link=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215230909/http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |archivedate=15 февруари 2016}}</ref> стигајќи дури до осмото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,41/articleid,0281_01_2002_0149_0043_2407143/anews,true/ |title=ATTACCHI SCATENATI: 36 RETI NELL'ULTIMA GIORNATA |publisher=La Stampa|date=3 јуни 2002|page=41}}</ref> Во летото 2002 година, тој се вратил во Удинезе,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/11/Spalletti_firma_Agostinelli_presenta_ga_0_0206114613.shtml|title=Spalletti firma, Agostinelli si presenta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 јуни 2002}}</ref> за да го освои шесттото место во [[Серија А 2002-2003|првенството]] што му овозможило на клубот пласман во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот н УЕФА]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/udineselazio/udineselazio/udineselazio.html|title=Udinese, vittoria e Uefa|date=24 мај 2003}}</ref> Следната сезона, тој повторно се квалификувал со клубот за [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските турнири]], завршувајќи на седмото место во [[Серија А 2003-2004|првенството]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/maggio/17/Gilardino_gioca_poker_col_Trap_ga_10_0405178605.shtml|titolo=Gilardino gioca a poker col Trap|author=Luigi Garlando|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=17 мај 2004}}</ref> Најдобриот резултат постигнат на клупата на фриулијанците, сепак, било четвртото место во [[Серија А 2004-2005|сезоната 2004-2005]],<ref name=":2" /> подвиг што му го овозможил на Удинезе првото историско учество во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/udinesemilan1/udinesemilan1.html|title=L'Udinese pareggia con il Milan e conquista la zona Champions|date=29 мај 2005}}</ref> ===Рома=== [[File:Luciano_Spalletti.JPG|thumb|upright|left|Спалети со {{Fb team (N) Roma}} во втората половина на 2000-тите]] По завршувањето на тригодишниот период со Удинезе,<ref name=":2" /> тој станал тренер на {{Fb team (N) Roma}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Roma/Primo%20piano/2005/giugno/21spalletti.shtml|title=Spalletti: "Roma, ricominciamo"|date=21 јуни 2005}}</ref> Во текот на својата прва сезона тој остварил 11 последователни победи во [[Серија А 2005-2006|првенството]],<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Lazio/Primo_Piano/2006/02_Febbraio/26/lazioroma.shtml|title=Derby alla Roma: record storico|date=26 февруари 2006}}</ref> кое тимот го завршил на петтото место, пред да биде промовиран на второто место по скандалот ''[[Калчополи]]'';<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/05_Maggio/06/totti.shtml|title=Roma, Spalletti: "Totti in campo dal primo minuto"|date=6 мај 2006}}</ref> во [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|Купот на Италија]] ''„џалоросите“'' стигнале до финалето, каде загубиле од {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml |title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi |date=11 мај 2006}}</ref> Откако се квалификувале за [[Суперкуп на Италија 2006|Суперкупот на Италија]], по службеното доделување на титулата во првенството на ''„нероаѕурите“'', римскиот клуб бил поразен со 4-3 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] и покрај водството од 3 гола.<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 август 2006|p=3}}</ref> Во [[ФК Рома сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], тој го предводел тимот од главниот град до првата квалификација во нивната историја за „нокаут фазата“ на Лигата на шампионите,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/05/RomaVal.shtml|title=Roma promossa senza affanno|author=Gaetano De Stefano|date=5 декември 2006}}</ref> каде го елиминирале {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} во осминафиналето со нерешен резултат дома и победа во гости.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-lione/roma-lione/roma-lione.html|title=Fra Roma e Lione pari senza reti, si deciderà tutto al ritorno|date=21 февруари 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/03_Marzo/06/RomaLione.shtml|title=Roma da impazzire, travolto il Lione|author=Antonino Morici|date=6 март 2007}}</ref> Патот на Рома завршил во четвртфиналето, каде била елиминирана од {{Fb team (N) Manchester United}}, претрпувајќи катастрофален пораз од 7-1 во реваншот кој ја поништил нивната тесна победа постигната во првиот натпревар.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/04/11/champions-league-disfatta-roma-umiliazione-all-old.html|title==Champions League|author=Mattia Chiusano|publisher=la Repubblica|date=11 април 2007|page=56}}</ref> Во [[Серија А 2006-2007|првенството]] тимот го освоил второто место, со 22 бода зад Интер:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/04_Aprile/17/vigiliaroma.shtml|title=Spalletti: "Inter il top, noi una buona squadra"|author=Massimo Cecchini|date=17 април 2007}}</ref> сепак, избраниците на Спалети биле единствениот противник способен да се наметне над ''„нероаѕурите“'', поразувајќи ги со 3-1 на [[Сан Сиро|Стадионот „Џузепе Меаца“]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/04_Aprile/18/interroma.shtml|title=Grande Roma a San Siro, l'Inter rinvia la festa|author=Riccardo Pratesi|date=18 април 2007}}</ref> Одмаздата за скудетото и суперкупот против тимот од Милано се случила во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]], каде што тренерот го освоил првиот трофеј во својата кариера:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/05/10/roma-super-inter-choc-totti.html|title=Roma Super|author=Corrado Sannucci|publisher=la Repubblica |date=10 мај 2007|page=58}}</ref> триумфот од 6-2 во првиот натпревар ја запечатил конечната победа, иако Интер остварил пирова победа од само 2-1 во реваншот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/05_Maggio/18/roma_1805.shtml|title=Notte di delirio a Fiumicino|date=18 мај 2007}}</ref> Тосканскиот тренер дополнително го зголемил својот список на почести на почетокот од [[ФК Рома сезона 2007-2008|следната сезона]], освојувајќи го [[Суперкуп на Италија 2007|Суперкупот на Италија]] повторно против Интер.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml |title=La Supercoppa è della Roma|author=Antonino Morici|date=19 август 2007}}</ref> Рома ја минала групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]] пласирајќи се зад Манчестер Јунајтед,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/08/palpitazione-roma-alla-fine-pari.html|title=Palpitazione Roma, alla fine è pari|autore=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=8 ноември 2007|page=52}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/28/vucinic-fa-il-mattatore-kiev-la-roma.html|title=Vucinic fa il mattatore a Kiev |author=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=28 ноември 2007|page=66}}</ref> потоа победувајќи го {{Fb team (N) Real Madrid}} во осминафиналето со двојна победа од 2-1:<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-real-madrid/roma-real-madrid/roma-real-madrid.html|title=Pizarro-Mancini, e la Roma sogna|date=19 февруари 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/real_roma_0503.shtml |title=Una Roma da impazzire, Real k.o. al Bernabeu (1-2)|author=Riccardo Pratesi |date=5 март 2008}}</ref> елиминацијата повторно дошла во четвртфиналето, пак од Јунајтед.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-manchester/gara-olimpico/gara-olimpico.html|title=Roma, l'Olimpico è stregato|date=1 април 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/champions_league/manchester-roma/roma-fuori/roma-fuori.html|title=La Roma saluta la Champions, giallorossi fuori ma con onore|date=9 април 2008}}</ref> На фронтот [[Серија А 2007-2008|првенство]], по почетното водство, ''„џалоросите“'' биле претекнати од Интер, завршувајќи на второто место.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Catania/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/cataniaroma.shtml|title=Roma, illusione scudetto|author=Stefano Cantalupi|date=18 мај 2008}}</ref> Заостанувајќи три бода на табелата на крајот од првенството,<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/19/Rossi_Campionato_falsato__ga_10_080519065.shtml |title=De Rossi: «Campionato falsato»|author=Alessandro Catapano|author2=Massimo Cecchini |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 мај 2008}}</ref> римскиот тим морал да се задоволи повторно со освојувањето на [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|Купот на Италија]], уште еднаш на сметка на ''„нероаѕурите“''.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa, "rivincita" della Roma sull'Inter |date=24 мај 2008}}</ref> Далеку поразочарувачка од претходните била сезоната [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]], која исто така, започнала со натпревар против тимот од Милано во [[Суперкуп на Италија 2008|Суперкупот на Италија]], загубен на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]]:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa|author=Antonino Morici|date=24 август 2008}}</ref> исклучен од трката за титулата уште на есен поради кризата со резултатите,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/04/spalletti-batti-un-colpo-solo-cosi-la.html|title=Spalletti, batti un colpo: solo così la Roma può ripartire|author=Fabrizio Bocca|publisher=la Repubblica|date=4 novembre 2008|p=19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|title=Rossella Sensi: "Usciremo dalla crisi"|date=12 ноември 2008|access-date=14 декември 2020|date-archive=7 април 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407195605/https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|dead-link=yes}}</ref> римскиот тим успеал да се опорави од тешкиот почеток со пласман во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web |url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d4-0e70932c7763-b69209a604eb-1000/ |title=Spalletti elogia la Roma: "Grande risultato"|author=Marco Calabresi|date=10 декември 2008}}</ref> Сепак во таа рунда, пеналите уште еднаш биле кобни по играчите на Спалети кои на тој начин биле поразени од {{Fb team (N) Arsenal}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Italia_Inghilterra/Primo_Piano/2009/02/24/ArsenalRoma.shtml |title=Van Persie lancia l'Arsenal|author=Stefano Cantalupi|date=24 февруари 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2009/03/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-arsenal/diretta-roma-arsenal/diretta-roma-arsenal.html|titlе=La Roma beffata ai calci di rigore |author=Luigi Panella|date=11 март 2009}}</ref> Конечно ''„џалоросите“'' го завршиле [[Серија А 2008-2009|првенството]] на шесттото место, обезбедувајќи квалификација само за прелиминарните рунди на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|УЕФА Лига Европа]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/31-05-2009/torino-retrocede-b-50472261290.shtml|title=Il Torino retrocede in B, Totti aggancia Boniperti|author=Livia Taglioli|date=31 мај 2009}}</ref> Откако го предводел тимот до плсаман во групната фаза од гореспоменатото натпреварување,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/07/31/totti-scaccia-le-paure-della-roma-gent.html|title=Totti scaccia le paure della Roma|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=31 јули 2009|p=53}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/07/totti-avvia-la-festa-la-roma-esagera.html|title=Totti avvia la festa, la Roma esagera|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=7 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/21/la-solita-roma-senza-difesa-gol-di.html|title=La solita Roma senza difesa|author=Francesca Ferrazza |publisher=la Repubblica|date=21 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/28/roma-troppo-facile-passano-anche-lazio-genoa.html|title=Roma, troppo facile. Passano anche Lazio e Genoa |publisher=la Repubblica|date=28 август 2009|page=65}}</ref> на 1 септември 2009 година, Спалети поднел оставка поради несогласувања со клубот и поразите претрпени во првите кола од [[Серија А 2009-2010|првенството]].<ref>{{cite web |URL=https://www.romatoday.it/sport/spalletti-dimissioni-o-esonero-notizie-aggiornamenti-incontro-sensi.html |title=Spalletti dà l'addio: già oggi l'accordo con Ranieri?|author=Carlo Testimonia |date=1 септември 2009}}</ref> На негово место како нов тренер на Рома бил избран, [[Клаудио Раниери]].<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2009/09/01/intervista_esclusiva_spalletti_dimissioni_roma.html |title=Spalletti si confessa: perché ho lasciato la Roma|date=1 септември 2009|dead-link=yes}}</ref> ===Зенит Санкт Петербург=== [[File:Luciano Spalletti 2012 (cropped).jpg|thumb|Спалети со {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} во 2012]] На 11 декември 2009 година, било официјализирано неговото потпишување со [[Русија|рускиот]] клуб {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2009/12/sport/calcio/calciomercato/spalletti-russia/spalletti-di-nuovo-in-panca/spalletti-di-nuovo-in-panca.html|title=Spalletti, "disoccupato" solo per tre mesi|author=Francesca Ferrazza|date=11 декември 2009|access-date=13 декември 2009}}</ref> На 16 мај 2010 година, тој го освоил [[Фудбалски куп на Русија 2008-2009|Купот на Русија]]<ref>{{cite web|url=http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|titolo=Italian Spalletti leads Zenit to Russian Cup win|language=en|date=16 мај 2010 |dead-link=yes |access-date=16 мај 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519132543/http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|archive-date=19 мај 2010}}</ref> додека, на 14 ноември, тој го освоил [[Премиер лига на Русија 2010|руското првенство]], на две кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|title=Festa Spalletti: è campione di Russia con lo Zenit|date=14 декември 2010|dead-url=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215443/http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|archive-date=4 март 2016}}</ref> На 6 март 2011 година, тој исто така, го освоил и [[Суперкуп на Русија 2011|Суперкупот на Русија]], комплетирајќи ги сите национални трофеи во земјата.<ref>{{cite web|url=https://it.eurosport.yahoo.com/ticker/hub/calcio/index.html?item=2693641|title=Calcio, Supercoppa russa: Zenit-Cska Mosca 1-0|date=6 март 2011}}</ref> По постигнатите резултати, во февруари 2012 година тој го преформулирал договорот со Зенит, преземајќи вистинска улога на „менаџер“ во рамките на клубот.<ref>{{cite web|url=http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|titolo=Luciano Spalletti signs contract extension with Zenit|language=en|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211202759/http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|archivedate=11 февруари 2012}}</ref> На 28 април, тој ја освоил својата втора титула во [[Премиер лига на Русија 2011-2012|рускиот шампионат]] на три кола до крајот.<ref>{{Cite web|author=Lorenzo Nicolini|url=https://www.today.it/sport/zenit-san-pietroburgo-campione-russia-2012.html|title=Russia, Spalletti ancora Zar: lo Zenit è campione|date=29 април 2012}}</ref> Сепак, во [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|Купот на Русија]], нивниот пат завршил во четвртфиналето каде испаднале од {{Fb team (N) Dynamo Moscow}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/notizie/russia-spalletti-fuori-dalla-coppa/294044|title=Russia: Spalletti fuori dalla coppa|date=22 март 2012}}</ref> Во сезоната [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]], тие завршиле втори во [[Премиер лига на Русија 2012-2013|Премиер лигата на Русија]], со два бода зад шампионот {{Fb team (N) CSKA Moscow}}; сепак, на крајот се испоставило дека на Зенит ќе му недостасуваат бодовите од натпреварот загубен службено против Динамо Москва, поради нередите предизвикани од неговите навивачи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/11/22/news/incidenti_a_mosca_zenit_sconfitto_0-3_a_tavolino-47188333/|title=Incidenti a Mosca, Zenit sconfitto 0-3 a tavolino|date=22 ноември 2012}}</ref> На 10 март 2014 година, по разочарувачкиот почеток на сезоната, тој бил отпуштен.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2014/03/11/news/zenit_esonera_spalletti-80709561|title=Russia: lo Zenit esonera Spalletti|date=11 март 2014}}</ref> ===Враќање во Рома=== На 14 јануари 2016 година, Рома го објавила враќањето на Спалети на својата клупа,<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2016/01/luciano-spalletti-torna-alla-guida-della-roma|title=Luciano Spalletti torna alla guida della Roma|date=14 јануари 2016}}</ref> заменувајќи го отпуштениот [[Руди Гарсија]].<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/pallotta-possiamo-vincere-con-spalletti-roma-c-e-chi-rifiuta-di--944231|title=Pallotta: 'Possiamo vincere con Spalletti'. Roma, c'è chi rifiuta di indossare i Gps|date=14 јануари 2016}}</ref> Во втората половина од сезоната, тосканскиот тренер ги водел ''„џалоросите“'' до 46 освоени бода (скор од 14 победи, 4 нерешени и еден пораз); на крајот од [[Серија А 2015-2016|првенството]] ова бил најдобриот просек на бодови/натпревар меѓу сите тренери во Серија А: 2,42 наспроти 2,39 на [[Масимилијано Алегри]] (кој со својот Јувентус го освоил првенството). Тимот од главниот град на крајот од првенството го освоил третото место на табелата со 80 бодови,<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/roma-spalletti-fatto-il-nostro-dovere-complimenti-al-napoli-_1098348-201602a.shtml|title=Roma, Spalletti: "Fatto il nostro dovere, complimenti al Napoli"|access-date=16 мај 2016}}</ref> со што избориле пласман во [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017#Квалификации|квалификациите за Лигата на шампиони]]; во истото натпреварување, но во [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|тековната сезона]], Рома била елиминирана во осминафиналето од подоцнежниот европски шампион, Реал Мадрид.<ref>{{Cite web|url=https://www.forzaroma.info/news-as-roma/champions-roma-eliminata-dal-real-quante-occasioni-sprecate-foto/|title=Champions: Roma eliminata dal Real, ma quante occasioni sprecate – FOTO|author=Marco Cantagalli|date=8 март 2016|access-date=31 јануари 2017}}</ref> Сепак, почнувајќи од почетокот на февруари, голем дел од навивачите на Рома застанале на страната против тренерот поради низа расправии меѓу него и капитенот на тимот, [[Франческо Тоти]], предизвикани од недостатокот на минутажа што му била доделена, а исто така и поради физички проблеми и некои изјави дадени од вториот.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/04/17/news/roma_totti_e_ancora_determinante_ma_spalletti_non_ci_sta-137827259/|title=Roma, Totti è ancora determinante: ma Spalletti non ci sta. Alta tensione e lite tra i due|date=17 април 2016}}</ref><ref>{{Cite web|author=Marco Beltrami|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/cosa-e-successo-tra-totti-e-spalletti-storia-di-un-rapporto-difficile/|title=Cosa è successo tra Totti e Spalletti, storia di un rapporto difficile|date=16 ноември 2020|access-date=31 март 2021}}</ref> Следната сезона започнала за Рома на Спалети со неуспехот тимот да се квалификува во групната фаза од Лигата на шампионите, откако биле елиминирани од {{Fb team (N) Porto}} во плејофот; првиот натпревар завршил со резултат 1-1, но катастрофалниот пораз од 0-3 во реваншот во Рим му пресудил на тимот на Спалети.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2016/08/23/news/roma_battuta_dal_porto-146511389/ |title=Roma-Porto 0-3: disastro giallorosso, addio Champions |date=23 август 2016|access-date=16 февруари 2018}}</ref> Во [[УЕФА Лига Европа 2016-2017|УЕФА Лига Европа]], Рома испаднала во осминафиналето од Олимпик Лион, додека во [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Купот на Италија]] била елиминирани од Лацио во полуфиналето. Во [[Серија А 2016-2017|првенството]] по спектакуларниот дуел со {{Fb team (N) Napoli}}, избраниците на Спалети успеале да го освојат второто место зад {{Fb team (N) Juventus}}, а исто така ги постигнале рекордите за најмногу освоени бодови (87) и најмногу постигнати голови во една сезона на ФК Рома (90), со што Спалети надминал големи тренери од минатото на ''„џалоросите“'', како што се [[Нилс Лидхолм]] и [[Фабио Капело]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2017/05/15/news/roma_spalletti_numeri_totti_futuro-165535491/|title=Roma, Spalletti numeri da record: superati Capello e Liedholm. Ma il futuro è ancora incerto||date=15 мај 2017|access-date=16 февруари 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/roma-campionato-storico-e-record-di-punti-e-goal-realizzati/1iixiqsiclkt91jp8cj07i27h6|title=Roma, campionato 'storico': è record di punti e goal realizzati|access-date=16 февруари 2018}}</ref> На 30 мај 2017 година, тој ја напуштил Рома и бил заменет од [[Еузебио Ди Франческо]].<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/05/si-chiude-il-rapporto-di-lavoro-tra-as-roma-e-luciano-spalletti|title=Si chiude il rapporto di lavoro tra AS Roma e Luciano Spalletti|date=30 мај 2017}}</ref> ===Интер=== [[Податотека:Luciano Spalletti Inter.jpg|thumb|left|Спалети со {{Fb team (N) Inter}} во 2018]] На 9 јуни 2017 година, тој бил официјално претставен како нов тренер на Интер.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|title=Luciano Spalletti è il nuovo allenatore dell'Inter|date=9 јуни 2017|access-date=9 јуни 2017|archive-date=29 јуни 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629063722/https://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2017/06/09/news/spalletti_allenatore_inter-167685070/|title=Inter, ufficiale: Spalletti è il nuovo allenatore|author=Tiziana Cairati|date=9 јуни 2017}}</ref> Во [[Серија А 2017-2018|првенството]] тимот на ''„нероаѕурите“'' забележал одличен почеток,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/10/25/inter-implacabile-e-affannata-una-notte-da-leader-per-spalletti38.html|title=Inter implacabile e affannata una notte da leader per Spalletti|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=25 октомври 2017|page=38}}</ref> толку многу што на почетокот на декември се нашол сам на врвот на табелата и бил сè уште непоразен.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/12/04/lo-scatto-dellinter-con-perisic-che-preferi-spalletti-a-mou40.html|title=Lo scatto dell'Inter con Perisic che preferì Spalletti a Mou|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=4 dicembre 2017|page=40}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|title=Spalletti: "In testa non c'è spazio per rifiatare, restiamo svegli"|date=15 dicembre 2017|access-date=28 април 2018|archive-date=28 април 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428141804/http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|dead-link=yes}}</ref> Сепак, со доаѓањето на зимата, перформансите на тимот претрпеле нагло опаѓање, што предизвикало тие да се лизнат од врвните позиции.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/02/04/news/inter_la_crisi_d_inverno_colpisce_anche_spalletti-188032855/|title=Inter, la "crisi d'inverno" colpisce anche Spalletti|author=Tiziana Cairati|date=4 февруари 2018}}</ref> Четвртото место, последната можна позиција и минималната зацртана [[ФК Интер сезона 2017-2018|сезонска]] цел, била постигната во последното коло, со победата над {{Fb team (N) Lazio}} со 2-3 на гостински терен со што истиот противник бил престигнат на табелата благодарение на подобриот оглед во директните средби:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref> за Интер, ова било нивно враќање во најсилното европско континентално натпреварување по седум години.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/05/20/news/lazio-inter_2-3_rimonta_nel_finale_nerazzurri_in_champions-196933076/|title=Lazio-Inter 2-3: Vecino chiude la rimonta nel finale, nerazzurri in Champions|author=Antonio Farinola|date=20 мај 2018}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|Купот на Италија]], патувањето на ''„нероаѕурите“'' завршило во четвртфиналето со пораз во [[Дерби дела Мадонина|Миланското дерби]] против {{Fb team (N) Milan}}.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Milan/27-12-2017/milan-inter-1-0-cutrone-supplementare-decide-derby-240505807004.shtml|title=Milan-Inter 1-0, Cutrone nel supplementare decide il derby|author=Valerio Clari|date=27 декември 2017}}</ref> Во [[ФК Интер сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] тимот имал лош старт,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/27-08-2018/inter-spalletti-come-de-boer-peggio-solo-radice-290504699835.shtml|title=Inter, Spalletti eguaglia De Boer: peggio solo 35 anni fa|author=Daniele Polidoro|date=27 август 2018}}</ref> пред да постигне серија последователни победи што го вратиле во горните ешалони на табелата;<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2018/11/03/news/inter_genoa_partita_gagliardini_politano-210696305/|title=Inter-Genoa 5-0: show nerazzurro con Gagliardini, Politano, Joao Mario e Nainggolan|date=3 ноември 2018}}</ref> на крајот од првата половина од сезоната, Интер бил трет.<ref>{{cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/notizie/empoli-inter-0-1-keita-fa-l-icardi-un-colpo-biliardo-db1db3ea-0b72-11e9-aa07-eb4c2c5595dd.shtml|title=Empoli-Inter 0-1, Keita blinda il terzo posto|author=Guido De Carolis|date=29 декември 2018}}</ref> Сепак, ''„нероаѕурите“'' доживеале уште еден пад во формата во текот на зимските месеци, но останале во конкуренција за квалификација во најсилното натпреварување на континентот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/17-03-2019/milan-inter-2-3-nerazzurri-vincono-derby-contro-sorpassano-3202284149975.shtml|title=Milan-Inter 2-3: i nerazzurri vincono il derby e contro-sorpassano|author=Alessandra Gozzini|date=17 март 2019}}</ref> Уште еднаш, потребно било да се стигне до последното коло за математички целта да биде остварена: победата од 2-1 на домашен терен против Емполи му овозможила на Интер да го потврди четвртото место од претходната година и да се врати во [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/26-05-2019/pazza-inter-ma-fine-keita-ninja-portano-champions-empoli-b-3301960042956.shtml|title=Pazza Inter, ma alla fine Keita e il Ninja la portano in Champions: Empoli in B|author=Valerio Clari|date=26 мај 2019}}</ref> Во тековната сезона, Интер бил елиминиран уште во групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|Лигата на шампионите]]<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Inter/11-12-2018/inter-psv-1-1-gol-lozano-icardi-nerazzurri-europa-league-3101171061589.shtml|title=Inter-Psv 1-1: gol di Lozano e Icardi, nerazzurri in Europa League|author=Valerio Clari|date=11 декември 2018}}</ref> селејќи се во [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|Лига Европа]], каде пак биле елиминирани од [[Ајнтрахт Франкфурт]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2019/03/14/news/europa_league_inter-salisburgo-221577559/|title=Inter-Eintracht 0-1, nerazzurri fuori dall'Europa League|author=Diego Costa|date=14 март 2019}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|Купот на Италија]] патувањето било прекинато против Лацио во четвртфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/01/31/news/coppa_italia_inter_lazio_quarti_di_finale-217967959/?refresh_ce|title=Coppa Italia, Inter-Lazio 4-5 ai rigori: biancocelesti in semifinale|author=Diego Costa|date=31 јануари 2019}}</ref> На крајот од првенството, и покрај тоа што ја постигнал минималната сезонска цел, тој не бил повторно потврден од клубот од Милано.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|title=Nota del Club in merito al ruolo di allenatore della Prima Squadra|date=30 maggio 2019|access-date=30 мај 2019|archive-date=30 мај 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530083930/https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|dead-link=yes}}</ref> ===Наполи=== {{Цитат 2|Силни луѓе, силни судбини, слаби луѓе, слаби судбини. Нема друго објаснување.|Лучано Спалети<ref>{{cite web|https://www.rainews.it/tgr/campania/articoli/2023/04/spalletti-uomini-forti-destini-forti-b77a3c42-fc12-4b81-9652-d3cf223ab64e.html|title=Spalletti, uomini forti destini forti|date=4 мај 2023}}</ref>}} По двегодишна пауза, тој бил назначен за нов тренер на Наполи на 29 мај 2021 година.<ref>{{cite web|url=https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|title=De Laurentiis: Benvenuto Luciano Spalletti, insieme faremo un gran lavoro|date=29 maggio 2021|access-date=30 мај 2021|archive-date=1 јуни 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601175538/https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|dead-link=yes}}</ref> Дебитирал на клупата на ''„партенопеите“'' на 22 август, победувајќи ја со 2-0 Венеција во првото коло од [[Серија А 2021-2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/22-08-2021/osimhen-espulso-rigore-sbagliato-ma-napoli-piu-forte-2-0-venezia-420650846961.shtml|title=Osimhen espulso e un rigore sbagliato, ma il Napoli è più forte: 2-0 al Venezia|date=22 август 2021}}</ref> На 23 септември, победувајќи ја Сампдорија со 4-0 на гостински терен, тој станал првиот тренер кој ги добил своите први пет првенствени натпревари во дебитантската сезона како тренер на Наполи, рекорд што претходно го држел [[Рафаел Бенитес]], кој ги добил првите четири натпревари во [[Серија А 2013-2014|сезоната 2013-2014]].<ref>{{cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/record-per-spalletti-col-napoli-e-il-primo-a-vincere-tutte-le-prime-cinque-partite-1587732|title=Record per Spalletti col Napoli: è il primo a vincere tutte le prime cinque partite|date=23 септември 2021|access-date=23 септември 2021}}</ref> Наполи под водството на Спалети го завршил првенството на третото место, со што се избориле за враќање во Лигата на шампионите по две години отсуство.<ref>{{Cite web|url=https://napoli.repubblica.it/sport/2022/05/02/news/il_napoli_torna_in_champions-347748436/|title=Il Napoli torna in Champions|date=2 мај 2022}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|Купот на Италија]] биле елиминирани во осминафиналето од {{Fb team (N) Fiorentina}} (2-5),<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/13-01-2022/coppa-italia-napoli-fiorentina-2-4-gol-vlahovic-mertens-biraghi-petagna-venuti-piatek-430899753267.shtml|title=Il Napoli rimonta in 9 al 95', poi ai supplementari è solo Viola. E Piatek segna subito|date=13 јануари 2022}}</ref> додека во Лига Европа настапот им завршил во првата рунда од нокаут фазата, после поразот од {{Fb team (N) Barcelona}} на [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|стадионот „Марадона“]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/24-02-2022/napoli-barcellona-2-4-catalani-ottavi-europa-league-4301588825714.shtml|title=Troppo Barça per il Napoli: vince 4-2 al Maradona e passa agli ottavi|date=24 февруари 2022}}</ref> Сезоната [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] започнала со победа, откако во првото коло на [[Серија А 2022-2023|Серија А]] била совладана {{Fb team (N) Verona}} во гости со 2-5.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Verona/15-08-2022/verona-napoli-2-5-show-azzurro-brilla-stella-kvaratskhelia-4401891810560.shtml|title=Napoli, è subito show: cinquina al Verona, brilla la stella di Kvaratskhelia|date=15 август 2022}}</ref> На 4 октомври 2019 година, со победата над {{Fb team (N) Ajax}} на [[Јохан Кројф Арена]] со 6-1, Спалети ја остварил најголемата победа на Наполи во меѓународните натпреварувања (изедначена со онаа Наполи-[[ФК Влазнија Скадар|Влазнија]] 5-0 во [[Куп на УЕФА 2008-2009|Купот на УЕФА 2008-2009]]), како и нивната најголема победа на гостински терен во нивната клупска историја.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/04-10-2022/ajax-napoli-1-6-doppietta-raspadori-lorenzo-zielinski-kvara-simeone-450484915452.shtml|title=Anche in Champions il Napoli è una meraviglia: va sotto ma poi ne segna 6 all'Ajax!|date=4 октомври 2022}}</ref> Единаесет дена подоцна, со тесната победа над Рома (0-1), Спалети го изедначил најголемиот број на последователни добиени натпревари на Наполи помеѓу првенството и куповите (11), рекорд поставен од поранешниот тренер [[Отавио Бјанки]] во [[ФК Наполи сезона 1986-1987|сезоната 1986-1987]], годината во која Наполи го освоил своето прво [[Скудето]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2022/10/24/news/spalletti_napoli_marcia_da_record-371470551/|title=Napoli, Spalletti e una marcia da record: 11 vittorie di fila, come nell'anno del primo scudetto|date=24 октомври 2022}}</ref> Овој рекорд бил надминат на 26 октомври, благодарение на успехот со 3-0 над {{Fb team (N) Rangers}} во групната фаза на Лигата на шампионите.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/26-10-2022/napoli-rangers-3-0-doppietta-simeone-ostigard-450824821020.shtml|title=Il Napoli è sempre uno spettacolo: 3-0 ai Rangers. Ma per il primo posto...|date=26 октомври 2022}}</ref> Серијата позитивни резултати (17) била прекината на 1 ноември, за време на натпреварот против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], кој завршил со резултат од 2-0 во корист на Англичаните, но кој немал никакво влијание врз пласманот во групата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/01-11-2022/champions-liverpool-napoli-2-0-spalletti-primo-girone-450914221532.shtml|title=Napoli, ko che non fa male: il Liverpool ne segna due nel finale, ma Spalletti è primo|date=1 ноември 2022}}</ref> На 12 ноември, благодарение на победата од 3-2 на домашен терен против Удинезе, тие стигнале до единаесет последователни победи во Серија А, надминувајќи го клупскиот рекорд поставен во [[Серија А 2017-2018|сезоната 2017-2018]] кога клубот бил предводен од [[Маурицио Сари]] (10).<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/12-11-2022/napoli-udinese-3-2-decidono-gol-osimhen-zielinski-ed-elmas-4501081406591.shtml|title=Il Napoli è irresistibile: 11 vittorie consecutive. Ma che paura nel finale con l'Udinese|date=12 ноември 2022}}</ref> Првиот пораз во лигата дошол на 4 јануари 2023 година против Интер, кој го добил натпреварот со 1-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/04-01-2023/inter-napoli-1-0-gol-dzeko-4501815529883.shtml|title=Dzeko, capocciata al Napoli. L'Inter riapre la corsa scudetto|date=4 јануари 2023}}</ref> На 13 јануари, тимот на Спалети го победил Јувентус со 5-1; последниот пат, кога ''„партенопеите“'' постигнале пет гола против тимот од Торино било во 1990 година, за време на натпреварот од [[Суперкуп на Италија 1990|Суперкупот на Италија]], кој завршил со истиот резултат.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/13-01-2023/napoli-juve-5-1-osimhen-2-kvaratskhelia-maria-rrahmani-elmas-4501949709248.shtml|title=Kvara e Osimhen schiantano la Juve. Il Napoli vola a +10 e spacca il campionato|date=13 јануари 2023}}</ref> Сепак, само пет дена подоцна, Наполи шокантно бил елиминиран од [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|Купот на Италија]] од страна на {{Fb team (N) Cremonese}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/17-01-2023/coppa-italia-napoli-cremonese-finisce-rigori-4502012995473.shtml|title=Clamoroso al Maradona: il Napoli piange, Cremonese avanti ai rigori. Ballardini, che prima!|date=17 јануари 2023}}</ref> На 21 јануари, благодарение на победата на гости против {{Fb team (N) Salernitana}} (0-2), тој станал тренерот со најмногу добиени натпревари во историјата на Серија А (276) во ерата на три бода за победа.<ref name="recordvittorie">{{Cite web|url=https://www.calcioinpillole.com/napoli-arriva-un-grande-record-per-luciano-spalletti-il-dato/|title=Napoli, Luciano Spalletti conquista un grande primato: il dato|date=21 јануари 2023}}</ref> На 17 февруари, за време на победата од 0-2 на гости кај {{Fb team (N) Sassuolo}},<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmattino.it/sport/sscnapoli/sassuolo_napoli_0_2_diretta_risultato_gol-7236809.html|title=Sassuolo-Napoli 0-2: dominio anche a Reggio Emilia, si vola a + 18|date=17 февруари 2023}}</ref> го достигнал 1000-тиот натпревар кој го водел од клупата во кариерата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/storie/17-02-2023/spalletti-1000-panchine-allenatore-empoli-napoli-460271531210/|title=Dall'Empoli al Napoli passando per Inter e Roma: Spalletti diventa mister 1000 panchine|date=17 февруари 2023}}</ref> На 15 март, благодарение на победата од 3-0 на домашен терен над Ајнтрахт Франкфурт (вкупен резултат 5-0), Наполи се пласирал во четвртфиналето на Лигата на шампионите, подвиг што никогаш претходно клубот не го остварил.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/15-03-2023/champions-league-napoli-eintracht-3-0-doppietta-osimhen-rigore-zielinski-460684672680.shtml|title=Il Napoli si diverte, Osimhen di più: comodo tris all'Eintracht, Spalletti ai quarti|date=15 март 2023}}</ref> Европската кампања завршила во четвртфиналето, каде што Милан ги совладал ''„аѕурите“'' со вкупен резултат 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/18-04-2023/napoli-milan-1-1-gol-giroud-osimhen-rossoneri-semifinale-champions-4601192233349.shtml|title=Delirio Milan: fa 1-1 a Napoli e vola in semifinale di Champions!|date=18 април 2023}}</ref> На 4 мај, благодарение на ремито во гости против Удинезе (1-1), тој го освоил своето прво скудето во кариерата на дури пет кола пред крајот,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/04-05-2023/scudetto-napoli-campione-d-italia-la-terza-volta-4601354295987.shtml|title=Napoli, finalmente festa: campione d'Italia per la terza volta!|date=4 мај 2023}}</ref> станувајќи најстариот тренер кој ја освоил титулата, со 64 години и 58 дена;<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://gianlucadimarzio.com/it/napoli-spalletti-record-scudetto-serie-a-news-2023|title=Napoli, Luciano Spalletti è l'allenatore più anziano di sempre a vincere lo Scudetto|date=5 мај 2023}}</ref> за ''„партенопеите“'', ова било трето Скудето во нивната клупска историја, 33 години по [[Серија А 1989-1990|претходното]].<ref>{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/speciale-scudetto/notizie/napoli-scudetto-campione-italia-2023-7b109ff8-e66f-11ed-9136-d5229c509a57.shtml|title=Il Napoli ha vinto lo scudetto: è Campione d’Italia 33 anni dopo Maradona. De Laurentiis: «Vittoria assieme»|date=4 мај 2023}}</ref> На крајот од сезоната, Спалети ја освоил наградата за [[Серија А награди#Најдобар тренер|најдобар тренер во Серија А]].<ref>{{Cite web|url=https://www.legaseriea.it/it/media/serie-a/serieas.hiwaymedia.it/media/serie-a/il-coach-of-the-season-2022-2023|title=IL COACH OF THE SEASON 2022/2023|access-date=01 giugno 2023|dead-link=yes}}</ref> По завршувањето на победничката сезоната во Серија А, тренерот ја објавил својата одлука да не ја продолжи својата авантура со Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/napoli/2023/05/29-108347676/napoli_spalletti_sono_stanco_mi_fermo_un_anno_e_non_cambio_idea_|title=Napoli, Spalletti lascia: "Sono stanco, mi fermo un anno" e svela il motivo|date=29 мај 2023}}</ref> ===Италија=== [[File:Norway Italy - June 2025 A 44.jpg|thumb|Спалети (десно) како селектор на {{NazNB|FUrep|ITA}} во 2025, заедно со шефот на делегацијата [[Џанлујџи Буфон]] и својот асистент [[Марко Доменикини]]]] На 18 август 2023 година, тој бил официјално назначен за нов селектор на [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската фудбалска репрезентација]] почнувајќи од 1 септември, заменувајќи го [[Роберто Манчини]] кој поднел оставка.<ref>{{Cite web|url=https://figc.it/it/nazionali/news/luciano-spalletti-%C3%A8-il-nuovo-commissario-tecnico-della-nazionale-gravina-il-suo-entusiasmo-e-la-sua-competenza-saranno-fondamentali/|title=Luciano Spalletti è il nuovo Commissario Tecnico della Nazionale. Gravina: "Il suo entusiasmo e la sua competenza saranno fondamentali"|date=18 август 2023}}</ref> Своето деби на клупата го имал на 9 септември, во ремито 1-1 против {{NazNB|FUrep|MKD}}, во натпревар од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/09-09-2023/macedonia-italia-1-1-gol-di-immobile-e-bardhi.shtml|title=Macedonia ancora indigesta, l'Italia pareggia 1-1 e Spalletti si gioca tutto a Milano|date=9 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 12 септември, дошла првата победа како селектор на ''„аѕурите“'', на Сан Сиро против {{NazNB|FUrep|UKR}} со 2-1.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/12-09-2023/italia-ucraina-2-1-doppietta-frattesi-spalletti-prima-vittoria.shtml|title=L'Italia batte l'Ucraina con super Frattesi: prima gioia azzurra per Spalletti|date=12 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 20 ноември, благодарение на ремито на гостински терен во реваншот против Украина (0-0), Спалети успеал да и обезбеди квалификација на Италија за Европското првенство во [[Германија]].<ref>{{cite web |url=https://www.adnkronos.com/sport/diretta-ucraina-italia-match-decisivo-per-euro-2024_5LugdDGkAkUy0xCZV58Pwr|title=Ucraina-Italia 0-0, Nazionale di Spalletti qualificata a Euro 2024|date=20 ноември 2023|access-date=21 ноември 2023}}</ref> Европското првенство, сепак, се покажало како разочарувачко: откако избраниците на Спалети едвај ја поминале [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групната фаза]], победувајќи ја {{NazNB|FUrep|ALB}} со 2-1,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/15-06-2024/italia-albania-bastoni-barella-bajrami-partita-europei-2024.shtml|title=Bajrami ci spaventa, poi Bastoni e Barella ribaltano l'Albania. Italia, è un bell'esordio|date=15 јуни 2024}}</ref> губејќи со 0-1 против {{NazNB|FUrep|ESP}}<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/20-06-2024/spagna-italia-autogol-calafiori-europei-2024.shtml|title=Italia, che lezione dalla Spagna: la Roja domina per 94', Azzurri k.o. per un autogol di Calafiori|date=20 јуни 2024}}</ref> и играјќи нерешено 1-1 со израмнувачки погодок во последните минути против {{NazNB|FUrep|HRV}},<ref>{{Cite web|url=https://tg24.sky.it/sport/2024/06/24/italia-croazia-europei-risultato-gol|title=Euro 2024, Italia-Croazia 1-1: segna Zaccagni, azzurri conquistano ottavi al 98'. VIDEO|date=24 јуни 2024}}</ref> турнирот за италијанците завршил во осминафиналето елиминирани од {{NazNB|FUrep|SUI}}, која победила со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/29-06-2024/svizzera-italia-2-0-gol-di-freuler-e-vargas-spalletti-fuori-dall-europeo.shtml|title=L'Italia perde la faccia! La Svizzera passeggia e vince 2-0, Azzurri fuori dall'Europeo|date=29 јуни 2024}}</ref> Во [[УЕФА Лига на нации 2024-2025|2024-2025]] изданието на [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]], Италија ја завршила групата на второто место, зад {{NazNB|FUrep|FRA}}, но потоа била елиминирана од натпреварувањето во четвртфиналето од {{NazNB|FUrep|GER}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/03/23/nations-league-germania-italia-3-3-azzurri-eliminati_0faa26aa-7188-49e6-ac28-bc6f7a8e0e77.html|title=Nations League: Germania-Italia 3-3, azzurri eliminati|access-date=2025-06-08}}</ref> Во последователните [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА)|квалификации]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] ''„аѕурите“'' биле сместени во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И]], заедно со {{NazNB|FUrep|NOR}}, {{NazNB|FUrep|ISR}}, {{NazNB|FUrep|EST}} и {{NazNB|FUrep|MDA}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.olympics.com/it/notizie/italia-qualificazioni-mondiali-calcio-2026-programma-calendario-avversarie-dove-vedere|title=Italia alle qualificazioni dei Mondiali di calcio 2026: programma, calendario, avversarie}}</ref> Италија го загубила својот прв квалификациски натпревар со 3-0 од Норвешка во [[Осло]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/qualificazioni-mondiali-2026/norvegia-italia-3-0-esordio-da-incubo-crollo-oslo_99278432-202502k.shtml|title=Qualificazioni Mondiali, Norvegia-Italia 3-0: esordio da incubo per gli Azzurri, crollo totale a Oslo}}</ref> Два дена по поразот, на 8 јуни 2025 година, самиот Спалети на прес-конференција објавил дека ќе биде отпуштен по крајот на следниот натпревар против Молдавија,<ref>{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/italia-moldova-sarà-lultima-partita-da-ct-della-nazionale-di-luciano-spalletti-voglio-chiudere-con-una-vittoria/|title=Italia-Moldova sarà l'ultima partita da Ct della Nazionale di Luciano Spalletti: "Voglio chiudere con una vittoria"|date=2025-06-08|access-date=2025-06-08}}</ref> добиен со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/maratona/2025/06/calcio-qualificazioni-mondiali-2026-italia-moldavia-ultima-spalletti-diretta-rai1-e-streaming-rainews-it-highlights-gol-cronaca-testuale-cadb3dc6-8d63-44bf-a1e8-824a7c64a11f.html|title=L'Italia batte 2 a 0 la Moldavia, congedo triste per Spalletti|date=2025-06-09|access-date=2025-06-13}}</ref> Тосканскиот тренер го завршил своето селекторско искуство на чело на националниот тим по 24 натпревари, со резултат од 12 победи, 6 нерешени и 6 порази.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/italia-si-chiude-l-era-spalletti-da-skopje-a-oslo-storia-di-un-amore-mai-nato_99355602-202502k.shtml|title=Italia, si chiude l'era Spalletti: da Skopje a Oslo, storia di un amore mai nato|date=8 јуни 2025|access-date=9 јуни 2025}}</ref> === Јувентус === По отпуштањето на [[Игор Тудор]], на 30 октомври 2025 година, тој станал нов тренер на Јувентус, потпишувајќи договор со важност до крајот на [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сезоната]].<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2025/10/31/news/spalletti_juventus_ufficiale-424949566/|title=Spalletti e la Juventus ripartono insieme: “Scriviamo la storia”|date=31 октомври 2025|access-date=31 октомври 2025}}</ref> Неговото деби на клупата на ''„бјанконерите“'' дошло два дена подоцна, во натпреварот од [[Серија А 2025-2026|првенството]] добиен со 1-2 во гости против Кремонезе.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-11-2025/cremonese-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Kostic e Cambiaso lanciano la Juve di Spalletti, alla Cremonese non basta Vardy|date=1 ноември 2025|access-date=1 ноември 2025}}</ref> Три дена подоцна, го имал своето деби со Јувентус во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]], со нерешен резултат 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Sporting Lisboa}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/04-11-2025/juve-sporting-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve ritrova un grande Vlahovic, ma con lo Sporting è solo 1-1. E la Champions resta dura|date=4 ноември 2025|access-date=4 ноември 2025}}</ref> Почетокот бил карактеризиран со одлични резултати и одлична игра, особено помеѓу декември и јануари.<ref>{{Cite web|author=Emanuele Gamba|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2026/01/08/news/juventus_spalletti_recupero_punti_juve-425081268/|title=La psicologia di Spalletti ha risollevato la Juve|access-date=27 јануари 2026|date=7 декември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/juventus-spalletti-statistiche-champions-rinnovo-contratto_108343882-202602k.shtml|title=Punti, gioco e capitali rivalutati: ecco perché Spalletti è l'uomo giusto per il presente e il futuro Juve|access-date=27 јануари 2026|date=27 јануари 2026}}</ref> Екипата претрпела мал пад во однос на резултатите во февруари, сепак, првата посериозна криза дошла со елиминациите, во четвртфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|Купот на Италија]] од {{Fb team (N) Atalanta}} (натпреварот бил изгубен со 3-0)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Atalanta/05-02-2026/atalanta-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-coppa-italia.shtml|title=Atalanta-show, Juve shock: Spalletti ne prende tre, Dea in semifinale di Coppa Italia|date=5 февруари 2026|access-date=6 февруари 2026}}</ref> и во плејоф рундата на Лигата на шампионите од {{Fb team (N) Galatasaray}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-02-2026/galatasaray-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=Juve, è una figuraccia storica: il Galatasaray la schianta 5-2, ora per gli ottavi servirà un'impresa|date=17 февруари 2026|access-date=26 февруари 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-02-2026/juventus-galatasaray-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve rimonta il Gala e si illude, poi crolla ai supplementari: Spalletti è fuori dalla Champions|date=25 февруари 2026|accesso=26 февруари 2026}}</ref> На 10 април 2026 година, додека тимот во тоа време бил петти на табелата и во полн ек во трката за Лигата на шампионите, тој го обновил договорот до 30 јуни 2028 година.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/rinnovo-luciano-spalletti-2028|title=Luciano Spalletti rinnova con la Juventus fino al 2028|date=10 април 2026|access-date=10 април 2026}}</ref> И покрај тоа што во поголемиот дел од сезоната Јувентус бил меѓу првите четири, во претпоследното коло со поразот од 0-2 од Фјорентина на [[Стадион Јувентус|домашен терен]],<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-05-2026/juve-fiorentina-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Harakiri Juve: sprofonda in casa con la Fiorentina, Spalletti è sesto. Per la Champions serve un miracolo|date=17 мај 2026|access-date=24 мај 2026}}</ref> паднале на шесттото место, позиција на која и го завршиле првенството, што резултирало со неуспех да се квалификуваат за следната сезона во [[УЕФА Лига на шампиони 2026-2027|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|author=Fabio Russo|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/24-05-2026/torino-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Juve, niente miracolo: un bel Toro rimonta, Spalletti va in Europa League|date=24 мај 2026|access-date=25 мај 2026}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 1982-1983 || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1983-1984 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1984-1985 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- !colspan="3"| Вкупно Кастелфјорентино || ? || ? || || - || - || || - || - || || - || - || ? || ? |- | [[ФК Ентела Бакеца сезона 1985-1986|1985-1986]] || {{flagsport|ITA}} [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] || [[Серија Ц2 1985-1986|Ц2]] || 27 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1985-1986|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 27+ || 2+ |- | [[Специја Калчо сезона 1986-1987|1986-1987]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Spezia}} || [[Серија Ц1 1986-1987|Ц1]] || 31 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1986-1987|КИ-Ц]] || 8 || 2 || - || - || - || - || - || - || 39 || 4 |- | [[Специја Калчо сезона 1987-1988|1987-1988]] || [[Серија Ц1 1987-1988|Ц1]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1987-1988|КИ-Ц]] || 7 || 1 || - || - || - || - || - || - || 39 || 2 |- | [[Специја Калчо сезона 1988-1989|1988-1989]] || [[Серија Ц1 1988-1989|Ц1]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 1988-1989|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1988-1989|КИ-Ц]] || 5+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 3 |- | [[Специја Калчо сезона 1989-1990|1989-1990]] || [[Серија Ц1 1989-1990|Ц1]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1989-1990|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1989-1990|КИ-Ц]] || 1+3 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 28 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Специја || 120 || 7 || || 26 || 4 || || - || - || || - || - || 146 || 11 |- | [[ФК Вијареџо сезона 1990-1991|1990-1991]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Вијареџо|Вијареџо]] || [[Серија Ц2 1990-1991|Ц2]] || 29 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1990-1991|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 29+ || 1+ |- | [[ФК Емполи сезона 1991-1992|1991-1992]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1991-1992|Ц1]] || 31 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1991-1992|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1991-1992|КИ-Ц]] || 2+3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 1 |- | [[ФК Емполи сезона 1992-1993|1992-1993]] || [[Серија Ц1 1992-1993|Ц1]] || 22 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 1992-1993|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1992-1993|КИ-Ц]] || 1+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 24 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 53 || 3 || || 7 || 0 || || - || - || || - || - || 60 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 229+ || 13+ || || 33+ || 4+ || || - || - || || - || - || 262+ || 17+ |} ==Тренерска статистика== ====Клубови==== ''Статистиката е ажурирана на 24 мај 2026.'' {|class="wikitable" style="font-size:85%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Емполи сезона 1993-1994|апр.-јун. 1994]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1993-1994|Ц1]] || 6+2<ref name="play-out">Плејаут.</ref> || 1+1<ref name="play-out"/> || 2+1<ref name="play-out"/> || 3+0 || [[Фудбалски куп на Италија 1993-1994|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1993-1994|КИ-Ц]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|8|2|3|3}} || ''наз. <small>(16.)</small>'', крај 17. место |- | [[ФК Емполи сезона 1995-1996|1995-1996]] || [[Серија Ц1 1995-1996|Ц1]] || 34+3<ref name="play-off">Плејоф.</ref> || 17+3<ref name="play-off"/> || 11+0 || 6+0 || '''[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1995-1996|КИ-Ц]]''' || 14 || 9 || 4 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|51|29|15|7}} || 3. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1996-1997|1996-1997]] || [[Серија Б 1996-1997|Б]] || 38 || 17 || 13 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 1996-1997|КИ]] || 3 || 1 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|41|18|14|9}} || 2. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1997-1998|1997-1998]] || [[Серија А 1997-1998|А]] || 34 || 10 || 7 || 17 || [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|10|8|18}} || 13. место |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 117 || 49 || 34 || 34 || || 19 || 10 || 6 || 3 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|136|59|40|37}} || |- | [[ФК Сампдорија сезона 1998-1999|авг.-дек. 1998, фев.-јун. 1999]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Sampdoria}} || [[Серија А 1998-1999|А]] || 28 || 9 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 1998-1999|КИ]] || 4 || 1 || 1 || 2 || [[Интертото куп 1998|ИК]] || 6 || 4 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|38|14|8|16}} || ''отп. <small>(14.)</small>'', ''наз. <small>(16.)</small>'', к. 16. {{fall}} (И) |-0 | [[ФК Венеција сезона 1999-2000|1999-фев. 2000]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Venezia}} || [[Серија А 1999-2000|А]] || 17 || 4 || 3 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 1999-2000|КИ]] || 6 || 2 || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|23|6|6|11}} || ''отп. <small>(17.)</small>'', ''наз. <small>(17.)</small>'', ''отп. <small>(13.)</small>'' |- | [[Удинезе Калчо сезона 2000-2001|мар.-јун. 2001]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2000-2001|А]] || 11 || 2 || 4 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Интертото куп 2000|ИК]]+[[Куп на УЕФА 2000-2001|КУ]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - {{WDL|11|2|4|5}} || ''наз. <small>(12.)</small>'', крај 12. место |- | [[Анкона Калчо сезона 2001-2002|јан.-јун. 2002]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Ancona}} || [[Серија Б 2001-2002|Б]] || 20 || 8 || 5 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|20|8|5|7}} || ''наз. <small>(14.)</small>'', крај 8. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2002-2003|2002-2003]] || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2002-2003|А]] || 34 || 16 || 8 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2002-2003|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|17|8|11}} || 6. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Серија А 2003-2004|А]] || 34 || 13 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2003-2004|КИ]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[Куп на УЕФА 2003-2004|КУ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|40|16|12|12}} || 7. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2004-2005|2004-2005]] || [[Серија А 2004-2005|А]] || 38 || 17 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2004-2005|КИ]] || 6 || 2 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2004-2005|КУ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari">Во квалификациските рунди.</ref> || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|46|20|12|14}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Удинезе || 117 || 48 || 34 || 35 || || 12 || 5 || 2 || 5 || || 4 || 2 || 0 || 2 || || - || - || - || - {{WDLtot|133|55|36|42}} || |- | [[Associazione Sportiva Roma 2005-2006|2005-2006]] || rowspan="5"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Serie A 2005-2006|A]] || 38 || 19 || 12 || 7 || [[Coppa Italia 2005-2006|CI]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Coppa UEFA 2005-2006|CU]] || 10<ref name="2 nei turni preliminari">2 nei turni preliminari</ref> || 6 || 2 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|56|29|15|12}} || 2º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2006-2007|2006-2007]] || [[Serie A 2006-2007|A]] || 38 || 22 || 9 || 7 || '''[[Coppa Italia 2006-2007|CI]]''' || 8 || 5 || 2 || 1 || [[UEFA Champions League 2006-2007|UCL]] || 10 || 5 || 2 || 3 || [[Supercoppa italiana 2006|SI]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|57|32|13|12}} || 2º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2007-2008|2007-2008]] || [[Serie A 2007-2008|A]] || 38 || 24 || 10 || 4 || '''[[Coppa Italia 2007-2008|CI]]''' || 7 || 4 || 2 || 1 || [[UEFA Champions League 2007-2008|UCL]] || 10 || 5 || 2 || 3 || '''[[Supercoppa italiana 2007|SI]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|34|14|8}} || 2º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2008-2009|2008-2009]] || [[Serie A 2008-2009|A]] || 38 || 18 || 9 || 11 || [[Coppa Italia 2008-2009|CI]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2008-2009|UCL]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Supercoppa italiana 2008|SI]] || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|49|23|11|15}} || 6º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2009-2010|lug.-ago. 2009]] || [[Serie A 2009-2010|A]] || 2 || 0 || 0 || 2 || [[Coppa Italia 2009-2010|CI]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[UEFA Europa League 2009-2010|UEL]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/> || 3 || 1 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|6|3|1|2}} || ''Dimiss.'' |- | [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2010|2010]] || rowspan="5"|{{flagsport|RUS}}<br>{{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} || '''[[Prem'er-Liga 2010|PL]]''' || 30 || 20 || 8 || 2 || '''[[Kubok Rossii 2009-2010|KR]]''' || 4 || 4 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|34|24|8|2}} || '''1º''' |- |rowspan=2| [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2011-2012|2011-2012]] || rowspan="2"| '''[[Prem'er-Liga 2011-2012|PL]]''' || 30 || 17 || 10 || 3 || [[Kubok Rossii 2010-2011|KR]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2010-2011|UCL]]+[[UEFA Europa League 2010-2011|UEL]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 2+8 || 1+0 || 1+2 || '''[[Superkubok Rossii 2011|SR]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|49|31|11|7}} || rowspan="2"|'''1º''' |- || 14 || 7 || 6 || 1 || [[Kubok Rossii 2011-2012|KR]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2011-2012|UCL]] || 8 || 3 || 3 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|23|10|9|4}} |- | [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2012-2013|2012-2013]] || [[Prem'er-Liga 2012-2013|PL]] || 30 || 18 || 8 || 4 || [[Kubok Rossii 2012-2013|KR]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[UEFA Champions League 2012-2013|UCL]]+[[UEFA Europa League 2012-2013|UEL]] || 6+4 || 2+2 || 1+0 || 3+2 || [[Superkubok Rossii 2012|SR]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|45|24|10|11}} || 2º |- | [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2013-2014|2013-mar. 2014]] || [[Prem'er-Liga 2013-2014|PL]] || 20 || 12 || 5 || 3 || [[Kubok Rossii 2013-2014|KR]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2013-2014|UCL]] || 11<ref name="2 nei turni preliminari"/> || 5 || 3 || 3 || [[Superkubok Rossii 2013|SR]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|33|17|8|8}} || ''Eson.'' |- !colspan="3"|Totale Zenit San Pietroburgo || 124 || 74 || 37 || 13 || || 14 || 9 || 1 || 4 || || 43 || 22 || 8 || 13 || || 3 || 1 || 0 || 2 {{WDLtot|184|106|46|32}} || |- | [[Associazione Sportiva Roma 2015-2016|gen.-mag. 2016]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Serie A 2015-2016|A]] || 19 || 14 || 4 || 1 || [[Coppa Italia 2015-2016|CI]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[UEFA Champions League 2015-2016|UCL]] || 2 || 0 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|21|14|4|3}} || ''Sub.'', 3º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2016-2017|2016-2017]] || [[Serie A 2016-2017|A]] || 38 || 28 || 3 || 7 || [[Coppa Italia 2016-2017|CI]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2016-2017|UCL]]+[[UEFA Europa League 2016-2017|UEL]] || 2<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 0+5 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+3 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+2 || - || - || - || - || - {{WDL|54|36|7|11}} || 2º |- !colspan="3"|Totale Roma || 211 || 125 || 47 || 39 || || 29 || 17 || 5 || 7 || || 56 || 28 || 12 || 16 || || 3 || 1 || 1 || 1 {{WDLtot|299|171|65|63}} || |- | [[Football Club Internazionale Milano 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Inter}} || [[Serie A 2017-2018|A]] || 38 || 20 || 12 || 6 || [[Coppa Italia 2017-2018|CI]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|40|20|13|7}} || 4º |- | [[Football Club Internazionale Milano 2018-2019|2018-2019]] || [[Serie A 2018-2019|A]] || 38 || 20 || 9 || 9 || [[Coppa Italia 2018-2019|CI]] || 2 || 1 || 1 || 0 || [[UEFA Champions League 2018-2019|UCL]]+[[UEFA Europa League 2018-2019|UEL]] || 6+4 || 2+2 || 2+1 || 2+1 || - || - || - || - || - {{WDL|50|25|13|12}} || 4º |- !colspan="3"|Totale Inter || 76 || 40 || 21 || 15 || || 4 || 1 || 2 || 1 || || 10 || 4 || 3 || 3 || || - || - || - || - {{WDLtot|90|45|26|19}} || |- | [[Società Sportiva Calcio Napoli 2021-2022|2021-2022]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Napoli}} || [[Serie A 2021-2022|A]] || 38 || 24 || 7 || 7 || [[Coppa Italia 2021-2022|CI]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[UEFA Europa League 2021-2022|UEL]] || 8 || 3 || 2 || 3 || - || - || - || - || - {{WDL|47|27|9|11}} || 3º |- | [[Società Sportiva Calcio Napoli 2022-2023|2022-2023]] || '''[[Serie A 2022-2023|A]]''' || 38 || 28 || 6 || 4 || [[Coppa Italia 2022-2023|CI]] || 1 || 0 || 1 || 0 || [[UEFA Champions League 2022-2023|UCL]] || 10 || 7 || 1 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|49|35|8|6}} || '''1º''' |- !colspan="3"|Totale Napoli || 76 || 52 || 13 || 11 || || 2 || 0 || 1 || 1 || || 18 || 10 || 3 || 5 || || - || - || - || - {{WDLtot|96|62|17|17}} || |- | [[Juventus Football Club 2025-2026|ott. 2025-2026]] ||{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}}|| [[Serie A 2025-2026|A]] || 29 || 15 || 9 || 5 || [[Coppa Italia 2025-2026|CI]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2025-2026|UCL]] || 7 || 4 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|38|20|11|7}} || ''Sub.'', 6º |- !colspan="3"|Totale carriera || 815 || 424 || 210 || 181 || || 92 || 46 || 21 || 25 || || 144 || 74 || 28 || 42 || || 6 || 2 || 1 || 3 {{WDLtot|1057|546|260|251}} || |} ===Репрезентации=== ==Титули== ===Тренер=== ====Клупски==== =====Емполи===== *'''{{симбол2|Coccarda Coppa Italia LegaPro.svg}} [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Куп на Италија Серија Ц]]''' : 1 : 1995-1996 =====Рома===== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : 2006-2007, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' : 1 : 2007 =====Зенит Санкт Петербург===== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2010, 2011-2012 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 1 : 2011 =====Наполи===== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/spalletti-luciano/profil/trainer/517 Лучано Спалети на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/allenatori/33-Spalletti_Luciano Лучано Спалети на tuttocalciatori] {{Состав на Јувентус}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2024}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Наполи}} {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спалети, Лучано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Специја]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Тренери на ФК Венеција]] [[Категорија:Тренери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Тренери на ФК Анкона]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Селектори на италијанската фудбалска репрезентација]] spdhul38cqz426ywzmzhprbraec7qk1 5606742 5606741 2026-08-09T13:13:09Z Carshalton 30527 /* Тренерска статистика */ 5606742 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лучано Спалети | image = [[Податотека:Luciano Spalletti 2024.jpg|250px]] | caption = | fullname = Лучано Спалети<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=2020-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |url-status=dead }}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|1959|3|7|df=y}} | cityofbirth = [[Черталдо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} (тренер) | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 1993 <small>(34 г.)</small> | youthyears1 = 1973–1975 |youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | youthyears2 = 1975–1978 |youthclubs2 = {{симбол2|Bisection vertical White HEX-FF0000.svg}} Алабастри Волтера | youthyears3 = 1978–1982 |youthclubs3 = {{Fb team Cuoiopelli}} | years1 = 1982–1985 |caps1 = ? |goals1 = ? |clubs1 = {{Fb team Castelfiorentino}} | years2 = 1985–1986 |caps2 = 27 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Entella Bacezza}} | years3 = 1986–1990 |caps3 = 120 |goals3 = 7 |clubs3 = {{Fb team Spezia}} | years4 = 1990–1991 |caps4 = 29 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Viareggio}} | years5 = 1991–1993 |caps5 = 53 |goals5 = 3 |clubs5 = {{Fb team Empoli}} | manageryears1 = 1993–1994 |managerclubs1 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears2 = 1994 |managerclubs2 = {{Fb team Empoli}} | manageryears3 = 1994–1995 |managerclubs3 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 1995–1998 |managerclubs4 = {{Fb team Empoli}} | manageryears5 = 1998–1999 |managerclubs5 = {{Fb team Sampdoria}} | manageryears6 = 1999–2000 |managerclubs6 = {{Fb team Venezia}} | manageryears7 = 2001 |managerclubs7 = {{Fb team Udinese}} | manageryears8 = 2002 |managerclubs8 = {{Fb team Ancona}} | manageryears9 = 2002-2005 |managerclubs9 = {{Fb team Udinese}} | manageryears10 = 2005-2009 |managerclubs10 = {{Fb team Roma}} | manageryears11 = 2009-2014 |managerclubs11 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | manageryears12 = 2016-2017 |managerclubs12 = {{Fb team Roma}} | manageryears13 = 2017-2019 |managerclubs13 = {{Fb team Inter}} | manageryears14 = 2021-2023 |managerclubs14 = {{Fb team Napoli}} | manageryears15 = 2023-2025 |managerclubs15 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears16 = 2025- |managerclubs16 = {{Fb team Juventus}} }} '''Лучано Спалети''' (роден на {{рн|7|март|1959}}, во [[Черталдо]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Моментално ја води екипата на {{Fb team (N) Juventus}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref> ==Биографија== Оженет е со Тамара, која е родена во [[Карпи]] а ја запознал во [[Ла Специја]]. Со неа имаат три деца.<ref>{{Cite web|url=https://www.spazionapoli.it/2021/10/04/spalletti-moglie-tamara/|titolo=Spalletti moglie, la storia di come si sono conosciuti Luciano e Tamara|date=4 октомври 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dilei.it/lifestyle/luciano-spalletti-chi-e-la-sua-compagna-tamara-e-quanti-figli-hanno/1309184/|title=Luciano Spalletti, chi è la sua compagna Tamara e quanti figli hanno|date=18 јуни 2021}}</ref> Тој имал брат по име Марчело, седум години постар, кој починал на 28 мај 2019 година од рак.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/lutto-per-spalletti-e-morto-il-fratello-marcello_1277859-201902a.shtml|title=LUTTO PER SPALLETTI: E' MORTO IL FRATELLO MARCELLO|date=28 мај 2019}}</ref> Од 2023 година, тој е [[Почесен граѓанин|Почесен граѓанин]] на [[Неапол]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/07/napoli-spalletti-cittadinanza-onoraria|title=Spalletti: 'Da oggi sono un official scugnizzo'|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=7 декември 2023|language=it|access-date=7 декември 2023}}</ref><ref>{{YouTube|id=2QKwzbMehTM|title=Cerimonia di conferimento della cittadinanza onoraria a Luciano Spalletti Napoli, 7 dicembre 2023}}</ref> == Играчка кариера == {{dx|[[File:Luciano Spalletti Entella Chiavari 1985-1986.jpg|thumb|upright|left|Спалети со [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] во сезоната 1985-1986]]}} Откако пораснал во младинските тимови на {{Fb team (N) Fiorentina}} и [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]], Спалети го направил своето деби со екипата на [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] во Серија Д. Следната година, тој се преселил во [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]], каде под водството на [[Џан Пјеро Вентура]],<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/14_settembre_30/come-ti-invecchia-calciatore-d4e51c30-48a2-11e4-a045-76c292c97dcc.shtml|title=Come invecchia il calciatore (e anche il mister)|access-date=20 јули 2016}}</ref> тимот стигнал до 5-тото место во [[Серија Ц2 1985-1986|Серија Ц2 првенството]]. Во 1986 година, тој отишол да игра за {{Fb team (N) Spezia}}, новопромовираниот член во Ц1 лигата: во сезоната [[Серија Ц1 1986-1987|1986-1987]], тој придонел за постигнувањето на опстанокот,<ref name=":0"/> додека во следните две сезони [[Серија Ц1 1987-1988|1987-1988]] и [[Серија Ц1 1988-1989|1988-1989]], Специја го освоила 7-мото и 3-тото место, соодветно.<ref name=":0">{{Cite web |url =http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/ |title =Il calciatore - Luciano Spalletti |dead-link =yes |archiveurl =https://web.archive.org/web/20160215215957/http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/|archivedate =15 февруари 2016}}</ref> По една сезона помината во екипата на [[ФК Вијареџо|Вијареџо]], тој се преселил во {{Fb team (N) Empoli}}, каде што ја завршил кариерата на 34-годишна возраст, играјќи го своето последно првенство во сезоната [[Серија Ц1 1992-1993|1992-1993]]. == Тренерска кариера == ===Емполи и Сампдорија=== Во сезоната 1993-1994, тој ја започнал својата кариера како тренер во младинскиот тим на {{Fb team (N) Empoli}}. На шест кола до крајот на [[Серија Ц1 1993-1994|првенството во Серија Ц1]], тој го замени [[Адријано Ломбарди]] како тренер на првиот тим, кој се мачел да излезе од зоната за испаѓање. ''„Аѕурите“'' го завршиле првенството на претпоследното место, спасувајќи се од испаѓање во плејаутот каде што ја совладале {{Fb team (N) Alessandria 1912}}. Следната сезона, Спалети повторно се вратил во младинскиот тим на Емполи, за потоа одново да добие шанса да го тренира првиот тим во [[Серија Ц1 1995-1996]]. Сезоната, полна со успеси, го видела Емполи како го освојува [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Купот на Италија за екипи од Серија Ц]] и да избори промоција во [[Серија Б]] благодарение на победата во финалето на плејофот над {{Fb team (N) Como}}.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/spalletti-carriera-profilo_68622677-202302k.shtml|title=A tutto Spalletti: da Empoli al caso Totti, fino allo scudetto col Napoli|date=18 август 2023|access-date=18 март 2026}}</ref> Во сезоната [[Серија Б 1996-1997|1996-97]], ''„Аѕурите“'' на Спалети, кои неодамна биле промовирани од втората лига, веднаш заработиле промоција во [[Серија А]], една деценија по претходното искуство на Емполи во највисоката лига. Потврден како тренер на тосканците, на своето деби во Серија А ([[Серија А 1997-1998|1997-1998]]), тренерот го одвел тимот на безбедно место, постигнувајќи опстанок на едно коло пред крајот. Откако ги оставил тосканците во првата лига, тој бил повикан да ја предводи {{Fb team (N) Sampdoria}}.<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/10/incredibile_vero_gia_finito_ritiro_ga_0_9807102756.shtml |titolo=Incredibile ma vero: già finito il ritiro blucerchiato |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 јули 1998}}</ref> Отпуштен во декември,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/12/14/mihajlovic-scatenato-fa-esonerare-spalletti.html |title=Mihajlovic scatenato fa esonerare Spalletti |author=Corrado Sannucci |publisher=la Repubblica |date=14 декември 1998|page=40}}</ref> тој бил отповикан помалку од два месеци подоцна, по оставката на [[Дејвид Плат]].<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/ |title=Platt si è dimesso |date=2 февруари 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070609/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Во преостанатите 15 кола од [[Серија А 1998-1999|првенството]], тој освоил 21 бод, но не успеал да избегне испаѓање за лигурскиот клуб.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/maggio/22/Mannini_ora_accusa_Spalletti_Colpa_ga_0_9905227612.shtml|title=Mannini ora accusa Spalletti "Colpa sua se la Samp è in B"|author=Enrico Valente|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 мај 1999}}</ref> ===Венеција, Удинезе и Анкона=== Во следната сезона. тој седнал на клупата на {{Fb team (N) Venezia}},<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/13/Spalletti_Glerean_Stringara_ecco_tecnici_ga_0_9907134664.shtml |title=Da Spalletti a Glerean e Stringara, ecco i tecnici con la nuova "patente"|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=13 јули 1999}}</ref> освојувајќи само една победа во првите два месеци од [[Серија А 1999-2000|Серија А]].<ref>{{cite web |url=http://www.repubblica.it/online/sport/sesta/milan/milan.html|titolo=Il Milan soffre col Cagliari L'Inter finisce ko a Venezia|data=18 ottobre 1999}}</ref> Лошиот почеток предизвикал негово отпуштање од функцијата,<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |title=Via Spalletti, ecco Materazzi |date=2 ноември 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070531/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |archive-date=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> но само привремено, бидејќи по неколку недели тој бил вратен на клупата.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/ |title=Lo stile Venezia |date=29 novembre 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070554/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Сепак, конечното отпуштање се случило во февруари 2000 година.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/ |title=Spalletti esonerato |date=7 февруари 2000 |access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040628233546/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/|archivedate=28 јуни 2004|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/febbraio/08/Zamparini_inventa_esonero_bis_ga_0_0002086370.shtml |title=Zamparini s'inventa l'esonero bis |author=Michele Contessa|author2=Carlo Laudisa |pubblisher=La Gazzetta dello Sport|date=8 февруари 2000}}</ref> По една година неактивност, во март 2001 година, тој бил повикан на клупата на {{Fb team (N) Udinese}} да го замени [[Лујџи Де Канио]]:<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/marzo/20/Udinese_scelto_Spalletti_ga_0_0103205783.shtml |title=L'Udinese ha scelto Spalletti|author=Luca Calamai|author2=Sebastiano Vernazza |author3=Massimo Meroi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 март 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/online/campionato/spalletti/spalletti/spalletti.html |title=Udinese, a Spalletti la panchina di De Canio|date=20 март 2001}}</ref> со 10 освоени бода во 11 кола, фриулијанците ја завршиле сезоната на дванаесеттото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0392_01_2001_0166_0043_4201357/ |title=Il Vicenza vince e retrocede |author=Andrea Iolme|publisher=[[La Stampa]]|date=18 јуни 2001|page=33}}</ref> Заменет од [[Рој Хоџсон]] за следната сезона,<ref>{{cite web|url=https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|title=Roy Hodgson nieuwe trainer van Udinese|author=Tim Vandevelde|date=22 јуни 2001|language=nl|accessdate=2025-11-16|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410055110/https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|url-status=dead}}</ref> во декември 2001 година, бил ангажиран од [[УС Анкона|Анкона]]:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/05/la-doppia-sfida-dell-ex-favo.html|title=La doppia sfida dell'ex Favo|author=Massimo Norrito|publisher=[[la Repubblica (quotidiano)|la Repubblica]]|date=5 јануари 2002|page=13}}</ref> со цел да го одведе клубот на безбедно место во [[Серија Б 2001-2002|Серија Б]],<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Ancona_Spalletti_parte_operazione_salvezza_ga_0_0201073014.shtml|title=Ancona-Spalletti: parte l'operazione salvezza|author=Vito Maggio|author2=Mimmo Cugini|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=7 јануари 2002}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |title=L'allenatore - Luciano Spalletti |dead-link=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215230909/http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |archivedate=15 февруари 2016}}</ref> стигајќи дури до осмото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,41/articleid,0281_01_2002_0149_0043_2407143/anews,true/ |title=ATTACCHI SCATENATI: 36 RETI NELL'ULTIMA GIORNATA |publisher=La Stampa|date=3 јуни 2002|page=41}}</ref> Во летото 2002 година, тој се вратил во Удинезе,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/11/Spalletti_firma_Agostinelli_presenta_ga_0_0206114613.shtml|title=Spalletti firma, Agostinelli si presenta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 јуни 2002}}</ref> за да го освои шесттото место во [[Серија А 2002-2003|првенството]] што му овозможило на клубот пласман во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот н УЕФА]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/udineselazio/udineselazio/udineselazio.html|title=Udinese, vittoria e Uefa|date=24 мај 2003}}</ref> Следната сезона, тој повторно се квалификувал со клубот за [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските турнири]], завршувајќи на седмото место во [[Серија А 2003-2004|првенството]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/maggio/17/Gilardino_gioca_poker_col_Trap_ga_10_0405178605.shtml|titolo=Gilardino gioca a poker col Trap|author=Luigi Garlando|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=17 мај 2004}}</ref> Најдобриот резултат постигнат на клупата на фриулијанците, сепак, било четвртото место во [[Серија А 2004-2005|сезоната 2004-2005]],<ref name=":2" /> подвиг што му го овозможил на Удинезе првото историско учество во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/udinesemilan1/udinesemilan1.html|title=L'Udinese pareggia con il Milan e conquista la zona Champions|date=29 мај 2005}}</ref> ===Рома=== [[File:Luciano_Spalletti.JPG|thumb|upright|left|Спалети со {{Fb team (N) Roma}} во втората половина на 2000-тите]] По завршувањето на тригодишниот период со Удинезе,<ref name=":2" /> тој станал тренер на {{Fb team (N) Roma}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Roma/Primo%20piano/2005/giugno/21spalletti.shtml|title=Spalletti: "Roma, ricominciamo"|date=21 јуни 2005}}</ref> Во текот на својата прва сезона тој остварил 11 последователни победи во [[Серија А 2005-2006|првенството]],<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Lazio/Primo_Piano/2006/02_Febbraio/26/lazioroma.shtml|title=Derby alla Roma: record storico|date=26 февруари 2006}}</ref> кое тимот го завршил на петтото место, пред да биде промовиран на второто место по скандалот ''[[Калчополи]]'';<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/05_Maggio/06/totti.shtml|title=Roma, Spalletti: "Totti in campo dal primo minuto"|date=6 мај 2006}}</ref> во [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|Купот на Италија]] ''„џалоросите“'' стигнале до финалето, каде загубиле од {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml |title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi |date=11 мај 2006}}</ref> Откако се квалификувале за [[Суперкуп на Италија 2006|Суперкупот на Италија]], по службеното доделување на титулата во првенството на ''„нероаѕурите“'', римскиот клуб бил поразен со 4-3 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] и покрај водството од 3 гола.<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 август 2006|p=3}}</ref> Во [[ФК Рома сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], тој го предводел тимот од главниот град до првата квалификација во нивната историја за „нокаут фазата“ на Лигата на шампионите,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/05/RomaVal.shtml|title=Roma promossa senza affanno|author=Gaetano De Stefano|date=5 декември 2006}}</ref> каде го елиминирале {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} во осминафиналето со нерешен резултат дома и победа во гости.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-lione/roma-lione/roma-lione.html|title=Fra Roma e Lione pari senza reti, si deciderà tutto al ritorno|date=21 февруари 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/03_Marzo/06/RomaLione.shtml|title=Roma da impazzire, travolto il Lione|author=Antonino Morici|date=6 март 2007}}</ref> Патот на Рома завршил во четвртфиналето, каде била елиминирана од {{Fb team (N) Manchester United}}, претрпувајќи катастрофален пораз од 7-1 во реваншот кој ја поништил нивната тесна победа постигната во првиот натпревар.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/04/11/champions-league-disfatta-roma-umiliazione-all-old.html|title==Champions League|author=Mattia Chiusano|publisher=la Repubblica|date=11 април 2007|page=56}}</ref> Во [[Серија А 2006-2007|првенството]] тимот го освоил второто место, со 22 бода зад Интер:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/04_Aprile/17/vigiliaroma.shtml|title=Spalletti: "Inter il top, noi una buona squadra"|author=Massimo Cecchini|date=17 април 2007}}</ref> сепак, избраниците на Спалети биле единствениот противник способен да се наметне над ''„нероаѕурите“'', поразувајќи ги со 3-1 на [[Сан Сиро|Стадионот „Џузепе Меаца“]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/04_Aprile/18/interroma.shtml|title=Grande Roma a San Siro, l'Inter rinvia la festa|author=Riccardo Pratesi|date=18 април 2007}}</ref> Одмаздата за скудетото и суперкупот против тимот од Милано се случила во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]], каде што тренерот го освоил првиот трофеј во својата кариера:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/05/10/roma-super-inter-choc-totti.html|title=Roma Super|author=Corrado Sannucci|publisher=la Repubblica |date=10 мај 2007|page=58}}</ref> триумфот од 6-2 во првиот натпревар ја запечатил конечната победа, иако Интер остварил пирова победа од само 2-1 во реваншот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/05_Maggio/18/roma_1805.shtml|title=Notte di delirio a Fiumicino|date=18 мај 2007}}</ref> Тосканскиот тренер дополнително го зголемил својот список на почести на почетокот од [[ФК Рома сезона 2007-2008|следната сезона]], освојувајќи го [[Суперкуп на Италија 2007|Суперкупот на Италија]] повторно против Интер.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml |title=La Supercoppa è della Roma|author=Antonino Morici|date=19 август 2007}}</ref> Рома ја минала групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]] пласирајќи се зад Манчестер Јунајтед,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/08/palpitazione-roma-alla-fine-pari.html|title=Palpitazione Roma, alla fine è pari|autore=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=8 ноември 2007|page=52}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/28/vucinic-fa-il-mattatore-kiev-la-roma.html|title=Vucinic fa il mattatore a Kiev |author=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=28 ноември 2007|page=66}}</ref> потоа победувајќи го {{Fb team (N) Real Madrid}} во осминафиналето со двојна победа од 2-1:<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-real-madrid/roma-real-madrid/roma-real-madrid.html|title=Pizarro-Mancini, e la Roma sogna|date=19 февруари 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/real_roma_0503.shtml |title=Una Roma da impazzire, Real k.o. al Bernabeu (1-2)|author=Riccardo Pratesi |date=5 март 2008}}</ref> елиминацијата повторно дошла во четвртфиналето, пак од Јунајтед.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-manchester/gara-olimpico/gara-olimpico.html|title=Roma, l'Olimpico è stregato|date=1 април 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/champions_league/manchester-roma/roma-fuori/roma-fuori.html|title=La Roma saluta la Champions, giallorossi fuori ma con onore|date=9 април 2008}}</ref> На фронтот [[Серија А 2007-2008|првенство]], по почетното водство, ''„џалоросите“'' биле претекнати од Интер, завршувајќи на второто место.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Catania/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/cataniaroma.shtml|title=Roma, illusione scudetto|author=Stefano Cantalupi|date=18 мај 2008}}</ref> Заостанувајќи три бода на табелата на крајот од првенството,<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/19/Rossi_Campionato_falsato__ga_10_080519065.shtml |title=De Rossi: «Campionato falsato»|author=Alessandro Catapano|author2=Massimo Cecchini |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 мај 2008}}</ref> римскиот тим морал да се задоволи повторно со освојувањето на [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|Купот на Италија]], уште еднаш на сметка на ''„нероаѕурите“''.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa, "rivincita" della Roma sull'Inter |date=24 мај 2008}}</ref> Далеку поразочарувачка од претходните била сезоната [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]], која исто така, започнала со натпревар против тимот од Милано во [[Суперкуп на Италија 2008|Суперкупот на Италија]], загубен на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]]:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa|author=Antonino Morici|date=24 август 2008}}</ref> исклучен од трката за титулата уште на есен поради кризата со резултатите,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/04/spalletti-batti-un-colpo-solo-cosi-la.html|title=Spalletti, batti un colpo: solo così la Roma può ripartire|author=Fabrizio Bocca|publisher=la Repubblica|date=4 novembre 2008|p=19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|title=Rossella Sensi: "Usciremo dalla crisi"|date=12 ноември 2008|access-date=14 декември 2020|date-archive=7 април 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407195605/https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|dead-link=yes}}</ref> римскиот тим успеал да се опорави од тешкиот почеток со пласман во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web |url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d4-0e70932c7763-b69209a604eb-1000/ |title=Spalletti elogia la Roma: "Grande risultato"|author=Marco Calabresi|date=10 декември 2008}}</ref> Сепак во таа рунда, пеналите уште еднаш биле кобни по играчите на Спалети кои на тој начин биле поразени од {{Fb team (N) Arsenal}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Italia_Inghilterra/Primo_Piano/2009/02/24/ArsenalRoma.shtml |title=Van Persie lancia l'Arsenal|author=Stefano Cantalupi|date=24 февруари 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2009/03/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-arsenal/diretta-roma-arsenal/diretta-roma-arsenal.html|titlе=La Roma beffata ai calci di rigore |author=Luigi Panella|date=11 март 2009}}</ref> Конечно ''„џалоросите“'' го завршиле [[Серија А 2008-2009|првенството]] на шесттото место, обезбедувајќи квалификација само за прелиминарните рунди на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|УЕФА Лига Европа]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/31-05-2009/torino-retrocede-b-50472261290.shtml|title=Il Torino retrocede in B, Totti aggancia Boniperti|author=Livia Taglioli|date=31 мај 2009}}</ref> Откако го предводел тимот до плсаман во групната фаза од гореспоменатото натпреварување,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/07/31/totti-scaccia-le-paure-della-roma-gent.html|title=Totti scaccia le paure della Roma|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=31 јули 2009|p=53}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/07/totti-avvia-la-festa-la-roma-esagera.html|title=Totti avvia la festa, la Roma esagera|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=7 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/21/la-solita-roma-senza-difesa-gol-di.html|title=La solita Roma senza difesa|author=Francesca Ferrazza |publisher=la Repubblica|date=21 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/28/roma-troppo-facile-passano-anche-lazio-genoa.html|title=Roma, troppo facile. Passano anche Lazio e Genoa |publisher=la Repubblica|date=28 август 2009|page=65}}</ref> на 1 септември 2009 година, Спалети поднел оставка поради несогласувања со клубот и поразите претрпени во првите кола од [[Серија А 2009-2010|првенството]].<ref>{{cite web |URL=https://www.romatoday.it/sport/spalletti-dimissioni-o-esonero-notizie-aggiornamenti-incontro-sensi.html |title=Spalletti dà l'addio: già oggi l'accordo con Ranieri?|author=Carlo Testimonia |date=1 септември 2009}}</ref> На негово место како нов тренер на Рома бил избран, [[Клаудио Раниери]].<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2009/09/01/intervista_esclusiva_spalletti_dimissioni_roma.html |title=Spalletti si confessa: perché ho lasciato la Roma|date=1 септември 2009|dead-link=yes}}</ref> ===Зенит Санкт Петербург=== [[File:Luciano Spalletti 2012 (cropped).jpg|thumb|Спалети со {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} во 2012]] На 11 декември 2009 година, било официјализирано неговото потпишување со [[Русија|рускиот]] клуб {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2009/12/sport/calcio/calciomercato/spalletti-russia/spalletti-di-nuovo-in-panca/spalletti-di-nuovo-in-panca.html|title=Spalletti, "disoccupato" solo per tre mesi|author=Francesca Ferrazza|date=11 декември 2009|access-date=13 декември 2009}}</ref> На 16 мај 2010 година, тој го освоил [[Фудбалски куп на Русија 2008-2009|Купот на Русија]]<ref>{{cite web|url=http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|titolo=Italian Spalletti leads Zenit to Russian Cup win|language=en|date=16 мај 2010 |dead-link=yes |access-date=16 мај 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519132543/http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|archive-date=19 мај 2010}}</ref> додека, на 14 ноември, тој го освоил [[Премиер лига на Русија 2010|руското првенство]], на две кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|title=Festa Spalletti: è campione di Russia con lo Zenit|date=14 декември 2010|dead-url=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215443/http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|archive-date=4 март 2016}}</ref> На 6 март 2011 година, тој исто така, го освоил и [[Суперкуп на Русија 2011|Суперкупот на Русија]], комплетирајќи ги сите национални трофеи во земјата.<ref>{{cite web|url=https://it.eurosport.yahoo.com/ticker/hub/calcio/index.html?item=2693641|title=Calcio, Supercoppa russa: Zenit-Cska Mosca 1-0|date=6 март 2011}}</ref> По постигнатите резултати, во февруари 2012 година тој го преформулирал договорот со Зенит, преземајќи вистинска улога на „менаџер“ во рамките на клубот.<ref>{{cite web|url=http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|titolo=Luciano Spalletti signs contract extension with Zenit|language=en|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211202759/http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|archivedate=11 февруари 2012}}</ref> На 28 април, тој ја освоил својата втора титула во [[Премиер лига на Русија 2011-2012|рускиот шампионат]] на три кола до крајот.<ref>{{Cite web|author=Lorenzo Nicolini|url=https://www.today.it/sport/zenit-san-pietroburgo-campione-russia-2012.html|title=Russia, Spalletti ancora Zar: lo Zenit è campione|date=29 април 2012}}</ref> Сепак, во [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|Купот на Русија]], нивниот пат завршил во четвртфиналето каде испаднале од {{Fb team (N) Dynamo Moscow}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/notizie/russia-spalletti-fuori-dalla-coppa/294044|title=Russia: Spalletti fuori dalla coppa|date=22 март 2012}}</ref> Во сезоната [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]], тие завршиле втори во [[Премиер лига на Русија 2012-2013|Премиер лигата на Русија]], со два бода зад шампионот {{Fb team (N) CSKA Moscow}}; сепак, на крајот се испоставило дека на Зенит ќе му недостасуваат бодовите од натпреварот загубен службено против Динамо Москва, поради нередите предизвикани од неговите навивачи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/11/22/news/incidenti_a_mosca_zenit_sconfitto_0-3_a_tavolino-47188333/|title=Incidenti a Mosca, Zenit sconfitto 0-3 a tavolino|date=22 ноември 2012}}</ref> На 10 март 2014 година, по разочарувачкиот почеток на сезоната, тој бил отпуштен.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2014/03/11/news/zenit_esonera_spalletti-80709561|title=Russia: lo Zenit esonera Spalletti|date=11 март 2014}}</ref> ===Враќање во Рома=== На 14 јануари 2016 година, Рома го објавила враќањето на Спалети на својата клупа,<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2016/01/luciano-spalletti-torna-alla-guida-della-roma|title=Luciano Spalletti torna alla guida della Roma|date=14 јануари 2016}}</ref> заменувајќи го отпуштениот [[Руди Гарсија]].<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/pallotta-possiamo-vincere-con-spalletti-roma-c-e-chi-rifiuta-di--944231|title=Pallotta: 'Possiamo vincere con Spalletti'. Roma, c'è chi rifiuta di indossare i Gps|date=14 јануари 2016}}</ref> Во втората половина од сезоната, тосканскиот тренер ги водел ''„џалоросите“'' до 46 освоени бода (скор од 14 победи, 4 нерешени и еден пораз); на крајот од [[Серија А 2015-2016|првенството]] ова бил најдобриот просек на бодови/натпревар меѓу сите тренери во Серија А: 2,42 наспроти 2,39 на [[Масимилијано Алегри]] (кој со својот Јувентус го освоил првенството). Тимот од главниот град на крајот од првенството го освоил третото место на табелата со 80 бодови,<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/roma-spalletti-fatto-il-nostro-dovere-complimenti-al-napoli-_1098348-201602a.shtml|title=Roma, Spalletti: "Fatto il nostro dovere, complimenti al Napoli"|access-date=16 мај 2016}}</ref> со што избориле пласман во [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017#Квалификации|квалификациите за Лигата на шампиони]]; во истото натпреварување, но во [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|тековната сезона]], Рома била елиминирана во осминафиналето од подоцнежниот европски шампион, Реал Мадрид.<ref>{{Cite web|url=https://www.forzaroma.info/news-as-roma/champions-roma-eliminata-dal-real-quante-occasioni-sprecate-foto/|title=Champions: Roma eliminata dal Real, ma quante occasioni sprecate – FOTO|author=Marco Cantagalli|date=8 март 2016|access-date=31 јануари 2017}}</ref> Сепак, почнувајќи од почетокот на февруари, голем дел од навивачите на Рома застанале на страната против тренерот поради низа расправии меѓу него и капитенот на тимот, [[Франческо Тоти]], предизвикани од недостатокот на минутажа што му била доделена, а исто така и поради физички проблеми и некои изјави дадени од вториот.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/04/17/news/roma_totti_e_ancora_determinante_ma_spalletti_non_ci_sta-137827259/|title=Roma, Totti è ancora determinante: ma Spalletti non ci sta. Alta tensione e lite tra i due|date=17 април 2016}}</ref><ref>{{Cite web|author=Marco Beltrami|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/cosa-e-successo-tra-totti-e-spalletti-storia-di-un-rapporto-difficile/|title=Cosa è successo tra Totti e Spalletti, storia di un rapporto difficile|date=16 ноември 2020|access-date=31 март 2021}}</ref> Следната сезона започнала за Рома на Спалети со неуспехот тимот да се квалификува во групната фаза од Лигата на шампионите, откако биле елиминирани од {{Fb team (N) Porto}} во плејофот; првиот натпревар завршил со резултат 1-1, но катастрофалниот пораз од 0-3 во реваншот во Рим му пресудил на тимот на Спалети.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2016/08/23/news/roma_battuta_dal_porto-146511389/ |title=Roma-Porto 0-3: disastro giallorosso, addio Champions |date=23 август 2016|access-date=16 февруари 2018}}</ref> Во [[УЕФА Лига Европа 2016-2017|УЕФА Лига Европа]], Рома испаднала во осминафиналето од Олимпик Лион, додека во [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Купот на Италија]] била елиминирани од Лацио во полуфиналето. Во [[Серија А 2016-2017|првенството]] по спектакуларниот дуел со {{Fb team (N) Napoli}}, избраниците на Спалети успеале да го освојат второто место зад {{Fb team (N) Juventus}}, а исто така ги постигнале рекордите за најмногу освоени бодови (87) и најмногу постигнати голови во една сезона на ФК Рома (90), со што Спалети надминал големи тренери од минатото на ''„џалоросите“'', како што се [[Нилс Лидхолм]] и [[Фабио Капело]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2017/05/15/news/roma_spalletti_numeri_totti_futuro-165535491/|title=Roma, Spalletti numeri da record: superati Capello e Liedholm. Ma il futuro è ancora incerto||date=15 мај 2017|access-date=16 февруари 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/roma-campionato-storico-e-record-di-punti-e-goal-realizzati/1iixiqsiclkt91jp8cj07i27h6|title=Roma, campionato 'storico': è record di punti e goal realizzati|access-date=16 февруари 2018}}</ref> На 30 мај 2017 година, тој ја напуштил Рома и бил заменет од [[Еузебио Ди Франческо]].<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/05/si-chiude-il-rapporto-di-lavoro-tra-as-roma-e-luciano-spalletti|title=Si chiude il rapporto di lavoro tra AS Roma e Luciano Spalletti|date=30 мај 2017}}</ref> ===Интер=== [[Податотека:Luciano Spalletti Inter.jpg|thumb|left|Спалети со {{Fb team (N) Inter}} во 2018]] На 9 јуни 2017 година, тој бил официјално претставен како нов тренер на Интер.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|title=Luciano Spalletti è il nuovo allenatore dell'Inter|date=9 јуни 2017|access-date=9 јуни 2017|archive-date=29 јуни 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629063722/https://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2017/06/09/news/spalletti_allenatore_inter-167685070/|title=Inter, ufficiale: Spalletti è il nuovo allenatore|author=Tiziana Cairati|date=9 јуни 2017}}</ref> Во [[Серија А 2017-2018|првенството]] тимот на ''„нероаѕурите“'' забележал одличен почеток,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/10/25/inter-implacabile-e-affannata-una-notte-da-leader-per-spalletti38.html|title=Inter implacabile e affannata una notte da leader per Spalletti|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=25 октомври 2017|page=38}}</ref> толку многу што на почетокот на декември се нашол сам на врвот на табелата и бил сè уште непоразен.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/12/04/lo-scatto-dellinter-con-perisic-che-preferi-spalletti-a-mou40.html|title=Lo scatto dell'Inter con Perisic che preferì Spalletti a Mou|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=4 dicembre 2017|page=40}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|title=Spalletti: "In testa non c'è spazio per rifiatare, restiamo svegli"|date=15 dicembre 2017|access-date=28 април 2018|archive-date=28 април 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428141804/http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|dead-link=yes}}</ref> Сепак, со доаѓањето на зимата, перформансите на тимот претрпеле нагло опаѓање, што предизвикало тие да се лизнат од врвните позиции.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/02/04/news/inter_la_crisi_d_inverno_colpisce_anche_spalletti-188032855/|title=Inter, la "crisi d'inverno" colpisce anche Spalletti|author=Tiziana Cairati|date=4 февруари 2018}}</ref> Четвртото место, последната можна позиција и минималната зацртана [[ФК Интер сезона 2017-2018|сезонска]] цел, била постигната во последното коло, со победата над {{Fb team (N) Lazio}} со 2-3 на гостински терен со што истиот противник бил престигнат на табелата благодарение на подобриот оглед во директните средби:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref> за Интер, ова било нивно враќање во најсилното европско континентално натпреварување по седум години.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/05/20/news/lazio-inter_2-3_rimonta_nel_finale_nerazzurri_in_champions-196933076/|title=Lazio-Inter 2-3: Vecino chiude la rimonta nel finale, nerazzurri in Champions|author=Antonio Farinola|date=20 мај 2018}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|Купот на Италија]], патувањето на ''„нероаѕурите“'' завршило во четвртфиналето со пораз во [[Дерби дела Мадонина|Миланското дерби]] против {{Fb team (N) Milan}}.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Milan/27-12-2017/milan-inter-1-0-cutrone-supplementare-decide-derby-240505807004.shtml|title=Milan-Inter 1-0, Cutrone nel supplementare decide il derby|author=Valerio Clari|date=27 декември 2017}}</ref> Во [[ФК Интер сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] тимот имал лош старт,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/27-08-2018/inter-spalletti-come-de-boer-peggio-solo-radice-290504699835.shtml|title=Inter, Spalletti eguaglia De Boer: peggio solo 35 anni fa|author=Daniele Polidoro|date=27 август 2018}}</ref> пред да постигне серија последователни победи што го вратиле во горните ешалони на табелата;<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2018/11/03/news/inter_genoa_partita_gagliardini_politano-210696305/|title=Inter-Genoa 5-0: show nerazzurro con Gagliardini, Politano, Joao Mario e Nainggolan|date=3 ноември 2018}}</ref> на крајот од првата половина од сезоната, Интер бил трет.<ref>{{cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/notizie/empoli-inter-0-1-keita-fa-l-icardi-un-colpo-biliardo-db1db3ea-0b72-11e9-aa07-eb4c2c5595dd.shtml|title=Empoli-Inter 0-1, Keita blinda il terzo posto|author=Guido De Carolis|date=29 декември 2018}}</ref> Сепак, ''„нероаѕурите“'' доживеале уште еден пад во формата во текот на зимските месеци, но останале во конкуренција за квалификација во најсилното натпреварување на континентот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/17-03-2019/milan-inter-2-3-nerazzurri-vincono-derby-contro-sorpassano-3202284149975.shtml|title=Milan-Inter 2-3: i nerazzurri vincono il derby e contro-sorpassano|author=Alessandra Gozzini|date=17 март 2019}}</ref> Уште еднаш, потребно било да се стигне до последното коло за математички целта да биде остварена: победата од 2-1 на домашен терен против Емполи му овозможила на Интер да го потврди четвртото место од претходната година и да се врати во [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/26-05-2019/pazza-inter-ma-fine-keita-ninja-portano-champions-empoli-b-3301960042956.shtml|title=Pazza Inter, ma alla fine Keita e il Ninja la portano in Champions: Empoli in B|author=Valerio Clari|date=26 мај 2019}}</ref> Во тековната сезона, Интер бил елиминиран уште во групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|Лигата на шампионите]]<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Inter/11-12-2018/inter-psv-1-1-gol-lozano-icardi-nerazzurri-europa-league-3101171061589.shtml|title=Inter-Psv 1-1: gol di Lozano e Icardi, nerazzurri in Europa League|author=Valerio Clari|date=11 декември 2018}}</ref> селејќи се во [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|Лига Европа]], каде пак биле елиминирани од [[Ајнтрахт Франкфурт]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2019/03/14/news/europa_league_inter-salisburgo-221577559/|title=Inter-Eintracht 0-1, nerazzurri fuori dall'Europa League|author=Diego Costa|date=14 март 2019}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|Купот на Италија]] патувањето било прекинато против Лацио во четвртфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/01/31/news/coppa_italia_inter_lazio_quarti_di_finale-217967959/?refresh_ce|title=Coppa Italia, Inter-Lazio 4-5 ai rigori: biancocelesti in semifinale|author=Diego Costa|date=31 јануари 2019}}</ref> На крајот од првенството, и покрај тоа што ја постигнал минималната сезонска цел, тој не бил повторно потврден од клубот од Милано.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|title=Nota del Club in merito al ruolo di allenatore della Prima Squadra|date=30 maggio 2019|access-date=30 мај 2019|archive-date=30 мај 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530083930/https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|dead-link=yes}}</ref> ===Наполи=== {{Цитат 2|Силни луѓе, силни судбини, слаби луѓе, слаби судбини. Нема друго објаснување.|Лучано Спалети<ref>{{cite web|https://www.rainews.it/tgr/campania/articoli/2023/04/spalletti-uomini-forti-destini-forti-b77a3c42-fc12-4b81-9652-d3cf223ab64e.html|title=Spalletti, uomini forti destini forti|date=4 мај 2023}}</ref>}} По двегодишна пауза, тој бил назначен за нов тренер на Наполи на 29 мај 2021 година.<ref>{{cite web|url=https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|title=De Laurentiis: Benvenuto Luciano Spalletti, insieme faremo un gran lavoro|date=29 maggio 2021|access-date=30 мај 2021|archive-date=1 јуни 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601175538/https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|dead-link=yes}}</ref> Дебитирал на клупата на ''„партенопеите“'' на 22 август, победувајќи ја со 2-0 Венеција во првото коло од [[Серија А 2021-2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/22-08-2021/osimhen-espulso-rigore-sbagliato-ma-napoli-piu-forte-2-0-venezia-420650846961.shtml|title=Osimhen espulso e un rigore sbagliato, ma il Napoli è più forte: 2-0 al Venezia|date=22 август 2021}}</ref> На 23 септември, победувајќи ја Сампдорија со 4-0 на гостински терен, тој станал првиот тренер кој ги добил своите први пет првенствени натпревари во дебитантската сезона како тренер на Наполи, рекорд што претходно го држел [[Рафаел Бенитес]], кој ги добил првите четири натпревари во [[Серија А 2013-2014|сезоната 2013-2014]].<ref>{{cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/record-per-spalletti-col-napoli-e-il-primo-a-vincere-tutte-le-prime-cinque-partite-1587732|title=Record per Spalletti col Napoli: è il primo a vincere tutte le prime cinque partite|date=23 септември 2021|access-date=23 септември 2021}}</ref> Наполи под водството на Спалети го завршил првенството на третото место, со што се избориле за враќање во Лигата на шампионите по две години отсуство.<ref>{{Cite web|url=https://napoli.repubblica.it/sport/2022/05/02/news/il_napoli_torna_in_champions-347748436/|title=Il Napoli torna in Champions|date=2 мај 2022}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|Купот на Италија]] биле елиминирани во осминафиналето од {{Fb team (N) Fiorentina}} (2-5),<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/13-01-2022/coppa-italia-napoli-fiorentina-2-4-gol-vlahovic-mertens-biraghi-petagna-venuti-piatek-430899753267.shtml|title=Il Napoli rimonta in 9 al 95', poi ai supplementari è solo Viola. E Piatek segna subito|date=13 јануари 2022}}</ref> додека во Лига Европа настапот им завршил во првата рунда од нокаут фазата, после поразот од {{Fb team (N) Barcelona}} на [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|стадионот „Марадона“]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/24-02-2022/napoli-barcellona-2-4-catalani-ottavi-europa-league-4301588825714.shtml|title=Troppo Barça per il Napoli: vince 4-2 al Maradona e passa agli ottavi|date=24 февруари 2022}}</ref> Сезоната [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] започнала со победа, откако во првото коло на [[Серија А 2022-2023|Серија А]] била совладана {{Fb team (N) Verona}} во гости со 2-5.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Verona/15-08-2022/verona-napoli-2-5-show-azzurro-brilla-stella-kvaratskhelia-4401891810560.shtml|title=Napoli, è subito show: cinquina al Verona, brilla la stella di Kvaratskhelia|date=15 август 2022}}</ref> На 4 октомври 2019 година, со победата над {{Fb team (N) Ajax}} на [[Јохан Кројф Арена]] со 6-1, Спалети ја остварил најголемата победа на Наполи во меѓународните натпреварувања (изедначена со онаа Наполи-[[ФК Влазнија Скадар|Влазнија]] 5-0 во [[Куп на УЕФА 2008-2009|Купот на УЕФА 2008-2009]]), како и нивната најголема победа на гостински терен во нивната клупска историја.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/04-10-2022/ajax-napoli-1-6-doppietta-raspadori-lorenzo-zielinski-kvara-simeone-450484915452.shtml|title=Anche in Champions il Napoli è una meraviglia: va sotto ma poi ne segna 6 all'Ajax!|date=4 октомври 2022}}</ref> Единаесет дена подоцна, со тесната победа над Рома (0-1), Спалети го изедначил најголемиот број на последователни добиени натпревари на Наполи помеѓу првенството и куповите (11), рекорд поставен од поранешниот тренер [[Отавио Бјанки]] во [[ФК Наполи сезона 1986-1987|сезоната 1986-1987]], годината во која Наполи го освоил своето прво [[Скудето]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2022/10/24/news/spalletti_napoli_marcia_da_record-371470551/|title=Napoli, Spalletti e una marcia da record: 11 vittorie di fila, come nell'anno del primo scudetto|date=24 октомври 2022}}</ref> Овој рекорд бил надминат на 26 октомври, благодарение на успехот со 3-0 над {{Fb team (N) Rangers}} во групната фаза на Лигата на шампионите.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/26-10-2022/napoli-rangers-3-0-doppietta-simeone-ostigard-450824821020.shtml|title=Il Napoli è sempre uno spettacolo: 3-0 ai Rangers. Ma per il primo posto...|date=26 октомври 2022}}</ref> Серијата позитивни резултати (17) била прекината на 1 ноември, за време на натпреварот против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], кој завршил со резултат од 2-0 во корист на Англичаните, но кој немал никакво влијание врз пласманот во групата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/01-11-2022/champions-liverpool-napoli-2-0-spalletti-primo-girone-450914221532.shtml|title=Napoli, ko che non fa male: il Liverpool ne segna due nel finale, ma Spalletti è primo|date=1 ноември 2022}}</ref> На 12 ноември, благодарение на победата од 3-2 на домашен терен против Удинезе, тие стигнале до единаесет последователни победи во Серија А, надминувајќи го клупскиот рекорд поставен во [[Серија А 2017-2018|сезоната 2017-2018]] кога клубот бил предводен од [[Маурицио Сари]] (10).<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/12-11-2022/napoli-udinese-3-2-decidono-gol-osimhen-zielinski-ed-elmas-4501081406591.shtml|title=Il Napoli è irresistibile: 11 vittorie consecutive. Ma che paura nel finale con l'Udinese|date=12 ноември 2022}}</ref> Првиот пораз во лигата дошол на 4 јануари 2023 година против Интер, кој го добил натпреварот со 1-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/04-01-2023/inter-napoli-1-0-gol-dzeko-4501815529883.shtml|title=Dzeko, capocciata al Napoli. L'Inter riapre la corsa scudetto|date=4 јануари 2023}}</ref> На 13 јануари, тимот на Спалети го победил Јувентус со 5-1; последниот пат, кога ''„партенопеите“'' постигнале пет гола против тимот од Торино било во 1990 година, за време на натпреварот од [[Суперкуп на Италија 1990|Суперкупот на Италија]], кој завршил со истиот резултат.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/13-01-2023/napoli-juve-5-1-osimhen-2-kvaratskhelia-maria-rrahmani-elmas-4501949709248.shtml|title=Kvara e Osimhen schiantano la Juve. Il Napoli vola a +10 e spacca il campionato|date=13 јануари 2023}}</ref> Сепак, само пет дена подоцна, Наполи шокантно бил елиминиран од [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|Купот на Италија]] од страна на {{Fb team (N) Cremonese}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/17-01-2023/coppa-italia-napoli-cremonese-finisce-rigori-4502012995473.shtml|title=Clamoroso al Maradona: il Napoli piange, Cremonese avanti ai rigori. Ballardini, che prima!|date=17 јануари 2023}}</ref> На 21 јануари, благодарение на победата на гости против {{Fb team (N) Salernitana}} (0-2), тој станал тренерот со најмногу добиени натпревари во историјата на Серија А (276) во ерата на три бода за победа.<ref name="recordvittorie">{{Cite web|url=https://www.calcioinpillole.com/napoli-arriva-un-grande-record-per-luciano-spalletti-il-dato/|title=Napoli, Luciano Spalletti conquista un grande primato: il dato|date=21 јануари 2023}}</ref> На 17 февруари, за време на победата од 0-2 на гости кај {{Fb team (N) Sassuolo}},<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmattino.it/sport/sscnapoli/sassuolo_napoli_0_2_diretta_risultato_gol-7236809.html|title=Sassuolo-Napoli 0-2: dominio anche a Reggio Emilia, si vola a + 18|date=17 февруари 2023}}</ref> го достигнал 1000-тиот натпревар кој го водел од клупата во кариерата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/storie/17-02-2023/spalletti-1000-panchine-allenatore-empoli-napoli-460271531210/|title=Dall'Empoli al Napoli passando per Inter e Roma: Spalletti diventa mister 1000 panchine|date=17 февруари 2023}}</ref> На 15 март, благодарение на победата од 3-0 на домашен терен над Ајнтрахт Франкфурт (вкупен резултат 5-0), Наполи се пласирал во четвртфиналето на Лигата на шампионите, подвиг што никогаш претходно клубот не го остварил.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/15-03-2023/champions-league-napoli-eintracht-3-0-doppietta-osimhen-rigore-zielinski-460684672680.shtml|title=Il Napoli si diverte, Osimhen di più: comodo tris all'Eintracht, Spalletti ai quarti|date=15 март 2023}}</ref> Европската кампања завршила во четвртфиналето, каде што Милан ги совладал ''„аѕурите“'' со вкупен резултат 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/18-04-2023/napoli-milan-1-1-gol-giroud-osimhen-rossoneri-semifinale-champions-4601192233349.shtml|title=Delirio Milan: fa 1-1 a Napoli e vola in semifinale di Champions!|date=18 април 2023}}</ref> На 4 мај, благодарение на ремито во гости против Удинезе (1-1), тој го освоил своето прво скудето во кариерата на дури пет кола пред крајот,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/04-05-2023/scudetto-napoli-campione-d-italia-la-terza-volta-4601354295987.shtml|title=Napoli, finalmente festa: campione d'Italia per la terza volta!|date=4 мај 2023}}</ref> станувајќи најстариот тренер кој ја освоил титулата, со 64 години и 58 дена;<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://gianlucadimarzio.com/it/napoli-spalletti-record-scudetto-serie-a-news-2023|title=Napoli, Luciano Spalletti è l'allenatore più anziano di sempre a vincere lo Scudetto|date=5 мај 2023}}</ref> за ''„партенопеите“'', ова било трето Скудето во нивната клупска историја, 33 години по [[Серија А 1989-1990|претходното]].<ref>{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/speciale-scudetto/notizie/napoli-scudetto-campione-italia-2023-7b109ff8-e66f-11ed-9136-d5229c509a57.shtml|title=Il Napoli ha vinto lo scudetto: è Campione d’Italia 33 anni dopo Maradona. De Laurentiis: «Vittoria assieme»|date=4 мај 2023}}</ref> На крајот од сезоната, Спалети ја освоил наградата за [[Серија А награди#Најдобар тренер|најдобар тренер во Серија А]].<ref>{{Cite web|url=https://www.legaseriea.it/it/media/serie-a/serieas.hiwaymedia.it/media/serie-a/il-coach-of-the-season-2022-2023|title=IL COACH OF THE SEASON 2022/2023|access-date=01 giugno 2023|dead-link=yes}}</ref> По завршувањето на победничката сезоната во Серија А, тренерот ја објавил својата одлука да не ја продолжи својата авантура со Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/napoli/2023/05/29-108347676/napoli_spalletti_sono_stanco_mi_fermo_un_anno_e_non_cambio_idea_|title=Napoli, Spalletti lascia: "Sono stanco, mi fermo un anno" e svela il motivo|date=29 мај 2023}}</ref> ===Италија=== [[File:Norway Italy - June 2025 A 44.jpg|thumb|Спалети (десно) како селектор на {{NazNB|FUrep|ITA}} во 2025, заедно со шефот на делегацијата [[Џанлујџи Буфон]] и својот асистент [[Марко Доменикини]]]] На 18 август 2023 година, тој бил официјално назначен за нов селектор на [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската фудбалска репрезентација]] почнувајќи од 1 септември, заменувајќи го [[Роберто Манчини]] кој поднел оставка.<ref>{{Cite web|url=https://figc.it/it/nazionali/news/luciano-spalletti-%C3%A8-il-nuovo-commissario-tecnico-della-nazionale-gravina-il-suo-entusiasmo-e-la-sua-competenza-saranno-fondamentali/|title=Luciano Spalletti è il nuovo Commissario Tecnico della Nazionale. Gravina: "Il suo entusiasmo e la sua competenza saranno fondamentali"|date=18 август 2023}}</ref> Своето деби на клупата го имал на 9 септември, во ремито 1-1 против {{NazNB|FUrep|MKD}}, во натпревар од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/09-09-2023/macedonia-italia-1-1-gol-di-immobile-e-bardhi.shtml|title=Macedonia ancora indigesta, l'Italia pareggia 1-1 e Spalletti si gioca tutto a Milano|date=9 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 12 септември, дошла првата победа како селектор на ''„аѕурите“'', на Сан Сиро против {{NazNB|FUrep|UKR}} со 2-1.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/12-09-2023/italia-ucraina-2-1-doppietta-frattesi-spalletti-prima-vittoria.shtml|title=L'Italia batte l'Ucraina con super Frattesi: prima gioia azzurra per Spalletti|date=12 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 20 ноември, благодарение на ремито на гостински терен во реваншот против Украина (0-0), Спалети успеал да и обезбеди квалификација на Италија за Европското првенство во [[Германија]].<ref>{{cite web |url=https://www.adnkronos.com/sport/diretta-ucraina-italia-match-decisivo-per-euro-2024_5LugdDGkAkUy0xCZV58Pwr|title=Ucraina-Italia 0-0, Nazionale di Spalletti qualificata a Euro 2024|date=20 ноември 2023|access-date=21 ноември 2023}}</ref> Европското првенство, сепак, се покажало како разочарувачко: откако избраниците на Спалети едвај ја поминале [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групната фаза]], победувајќи ја {{NazNB|FUrep|ALB}} со 2-1,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/15-06-2024/italia-albania-bastoni-barella-bajrami-partita-europei-2024.shtml|title=Bajrami ci spaventa, poi Bastoni e Barella ribaltano l'Albania. Italia, è un bell'esordio|date=15 јуни 2024}}</ref> губејќи со 0-1 против {{NazNB|FUrep|ESP}}<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/20-06-2024/spagna-italia-autogol-calafiori-europei-2024.shtml|title=Italia, che lezione dalla Spagna: la Roja domina per 94', Azzurri k.o. per un autogol di Calafiori|date=20 јуни 2024}}</ref> и играјќи нерешено 1-1 со израмнувачки погодок во последните минути против {{NazNB|FUrep|HRV}},<ref>{{Cite web|url=https://tg24.sky.it/sport/2024/06/24/italia-croazia-europei-risultato-gol|title=Euro 2024, Italia-Croazia 1-1: segna Zaccagni, azzurri conquistano ottavi al 98'. VIDEO|date=24 јуни 2024}}</ref> турнирот за италијанците завршил во осминафиналето елиминирани од {{NazNB|FUrep|SUI}}, која победила со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/29-06-2024/svizzera-italia-2-0-gol-di-freuler-e-vargas-spalletti-fuori-dall-europeo.shtml|title=L'Italia perde la faccia! La Svizzera passeggia e vince 2-0, Azzurri fuori dall'Europeo|date=29 јуни 2024}}</ref> Во [[УЕФА Лига на нации 2024-2025|2024-2025]] изданието на [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]], Италија ја завршила групата на второто место, зад {{NazNB|FUrep|FRA}}, но потоа била елиминирана од натпреварувањето во четвртфиналето од {{NazNB|FUrep|GER}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/03/23/nations-league-germania-italia-3-3-azzurri-eliminati_0faa26aa-7188-49e6-ac28-bc6f7a8e0e77.html|title=Nations League: Germania-Italia 3-3, azzurri eliminati|access-date=2025-06-08}}</ref> Во последователните [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА)|квалификации]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] ''„аѕурите“'' биле сместени во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И]], заедно со {{NazNB|FUrep|NOR}}, {{NazNB|FUrep|ISR}}, {{NazNB|FUrep|EST}} и {{NazNB|FUrep|MDA}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.olympics.com/it/notizie/italia-qualificazioni-mondiali-calcio-2026-programma-calendario-avversarie-dove-vedere|title=Italia alle qualificazioni dei Mondiali di calcio 2026: programma, calendario, avversarie}}</ref> Италија го загубила својот прв квалификациски натпревар со 3-0 од Норвешка во [[Осло]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/qualificazioni-mondiali-2026/norvegia-italia-3-0-esordio-da-incubo-crollo-oslo_99278432-202502k.shtml|title=Qualificazioni Mondiali, Norvegia-Italia 3-0: esordio da incubo per gli Azzurri, crollo totale a Oslo}}</ref> Два дена по поразот, на 8 јуни 2025 година, самиот Спалети на прес-конференција објавил дека ќе биде отпуштен по крајот на следниот натпревар против Молдавија,<ref>{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/italia-moldova-sarà-lultima-partita-da-ct-della-nazionale-di-luciano-spalletti-voglio-chiudere-con-una-vittoria/|title=Italia-Moldova sarà l'ultima partita da Ct della Nazionale di Luciano Spalletti: "Voglio chiudere con una vittoria"|date=2025-06-08|access-date=2025-06-08}}</ref> добиен со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/maratona/2025/06/calcio-qualificazioni-mondiali-2026-italia-moldavia-ultima-spalletti-diretta-rai1-e-streaming-rainews-it-highlights-gol-cronaca-testuale-cadb3dc6-8d63-44bf-a1e8-824a7c64a11f.html|title=L'Italia batte 2 a 0 la Moldavia, congedo triste per Spalletti|date=2025-06-09|access-date=2025-06-13}}</ref> Тосканскиот тренер го завршил своето селекторско искуство на чело на националниот тим по 24 натпревари, со резултат од 12 победи, 6 нерешени и 6 порази.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/italia-si-chiude-l-era-spalletti-da-skopje-a-oslo-storia-di-un-amore-mai-nato_99355602-202502k.shtml|title=Italia, si chiude l'era Spalletti: da Skopje a Oslo, storia di un amore mai nato|date=8 јуни 2025|access-date=9 јуни 2025}}</ref> === Јувентус === По отпуштањето на [[Игор Тудор]], на 30 октомври 2025 година, тој станал нов тренер на Јувентус, потпишувајќи договор со важност до крајот на [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сезоната]].<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2025/10/31/news/spalletti_juventus_ufficiale-424949566/|title=Spalletti e la Juventus ripartono insieme: “Scriviamo la storia”|date=31 октомври 2025|access-date=31 октомври 2025}}</ref> Неговото деби на клупата на ''„бјанконерите“'' дошло два дена подоцна, во натпреварот од [[Серија А 2025-2026|првенството]] добиен со 1-2 во гости против Кремонезе.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-11-2025/cremonese-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Kostic e Cambiaso lanciano la Juve di Spalletti, alla Cremonese non basta Vardy|date=1 ноември 2025|access-date=1 ноември 2025}}</ref> Три дена подоцна, го имал своето деби со Јувентус во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]], со нерешен резултат 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Sporting Lisboa}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/04-11-2025/juve-sporting-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve ritrova un grande Vlahovic, ma con lo Sporting è solo 1-1. E la Champions resta dura|date=4 ноември 2025|access-date=4 ноември 2025}}</ref> Почетокот бил карактеризиран со одлични резултати и одлична игра, особено помеѓу декември и јануари.<ref>{{Cite web|author=Emanuele Gamba|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2026/01/08/news/juventus_spalletti_recupero_punti_juve-425081268/|title=La psicologia di Spalletti ha risollevato la Juve|access-date=27 јануари 2026|date=7 декември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/juventus-spalletti-statistiche-champions-rinnovo-contratto_108343882-202602k.shtml|title=Punti, gioco e capitali rivalutati: ecco perché Spalletti è l'uomo giusto per il presente e il futuro Juve|access-date=27 јануари 2026|date=27 јануари 2026}}</ref> Екипата претрпела мал пад во однос на резултатите во февруари, сепак, првата посериозна криза дошла со елиминациите, во четвртфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|Купот на Италија]] од {{Fb team (N) Atalanta}} (натпреварот бил изгубен со 3-0)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Atalanta/05-02-2026/atalanta-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-coppa-italia.shtml|title=Atalanta-show, Juve shock: Spalletti ne prende tre, Dea in semifinale di Coppa Italia|date=5 февруари 2026|access-date=6 февруари 2026}}</ref> и во плејоф рундата на Лигата на шампионите од {{Fb team (N) Galatasaray}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-02-2026/galatasaray-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=Juve, è una figuraccia storica: il Galatasaray la schianta 5-2, ora per gli ottavi servirà un'impresa|date=17 февруари 2026|access-date=26 февруари 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-02-2026/juventus-galatasaray-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve rimonta il Gala e si illude, poi crolla ai supplementari: Spalletti è fuori dalla Champions|date=25 февруари 2026|accesso=26 февруари 2026}}</ref> На 10 април 2026 година, додека тимот во тоа време бил петти на табелата и во полн ек во трката за Лигата на шампионите, тој го обновил договорот до 30 јуни 2028 година.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/rinnovo-luciano-spalletti-2028|title=Luciano Spalletti rinnova con la Juventus fino al 2028|date=10 април 2026|access-date=10 април 2026}}</ref> И покрај тоа што во поголемиот дел од сезоната Јувентус бил меѓу првите четири, во претпоследното коло со поразот од 0-2 од Фјорентина на [[Стадион Јувентус|домашен терен]],<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-05-2026/juve-fiorentina-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Harakiri Juve: sprofonda in casa con la Fiorentina, Spalletti è sesto. Per la Champions serve un miracolo|date=17 мај 2026|access-date=24 мај 2026}}</ref> паднале на шесттото место, позиција на која и го завршиле првенството, што резултирало со неуспех да се квалификуваат за следната сезона во [[УЕФА Лига на шампиони 2026-2027|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|author=Fabio Russo|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/24-05-2026/torino-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Juve, niente miracolo: un bel Toro rimonta, Spalletti va in Europa League|date=24 мај 2026|access-date=25 мај 2026}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 1982-1983 || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1983-1984 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1984-1985 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- !colspan="3"| Вкупно Кастелфјорентино || ? || ? || || - || - || || - || - || || - || - || ? || ? |- | [[ФК Ентела Бакеца сезона 1985-1986|1985-1986]] || {{flagsport|ITA}} [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] || [[Серија Ц2 1985-1986|Ц2]] || 27 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1985-1986|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 27+ || 2+ |- | [[Специја Калчо сезона 1986-1987|1986-1987]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Spezia}} || [[Серија Ц1 1986-1987|Ц1]] || 31 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1986-1987|КИ-Ц]] || 8 || 2 || - || - || - || - || - || - || 39 || 4 |- | [[Специја Калчо сезона 1987-1988|1987-1988]] || [[Серија Ц1 1987-1988|Ц1]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1987-1988|КИ-Ц]] || 7 || 1 || - || - || - || - || - || - || 39 || 2 |- | [[Специја Калчо сезона 1988-1989|1988-1989]] || [[Серија Ц1 1988-1989|Ц1]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 1988-1989|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1988-1989|КИ-Ц]] || 5+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 3 |- | [[Специја Калчо сезона 1989-1990|1989-1990]] || [[Серија Ц1 1989-1990|Ц1]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1989-1990|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1989-1990|КИ-Ц]] || 1+3 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 28 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Специја || 120 || 7 || || 26 || 4 || || - || - || || - || - || 146 || 11 |- | [[ФК Вијареџо сезона 1990-1991|1990-1991]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Вијареџо|Вијареџо]] || [[Серија Ц2 1990-1991|Ц2]] || 29 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1990-1991|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 29+ || 1+ |- | [[ФК Емполи сезона 1991-1992|1991-1992]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1991-1992|Ц1]] || 31 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1991-1992|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1991-1992|КИ-Ц]] || 2+3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 1 |- | [[ФК Емполи сезона 1992-1993|1992-1993]] || [[Серија Ц1 1992-1993|Ц1]] || 22 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 1992-1993|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1992-1993|КИ-Ц]] || 1+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 24 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 53 || 3 || || 7 || 0 || || - || - || || - || - || 60 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 229+ || 13+ || || 33+ || 4+ || || - || - || || - || - || 262+ || 17+ |} ==Тренерска статистика== ====Клубови==== ''Статистиката е ажурирана на 24 мај 2026.'' {|class="wikitable" style="font-size:85%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Емполи сезона 1993-1994|апр.-јун. 1994]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1993-1994|Ц1]] || 6+2<ref name="play-out">Плејаут.</ref> || 1+1<ref name="play-out"/> || 2+1<ref name="play-out"/> || 3+0 || [[Фудбалски куп на Италија 1993-1994|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1993-1994|КИ-Ц]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|8|2|3|3}} || ''наз. <small>(16.)</small>'', крај 17. место |- | [[ФК Емполи сезона 1995-1996|1995-1996]] || [[Серија Ц1 1995-1996|Ц1]] || 34+3<ref name="play-off">Плејоф.</ref> || 17+3<ref name="play-off"/> || 11+0 || 6+0 || '''[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1995-1996|КИ-Ц]]''' || 14 || 9 || 4 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|51|29|15|7}} || 3. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1996-1997|1996-1997]] || [[Серија Б 1996-1997|Б]] || 38 || 17 || 13 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 1996-1997|КИ]] || 3 || 1 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|41|18|14|9}} || 2. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1997-1998|1997-1998]] || [[Серија А 1997-1998|А]] || 34 || 10 || 7 || 17 || [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|10|8|18}} || 13. место |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 117 || 49 || 34 || 34 || || 19 || 10 || 6 || 3 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|136|59|40|37}} || |- | [[ФК Сампдорија сезона 1998-1999|авг.-дек. 1998, фев.-јун. 1999]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Sampdoria}} || [[Серија А 1998-1999|А]] || 28 || 9 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 1998-1999|КИ]] || 4 || 1 || 1 || 2 || [[Интертото куп 1998|ИК]] || 6 || 4 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|38|14|8|16}} || ''отп. <small>(14.)</small>'', ''наз. <small>(16.)</small>'', к. 16. {{fall}} (И) |-0 | [[ФК Венеција сезона 1999-2000|1999-фев. 2000]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Venezia}} || [[Серија А 1999-2000|А]] || 17 || 4 || 3 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 1999-2000|КИ]] || 6 || 2 || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|23|6|6|11}} || ''отп. <small>(17.)</small>'', ''наз. <small>(17.)</small>'', ''отп. <small>(13.)</small>'' |- | [[Удинезе Калчо сезона 2000-2001|мар.-јун. 2001]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2000-2001|А]] || 11 || 2 || 4 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Интертото куп 2000|ИК]]+[[Куп на УЕФА 2000-2001|КУ]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - {{WDL|11|2|4|5}} || ''наз. <small>(12.)</small>'', крај 12. место |- | [[Анкона Калчо сезона 2001-2002|јан.-јун. 2002]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Ancona}} || [[Серија Б 2001-2002|Б]] || 20 || 8 || 5 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|20|8|5|7}} || ''наз. <small>(14.)</small>'', крај 8. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2002-2003|2002-2003]] || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2002-2003|А]] || 34 || 16 || 8 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2002-2003|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|17|8|11}} || 6. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Серија А 2003-2004|А]] || 34 || 13 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2003-2004|КИ]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[Куп на УЕФА 2003-2004|КУ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|40|16|12|12}} || 7. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2004-2005|2004-2005]] || [[Серија А 2004-2005|А]] || 38 || 17 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2004-2005|КИ]] || 6 || 2 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2004-2005|КУ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari">Во квалификациските рунди.</ref> || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|46|20|12|14}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Удинезе || 117 || 48 || 34 || 35 || || 12 || 5 || 2 || 5 || || 4 || 2 || 0 || 2 || || - || - || - || - {{WDLtot|133|55|36|42}} || |- | [[Associazione Sportiva Roma 2005-2006|2005-2006]] || rowspan="5"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Serie A 2005-2006|A]] || 38 || 19 || 12 || 7 || [[Coppa Italia 2005-2006|CI]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Coppa UEFA 2005-2006|CU]] || 10<ref name="2 nei turni preliminari">2 nei turni preliminari</ref> || 6 || 2 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|56|29|15|12}} || 2º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2006-2007|2006-2007]] || [[Serie A 2006-2007|A]] || 38 || 22 || 9 || 7 || '''[[Coppa Italia 2006-2007|CI]]''' || 8 || 5 || 2 || 1 || [[UEFA Champions League 2006-2007|UCL]] || 10 || 5 || 2 || 3 || [[Supercoppa italiana 2006|SI]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|57|32|13|12}} || 2º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2007-2008|2007-2008]] || [[Serie A 2007-2008|A]] || 38 || 24 || 10 || 4 || '''[[Coppa Italia 2007-2008|CI]]''' || 7 || 4 || 2 || 1 || [[UEFA Champions League 2007-2008|UCL]] || 10 || 5 || 2 || 3 || '''[[Supercoppa italiana 2007|SI]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|34|14|8}} || 2º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2008-2009|2008-2009]] || [[Serie A 2008-2009|A]] || 38 || 18 || 9 || 11 || [[Coppa Italia 2008-2009|CI]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2008-2009|UCL]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Supercoppa italiana 2008|SI]] || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|49|23|11|15}} || 6º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2009-2010|lug.-ago. 2009]] || [[Serie A 2009-2010|A]] || 2 || 0 || 0 || 2 || [[Coppa Italia 2009-2010|CI]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[UEFA Europa League 2009-2010|UEL]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/> || 3 || 1 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|6|3|1|2}} || ''Dimiss.'' |- | [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2010|2010]] || rowspan="5"|{{flagsport|RUS}}<br>{{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} || '''[[Prem'er-Liga 2010|PL]]''' || 30 || 20 || 8 || 2 || '''[[Kubok Rossii 2009-2010|KR]]''' || 4 || 4 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|34|24|8|2}} || '''1º''' |- |rowspan=2| [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2011-2012|2011-2012]] || rowspan="2"| '''[[Prem'er-Liga 2011-2012|PL]]''' || 30 || 17 || 10 || 3 || [[Kubok Rossii 2010-2011|KR]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2010-2011|UCL]]+[[UEFA Europa League 2010-2011|UEL]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 2+8 || 1+0 || 1+2 || '''[[Superkubok Rossii 2011|SR]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|49|31|11|7}} || rowspan="2"|'''1º''' |- || 14 || 7 || 6 || 1 || [[Kubok Rossii 2011-2012|KR]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2011-2012|UCL]] || 8 || 3 || 3 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|23|10|9|4}} |- | [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2012-2013|2012-2013]] || [[Prem'er-Liga 2012-2013|PL]] || 30 || 18 || 8 || 4 || [[Kubok Rossii 2012-2013|KR]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[UEFA Champions League 2012-2013|UCL]]+[[UEFA Europa League 2012-2013|UEL]] || 6+4 || 2+2 || 1+0 || 3+2 || [[Superkubok Rossii 2012|SR]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|45|24|10|11}} || 2º |- | [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2013-2014|2013-mar. 2014]] || [[Prem'er-Liga 2013-2014|PL]] || 20 || 12 || 5 || 3 || [[Kubok Rossii 2013-2014|KR]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2013-2014|UCL]] || 11<ref name="2 nei turni preliminari"/> || 5 || 3 || 3 || [[Superkubok Rossii 2013|SR]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|33|17|8|8}} || ''Eson.'' |- !colspan="3"|Totale Zenit San Pietroburgo || 124 || 74 || 37 || 13 || || 14 || 9 || 1 || 4 || || 43 || 22 || 8 || 13 || || 3 || 1 || 0 || 2 {{WDLtot|184|106|46|32}} || |- | [[Associazione Sportiva Roma 2015-2016|gen.-mag. 2016]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Serie A 2015-2016|A]] || 19 || 14 || 4 || 1 || [[Coppa Italia 2015-2016|CI]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[UEFA Champions League 2015-2016|UCL]] || 2 || 0 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|21|14|4|3}} || ''Sub.'', 3º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2016-2017|2016-2017]] || [[Serie A 2016-2017|A]] || 38 || 28 || 3 || 7 || [[Coppa Italia 2016-2017|CI]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2016-2017|UCL]]+[[UEFA Europa League 2016-2017|UEL]] || 2<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 0+5 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+3 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+2 || - || - || - || - || - {{WDL|54|36|7|11}} || 2º |- !colspan="3"|Totale Roma || 211 || 125 || 47 || 39 || || 29 || 17 || 5 || 7 || || 56 || 28 || 12 || 16 || || 3 || 1 || 1 || 1 {{WDLtot|299|171|65|63}} || |- | [[Football Club Internazionale Milano 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Inter}} || [[Serie A 2017-2018|A]] || 38 || 20 || 12 || 6 || [[Coppa Italia 2017-2018|CI]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|40|20|13|7}} || 4º |- | [[Football Club Internazionale Milano 2018-2019|2018-2019]] || [[Serie A 2018-2019|A]] || 38 || 20 || 9 || 9 || [[Coppa Italia 2018-2019|CI]] || 2 || 1 || 1 || 0 || [[UEFA Champions League 2018-2019|UCL]]+[[UEFA Europa League 2018-2019|UEL]] || 6+4 || 2+2 || 2+1 || 2+1 || - || - || - || - || - {{WDL|50|25|13|12}} || 4º |- !colspan="3"|Totale Inter || 76 || 40 || 21 || 15 || || 4 || 1 || 2 || 1 || || 10 || 4 || 3 || 3 || || - || - || - || - {{WDLtot|90|45|26|19}} || |- | [[Società Sportiva Calcio Napoli 2021-2022|2021-2022]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Napoli}} || [[Serie A 2021-2022|A]] || 38 || 24 || 7 || 7 || [[Coppa Italia 2021-2022|CI]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[UEFA Europa League 2021-2022|UEL]] || 8 || 3 || 2 || 3 || - || - || - || - || - {{WDL|47|27|9|11}} || 3º |- | [[Società Sportiva Calcio Napoli 2022-2023|2022-2023]] || '''[[Serie A 2022-2023|A]]''' || 38 || 28 || 6 || 4 || [[Coppa Italia 2022-2023|CI]] || 1 || 0 || 1 || 0 || [[UEFA Champions League 2022-2023|UCL]] || 10 || 7 || 1 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|49|35|8|6}} || '''1º''' |- !colspan="3"|Totale Napoli || 76 || 52 || 13 || 11 || || 2 || 0 || 1 || 1 || || 18 || 10 || 3 || 5 || || - || - || - || - {{WDLtot|96|62|17|17}} || |- | [[Juventus Football Club 2025-2026|ott. 2025-2026]] ||{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}}|| [[Serie A 2025-2026|A]] || 29 || 15 || 9 || 5 || [[Coppa Italia 2025-2026|CI]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2025-2026|UCL]] || 7 || 4 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|38|20|11|7}} || ''Sub.'', 6º |- !colspan="3"|Totale carriera || 815 || 424 || 210 || 181 || || 92 || 46 || 21 || 25 || || 144 || 74 || 28 || 42 || || 6 || 2 || 1 || 3 {{WDLtot|1057|546|260|251}} || |} ====Репрезентации==== ==Титули== ===Тренер=== ====Клупски==== =====Емполи===== *'''{{симбол2|Coccarda Coppa Italia LegaPro.svg}} [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Куп на Италија Серија Ц]]''' : 1 : 1995-1996 =====Рома===== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : 2006-2007, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' : 1 : 2007 =====Зенит Санкт Петербург===== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2010, 2011-2012 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 1 : 2011 =====Наполи===== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/spalletti-luciano/profil/trainer/517 Лучано Спалети на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/allenatori/33-Spalletti_Luciano Лучано Спалети на tuttocalciatori] {{Состав на Јувентус}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2024}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Наполи}} {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спалети, Лучано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Специја]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Тренери на ФК Венеција]] [[Категорија:Тренери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Тренери на ФК Анкона]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Селектори на италијанската фудбалска репрезентација]] hpadgiet0rg8s5m7fcchzhnem8blcw7 5606889 5606742 2026-08-09T20:44:13Z Carshalton 30527 /* Клубови */ 5606889 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лучано Спалети | image = [[Податотека:Luciano Spalletti 2024.jpg|250px]] | caption = | fullname = Лучано Спалети<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=2020-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |url-status=dead }}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|1959|3|7|df=y}} | cityofbirth = [[Черталдо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} (тренер) | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 1993 <small>(34 г.)</small> | youthyears1 = 1973–1975 |youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | youthyears2 = 1975–1978 |youthclubs2 = {{симбол2|Bisection vertical White HEX-FF0000.svg}} Алабастри Волтера | youthyears3 = 1978–1982 |youthclubs3 = {{Fb team Cuoiopelli}} | years1 = 1982–1985 |caps1 = ? |goals1 = ? |clubs1 = {{Fb team Castelfiorentino}} | years2 = 1985–1986 |caps2 = 27 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Entella Bacezza}} | years3 = 1986–1990 |caps3 = 120 |goals3 = 7 |clubs3 = {{Fb team Spezia}} | years4 = 1990–1991 |caps4 = 29 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Viareggio}} | years5 = 1991–1993 |caps5 = 53 |goals5 = 3 |clubs5 = {{Fb team Empoli}} | manageryears1 = 1993–1994 |managerclubs1 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears2 = 1994 |managerclubs2 = {{Fb team Empoli}} | manageryears3 = 1994–1995 |managerclubs3 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 1995–1998 |managerclubs4 = {{Fb team Empoli}} | manageryears5 = 1998–1999 |managerclubs5 = {{Fb team Sampdoria}} | manageryears6 = 1999–2000 |managerclubs6 = {{Fb team Venezia}} | manageryears7 = 2001 |managerclubs7 = {{Fb team Udinese}} | manageryears8 = 2002 |managerclubs8 = {{Fb team Ancona}} | manageryears9 = 2002-2005 |managerclubs9 = {{Fb team Udinese}} | manageryears10 = 2005-2009 |managerclubs10 = {{Fb team Roma}} | manageryears11 = 2009-2014 |managerclubs11 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | manageryears12 = 2016-2017 |managerclubs12 = {{Fb team Roma}} | manageryears13 = 2017-2019 |managerclubs13 = {{Fb team Inter}} | manageryears14 = 2021-2023 |managerclubs14 = {{Fb team Napoli}} | manageryears15 = 2023-2025 |managerclubs15 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears16 = 2025- |managerclubs16 = {{Fb team Juventus}} }} '''Лучано Спалети''' (роден на {{рн|7|март|1959}}, во [[Черталдо]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Моментално ја води екипата на {{Fb team (N) Juventus}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref> ==Биографија== Оженет е со Тамара, која е родена во [[Карпи]] а ја запознал во [[Ла Специја]]. Со неа имаат три деца.<ref>{{Cite web|url=https://www.spazionapoli.it/2021/10/04/spalletti-moglie-tamara/|titolo=Spalletti moglie, la storia di come si sono conosciuti Luciano e Tamara|date=4 октомври 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dilei.it/lifestyle/luciano-spalletti-chi-e-la-sua-compagna-tamara-e-quanti-figli-hanno/1309184/|title=Luciano Spalletti, chi è la sua compagna Tamara e quanti figli hanno|date=18 јуни 2021}}</ref> Тој имал брат по име Марчело, седум години постар, кој починал на 28 мај 2019 година од рак.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/lutto-per-spalletti-e-morto-il-fratello-marcello_1277859-201902a.shtml|title=LUTTO PER SPALLETTI: E' MORTO IL FRATELLO MARCELLO|date=28 мај 2019}}</ref> Од 2023 година, тој е [[Почесен граѓанин|Почесен граѓанин]] на [[Неапол]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/07/napoli-spalletti-cittadinanza-onoraria|title=Spalletti: 'Da oggi sono un official scugnizzo'|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=7 декември 2023|language=it|access-date=7 декември 2023}}</ref><ref>{{YouTube|id=2QKwzbMehTM|title=Cerimonia di conferimento della cittadinanza onoraria a Luciano Spalletti Napoli, 7 dicembre 2023}}</ref> == Играчка кариера == {{dx|[[File:Luciano Spalletti Entella Chiavari 1985-1986.jpg|thumb|upright|left|Спалети со [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] во сезоната 1985-1986]]}} Откако пораснал во младинските тимови на {{Fb team (N) Fiorentina}} и [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]], Спалети го направил своето деби со екипата на [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] во Серија Д. Следната година, тој се преселил во [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]], каде под водството на [[Џан Пјеро Вентура]],<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/14_settembre_30/come-ti-invecchia-calciatore-d4e51c30-48a2-11e4-a045-76c292c97dcc.shtml|title=Come invecchia il calciatore (e anche il mister)|access-date=20 јули 2016}}</ref> тимот стигнал до 5-тото место во [[Серија Ц2 1985-1986|Серија Ц2 првенството]]. Во 1986 година, тој отишол да игра за {{Fb team (N) Spezia}}, новопромовираниот член во Ц1 лигата: во сезоната [[Серија Ц1 1986-1987|1986-1987]], тој придонел за постигнувањето на опстанокот,<ref name=":0"/> додека во следните две сезони [[Серија Ц1 1987-1988|1987-1988]] и [[Серија Ц1 1988-1989|1988-1989]], Специја го освоила 7-мото и 3-тото место, соодветно.<ref name=":0">{{Cite web |url =http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/ |title =Il calciatore - Luciano Spalletti |dead-link =yes |archiveurl =https://web.archive.org/web/20160215215957/http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/|archivedate =15 февруари 2016}}</ref> По една сезона помината во екипата на [[ФК Вијареџо|Вијареџо]], тој се преселил во {{Fb team (N) Empoli}}, каде што ја завршил кариерата на 34-годишна возраст, играјќи го своето последно првенство во сезоната [[Серија Ц1 1992-1993|1992-1993]]. == Тренерска кариера == ===Емполи и Сампдорија=== Во сезоната 1993-1994, тој ја започнал својата кариера како тренер во младинскиот тим на {{Fb team (N) Empoli}}. На шест кола до крајот на [[Серија Ц1 1993-1994|првенството во Серија Ц1]], тој го замени [[Адријано Ломбарди]] како тренер на првиот тим, кој се мачел да излезе од зоната за испаѓање. ''„Аѕурите“'' го завршиле првенството на претпоследното место, спасувајќи се од испаѓање во плејаутот каде што ја совладале {{Fb team (N) Alessandria 1912}}. Следната сезона, Спалети повторно се вратил во младинскиот тим на Емполи, за потоа одново да добие шанса да го тренира првиот тим во [[Серија Ц1 1995-1996]]. Сезоната, полна со успеси, го видела Емполи како го освојува [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Купот на Италија за екипи од Серија Ц]] и да избори промоција во [[Серија Б]] благодарение на победата во финалето на плејофот над {{Fb team (N) Como}}.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/spalletti-carriera-profilo_68622677-202302k.shtml|title=A tutto Spalletti: da Empoli al caso Totti, fino allo scudetto col Napoli|date=18 август 2023|access-date=18 март 2026}}</ref> Во сезоната [[Серија Б 1996-1997|1996-97]], ''„Аѕурите“'' на Спалети, кои неодамна биле промовирани од втората лига, веднаш заработиле промоција во [[Серија А]], една деценија по претходното искуство на Емполи во највисоката лига. Потврден како тренер на тосканците, на своето деби во Серија А ([[Серија А 1997-1998|1997-1998]]), тренерот го одвел тимот на безбедно место, постигнувајќи опстанок на едно коло пред крајот. Откако ги оставил тосканците во првата лига, тој бил повикан да ја предводи {{Fb team (N) Sampdoria}}.<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/10/incredibile_vero_gia_finito_ritiro_ga_0_9807102756.shtml |titolo=Incredibile ma vero: già finito il ritiro blucerchiato |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 јули 1998}}</ref> Отпуштен во декември,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/12/14/mihajlovic-scatenato-fa-esonerare-spalletti.html |title=Mihajlovic scatenato fa esonerare Spalletti |author=Corrado Sannucci |publisher=la Repubblica |date=14 декември 1998|page=40}}</ref> тој бил отповикан помалку од два месеци подоцна, по оставката на [[Дејвид Плат]].<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/ |title=Platt si è dimesso |date=2 февруари 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070609/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Во преостанатите 15 кола од [[Серија А 1998-1999|првенството]], тој освоил 21 бод, но не успеал да избегне испаѓање за лигурскиот клуб.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/maggio/22/Mannini_ora_accusa_Spalletti_Colpa_ga_0_9905227612.shtml|title=Mannini ora accusa Spalletti "Colpa sua se la Samp è in B"|author=Enrico Valente|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 мај 1999}}</ref> ===Венеција, Удинезе и Анкона=== Во следната сезона. тој седнал на клупата на {{Fb team (N) Venezia}},<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/13/Spalletti_Glerean_Stringara_ecco_tecnici_ga_0_9907134664.shtml |title=Da Spalletti a Glerean e Stringara, ecco i tecnici con la nuova "patente"|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=13 јули 1999}}</ref> освојувајќи само една победа во првите два месеци од [[Серија А 1999-2000|Серија А]].<ref>{{cite web |url=http://www.repubblica.it/online/sport/sesta/milan/milan.html|titolo=Il Milan soffre col Cagliari L'Inter finisce ko a Venezia|data=18 ottobre 1999}}</ref> Лошиот почеток предизвикал негово отпуштање од функцијата,<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |title=Via Spalletti, ecco Materazzi |date=2 ноември 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070531/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |archive-date=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> но само привремено, бидејќи по неколку недели тој бил вратен на клупата.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/ |title=Lo stile Venezia |date=29 novembre 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070554/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Сепак, конечното отпуштање се случило во февруари 2000 година.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/ |title=Spalletti esonerato |date=7 февруари 2000 |access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040628233546/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/|archivedate=28 јуни 2004|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/febbraio/08/Zamparini_inventa_esonero_bis_ga_0_0002086370.shtml |title=Zamparini s'inventa l'esonero bis |author=Michele Contessa|author2=Carlo Laudisa |pubblisher=La Gazzetta dello Sport|date=8 февруари 2000}}</ref> По една година неактивност, во март 2001 година, тој бил повикан на клупата на {{Fb team (N) Udinese}} да го замени [[Лујџи Де Канио]]:<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/marzo/20/Udinese_scelto_Spalletti_ga_0_0103205783.shtml |title=L'Udinese ha scelto Spalletti|author=Luca Calamai|author2=Sebastiano Vernazza |author3=Massimo Meroi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 март 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/online/campionato/spalletti/spalletti/spalletti.html |title=Udinese, a Spalletti la panchina di De Canio|date=20 март 2001}}</ref> со 10 освоени бода во 11 кола, фриулијанците ја завршиле сезоната на дванаесеттото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0392_01_2001_0166_0043_4201357/ |title=Il Vicenza vince e retrocede |author=Andrea Iolme|publisher=[[La Stampa]]|date=18 јуни 2001|page=33}}</ref> Заменет од [[Рој Хоџсон]] за следната сезона,<ref>{{cite web|url=https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|title=Roy Hodgson nieuwe trainer van Udinese|author=Tim Vandevelde|date=22 јуни 2001|language=nl|accessdate=2025-11-16|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410055110/https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|url-status=dead}}</ref> во декември 2001 година, бил ангажиран од [[УС Анкона|Анкона]]:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/05/la-doppia-sfida-dell-ex-favo.html|title=La doppia sfida dell'ex Favo|author=Massimo Norrito|publisher=[[la Repubblica (quotidiano)|la Repubblica]]|date=5 јануари 2002|page=13}}</ref> со цел да го одведе клубот на безбедно место во [[Серија Б 2001-2002|Серија Б]],<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Ancona_Spalletti_parte_operazione_salvezza_ga_0_0201073014.shtml|title=Ancona-Spalletti: parte l'operazione salvezza|author=Vito Maggio|author2=Mimmo Cugini|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=7 јануари 2002}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |title=L'allenatore - Luciano Spalletti |dead-link=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215230909/http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |archivedate=15 февруари 2016}}</ref> стигајќи дури до осмото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,41/articleid,0281_01_2002_0149_0043_2407143/anews,true/ |title=ATTACCHI SCATENATI: 36 RETI NELL'ULTIMA GIORNATA |publisher=La Stampa|date=3 јуни 2002|page=41}}</ref> Во летото 2002 година, тој се вратил во Удинезе,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/11/Spalletti_firma_Agostinelli_presenta_ga_0_0206114613.shtml|title=Spalletti firma, Agostinelli si presenta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 јуни 2002}}</ref> за да го освои шесттото место во [[Серија А 2002-2003|првенството]] што му овозможило на клубот пласман во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот н УЕФА]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/udineselazio/udineselazio/udineselazio.html|title=Udinese, vittoria e Uefa|date=24 мај 2003}}</ref> Следната сезона, тој повторно се квалификувал со клубот за [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските турнири]], завршувајќи на седмото место во [[Серија А 2003-2004|првенството]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/maggio/17/Gilardino_gioca_poker_col_Trap_ga_10_0405178605.shtml|titolo=Gilardino gioca a poker col Trap|author=Luigi Garlando|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=17 мај 2004}}</ref> Најдобриот резултат постигнат на клупата на фриулијанците, сепак, било четвртото место во [[Серија А 2004-2005|сезоната 2004-2005]],<ref name=":2" /> подвиг што му го овозможил на Удинезе првото историско учество во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/udinesemilan1/udinesemilan1.html|title=L'Udinese pareggia con il Milan e conquista la zona Champions|date=29 мај 2005}}</ref> ===Рома=== [[File:Luciano_Spalletti.JPG|thumb|upright|left|Спалети со {{Fb team (N) Roma}} во втората половина на 2000-тите]] По завршувањето на тригодишниот период со Удинезе,<ref name=":2" /> тој станал тренер на {{Fb team (N) Roma}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Roma/Primo%20piano/2005/giugno/21spalletti.shtml|title=Spalletti: "Roma, ricominciamo"|date=21 јуни 2005}}</ref> Во текот на својата прва сезона тој остварил 11 последователни победи во [[Серија А 2005-2006|првенството]],<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Lazio/Primo_Piano/2006/02_Febbraio/26/lazioroma.shtml|title=Derby alla Roma: record storico|date=26 февруари 2006}}</ref> кое тимот го завршил на петтото место, пред да биде промовиран на второто место по скандалот ''[[Калчополи]]'';<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/05_Maggio/06/totti.shtml|title=Roma, Spalletti: "Totti in campo dal primo minuto"|date=6 мај 2006}}</ref> во [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|Купот на Италија]] ''„џалоросите“'' стигнале до финалето, каде загубиле од {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml |title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi |date=11 мај 2006}}</ref> Откако се квалификувале за [[Суперкуп на Италија 2006|Суперкупот на Италија]], по службеното доделување на титулата во првенството на ''„нероаѕурите“'', римскиот клуб бил поразен со 4-3 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] и покрај водството од 3 гола.<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 август 2006|p=3}}</ref> Во [[ФК Рома сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], тој го предводел тимот од главниот град до првата квалификација во нивната историја за „нокаут фазата“ на Лигата на шампионите,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/05/RomaVal.shtml|title=Roma promossa senza affanno|author=Gaetano De Stefano|date=5 декември 2006}}</ref> каде го елиминирале {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} во осминафиналето со нерешен резултат дома и победа во гости.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-lione/roma-lione/roma-lione.html|title=Fra Roma e Lione pari senza reti, si deciderà tutto al ritorno|date=21 февруари 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/03_Marzo/06/RomaLione.shtml|title=Roma da impazzire, travolto il Lione|author=Antonino Morici|date=6 март 2007}}</ref> Патот на Рома завршил во четвртфиналето, каде била елиминирана од {{Fb team (N) Manchester United}}, претрпувајќи катастрофален пораз од 7-1 во реваншот кој ја поништил нивната тесна победа постигната во првиот натпревар.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/04/11/champions-league-disfatta-roma-umiliazione-all-old.html|title==Champions League|author=Mattia Chiusano|publisher=la Repubblica|date=11 април 2007|page=56}}</ref> Во [[Серија А 2006-2007|првенството]] тимот го освоил второто место, со 22 бода зад Интер:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/04_Aprile/17/vigiliaroma.shtml|title=Spalletti: "Inter il top, noi una buona squadra"|author=Massimo Cecchini|date=17 април 2007}}</ref> сепак, избраниците на Спалети биле единствениот противник способен да се наметне над ''„нероаѕурите“'', поразувајќи ги со 3-1 на [[Сан Сиро|Стадионот „Џузепе Меаца“]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/04_Aprile/18/interroma.shtml|title=Grande Roma a San Siro, l'Inter rinvia la festa|author=Riccardo Pratesi|date=18 април 2007}}</ref> Одмаздата за скудетото и суперкупот против тимот од Милано се случила во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]], каде што тренерот го освоил првиот трофеј во својата кариера:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/05/10/roma-super-inter-choc-totti.html|title=Roma Super|author=Corrado Sannucci|publisher=la Repubblica |date=10 мај 2007|page=58}}</ref> триумфот од 6-2 во првиот натпревар ја запечатил конечната победа, иако Интер остварил пирова победа од само 2-1 во реваншот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/05_Maggio/18/roma_1805.shtml|title=Notte di delirio a Fiumicino|date=18 мај 2007}}</ref> Тосканскиот тренер дополнително го зголемил својот список на почести на почетокот од [[ФК Рома сезона 2007-2008|следната сезона]], освојувајќи го [[Суперкуп на Италија 2007|Суперкупот на Италија]] повторно против Интер.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml |title=La Supercoppa è della Roma|author=Antonino Morici|date=19 август 2007}}</ref> Рома ја минала групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]] пласирајќи се зад Манчестер Јунајтед,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/08/palpitazione-roma-alla-fine-pari.html|title=Palpitazione Roma, alla fine è pari|autore=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=8 ноември 2007|page=52}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/28/vucinic-fa-il-mattatore-kiev-la-roma.html|title=Vucinic fa il mattatore a Kiev |author=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=28 ноември 2007|page=66}}</ref> потоа победувајќи го {{Fb team (N) Real Madrid}} во осминафиналето со двојна победа од 2-1:<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-real-madrid/roma-real-madrid/roma-real-madrid.html|title=Pizarro-Mancini, e la Roma sogna|date=19 февруари 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/real_roma_0503.shtml |title=Una Roma da impazzire, Real k.o. al Bernabeu (1-2)|author=Riccardo Pratesi |date=5 март 2008}}</ref> елиминацијата повторно дошла во четвртфиналето, пак од Јунајтед.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-manchester/gara-olimpico/gara-olimpico.html|title=Roma, l'Olimpico è stregato|date=1 април 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/champions_league/manchester-roma/roma-fuori/roma-fuori.html|title=La Roma saluta la Champions, giallorossi fuori ma con onore|date=9 април 2008}}</ref> На фронтот [[Серија А 2007-2008|првенство]], по почетното водство, ''„џалоросите“'' биле претекнати од Интер, завршувајќи на второто место.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Catania/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/cataniaroma.shtml|title=Roma, illusione scudetto|author=Stefano Cantalupi|date=18 мај 2008}}</ref> Заостанувајќи три бода на табелата на крајот од првенството,<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/19/Rossi_Campionato_falsato__ga_10_080519065.shtml |title=De Rossi: «Campionato falsato»|author=Alessandro Catapano|author2=Massimo Cecchini |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 мај 2008}}</ref> римскиот тим морал да се задоволи повторно со освојувањето на [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|Купот на Италија]], уште еднаш на сметка на ''„нероаѕурите“''.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa, "rivincita" della Roma sull'Inter |date=24 мај 2008}}</ref> Далеку поразочарувачка од претходните била сезоната [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]], која исто така, започнала со натпревар против тимот од Милано во [[Суперкуп на Италија 2008|Суперкупот на Италија]], загубен на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]]:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa|author=Antonino Morici|date=24 август 2008}}</ref> исклучен од трката за титулата уште на есен поради кризата со резултатите,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/04/spalletti-batti-un-colpo-solo-cosi-la.html|title=Spalletti, batti un colpo: solo così la Roma può ripartire|author=Fabrizio Bocca|publisher=la Repubblica|date=4 novembre 2008|p=19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|title=Rossella Sensi: "Usciremo dalla crisi"|date=12 ноември 2008|access-date=14 декември 2020|date-archive=7 април 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407195605/https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|dead-link=yes}}</ref> римскиот тим успеал да се опорави од тешкиот почеток со пласман во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web |url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d4-0e70932c7763-b69209a604eb-1000/ |title=Spalletti elogia la Roma: "Grande risultato"|author=Marco Calabresi|date=10 декември 2008}}</ref> Сепак во таа рунда, пеналите уште еднаш биле кобни по играчите на Спалети кои на тој начин биле поразени од {{Fb team (N) Arsenal}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Italia_Inghilterra/Primo_Piano/2009/02/24/ArsenalRoma.shtml |title=Van Persie lancia l'Arsenal|author=Stefano Cantalupi|date=24 февруари 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2009/03/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-arsenal/diretta-roma-arsenal/diretta-roma-arsenal.html|titlе=La Roma beffata ai calci di rigore |author=Luigi Panella|date=11 март 2009}}</ref> Конечно ''„џалоросите“'' го завршиле [[Серија А 2008-2009|првенството]] на шесттото место, обезбедувајќи квалификација само за прелиминарните рунди на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|УЕФА Лига Европа]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/31-05-2009/torino-retrocede-b-50472261290.shtml|title=Il Torino retrocede in B, Totti aggancia Boniperti|author=Livia Taglioli|date=31 мај 2009}}</ref> Откако го предводел тимот до плсаман во групната фаза од гореспоменатото натпреварување,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/07/31/totti-scaccia-le-paure-della-roma-gent.html|title=Totti scaccia le paure della Roma|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=31 јули 2009|p=53}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/07/totti-avvia-la-festa-la-roma-esagera.html|title=Totti avvia la festa, la Roma esagera|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=7 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/21/la-solita-roma-senza-difesa-gol-di.html|title=La solita Roma senza difesa|author=Francesca Ferrazza |publisher=la Repubblica|date=21 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/28/roma-troppo-facile-passano-anche-lazio-genoa.html|title=Roma, troppo facile. Passano anche Lazio e Genoa |publisher=la Repubblica|date=28 август 2009|page=65}}</ref> на 1 септември 2009 година, Спалети поднел оставка поради несогласувања со клубот и поразите претрпени во првите кола од [[Серија А 2009-2010|првенството]].<ref>{{cite web |URL=https://www.romatoday.it/sport/spalletti-dimissioni-o-esonero-notizie-aggiornamenti-incontro-sensi.html |title=Spalletti dà l'addio: già oggi l'accordo con Ranieri?|author=Carlo Testimonia |date=1 септември 2009}}</ref> На негово место како нов тренер на Рома бил избран, [[Клаудио Раниери]].<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2009/09/01/intervista_esclusiva_spalletti_dimissioni_roma.html |title=Spalletti si confessa: perché ho lasciato la Roma|date=1 септември 2009|dead-link=yes}}</ref> ===Зенит Санкт Петербург=== [[File:Luciano Spalletti 2012 (cropped).jpg|thumb|Спалети со {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} во 2012]] На 11 декември 2009 година, било официјализирано неговото потпишување со [[Русија|рускиот]] клуб {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2009/12/sport/calcio/calciomercato/spalletti-russia/spalletti-di-nuovo-in-panca/spalletti-di-nuovo-in-panca.html|title=Spalletti, "disoccupato" solo per tre mesi|author=Francesca Ferrazza|date=11 декември 2009|access-date=13 декември 2009}}</ref> На 16 мај 2010 година, тој го освоил [[Фудбалски куп на Русија 2008-2009|Купот на Русија]]<ref>{{cite web|url=http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|titolo=Italian Spalletti leads Zenit to Russian Cup win|language=en|date=16 мај 2010 |dead-link=yes |access-date=16 мај 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519132543/http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|archive-date=19 мај 2010}}</ref> додека, на 14 ноември, тој го освоил [[Премиер лига на Русија 2010|руското првенство]], на две кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|title=Festa Spalletti: è campione di Russia con lo Zenit|date=14 декември 2010|dead-url=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215443/http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|archive-date=4 март 2016}}</ref> На 6 март 2011 година, тој исто така, го освоил и [[Суперкуп на Русија 2011|Суперкупот на Русија]], комплетирајќи ги сите национални трофеи во земјата.<ref>{{cite web|url=https://it.eurosport.yahoo.com/ticker/hub/calcio/index.html?item=2693641|title=Calcio, Supercoppa russa: Zenit-Cska Mosca 1-0|date=6 март 2011}}</ref> По постигнатите резултати, во февруари 2012 година тој го преформулирал договорот со Зенит, преземајќи вистинска улога на „менаџер“ во рамките на клубот.<ref>{{cite web|url=http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|titolo=Luciano Spalletti signs contract extension with Zenit|language=en|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211202759/http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|archivedate=11 февруари 2012}}</ref> На 28 април, тој ја освоил својата втора титула во [[Премиер лига на Русија 2011-2012|рускиот шампионат]] на три кола до крајот.<ref>{{Cite web|author=Lorenzo Nicolini|url=https://www.today.it/sport/zenit-san-pietroburgo-campione-russia-2012.html|title=Russia, Spalletti ancora Zar: lo Zenit è campione|date=29 април 2012}}</ref> Сепак, во [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|Купот на Русија]], нивниот пат завршил во четвртфиналето каде испаднале од {{Fb team (N) Dynamo Moscow}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/notizie/russia-spalletti-fuori-dalla-coppa/294044|title=Russia: Spalletti fuori dalla coppa|date=22 март 2012}}</ref> Во сезоната [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]], тие завршиле втори во [[Премиер лига на Русија 2012-2013|Премиер лигата на Русија]], со два бода зад шампионот {{Fb team (N) CSKA Moscow}}; сепак, на крајот се испоставило дека на Зенит ќе му недостасуваат бодовите од натпреварот загубен службено против Динамо Москва, поради нередите предизвикани од неговите навивачи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/11/22/news/incidenti_a_mosca_zenit_sconfitto_0-3_a_tavolino-47188333/|title=Incidenti a Mosca, Zenit sconfitto 0-3 a tavolino|date=22 ноември 2012}}</ref> На 10 март 2014 година, по разочарувачкиот почеток на сезоната, тој бил отпуштен.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2014/03/11/news/zenit_esonera_spalletti-80709561|title=Russia: lo Zenit esonera Spalletti|date=11 март 2014}}</ref> ===Враќање во Рома=== На 14 јануари 2016 година, Рома го објавила враќањето на Спалети на својата клупа,<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2016/01/luciano-spalletti-torna-alla-guida-della-roma|title=Luciano Spalletti torna alla guida della Roma|date=14 јануари 2016}}</ref> заменувајќи го отпуштениот [[Руди Гарсија]].<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/pallotta-possiamo-vincere-con-spalletti-roma-c-e-chi-rifiuta-di--944231|title=Pallotta: 'Possiamo vincere con Spalletti'. Roma, c'è chi rifiuta di indossare i Gps|date=14 јануари 2016}}</ref> Во втората половина од сезоната, тосканскиот тренер ги водел ''„џалоросите“'' до 46 освоени бода (скор од 14 победи, 4 нерешени и еден пораз); на крајот од [[Серија А 2015-2016|првенството]] ова бил најдобриот просек на бодови/натпревар меѓу сите тренери во Серија А: 2,42 наспроти 2,39 на [[Масимилијано Алегри]] (кој со својот Јувентус го освоил првенството). Тимот од главниот град на крајот од првенството го освоил третото место на табелата со 80 бодови,<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/roma-spalletti-fatto-il-nostro-dovere-complimenti-al-napoli-_1098348-201602a.shtml|title=Roma, Spalletti: "Fatto il nostro dovere, complimenti al Napoli"|access-date=16 мај 2016}}</ref> со што избориле пласман во [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017#Квалификации|квалификациите за Лигата на шампиони]]; во истото натпреварување, но во [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|тековната сезона]], Рома била елиминирана во осминафиналето од подоцнежниот европски шампион, Реал Мадрид.<ref>{{Cite web|url=https://www.forzaroma.info/news-as-roma/champions-roma-eliminata-dal-real-quante-occasioni-sprecate-foto/|title=Champions: Roma eliminata dal Real, ma quante occasioni sprecate – FOTO|author=Marco Cantagalli|date=8 март 2016|access-date=31 јануари 2017}}</ref> Сепак, почнувајќи од почетокот на февруари, голем дел од навивачите на Рома застанале на страната против тренерот поради низа расправии меѓу него и капитенот на тимот, [[Франческо Тоти]], предизвикани од недостатокот на минутажа што му била доделена, а исто така и поради физички проблеми и некои изјави дадени од вториот.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/04/17/news/roma_totti_e_ancora_determinante_ma_spalletti_non_ci_sta-137827259/|title=Roma, Totti è ancora determinante: ma Spalletti non ci sta. Alta tensione e lite tra i due|date=17 април 2016}}</ref><ref>{{Cite web|author=Marco Beltrami|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/cosa-e-successo-tra-totti-e-spalletti-storia-di-un-rapporto-difficile/|title=Cosa è successo tra Totti e Spalletti, storia di un rapporto difficile|date=16 ноември 2020|access-date=31 март 2021}}</ref> Следната сезона започнала за Рома на Спалети со неуспехот тимот да се квалификува во групната фаза од Лигата на шампионите, откако биле елиминирани од {{Fb team (N) Porto}} во плејофот; првиот натпревар завршил со резултат 1-1, но катастрофалниот пораз од 0-3 во реваншот во Рим му пресудил на тимот на Спалети.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2016/08/23/news/roma_battuta_dal_porto-146511389/ |title=Roma-Porto 0-3: disastro giallorosso, addio Champions |date=23 август 2016|access-date=16 февруари 2018}}</ref> Во [[УЕФА Лига Европа 2016-2017|УЕФА Лига Европа]], Рома испаднала во осминафиналето од Олимпик Лион, додека во [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Купот на Италија]] била елиминирани од Лацио во полуфиналето. Во [[Серија А 2016-2017|првенството]] по спектакуларниот дуел со {{Fb team (N) Napoli}}, избраниците на Спалети успеале да го освојат второто место зад {{Fb team (N) Juventus}}, а исто така ги постигнале рекордите за најмногу освоени бодови (87) и најмногу постигнати голови во една сезона на ФК Рома (90), со што Спалети надминал големи тренери од минатото на ''„џалоросите“'', како што се [[Нилс Лидхолм]] и [[Фабио Капело]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2017/05/15/news/roma_spalletti_numeri_totti_futuro-165535491/|title=Roma, Spalletti numeri da record: superati Capello e Liedholm. Ma il futuro è ancora incerto||date=15 мај 2017|access-date=16 февруари 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/roma-campionato-storico-e-record-di-punti-e-goal-realizzati/1iixiqsiclkt91jp8cj07i27h6|title=Roma, campionato 'storico': è record di punti e goal realizzati|access-date=16 февруари 2018}}</ref> На 30 мај 2017 година, тој ја напуштил Рома и бил заменет од [[Еузебио Ди Франческо]].<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/05/si-chiude-il-rapporto-di-lavoro-tra-as-roma-e-luciano-spalletti|title=Si chiude il rapporto di lavoro tra AS Roma e Luciano Spalletti|date=30 мај 2017}}</ref> ===Интер=== [[Податотека:Luciano Spalletti Inter.jpg|thumb|left|Спалети со {{Fb team (N) Inter}} во 2018]] На 9 јуни 2017 година, тој бил официјално претставен како нов тренер на Интер.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|title=Luciano Spalletti è il nuovo allenatore dell'Inter|date=9 јуни 2017|access-date=9 јуни 2017|archive-date=29 јуни 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629063722/https://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2017/06/09/news/spalletti_allenatore_inter-167685070/|title=Inter, ufficiale: Spalletti è il nuovo allenatore|author=Tiziana Cairati|date=9 јуни 2017}}</ref> Во [[Серија А 2017-2018|првенството]] тимот на ''„нероаѕурите“'' забележал одличен почеток,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/10/25/inter-implacabile-e-affannata-una-notte-da-leader-per-spalletti38.html|title=Inter implacabile e affannata una notte da leader per Spalletti|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=25 октомври 2017|page=38}}</ref> толку многу што на почетокот на декември се нашол сам на врвот на табелата и бил сè уште непоразен.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/12/04/lo-scatto-dellinter-con-perisic-che-preferi-spalletti-a-mou40.html|title=Lo scatto dell'Inter con Perisic che preferì Spalletti a Mou|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=4 dicembre 2017|page=40}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|title=Spalletti: "In testa non c'è spazio per rifiatare, restiamo svegli"|date=15 dicembre 2017|access-date=28 април 2018|archive-date=28 април 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428141804/http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|dead-link=yes}}</ref> Сепак, со доаѓањето на зимата, перформансите на тимот претрпеле нагло опаѓање, што предизвикало тие да се лизнат од врвните позиции.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/02/04/news/inter_la_crisi_d_inverno_colpisce_anche_spalletti-188032855/|title=Inter, la "crisi d'inverno" colpisce anche Spalletti|author=Tiziana Cairati|date=4 февруари 2018}}</ref> Четвртото место, последната можна позиција и минималната зацртана [[ФК Интер сезона 2017-2018|сезонска]] цел, била постигната во последното коло, со победата над {{Fb team (N) Lazio}} со 2-3 на гостински терен со што истиот противник бил престигнат на табелата благодарение на подобриот оглед во директните средби:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref> за Интер, ова било нивно враќање во најсилното европско континентално натпреварување по седум години.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/05/20/news/lazio-inter_2-3_rimonta_nel_finale_nerazzurri_in_champions-196933076/|title=Lazio-Inter 2-3: Vecino chiude la rimonta nel finale, nerazzurri in Champions|author=Antonio Farinola|date=20 мај 2018}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|Купот на Италија]], патувањето на ''„нероаѕурите“'' завршило во четвртфиналето со пораз во [[Дерби дела Мадонина|Миланското дерби]] против {{Fb team (N) Milan}}.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Milan/27-12-2017/milan-inter-1-0-cutrone-supplementare-decide-derby-240505807004.shtml|title=Milan-Inter 1-0, Cutrone nel supplementare decide il derby|author=Valerio Clari|date=27 декември 2017}}</ref> Во [[ФК Интер сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] тимот имал лош старт,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/27-08-2018/inter-spalletti-come-de-boer-peggio-solo-radice-290504699835.shtml|title=Inter, Spalletti eguaglia De Boer: peggio solo 35 anni fa|author=Daniele Polidoro|date=27 август 2018}}</ref> пред да постигне серија последователни победи што го вратиле во горните ешалони на табелата;<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2018/11/03/news/inter_genoa_partita_gagliardini_politano-210696305/|title=Inter-Genoa 5-0: show nerazzurro con Gagliardini, Politano, Joao Mario e Nainggolan|date=3 ноември 2018}}</ref> на крајот од првата половина од сезоната, Интер бил трет.<ref>{{cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/notizie/empoli-inter-0-1-keita-fa-l-icardi-un-colpo-biliardo-db1db3ea-0b72-11e9-aa07-eb4c2c5595dd.shtml|title=Empoli-Inter 0-1, Keita blinda il terzo posto|author=Guido De Carolis|date=29 декември 2018}}</ref> Сепак, ''„нероаѕурите“'' доживеале уште еден пад во формата во текот на зимските месеци, но останале во конкуренција за квалификација во најсилното натпреварување на континентот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/17-03-2019/milan-inter-2-3-nerazzurri-vincono-derby-contro-sorpassano-3202284149975.shtml|title=Milan-Inter 2-3: i nerazzurri vincono il derby e contro-sorpassano|author=Alessandra Gozzini|date=17 март 2019}}</ref> Уште еднаш, потребно било да се стигне до последното коло за математички целта да биде остварена: победата од 2-1 на домашен терен против Емполи му овозможила на Интер да го потврди четвртото место од претходната година и да се врати во [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/26-05-2019/pazza-inter-ma-fine-keita-ninja-portano-champions-empoli-b-3301960042956.shtml|title=Pazza Inter, ma alla fine Keita e il Ninja la portano in Champions: Empoli in B|author=Valerio Clari|date=26 мај 2019}}</ref> Во тековната сезона, Интер бил елиминиран уште во групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|Лигата на шампионите]]<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Inter/11-12-2018/inter-psv-1-1-gol-lozano-icardi-nerazzurri-europa-league-3101171061589.shtml|title=Inter-Psv 1-1: gol di Lozano e Icardi, nerazzurri in Europa League|author=Valerio Clari|date=11 декември 2018}}</ref> селејќи се во [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|Лига Европа]], каде пак биле елиминирани од [[Ајнтрахт Франкфурт]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2019/03/14/news/europa_league_inter-salisburgo-221577559/|title=Inter-Eintracht 0-1, nerazzurri fuori dall'Europa League|author=Diego Costa|date=14 март 2019}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|Купот на Италија]] патувањето било прекинато против Лацио во четвртфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/01/31/news/coppa_italia_inter_lazio_quarti_di_finale-217967959/?refresh_ce|title=Coppa Italia, Inter-Lazio 4-5 ai rigori: biancocelesti in semifinale|author=Diego Costa|date=31 јануари 2019}}</ref> На крајот од првенството, и покрај тоа што ја постигнал минималната сезонска цел, тој не бил повторно потврден од клубот од Милано.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|title=Nota del Club in merito al ruolo di allenatore della Prima Squadra|date=30 maggio 2019|access-date=30 мај 2019|archive-date=30 мај 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530083930/https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|dead-link=yes}}</ref> ===Наполи=== {{Цитат 2|Силни луѓе, силни судбини, слаби луѓе, слаби судбини. Нема друго објаснување.|Лучано Спалети<ref>{{cite web|https://www.rainews.it/tgr/campania/articoli/2023/04/spalletti-uomini-forti-destini-forti-b77a3c42-fc12-4b81-9652-d3cf223ab64e.html|title=Spalletti, uomini forti destini forti|date=4 мај 2023}}</ref>}} По двегодишна пауза, тој бил назначен за нов тренер на Наполи на 29 мај 2021 година.<ref>{{cite web|url=https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|title=De Laurentiis: Benvenuto Luciano Spalletti, insieme faremo un gran lavoro|date=29 maggio 2021|access-date=30 мај 2021|archive-date=1 јуни 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601175538/https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|dead-link=yes}}</ref> Дебитирал на клупата на ''„партенопеите“'' на 22 август, победувајќи ја со 2-0 Венеција во првото коло од [[Серија А 2021-2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/22-08-2021/osimhen-espulso-rigore-sbagliato-ma-napoli-piu-forte-2-0-venezia-420650846961.shtml|title=Osimhen espulso e un rigore sbagliato, ma il Napoli è più forte: 2-0 al Venezia|date=22 август 2021}}</ref> На 23 септември, победувајќи ја Сампдорија со 4-0 на гостински терен, тој станал првиот тренер кој ги добил своите први пет првенствени натпревари во дебитантската сезона како тренер на Наполи, рекорд што претходно го држел [[Рафаел Бенитес]], кој ги добил првите четири натпревари во [[Серија А 2013-2014|сезоната 2013-2014]].<ref>{{cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/record-per-spalletti-col-napoli-e-il-primo-a-vincere-tutte-le-prime-cinque-partite-1587732|title=Record per Spalletti col Napoli: è il primo a vincere tutte le prime cinque partite|date=23 септември 2021|access-date=23 септември 2021}}</ref> Наполи под водството на Спалети го завршил првенството на третото место, со што се избориле за враќање во Лигата на шампионите по две години отсуство.<ref>{{Cite web|url=https://napoli.repubblica.it/sport/2022/05/02/news/il_napoli_torna_in_champions-347748436/|title=Il Napoli torna in Champions|date=2 мај 2022}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|Купот на Италија]] биле елиминирани во осминафиналето од {{Fb team (N) Fiorentina}} (2-5),<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/13-01-2022/coppa-italia-napoli-fiorentina-2-4-gol-vlahovic-mertens-biraghi-petagna-venuti-piatek-430899753267.shtml|title=Il Napoli rimonta in 9 al 95', poi ai supplementari è solo Viola. E Piatek segna subito|date=13 јануари 2022}}</ref> додека во Лига Европа настапот им завршил во првата рунда од нокаут фазата, после поразот од {{Fb team (N) Barcelona}} на [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|стадионот „Марадона“]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/24-02-2022/napoli-barcellona-2-4-catalani-ottavi-europa-league-4301588825714.shtml|title=Troppo Barça per il Napoli: vince 4-2 al Maradona e passa agli ottavi|date=24 февруари 2022}}</ref> Сезоната [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] започнала со победа, откако во првото коло на [[Серија А 2022-2023|Серија А]] била совладана {{Fb team (N) Verona}} во гости со 2-5.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Verona/15-08-2022/verona-napoli-2-5-show-azzurro-brilla-stella-kvaratskhelia-4401891810560.shtml|title=Napoli, è subito show: cinquina al Verona, brilla la stella di Kvaratskhelia|date=15 август 2022}}</ref> На 4 октомври 2019 година, со победата над {{Fb team (N) Ajax}} на [[Јохан Кројф Арена]] со 6-1, Спалети ја остварил најголемата победа на Наполи во меѓународните натпреварувања (изедначена со онаа Наполи-[[ФК Влазнија Скадар|Влазнија]] 5-0 во [[Куп на УЕФА 2008-2009|Купот на УЕФА 2008-2009]]), како и нивната најголема победа на гостински терен во нивната клупска историја.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/04-10-2022/ajax-napoli-1-6-doppietta-raspadori-lorenzo-zielinski-kvara-simeone-450484915452.shtml|title=Anche in Champions il Napoli è una meraviglia: va sotto ma poi ne segna 6 all'Ajax!|date=4 октомври 2022}}</ref> Единаесет дена подоцна, со тесната победа над Рома (0-1), Спалети го изедначил најголемиот број на последователни добиени натпревари на Наполи помеѓу првенството и куповите (11), рекорд поставен од поранешниот тренер [[Отавио Бјанки]] во [[ФК Наполи сезона 1986-1987|сезоната 1986-1987]], годината во која Наполи го освоил своето прво [[Скудето]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2022/10/24/news/spalletti_napoli_marcia_da_record-371470551/|title=Napoli, Spalletti e una marcia da record: 11 vittorie di fila, come nell'anno del primo scudetto|date=24 октомври 2022}}</ref> Овој рекорд бил надминат на 26 октомври, благодарение на успехот со 3-0 над {{Fb team (N) Rangers}} во групната фаза на Лигата на шампионите.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/26-10-2022/napoli-rangers-3-0-doppietta-simeone-ostigard-450824821020.shtml|title=Il Napoli è sempre uno spettacolo: 3-0 ai Rangers. Ma per il primo posto...|date=26 октомври 2022}}</ref> Серијата позитивни резултати (17) била прекината на 1 ноември, за време на натпреварот против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], кој завршил со резултат од 2-0 во корист на Англичаните, но кој немал никакво влијание врз пласманот во групата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/01-11-2022/champions-liverpool-napoli-2-0-spalletti-primo-girone-450914221532.shtml|title=Napoli, ko che non fa male: il Liverpool ne segna due nel finale, ma Spalletti è primo|date=1 ноември 2022}}</ref> На 12 ноември, благодарение на победата од 3-2 на домашен терен против Удинезе, тие стигнале до единаесет последователни победи во Серија А, надминувајќи го клупскиот рекорд поставен во [[Серија А 2017-2018|сезоната 2017-2018]] кога клубот бил предводен од [[Маурицио Сари]] (10).<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/12-11-2022/napoli-udinese-3-2-decidono-gol-osimhen-zielinski-ed-elmas-4501081406591.shtml|title=Il Napoli è irresistibile: 11 vittorie consecutive. Ma che paura nel finale con l'Udinese|date=12 ноември 2022}}</ref> Првиот пораз во лигата дошол на 4 јануари 2023 година против Интер, кој го добил натпреварот со 1-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/04-01-2023/inter-napoli-1-0-gol-dzeko-4501815529883.shtml|title=Dzeko, capocciata al Napoli. L'Inter riapre la corsa scudetto|date=4 јануари 2023}}</ref> На 13 јануари, тимот на Спалети го победил Јувентус со 5-1; последниот пат, кога ''„партенопеите“'' постигнале пет гола против тимот од Торино било во 1990 година, за време на натпреварот од [[Суперкуп на Италија 1990|Суперкупот на Италија]], кој завршил со истиот резултат.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/13-01-2023/napoli-juve-5-1-osimhen-2-kvaratskhelia-maria-rrahmani-elmas-4501949709248.shtml|title=Kvara e Osimhen schiantano la Juve. Il Napoli vola a +10 e spacca il campionato|date=13 јануари 2023}}</ref> Сепак, само пет дена подоцна, Наполи шокантно бил елиминиран од [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|Купот на Италија]] од страна на {{Fb team (N) Cremonese}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/17-01-2023/coppa-italia-napoli-cremonese-finisce-rigori-4502012995473.shtml|title=Clamoroso al Maradona: il Napoli piange, Cremonese avanti ai rigori. Ballardini, che prima!|date=17 јануари 2023}}</ref> На 21 јануари, благодарение на победата на гости против {{Fb team (N) Salernitana}} (0-2), тој станал тренерот со најмногу добиени натпревари во историјата на Серија А (276) во ерата на три бода за победа.<ref name="recordvittorie">{{Cite web|url=https://www.calcioinpillole.com/napoli-arriva-un-grande-record-per-luciano-spalletti-il-dato/|title=Napoli, Luciano Spalletti conquista un grande primato: il dato|date=21 јануари 2023}}</ref> На 17 февруари, за време на победата од 0-2 на гости кај {{Fb team (N) Sassuolo}},<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmattino.it/sport/sscnapoli/sassuolo_napoli_0_2_diretta_risultato_gol-7236809.html|title=Sassuolo-Napoli 0-2: dominio anche a Reggio Emilia, si vola a + 18|date=17 февруари 2023}}</ref> го достигнал 1000-тиот натпревар кој го водел од клупата во кариерата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/storie/17-02-2023/spalletti-1000-panchine-allenatore-empoli-napoli-460271531210/|title=Dall'Empoli al Napoli passando per Inter e Roma: Spalletti diventa mister 1000 panchine|date=17 февруари 2023}}</ref> На 15 март, благодарение на победата од 3-0 на домашен терен над Ајнтрахт Франкфурт (вкупен резултат 5-0), Наполи се пласирал во четвртфиналето на Лигата на шампионите, подвиг што никогаш претходно клубот не го остварил.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/15-03-2023/champions-league-napoli-eintracht-3-0-doppietta-osimhen-rigore-zielinski-460684672680.shtml|title=Il Napoli si diverte, Osimhen di più: comodo tris all'Eintracht, Spalletti ai quarti|date=15 март 2023}}</ref> Европската кампања завршила во четвртфиналето, каде што Милан ги совладал ''„аѕурите“'' со вкупен резултат 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/18-04-2023/napoli-milan-1-1-gol-giroud-osimhen-rossoneri-semifinale-champions-4601192233349.shtml|title=Delirio Milan: fa 1-1 a Napoli e vola in semifinale di Champions!|date=18 април 2023}}</ref> На 4 мај, благодарение на ремито во гости против Удинезе (1-1), тој го освоил своето прво скудето во кариерата на дури пет кола пред крајот,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/04-05-2023/scudetto-napoli-campione-d-italia-la-terza-volta-4601354295987.shtml|title=Napoli, finalmente festa: campione d'Italia per la terza volta!|date=4 мај 2023}}</ref> станувајќи најстариот тренер кој ја освоил титулата, со 64 години и 58 дена;<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://gianlucadimarzio.com/it/napoli-spalletti-record-scudetto-serie-a-news-2023|title=Napoli, Luciano Spalletti è l'allenatore più anziano di sempre a vincere lo Scudetto|date=5 мај 2023}}</ref> за ''„партенопеите“'', ова било трето Скудето во нивната клупска историја, 33 години по [[Серија А 1989-1990|претходното]].<ref>{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/speciale-scudetto/notizie/napoli-scudetto-campione-italia-2023-7b109ff8-e66f-11ed-9136-d5229c509a57.shtml|title=Il Napoli ha vinto lo scudetto: è Campione d’Italia 33 anni dopo Maradona. De Laurentiis: «Vittoria assieme»|date=4 мај 2023}}</ref> На крајот од сезоната, Спалети ја освоил наградата за [[Серија А награди#Најдобар тренер|најдобар тренер во Серија А]].<ref>{{Cite web|url=https://www.legaseriea.it/it/media/serie-a/serieas.hiwaymedia.it/media/serie-a/il-coach-of-the-season-2022-2023|title=IL COACH OF THE SEASON 2022/2023|access-date=01 giugno 2023|dead-link=yes}}</ref> По завршувањето на победничката сезоната во Серија А, тренерот ја објавил својата одлука да не ја продолжи својата авантура со Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/napoli/2023/05/29-108347676/napoli_spalletti_sono_stanco_mi_fermo_un_anno_e_non_cambio_idea_|title=Napoli, Spalletti lascia: "Sono stanco, mi fermo un anno" e svela il motivo|date=29 мај 2023}}</ref> ===Италија=== [[File:Norway Italy - June 2025 A 44.jpg|thumb|Спалети (десно) како селектор на {{NazNB|FUrep|ITA}} во 2025, заедно со шефот на делегацијата [[Џанлујџи Буфон]] и својот асистент [[Марко Доменикини]]]] На 18 август 2023 година, тој бил официјално назначен за нов селектор на [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската фудбалска репрезентација]] почнувајќи од 1 септември, заменувајќи го [[Роберто Манчини]] кој поднел оставка.<ref>{{Cite web|url=https://figc.it/it/nazionali/news/luciano-spalletti-%C3%A8-il-nuovo-commissario-tecnico-della-nazionale-gravina-il-suo-entusiasmo-e-la-sua-competenza-saranno-fondamentali/|title=Luciano Spalletti è il nuovo Commissario Tecnico della Nazionale. Gravina: "Il suo entusiasmo e la sua competenza saranno fondamentali"|date=18 август 2023}}</ref> Своето деби на клупата го имал на 9 септември, во ремито 1-1 против {{NazNB|FUrep|MKD}}, во натпревар од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/09-09-2023/macedonia-italia-1-1-gol-di-immobile-e-bardhi.shtml|title=Macedonia ancora indigesta, l'Italia pareggia 1-1 e Spalletti si gioca tutto a Milano|date=9 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 12 септември, дошла првата победа како селектор на ''„аѕурите“'', на Сан Сиро против {{NazNB|FUrep|UKR}} со 2-1.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/12-09-2023/italia-ucraina-2-1-doppietta-frattesi-spalletti-prima-vittoria.shtml|title=L'Italia batte l'Ucraina con super Frattesi: prima gioia azzurra per Spalletti|date=12 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 20 ноември, благодарение на ремито на гостински терен во реваншот против Украина (0-0), Спалети успеал да и обезбеди квалификација на Италија за Европското првенство во [[Германија]].<ref>{{cite web |url=https://www.adnkronos.com/sport/diretta-ucraina-italia-match-decisivo-per-euro-2024_5LugdDGkAkUy0xCZV58Pwr|title=Ucraina-Italia 0-0, Nazionale di Spalletti qualificata a Euro 2024|date=20 ноември 2023|access-date=21 ноември 2023}}</ref> Европското првенство, сепак, се покажало како разочарувачко: откако избраниците на Спалети едвај ја поминале [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групната фаза]], победувајќи ја {{NazNB|FUrep|ALB}} со 2-1,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/15-06-2024/italia-albania-bastoni-barella-bajrami-partita-europei-2024.shtml|title=Bajrami ci spaventa, poi Bastoni e Barella ribaltano l'Albania. Italia, è un bell'esordio|date=15 јуни 2024}}</ref> губејќи со 0-1 против {{NazNB|FUrep|ESP}}<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/20-06-2024/spagna-italia-autogol-calafiori-europei-2024.shtml|title=Italia, che lezione dalla Spagna: la Roja domina per 94', Azzurri k.o. per un autogol di Calafiori|date=20 јуни 2024}}</ref> и играјќи нерешено 1-1 со израмнувачки погодок во последните минути против {{NazNB|FUrep|HRV}},<ref>{{Cite web|url=https://tg24.sky.it/sport/2024/06/24/italia-croazia-europei-risultato-gol|title=Euro 2024, Italia-Croazia 1-1: segna Zaccagni, azzurri conquistano ottavi al 98'. VIDEO|date=24 јуни 2024}}</ref> турнирот за италијанците завршил во осминафиналето елиминирани од {{NazNB|FUrep|SUI}}, која победила со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/29-06-2024/svizzera-italia-2-0-gol-di-freuler-e-vargas-spalletti-fuori-dall-europeo.shtml|title=L'Italia perde la faccia! La Svizzera passeggia e vince 2-0, Azzurri fuori dall'Europeo|date=29 јуни 2024}}</ref> Во [[УЕФА Лига на нации 2024-2025|2024-2025]] изданието на [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]], Италија ја завршила групата на второто место, зад {{NazNB|FUrep|FRA}}, но потоа била елиминирана од натпреварувањето во четвртфиналето од {{NazNB|FUrep|GER}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/03/23/nations-league-germania-italia-3-3-azzurri-eliminati_0faa26aa-7188-49e6-ac28-bc6f7a8e0e77.html|title=Nations League: Germania-Italia 3-3, azzurri eliminati|access-date=2025-06-08}}</ref> Во последователните [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА)|квалификации]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] ''„аѕурите“'' биле сместени во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И]], заедно со {{NazNB|FUrep|NOR}}, {{NazNB|FUrep|ISR}}, {{NazNB|FUrep|EST}} и {{NazNB|FUrep|MDA}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.olympics.com/it/notizie/italia-qualificazioni-mondiali-calcio-2026-programma-calendario-avversarie-dove-vedere|title=Italia alle qualificazioni dei Mondiali di calcio 2026: programma, calendario, avversarie}}</ref> Италија го загубила својот прв квалификациски натпревар со 3-0 од Норвешка во [[Осло]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/qualificazioni-mondiali-2026/norvegia-italia-3-0-esordio-da-incubo-crollo-oslo_99278432-202502k.shtml|title=Qualificazioni Mondiali, Norvegia-Italia 3-0: esordio da incubo per gli Azzurri, crollo totale a Oslo}}</ref> Два дена по поразот, на 8 јуни 2025 година, самиот Спалети на прес-конференција објавил дека ќе биде отпуштен по крајот на следниот натпревар против Молдавија,<ref>{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/italia-moldova-sarà-lultima-partita-da-ct-della-nazionale-di-luciano-spalletti-voglio-chiudere-con-una-vittoria/|title=Italia-Moldova sarà l'ultima partita da Ct della Nazionale di Luciano Spalletti: "Voglio chiudere con una vittoria"|date=2025-06-08|access-date=2025-06-08}}</ref> добиен со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/maratona/2025/06/calcio-qualificazioni-mondiali-2026-italia-moldavia-ultima-spalletti-diretta-rai1-e-streaming-rainews-it-highlights-gol-cronaca-testuale-cadb3dc6-8d63-44bf-a1e8-824a7c64a11f.html|title=L'Italia batte 2 a 0 la Moldavia, congedo triste per Spalletti|date=2025-06-09|access-date=2025-06-13}}</ref> Тосканскиот тренер го завршил своето селекторско искуство на чело на националниот тим по 24 натпревари, со резултат од 12 победи, 6 нерешени и 6 порази.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/italia-si-chiude-l-era-spalletti-da-skopje-a-oslo-storia-di-un-amore-mai-nato_99355602-202502k.shtml|title=Italia, si chiude l'era Spalletti: da Skopje a Oslo, storia di un amore mai nato|date=8 јуни 2025|access-date=9 јуни 2025}}</ref> === Јувентус === По отпуштањето на [[Игор Тудор]], на 30 октомври 2025 година, тој станал нов тренер на Јувентус, потпишувајќи договор со важност до крајот на [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сезоната]].<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2025/10/31/news/spalletti_juventus_ufficiale-424949566/|title=Spalletti e la Juventus ripartono insieme: “Scriviamo la storia”|date=31 октомври 2025|access-date=31 октомври 2025}}</ref> Неговото деби на клупата на ''„бјанконерите“'' дошло два дена подоцна, во натпреварот од [[Серија А 2025-2026|првенството]] добиен со 1-2 во гости против Кремонезе.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-11-2025/cremonese-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Kostic e Cambiaso lanciano la Juve di Spalletti, alla Cremonese non basta Vardy|date=1 ноември 2025|access-date=1 ноември 2025}}</ref> Три дена подоцна, го имал своето деби со Јувентус во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]], со нерешен резултат 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Sporting Lisboa}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/04-11-2025/juve-sporting-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve ritrova un grande Vlahovic, ma con lo Sporting è solo 1-1. E la Champions resta dura|date=4 ноември 2025|access-date=4 ноември 2025}}</ref> Почетокот бил карактеризиран со одлични резултати и одлична игра, особено помеѓу декември и јануари.<ref>{{Cite web|author=Emanuele Gamba|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2026/01/08/news/juventus_spalletti_recupero_punti_juve-425081268/|title=La psicologia di Spalletti ha risollevato la Juve|access-date=27 јануари 2026|date=7 декември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/juventus-spalletti-statistiche-champions-rinnovo-contratto_108343882-202602k.shtml|title=Punti, gioco e capitali rivalutati: ecco perché Spalletti è l'uomo giusto per il presente e il futuro Juve|access-date=27 јануари 2026|date=27 јануари 2026}}</ref> Екипата претрпела мал пад во однос на резултатите во февруари, сепак, првата посериозна криза дошла со елиминациите, во четвртфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|Купот на Италија]] од {{Fb team (N) Atalanta}} (натпреварот бил изгубен со 3-0)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Atalanta/05-02-2026/atalanta-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-coppa-italia.shtml|title=Atalanta-show, Juve shock: Spalletti ne prende tre, Dea in semifinale di Coppa Italia|date=5 февруари 2026|access-date=6 февруари 2026}}</ref> и во плејоф рундата на Лигата на шампионите од {{Fb team (N) Galatasaray}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-02-2026/galatasaray-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=Juve, è una figuraccia storica: il Galatasaray la schianta 5-2, ora per gli ottavi servirà un'impresa|date=17 февруари 2026|access-date=26 февруари 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-02-2026/juventus-galatasaray-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve rimonta il Gala e si illude, poi crolla ai supplementari: Spalletti è fuori dalla Champions|date=25 февруари 2026|accesso=26 февруари 2026}}</ref> На 10 април 2026 година, додека тимот во тоа време бил петти на табелата и во полн ек во трката за Лигата на шампионите, тој го обновил договорот до 30 јуни 2028 година.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/rinnovo-luciano-spalletti-2028|title=Luciano Spalletti rinnova con la Juventus fino al 2028|date=10 април 2026|access-date=10 април 2026}}</ref> И покрај тоа што во поголемиот дел од сезоната Јувентус бил меѓу првите четири, во претпоследното коло со поразот од 0-2 од Фјорентина на [[Стадион Јувентус|домашен терен]],<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-05-2026/juve-fiorentina-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Harakiri Juve: sprofonda in casa con la Fiorentina, Spalletti è sesto. Per la Champions serve un miracolo|date=17 мај 2026|access-date=24 мај 2026}}</ref> паднале на шесттото место, позиција на која и го завршиле првенството, што резултирало со неуспех да се квалификуваат за следната сезона во [[УЕФА Лига на шампиони 2026-2027|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|author=Fabio Russo|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/24-05-2026/torino-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Juve, niente miracolo: un bel Toro rimonta, Spalletti va in Europa League|date=24 мај 2026|access-date=25 мај 2026}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 1982-1983 || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1983-1984 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1984-1985 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- !colspan="3"| Вкупно Кастелфјорентино || ? || ? || || - || - || || - || - || || - || - || ? || ? |- | [[ФК Ентела Бакеца сезона 1985-1986|1985-1986]] || {{flagsport|ITA}} [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] || [[Серија Ц2 1985-1986|Ц2]] || 27 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1985-1986|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 27+ || 2+ |- | [[Специја Калчо сезона 1986-1987|1986-1987]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Spezia}} || [[Серија Ц1 1986-1987|Ц1]] || 31 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1986-1987|КИ-Ц]] || 8 || 2 || - || - || - || - || - || - || 39 || 4 |- | [[Специја Калчо сезона 1987-1988|1987-1988]] || [[Серија Ц1 1987-1988|Ц1]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1987-1988|КИ-Ц]] || 7 || 1 || - || - || - || - || - || - || 39 || 2 |- | [[Специја Калчо сезона 1988-1989|1988-1989]] || [[Серија Ц1 1988-1989|Ц1]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 1988-1989|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1988-1989|КИ-Ц]] || 5+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 3 |- | [[Специја Калчо сезона 1989-1990|1989-1990]] || [[Серија Ц1 1989-1990|Ц1]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1989-1990|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1989-1990|КИ-Ц]] || 1+3 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 28 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Специја || 120 || 7 || || 26 || 4 || || - || - || || - || - || 146 || 11 |- | [[ФК Вијареџо сезона 1990-1991|1990-1991]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Вијареџо|Вијареџо]] || [[Серија Ц2 1990-1991|Ц2]] || 29 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1990-1991|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 29+ || 1+ |- | [[ФК Емполи сезона 1991-1992|1991-1992]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1991-1992|Ц1]] || 31 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1991-1992|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1991-1992|КИ-Ц]] || 2+3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 1 |- | [[ФК Емполи сезона 1992-1993|1992-1993]] || [[Серија Ц1 1992-1993|Ц1]] || 22 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 1992-1993|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1992-1993|КИ-Ц]] || 1+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 24 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 53 || 3 || || 7 || 0 || || - || - || || - || - || 60 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 229+ || 13+ || || 33+ || 4+ || || - || - || || - || - || 262+ || 17+ |} ==Тренерска статистика== ====Клубови==== ''Статистиката е ажурирана на 24 мај 2026.'' {|class="wikitable" style="font-size:85%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Емполи сезона 1993-1994|апр.-јун. 1994]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1993-1994|Ц1]] || 6+2<ref name="play-out">Плејаут.</ref> || 1+1<ref name="play-out"/> || 2+1<ref name="play-out"/> || 3+0 || [[Фудбалски куп на Италија 1993-1994|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1993-1994|КИ-Ц]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|8|2|3|3}} || ''наз. <small>(16.)</small>'', крај 17. место |- | [[ФК Емполи сезона 1995-1996|1995-1996]] || [[Серија Ц1 1995-1996|Ц1]] || 34+3<ref name="play-off">Плејоф.</ref> || 17+3<ref name="play-off"/> || 11+0 || 6+0 || '''[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1995-1996|КИ-Ц]]''' || 14 || 9 || 4 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|51|29|15|7}} || 3. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1996-1997|1996-1997]] || [[Серија Б 1996-1997|Б]] || 38 || 17 || 13 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 1996-1997|КИ]] || 3 || 1 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|41|18|14|9}} || 2. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1997-1998|1997-1998]] || [[Серија А 1997-1998|А]] || 34 || 10 || 7 || 17 || [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|10|8|18}} || 13. место |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 117 || 49 || 34 || 34 || || 19 || 10 || 6 || 3 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|136|59|40|37}} || |- | [[ФК Сампдорија сезона 1998-1999|авг.-дек. 1998, фев.-јун. 1999]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Sampdoria}} || [[Серија А 1998-1999|А]] || 28 || 9 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 1998-1999|КИ]] || 4 || 1 || 1 || 2 || [[Интертото куп 1998|ИК]] || 6 || 4 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|38|14|8|16}} || ''отп. <small>(14.)</small>'', ''наз. <small>(16.)</small>'', к. 16. {{fall}} (И) |-0 | [[ФК Венеција сезона 1999-2000|1999-фев. 2000]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Venezia}} || [[Серија А 1999-2000|А]] || 17 || 4 || 3 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 1999-2000|КИ]] || 6 || 2 || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|23|6|6|11}} || ''отп. <small>(17.)</small>'', ''наз. <small>(17.)</small>'', ''отп. <small>(13.)</small>'' |- | [[Удинезе Калчо сезона 2000-2001|мар.-јун. 2001]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2000-2001|А]] || 11 || 2 || 4 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Интертото куп 2000|ИК]]+[[Куп на УЕФА 2000-2001|КУ]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - {{WDL|11|2|4|5}} || ''наз. <small>(12.)</small>'', крај 12. место |- | [[Анкона Калчо сезона 2001-2002|јан.-јун. 2002]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Ancona}} || [[Серија Б 2001-2002|Б]] || 20 || 8 || 5 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|20|8|5|7}} || ''наз. <small>(14.)</small>'', крај 8. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2002-2003|2002-2003]] || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2002-2003|А]] || 34 || 16 || 8 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2002-2003|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|17|8|11}} || 6. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Серија А 2003-2004|А]] || 34 || 13 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2003-2004|КИ]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[Куп на УЕФА 2003-2004|КУ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|40|16|12|12}} || 7. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2004-2005|2004-2005]] || [[Серија А 2004-2005|А]] || 38 || 17 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2004-2005|КИ]] || 6 || 2 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2004-2005|КУ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari">Во квалификациските рунди.</ref> || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|46|20|12|14}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Удинезе || 117 || 48 || 34 || 35 || || 12 || 5 || 2 || 5 || || 4 || 2 || 0 || 2 || || - || - || - || - {{WDLtot|133|55|36|42}} || |- | [[ФК Рома сезона 2005-2006|2005-2006]] || rowspan="5"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2005-2006|А]] || 38 || 19 || 12 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|КИ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2005-2006|КУ]] || 10<ref name="2 nei turni preliminari">2 во квалификациските кола.</ref> || 6 || 2 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|56|29|15|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2006-2007|2006-2007]] || [[Серија А 2006-2007|А]] || 38 || 22 || 9 || 7 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|КИ]]''' || 8 || 5 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2006-2007|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || [[Supercoppa italiana 2006|SI]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|57|32|13|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2007-2008|2007-2008]] || [[Серија А 2007-2008|А]] || 38 || 24 || 10 || 4 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|КИ]]''' || 7 || 4 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || '''[[Supercoppa italiana 2007|SI]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|34|14|8}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]] || [[Серија А 2008-2009|А]] || 38 || 18 || 9 || 11 || [[Фудбалски куп на Италија 2008-2009|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2008|СИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|49|23|11|15}} || 6. место |- | [[ФК Рома сезона 2009-2010|јул.-авг. 2009]] || [[Серија А 2009-2010|А]] || 2 || 0 || 0 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2009-2010|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/> || 3 || 1 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|6|3|1|2}} || ''оставка (20. место)'' |- | [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2010|2010]] || rowspan="5"|{{flagsport|RUS}}<br>{{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} || '''[[Prem'er-Liga 2010|PL]]''' || 30 || 20 || 8 || 2 || '''[[Kubok Rossii 2009-2010|KR]]''' || 4 || 4 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|34|24|8|2}} || '''1º''' |- |rowspan=2| [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2011-2012|2011-2012]] || rowspan="2"| '''[[Prem'er-Liga 2011-2012|PL]]''' || 30 || 17 || 10 || 3 || [[Kubok Rossii 2010-2011|KR]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2010-2011|UCL]]+[[UEFA Europa League 2010-2011|UEL]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 2+8 || 1+0 || 1+2 || '''[[Superkubok Rossii 2011|SR]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|49|31|11|7}} || rowspan="2"|'''1º''' |- || 14 || 7 || 6 || 1 || [[Kubok Rossii 2011-2012|KR]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2011-2012|UCL]] || 8 || 3 || 3 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|23|10|9|4}} |- | [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2012-2013|2012-2013]] || [[Prem'er-Liga 2012-2013|PL]] || 30 || 18 || 8 || 4 || [[Kubok Rossii 2012-2013|KR]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[UEFA Champions League 2012-2013|UCL]]+[[UEFA Europa League 2012-2013|UEL]] || 6+4 || 2+2 || 1+0 || 3+2 || [[Superkubok Rossii 2012|SR]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|45|24|10|11}} || 2º |- | [[Futbol'nyj Klub Zenit Sankt-Peterburg 2013-2014|2013-mar. 2014]] || [[Prem'er-Liga 2013-2014|PL]] || 20 || 12 || 5 || 3 || [[Kubok Rossii 2013-2014|KR]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2013-2014|UCL]] || 11<ref name="2 nei turni preliminari"/> || 5 || 3 || 3 || [[Superkubok Rossii 2013|SR]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|33|17|8|8}} || ''Eson.'' |- !colspan="3"|Totale Zenit San Pietroburgo || 124 || 74 || 37 || 13 || || 14 || 9 || 1 || 4 || || 43 || 22 || 8 || 13 || || 3 || 1 || 0 || 2 {{WDLtot|184|106|46|32}} || |- | [[Associazione Sportiva Roma 2015-2016|gen.-mag. 2016]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Serie A 2015-2016|A]] || 19 || 14 || 4 || 1 || [[Coppa Italia 2015-2016|CI]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[UEFA Champions League 2015-2016|UCL]] || 2 || 0 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|21|14|4|3}} || ''Sub.'', 3º |- | [[Associazione Sportiva Roma 2016-2017|2016-2017]] || [[Serie A 2016-2017|A]] || 38 || 28 || 3 || 7 || [[Coppa Italia 2016-2017|CI]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2016-2017|UCL]]+[[UEFA Europa League 2016-2017|UEL]] || 2<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 0+5 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+3 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+2 || - || - || - || - || - {{WDL|54|36|7|11}} || 2º |- !colspan="3"|Totale Roma || 211 || 125 || 47 || 39 || || 29 || 17 || 5 || 7 || || 56 || 28 || 12 || 16 || || 3 || 1 || 1 || 1 {{WDLtot|299|171|65|63}} || |- | [[Football Club Internazionale Milano 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Inter}} || [[Serie A 2017-2018|A]] || 38 || 20 || 12 || 6 || [[Coppa Italia 2017-2018|CI]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|40|20|13|7}} || 4º |- | [[Football Club Internazionale Milano 2018-2019|2018-2019]] || [[Serie A 2018-2019|A]] || 38 || 20 || 9 || 9 || [[Coppa Italia 2018-2019|CI]] || 2 || 1 || 1 || 0 || [[UEFA Champions League 2018-2019|UCL]]+[[UEFA Europa League 2018-2019|UEL]] || 6+4 || 2+2 || 2+1 || 2+1 || - || - || - || - || - {{WDL|50|25|13|12}} || 4º |- !colspan="3"|Totale Inter || 76 || 40 || 21 || 15 || || 4 || 1 || 2 || 1 || || 10 || 4 || 3 || 3 || || - || - || - || - {{WDLtot|90|45|26|19}} || |- | [[Società Sportiva Calcio Napoli 2021-2022|2021-2022]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Napoli}} || [[Serie A 2021-2022|A]] || 38 || 24 || 7 || 7 || [[Coppa Italia 2021-2022|CI]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[UEFA Europa League 2021-2022|UEL]] || 8 || 3 || 2 || 3 || - || - || - || - || - {{WDL|47|27|9|11}} || 3º |- | [[Società Sportiva Calcio Napoli 2022-2023|2022-2023]] || '''[[Serie A 2022-2023|A]]''' || 38 || 28 || 6 || 4 || [[Coppa Italia 2022-2023|CI]] || 1 || 0 || 1 || 0 || [[UEFA Champions League 2022-2023|UCL]] || 10 || 7 || 1 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|49|35|8|6}} || '''1º''' |- !colspan="3"|Totale Napoli || 76 || 52 || 13 || 11 || || 2 || 0 || 1 || 1 || || 18 || 10 || 3 || 5 || || - || - || - || - {{WDLtot|96|62|17|17}} || |- | [[Juventus Football Club 2025-2026|ott. 2025-2026]] ||{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}}|| [[Serie A 2025-2026|A]] || 29 || 15 || 9 || 5 || [[Coppa Italia 2025-2026|CI]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[UEFA Champions League 2025-2026|UCL]] || 7 || 4 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|38|20|11|7}} || ''Sub.'', 6º |- !colspan="3"|Totale carriera || 815 || 424 || 210 || 181 || || 92 || 46 || 21 || 25 || || 144 || 74 || 28 || 42 || || 6 || 2 || 1 || 3 {{WDLtot|1057|546|260|251}} || |} ====Репрезентации==== ==Титули== ===Тренер=== ====Клупски==== =====Емполи===== *'''{{симбол2|Coccarda Coppa Italia LegaPro.svg}} [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Куп на Италија Серија Ц]]''' : 1 : 1995-1996 =====Рома===== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : 2006-2007, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' : 1 : 2007 =====Зенит Санкт Петербург===== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2010, 2011-2012 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 1 : 2011 =====Наполи===== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/spalletti-luciano/profil/trainer/517 Лучано Спалети на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/allenatori/33-Spalletti_Luciano Лучано Спалети на tuttocalciatori] {{Состав на Јувентус}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2024}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Наполи}} {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спалети, Лучано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Специја]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Тренери на ФК Венеција]] [[Категорија:Тренери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Тренери на ФК Анкона]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Селектори на италијанската фудбалска репрезентација]] cyx14kyh9jy6bk0ac6c3wfzmlogmdzy 5606910 5606889 2026-08-09T21:53:59Z Carshalton 30527 /* Клубови */ 5606910 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лучано Спалети | image = [[Податотека:Luciano Spalletti 2024.jpg|250px]] | caption = | fullname = Лучано Спалети<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=2020-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |url-status=dead }}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|1959|3|7|df=y}} | cityofbirth = [[Черталдо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} (тренер) | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 1993 <small>(34 г.)</small> | youthyears1 = 1973–1975 |youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | youthyears2 = 1975–1978 |youthclubs2 = {{симбол2|Bisection vertical White HEX-FF0000.svg}} Алабастри Волтера | youthyears3 = 1978–1982 |youthclubs3 = {{Fb team Cuoiopelli}} | years1 = 1982–1985 |caps1 = ? |goals1 = ? |clubs1 = {{Fb team Castelfiorentino}} | years2 = 1985–1986 |caps2 = 27 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Entella Bacezza}} | years3 = 1986–1990 |caps3 = 120 |goals3 = 7 |clubs3 = {{Fb team Spezia}} | years4 = 1990–1991 |caps4 = 29 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Viareggio}} | years5 = 1991–1993 |caps5 = 53 |goals5 = 3 |clubs5 = {{Fb team Empoli}} | manageryears1 = 1993–1994 |managerclubs1 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears2 = 1994 |managerclubs2 = {{Fb team Empoli}} | manageryears3 = 1994–1995 |managerclubs3 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 1995–1998 |managerclubs4 = {{Fb team Empoli}} | manageryears5 = 1998–1999 |managerclubs5 = {{Fb team Sampdoria}} | manageryears6 = 1999–2000 |managerclubs6 = {{Fb team Venezia}} | manageryears7 = 2001 |managerclubs7 = {{Fb team Udinese}} | manageryears8 = 2002 |managerclubs8 = {{Fb team Ancona}} | manageryears9 = 2002-2005 |managerclubs9 = {{Fb team Udinese}} | manageryears10 = 2005-2009 |managerclubs10 = {{Fb team Roma}} | manageryears11 = 2009-2014 |managerclubs11 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | manageryears12 = 2016-2017 |managerclubs12 = {{Fb team Roma}} | manageryears13 = 2017-2019 |managerclubs13 = {{Fb team Inter}} | manageryears14 = 2021-2023 |managerclubs14 = {{Fb team Napoli}} | manageryears15 = 2023-2025 |managerclubs15 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears16 = 2025- |managerclubs16 = {{Fb team Juventus}} }} '''Лучано Спалети''' (роден на {{рн|7|март|1959}}, во [[Черталдо]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Моментално ја води екипата на {{Fb team (N) Juventus}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref> ==Биографија== Оженет е со Тамара, која е родена во [[Карпи]] а ја запознал во [[Ла Специја]]. Со неа имаат три деца.<ref>{{Cite web|url=https://www.spazionapoli.it/2021/10/04/spalletti-moglie-tamara/|titolo=Spalletti moglie, la storia di come si sono conosciuti Luciano e Tamara|date=4 октомври 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dilei.it/lifestyle/luciano-spalletti-chi-e-la-sua-compagna-tamara-e-quanti-figli-hanno/1309184/|title=Luciano Spalletti, chi è la sua compagna Tamara e quanti figli hanno|date=18 јуни 2021}}</ref> Тој имал брат по име Марчело, седум години постар, кој починал на 28 мај 2019 година од рак.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/lutto-per-spalletti-e-morto-il-fratello-marcello_1277859-201902a.shtml|title=LUTTO PER SPALLETTI: E' MORTO IL FRATELLO MARCELLO|date=28 мај 2019}}</ref> Од 2023 година, тој е [[Почесен граѓанин|Почесен граѓанин]] на [[Неапол]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/07/napoli-spalletti-cittadinanza-onoraria|title=Spalletti: 'Da oggi sono un official scugnizzo'|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=7 декември 2023|language=it|access-date=7 декември 2023}}</ref><ref>{{YouTube|id=2QKwzbMehTM|title=Cerimonia di conferimento della cittadinanza onoraria a Luciano Spalletti Napoli, 7 dicembre 2023}}</ref> == Играчка кариера == {{dx|[[File:Luciano Spalletti Entella Chiavari 1985-1986.jpg|thumb|upright|left|Спалети со [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] во сезоната 1985-1986]]}} Откако пораснал во младинските тимови на {{Fb team (N) Fiorentina}} и [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]], Спалети го направил своето деби со екипата на [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] во Серија Д. Следната година, тој се преселил во [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]], каде под водството на [[Џан Пјеро Вентура]],<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/14_settembre_30/come-ti-invecchia-calciatore-d4e51c30-48a2-11e4-a045-76c292c97dcc.shtml|title=Come invecchia il calciatore (e anche il mister)|access-date=20 јули 2016}}</ref> тимот стигнал до 5-тото место во [[Серија Ц2 1985-1986|Серија Ц2 првенството]]. Во 1986 година, тој отишол да игра за {{Fb team (N) Spezia}}, новопромовираниот член во Ц1 лигата: во сезоната [[Серија Ц1 1986-1987|1986-1987]], тој придонел за постигнувањето на опстанокот,<ref name=":0"/> додека во следните две сезони [[Серија Ц1 1987-1988|1987-1988]] и [[Серија Ц1 1988-1989|1988-1989]], Специја го освоила 7-мото и 3-тото место, соодветно.<ref name=":0">{{Cite web |url =http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/ |title =Il calciatore - Luciano Spalletti |dead-link =yes |archiveurl =https://web.archive.org/web/20160215215957/http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/|archivedate =15 февруари 2016}}</ref> По една сезона помината во екипата на [[ФК Вијареџо|Вијареџо]], тој се преселил во {{Fb team (N) Empoli}}, каде што ја завршил кариерата на 34-годишна возраст, играјќи го своето последно првенство во сезоната [[Серија Ц1 1992-1993|1992-1993]]. == Тренерска кариера == ===Емполи и Сампдорија=== Во сезоната 1993-1994, тој ја започнал својата кариера како тренер во младинскиот тим на {{Fb team (N) Empoli}}. На шест кола до крајот на [[Серија Ц1 1993-1994|првенството во Серија Ц1]], тој го замени [[Адријано Ломбарди]] како тренер на првиот тим, кој се мачел да излезе од зоната за испаѓање. ''„Аѕурите“'' го завршиле првенството на претпоследното место, спасувајќи се од испаѓање во плејаутот каде што ја совладале {{Fb team (N) Alessandria 1912}}. Следната сезона, Спалети повторно се вратил во младинскиот тим на Емполи, за потоа одново да добие шанса да го тренира првиот тим во [[Серија Ц1 1995-1996]]. Сезоната, полна со успеси, го видела Емполи како го освојува [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Купот на Италија за екипи од Серија Ц]] и да избори промоција во [[Серија Б]] благодарение на победата во финалето на плејофот над {{Fb team (N) Como}}.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/spalletti-carriera-profilo_68622677-202302k.shtml|title=A tutto Spalletti: da Empoli al caso Totti, fino allo scudetto col Napoli|date=18 август 2023|access-date=18 март 2026}}</ref> Во сезоната [[Серија Б 1996-1997|1996-97]], ''„Аѕурите“'' на Спалети, кои неодамна биле промовирани од втората лига, веднаш заработиле промоција во [[Серија А]], една деценија по претходното искуство на Емполи во највисоката лига. Потврден како тренер на тосканците, на своето деби во Серија А ([[Серија А 1997-1998|1997-1998]]), тренерот го одвел тимот на безбедно место, постигнувајќи опстанок на едно коло пред крајот. Откако ги оставил тосканците во првата лига, тој бил повикан да ја предводи {{Fb team (N) Sampdoria}}.<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/10/incredibile_vero_gia_finito_ritiro_ga_0_9807102756.shtml |titolo=Incredibile ma vero: già finito il ritiro blucerchiato |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 јули 1998}}</ref> Отпуштен во декември,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/12/14/mihajlovic-scatenato-fa-esonerare-spalletti.html |title=Mihajlovic scatenato fa esonerare Spalletti |author=Corrado Sannucci |publisher=la Repubblica |date=14 декември 1998|page=40}}</ref> тој бил отповикан помалку од два месеци подоцна, по оставката на [[Дејвид Плат]].<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/ |title=Platt si è dimesso |date=2 февруари 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070609/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Во преостанатите 15 кола од [[Серија А 1998-1999|првенството]], тој освоил 21 бод, но не успеал да избегне испаѓање за лигурскиот клуб.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/maggio/22/Mannini_ora_accusa_Spalletti_Colpa_ga_0_9905227612.shtml|title=Mannini ora accusa Spalletti "Colpa sua se la Samp è in B"|author=Enrico Valente|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 мај 1999}}</ref> ===Венеција, Удинезе и Анкона=== Во следната сезона. тој седнал на клупата на {{Fb team (N) Venezia}},<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/13/Spalletti_Glerean_Stringara_ecco_tecnici_ga_0_9907134664.shtml |title=Da Spalletti a Glerean e Stringara, ecco i tecnici con la nuova "patente"|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=13 јули 1999}}</ref> освојувајќи само една победа во првите два месеци од [[Серија А 1999-2000|Серија А]].<ref>{{cite web |url=http://www.repubblica.it/online/sport/sesta/milan/milan.html|titolo=Il Milan soffre col Cagliari L'Inter finisce ko a Venezia|data=18 ottobre 1999}}</ref> Лошиот почеток предизвикал негово отпуштање од функцијата,<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |title=Via Spalletti, ecco Materazzi |date=2 ноември 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070531/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |archive-date=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> но само привремено, бидејќи по неколку недели тој бил вратен на клупата.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/ |title=Lo stile Venezia |date=29 novembre 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070554/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Сепак, конечното отпуштање се случило во февруари 2000 година.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/ |title=Spalletti esonerato |date=7 февруари 2000 |access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040628233546/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/|archivedate=28 јуни 2004|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/febbraio/08/Zamparini_inventa_esonero_bis_ga_0_0002086370.shtml |title=Zamparini s'inventa l'esonero bis |author=Michele Contessa|author2=Carlo Laudisa |pubblisher=La Gazzetta dello Sport|date=8 февруари 2000}}</ref> По една година неактивност, во март 2001 година, тој бил повикан на клупата на {{Fb team (N) Udinese}} да го замени [[Лујџи Де Канио]]:<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/marzo/20/Udinese_scelto_Spalletti_ga_0_0103205783.shtml |title=L'Udinese ha scelto Spalletti|author=Luca Calamai|author2=Sebastiano Vernazza |author3=Massimo Meroi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 март 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/online/campionato/spalletti/spalletti/spalletti.html |title=Udinese, a Spalletti la panchina di De Canio|date=20 март 2001}}</ref> со 10 освоени бода во 11 кола, фриулијанците ја завршиле сезоната на дванаесеттото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0392_01_2001_0166_0043_4201357/ |title=Il Vicenza vince e retrocede |author=Andrea Iolme|publisher=[[La Stampa]]|date=18 јуни 2001|page=33}}</ref> Заменет од [[Рој Хоџсон]] за следната сезона,<ref>{{cite web|url=https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|title=Roy Hodgson nieuwe trainer van Udinese|author=Tim Vandevelde|date=22 јуни 2001|language=nl|accessdate=2025-11-16|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410055110/https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|url-status=dead}}</ref> во декември 2001 година, бил ангажиран од [[УС Анкона|Анкона]]:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/05/la-doppia-sfida-dell-ex-favo.html|title=La doppia sfida dell'ex Favo|author=Massimo Norrito|publisher=[[la Repubblica (quotidiano)|la Repubblica]]|date=5 јануари 2002|page=13}}</ref> со цел да го одведе клубот на безбедно место во [[Серија Б 2001-2002|Серија Б]],<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Ancona_Spalletti_parte_operazione_salvezza_ga_0_0201073014.shtml|title=Ancona-Spalletti: parte l'operazione salvezza|author=Vito Maggio|author2=Mimmo Cugini|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=7 јануари 2002}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |title=L'allenatore - Luciano Spalletti |dead-link=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215230909/http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |archivedate=15 февруари 2016}}</ref> стигајќи дури до осмото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,41/articleid,0281_01_2002_0149_0043_2407143/anews,true/ |title=ATTACCHI SCATENATI: 36 RETI NELL'ULTIMA GIORNATA |publisher=La Stampa|date=3 јуни 2002|page=41}}</ref> Во летото 2002 година, тој се вратил во Удинезе,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/11/Spalletti_firma_Agostinelli_presenta_ga_0_0206114613.shtml|title=Spalletti firma, Agostinelli si presenta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 јуни 2002}}</ref> за да го освои шесттото место во [[Серија А 2002-2003|првенството]] што му овозможило на клубот пласман во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот н УЕФА]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/udineselazio/udineselazio/udineselazio.html|title=Udinese, vittoria e Uefa|date=24 мај 2003}}</ref> Следната сезона, тој повторно се квалификувал со клубот за [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските турнири]], завршувајќи на седмото место во [[Серија А 2003-2004|првенството]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/maggio/17/Gilardino_gioca_poker_col_Trap_ga_10_0405178605.shtml|titolo=Gilardino gioca a poker col Trap|author=Luigi Garlando|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=17 мај 2004}}</ref> Најдобриот резултат постигнат на клупата на фриулијанците, сепак, било четвртото место во [[Серија А 2004-2005|сезоната 2004-2005]],<ref name=":2" /> подвиг што му го овозможил на Удинезе првото историско учество во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/udinesemilan1/udinesemilan1.html|title=L'Udinese pareggia con il Milan e conquista la zona Champions|date=29 мај 2005}}</ref> ===Рома=== [[File:Luciano_Spalletti.JPG|thumb|upright|left|Спалети со {{Fb team (N) Roma}} во втората половина на 2000-тите]] По завршувањето на тригодишниот период со Удинезе,<ref name=":2" /> тој станал тренер на {{Fb team (N) Roma}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Roma/Primo%20piano/2005/giugno/21spalletti.shtml|title=Spalletti: "Roma, ricominciamo"|date=21 јуни 2005}}</ref> Во текот на својата прва сезона тој остварил 11 последователни победи во [[Серија А 2005-2006|првенството]],<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Lazio/Primo_Piano/2006/02_Febbraio/26/lazioroma.shtml|title=Derby alla Roma: record storico|date=26 февруари 2006}}</ref> кое тимот го завршил на петтото место, пред да биде промовиран на второто место по скандалот ''[[Калчополи]]'';<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/05_Maggio/06/totti.shtml|title=Roma, Spalletti: "Totti in campo dal primo minuto"|date=6 мај 2006}}</ref> во [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|Купот на Италија]] ''„џалоросите“'' стигнале до финалето, каде загубиле од {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml |title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi |date=11 мај 2006}}</ref> Откако се квалификувале за [[Суперкуп на Италија 2006|Суперкупот на Италија]], по службеното доделување на титулата во првенството на ''„нероаѕурите“'', римскиот клуб бил поразен со 4-3 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] и покрај водството од 3 гола.<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 август 2006|p=3}}</ref> Во [[ФК Рома сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], тој го предводел тимот од главниот град до првата квалификација во нивната историја за „нокаут фазата“ на Лигата на шампионите,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/05/RomaVal.shtml|title=Roma promossa senza affanno|author=Gaetano De Stefano|date=5 декември 2006}}</ref> каде го елиминирале {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} во осминафиналето со нерешен резултат дома и победа во гости.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-lione/roma-lione/roma-lione.html|title=Fra Roma e Lione pari senza reti, si deciderà tutto al ritorno|date=21 февруари 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/03_Marzo/06/RomaLione.shtml|title=Roma da impazzire, travolto il Lione|author=Antonino Morici|date=6 март 2007}}</ref> Патот на Рома завршил во четвртфиналето, каде била елиминирана од {{Fb team (N) Manchester United}}, претрпувајќи катастрофален пораз од 7-1 во реваншот кој ја поништил нивната тесна победа постигната во првиот натпревар.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/04/11/champions-league-disfatta-roma-umiliazione-all-old.html|title==Champions League|author=Mattia Chiusano|publisher=la Repubblica|date=11 април 2007|page=56}}</ref> Во [[Серија А 2006-2007|првенството]] тимот го освоил второто место, со 22 бода зад Интер:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/04_Aprile/17/vigiliaroma.shtml|title=Spalletti: "Inter il top, noi una buona squadra"|author=Massimo Cecchini|date=17 април 2007}}</ref> сепак, избраниците на Спалети биле единствениот противник способен да се наметне над ''„нероаѕурите“'', поразувајќи ги со 3-1 на [[Сан Сиро|Стадионот „Џузепе Меаца“]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/04_Aprile/18/interroma.shtml|title=Grande Roma a San Siro, l'Inter rinvia la festa|author=Riccardo Pratesi|date=18 април 2007}}</ref> Одмаздата за скудетото и суперкупот против тимот од Милано се случила во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]], каде што тренерот го освоил првиот трофеј во својата кариера:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/05/10/roma-super-inter-choc-totti.html|title=Roma Super|author=Corrado Sannucci|publisher=la Repubblica |date=10 мај 2007|page=58}}</ref> триумфот од 6-2 во првиот натпревар ја запечатил конечната победа, иако Интер остварил пирова победа од само 2-1 во реваншот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/05_Maggio/18/roma_1805.shtml|title=Notte di delirio a Fiumicino|date=18 мај 2007}}</ref> Тосканскиот тренер дополнително го зголемил својот список на почести на почетокот од [[ФК Рома сезона 2007-2008|следната сезона]], освојувајќи го [[Суперкуп на Италија 2007|Суперкупот на Италија]] повторно против Интер.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml |title=La Supercoppa è della Roma|author=Antonino Morici|date=19 август 2007}}</ref> Рома ја минала групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]] пласирајќи се зад Манчестер Јунајтед,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/08/palpitazione-roma-alla-fine-pari.html|title=Palpitazione Roma, alla fine è pari|autore=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=8 ноември 2007|page=52}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/28/vucinic-fa-il-mattatore-kiev-la-roma.html|title=Vucinic fa il mattatore a Kiev |author=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=28 ноември 2007|page=66}}</ref> потоа победувајќи го {{Fb team (N) Real Madrid}} во осминафиналето со двојна победа од 2-1:<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-real-madrid/roma-real-madrid/roma-real-madrid.html|title=Pizarro-Mancini, e la Roma sogna|date=19 февруари 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/real_roma_0503.shtml |title=Una Roma da impazzire, Real k.o. al Bernabeu (1-2)|author=Riccardo Pratesi |date=5 март 2008}}</ref> елиминацијата повторно дошла во четвртфиналето, пак од Јунајтед.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-manchester/gara-olimpico/gara-olimpico.html|title=Roma, l'Olimpico è stregato|date=1 април 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/champions_league/manchester-roma/roma-fuori/roma-fuori.html|title=La Roma saluta la Champions, giallorossi fuori ma con onore|date=9 април 2008}}</ref> На фронтот [[Серија А 2007-2008|првенство]], по почетното водство, ''„џалоросите“'' биле претекнати од Интер, завршувајќи на второто место.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Catania/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/cataniaroma.shtml|title=Roma, illusione scudetto|author=Stefano Cantalupi|date=18 мај 2008}}</ref> Заостанувајќи три бода на табелата на крајот од првенството,<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/19/Rossi_Campionato_falsato__ga_10_080519065.shtml |title=De Rossi: «Campionato falsato»|author=Alessandro Catapano|author2=Massimo Cecchini |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 мај 2008}}</ref> римскиот тим морал да се задоволи повторно со освојувањето на [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|Купот на Италија]], уште еднаш на сметка на ''„нероаѕурите“''.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa, "rivincita" della Roma sull'Inter |date=24 мај 2008}}</ref> Далеку поразочарувачка од претходните била сезоната [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]], која исто така, започнала со натпревар против тимот од Милано во [[Суперкуп на Италија 2008|Суперкупот на Италија]], загубен на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]]:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa|author=Antonino Morici|date=24 август 2008}}</ref> исклучен од трката за титулата уште на есен поради кризата со резултатите,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/04/spalletti-batti-un-colpo-solo-cosi-la.html|title=Spalletti, batti un colpo: solo così la Roma può ripartire|author=Fabrizio Bocca|publisher=la Repubblica|date=4 novembre 2008|p=19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|title=Rossella Sensi: "Usciremo dalla crisi"|date=12 ноември 2008|access-date=14 декември 2020|date-archive=7 април 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407195605/https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|dead-link=yes}}</ref> римскиот тим успеал да се опорави од тешкиот почеток со пласман во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web |url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d4-0e70932c7763-b69209a604eb-1000/ |title=Spalletti elogia la Roma: "Grande risultato"|author=Marco Calabresi|date=10 декември 2008}}</ref> Сепак во таа рунда, пеналите уште еднаш биле кобни по играчите на Спалети кои на тој начин биле поразени од {{Fb team (N) Arsenal}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Italia_Inghilterra/Primo_Piano/2009/02/24/ArsenalRoma.shtml |title=Van Persie lancia l'Arsenal|author=Stefano Cantalupi|date=24 февруари 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2009/03/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-arsenal/diretta-roma-arsenal/diretta-roma-arsenal.html|titlе=La Roma beffata ai calci di rigore |author=Luigi Panella|date=11 март 2009}}</ref> Конечно ''„џалоросите“'' го завршиле [[Серија А 2008-2009|првенството]] на шесттото место, обезбедувајќи квалификација само за прелиминарните рунди на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|УЕФА Лига Европа]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/31-05-2009/torino-retrocede-b-50472261290.shtml|title=Il Torino retrocede in B, Totti aggancia Boniperti|author=Livia Taglioli|date=31 мај 2009}}</ref> Откако го предводел тимот до плсаман во групната фаза од гореспоменатото натпреварување,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/07/31/totti-scaccia-le-paure-della-roma-gent.html|title=Totti scaccia le paure della Roma|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=31 јули 2009|p=53}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/07/totti-avvia-la-festa-la-roma-esagera.html|title=Totti avvia la festa, la Roma esagera|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=7 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/21/la-solita-roma-senza-difesa-gol-di.html|title=La solita Roma senza difesa|author=Francesca Ferrazza |publisher=la Repubblica|date=21 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/28/roma-troppo-facile-passano-anche-lazio-genoa.html|title=Roma, troppo facile. Passano anche Lazio e Genoa |publisher=la Repubblica|date=28 август 2009|page=65}}</ref> на 1 септември 2009 година, Спалети поднел оставка поради несогласувања со клубот и поразите претрпени во првите кола од [[Серија А 2009-2010|првенството]].<ref>{{cite web |URL=https://www.romatoday.it/sport/spalletti-dimissioni-o-esonero-notizie-aggiornamenti-incontro-sensi.html |title=Spalletti dà l'addio: già oggi l'accordo con Ranieri?|author=Carlo Testimonia |date=1 септември 2009}}</ref> На негово место како нов тренер на Рома бил избран, [[Клаудио Раниери]].<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2009/09/01/intervista_esclusiva_spalletti_dimissioni_roma.html |title=Spalletti si confessa: perché ho lasciato la Roma|date=1 септември 2009|dead-link=yes}}</ref> ===Зенит Санкт Петербург=== [[File:Luciano Spalletti 2012 (cropped).jpg|thumb|Спалети со {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} во 2012]] На 11 декември 2009 година, било официјализирано неговото потпишување со [[Русија|рускиот]] клуб {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2009/12/sport/calcio/calciomercato/spalletti-russia/spalletti-di-nuovo-in-panca/spalletti-di-nuovo-in-panca.html|title=Spalletti, "disoccupato" solo per tre mesi|author=Francesca Ferrazza|date=11 декември 2009|access-date=13 декември 2009}}</ref> На 16 мај 2010 година, тој го освоил [[Фудбалски куп на Русија 2008-2009|Купот на Русија]]<ref>{{cite web|url=http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|titolo=Italian Spalletti leads Zenit to Russian Cup win|language=en|date=16 мај 2010 |dead-link=yes |access-date=16 мај 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519132543/http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|archive-date=19 мај 2010}}</ref> додека, на 14 ноември, тој го освоил [[Премиер лига на Русија 2010|руското првенство]], на две кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|title=Festa Spalletti: è campione di Russia con lo Zenit|date=14 декември 2010|dead-url=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215443/http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|archive-date=4 март 2016}}</ref> На 6 март 2011 година, тој исто така, го освоил и [[Суперкуп на Русија 2011|Суперкупот на Русија]], комплетирајќи ги сите национални трофеи во земјата.<ref>{{cite web|url=https://it.eurosport.yahoo.com/ticker/hub/calcio/index.html?item=2693641|title=Calcio, Supercoppa russa: Zenit-Cska Mosca 1-0|date=6 март 2011}}</ref> По постигнатите резултати, во февруари 2012 година тој го преформулирал договорот со Зенит, преземајќи вистинска улога на „менаџер“ во рамките на клубот.<ref>{{cite web|url=http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|titolo=Luciano Spalletti signs contract extension with Zenit|language=en|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211202759/http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|archivedate=11 февруари 2012}}</ref> На 28 април, тој ја освоил својата втора титула во [[Премиер лига на Русија 2011-2012|рускиот шампионат]] на три кола до крајот.<ref>{{Cite web|author=Lorenzo Nicolini|url=https://www.today.it/sport/zenit-san-pietroburgo-campione-russia-2012.html|title=Russia, Spalletti ancora Zar: lo Zenit è campione|date=29 април 2012}}</ref> Сепак, во [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|Купот на Русија]], нивниот пат завршил во четвртфиналето каде испаднале од {{Fb team (N) Dynamo Moscow}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/notizie/russia-spalletti-fuori-dalla-coppa/294044|title=Russia: Spalletti fuori dalla coppa|date=22 март 2012}}</ref> Во сезоната [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]], тие завршиле втори во [[Премиер лига на Русија 2012-2013|Премиер лигата на Русија]], со два бода зад шампионот {{Fb team (N) CSKA Moscow}}; сепак, на крајот се испоставило дека на Зенит ќе му недостасуваат бодовите од натпреварот загубен службено против Динамо Москва, поради нередите предизвикани од неговите навивачи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/11/22/news/incidenti_a_mosca_zenit_sconfitto_0-3_a_tavolino-47188333/|title=Incidenti a Mosca, Zenit sconfitto 0-3 a tavolino|date=22 ноември 2012}}</ref> На 10 март 2014 година, по разочарувачкиот почеток на сезоната, тој бил отпуштен.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2014/03/11/news/zenit_esonera_spalletti-80709561|title=Russia: lo Zenit esonera Spalletti|date=11 март 2014}}</ref> ===Враќање во Рома=== На 14 јануари 2016 година, Рома го објавила враќањето на Спалети на својата клупа,<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2016/01/luciano-spalletti-torna-alla-guida-della-roma|title=Luciano Spalletti torna alla guida della Roma|date=14 јануари 2016}}</ref> заменувајќи го отпуштениот [[Руди Гарсија]].<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/pallotta-possiamo-vincere-con-spalletti-roma-c-e-chi-rifiuta-di--944231|title=Pallotta: 'Possiamo vincere con Spalletti'. Roma, c'è chi rifiuta di indossare i Gps|date=14 јануари 2016}}</ref> Во втората половина од сезоната, тосканскиот тренер ги водел ''„џалоросите“'' до 46 освоени бода (скор од 14 победи, 4 нерешени и еден пораз); на крајот од [[Серија А 2015-2016|првенството]] ова бил најдобриот просек на бодови/натпревар меѓу сите тренери во Серија А: 2,42 наспроти 2,39 на [[Масимилијано Алегри]] (кој со својот Јувентус го освоил првенството). Тимот од главниот град на крајот од првенството го освоил третото место на табелата со 80 бодови,<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/roma-spalletti-fatto-il-nostro-dovere-complimenti-al-napoli-_1098348-201602a.shtml|title=Roma, Spalletti: "Fatto il nostro dovere, complimenti al Napoli"|access-date=16 мај 2016}}</ref> со што избориле пласман во [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017#Квалификации|квалификациите за Лигата на шампиони]]; во истото натпреварување, но во [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|тековната сезона]], Рома била елиминирана во осминафиналето од подоцнежниот европски шампион, Реал Мадрид.<ref>{{Cite web|url=https://www.forzaroma.info/news-as-roma/champions-roma-eliminata-dal-real-quante-occasioni-sprecate-foto/|title=Champions: Roma eliminata dal Real, ma quante occasioni sprecate – FOTO|author=Marco Cantagalli|date=8 март 2016|access-date=31 јануари 2017}}</ref> Сепак, почнувајќи од почетокот на февруари, голем дел од навивачите на Рома застанале на страната против тренерот поради низа расправии меѓу него и капитенот на тимот, [[Франческо Тоти]], предизвикани од недостатокот на минутажа што му била доделена, а исто така и поради физички проблеми и некои изјави дадени од вториот.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/04/17/news/roma_totti_e_ancora_determinante_ma_spalletti_non_ci_sta-137827259/|title=Roma, Totti è ancora determinante: ma Spalletti non ci sta. Alta tensione e lite tra i due|date=17 април 2016}}</ref><ref>{{Cite web|author=Marco Beltrami|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/cosa-e-successo-tra-totti-e-spalletti-storia-di-un-rapporto-difficile/|title=Cosa è successo tra Totti e Spalletti, storia di un rapporto difficile|date=16 ноември 2020|access-date=31 март 2021}}</ref> Следната сезона започнала за Рома на Спалети со неуспехот тимот да се квалификува во групната фаза од Лигата на шампионите, откако биле елиминирани од {{Fb team (N) Porto}} во плејофот; првиот натпревар завршил со резултат 1-1, но катастрофалниот пораз од 0-3 во реваншот во Рим му пресудил на тимот на Спалети.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2016/08/23/news/roma_battuta_dal_porto-146511389/ |title=Roma-Porto 0-3: disastro giallorosso, addio Champions |date=23 август 2016|access-date=16 февруари 2018}}</ref> Во [[УЕФА Лига Европа 2016-2017|УЕФА Лига Европа]], Рома испаднала во осминафиналето од Олимпик Лион, додека во [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Купот на Италија]] била елиминирани од Лацио во полуфиналето. Во [[Серија А 2016-2017|првенството]] по спектакуларниот дуел со {{Fb team (N) Napoli}}, избраниците на Спалети успеале да го освојат второто место зад {{Fb team (N) Juventus}}, а исто така ги постигнале рекордите за најмногу освоени бодови (87) и најмногу постигнати голови во една сезона на ФК Рома (90), со што Спалети надминал големи тренери од минатото на ''„џалоросите“'', како што се [[Нилс Лидхолм]] и [[Фабио Капело]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2017/05/15/news/roma_spalletti_numeri_totti_futuro-165535491/|title=Roma, Spalletti numeri da record: superati Capello e Liedholm. Ma il futuro è ancora incerto||date=15 мај 2017|access-date=16 февруари 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/roma-campionato-storico-e-record-di-punti-e-goal-realizzati/1iixiqsiclkt91jp8cj07i27h6|title=Roma, campionato 'storico': è record di punti e goal realizzati|access-date=16 февруари 2018}}</ref> На 30 мај 2017 година, тој ја напуштил Рома и бил заменет од [[Еузебио Ди Франческо]].<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/05/si-chiude-il-rapporto-di-lavoro-tra-as-roma-e-luciano-spalletti|title=Si chiude il rapporto di lavoro tra AS Roma e Luciano Spalletti|date=30 мај 2017}}</ref> ===Интер=== [[Податотека:Luciano Spalletti Inter.jpg|thumb|left|Спалети со {{Fb team (N) Inter}} во 2018]] На 9 јуни 2017 година, тој бил официјално претставен како нов тренер на Интер.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|title=Luciano Spalletti è il nuovo allenatore dell'Inter|date=9 јуни 2017|access-date=9 јуни 2017|archive-date=29 јуни 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629063722/https://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2017/06/09/news/spalletti_allenatore_inter-167685070/|title=Inter, ufficiale: Spalletti è il nuovo allenatore|author=Tiziana Cairati|date=9 јуни 2017}}</ref> Во [[Серија А 2017-2018|првенството]] тимот на ''„нероаѕурите“'' забележал одличен почеток,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/10/25/inter-implacabile-e-affannata-una-notte-da-leader-per-spalletti38.html|title=Inter implacabile e affannata una notte da leader per Spalletti|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=25 октомври 2017|page=38}}</ref> толку многу што на почетокот на декември се нашол сам на врвот на табелата и бил сè уште непоразен.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/12/04/lo-scatto-dellinter-con-perisic-che-preferi-spalletti-a-mou40.html|title=Lo scatto dell'Inter con Perisic che preferì Spalletti a Mou|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=4 dicembre 2017|page=40}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|title=Spalletti: "In testa non c'è spazio per rifiatare, restiamo svegli"|date=15 dicembre 2017|access-date=28 април 2018|archive-date=28 април 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428141804/http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|dead-link=yes}}</ref> Сепак, со доаѓањето на зимата, перформансите на тимот претрпеле нагло опаѓање, што предизвикало тие да се лизнат од врвните позиции.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/02/04/news/inter_la_crisi_d_inverno_colpisce_anche_spalletti-188032855/|title=Inter, la "crisi d'inverno" colpisce anche Spalletti|author=Tiziana Cairati|date=4 февруари 2018}}</ref> Четвртото место, последната можна позиција и минималната зацртана [[ФК Интер сезона 2017-2018|сезонска]] цел, била постигната во последното коло, со победата над {{Fb team (N) Lazio}} со 2-3 на гостински терен со што истиот противник бил престигнат на табелата благодарение на подобриот оглед во директните средби:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref> за Интер, ова било нивно враќање во најсилното европско континентално натпреварување по седум години.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/05/20/news/lazio-inter_2-3_rimonta_nel_finale_nerazzurri_in_champions-196933076/|title=Lazio-Inter 2-3: Vecino chiude la rimonta nel finale, nerazzurri in Champions|author=Antonio Farinola|date=20 мај 2018}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|Купот на Италија]], патувањето на ''„нероаѕурите“'' завршило во четвртфиналето со пораз во [[Дерби дела Мадонина|Миланското дерби]] против {{Fb team (N) Milan}}.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Milan/27-12-2017/milan-inter-1-0-cutrone-supplementare-decide-derby-240505807004.shtml|title=Milan-Inter 1-0, Cutrone nel supplementare decide il derby|author=Valerio Clari|date=27 декември 2017}}</ref> Во [[ФК Интер сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] тимот имал лош старт,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/27-08-2018/inter-spalletti-come-de-boer-peggio-solo-radice-290504699835.shtml|title=Inter, Spalletti eguaglia De Boer: peggio solo 35 anni fa|author=Daniele Polidoro|date=27 август 2018}}</ref> пред да постигне серија последователни победи што го вратиле во горните ешалони на табелата;<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2018/11/03/news/inter_genoa_partita_gagliardini_politano-210696305/|title=Inter-Genoa 5-0: show nerazzurro con Gagliardini, Politano, Joao Mario e Nainggolan|date=3 ноември 2018}}</ref> на крајот од првата половина од сезоната, Интер бил трет.<ref>{{cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/notizie/empoli-inter-0-1-keita-fa-l-icardi-un-colpo-biliardo-db1db3ea-0b72-11e9-aa07-eb4c2c5595dd.shtml|title=Empoli-Inter 0-1, Keita blinda il terzo posto|author=Guido De Carolis|date=29 декември 2018}}</ref> Сепак, ''„нероаѕурите“'' доживеале уште еден пад во формата во текот на зимските месеци, но останале во конкуренција за квалификација во најсилното натпреварување на континентот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/17-03-2019/milan-inter-2-3-nerazzurri-vincono-derby-contro-sorpassano-3202284149975.shtml|title=Milan-Inter 2-3: i nerazzurri vincono il derby e contro-sorpassano|author=Alessandra Gozzini|date=17 март 2019}}</ref> Уште еднаш, потребно било да се стигне до последното коло за математички целта да биде остварена: победата од 2-1 на домашен терен против Емполи му овозможила на Интер да го потврди четвртото место од претходната година и да се врати во [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/26-05-2019/pazza-inter-ma-fine-keita-ninja-portano-champions-empoli-b-3301960042956.shtml|title=Pazza Inter, ma alla fine Keita e il Ninja la portano in Champions: Empoli in B|author=Valerio Clari|date=26 мај 2019}}</ref> Во тековната сезона, Интер бил елиминиран уште во групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|Лигата на шампионите]]<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Inter/11-12-2018/inter-psv-1-1-gol-lozano-icardi-nerazzurri-europa-league-3101171061589.shtml|title=Inter-Psv 1-1: gol di Lozano e Icardi, nerazzurri in Europa League|author=Valerio Clari|date=11 декември 2018}}</ref> селејќи се во [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|Лига Европа]], каде пак биле елиминирани од [[Ајнтрахт Франкфурт]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2019/03/14/news/europa_league_inter-salisburgo-221577559/|title=Inter-Eintracht 0-1, nerazzurri fuori dall'Europa League|author=Diego Costa|date=14 март 2019}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|Купот на Италија]] патувањето било прекинато против Лацио во четвртфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/01/31/news/coppa_italia_inter_lazio_quarti_di_finale-217967959/?refresh_ce|title=Coppa Italia, Inter-Lazio 4-5 ai rigori: biancocelesti in semifinale|author=Diego Costa|date=31 јануари 2019}}</ref> На крајот од првенството, и покрај тоа што ја постигнал минималната сезонска цел, тој не бил повторно потврден од клубот од Милано.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|title=Nota del Club in merito al ruolo di allenatore della Prima Squadra|date=30 maggio 2019|access-date=30 мај 2019|archive-date=30 мај 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530083930/https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|dead-link=yes}}</ref> ===Наполи=== {{Цитат 2|Силни луѓе, силни судбини, слаби луѓе, слаби судбини. Нема друго објаснување.|Лучано Спалети<ref>{{cite web|https://www.rainews.it/tgr/campania/articoli/2023/04/spalletti-uomini-forti-destini-forti-b77a3c42-fc12-4b81-9652-d3cf223ab64e.html|title=Spalletti, uomini forti destini forti|date=4 мај 2023}}</ref>}} По двегодишна пауза, тој бил назначен за нов тренер на Наполи на 29 мај 2021 година.<ref>{{cite web|url=https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|title=De Laurentiis: Benvenuto Luciano Spalletti, insieme faremo un gran lavoro|date=29 maggio 2021|access-date=30 мај 2021|archive-date=1 јуни 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601175538/https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|dead-link=yes}}</ref> Дебитирал на клупата на ''„партенопеите“'' на 22 август, победувајќи ја со 2-0 Венеција во првото коло од [[Серија А 2021-2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/22-08-2021/osimhen-espulso-rigore-sbagliato-ma-napoli-piu-forte-2-0-venezia-420650846961.shtml|title=Osimhen espulso e un rigore sbagliato, ma il Napoli è più forte: 2-0 al Venezia|date=22 август 2021}}</ref> На 23 септември, победувајќи ја Сампдорија со 4-0 на гостински терен, тој станал првиот тренер кој ги добил своите први пет првенствени натпревари во дебитантската сезона како тренер на Наполи, рекорд што претходно го држел [[Рафаел Бенитес]], кој ги добил првите четири натпревари во [[Серија А 2013-2014|сезоната 2013-2014]].<ref>{{cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/record-per-spalletti-col-napoli-e-il-primo-a-vincere-tutte-le-prime-cinque-partite-1587732|title=Record per Spalletti col Napoli: è il primo a vincere tutte le prime cinque partite|date=23 септември 2021|access-date=23 септември 2021}}</ref> Наполи под водството на Спалети го завршил првенството на третото место, со што се избориле за враќање во Лигата на шампионите по две години отсуство.<ref>{{Cite web|url=https://napoli.repubblica.it/sport/2022/05/02/news/il_napoli_torna_in_champions-347748436/|title=Il Napoli torna in Champions|date=2 мај 2022}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|Купот на Италија]] биле елиминирани во осминафиналето од {{Fb team (N) Fiorentina}} (2-5),<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/13-01-2022/coppa-italia-napoli-fiorentina-2-4-gol-vlahovic-mertens-biraghi-petagna-venuti-piatek-430899753267.shtml|title=Il Napoli rimonta in 9 al 95', poi ai supplementari è solo Viola. E Piatek segna subito|date=13 јануари 2022}}</ref> додека во Лига Европа настапот им завршил во првата рунда од нокаут фазата, после поразот од {{Fb team (N) Barcelona}} на [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|стадионот „Марадона“]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/24-02-2022/napoli-barcellona-2-4-catalani-ottavi-europa-league-4301588825714.shtml|title=Troppo Barça per il Napoli: vince 4-2 al Maradona e passa agli ottavi|date=24 февруари 2022}}</ref> Сезоната [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] започнала со победа, откако во првото коло на [[Серија А 2022-2023|Серија А]] била совладана {{Fb team (N) Verona}} во гости со 2-5.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Verona/15-08-2022/verona-napoli-2-5-show-azzurro-brilla-stella-kvaratskhelia-4401891810560.shtml|title=Napoli, è subito show: cinquina al Verona, brilla la stella di Kvaratskhelia|date=15 август 2022}}</ref> На 4 октомври 2019 година, со победата над {{Fb team (N) Ajax}} на [[Јохан Кројф Арена]] со 6-1, Спалети ја остварил најголемата победа на Наполи во меѓународните натпреварувања (изедначена со онаа Наполи-[[ФК Влазнија Скадар|Влазнија]] 5-0 во [[Куп на УЕФА 2008-2009|Купот на УЕФА 2008-2009]]), како и нивната најголема победа на гостински терен во нивната клупска историја.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/04-10-2022/ajax-napoli-1-6-doppietta-raspadori-lorenzo-zielinski-kvara-simeone-450484915452.shtml|title=Anche in Champions il Napoli è una meraviglia: va sotto ma poi ne segna 6 all'Ajax!|date=4 октомври 2022}}</ref> Единаесет дена подоцна, со тесната победа над Рома (0-1), Спалети го изедначил најголемиот број на последователни добиени натпревари на Наполи помеѓу првенството и куповите (11), рекорд поставен од поранешниот тренер [[Отавио Бјанки]] во [[ФК Наполи сезона 1986-1987|сезоната 1986-1987]], годината во која Наполи го освоил своето прво [[Скудето]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2022/10/24/news/spalletti_napoli_marcia_da_record-371470551/|title=Napoli, Spalletti e una marcia da record: 11 vittorie di fila, come nell'anno del primo scudetto|date=24 октомври 2022}}</ref> Овој рекорд бил надминат на 26 октомври, благодарение на успехот со 3-0 над {{Fb team (N) Rangers}} во групната фаза на Лигата на шампионите.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/26-10-2022/napoli-rangers-3-0-doppietta-simeone-ostigard-450824821020.shtml|title=Il Napoli è sempre uno spettacolo: 3-0 ai Rangers. Ma per il primo posto...|date=26 октомври 2022}}</ref> Серијата позитивни резултати (17) била прекината на 1 ноември, за време на натпреварот против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], кој завршил со резултат од 2-0 во корист на Англичаните, но кој немал никакво влијание врз пласманот во групата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/01-11-2022/champions-liverpool-napoli-2-0-spalletti-primo-girone-450914221532.shtml|title=Napoli, ko che non fa male: il Liverpool ne segna due nel finale, ma Spalletti è primo|date=1 ноември 2022}}</ref> На 12 ноември, благодарение на победата од 3-2 на домашен терен против Удинезе, тие стигнале до единаесет последователни победи во Серија А, надминувајќи го клупскиот рекорд поставен во [[Серија А 2017-2018|сезоната 2017-2018]] кога клубот бил предводен од [[Маурицио Сари]] (10).<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/12-11-2022/napoli-udinese-3-2-decidono-gol-osimhen-zielinski-ed-elmas-4501081406591.shtml|title=Il Napoli è irresistibile: 11 vittorie consecutive. Ma che paura nel finale con l'Udinese|date=12 ноември 2022}}</ref> Првиот пораз во лигата дошол на 4 јануари 2023 година против Интер, кој го добил натпреварот со 1-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/04-01-2023/inter-napoli-1-0-gol-dzeko-4501815529883.shtml|title=Dzeko, capocciata al Napoli. L'Inter riapre la corsa scudetto|date=4 јануари 2023}}</ref> На 13 јануари, тимот на Спалети го победил Јувентус со 5-1; последниот пат, кога ''„партенопеите“'' постигнале пет гола против тимот од Торино било во 1990 година, за време на натпреварот од [[Суперкуп на Италија 1990|Суперкупот на Италија]], кој завршил со истиот резултат.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/13-01-2023/napoli-juve-5-1-osimhen-2-kvaratskhelia-maria-rrahmani-elmas-4501949709248.shtml|title=Kvara e Osimhen schiantano la Juve. Il Napoli vola a +10 e spacca il campionato|date=13 јануари 2023}}</ref> Сепак, само пет дена подоцна, Наполи шокантно бил елиминиран од [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|Купот на Италија]] од страна на {{Fb team (N) Cremonese}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/17-01-2023/coppa-italia-napoli-cremonese-finisce-rigori-4502012995473.shtml|title=Clamoroso al Maradona: il Napoli piange, Cremonese avanti ai rigori. Ballardini, che prima!|date=17 јануари 2023}}</ref> На 21 јануари, благодарение на победата на гости против {{Fb team (N) Salernitana}} (0-2), тој станал тренерот со најмногу добиени натпревари во историјата на Серија А (276) во ерата на три бода за победа.<ref name="recordvittorie">{{Cite web|url=https://www.calcioinpillole.com/napoli-arriva-un-grande-record-per-luciano-spalletti-il-dato/|title=Napoli, Luciano Spalletti conquista un grande primato: il dato|date=21 јануари 2023}}</ref> На 17 февруари, за време на победата од 0-2 на гости кај {{Fb team (N) Sassuolo}},<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmattino.it/sport/sscnapoli/sassuolo_napoli_0_2_diretta_risultato_gol-7236809.html|title=Sassuolo-Napoli 0-2: dominio anche a Reggio Emilia, si vola a + 18|date=17 февруари 2023}}</ref> го достигнал 1000-тиот натпревар кој го водел од клупата во кариерата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/storie/17-02-2023/spalletti-1000-panchine-allenatore-empoli-napoli-460271531210/|title=Dall'Empoli al Napoli passando per Inter e Roma: Spalletti diventa mister 1000 panchine|date=17 февруари 2023}}</ref> На 15 март, благодарение на победата од 3-0 на домашен терен над Ајнтрахт Франкфурт (вкупен резултат 5-0), Наполи се пласирал во четвртфиналето на Лигата на шампионите, подвиг што никогаш претходно клубот не го остварил.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/15-03-2023/champions-league-napoli-eintracht-3-0-doppietta-osimhen-rigore-zielinski-460684672680.shtml|title=Il Napoli si diverte, Osimhen di più: comodo tris all'Eintracht, Spalletti ai quarti|date=15 март 2023}}</ref> Европската кампања завршила во четвртфиналето, каде што Милан ги совладал ''„аѕурите“'' со вкупен резултат 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/18-04-2023/napoli-milan-1-1-gol-giroud-osimhen-rossoneri-semifinale-champions-4601192233349.shtml|title=Delirio Milan: fa 1-1 a Napoli e vola in semifinale di Champions!|date=18 април 2023}}</ref> На 4 мај, благодарение на ремито во гости против Удинезе (1-1), тој го освоил своето прво скудето во кариерата на дури пет кола пред крајот,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/04-05-2023/scudetto-napoli-campione-d-italia-la-terza-volta-4601354295987.shtml|title=Napoli, finalmente festa: campione d'Italia per la terza volta!|date=4 мај 2023}}</ref> станувајќи најстариот тренер кој ја освоил титулата, со 64 години и 58 дена;<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://gianlucadimarzio.com/it/napoli-spalletti-record-scudetto-serie-a-news-2023|title=Napoli, Luciano Spalletti è l'allenatore più anziano di sempre a vincere lo Scudetto|date=5 мај 2023}}</ref> за ''„партенопеите“'', ова било трето Скудето во нивната клупска историја, 33 години по [[Серија А 1989-1990|претходното]].<ref>{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/speciale-scudetto/notizie/napoli-scudetto-campione-italia-2023-7b109ff8-e66f-11ed-9136-d5229c509a57.shtml|title=Il Napoli ha vinto lo scudetto: è Campione d’Italia 33 anni dopo Maradona. De Laurentiis: «Vittoria assieme»|date=4 мај 2023}}</ref> На крајот од сезоната, Спалети ја освоил наградата за [[Серија А награди#Најдобар тренер|најдобар тренер во Серија А]].<ref>{{Cite web|url=https://www.legaseriea.it/it/media/serie-a/serieas.hiwaymedia.it/media/serie-a/il-coach-of-the-season-2022-2023|title=IL COACH OF THE SEASON 2022/2023|access-date=01 giugno 2023|dead-link=yes}}</ref> По завршувањето на победничката сезоната во Серија А, тренерот ја објавил својата одлука да не ја продолжи својата авантура со Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/napoli/2023/05/29-108347676/napoli_spalletti_sono_stanco_mi_fermo_un_anno_e_non_cambio_idea_|title=Napoli, Spalletti lascia: "Sono stanco, mi fermo un anno" e svela il motivo|date=29 мај 2023}}</ref> ===Италија=== [[File:Norway Italy - June 2025 A 44.jpg|thumb|Спалети (десно) како селектор на {{NazNB|FUrep|ITA}} во 2025, заедно со шефот на делегацијата [[Џанлујџи Буфон]] и својот асистент [[Марко Доменикини]]]] На 18 август 2023 година, тој бил официјално назначен за нов селектор на [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската фудбалска репрезентација]] почнувајќи од 1 септември, заменувајќи го [[Роберто Манчини]] кој поднел оставка.<ref>{{Cite web|url=https://figc.it/it/nazionali/news/luciano-spalletti-%C3%A8-il-nuovo-commissario-tecnico-della-nazionale-gravina-il-suo-entusiasmo-e-la-sua-competenza-saranno-fondamentali/|title=Luciano Spalletti è il nuovo Commissario Tecnico della Nazionale. Gravina: "Il suo entusiasmo e la sua competenza saranno fondamentali"|date=18 август 2023}}</ref> Своето деби на клупата го имал на 9 септември, во ремито 1-1 против {{NazNB|FUrep|MKD}}, во натпревар од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/09-09-2023/macedonia-italia-1-1-gol-di-immobile-e-bardhi.shtml|title=Macedonia ancora indigesta, l'Italia pareggia 1-1 e Spalletti si gioca tutto a Milano|date=9 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 12 септември, дошла првата победа како селектор на ''„аѕурите“'', на Сан Сиро против {{NazNB|FUrep|UKR}} со 2-1.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/12-09-2023/italia-ucraina-2-1-doppietta-frattesi-spalletti-prima-vittoria.shtml|title=L'Italia batte l'Ucraina con super Frattesi: prima gioia azzurra per Spalletti|date=12 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 20 ноември, благодарение на ремито на гостински терен во реваншот против Украина (0-0), Спалети успеал да и обезбеди квалификација на Италија за Европското првенство во [[Германија]].<ref>{{cite web |url=https://www.adnkronos.com/sport/diretta-ucraina-italia-match-decisivo-per-euro-2024_5LugdDGkAkUy0xCZV58Pwr|title=Ucraina-Italia 0-0, Nazionale di Spalletti qualificata a Euro 2024|date=20 ноември 2023|access-date=21 ноември 2023}}</ref> Европското првенство, сепак, се покажало како разочарувачко: откако избраниците на Спалети едвај ја поминале [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групната фаза]], победувајќи ја {{NazNB|FUrep|ALB}} со 2-1,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/15-06-2024/italia-albania-bastoni-barella-bajrami-partita-europei-2024.shtml|title=Bajrami ci spaventa, poi Bastoni e Barella ribaltano l'Albania. Italia, è un bell'esordio|date=15 јуни 2024}}</ref> губејќи со 0-1 против {{NazNB|FUrep|ESP}}<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/20-06-2024/spagna-italia-autogol-calafiori-europei-2024.shtml|title=Italia, che lezione dalla Spagna: la Roja domina per 94', Azzurri k.o. per un autogol di Calafiori|date=20 јуни 2024}}</ref> и играјќи нерешено 1-1 со израмнувачки погодок во последните минути против {{NazNB|FUrep|HRV}},<ref>{{Cite web|url=https://tg24.sky.it/sport/2024/06/24/italia-croazia-europei-risultato-gol|title=Euro 2024, Italia-Croazia 1-1: segna Zaccagni, azzurri conquistano ottavi al 98'. VIDEO|date=24 јуни 2024}}</ref> турнирот за италијанците завршил во осминафиналето елиминирани од {{NazNB|FUrep|SUI}}, која победила со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/29-06-2024/svizzera-italia-2-0-gol-di-freuler-e-vargas-spalletti-fuori-dall-europeo.shtml|title=L'Italia perde la faccia! La Svizzera passeggia e vince 2-0, Azzurri fuori dall'Europeo|date=29 јуни 2024}}</ref> Во [[УЕФА Лига на нации 2024-2025|2024-2025]] изданието на [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]], Италија ја завршила групата на второто место, зад {{NazNB|FUrep|FRA}}, но потоа била елиминирана од натпреварувањето во четвртфиналето од {{NazNB|FUrep|GER}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/03/23/nations-league-germania-italia-3-3-azzurri-eliminati_0faa26aa-7188-49e6-ac28-bc6f7a8e0e77.html|title=Nations League: Germania-Italia 3-3, azzurri eliminati|access-date=2025-06-08}}</ref> Во последователните [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА)|квалификации]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] ''„аѕурите“'' биле сместени во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И]], заедно со {{NazNB|FUrep|NOR}}, {{NazNB|FUrep|ISR}}, {{NazNB|FUrep|EST}} и {{NazNB|FUrep|MDA}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.olympics.com/it/notizie/italia-qualificazioni-mondiali-calcio-2026-programma-calendario-avversarie-dove-vedere|title=Italia alle qualificazioni dei Mondiali di calcio 2026: programma, calendario, avversarie}}</ref> Италија го загубила својот прв квалификациски натпревар со 3-0 од Норвешка во [[Осло]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/qualificazioni-mondiali-2026/norvegia-italia-3-0-esordio-da-incubo-crollo-oslo_99278432-202502k.shtml|title=Qualificazioni Mondiali, Norvegia-Italia 3-0: esordio da incubo per gli Azzurri, crollo totale a Oslo}}</ref> Два дена по поразот, на 8 јуни 2025 година, самиот Спалети на прес-конференција објавил дека ќе биде отпуштен по крајот на следниот натпревар против Молдавија,<ref>{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/italia-moldova-sarà-lultima-partita-da-ct-della-nazionale-di-luciano-spalletti-voglio-chiudere-con-una-vittoria/|title=Italia-Moldova sarà l'ultima partita da Ct della Nazionale di Luciano Spalletti: "Voglio chiudere con una vittoria"|date=2025-06-08|access-date=2025-06-08}}</ref> добиен со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/maratona/2025/06/calcio-qualificazioni-mondiali-2026-italia-moldavia-ultima-spalletti-diretta-rai1-e-streaming-rainews-it-highlights-gol-cronaca-testuale-cadb3dc6-8d63-44bf-a1e8-824a7c64a11f.html|title=L'Italia batte 2 a 0 la Moldavia, congedo triste per Spalletti|date=2025-06-09|access-date=2025-06-13}}</ref> Тосканскиот тренер го завршил своето селекторско искуство на чело на националниот тим по 24 натпревари, со резултат од 12 победи, 6 нерешени и 6 порази.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/italia-si-chiude-l-era-spalletti-da-skopje-a-oslo-storia-di-un-amore-mai-nato_99355602-202502k.shtml|title=Italia, si chiude l'era Spalletti: da Skopje a Oslo, storia di un amore mai nato|date=8 јуни 2025|access-date=9 јуни 2025}}</ref> === Јувентус === По отпуштањето на [[Игор Тудор]], на 30 октомври 2025 година, тој станал нов тренер на Јувентус, потпишувајќи договор со важност до крајот на [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сезоната]].<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2025/10/31/news/spalletti_juventus_ufficiale-424949566/|title=Spalletti e la Juventus ripartono insieme: “Scriviamo la storia”|date=31 октомври 2025|access-date=31 октомври 2025}}</ref> Неговото деби на клупата на ''„бјанконерите“'' дошло два дена подоцна, во натпреварот од [[Серија А 2025-2026|првенството]] добиен со 1-2 во гости против Кремонезе.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-11-2025/cremonese-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Kostic e Cambiaso lanciano la Juve di Spalletti, alla Cremonese non basta Vardy|date=1 ноември 2025|access-date=1 ноември 2025}}</ref> Три дена подоцна, го имал своето деби со Јувентус во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]], со нерешен резултат 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Sporting Lisboa}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/04-11-2025/juve-sporting-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve ritrova un grande Vlahovic, ma con lo Sporting è solo 1-1. E la Champions resta dura|date=4 ноември 2025|access-date=4 ноември 2025}}</ref> Почетокот бил карактеризиран со одлични резултати и одлична игра, особено помеѓу декември и јануари.<ref>{{Cite web|author=Emanuele Gamba|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2026/01/08/news/juventus_spalletti_recupero_punti_juve-425081268/|title=La psicologia di Spalletti ha risollevato la Juve|access-date=27 јануари 2026|date=7 декември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/juventus-spalletti-statistiche-champions-rinnovo-contratto_108343882-202602k.shtml|title=Punti, gioco e capitali rivalutati: ecco perché Spalletti è l'uomo giusto per il presente e il futuro Juve|access-date=27 јануари 2026|date=27 јануари 2026}}</ref> Екипата претрпела мал пад во однос на резултатите во февруари, сепак, првата посериозна криза дошла со елиминациите, во четвртфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|Купот на Италија]] од {{Fb team (N) Atalanta}} (натпреварот бил изгубен со 3-0)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Atalanta/05-02-2026/atalanta-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-coppa-italia.shtml|title=Atalanta-show, Juve shock: Spalletti ne prende tre, Dea in semifinale di Coppa Italia|date=5 февруари 2026|access-date=6 февруари 2026}}</ref> и во плејоф рундата на Лигата на шампионите од {{Fb team (N) Galatasaray}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-02-2026/galatasaray-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=Juve, è una figuraccia storica: il Galatasaray la schianta 5-2, ora per gli ottavi servirà un'impresa|date=17 февруари 2026|access-date=26 февруари 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-02-2026/juventus-galatasaray-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve rimonta il Gala e si illude, poi crolla ai supplementari: Spalletti è fuori dalla Champions|date=25 февруари 2026|accesso=26 февруари 2026}}</ref> На 10 април 2026 година, додека тимот во тоа време бил петти на табелата и во полн ек во трката за Лигата на шампионите, тој го обновил договорот до 30 јуни 2028 година.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/rinnovo-luciano-spalletti-2028|title=Luciano Spalletti rinnova con la Juventus fino al 2028|date=10 април 2026|access-date=10 април 2026}}</ref> И покрај тоа што во поголемиот дел од сезоната Јувентус бил меѓу првите четири, во претпоследното коло со поразот од 0-2 од Фјорентина на [[Стадион Јувентус|домашен терен]],<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-05-2026/juve-fiorentina-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Harakiri Juve: sprofonda in casa con la Fiorentina, Spalletti è sesto. Per la Champions serve un miracolo|date=17 мај 2026|access-date=24 мај 2026}}</ref> паднале на шесттото место, позиција на која и го завршиле првенството, што резултирало со неуспех да се квалификуваат за следната сезона во [[УЕФА Лига на шампиони 2026-2027|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|author=Fabio Russo|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/24-05-2026/torino-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Juve, niente miracolo: un bel Toro rimonta, Spalletti va in Europa League|date=24 мај 2026|access-date=25 мај 2026}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 1982-1983 || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1983-1984 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1984-1985 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- !colspan="3"| Вкупно Кастелфјорентино || ? || ? || || - || - || || - || - || || - || - || ? || ? |- | [[ФК Ентела Бакеца сезона 1985-1986|1985-1986]] || {{flagsport|ITA}} [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] || [[Серија Ц2 1985-1986|Ц2]] || 27 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1985-1986|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 27+ || 2+ |- | [[Специја Калчо сезона 1986-1987|1986-1987]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Spezia}} || [[Серија Ц1 1986-1987|Ц1]] || 31 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1986-1987|КИ-Ц]] || 8 || 2 || - || - || - || - || - || - || 39 || 4 |- | [[Специја Калчо сезона 1987-1988|1987-1988]] || [[Серија Ц1 1987-1988|Ц1]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1987-1988|КИ-Ц]] || 7 || 1 || - || - || - || - || - || - || 39 || 2 |- | [[Специја Калчо сезона 1988-1989|1988-1989]] || [[Серија Ц1 1988-1989|Ц1]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 1988-1989|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1988-1989|КИ-Ц]] || 5+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 3 |- | [[Специја Калчо сезона 1989-1990|1989-1990]] || [[Серија Ц1 1989-1990|Ц1]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1989-1990|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1989-1990|КИ-Ц]] || 1+3 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 28 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Специја || 120 || 7 || || 26 || 4 || || - || - || || - || - || 146 || 11 |- | [[ФК Вијареџо сезона 1990-1991|1990-1991]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Вијареџо|Вијареџо]] || [[Серија Ц2 1990-1991|Ц2]] || 29 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1990-1991|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 29+ || 1+ |- | [[ФК Емполи сезона 1991-1992|1991-1992]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1991-1992|Ц1]] || 31 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1991-1992|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1991-1992|КИ-Ц]] || 2+3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 1 |- | [[ФК Емполи сезона 1992-1993|1992-1993]] || [[Серија Ц1 1992-1993|Ц1]] || 22 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 1992-1993|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1992-1993|КИ-Ц]] || 1+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 24 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 53 || 3 || || 7 || 0 || || - || - || || - || - || 60 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 229+ || 13+ || || 33+ || 4+ || || - || - || || - || - || 262+ || 17+ |} ==Тренерска статистика== ====Клубови==== ''Статистиката е ажурирана на 24 мај 2026.'' {|class="wikitable" style="font-size:85%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Емполи сезона 1993-1994|апр.-јун. 1994]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1993-1994|Ц1]] || 6+2<ref name="play-out">Плејаут.</ref> || 1+1<ref name="play-out"/> || 2+1<ref name="play-out"/> || 3+0 || [[Фудбалски куп на Италија 1993-1994|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1993-1994|КИ-Ц]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|8|2|3|3}} || ''наз. <small>(16.)</small>'', крај 17. место |- | [[ФК Емполи сезона 1995-1996|1995-1996]] || [[Серија Ц1 1995-1996|Ц1]] || 34+3<ref name="play-off">Плејоф.</ref> || 17+3<ref name="play-off"/> || 11+0 || 6+0 || '''[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1995-1996|КИ-Ц]]''' || 14 || 9 || 4 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|51|29|15|7}} || 3. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1996-1997|1996-1997]] || [[Серија Б 1996-1997|Б]] || 38 || 17 || 13 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 1996-1997|КИ]] || 3 || 1 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|41|18|14|9}} || 2. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1997-1998|1997-1998]] || [[Серија А 1997-1998|А]] || 34 || 10 || 7 || 17 || [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|10|8|18}} || 13. место |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 117 || 49 || 34 || 34 || || 19 || 10 || 6 || 3 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|136|59|40|37}} || |- | [[ФК Сампдорија сезона 1998-1999|авг.-дек. 1998, фев.-јун. 1999]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Sampdoria}} || [[Серија А 1998-1999|А]] || 28 || 9 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 1998-1999|КИ]] || 4 || 1 || 1 || 2 || [[Интертото куп 1998|ИК]] || 6 || 4 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|38|14|8|16}} || ''отп. <small>(14.)</small>'', ''наз. <small>(16.)</small>'', к. 16. {{fall}} (И) |-0 | [[ФК Венеција сезона 1999-2000|1999-фев. 2000]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Venezia}} || [[Серија А 1999-2000|А]] || 17 || 4 || 3 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 1999-2000|КИ]] || 6 || 2 || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|23|6|6|11}} || ''отп. <small>(17.)</small>'', ''наз. <small>(17.)</small>'', ''отп. <small>(13.)</small>'' |- | [[Удинезе Калчо сезона 2000-2001|мар.-јун. 2001]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2000-2001|А]] || 11 || 2 || 4 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Интертото куп 2000|ИК]]+[[Куп на УЕФА 2000-2001|КУ]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - {{WDL|11|2|4|5}} || ''наз. <small>(12.)</small>'', крај 12. место |- | [[Анкона Калчо сезона 2001-2002|јан.-јун. 2002]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Ancona}} || [[Серија Б 2001-2002|Б]] || 20 || 8 || 5 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|20|8|5|7}} || ''наз. <small>(14.)</small>'', крај 8. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2002-2003|2002-2003]] || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2002-2003|А]] || 34 || 16 || 8 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2002-2003|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|17|8|11}} || 6. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Серија А 2003-2004|А]] || 34 || 13 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2003-2004|КИ]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[Куп на УЕФА 2003-2004|КУ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|40|16|12|12}} || 7. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2004-2005|2004-2005]] || [[Серија А 2004-2005|А]] || 38 || 17 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2004-2005|КИ]] || 6 || 2 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2004-2005|КУ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari">Во квалификациските рунди.</ref> || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|46|20|12|14}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Удинезе || 117 || 48 || 34 || 35 || || 12 || 5 || 2 || 5 || || 4 || 2 || 0 || 2 || || - || - || - || - {{WDLtot|133|55|36|42}} || |- | [[ФК Рома сезона 2005-2006|2005-2006]] || rowspan="5"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2005-2006|А]] || 38 || 19 || 12 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|КИ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2005-2006|КУ]] || 10<ref name="2 nei turni preliminari">2 во квалификациските кола.</ref> || 6 || 2 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|56|29|15|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2006-2007|2006-2007]] || [[Серија А 2006-2007|А]] || 38 || 22 || 9 || 7 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|КИ]]''' || 8 || 5 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2006-2007|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2006|СИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|57|32|13|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2007-2008|2007-2008]] || [[Серија А 2007-2008|А]] || 38 || 24 || 10 || 4 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|КИ]]''' || 7 || 4 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || '''[[Суперкуп на Италија 2007|СИ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|34|14|8}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]] || [[Серија А 2008-2009|А]] || 38 || 18 || 9 || 11 || [[Фудбалски куп на Италија 2008-2009|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2008|СИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|49|23|11|15}} || 6. место |- | [[ФК Рома сезона 2009-2010|јул.-авг. 2009]] || [[Серија А 2009-2010|А]] || 2 || 0 || 0 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2009-2010|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/> || 3 || 1 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|6|3|1|2}} || ''оставка (20. место)'' |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2010|2010]] || rowspan="5"|{{flagsport|RUS}}<br>{{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} || '''[[Премиер лига на Русија 2010|ПЛ]]''' || 30 || 20 || 8 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Русија 2009-2010|КР]]''' || 4 || 4 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|34|24|8|2}} || '''1. место''' |- |rowspan=2| [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan="2"| '''[[Премиер лига на Русија 2011-2012|ПЛ]]''' || 30 || 17 || 10 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2010-2011|КР]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2010-2011|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2010-2011|ЛЕ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 2+8 || 1+0 || 1+2 || '''[[Суперкуп на Русија 2011|СР]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|49|31|11|7}} || rowspan="2"|'''1. место''' |- || 14 || 7 || 6 || 1 || [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2011-2012|ЛШ]] || 8 || 3 || 3 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|23|10|9|4}} |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Премиер лига на Русија 2012-2013|ПЛ]] || 30 || 18 || 8 || 4 || [[Фудбалски куп на Русија 2012-2013|КР]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2012-2013|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 1+0 || 3+2 || [[Суперкуп на Русија 2012|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|45|24|10|11}} || 2. место |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2013-2014|2013-мар. 2014]] || [[Премиер лига на Русија 2013-2014|ПЛ]] || 20 || 12 || 5 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2013-2014|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 11<ref name="2 nei turni preliminari"/> || 5 || 3 || 3 || [[Суперкуп на Русија 2013|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|33|17|8|8}} || ''отп. (2. место)'' |- !colspan="3"|Вкупно Зенит Санкт Петербург || 124 || 74 || 37 || 13 || || 14 || 9 || 1 || 4 || || 43 || 22 || 8 || 13 || || 3 || 1 || 0 || 2 {{WDLtot|184|106|46|32}} || |- | [[ФК Рома сезона 2015-2016|јан.-мај 2016]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2015-2016|А]] || 19 || 14 || 4 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 2 || 0 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|21|14|4|3}} || ''наз. <small>(5.)</small>'', крај 3. место |- | [[ФК Рома сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 38 || 28 || 3 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2016-2017|ЛЕ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 0+5 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+3 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+2 || - || - || - || - || - {{WDL|54|36|7|11}} || 2. место |- !colspan="3"|Вкупно Рома|| 211 || 125 || 47 || 39 || || 29 || 17 || 5 || 7 || || 56 || 28 || 12 || 16 || || 3 || 1 || 1 || 1 {{WDLtot|299|171|65|63}} || |- | [[ФК Интер сезона 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Inter}} || [[Серија А 2017-2018|А]] || 38 || 20 || 12 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|40|20|13|7}} || 4. место |- | [[ФК Интер сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 38 || 20 || 9 || 9 || [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 2 || 1 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 2+1 || 2+1 || - || - || - || - || - {{WDL|50|25|13|12}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Интер || 76 || 40 || 21 || 15 || || 4 || 1 || 2 || 1 || || 10 || 4 || 3 || 3 || || - || - || - || - {{WDLtot|90|45|26|19}} || |- | [[ФК Наполи сезона 2021-2022|2021-2022]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Napoli}} || [[Серија А 2021-2022|А]] || 38 || 24 || 7 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига Европа 2021-2022|ЛЕ]] || 8 || 3 || 2 || 3 || - || - || - || - || - {{WDL|47|27|9|11}} || 3. место |- | [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] || '''[[Серија А 2022-2023|А]]''' || 38 || 28 || 6 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|КИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|49|35|8|6}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Наполи || 76 || 52 || 13 || 11 || || 2 || 0 || 1 || 1 || || 18 || 10 || 3 || 5 || || - || - || - || - {{WDLtot|96|62|17|17}} || |- | [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|окт. 2025-2026]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}}|| [[Серија 2025-2026|А]] || 29 || 15 || 9 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || 7 || 4 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|38|20|11|7}} || ''наз <small>(8.)</small>'', крај 6. место |- | [[ФК Јувентус сезона 2026-2027|2026-2027]] || [[Серија 2026-2027|А]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2026-2027|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|ЛЕ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|0|0|0|0}} || ''во тек'' |- !colspan="3"|Вкупно Јувентус || 29 || 15 || 9 || 5 || || 2 || 1 || 0 || 1 || || 7 || 4 || 2 || 1 || || - || - || - || - {{WDLtot|38|20|11|7}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 815 || 424 || 210 || 181 || || 92 || 46 || 21 || 25 || || 144 || 74 || 28 || 42 || || 6 || 2 || 1 || 3 {{WDLtot|1057|546|260|251}} || |} ====Репрезентации==== ==Титули== ===Тренер=== ====Клупски==== =====Емполи===== *'''{{симбол2|Coccarda Coppa Italia LegaPro.svg}} [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Куп на Италија Серија Ц]]''' : 1 : 1995-1996 =====Рома===== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : 2006-2007, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' : 1 : 2007 =====Зенит Санкт Петербург===== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2010, 2011-2012 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 1 : 2011 =====Наполи===== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/spalletti-luciano/profil/trainer/517 Лучано Спалети на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/allenatori/33-Spalletti_Luciano Лучано Спалети на tuttocalciatori] {{Состав на Јувентус}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2024}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Наполи}} {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спалети, Лучано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Специја]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Тренери на ФК Венеција]] [[Категорија:Тренери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Тренери на ФК Анкона]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Селектори на италијанската фудбалска репрезентација]] bja0f6v5s5piwg97mzyidzdafhbt2nk 5606911 5606910 2026-08-09T21:54:37Z Carshalton 30527 /* Клубови */ 5606911 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лучано Спалети | image = [[Податотека:Luciano Spalletti 2024.jpg|250px]] | caption = | fullname = Лучано Спалети<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=2020-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |url-status=dead }}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|1959|3|7|df=y}} | cityofbirth = [[Черталдо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} (тренер) | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 1993 <small>(34 г.)</small> | youthyears1 = 1973–1975 |youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | youthyears2 = 1975–1978 |youthclubs2 = {{симбол2|Bisection vertical White HEX-FF0000.svg}} Алабастри Волтера | youthyears3 = 1978–1982 |youthclubs3 = {{Fb team Cuoiopelli}} | years1 = 1982–1985 |caps1 = ? |goals1 = ? |clubs1 = {{Fb team Castelfiorentino}} | years2 = 1985–1986 |caps2 = 27 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Entella Bacezza}} | years3 = 1986–1990 |caps3 = 120 |goals3 = 7 |clubs3 = {{Fb team Spezia}} | years4 = 1990–1991 |caps4 = 29 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Viareggio}} | years5 = 1991–1993 |caps5 = 53 |goals5 = 3 |clubs5 = {{Fb team Empoli}} | manageryears1 = 1993–1994 |managerclubs1 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears2 = 1994 |managerclubs2 = {{Fb team Empoli}} | manageryears3 = 1994–1995 |managerclubs3 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 1995–1998 |managerclubs4 = {{Fb team Empoli}} | manageryears5 = 1998–1999 |managerclubs5 = {{Fb team Sampdoria}} | manageryears6 = 1999–2000 |managerclubs6 = {{Fb team Venezia}} | manageryears7 = 2001 |managerclubs7 = {{Fb team Udinese}} | manageryears8 = 2002 |managerclubs8 = {{Fb team Ancona}} | manageryears9 = 2002-2005 |managerclubs9 = {{Fb team Udinese}} | manageryears10 = 2005-2009 |managerclubs10 = {{Fb team Roma}} | manageryears11 = 2009-2014 |managerclubs11 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | manageryears12 = 2016-2017 |managerclubs12 = {{Fb team Roma}} | manageryears13 = 2017-2019 |managerclubs13 = {{Fb team Inter}} | manageryears14 = 2021-2023 |managerclubs14 = {{Fb team Napoli}} | manageryears15 = 2023-2025 |managerclubs15 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears16 = 2025- |managerclubs16 = {{Fb team Juventus}} }} '''Лучано Спалети''' (роден на {{рн|7|март|1959}}, во [[Черталдо]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Моментално ја води екипата на {{Fb team (N) Juventus}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref> ==Биографија== Оженет е со Тамара, која е родена во [[Карпи]] а ја запознал во [[Ла Специја]]. Со неа имаат три деца.<ref>{{Cite web|url=https://www.spazionapoli.it/2021/10/04/spalletti-moglie-tamara/|titolo=Spalletti moglie, la storia di come si sono conosciuti Luciano e Tamara|date=4 октомври 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dilei.it/lifestyle/luciano-spalletti-chi-e-la-sua-compagna-tamara-e-quanti-figli-hanno/1309184/|title=Luciano Spalletti, chi è la sua compagna Tamara e quanti figli hanno|date=18 јуни 2021}}</ref> Тој имал брат по име Марчело, седум години постар, кој починал на 28 мај 2019 година од рак.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/lutto-per-spalletti-e-morto-il-fratello-marcello_1277859-201902a.shtml|title=LUTTO PER SPALLETTI: E' MORTO IL FRATELLO MARCELLO|date=28 мај 2019}}</ref> Од 2023 година, тој е [[Почесен граѓанин|Почесен граѓанин]] на [[Неапол]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/07/napoli-spalletti-cittadinanza-onoraria|title=Spalletti: 'Da oggi sono un official scugnizzo'|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=7 декември 2023|language=it|access-date=7 декември 2023}}</ref><ref>{{YouTube|id=2QKwzbMehTM|title=Cerimonia di conferimento della cittadinanza onoraria a Luciano Spalletti Napoli, 7 dicembre 2023}}</ref> == Играчка кариера == {{dx|[[File:Luciano Spalletti Entella Chiavari 1985-1986.jpg|thumb|upright|left|Спалети со [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] во сезоната 1985-1986]]}} Откако пораснал во младинските тимови на {{Fb team (N) Fiorentina}} и [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]], Спалети го направил своето деби со екипата на [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] во Серија Д. Следната година, тој се преселил во [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]], каде под водството на [[Џан Пјеро Вентура]],<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/14_settembre_30/come-ti-invecchia-calciatore-d4e51c30-48a2-11e4-a045-76c292c97dcc.shtml|title=Come invecchia il calciatore (e anche il mister)|access-date=20 јули 2016}}</ref> тимот стигнал до 5-тото место во [[Серија Ц2 1985-1986|Серија Ц2 првенството]]. Во 1986 година, тој отишол да игра за {{Fb team (N) Spezia}}, новопромовираниот член во Ц1 лигата: во сезоната [[Серија Ц1 1986-1987|1986-1987]], тој придонел за постигнувањето на опстанокот,<ref name=":0"/> додека во следните две сезони [[Серија Ц1 1987-1988|1987-1988]] и [[Серија Ц1 1988-1989|1988-1989]], Специја го освоила 7-мото и 3-тото место, соодветно.<ref name=":0">{{Cite web |url =http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/ |title =Il calciatore - Luciano Spalletti |dead-link =yes |archiveurl =https://web.archive.org/web/20160215215957/http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/|archivedate =15 февруари 2016}}</ref> По една сезона помината во екипата на [[ФК Вијареџо|Вијареџо]], тој се преселил во {{Fb team (N) Empoli}}, каде што ја завршил кариерата на 34-годишна возраст, играјќи го своето последно првенство во сезоната [[Серија Ц1 1992-1993|1992-1993]]. == Тренерска кариера == ===Емполи и Сампдорија=== Во сезоната 1993-1994, тој ја започнал својата кариера како тренер во младинскиот тим на {{Fb team (N) Empoli}}. На шест кола до крајот на [[Серија Ц1 1993-1994|првенството во Серија Ц1]], тој го замени [[Адријано Ломбарди]] како тренер на првиот тим, кој се мачел да излезе од зоната за испаѓање. ''„Аѕурите“'' го завршиле првенството на претпоследното место, спасувајќи се од испаѓање во плејаутот каде што ја совладале {{Fb team (N) Alessandria 1912}}. Следната сезона, Спалети повторно се вратил во младинскиот тим на Емполи, за потоа одново да добие шанса да го тренира првиот тим во [[Серија Ц1 1995-1996]]. Сезоната, полна со успеси, го видела Емполи како го освојува [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Купот на Италија за екипи од Серија Ц]] и да избори промоција во [[Серија Б]] благодарение на победата во финалето на плејофот над {{Fb team (N) Como}}.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/spalletti-carriera-profilo_68622677-202302k.shtml|title=A tutto Spalletti: da Empoli al caso Totti, fino allo scudetto col Napoli|date=18 август 2023|access-date=18 март 2026}}</ref> Во сезоната [[Серија Б 1996-1997|1996-97]], ''„Аѕурите“'' на Спалети, кои неодамна биле промовирани од втората лига, веднаш заработиле промоција во [[Серија А]], една деценија по претходното искуство на Емполи во највисоката лига. Потврден како тренер на тосканците, на своето деби во Серија А ([[Серија А 1997-1998|1997-1998]]), тренерот го одвел тимот на безбедно место, постигнувајќи опстанок на едно коло пред крајот. Откако ги оставил тосканците во првата лига, тој бил повикан да ја предводи {{Fb team (N) Sampdoria}}.<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/10/incredibile_vero_gia_finito_ritiro_ga_0_9807102756.shtml |titolo=Incredibile ma vero: già finito il ritiro blucerchiato |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 јули 1998}}</ref> Отпуштен во декември,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/12/14/mihajlovic-scatenato-fa-esonerare-spalletti.html |title=Mihajlovic scatenato fa esonerare Spalletti |author=Corrado Sannucci |publisher=la Repubblica |date=14 декември 1998|page=40}}</ref> тој бил отповикан помалку од два месеци подоцна, по оставката на [[Дејвид Плат]].<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/ |title=Platt si è dimesso |date=2 февруари 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070609/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Во преостанатите 15 кола од [[Серија А 1998-1999|првенството]], тој освоил 21 бод, но не успеал да избегне испаѓање за лигурскиот клуб.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/maggio/22/Mannini_ora_accusa_Spalletti_Colpa_ga_0_9905227612.shtml|title=Mannini ora accusa Spalletti "Colpa sua se la Samp è in B"|author=Enrico Valente|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 мај 1999}}</ref> ===Венеција, Удинезе и Анкона=== Во следната сезона. тој седнал на клупата на {{Fb team (N) Venezia}},<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/13/Spalletti_Glerean_Stringara_ecco_tecnici_ga_0_9907134664.shtml |title=Da Spalletti a Glerean e Stringara, ecco i tecnici con la nuova "patente"|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=13 јули 1999}}</ref> освојувајќи само една победа во првите два месеци од [[Серија А 1999-2000|Серија А]].<ref>{{cite web |url=http://www.repubblica.it/online/sport/sesta/milan/milan.html|titolo=Il Milan soffre col Cagliari L'Inter finisce ko a Venezia|data=18 ottobre 1999}}</ref> Лошиот почеток предизвикал негово отпуштање од функцијата,<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |title=Via Spalletti, ecco Materazzi |date=2 ноември 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070531/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |archive-date=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> но само привремено, бидејќи по неколку недели тој бил вратен на клупата.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/ |title=Lo stile Venezia |date=29 novembre 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070554/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Сепак, конечното отпуштање се случило во февруари 2000 година.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/ |title=Spalletti esonerato |date=7 февруари 2000 |access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040628233546/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/|archivedate=28 јуни 2004|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/febbraio/08/Zamparini_inventa_esonero_bis_ga_0_0002086370.shtml |title=Zamparini s'inventa l'esonero bis |author=Michele Contessa|author2=Carlo Laudisa |pubblisher=La Gazzetta dello Sport|date=8 февруари 2000}}</ref> По една година неактивност, во март 2001 година, тој бил повикан на клупата на {{Fb team (N) Udinese}} да го замени [[Лујџи Де Канио]]:<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/marzo/20/Udinese_scelto_Spalletti_ga_0_0103205783.shtml |title=L'Udinese ha scelto Spalletti|author=Luca Calamai|author2=Sebastiano Vernazza |author3=Massimo Meroi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 март 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/online/campionato/spalletti/spalletti/spalletti.html |title=Udinese, a Spalletti la panchina di De Canio|date=20 март 2001}}</ref> со 10 освоени бода во 11 кола, фриулијанците ја завршиле сезоната на дванаесеттото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0392_01_2001_0166_0043_4201357/ |title=Il Vicenza vince e retrocede |author=Andrea Iolme|publisher=[[La Stampa]]|date=18 јуни 2001|page=33}}</ref> Заменет од [[Рој Хоџсон]] за следната сезона,<ref>{{cite web|url=https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|title=Roy Hodgson nieuwe trainer van Udinese|author=Tim Vandevelde|date=22 јуни 2001|language=nl|accessdate=2025-11-16|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410055110/https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|url-status=dead}}</ref> во декември 2001 година, бил ангажиран од [[УС Анкона|Анкона]]:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/05/la-doppia-sfida-dell-ex-favo.html|title=La doppia sfida dell'ex Favo|author=Massimo Norrito|publisher=[[la Repubblica (quotidiano)|la Repubblica]]|date=5 јануари 2002|page=13}}</ref> со цел да го одведе клубот на безбедно место во [[Серија Б 2001-2002|Серија Б]],<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Ancona_Spalletti_parte_operazione_salvezza_ga_0_0201073014.shtml|title=Ancona-Spalletti: parte l'operazione salvezza|author=Vito Maggio|author2=Mimmo Cugini|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=7 јануари 2002}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |title=L'allenatore - Luciano Spalletti |dead-link=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215230909/http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |archivedate=15 февруари 2016}}</ref> стигајќи дури до осмото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,41/articleid,0281_01_2002_0149_0043_2407143/anews,true/ |title=ATTACCHI SCATENATI: 36 RETI NELL'ULTIMA GIORNATA |publisher=La Stampa|date=3 јуни 2002|page=41}}</ref> Во летото 2002 година, тој се вратил во Удинезе,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/11/Spalletti_firma_Agostinelli_presenta_ga_0_0206114613.shtml|title=Spalletti firma, Agostinelli si presenta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 јуни 2002}}</ref> за да го освои шесттото место во [[Серија А 2002-2003|првенството]] што му овозможило на клубот пласман во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот н УЕФА]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/udineselazio/udineselazio/udineselazio.html|title=Udinese, vittoria e Uefa|date=24 мај 2003}}</ref> Следната сезона, тој повторно се квалификувал со клубот за [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските турнири]], завршувајќи на седмото место во [[Серија А 2003-2004|првенството]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/maggio/17/Gilardino_gioca_poker_col_Trap_ga_10_0405178605.shtml|titolo=Gilardino gioca a poker col Trap|author=Luigi Garlando|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=17 мај 2004}}</ref> Најдобриот резултат постигнат на клупата на фриулијанците, сепак, било четвртото место во [[Серија А 2004-2005|сезоната 2004-2005]],<ref name=":2" /> подвиг што му го овозможил на Удинезе првото историско учество во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/udinesemilan1/udinesemilan1.html|title=L'Udinese pareggia con il Milan e conquista la zona Champions|date=29 мај 2005}}</ref> ===Рома=== [[File:Luciano_Spalletti.JPG|thumb|upright|left|Спалети со {{Fb team (N) Roma}} во втората половина на 2000-тите]] По завршувањето на тригодишниот период со Удинезе,<ref name=":2" /> тој станал тренер на {{Fb team (N) Roma}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Roma/Primo%20piano/2005/giugno/21spalletti.shtml|title=Spalletti: "Roma, ricominciamo"|date=21 јуни 2005}}</ref> Во текот на својата прва сезона тој остварил 11 последователни победи во [[Серија А 2005-2006|првенството]],<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Lazio/Primo_Piano/2006/02_Febbraio/26/lazioroma.shtml|title=Derby alla Roma: record storico|date=26 февруари 2006}}</ref> кое тимот го завршил на петтото место, пред да биде промовиран на второто место по скандалот ''[[Калчополи]]'';<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/05_Maggio/06/totti.shtml|title=Roma, Spalletti: "Totti in campo dal primo minuto"|date=6 мај 2006}}</ref> во [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|Купот на Италија]] ''„џалоросите“'' стигнале до финалето, каде загубиле од {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml |title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi |date=11 мај 2006}}</ref> Откако се квалификувале за [[Суперкуп на Италија 2006|Суперкупот на Италија]], по службеното доделување на титулата во првенството на ''„нероаѕурите“'', римскиот клуб бил поразен со 4-3 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] и покрај водството од 3 гола.<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 август 2006|p=3}}</ref> Во [[ФК Рома сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], тој го предводел тимот од главниот град до првата квалификација во нивната историја за „нокаут фазата“ на Лигата на шампионите,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/05/RomaVal.shtml|title=Roma promossa senza affanno|author=Gaetano De Stefano|date=5 декември 2006}}</ref> каде го елиминирале {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} во осминафиналето со нерешен резултат дома и победа во гости.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-lione/roma-lione/roma-lione.html|title=Fra Roma e Lione pari senza reti, si deciderà tutto al ritorno|date=21 февруари 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/03_Marzo/06/RomaLione.shtml|title=Roma da impazzire, travolto il Lione|author=Antonino Morici|date=6 март 2007}}</ref> Патот на Рома завршил во четвртфиналето, каде била елиминирана од {{Fb team (N) Manchester United}}, претрпувајќи катастрофален пораз од 7-1 во реваншот кој ја поништил нивната тесна победа постигната во првиот натпревар.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/04/11/champions-league-disfatta-roma-umiliazione-all-old.html|title==Champions League|author=Mattia Chiusano|publisher=la Repubblica|date=11 април 2007|page=56}}</ref> Во [[Серија А 2006-2007|првенството]] тимот го освоил второто место, со 22 бода зад Интер:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/04_Aprile/17/vigiliaroma.shtml|title=Spalletti: "Inter il top, noi una buona squadra"|author=Massimo Cecchini|date=17 април 2007}}</ref> сепак, избраниците на Спалети биле единствениот противник способен да се наметне над ''„нероаѕурите“'', поразувајќи ги со 3-1 на [[Сан Сиро|Стадионот „Џузепе Меаца“]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/04_Aprile/18/interroma.shtml|title=Grande Roma a San Siro, l'Inter rinvia la festa|author=Riccardo Pratesi|date=18 април 2007}}</ref> Одмаздата за скудетото и суперкупот против тимот од Милано се случила во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]], каде што тренерот го освоил првиот трофеј во својата кариера:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/05/10/roma-super-inter-choc-totti.html|title=Roma Super|author=Corrado Sannucci|publisher=la Repubblica |date=10 мај 2007|page=58}}</ref> триумфот од 6-2 во првиот натпревар ја запечатил конечната победа, иако Интер остварил пирова победа од само 2-1 во реваншот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/05_Maggio/18/roma_1805.shtml|title=Notte di delirio a Fiumicino|date=18 мај 2007}}</ref> Тосканскиот тренер дополнително го зголемил својот список на почести на почетокот од [[ФК Рома сезона 2007-2008|следната сезона]], освојувајќи го [[Суперкуп на Италија 2007|Суперкупот на Италија]] повторно против Интер.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml |title=La Supercoppa è della Roma|author=Antonino Morici|date=19 август 2007}}</ref> Рома ја минала групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]] пласирајќи се зад Манчестер Јунајтед,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/08/palpitazione-roma-alla-fine-pari.html|title=Palpitazione Roma, alla fine è pari|autore=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=8 ноември 2007|page=52}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/28/vucinic-fa-il-mattatore-kiev-la-roma.html|title=Vucinic fa il mattatore a Kiev |author=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=28 ноември 2007|page=66}}</ref> потоа победувајќи го {{Fb team (N) Real Madrid}} во осминафиналето со двојна победа од 2-1:<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-real-madrid/roma-real-madrid/roma-real-madrid.html|title=Pizarro-Mancini, e la Roma sogna|date=19 февруари 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/real_roma_0503.shtml |title=Una Roma da impazzire, Real k.o. al Bernabeu (1-2)|author=Riccardo Pratesi |date=5 март 2008}}</ref> елиминацијата повторно дошла во четвртфиналето, пак од Јунајтед.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-manchester/gara-olimpico/gara-olimpico.html|title=Roma, l'Olimpico è stregato|date=1 април 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/champions_league/manchester-roma/roma-fuori/roma-fuori.html|title=La Roma saluta la Champions, giallorossi fuori ma con onore|date=9 април 2008}}</ref> На фронтот [[Серија А 2007-2008|првенство]], по почетното водство, ''„џалоросите“'' биле претекнати од Интер, завршувајќи на второто место.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Catania/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/cataniaroma.shtml|title=Roma, illusione scudetto|author=Stefano Cantalupi|date=18 мај 2008}}</ref> Заостанувајќи три бода на табелата на крајот од првенството,<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/19/Rossi_Campionato_falsato__ga_10_080519065.shtml |title=De Rossi: «Campionato falsato»|author=Alessandro Catapano|author2=Massimo Cecchini |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 мај 2008}}</ref> римскиот тим морал да се задоволи повторно со освојувањето на [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|Купот на Италија]], уште еднаш на сметка на ''„нероаѕурите“''.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa, "rivincita" della Roma sull'Inter |date=24 мај 2008}}</ref> Далеку поразочарувачка од претходните била сезоната [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]], која исто така, започнала со натпревар против тимот од Милано во [[Суперкуп на Италија 2008|Суперкупот на Италија]], загубен на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]]:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa|author=Antonino Morici|date=24 август 2008}}</ref> исклучен од трката за титулата уште на есен поради кризата со резултатите,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/04/spalletti-batti-un-colpo-solo-cosi-la.html|title=Spalletti, batti un colpo: solo così la Roma può ripartire|author=Fabrizio Bocca|publisher=la Repubblica|date=4 novembre 2008|p=19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|title=Rossella Sensi: "Usciremo dalla crisi"|date=12 ноември 2008|access-date=14 декември 2020|date-archive=7 април 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407195605/https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|dead-link=yes}}</ref> римскиот тим успеал да се опорави од тешкиот почеток со пласман во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web |url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d4-0e70932c7763-b69209a604eb-1000/ |title=Spalletti elogia la Roma: "Grande risultato"|author=Marco Calabresi|date=10 декември 2008}}</ref> Сепак во таа рунда, пеналите уште еднаш биле кобни по играчите на Спалети кои на тој начин биле поразени од {{Fb team (N) Arsenal}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Italia_Inghilterra/Primo_Piano/2009/02/24/ArsenalRoma.shtml |title=Van Persie lancia l'Arsenal|author=Stefano Cantalupi|date=24 февруари 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2009/03/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-arsenal/diretta-roma-arsenal/diretta-roma-arsenal.html|titlе=La Roma beffata ai calci di rigore |author=Luigi Panella|date=11 март 2009}}</ref> Конечно ''„џалоросите“'' го завршиле [[Серија А 2008-2009|првенството]] на шесттото место, обезбедувајќи квалификација само за прелиминарните рунди на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|УЕФА Лига Европа]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/31-05-2009/torino-retrocede-b-50472261290.shtml|title=Il Torino retrocede in B, Totti aggancia Boniperti|author=Livia Taglioli|date=31 мај 2009}}</ref> Откако го предводел тимот до плсаман во групната фаза од гореспоменатото натпреварување,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/07/31/totti-scaccia-le-paure-della-roma-gent.html|title=Totti scaccia le paure della Roma|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=31 јули 2009|p=53}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/07/totti-avvia-la-festa-la-roma-esagera.html|title=Totti avvia la festa, la Roma esagera|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=7 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/21/la-solita-roma-senza-difesa-gol-di.html|title=La solita Roma senza difesa|author=Francesca Ferrazza |publisher=la Repubblica|date=21 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/28/roma-troppo-facile-passano-anche-lazio-genoa.html|title=Roma, troppo facile. Passano anche Lazio e Genoa |publisher=la Repubblica|date=28 август 2009|page=65}}</ref> на 1 септември 2009 година, Спалети поднел оставка поради несогласувања со клубот и поразите претрпени во првите кола од [[Серија А 2009-2010|првенството]].<ref>{{cite web |URL=https://www.romatoday.it/sport/spalletti-dimissioni-o-esonero-notizie-aggiornamenti-incontro-sensi.html |title=Spalletti dà l'addio: già oggi l'accordo con Ranieri?|author=Carlo Testimonia |date=1 септември 2009}}</ref> На негово место како нов тренер на Рома бил избран, [[Клаудио Раниери]].<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2009/09/01/intervista_esclusiva_spalletti_dimissioni_roma.html |title=Spalletti si confessa: perché ho lasciato la Roma|date=1 септември 2009|dead-link=yes}}</ref> ===Зенит Санкт Петербург=== [[File:Luciano Spalletti 2012 (cropped).jpg|thumb|Спалети со {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} во 2012]] На 11 декември 2009 година, било официјализирано неговото потпишување со [[Русија|рускиот]] клуб {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2009/12/sport/calcio/calciomercato/spalletti-russia/spalletti-di-nuovo-in-panca/spalletti-di-nuovo-in-panca.html|title=Spalletti, "disoccupato" solo per tre mesi|author=Francesca Ferrazza|date=11 декември 2009|access-date=13 декември 2009}}</ref> На 16 мај 2010 година, тој го освоил [[Фудбалски куп на Русија 2008-2009|Купот на Русија]]<ref>{{cite web|url=http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|titolo=Italian Spalletti leads Zenit to Russian Cup win|language=en|date=16 мај 2010 |dead-link=yes |access-date=16 мај 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519132543/http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|archive-date=19 мај 2010}}</ref> додека, на 14 ноември, тој го освоил [[Премиер лига на Русија 2010|руското првенство]], на две кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|title=Festa Spalletti: è campione di Russia con lo Zenit|date=14 декември 2010|dead-url=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215443/http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|archive-date=4 март 2016}}</ref> На 6 март 2011 година, тој исто така, го освоил и [[Суперкуп на Русија 2011|Суперкупот на Русија]], комплетирајќи ги сите национални трофеи во земјата.<ref>{{cite web|url=https://it.eurosport.yahoo.com/ticker/hub/calcio/index.html?item=2693641|title=Calcio, Supercoppa russa: Zenit-Cska Mosca 1-0|date=6 март 2011}}</ref> По постигнатите резултати, во февруари 2012 година тој го преформулирал договорот со Зенит, преземајќи вистинска улога на „менаџер“ во рамките на клубот.<ref>{{cite web|url=http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|titolo=Luciano Spalletti signs contract extension with Zenit|language=en|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211202759/http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|archivedate=11 февруари 2012}}</ref> На 28 април, тој ја освоил својата втора титула во [[Премиер лига на Русија 2011-2012|рускиот шампионат]] на три кола до крајот.<ref>{{Cite web|author=Lorenzo Nicolini|url=https://www.today.it/sport/zenit-san-pietroburgo-campione-russia-2012.html|title=Russia, Spalletti ancora Zar: lo Zenit è campione|date=29 април 2012}}</ref> Сепак, во [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|Купот на Русија]], нивниот пат завршил во четвртфиналето каде испаднале од {{Fb team (N) Dynamo Moscow}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/notizie/russia-spalletti-fuori-dalla-coppa/294044|title=Russia: Spalletti fuori dalla coppa|date=22 март 2012}}</ref> Во сезоната [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]], тие завршиле втори во [[Премиер лига на Русија 2012-2013|Премиер лигата на Русија]], со два бода зад шампионот {{Fb team (N) CSKA Moscow}}; сепак, на крајот се испоставило дека на Зенит ќе му недостасуваат бодовите од натпреварот загубен службено против Динамо Москва, поради нередите предизвикани од неговите навивачи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/11/22/news/incidenti_a_mosca_zenit_sconfitto_0-3_a_tavolino-47188333/|title=Incidenti a Mosca, Zenit sconfitto 0-3 a tavolino|date=22 ноември 2012}}</ref> На 10 март 2014 година, по разочарувачкиот почеток на сезоната, тој бил отпуштен.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2014/03/11/news/zenit_esonera_spalletti-80709561|title=Russia: lo Zenit esonera Spalletti|date=11 март 2014}}</ref> ===Враќање во Рома=== На 14 јануари 2016 година, Рома го објавила враќањето на Спалети на својата клупа,<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2016/01/luciano-spalletti-torna-alla-guida-della-roma|title=Luciano Spalletti torna alla guida della Roma|date=14 јануари 2016}}</ref> заменувајќи го отпуштениот [[Руди Гарсија]].<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/pallotta-possiamo-vincere-con-spalletti-roma-c-e-chi-rifiuta-di--944231|title=Pallotta: 'Possiamo vincere con Spalletti'. Roma, c'è chi rifiuta di indossare i Gps|date=14 јануари 2016}}</ref> Во втората половина од сезоната, тосканскиот тренер ги водел ''„џалоросите“'' до 46 освоени бода (скор од 14 победи, 4 нерешени и еден пораз); на крајот од [[Серија А 2015-2016|првенството]] ова бил најдобриот просек на бодови/натпревар меѓу сите тренери во Серија А: 2,42 наспроти 2,39 на [[Масимилијано Алегри]] (кој со својот Јувентус го освоил првенството). Тимот од главниот град на крајот од првенството го освоил третото место на табелата со 80 бодови,<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/roma-spalletti-fatto-il-nostro-dovere-complimenti-al-napoli-_1098348-201602a.shtml|title=Roma, Spalletti: "Fatto il nostro dovere, complimenti al Napoli"|access-date=16 мај 2016}}</ref> со што избориле пласман во [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017#Квалификации|квалификациите за Лигата на шампиони]]; во истото натпреварување, но во [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|тековната сезона]], Рома била елиминирана во осминафиналето од подоцнежниот европски шампион, Реал Мадрид.<ref>{{Cite web|url=https://www.forzaroma.info/news-as-roma/champions-roma-eliminata-dal-real-quante-occasioni-sprecate-foto/|title=Champions: Roma eliminata dal Real, ma quante occasioni sprecate – FOTO|author=Marco Cantagalli|date=8 март 2016|access-date=31 јануари 2017}}</ref> Сепак, почнувајќи од почетокот на февруари, голем дел од навивачите на Рома застанале на страната против тренерот поради низа расправии меѓу него и капитенот на тимот, [[Франческо Тоти]], предизвикани од недостатокот на минутажа што му била доделена, а исто така и поради физички проблеми и некои изјави дадени од вториот.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/04/17/news/roma_totti_e_ancora_determinante_ma_spalletti_non_ci_sta-137827259/|title=Roma, Totti è ancora determinante: ma Spalletti non ci sta. Alta tensione e lite tra i due|date=17 април 2016}}</ref><ref>{{Cite web|author=Marco Beltrami|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/cosa-e-successo-tra-totti-e-spalletti-storia-di-un-rapporto-difficile/|title=Cosa è successo tra Totti e Spalletti, storia di un rapporto difficile|date=16 ноември 2020|access-date=31 март 2021}}</ref> Следната сезона започнала за Рома на Спалети со неуспехот тимот да се квалификува во групната фаза од Лигата на шампионите, откако биле елиминирани од {{Fb team (N) Porto}} во плејофот; првиот натпревар завршил со резултат 1-1, но катастрофалниот пораз од 0-3 во реваншот во Рим му пресудил на тимот на Спалети.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2016/08/23/news/roma_battuta_dal_porto-146511389/ |title=Roma-Porto 0-3: disastro giallorosso, addio Champions |date=23 август 2016|access-date=16 февруари 2018}}</ref> Во [[УЕФА Лига Европа 2016-2017|УЕФА Лига Европа]], Рома испаднала во осминафиналето од Олимпик Лион, додека во [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Купот на Италија]] била елиминирани од Лацио во полуфиналето. Во [[Серија А 2016-2017|првенството]] по спектакуларниот дуел со {{Fb team (N) Napoli}}, избраниците на Спалети успеале да го освојат второто место зад {{Fb team (N) Juventus}}, а исто така ги постигнале рекордите за најмногу освоени бодови (87) и најмногу постигнати голови во една сезона на ФК Рома (90), со што Спалети надминал големи тренери од минатото на ''„џалоросите“'', како што се [[Нилс Лидхолм]] и [[Фабио Капело]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2017/05/15/news/roma_spalletti_numeri_totti_futuro-165535491/|title=Roma, Spalletti numeri da record: superati Capello e Liedholm. Ma il futuro è ancora incerto||date=15 мај 2017|access-date=16 февруари 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/roma-campionato-storico-e-record-di-punti-e-goal-realizzati/1iixiqsiclkt91jp8cj07i27h6|title=Roma, campionato 'storico': è record di punti e goal realizzati|access-date=16 февруари 2018}}</ref> На 30 мај 2017 година, тој ја напуштил Рома и бил заменет од [[Еузебио Ди Франческо]].<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/05/si-chiude-il-rapporto-di-lavoro-tra-as-roma-e-luciano-spalletti|title=Si chiude il rapporto di lavoro tra AS Roma e Luciano Spalletti|date=30 мај 2017}}</ref> ===Интер=== [[Податотека:Luciano Spalletti Inter.jpg|thumb|left|Спалети со {{Fb team (N) Inter}} во 2018]] На 9 јуни 2017 година, тој бил официјално претставен како нов тренер на Интер.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|title=Luciano Spalletti è il nuovo allenatore dell'Inter|date=9 јуни 2017|access-date=9 јуни 2017|archive-date=29 јуни 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629063722/https://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2017/06/09/news/spalletti_allenatore_inter-167685070/|title=Inter, ufficiale: Spalletti è il nuovo allenatore|author=Tiziana Cairati|date=9 јуни 2017}}</ref> Во [[Серија А 2017-2018|првенството]] тимот на ''„нероаѕурите“'' забележал одличен почеток,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/10/25/inter-implacabile-e-affannata-una-notte-da-leader-per-spalletti38.html|title=Inter implacabile e affannata una notte da leader per Spalletti|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=25 октомври 2017|page=38}}</ref> толку многу што на почетокот на декември се нашол сам на врвот на табелата и бил сè уште непоразен.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/12/04/lo-scatto-dellinter-con-perisic-che-preferi-spalletti-a-mou40.html|title=Lo scatto dell'Inter con Perisic che preferì Spalletti a Mou|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=4 dicembre 2017|page=40}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|title=Spalletti: "In testa non c'è spazio per rifiatare, restiamo svegli"|date=15 dicembre 2017|access-date=28 април 2018|archive-date=28 април 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428141804/http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|dead-link=yes}}</ref> Сепак, со доаѓањето на зимата, перформансите на тимот претрпеле нагло опаѓање, што предизвикало тие да се лизнат од врвните позиции.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/02/04/news/inter_la_crisi_d_inverno_colpisce_anche_spalletti-188032855/|title=Inter, la "crisi d'inverno" colpisce anche Spalletti|author=Tiziana Cairati|date=4 февруари 2018}}</ref> Четвртото место, последната можна позиција и минималната зацртана [[ФК Интер сезона 2017-2018|сезонска]] цел, била постигната во последното коло, со победата над {{Fb team (N) Lazio}} со 2-3 на гостински терен со што истиот противник бил престигнат на табелата благодарение на подобриот оглед во директните средби:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref> за Интер, ова било нивно враќање во најсилното европско континентално натпреварување по седум години.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/05/20/news/lazio-inter_2-3_rimonta_nel_finale_nerazzurri_in_champions-196933076/|title=Lazio-Inter 2-3: Vecino chiude la rimonta nel finale, nerazzurri in Champions|author=Antonio Farinola|date=20 мај 2018}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|Купот на Италија]], патувањето на ''„нероаѕурите“'' завршило во четвртфиналето со пораз во [[Дерби дела Мадонина|Миланското дерби]] против {{Fb team (N) Milan}}.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Milan/27-12-2017/milan-inter-1-0-cutrone-supplementare-decide-derby-240505807004.shtml|title=Milan-Inter 1-0, Cutrone nel supplementare decide il derby|author=Valerio Clari|date=27 декември 2017}}</ref> Во [[ФК Интер сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] тимот имал лош старт,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/27-08-2018/inter-spalletti-come-de-boer-peggio-solo-radice-290504699835.shtml|title=Inter, Spalletti eguaglia De Boer: peggio solo 35 anni fa|author=Daniele Polidoro|date=27 август 2018}}</ref> пред да постигне серија последователни победи што го вратиле во горните ешалони на табелата;<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2018/11/03/news/inter_genoa_partita_gagliardini_politano-210696305/|title=Inter-Genoa 5-0: show nerazzurro con Gagliardini, Politano, Joao Mario e Nainggolan|date=3 ноември 2018}}</ref> на крајот од првата половина од сезоната, Интер бил трет.<ref>{{cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/notizie/empoli-inter-0-1-keita-fa-l-icardi-un-colpo-biliardo-db1db3ea-0b72-11e9-aa07-eb4c2c5595dd.shtml|title=Empoli-Inter 0-1, Keita blinda il terzo posto|author=Guido De Carolis|date=29 декември 2018}}</ref> Сепак, ''„нероаѕурите“'' доживеале уште еден пад во формата во текот на зимските месеци, но останале во конкуренција за квалификација во најсилното натпреварување на континентот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/17-03-2019/milan-inter-2-3-nerazzurri-vincono-derby-contro-sorpassano-3202284149975.shtml|title=Milan-Inter 2-3: i nerazzurri vincono il derby e contro-sorpassano|author=Alessandra Gozzini|date=17 март 2019}}</ref> Уште еднаш, потребно било да се стигне до последното коло за математички целта да биде остварена: победата од 2-1 на домашен терен против Емполи му овозможила на Интер да го потврди четвртото место од претходната година и да се врати во [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/26-05-2019/pazza-inter-ma-fine-keita-ninja-portano-champions-empoli-b-3301960042956.shtml|title=Pazza Inter, ma alla fine Keita e il Ninja la portano in Champions: Empoli in B|author=Valerio Clari|date=26 мај 2019}}</ref> Во тековната сезона, Интер бил елиминиран уште во групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|Лигата на шампионите]]<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Inter/11-12-2018/inter-psv-1-1-gol-lozano-icardi-nerazzurri-europa-league-3101171061589.shtml|title=Inter-Psv 1-1: gol di Lozano e Icardi, nerazzurri in Europa League|author=Valerio Clari|date=11 декември 2018}}</ref> селејќи се во [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|Лига Европа]], каде пак биле елиминирани од [[Ајнтрахт Франкфурт]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2019/03/14/news/europa_league_inter-salisburgo-221577559/|title=Inter-Eintracht 0-1, nerazzurri fuori dall'Europa League|author=Diego Costa|date=14 март 2019}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|Купот на Италија]] патувањето било прекинато против Лацио во четвртфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/01/31/news/coppa_italia_inter_lazio_quarti_di_finale-217967959/?refresh_ce|title=Coppa Italia, Inter-Lazio 4-5 ai rigori: biancocelesti in semifinale|author=Diego Costa|date=31 јануари 2019}}</ref> На крајот од првенството, и покрај тоа што ја постигнал минималната сезонска цел, тој не бил повторно потврден од клубот од Милано.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|title=Nota del Club in merito al ruolo di allenatore della Prima Squadra|date=30 maggio 2019|access-date=30 мај 2019|archive-date=30 мај 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530083930/https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|dead-link=yes}}</ref> ===Наполи=== {{Цитат 2|Силни луѓе, силни судбини, слаби луѓе, слаби судбини. Нема друго објаснување.|Лучано Спалети<ref>{{cite web|https://www.rainews.it/tgr/campania/articoli/2023/04/spalletti-uomini-forti-destini-forti-b77a3c42-fc12-4b81-9652-d3cf223ab64e.html|title=Spalletti, uomini forti destini forti|date=4 мај 2023}}</ref>}} По двегодишна пауза, тој бил назначен за нов тренер на Наполи на 29 мај 2021 година.<ref>{{cite web|url=https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|title=De Laurentiis: Benvenuto Luciano Spalletti, insieme faremo un gran lavoro|date=29 maggio 2021|access-date=30 мај 2021|archive-date=1 јуни 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601175538/https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|dead-link=yes}}</ref> Дебитирал на клупата на ''„партенопеите“'' на 22 август, победувајќи ја со 2-0 Венеција во првото коло од [[Серија А 2021-2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/22-08-2021/osimhen-espulso-rigore-sbagliato-ma-napoli-piu-forte-2-0-venezia-420650846961.shtml|title=Osimhen espulso e un rigore sbagliato, ma il Napoli è più forte: 2-0 al Venezia|date=22 август 2021}}</ref> На 23 септември, победувајќи ја Сампдорија со 4-0 на гостински терен, тој станал првиот тренер кој ги добил своите први пет првенствени натпревари во дебитантската сезона како тренер на Наполи, рекорд што претходно го држел [[Рафаел Бенитес]], кој ги добил првите четири натпревари во [[Серија А 2013-2014|сезоната 2013-2014]].<ref>{{cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/record-per-spalletti-col-napoli-e-il-primo-a-vincere-tutte-le-prime-cinque-partite-1587732|title=Record per Spalletti col Napoli: è il primo a vincere tutte le prime cinque partite|date=23 септември 2021|access-date=23 септември 2021}}</ref> Наполи под водството на Спалети го завршил првенството на третото место, со што се избориле за враќање во Лигата на шампионите по две години отсуство.<ref>{{Cite web|url=https://napoli.repubblica.it/sport/2022/05/02/news/il_napoli_torna_in_champions-347748436/|title=Il Napoli torna in Champions|date=2 мај 2022}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|Купот на Италија]] биле елиминирани во осминафиналето од {{Fb team (N) Fiorentina}} (2-5),<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/13-01-2022/coppa-italia-napoli-fiorentina-2-4-gol-vlahovic-mertens-biraghi-petagna-venuti-piatek-430899753267.shtml|title=Il Napoli rimonta in 9 al 95', poi ai supplementari è solo Viola. E Piatek segna subito|date=13 јануари 2022}}</ref> додека во Лига Европа настапот им завршил во првата рунда од нокаут фазата, после поразот од {{Fb team (N) Barcelona}} на [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|стадионот „Марадона“]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/24-02-2022/napoli-barcellona-2-4-catalani-ottavi-europa-league-4301588825714.shtml|title=Troppo Barça per il Napoli: vince 4-2 al Maradona e passa agli ottavi|date=24 февруари 2022}}</ref> Сезоната [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] започнала со победа, откако во првото коло на [[Серија А 2022-2023|Серија А]] била совладана {{Fb team (N) Verona}} во гости со 2-5.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Verona/15-08-2022/verona-napoli-2-5-show-azzurro-brilla-stella-kvaratskhelia-4401891810560.shtml|title=Napoli, è subito show: cinquina al Verona, brilla la stella di Kvaratskhelia|date=15 август 2022}}</ref> На 4 октомври 2019 година, со победата над {{Fb team (N) Ajax}} на [[Јохан Кројф Арена]] со 6-1, Спалети ја остварил најголемата победа на Наполи во меѓународните натпреварувања (изедначена со онаа Наполи-[[ФК Влазнија Скадар|Влазнија]] 5-0 во [[Куп на УЕФА 2008-2009|Купот на УЕФА 2008-2009]]), како и нивната најголема победа на гостински терен во нивната клупска историја.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/04-10-2022/ajax-napoli-1-6-doppietta-raspadori-lorenzo-zielinski-kvara-simeone-450484915452.shtml|title=Anche in Champions il Napoli è una meraviglia: va sotto ma poi ne segna 6 all'Ajax!|date=4 октомври 2022}}</ref> Единаесет дена подоцна, со тесната победа над Рома (0-1), Спалети го изедначил најголемиот број на последователни добиени натпревари на Наполи помеѓу првенството и куповите (11), рекорд поставен од поранешниот тренер [[Отавио Бјанки]] во [[ФК Наполи сезона 1986-1987|сезоната 1986-1987]], годината во која Наполи го освоил своето прво [[Скудето]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2022/10/24/news/spalletti_napoli_marcia_da_record-371470551/|title=Napoli, Spalletti e una marcia da record: 11 vittorie di fila, come nell'anno del primo scudetto|date=24 октомври 2022}}</ref> Овој рекорд бил надминат на 26 октомври, благодарение на успехот со 3-0 над {{Fb team (N) Rangers}} во групната фаза на Лигата на шампионите.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/26-10-2022/napoli-rangers-3-0-doppietta-simeone-ostigard-450824821020.shtml|title=Il Napoli è sempre uno spettacolo: 3-0 ai Rangers. Ma per il primo posto...|date=26 октомври 2022}}</ref> Серијата позитивни резултати (17) била прекината на 1 ноември, за време на натпреварот против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], кој завршил со резултат од 2-0 во корист на Англичаните, но кој немал никакво влијание врз пласманот во групата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/01-11-2022/champions-liverpool-napoli-2-0-spalletti-primo-girone-450914221532.shtml|title=Napoli, ko che non fa male: il Liverpool ne segna due nel finale, ma Spalletti è primo|date=1 ноември 2022}}</ref> На 12 ноември, благодарение на победата од 3-2 на домашен терен против Удинезе, тие стигнале до единаесет последователни победи во Серија А, надминувајќи го клупскиот рекорд поставен во [[Серија А 2017-2018|сезоната 2017-2018]] кога клубот бил предводен од [[Маурицио Сари]] (10).<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/12-11-2022/napoli-udinese-3-2-decidono-gol-osimhen-zielinski-ed-elmas-4501081406591.shtml|title=Il Napoli è irresistibile: 11 vittorie consecutive. Ma che paura nel finale con l'Udinese|date=12 ноември 2022}}</ref> Првиот пораз во лигата дошол на 4 јануари 2023 година против Интер, кој го добил натпреварот со 1-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/04-01-2023/inter-napoli-1-0-gol-dzeko-4501815529883.shtml|title=Dzeko, capocciata al Napoli. L'Inter riapre la corsa scudetto|date=4 јануари 2023}}</ref> На 13 јануари, тимот на Спалети го победил Јувентус со 5-1; последниот пат, кога ''„партенопеите“'' постигнале пет гола против тимот од Торино било во 1990 година, за време на натпреварот од [[Суперкуп на Италија 1990|Суперкупот на Италија]], кој завршил со истиот резултат.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/13-01-2023/napoli-juve-5-1-osimhen-2-kvaratskhelia-maria-rrahmani-elmas-4501949709248.shtml|title=Kvara e Osimhen schiantano la Juve. Il Napoli vola a +10 e spacca il campionato|date=13 јануари 2023}}</ref> Сепак, само пет дена подоцна, Наполи шокантно бил елиминиран од [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|Купот на Италија]] од страна на {{Fb team (N) Cremonese}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/17-01-2023/coppa-italia-napoli-cremonese-finisce-rigori-4502012995473.shtml|title=Clamoroso al Maradona: il Napoli piange, Cremonese avanti ai rigori. Ballardini, che prima!|date=17 јануари 2023}}</ref> На 21 јануари, благодарение на победата на гости против {{Fb team (N) Salernitana}} (0-2), тој станал тренерот со најмногу добиени натпревари во историјата на Серија А (276) во ерата на три бода за победа.<ref name="recordvittorie">{{Cite web|url=https://www.calcioinpillole.com/napoli-arriva-un-grande-record-per-luciano-spalletti-il-dato/|title=Napoli, Luciano Spalletti conquista un grande primato: il dato|date=21 јануари 2023}}</ref> На 17 февруари, за време на победата од 0-2 на гости кај {{Fb team (N) Sassuolo}},<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmattino.it/sport/sscnapoli/sassuolo_napoli_0_2_diretta_risultato_gol-7236809.html|title=Sassuolo-Napoli 0-2: dominio anche a Reggio Emilia, si vola a + 18|date=17 февруари 2023}}</ref> го достигнал 1000-тиот натпревар кој го водел од клупата во кариерата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/storie/17-02-2023/spalletti-1000-panchine-allenatore-empoli-napoli-460271531210/|title=Dall'Empoli al Napoli passando per Inter e Roma: Spalletti diventa mister 1000 panchine|date=17 февруари 2023}}</ref> На 15 март, благодарение на победата од 3-0 на домашен терен над Ајнтрахт Франкфурт (вкупен резултат 5-0), Наполи се пласирал во четвртфиналето на Лигата на шампионите, подвиг што никогаш претходно клубот не го остварил.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/15-03-2023/champions-league-napoli-eintracht-3-0-doppietta-osimhen-rigore-zielinski-460684672680.shtml|title=Il Napoli si diverte, Osimhen di più: comodo tris all'Eintracht, Spalletti ai quarti|date=15 март 2023}}</ref> Европската кампања завршила во четвртфиналето, каде што Милан ги совладал ''„аѕурите“'' со вкупен резултат 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/18-04-2023/napoli-milan-1-1-gol-giroud-osimhen-rossoneri-semifinale-champions-4601192233349.shtml|title=Delirio Milan: fa 1-1 a Napoli e vola in semifinale di Champions!|date=18 април 2023}}</ref> На 4 мај, благодарение на ремито во гости против Удинезе (1-1), тој го освоил своето прво скудето во кариерата на дури пет кола пред крајот,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/04-05-2023/scudetto-napoli-campione-d-italia-la-terza-volta-4601354295987.shtml|title=Napoli, finalmente festa: campione d'Italia per la terza volta!|date=4 мај 2023}}</ref> станувајќи најстариот тренер кој ја освоил титулата, со 64 години и 58 дена;<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://gianlucadimarzio.com/it/napoli-spalletti-record-scudetto-serie-a-news-2023|title=Napoli, Luciano Spalletti è l'allenatore più anziano di sempre a vincere lo Scudetto|date=5 мај 2023}}</ref> за ''„партенопеите“'', ова било трето Скудето во нивната клупска историја, 33 години по [[Серија А 1989-1990|претходното]].<ref>{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/speciale-scudetto/notizie/napoli-scudetto-campione-italia-2023-7b109ff8-e66f-11ed-9136-d5229c509a57.shtml|title=Il Napoli ha vinto lo scudetto: è Campione d’Italia 33 anni dopo Maradona. De Laurentiis: «Vittoria assieme»|date=4 мај 2023}}</ref> На крајот од сезоната, Спалети ја освоил наградата за [[Серија А награди#Најдобар тренер|најдобар тренер во Серија А]].<ref>{{Cite web|url=https://www.legaseriea.it/it/media/serie-a/serieas.hiwaymedia.it/media/serie-a/il-coach-of-the-season-2022-2023|title=IL COACH OF THE SEASON 2022/2023|access-date=01 giugno 2023|dead-link=yes}}</ref> По завршувањето на победничката сезоната во Серија А, тренерот ја објавил својата одлука да не ја продолжи својата авантура со Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/napoli/2023/05/29-108347676/napoli_spalletti_sono_stanco_mi_fermo_un_anno_e_non_cambio_idea_|title=Napoli, Spalletti lascia: "Sono stanco, mi fermo un anno" e svela il motivo|date=29 мај 2023}}</ref> ===Италија=== [[File:Norway Italy - June 2025 A 44.jpg|thumb|Спалети (десно) како селектор на {{NazNB|FUrep|ITA}} во 2025, заедно со шефот на делегацијата [[Џанлујџи Буфон]] и својот асистент [[Марко Доменикини]]]] На 18 август 2023 година, тој бил официјално назначен за нов селектор на [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската фудбалска репрезентација]] почнувајќи од 1 септември, заменувајќи го [[Роберто Манчини]] кој поднел оставка.<ref>{{Cite web|url=https://figc.it/it/nazionali/news/luciano-spalletti-%C3%A8-il-nuovo-commissario-tecnico-della-nazionale-gravina-il-suo-entusiasmo-e-la-sua-competenza-saranno-fondamentali/|title=Luciano Spalletti è il nuovo Commissario Tecnico della Nazionale. Gravina: "Il suo entusiasmo e la sua competenza saranno fondamentali"|date=18 август 2023}}</ref> Своето деби на клупата го имал на 9 септември, во ремито 1-1 против {{NazNB|FUrep|MKD}}, во натпревар од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/09-09-2023/macedonia-italia-1-1-gol-di-immobile-e-bardhi.shtml|title=Macedonia ancora indigesta, l'Italia pareggia 1-1 e Spalletti si gioca tutto a Milano|date=9 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 12 септември, дошла првата победа како селектор на ''„аѕурите“'', на Сан Сиро против {{NazNB|FUrep|UKR}} со 2-1.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/12-09-2023/italia-ucraina-2-1-doppietta-frattesi-spalletti-prima-vittoria.shtml|title=L'Italia batte l'Ucraina con super Frattesi: prima gioia azzurra per Spalletti|date=12 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 20 ноември, благодарение на ремито на гостински терен во реваншот против Украина (0-0), Спалети успеал да и обезбеди квалификација на Италија за Европското првенство во [[Германија]].<ref>{{cite web |url=https://www.adnkronos.com/sport/diretta-ucraina-italia-match-decisivo-per-euro-2024_5LugdDGkAkUy0xCZV58Pwr|title=Ucraina-Italia 0-0, Nazionale di Spalletti qualificata a Euro 2024|date=20 ноември 2023|access-date=21 ноември 2023}}</ref> Европското првенство, сепак, се покажало како разочарувачко: откако избраниците на Спалети едвај ја поминале [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групната фаза]], победувајќи ја {{NazNB|FUrep|ALB}} со 2-1,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/15-06-2024/italia-albania-bastoni-barella-bajrami-partita-europei-2024.shtml|title=Bajrami ci spaventa, poi Bastoni e Barella ribaltano l'Albania. Italia, è un bell'esordio|date=15 јуни 2024}}</ref> губејќи со 0-1 против {{NazNB|FUrep|ESP}}<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/20-06-2024/spagna-italia-autogol-calafiori-europei-2024.shtml|title=Italia, che lezione dalla Spagna: la Roja domina per 94', Azzurri k.o. per un autogol di Calafiori|date=20 јуни 2024}}</ref> и играјќи нерешено 1-1 со израмнувачки погодок во последните минути против {{NazNB|FUrep|HRV}},<ref>{{Cite web|url=https://tg24.sky.it/sport/2024/06/24/italia-croazia-europei-risultato-gol|title=Euro 2024, Italia-Croazia 1-1: segna Zaccagni, azzurri conquistano ottavi al 98'. VIDEO|date=24 јуни 2024}}</ref> турнирот за италијанците завршил во осминафиналето елиминирани од {{NazNB|FUrep|SUI}}, која победила со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/29-06-2024/svizzera-italia-2-0-gol-di-freuler-e-vargas-spalletti-fuori-dall-europeo.shtml|title=L'Italia perde la faccia! La Svizzera passeggia e vince 2-0, Azzurri fuori dall'Europeo|date=29 јуни 2024}}</ref> Во [[УЕФА Лига на нации 2024-2025|2024-2025]] изданието на [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]], Италија ја завршила групата на второто место, зад {{NazNB|FUrep|FRA}}, но потоа била елиминирана од натпреварувањето во четвртфиналето од {{NazNB|FUrep|GER}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/03/23/nations-league-germania-italia-3-3-azzurri-eliminati_0faa26aa-7188-49e6-ac28-bc6f7a8e0e77.html|title=Nations League: Germania-Italia 3-3, azzurri eliminati|access-date=2025-06-08}}</ref> Во последователните [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА)|квалификации]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] ''„аѕурите“'' биле сместени во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И]], заедно со {{NazNB|FUrep|NOR}}, {{NazNB|FUrep|ISR}}, {{NazNB|FUrep|EST}} и {{NazNB|FUrep|MDA}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.olympics.com/it/notizie/italia-qualificazioni-mondiali-calcio-2026-programma-calendario-avversarie-dove-vedere|title=Italia alle qualificazioni dei Mondiali di calcio 2026: programma, calendario, avversarie}}</ref> Италија го загубила својот прв квалификациски натпревар со 3-0 од Норвешка во [[Осло]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/qualificazioni-mondiali-2026/norvegia-italia-3-0-esordio-da-incubo-crollo-oslo_99278432-202502k.shtml|title=Qualificazioni Mondiali, Norvegia-Italia 3-0: esordio da incubo per gli Azzurri, crollo totale a Oslo}}</ref> Два дена по поразот, на 8 јуни 2025 година, самиот Спалети на прес-конференција објавил дека ќе биде отпуштен по крајот на следниот натпревар против Молдавија,<ref>{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/italia-moldova-sarà-lultima-partita-da-ct-della-nazionale-di-luciano-spalletti-voglio-chiudere-con-una-vittoria/|title=Italia-Moldova sarà l'ultima partita da Ct della Nazionale di Luciano Spalletti: "Voglio chiudere con una vittoria"|date=2025-06-08|access-date=2025-06-08}}</ref> добиен со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/maratona/2025/06/calcio-qualificazioni-mondiali-2026-italia-moldavia-ultima-spalletti-diretta-rai1-e-streaming-rainews-it-highlights-gol-cronaca-testuale-cadb3dc6-8d63-44bf-a1e8-824a7c64a11f.html|title=L'Italia batte 2 a 0 la Moldavia, congedo triste per Spalletti|date=2025-06-09|access-date=2025-06-13}}</ref> Тосканскиот тренер го завршил своето селекторско искуство на чело на националниот тим по 24 натпревари, со резултат од 12 победи, 6 нерешени и 6 порази.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/italia-si-chiude-l-era-spalletti-da-skopje-a-oslo-storia-di-un-amore-mai-nato_99355602-202502k.shtml|title=Italia, si chiude l'era Spalletti: da Skopje a Oslo, storia di un amore mai nato|date=8 јуни 2025|access-date=9 јуни 2025}}</ref> === Јувентус === По отпуштањето на [[Игор Тудор]], на 30 октомври 2025 година, тој станал нов тренер на Јувентус, потпишувајќи договор со важност до крајот на [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сезоната]].<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2025/10/31/news/spalletti_juventus_ufficiale-424949566/|title=Spalletti e la Juventus ripartono insieme: “Scriviamo la storia”|date=31 октомври 2025|access-date=31 октомври 2025}}</ref> Неговото деби на клупата на ''„бјанконерите“'' дошло два дена подоцна, во натпреварот од [[Серија А 2025-2026|првенството]] добиен со 1-2 во гости против Кремонезе.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-11-2025/cremonese-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Kostic e Cambiaso lanciano la Juve di Spalletti, alla Cremonese non basta Vardy|date=1 ноември 2025|access-date=1 ноември 2025}}</ref> Три дена подоцна, го имал своето деби со Јувентус во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]], со нерешен резултат 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Sporting Lisboa}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/04-11-2025/juve-sporting-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve ritrova un grande Vlahovic, ma con lo Sporting è solo 1-1. E la Champions resta dura|date=4 ноември 2025|access-date=4 ноември 2025}}</ref> Почетокот бил карактеризиран со одлични резултати и одлична игра, особено помеѓу декември и јануари.<ref>{{Cite web|author=Emanuele Gamba|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2026/01/08/news/juventus_spalletti_recupero_punti_juve-425081268/|title=La psicologia di Spalletti ha risollevato la Juve|access-date=27 јануари 2026|date=7 декември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/juventus-spalletti-statistiche-champions-rinnovo-contratto_108343882-202602k.shtml|title=Punti, gioco e capitali rivalutati: ecco perché Spalletti è l'uomo giusto per il presente e il futuro Juve|access-date=27 јануари 2026|date=27 јануари 2026}}</ref> Екипата претрпела мал пад во однос на резултатите во февруари, сепак, првата посериозна криза дошла со елиминациите, во четвртфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|Купот на Италија]] од {{Fb team (N) Atalanta}} (натпреварот бил изгубен со 3-0)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Atalanta/05-02-2026/atalanta-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-coppa-italia.shtml|title=Atalanta-show, Juve shock: Spalletti ne prende tre, Dea in semifinale di Coppa Italia|date=5 февруари 2026|access-date=6 февруари 2026}}</ref> и во плејоф рундата на Лигата на шампионите од {{Fb team (N) Galatasaray}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-02-2026/galatasaray-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=Juve, è una figuraccia storica: il Galatasaray la schianta 5-2, ora per gli ottavi servirà un'impresa|date=17 февруари 2026|access-date=26 февруари 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-02-2026/juventus-galatasaray-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve rimonta il Gala e si illude, poi crolla ai supplementari: Spalletti è fuori dalla Champions|date=25 февруари 2026|accesso=26 февруари 2026}}</ref> На 10 април 2026 година, додека тимот во тоа време бил петти на табелата и во полн ек во трката за Лигата на шампионите, тој го обновил договорот до 30 јуни 2028 година.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/rinnovo-luciano-spalletti-2028|title=Luciano Spalletti rinnova con la Juventus fino al 2028|date=10 април 2026|access-date=10 април 2026}}</ref> И покрај тоа што во поголемиот дел од сезоната Јувентус бил меѓу првите четири, во претпоследното коло со поразот од 0-2 од Фјорентина на [[Стадион Јувентус|домашен терен]],<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-05-2026/juve-fiorentina-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Harakiri Juve: sprofonda in casa con la Fiorentina, Spalletti è sesto. Per la Champions serve un miracolo|date=17 мај 2026|access-date=24 мај 2026}}</ref> паднале на шесттото место, позиција на која и го завршиле првенството, што резултирало со неуспех да се квалификуваат за следната сезона во [[УЕФА Лига на шампиони 2026-2027|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|author=Fabio Russo|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/24-05-2026/torino-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Juve, niente miracolo: un bel Toro rimonta, Spalletti va in Europa League|date=24 мај 2026|access-date=25 мај 2026}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 1982-1983 || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1983-1984 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1984-1985 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- !colspan="3"| Вкупно Кастелфјорентино || ? || ? || || - || - || || - || - || || - || - || ? || ? |- | [[ФК Ентела Бакеца сезона 1985-1986|1985-1986]] || {{flagsport|ITA}} [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] || [[Серија Ц2 1985-1986|Ц2]] || 27 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1985-1986|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 27+ || 2+ |- | [[Специја Калчо сезона 1986-1987|1986-1987]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Spezia}} || [[Серија Ц1 1986-1987|Ц1]] || 31 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1986-1987|КИ-Ц]] || 8 || 2 || - || - || - || - || - || - || 39 || 4 |- | [[Специја Калчо сезона 1987-1988|1987-1988]] || [[Серија Ц1 1987-1988|Ц1]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1987-1988|КИ-Ц]] || 7 || 1 || - || - || - || - || - || - || 39 || 2 |- | [[Специја Калчо сезона 1988-1989|1988-1989]] || [[Серија Ц1 1988-1989|Ц1]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 1988-1989|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1988-1989|КИ-Ц]] || 5+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 3 |- | [[Специја Калчо сезона 1989-1990|1989-1990]] || [[Серија Ц1 1989-1990|Ц1]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1989-1990|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1989-1990|КИ-Ц]] || 1+3 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 28 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Специја || 120 || 7 || || 26 || 4 || || - || - || || - || - || 146 || 11 |- | [[ФК Вијареџо сезона 1990-1991|1990-1991]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Вијареџо|Вијареџо]] || [[Серија Ц2 1990-1991|Ц2]] || 29 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1990-1991|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 29+ || 1+ |- | [[ФК Емполи сезона 1991-1992|1991-1992]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1991-1992|Ц1]] || 31 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1991-1992|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1991-1992|КИ-Ц]] || 2+3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 1 |- | [[ФК Емполи сезона 1992-1993|1992-1993]] || [[Серија Ц1 1992-1993|Ц1]] || 22 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 1992-1993|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1992-1993|КИ-Ц]] || 1+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 24 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 53 || 3 || || 7 || 0 || || - || - || || - || - || 60 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 229+ || 13+ || || 33+ || 4+ || || - || - || || - || - || 262+ || 17+ |} ==Тренерска статистика== ====Клубови==== ''Статистиката е ажурирана на 9 август 2026.'' {|class="wikitable" style="font-size:85%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Емполи сезона 1993-1994|апр.-јун. 1994]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1993-1994|Ц1]] || 6+2<ref name="play-out">Плејаут.</ref> || 1+1<ref name="play-out"/> || 2+1<ref name="play-out"/> || 3+0 || [[Фудбалски куп на Италија 1993-1994|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1993-1994|КИ-Ц]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|8|2|3|3}} || ''наз. <small>(16.)</small>'', крај 17. место |- | [[ФК Емполи сезона 1995-1996|1995-1996]] || [[Серија Ц1 1995-1996|Ц1]] || 34+3<ref name="play-off">Плејоф.</ref> || 17+3<ref name="play-off"/> || 11+0 || 6+0 || '''[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1995-1996|КИ-Ц]]''' || 14 || 9 || 4 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|51|29|15|7}} || 3. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1996-1997|1996-1997]] || [[Серија Б 1996-1997|Б]] || 38 || 17 || 13 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 1996-1997|КИ]] || 3 || 1 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|41|18|14|9}} || 2. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1997-1998|1997-1998]] || [[Серија А 1997-1998|А]] || 34 || 10 || 7 || 17 || [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|10|8|18}} || 13. место |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 117 || 49 || 34 || 34 || || 19 || 10 || 6 || 3 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|136|59|40|37}} || |- | [[ФК Сампдорија сезона 1998-1999|авг.-дек. 1998, фев.-јун. 1999]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Sampdoria}} || [[Серија А 1998-1999|А]] || 28 || 9 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 1998-1999|КИ]] || 4 || 1 || 1 || 2 || [[Интертото куп 1998|ИК]] || 6 || 4 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|38|14|8|16}} || ''отп. <small>(14.)</small>'', ''наз. <small>(16.)</small>'', к. 16. {{fall}} (И) |-0 | [[ФК Венеција сезона 1999-2000|1999-фев. 2000]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Venezia}} || [[Серија А 1999-2000|А]] || 17 || 4 || 3 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 1999-2000|КИ]] || 6 || 2 || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|23|6|6|11}} || ''отп. <small>(17.)</small>'', ''наз. <small>(17.)</small>'', ''отп. <small>(13.)</small>'' |- | [[Удинезе Калчо сезона 2000-2001|мар.-јун. 2001]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2000-2001|А]] || 11 || 2 || 4 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Интертото куп 2000|ИК]]+[[Куп на УЕФА 2000-2001|КУ]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - {{WDL|11|2|4|5}} || ''наз. <small>(12.)</small>'', крај 12. место |- | [[Анкона Калчо сезона 2001-2002|јан.-јун. 2002]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Ancona}} || [[Серија Б 2001-2002|Б]] || 20 || 8 || 5 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|20|8|5|7}} || ''наз. <small>(14.)</small>'', крај 8. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2002-2003|2002-2003]] || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2002-2003|А]] || 34 || 16 || 8 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2002-2003|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|17|8|11}} || 6. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Серија А 2003-2004|А]] || 34 || 13 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2003-2004|КИ]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[Куп на УЕФА 2003-2004|КУ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|40|16|12|12}} || 7. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2004-2005|2004-2005]] || [[Серија А 2004-2005|А]] || 38 || 17 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2004-2005|КИ]] || 6 || 2 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2004-2005|КУ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari">Во квалификациските рунди.</ref> || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|46|20|12|14}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Удинезе || 117 || 48 || 34 || 35 || || 12 || 5 || 2 || 5 || || 4 || 2 || 0 || 2 || || - || - || - || - {{WDLtot|133|55|36|42}} || |- | [[ФК Рома сезона 2005-2006|2005-2006]] || rowspan="5"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2005-2006|А]] || 38 || 19 || 12 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|КИ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2005-2006|КУ]] || 10<ref name="2 nei turni preliminari">2 во квалификациските кола.</ref> || 6 || 2 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|56|29|15|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2006-2007|2006-2007]] || [[Серија А 2006-2007|А]] || 38 || 22 || 9 || 7 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|КИ]]''' || 8 || 5 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2006-2007|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2006|СИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|57|32|13|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2007-2008|2007-2008]] || [[Серија А 2007-2008|А]] || 38 || 24 || 10 || 4 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|КИ]]''' || 7 || 4 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || '''[[Суперкуп на Италија 2007|СИ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|34|14|8}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]] || [[Серија А 2008-2009|А]] || 38 || 18 || 9 || 11 || [[Фудбалски куп на Италија 2008-2009|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2008|СИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|49|23|11|15}} || 6. место |- | [[ФК Рома сезона 2009-2010|јул.-авг. 2009]] || [[Серија А 2009-2010|А]] || 2 || 0 || 0 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2009-2010|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/> || 3 || 1 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|6|3|1|2}} || ''оставка (20. место)'' |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2010|2010]] || rowspan="5"|{{flagsport|RUS}}<br>{{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} || '''[[Премиер лига на Русија 2010|ПЛ]]''' || 30 || 20 || 8 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Русија 2009-2010|КР]]''' || 4 || 4 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|34|24|8|2}} || '''1. место''' |- |rowspan=2| [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan="2"| '''[[Премиер лига на Русија 2011-2012|ПЛ]]''' || 30 || 17 || 10 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2010-2011|КР]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2010-2011|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2010-2011|ЛЕ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 2+8 || 1+0 || 1+2 || '''[[Суперкуп на Русија 2011|СР]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|49|31|11|7}} || rowspan="2"|'''1. место''' |- || 14 || 7 || 6 || 1 || [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2011-2012|ЛШ]] || 8 || 3 || 3 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|23|10|9|4}} |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Премиер лига на Русија 2012-2013|ПЛ]] || 30 || 18 || 8 || 4 || [[Фудбалски куп на Русија 2012-2013|КР]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2012-2013|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 1+0 || 3+2 || [[Суперкуп на Русија 2012|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|45|24|10|11}} || 2. место |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2013-2014|2013-мар. 2014]] || [[Премиер лига на Русија 2013-2014|ПЛ]] || 20 || 12 || 5 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2013-2014|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 11<ref name="2 nei turni preliminari"/> || 5 || 3 || 3 || [[Суперкуп на Русија 2013|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|33|17|8|8}} || ''отп. (2. место)'' |- !colspan="3"|Вкупно Зенит Санкт Петербург || 124 || 74 || 37 || 13 || || 14 || 9 || 1 || 4 || || 43 || 22 || 8 || 13 || || 3 || 1 || 0 || 2 {{WDLtot|184|106|46|32}} || |- | [[ФК Рома сезона 2015-2016|јан.-мај 2016]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2015-2016|А]] || 19 || 14 || 4 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 2 || 0 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|21|14|4|3}} || ''наз. <small>(5.)</small>'', крај 3. место |- | [[ФК Рома сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 38 || 28 || 3 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2016-2017|ЛЕ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 0+5 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+3 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+2 || - || - || - || - || - {{WDL|54|36|7|11}} || 2. место |- !colspan="3"|Вкупно Рома|| 211 || 125 || 47 || 39 || || 29 || 17 || 5 || 7 || || 56 || 28 || 12 || 16 || || 3 || 1 || 1 || 1 {{WDLtot|299|171|65|63}} || |- | [[ФК Интер сезона 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Inter}} || [[Серија А 2017-2018|А]] || 38 || 20 || 12 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|40|20|13|7}} || 4. место |- | [[ФК Интер сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 38 || 20 || 9 || 9 || [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 2 || 1 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 2+1 || 2+1 || - || - || - || - || - {{WDL|50|25|13|12}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Интер || 76 || 40 || 21 || 15 || || 4 || 1 || 2 || 1 || || 10 || 4 || 3 || 3 || || - || - || - || - {{WDLtot|90|45|26|19}} || |- | [[ФК Наполи сезона 2021-2022|2021-2022]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Napoli}} || [[Серија А 2021-2022|А]] || 38 || 24 || 7 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига Европа 2021-2022|ЛЕ]] || 8 || 3 || 2 || 3 || - || - || - || - || - {{WDL|47|27|9|11}} || 3. место |- | [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] || '''[[Серија А 2022-2023|А]]''' || 38 || 28 || 6 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|КИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|49|35|8|6}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Наполи || 76 || 52 || 13 || 11 || || 2 || 0 || 1 || 1 || || 18 || 10 || 3 || 5 || || - || - || - || - {{WDLtot|96|62|17|17}} || |- | [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|окт. 2025-2026]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}}|| [[Серија 2025-2026|А]] || 29 || 15 || 9 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || 7 || 4 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|38|20|11|7}} || ''наз <small>(8.)</small>'', крај 6. место |- | [[ФК Јувентус сезона 2026-2027|2026-2027]] || [[Серија 2026-2027|А]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2026-2027|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|ЛЕ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|0|0|0|0}} || ''во тек'' |- !colspan="3"|Вкупно Јувентус || 29 || 15 || 9 || 5 || || 2 || 1 || 0 || 1 || || 7 || 4 || 2 || 1 || || - || - || - || - {{WDLtot|38|20|11|7}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 815 || 424 || 210 || 181 || || 92 || 46 || 21 || 25 || || 144 || 74 || 28 || 42 || || 6 || 2 || 1 || 3 {{WDLtot|1057|546|260|251}} || |} ====Репрезентации==== ==Титули== ===Тренер=== ====Клупски==== =====Емполи===== *'''{{симбол2|Coccarda Coppa Italia LegaPro.svg}} [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Куп на Италија Серија Ц]]''' : 1 : 1995-1996 =====Рома===== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : 2006-2007, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' : 1 : 2007 =====Зенит Санкт Петербург===== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2010, 2011-2012 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 1 : 2011 =====Наполи===== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/spalletti-luciano/profil/trainer/517 Лучано Спалети на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/allenatori/33-Spalletti_Luciano Лучано Спалети на tuttocalciatori] {{Состав на Јувентус}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2024}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Наполи}} {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спалети, Лучано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Специја]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Тренери на ФК Венеција]] [[Категорија:Тренери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Тренери на ФК Анкона]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Селектори на италијанската фудбалска репрезентација]] dc3n42c1r65o8ztdek3v6hdmcshs2n2 5606913 5606911 2026-08-09T21:56:46Z Carshalton 30527 /* Тренерска статистика */ 5606913 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лучано Спалети | image = [[Податотека:Luciano Spalletti 2024.jpg|250px]] | caption = | fullname = Лучано Спалети<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=2020-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |url-status=dead }}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|1959|3|7|df=y}} | cityofbirth = [[Черталдо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} (тренер) | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 1993 <small>(34 г.)</small> | youthyears1 = 1973–1975 |youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | youthyears2 = 1975–1978 |youthclubs2 = {{симбол2|Bisection vertical White HEX-FF0000.svg}} Алабастри Волтера | youthyears3 = 1978–1982 |youthclubs3 = {{Fb team Cuoiopelli}} | years1 = 1982–1985 |caps1 = ? |goals1 = ? |clubs1 = {{Fb team Castelfiorentino}} | years2 = 1985–1986 |caps2 = 27 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Entella Bacezza}} | years3 = 1986–1990 |caps3 = 120 |goals3 = 7 |clubs3 = {{Fb team Spezia}} | years4 = 1990–1991 |caps4 = 29 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Viareggio}} | years5 = 1991–1993 |caps5 = 53 |goals5 = 3 |clubs5 = {{Fb team Empoli}} | manageryears1 = 1993–1994 |managerclubs1 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears2 = 1994 |managerclubs2 = {{Fb team Empoli}} | manageryears3 = 1994–1995 |managerclubs3 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 1995–1998 |managerclubs4 = {{Fb team Empoli}} | manageryears5 = 1998–1999 |managerclubs5 = {{Fb team Sampdoria}} | manageryears6 = 1999–2000 |managerclubs6 = {{Fb team Venezia}} | manageryears7 = 2001 |managerclubs7 = {{Fb team Udinese}} | manageryears8 = 2002 |managerclubs8 = {{Fb team Ancona}} | manageryears9 = 2002-2005 |managerclubs9 = {{Fb team Udinese}} | manageryears10 = 2005-2009 |managerclubs10 = {{Fb team Roma}} | manageryears11 = 2009-2014 |managerclubs11 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | manageryears12 = 2016-2017 |managerclubs12 = {{Fb team Roma}} | manageryears13 = 2017-2019 |managerclubs13 = {{Fb team Inter}} | manageryears14 = 2021-2023 |managerclubs14 = {{Fb team Napoli}} | manageryears15 = 2023-2025 |managerclubs15 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears16 = 2025- |managerclubs16 = {{Fb team Juventus}} }} '''Лучано Спалети''' (роден на {{рн|7|март|1959}}, во [[Черталдо]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Моментално ја води екипата на {{Fb team (N) Juventus}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref> ==Биографија== Оженет е со Тамара, која е родена во [[Карпи]] а ја запознал во [[Ла Специја]]. Со неа имаат три деца.<ref>{{Cite web|url=https://www.spazionapoli.it/2021/10/04/spalletti-moglie-tamara/|titolo=Spalletti moglie, la storia di come si sono conosciuti Luciano e Tamara|date=4 октомври 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dilei.it/lifestyle/luciano-spalletti-chi-e-la-sua-compagna-tamara-e-quanti-figli-hanno/1309184/|title=Luciano Spalletti, chi è la sua compagna Tamara e quanti figli hanno|date=18 јуни 2021}}</ref> Тој имал брат по име Марчело, седум години постар, кој починал на 28 мај 2019 година од рак.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/lutto-per-spalletti-e-morto-il-fratello-marcello_1277859-201902a.shtml|title=LUTTO PER SPALLETTI: E' MORTO IL FRATELLO MARCELLO|date=28 мај 2019}}</ref> Од 2023 година, тој е [[Почесен граѓанин|Почесен граѓанин]] на [[Неапол]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/07/napoli-spalletti-cittadinanza-onoraria|title=Spalletti: 'Da oggi sono un official scugnizzo'|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=7 декември 2023|language=it|access-date=7 декември 2023}}</ref><ref>{{YouTube|id=2QKwzbMehTM|title=Cerimonia di conferimento della cittadinanza onoraria a Luciano Spalletti Napoli, 7 dicembre 2023}}</ref> == Играчка кариера == {{dx|[[File:Luciano Spalletti Entella Chiavari 1985-1986.jpg|thumb|upright|left|Спалети со [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] во сезоната 1985-1986]]}} Откако пораснал во младинските тимови на {{Fb team (N) Fiorentina}} и [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]], Спалети го направил своето деби со екипата на [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] во Серија Д. Следната година, тој се преселил во [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]], каде под водството на [[Џан Пјеро Вентура]],<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/14_settembre_30/come-ti-invecchia-calciatore-d4e51c30-48a2-11e4-a045-76c292c97dcc.shtml|title=Come invecchia il calciatore (e anche il mister)|access-date=20 јули 2016}}</ref> тимот стигнал до 5-тото место во [[Серија Ц2 1985-1986|Серија Ц2 првенството]]. Во 1986 година, тој отишол да игра за {{Fb team (N) Spezia}}, новопромовираниот член во Ц1 лигата: во сезоната [[Серија Ц1 1986-1987|1986-1987]], тој придонел за постигнувањето на опстанокот,<ref name=":0"/> додека во следните две сезони [[Серија Ц1 1987-1988|1987-1988]] и [[Серија Ц1 1988-1989|1988-1989]], Специја го освоила 7-мото и 3-тото место, соодветно.<ref name=":0">{{Cite web |url =http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/ |title =Il calciatore - Luciano Spalletti |dead-link =yes |archiveurl =https://web.archive.org/web/20160215215957/http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/|archivedate =15 февруари 2016}}</ref> По една сезона помината во екипата на [[ФК Вијареџо|Вијареџо]], тој се преселил во {{Fb team (N) Empoli}}, каде што ја завршил кариерата на 34-годишна возраст, играјќи го своето последно првенство во сезоната [[Серија Ц1 1992-1993|1992-1993]]. == Тренерска кариера == ===Емполи и Сампдорија=== Во сезоната 1993-1994, тој ја започнал својата кариера како тренер во младинскиот тим на {{Fb team (N) Empoli}}. На шест кола до крајот на [[Серија Ц1 1993-1994|првенството во Серија Ц1]], тој го замени [[Адријано Ломбарди]] како тренер на првиот тим, кој се мачел да излезе од зоната за испаѓање. ''„Аѕурите“'' го завршиле првенството на претпоследното место, спасувајќи се од испаѓање во плејаутот каде што ја совладале {{Fb team (N) Alessandria 1912}}. Следната сезона, Спалети повторно се вратил во младинскиот тим на Емполи, за потоа одново да добие шанса да го тренира првиот тим во [[Серија Ц1 1995-1996]]. Сезоната, полна со успеси, го видела Емполи како го освојува [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Купот на Италија за екипи од Серија Ц]] и да избори промоција во [[Серија Б]] благодарение на победата во финалето на плејофот над {{Fb team (N) Como}}.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/spalletti-carriera-profilo_68622677-202302k.shtml|title=A tutto Spalletti: da Empoli al caso Totti, fino allo scudetto col Napoli|date=18 август 2023|access-date=18 март 2026}}</ref> Во сезоната [[Серија Б 1996-1997|1996-97]], ''„Аѕурите“'' на Спалети, кои неодамна биле промовирани од втората лига, веднаш заработиле промоција во [[Серија А]], една деценија по претходното искуство на Емполи во највисоката лига. Потврден како тренер на тосканците, на своето деби во Серија А ([[Серија А 1997-1998|1997-1998]]), тренерот го одвел тимот на безбедно место, постигнувајќи опстанок на едно коло пред крајот. Откако ги оставил тосканците во првата лига, тој бил повикан да ја предводи {{Fb team (N) Sampdoria}}.<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/10/incredibile_vero_gia_finito_ritiro_ga_0_9807102756.shtml |titolo=Incredibile ma vero: già finito il ritiro blucerchiato |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 јули 1998}}</ref> Отпуштен во декември,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/12/14/mihajlovic-scatenato-fa-esonerare-spalletti.html |title=Mihajlovic scatenato fa esonerare Spalletti |author=Corrado Sannucci |publisher=la Repubblica |date=14 декември 1998|page=40}}</ref> тој бил отповикан помалку од два месеци подоцна, по оставката на [[Дејвид Плат]].<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/ |title=Platt si è dimesso |date=2 февруари 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070609/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Во преостанатите 15 кола од [[Серија А 1998-1999|првенството]], тој освоил 21 бод, но не успеал да избегне испаѓање за лигурскиот клуб.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/maggio/22/Mannini_ora_accusa_Spalletti_Colpa_ga_0_9905227612.shtml|title=Mannini ora accusa Spalletti "Colpa sua se la Samp è in B"|author=Enrico Valente|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 мај 1999}}</ref> ===Венеција, Удинезе и Анкона=== Во следната сезона. тој седнал на клупата на {{Fb team (N) Venezia}},<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/13/Spalletti_Glerean_Stringara_ecco_tecnici_ga_0_9907134664.shtml |title=Da Spalletti a Glerean e Stringara, ecco i tecnici con la nuova "patente"|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=13 јули 1999}}</ref> освојувајќи само една победа во првите два месеци од [[Серија А 1999-2000|Серија А]].<ref>{{cite web |url=http://www.repubblica.it/online/sport/sesta/milan/milan.html|titolo=Il Milan soffre col Cagliari L'Inter finisce ko a Venezia|data=18 ottobre 1999}}</ref> Лошиот почеток предизвикал негово отпуштање од функцијата,<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |title=Via Spalletti, ecco Materazzi |date=2 ноември 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070531/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |archive-date=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> но само привремено, бидејќи по неколку недели тој бил вратен на клупата.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/ |title=Lo stile Venezia |date=29 novembre 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070554/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Сепак, конечното отпуштање се случило во февруари 2000 година.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/ |title=Spalletti esonerato |date=7 февруари 2000 |access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040628233546/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/|archivedate=28 јуни 2004|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/febbraio/08/Zamparini_inventa_esonero_bis_ga_0_0002086370.shtml |title=Zamparini s'inventa l'esonero bis |author=Michele Contessa|author2=Carlo Laudisa |pubblisher=La Gazzetta dello Sport|date=8 февруари 2000}}</ref> По една година неактивност, во март 2001 година, тој бил повикан на клупата на {{Fb team (N) Udinese}} да го замени [[Лујџи Де Канио]]:<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/marzo/20/Udinese_scelto_Spalletti_ga_0_0103205783.shtml |title=L'Udinese ha scelto Spalletti|author=Luca Calamai|author2=Sebastiano Vernazza |author3=Massimo Meroi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 март 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/online/campionato/spalletti/spalletti/spalletti.html |title=Udinese, a Spalletti la panchina di De Canio|date=20 март 2001}}</ref> со 10 освоени бода во 11 кола, фриулијанците ја завршиле сезоната на дванаесеттото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0392_01_2001_0166_0043_4201357/ |title=Il Vicenza vince e retrocede |author=Andrea Iolme|publisher=[[La Stampa]]|date=18 јуни 2001|page=33}}</ref> Заменет од [[Рој Хоџсон]] за следната сезона,<ref>{{cite web|url=https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|title=Roy Hodgson nieuwe trainer van Udinese|author=Tim Vandevelde|date=22 јуни 2001|language=nl|accessdate=2025-11-16|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410055110/https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|url-status=dead}}</ref> во декември 2001 година, бил ангажиран од [[УС Анкона|Анкона]]:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/05/la-doppia-sfida-dell-ex-favo.html|title=La doppia sfida dell'ex Favo|author=Massimo Norrito|publisher=[[la Repubblica (quotidiano)|la Repubblica]]|date=5 јануари 2002|page=13}}</ref> со цел да го одведе клубот на безбедно место во [[Серија Б 2001-2002|Серија Б]],<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Ancona_Spalletti_parte_operazione_salvezza_ga_0_0201073014.shtml|title=Ancona-Spalletti: parte l'operazione salvezza|author=Vito Maggio|author2=Mimmo Cugini|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=7 јануари 2002}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |title=L'allenatore - Luciano Spalletti |dead-link=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215230909/http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |archivedate=15 февруари 2016}}</ref> стигајќи дури до осмото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,41/articleid,0281_01_2002_0149_0043_2407143/anews,true/ |title=ATTACCHI SCATENATI: 36 RETI NELL'ULTIMA GIORNATA |publisher=La Stampa|date=3 јуни 2002|page=41}}</ref> Во летото 2002 година, тој се вратил во Удинезе,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/11/Spalletti_firma_Agostinelli_presenta_ga_0_0206114613.shtml|title=Spalletti firma, Agostinelli si presenta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 јуни 2002}}</ref> за да го освои шесттото место во [[Серија А 2002-2003|првенството]] што му овозможило на клубот пласман во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот н УЕФА]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/udineselazio/udineselazio/udineselazio.html|title=Udinese, vittoria e Uefa|date=24 мај 2003}}</ref> Следната сезона, тој повторно се квалификувал со клубот за [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските турнири]], завршувајќи на седмото место во [[Серија А 2003-2004|првенството]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/maggio/17/Gilardino_gioca_poker_col_Trap_ga_10_0405178605.shtml|titolo=Gilardino gioca a poker col Trap|author=Luigi Garlando|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=17 мај 2004}}</ref> Најдобриот резултат постигнат на клупата на фриулијанците, сепак, било четвртото место во [[Серија А 2004-2005|сезоната 2004-2005]],<ref name=":2" /> подвиг што му го овозможил на Удинезе првото историско учество во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/udinesemilan1/udinesemilan1.html|title=L'Udinese pareggia con il Milan e conquista la zona Champions|date=29 мај 2005}}</ref> ===Рома=== [[File:Luciano_Spalletti.JPG|thumb|upright|left|Спалети со {{Fb team (N) Roma}} во втората половина на 2000-тите]] По завршувањето на тригодишниот период со Удинезе,<ref name=":2" /> тој станал тренер на {{Fb team (N) Roma}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Roma/Primo%20piano/2005/giugno/21spalletti.shtml|title=Spalletti: "Roma, ricominciamo"|date=21 јуни 2005}}</ref> Во текот на својата прва сезона тој остварил 11 последователни победи во [[Серија А 2005-2006|првенството]],<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Lazio/Primo_Piano/2006/02_Febbraio/26/lazioroma.shtml|title=Derby alla Roma: record storico|date=26 февруари 2006}}</ref> кое тимот го завршил на петтото место, пред да биде промовиран на второто место по скандалот ''[[Калчополи]]'';<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/05_Maggio/06/totti.shtml|title=Roma, Spalletti: "Totti in campo dal primo minuto"|date=6 мај 2006}}</ref> во [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|Купот на Италија]] ''„џалоросите“'' стигнале до финалето, каде загубиле од {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml |title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi |date=11 мај 2006}}</ref> Откако се квалификувале за [[Суперкуп на Италија 2006|Суперкупот на Италија]], по службеното доделување на титулата во првенството на ''„нероаѕурите“'', римскиот клуб бил поразен со 4-3 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] и покрај водството од 3 гола.<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 август 2006|p=3}}</ref> Во [[ФК Рома сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], тој го предводел тимот од главниот град до првата квалификација во нивната историја за „нокаут фазата“ на Лигата на шампионите,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/05/RomaVal.shtml|title=Roma promossa senza affanno|author=Gaetano De Stefano|date=5 декември 2006}}</ref> каде го елиминирале {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} во осминафиналето со нерешен резултат дома и победа во гости.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-lione/roma-lione/roma-lione.html|title=Fra Roma e Lione pari senza reti, si deciderà tutto al ritorno|date=21 февруари 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/03_Marzo/06/RomaLione.shtml|title=Roma da impazzire, travolto il Lione|author=Antonino Morici|date=6 март 2007}}</ref> Патот на Рома завршил во четвртфиналето, каде била елиминирана од {{Fb team (N) Manchester United}}, претрпувајќи катастрофален пораз од 7-1 во реваншот кој ја поништил нивната тесна победа постигната во првиот натпревар.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/04/11/champions-league-disfatta-roma-umiliazione-all-old.html|title==Champions League|author=Mattia Chiusano|publisher=la Repubblica|date=11 април 2007|page=56}}</ref> Во [[Серија А 2006-2007|првенството]] тимот го освоил второто место, со 22 бода зад Интер:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/04_Aprile/17/vigiliaroma.shtml|title=Spalletti: "Inter il top, noi una buona squadra"|author=Massimo Cecchini|date=17 април 2007}}</ref> сепак, избраниците на Спалети биле единствениот противник способен да се наметне над ''„нероаѕурите“'', поразувајќи ги со 3-1 на [[Сан Сиро|Стадионот „Џузепе Меаца“]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/04_Aprile/18/interroma.shtml|title=Grande Roma a San Siro, l'Inter rinvia la festa|author=Riccardo Pratesi|date=18 април 2007}}</ref> Одмаздата за скудетото и суперкупот против тимот од Милано се случила во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]], каде што тренерот го освоил првиот трофеј во својата кариера:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/05/10/roma-super-inter-choc-totti.html|title=Roma Super|author=Corrado Sannucci|publisher=la Repubblica |date=10 мај 2007|page=58}}</ref> триумфот од 6-2 во првиот натпревар ја запечатил конечната победа, иако Интер остварил пирова победа од само 2-1 во реваншот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/05_Maggio/18/roma_1805.shtml|title=Notte di delirio a Fiumicino|date=18 мај 2007}}</ref> Тосканскиот тренер дополнително го зголемил својот список на почести на почетокот од [[ФК Рома сезона 2007-2008|следната сезона]], освојувајќи го [[Суперкуп на Италија 2007|Суперкупот на Италија]] повторно против Интер.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml |title=La Supercoppa è della Roma|author=Antonino Morici|date=19 август 2007}}</ref> Рома ја минала групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]] пласирајќи се зад Манчестер Јунајтед,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/08/palpitazione-roma-alla-fine-pari.html|title=Palpitazione Roma, alla fine è pari|autore=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=8 ноември 2007|page=52}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/28/vucinic-fa-il-mattatore-kiev-la-roma.html|title=Vucinic fa il mattatore a Kiev |author=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=28 ноември 2007|page=66}}</ref> потоа победувајќи го {{Fb team (N) Real Madrid}} во осминафиналето со двојна победа од 2-1:<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-real-madrid/roma-real-madrid/roma-real-madrid.html|title=Pizarro-Mancini, e la Roma sogna|date=19 февруари 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/real_roma_0503.shtml |title=Una Roma da impazzire, Real k.o. al Bernabeu (1-2)|author=Riccardo Pratesi |date=5 март 2008}}</ref> елиминацијата повторно дошла во четвртфиналето, пак од Јунајтед.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-manchester/gara-olimpico/gara-olimpico.html|title=Roma, l'Olimpico è stregato|date=1 април 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/champions_league/manchester-roma/roma-fuori/roma-fuori.html|title=La Roma saluta la Champions, giallorossi fuori ma con onore|date=9 април 2008}}</ref> На фронтот [[Серија А 2007-2008|првенство]], по почетното водство, ''„џалоросите“'' биле претекнати од Интер, завршувајќи на второто место.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Catania/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/cataniaroma.shtml|title=Roma, illusione scudetto|author=Stefano Cantalupi|date=18 мај 2008}}</ref> Заостанувајќи три бода на табелата на крајот од првенството,<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/19/Rossi_Campionato_falsato__ga_10_080519065.shtml |title=De Rossi: «Campionato falsato»|author=Alessandro Catapano|author2=Massimo Cecchini |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 мај 2008}}</ref> римскиот тим морал да се задоволи повторно со освојувањето на [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|Купот на Италија]], уште еднаш на сметка на ''„нероаѕурите“''.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa, "rivincita" della Roma sull'Inter |date=24 мај 2008}}</ref> Далеку поразочарувачка од претходните била сезоната [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]], која исто така, започнала со натпревар против тимот од Милано во [[Суперкуп на Италија 2008|Суперкупот на Италија]], загубен на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]]:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa|author=Antonino Morici|date=24 август 2008}}</ref> исклучен од трката за титулата уште на есен поради кризата со резултатите,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/04/spalletti-batti-un-colpo-solo-cosi-la.html|title=Spalletti, batti un colpo: solo così la Roma può ripartire|author=Fabrizio Bocca|publisher=la Repubblica|date=4 novembre 2008|p=19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|title=Rossella Sensi: "Usciremo dalla crisi"|date=12 ноември 2008|access-date=14 декември 2020|date-archive=7 април 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407195605/https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|dead-link=yes}}</ref> римскиот тим успеал да се опорави од тешкиот почеток со пласман во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web |url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d4-0e70932c7763-b69209a604eb-1000/ |title=Spalletti elogia la Roma: "Grande risultato"|author=Marco Calabresi|date=10 декември 2008}}</ref> Сепак во таа рунда, пеналите уште еднаш биле кобни по играчите на Спалети кои на тој начин биле поразени од {{Fb team (N) Arsenal}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Italia_Inghilterra/Primo_Piano/2009/02/24/ArsenalRoma.shtml |title=Van Persie lancia l'Arsenal|author=Stefano Cantalupi|date=24 февруари 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2009/03/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-arsenal/diretta-roma-arsenal/diretta-roma-arsenal.html|titlе=La Roma beffata ai calci di rigore |author=Luigi Panella|date=11 март 2009}}</ref> Конечно ''„џалоросите“'' го завршиле [[Серија А 2008-2009|првенството]] на шесттото место, обезбедувајќи квалификација само за прелиминарните рунди на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|УЕФА Лига Европа]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/31-05-2009/torino-retrocede-b-50472261290.shtml|title=Il Torino retrocede in B, Totti aggancia Boniperti|author=Livia Taglioli|date=31 мај 2009}}</ref> Откако го предводел тимот до плсаман во групната фаза од гореспоменатото натпреварување,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/07/31/totti-scaccia-le-paure-della-roma-gent.html|title=Totti scaccia le paure della Roma|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=31 јули 2009|p=53}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/07/totti-avvia-la-festa-la-roma-esagera.html|title=Totti avvia la festa, la Roma esagera|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=7 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/21/la-solita-roma-senza-difesa-gol-di.html|title=La solita Roma senza difesa|author=Francesca Ferrazza |publisher=la Repubblica|date=21 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/28/roma-troppo-facile-passano-anche-lazio-genoa.html|title=Roma, troppo facile. Passano anche Lazio e Genoa |publisher=la Repubblica|date=28 август 2009|page=65}}</ref> на 1 септември 2009 година, Спалети поднел оставка поради несогласувања со клубот и поразите претрпени во првите кола од [[Серија А 2009-2010|првенството]].<ref>{{cite web |URL=https://www.romatoday.it/sport/spalletti-dimissioni-o-esonero-notizie-aggiornamenti-incontro-sensi.html |title=Spalletti dà l'addio: già oggi l'accordo con Ranieri?|author=Carlo Testimonia |date=1 септември 2009}}</ref> На негово место како нов тренер на Рома бил избран, [[Клаудио Раниери]].<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2009/09/01/intervista_esclusiva_spalletti_dimissioni_roma.html |title=Spalletti si confessa: perché ho lasciato la Roma|date=1 септември 2009|dead-link=yes}}</ref> ===Зенит Санкт Петербург=== [[File:Luciano Spalletti 2012 (cropped).jpg|thumb|Спалети со {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} во 2012]] На 11 декември 2009 година, било официјализирано неговото потпишување со [[Русија|рускиот]] клуб {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2009/12/sport/calcio/calciomercato/spalletti-russia/spalletti-di-nuovo-in-panca/spalletti-di-nuovo-in-panca.html|title=Spalletti, "disoccupato" solo per tre mesi|author=Francesca Ferrazza|date=11 декември 2009|access-date=13 декември 2009}}</ref> На 16 мај 2010 година, тој го освоил [[Фудбалски куп на Русија 2008-2009|Купот на Русија]]<ref>{{cite web|url=http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|titolo=Italian Spalletti leads Zenit to Russian Cup win|language=en|date=16 мај 2010 |dead-link=yes |access-date=16 мај 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519132543/http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|archive-date=19 мај 2010}}</ref> додека, на 14 ноември, тој го освоил [[Премиер лига на Русија 2010|руското првенство]], на две кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|title=Festa Spalletti: è campione di Russia con lo Zenit|date=14 декември 2010|dead-url=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215443/http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|archive-date=4 март 2016}}</ref> На 6 март 2011 година, тој исто така, го освоил и [[Суперкуп на Русија 2011|Суперкупот на Русија]], комплетирајќи ги сите национални трофеи во земјата.<ref>{{cite web|url=https://it.eurosport.yahoo.com/ticker/hub/calcio/index.html?item=2693641|title=Calcio, Supercoppa russa: Zenit-Cska Mosca 1-0|date=6 март 2011}}</ref> По постигнатите резултати, во февруари 2012 година тој го преформулирал договорот со Зенит, преземајќи вистинска улога на „менаџер“ во рамките на клубот.<ref>{{cite web|url=http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|titolo=Luciano Spalletti signs contract extension with Zenit|language=en|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211202759/http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|archivedate=11 февруари 2012}}</ref> На 28 април, тој ја освоил својата втора титула во [[Премиер лига на Русија 2011-2012|рускиот шампионат]] на три кола до крајот.<ref>{{Cite web|author=Lorenzo Nicolini|url=https://www.today.it/sport/zenit-san-pietroburgo-campione-russia-2012.html|title=Russia, Spalletti ancora Zar: lo Zenit è campione|date=29 април 2012}}</ref> Сепак, во [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|Купот на Русија]], нивниот пат завршил во четвртфиналето каде испаднале од {{Fb team (N) Dynamo Moscow}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/notizie/russia-spalletti-fuori-dalla-coppa/294044|title=Russia: Spalletti fuori dalla coppa|date=22 март 2012}}</ref> Во сезоната [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]], тие завршиле втори во [[Премиер лига на Русија 2012-2013|Премиер лигата на Русија]], со два бода зад шампионот {{Fb team (N) CSKA Moscow}}; сепак, на крајот се испоставило дека на Зенит ќе му недостасуваат бодовите од натпреварот загубен службено против Динамо Москва, поради нередите предизвикани од неговите навивачи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/11/22/news/incidenti_a_mosca_zenit_sconfitto_0-3_a_tavolino-47188333/|title=Incidenti a Mosca, Zenit sconfitto 0-3 a tavolino|date=22 ноември 2012}}</ref> На 10 март 2014 година, по разочарувачкиот почеток на сезоната, тој бил отпуштен.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2014/03/11/news/zenit_esonera_spalletti-80709561|title=Russia: lo Zenit esonera Spalletti|date=11 март 2014}}</ref> ===Враќање во Рома=== На 14 јануари 2016 година, Рома го објавила враќањето на Спалети на својата клупа,<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2016/01/luciano-spalletti-torna-alla-guida-della-roma|title=Luciano Spalletti torna alla guida della Roma|date=14 јануари 2016}}</ref> заменувајќи го отпуштениот [[Руди Гарсија]].<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/pallotta-possiamo-vincere-con-spalletti-roma-c-e-chi-rifiuta-di--944231|title=Pallotta: 'Possiamo vincere con Spalletti'. Roma, c'è chi rifiuta di indossare i Gps|date=14 јануари 2016}}</ref> Во втората половина од сезоната, тосканскиот тренер ги водел ''„џалоросите“'' до 46 освоени бода (скор од 14 победи, 4 нерешени и еден пораз); на крајот од [[Серија А 2015-2016|првенството]] ова бил најдобриот просек на бодови/натпревар меѓу сите тренери во Серија А: 2,42 наспроти 2,39 на [[Масимилијано Алегри]] (кој со својот Јувентус го освоил првенството). Тимот од главниот град на крајот од првенството го освоил третото место на табелата со 80 бодови,<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/roma-spalletti-fatto-il-nostro-dovere-complimenti-al-napoli-_1098348-201602a.shtml|title=Roma, Spalletti: "Fatto il nostro dovere, complimenti al Napoli"|access-date=16 мај 2016}}</ref> со што избориле пласман во [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017#Квалификации|квалификациите за Лигата на шампиони]]; во истото натпреварување, но во [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|тековната сезона]], Рома била елиминирана во осминафиналето од подоцнежниот европски шампион, Реал Мадрид.<ref>{{Cite web|url=https://www.forzaroma.info/news-as-roma/champions-roma-eliminata-dal-real-quante-occasioni-sprecate-foto/|title=Champions: Roma eliminata dal Real, ma quante occasioni sprecate – FOTO|author=Marco Cantagalli|date=8 март 2016|access-date=31 јануари 2017}}</ref> Сепак, почнувајќи од почетокот на февруари, голем дел од навивачите на Рома застанале на страната против тренерот поради низа расправии меѓу него и капитенот на тимот, [[Франческо Тоти]], предизвикани од недостатокот на минутажа што му била доделена, а исто така и поради физички проблеми и некои изјави дадени од вториот.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/04/17/news/roma_totti_e_ancora_determinante_ma_spalletti_non_ci_sta-137827259/|title=Roma, Totti è ancora determinante: ma Spalletti non ci sta. Alta tensione e lite tra i due|date=17 април 2016}}</ref><ref>{{Cite web|author=Marco Beltrami|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/cosa-e-successo-tra-totti-e-spalletti-storia-di-un-rapporto-difficile/|title=Cosa è successo tra Totti e Spalletti, storia di un rapporto difficile|date=16 ноември 2020|access-date=31 март 2021}}</ref> Следната сезона започнала за Рома на Спалети со неуспехот тимот да се квалификува во групната фаза од Лигата на шампионите, откако биле елиминирани од {{Fb team (N) Porto}} во плејофот; првиот натпревар завршил со резултат 1-1, но катастрофалниот пораз од 0-3 во реваншот во Рим му пресудил на тимот на Спалети.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2016/08/23/news/roma_battuta_dal_porto-146511389/ |title=Roma-Porto 0-3: disastro giallorosso, addio Champions |date=23 август 2016|access-date=16 февруари 2018}}</ref> Во [[УЕФА Лига Европа 2016-2017|УЕФА Лига Европа]], Рома испаднала во осминафиналето од Олимпик Лион, додека во [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Купот на Италија]] била елиминирани од Лацио во полуфиналето. Во [[Серија А 2016-2017|првенството]] по спектакуларниот дуел со {{Fb team (N) Napoli}}, избраниците на Спалети успеале да го освојат второто место зад {{Fb team (N) Juventus}}, а исто така ги постигнале рекордите за најмногу освоени бодови (87) и најмногу постигнати голови во една сезона на ФК Рома (90), со што Спалети надминал големи тренери од минатото на ''„џалоросите“'', како што се [[Нилс Лидхолм]] и [[Фабио Капело]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2017/05/15/news/roma_spalletti_numeri_totti_futuro-165535491/|title=Roma, Spalletti numeri da record: superati Capello e Liedholm. Ma il futuro è ancora incerto||date=15 мај 2017|access-date=16 февруари 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/roma-campionato-storico-e-record-di-punti-e-goal-realizzati/1iixiqsiclkt91jp8cj07i27h6|title=Roma, campionato 'storico': è record di punti e goal realizzati|access-date=16 февруари 2018}}</ref> На 30 мај 2017 година, тој ја напуштил Рома и бил заменет од [[Еузебио Ди Франческо]].<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/05/si-chiude-il-rapporto-di-lavoro-tra-as-roma-e-luciano-spalletti|title=Si chiude il rapporto di lavoro tra AS Roma e Luciano Spalletti|date=30 мај 2017}}</ref> ===Интер=== [[Податотека:Luciano Spalletti Inter.jpg|thumb|left|Спалети со {{Fb team (N) Inter}} во 2018]] На 9 јуни 2017 година, тој бил официјално претставен како нов тренер на Интер.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|title=Luciano Spalletti è il nuovo allenatore dell'Inter|date=9 јуни 2017|access-date=9 јуни 2017|archive-date=29 јуни 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629063722/https://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2017/06/09/news/spalletti_allenatore_inter-167685070/|title=Inter, ufficiale: Spalletti è il nuovo allenatore|author=Tiziana Cairati|date=9 јуни 2017}}</ref> Во [[Серија А 2017-2018|првенството]] тимот на ''„нероаѕурите“'' забележал одличен почеток,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/10/25/inter-implacabile-e-affannata-una-notte-da-leader-per-spalletti38.html|title=Inter implacabile e affannata una notte da leader per Spalletti|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=25 октомври 2017|page=38}}</ref> толку многу што на почетокот на декември се нашол сам на врвот на табелата и бил сè уште непоразен.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/12/04/lo-scatto-dellinter-con-perisic-che-preferi-spalletti-a-mou40.html|title=Lo scatto dell'Inter con Perisic che preferì Spalletti a Mou|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=4 dicembre 2017|page=40}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|title=Spalletti: "In testa non c'è spazio per rifiatare, restiamo svegli"|date=15 dicembre 2017|access-date=28 април 2018|archive-date=28 април 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428141804/http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|dead-link=yes}}</ref> Сепак, со доаѓањето на зимата, перформансите на тимот претрпеле нагло опаѓање, што предизвикало тие да се лизнат од врвните позиции.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/02/04/news/inter_la_crisi_d_inverno_colpisce_anche_spalletti-188032855/|title=Inter, la "crisi d'inverno" colpisce anche Spalletti|author=Tiziana Cairati|date=4 февруари 2018}}</ref> Четвртото место, последната можна позиција и минималната зацртана [[ФК Интер сезона 2017-2018|сезонска]] цел, била постигната во последното коло, со победата над {{Fb team (N) Lazio}} со 2-3 на гостински терен со што истиот противник бил престигнат на табелата благодарение на подобриот оглед во директните средби:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref> за Интер, ова било нивно враќање во најсилното европско континентално натпреварување по седум години.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/05/20/news/lazio-inter_2-3_rimonta_nel_finale_nerazzurri_in_champions-196933076/|title=Lazio-Inter 2-3: Vecino chiude la rimonta nel finale, nerazzurri in Champions|author=Antonio Farinola|date=20 мај 2018}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|Купот на Италија]], патувањето на ''„нероаѕурите“'' завршило во четвртфиналето со пораз во [[Дерби дела Мадонина|Миланското дерби]] против {{Fb team (N) Milan}}.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Milan/27-12-2017/milan-inter-1-0-cutrone-supplementare-decide-derby-240505807004.shtml|title=Milan-Inter 1-0, Cutrone nel supplementare decide il derby|author=Valerio Clari|date=27 декември 2017}}</ref> Во [[ФК Интер сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] тимот имал лош старт,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/27-08-2018/inter-spalletti-come-de-boer-peggio-solo-radice-290504699835.shtml|title=Inter, Spalletti eguaglia De Boer: peggio solo 35 anni fa|author=Daniele Polidoro|date=27 август 2018}}</ref> пред да постигне серија последователни победи што го вратиле во горните ешалони на табелата;<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2018/11/03/news/inter_genoa_partita_gagliardini_politano-210696305/|title=Inter-Genoa 5-0: show nerazzurro con Gagliardini, Politano, Joao Mario e Nainggolan|date=3 ноември 2018}}</ref> на крајот од првата половина од сезоната, Интер бил трет.<ref>{{cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/notizie/empoli-inter-0-1-keita-fa-l-icardi-un-colpo-biliardo-db1db3ea-0b72-11e9-aa07-eb4c2c5595dd.shtml|title=Empoli-Inter 0-1, Keita blinda il terzo posto|author=Guido De Carolis|date=29 декември 2018}}</ref> Сепак, ''„нероаѕурите“'' доживеале уште еден пад во формата во текот на зимските месеци, но останале во конкуренција за квалификација во најсилното натпреварување на континентот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/17-03-2019/milan-inter-2-3-nerazzurri-vincono-derby-contro-sorpassano-3202284149975.shtml|title=Milan-Inter 2-3: i nerazzurri vincono il derby e contro-sorpassano|author=Alessandra Gozzini|date=17 март 2019}}</ref> Уште еднаш, потребно било да се стигне до последното коло за математички целта да биде остварена: победата од 2-1 на домашен терен против Емполи му овозможила на Интер да го потврди четвртото место од претходната година и да се врати во [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/26-05-2019/pazza-inter-ma-fine-keita-ninja-portano-champions-empoli-b-3301960042956.shtml|title=Pazza Inter, ma alla fine Keita e il Ninja la portano in Champions: Empoli in B|author=Valerio Clari|date=26 мај 2019}}</ref> Во тековната сезона, Интер бил елиминиран уште во групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|Лигата на шампионите]]<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Inter/11-12-2018/inter-psv-1-1-gol-lozano-icardi-nerazzurri-europa-league-3101171061589.shtml|title=Inter-Psv 1-1: gol di Lozano e Icardi, nerazzurri in Europa League|author=Valerio Clari|date=11 декември 2018}}</ref> селејќи се во [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|Лига Европа]], каде пак биле елиминирани од [[Ајнтрахт Франкфурт]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2019/03/14/news/europa_league_inter-salisburgo-221577559/|title=Inter-Eintracht 0-1, nerazzurri fuori dall'Europa League|author=Diego Costa|date=14 март 2019}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|Купот на Италија]] патувањето било прекинато против Лацио во четвртфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/01/31/news/coppa_italia_inter_lazio_quarti_di_finale-217967959/?refresh_ce|title=Coppa Italia, Inter-Lazio 4-5 ai rigori: biancocelesti in semifinale|author=Diego Costa|date=31 јануари 2019}}</ref> На крајот од првенството, и покрај тоа што ја постигнал минималната сезонска цел, тој не бил повторно потврден од клубот од Милано.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|title=Nota del Club in merito al ruolo di allenatore della Prima Squadra|date=30 maggio 2019|access-date=30 мај 2019|archive-date=30 мај 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530083930/https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|dead-link=yes}}</ref> ===Наполи=== {{Цитат 2|Силни луѓе, силни судбини, слаби луѓе, слаби судбини. Нема друго објаснување.|Лучано Спалети<ref>{{cite web|https://www.rainews.it/tgr/campania/articoli/2023/04/spalletti-uomini-forti-destini-forti-b77a3c42-fc12-4b81-9652-d3cf223ab64e.html|title=Spalletti, uomini forti destini forti|date=4 мај 2023}}</ref>}} По двегодишна пауза, тој бил назначен за нов тренер на Наполи на 29 мај 2021 година.<ref>{{cite web|url=https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|title=De Laurentiis: Benvenuto Luciano Spalletti, insieme faremo un gran lavoro|date=29 maggio 2021|access-date=30 мај 2021|archive-date=1 јуни 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601175538/https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|dead-link=yes}}</ref> Дебитирал на клупата на ''„партенопеите“'' на 22 август, победувајќи ја со 2-0 Венеција во првото коло од [[Серија А 2021-2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/22-08-2021/osimhen-espulso-rigore-sbagliato-ma-napoli-piu-forte-2-0-venezia-420650846961.shtml|title=Osimhen espulso e un rigore sbagliato, ma il Napoli è più forte: 2-0 al Venezia|date=22 август 2021}}</ref> На 23 септември, победувајќи ја Сампдорија со 4-0 на гостински терен, тој станал првиот тренер кој ги добил своите први пет првенствени натпревари во дебитантската сезона како тренер на Наполи, рекорд што претходно го држел [[Рафаел Бенитес]], кој ги добил првите четири натпревари во [[Серија А 2013-2014|сезоната 2013-2014]].<ref>{{cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/record-per-spalletti-col-napoli-e-il-primo-a-vincere-tutte-le-prime-cinque-partite-1587732|title=Record per Spalletti col Napoli: è il primo a vincere tutte le prime cinque partite|date=23 септември 2021|access-date=23 септември 2021}}</ref> Наполи под водството на Спалети го завршил првенството на третото место, со што се избориле за враќање во Лигата на шампионите по две години отсуство.<ref>{{Cite web|url=https://napoli.repubblica.it/sport/2022/05/02/news/il_napoli_torna_in_champions-347748436/|title=Il Napoli torna in Champions|date=2 мај 2022}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|Купот на Италија]] биле елиминирани во осминафиналето од {{Fb team (N) Fiorentina}} (2-5),<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/13-01-2022/coppa-italia-napoli-fiorentina-2-4-gol-vlahovic-mertens-biraghi-petagna-venuti-piatek-430899753267.shtml|title=Il Napoli rimonta in 9 al 95', poi ai supplementari è solo Viola. E Piatek segna subito|date=13 јануари 2022}}</ref> додека во Лига Европа настапот им завршил во првата рунда од нокаут фазата, после поразот од {{Fb team (N) Barcelona}} на [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|стадионот „Марадона“]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/24-02-2022/napoli-barcellona-2-4-catalani-ottavi-europa-league-4301588825714.shtml|title=Troppo Barça per il Napoli: vince 4-2 al Maradona e passa agli ottavi|date=24 февруари 2022}}</ref> Сезоната [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] започнала со победа, откако во првото коло на [[Серија А 2022-2023|Серија А]] била совладана {{Fb team (N) Verona}} во гости со 2-5.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Verona/15-08-2022/verona-napoli-2-5-show-azzurro-brilla-stella-kvaratskhelia-4401891810560.shtml|title=Napoli, è subito show: cinquina al Verona, brilla la stella di Kvaratskhelia|date=15 август 2022}}</ref> На 4 октомври 2019 година, со победата над {{Fb team (N) Ajax}} на [[Јохан Кројф Арена]] со 6-1, Спалети ја остварил најголемата победа на Наполи во меѓународните натпреварувања (изедначена со онаа Наполи-[[ФК Влазнија Скадар|Влазнија]] 5-0 во [[Куп на УЕФА 2008-2009|Купот на УЕФА 2008-2009]]), како и нивната најголема победа на гостински терен во нивната клупска историја.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/04-10-2022/ajax-napoli-1-6-doppietta-raspadori-lorenzo-zielinski-kvara-simeone-450484915452.shtml|title=Anche in Champions il Napoli è una meraviglia: va sotto ma poi ne segna 6 all'Ajax!|date=4 октомври 2022}}</ref> Единаесет дена подоцна, со тесната победа над Рома (0-1), Спалети го изедначил најголемиот број на последователни добиени натпревари на Наполи помеѓу првенството и куповите (11), рекорд поставен од поранешниот тренер [[Отавио Бјанки]] во [[ФК Наполи сезона 1986-1987|сезоната 1986-1987]], годината во која Наполи го освоил своето прво [[Скудето]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2022/10/24/news/spalletti_napoli_marcia_da_record-371470551/|title=Napoli, Spalletti e una marcia da record: 11 vittorie di fila, come nell'anno del primo scudetto|date=24 октомври 2022}}</ref> Овој рекорд бил надминат на 26 октомври, благодарение на успехот со 3-0 над {{Fb team (N) Rangers}} во групната фаза на Лигата на шампионите.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/26-10-2022/napoli-rangers-3-0-doppietta-simeone-ostigard-450824821020.shtml|title=Il Napoli è sempre uno spettacolo: 3-0 ai Rangers. Ma per il primo posto...|date=26 октомври 2022}}</ref> Серијата позитивни резултати (17) била прекината на 1 ноември, за време на натпреварот против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], кој завршил со резултат од 2-0 во корист на Англичаните, но кој немал никакво влијание врз пласманот во групата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/01-11-2022/champions-liverpool-napoli-2-0-spalletti-primo-girone-450914221532.shtml|title=Napoli, ko che non fa male: il Liverpool ne segna due nel finale, ma Spalletti è primo|date=1 ноември 2022}}</ref> На 12 ноември, благодарение на победата од 3-2 на домашен терен против Удинезе, тие стигнале до единаесет последователни победи во Серија А, надминувајќи го клупскиот рекорд поставен во [[Серија А 2017-2018|сезоната 2017-2018]] кога клубот бил предводен од [[Маурицио Сари]] (10).<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/12-11-2022/napoli-udinese-3-2-decidono-gol-osimhen-zielinski-ed-elmas-4501081406591.shtml|title=Il Napoli è irresistibile: 11 vittorie consecutive. Ma che paura nel finale con l'Udinese|date=12 ноември 2022}}</ref> Првиот пораз во лигата дошол на 4 јануари 2023 година против Интер, кој го добил натпреварот со 1-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/04-01-2023/inter-napoli-1-0-gol-dzeko-4501815529883.shtml|title=Dzeko, capocciata al Napoli. L'Inter riapre la corsa scudetto|date=4 јануари 2023}}</ref> На 13 јануари, тимот на Спалети го победил Јувентус со 5-1; последниот пат, кога ''„партенопеите“'' постигнале пет гола против тимот од Торино било во 1990 година, за време на натпреварот од [[Суперкуп на Италија 1990|Суперкупот на Италија]], кој завршил со истиот резултат.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/13-01-2023/napoli-juve-5-1-osimhen-2-kvaratskhelia-maria-rrahmani-elmas-4501949709248.shtml|title=Kvara e Osimhen schiantano la Juve. Il Napoli vola a +10 e spacca il campionato|date=13 јануари 2023}}</ref> Сепак, само пет дена подоцна, Наполи шокантно бил елиминиран од [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|Купот на Италија]] од страна на {{Fb team (N) Cremonese}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/17-01-2023/coppa-italia-napoli-cremonese-finisce-rigori-4502012995473.shtml|title=Clamoroso al Maradona: il Napoli piange, Cremonese avanti ai rigori. Ballardini, che prima!|date=17 јануари 2023}}</ref> На 21 јануари, благодарение на победата на гости против {{Fb team (N) Salernitana}} (0-2), тој станал тренерот со најмногу добиени натпревари во историјата на Серија А (276) во ерата на три бода за победа.<ref name="recordvittorie">{{Cite web|url=https://www.calcioinpillole.com/napoli-arriva-un-grande-record-per-luciano-spalletti-il-dato/|title=Napoli, Luciano Spalletti conquista un grande primato: il dato|date=21 јануари 2023}}</ref> На 17 февруари, за време на победата од 0-2 на гости кај {{Fb team (N) Sassuolo}},<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmattino.it/sport/sscnapoli/sassuolo_napoli_0_2_diretta_risultato_gol-7236809.html|title=Sassuolo-Napoli 0-2: dominio anche a Reggio Emilia, si vola a + 18|date=17 февруари 2023}}</ref> го достигнал 1000-тиот натпревар кој го водел од клупата во кариерата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/storie/17-02-2023/spalletti-1000-panchine-allenatore-empoli-napoli-460271531210/|title=Dall'Empoli al Napoli passando per Inter e Roma: Spalletti diventa mister 1000 panchine|date=17 февруари 2023}}</ref> На 15 март, благодарение на победата од 3-0 на домашен терен над Ајнтрахт Франкфурт (вкупен резултат 5-0), Наполи се пласирал во четвртфиналето на Лигата на шампионите, подвиг што никогаш претходно клубот не го остварил.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/15-03-2023/champions-league-napoli-eintracht-3-0-doppietta-osimhen-rigore-zielinski-460684672680.shtml|title=Il Napoli si diverte, Osimhen di più: comodo tris all'Eintracht, Spalletti ai quarti|date=15 март 2023}}</ref> Европската кампања завршила во четвртфиналето, каде што Милан ги совладал ''„аѕурите“'' со вкупен резултат 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/18-04-2023/napoli-milan-1-1-gol-giroud-osimhen-rossoneri-semifinale-champions-4601192233349.shtml|title=Delirio Milan: fa 1-1 a Napoli e vola in semifinale di Champions!|date=18 април 2023}}</ref> На 4 мај, благодарение на ремито во гости против Удинезе (1-1), тој го освоил своето прво скудето во кариерата на дури пет кола пред крајот,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/04-05-2023/scudetto-napoli-campione-d-italia-la-terza-volta-4601354295987.shtml|title=Napoli, finalmente festa: campione d'Italia per la terza volta!|date=4 мај 2023}}</ref> станувајќи најстариот тренер кој ја освоил титулата, со 64 години и 58 дена;<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://gianlucadimarzio.com/it/napoli-spalletti-record-scudetto-serie-a-news-2023|title=Napoli, Luciano Spalletti è l'allenatore più anziano di sempre a vincere lo Scudetto|date=5 мај 2023}}</ref> за ''„партенопеите“'', ова било трето Скудето во нивната клупска историја, 33 години по [[Серија А 1989-1990|претходното]].<ref>{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/speciale-scudetto/notizie/napoli-scudetto-campione-italia-2023-7b109ff8-e66f-11ed-9136-d5229c509a57.shtml|title=Il Napoli ha vinto lo scudetto: è Campione d’Italia 33 anni dopo Maradona. De Laurentiis: «Vittoria assieme»|date=4 мај 2023}}</ref> На крајот од сезоната, Спалети ја освоил наградата за [[Серија А награди#Најдобар тренер|најдобар тренер во Серија А]].<ref>{{Cite web|url=https://www.legaseriea.it/it/media/serie-a/serieas.hiwaymedia.it/media/serie-a/il-coach-of-the-season-2022-2023|title=IL COACH OF THE SEASON 2022/2023|access-date=01 giugno 2023|dead-link=yes}}</ref> По завршувањето на победничката сезоната во Серија А, тренерот ја објавил својата одлука да не ја продолжи својата авантура со Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/napoli/2023/05/29-108347676/napoli_spalletti_sono_stanco_mi_fermo_un_anno_e_non_cambio_idea_|title=Napoli, Spalletti lascia: "Sono stanco, mi fermo un anno" e svela il motivo|date=29 мај 2023}}</ref> ===Италија=== [[File:Norway Italy - June 2025 A 44.jpg|thumb|Спалети (десно) како селектор на {{NazNB|FUrep|ITA}} во 2025, заедно со шефот на делегацијата [[Џанлујџи Буфон]] и својот асистент [[Марко Доменикини]]]] На 18 август 2023 година, тој бил официјално назначен за нов селектор на [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската фудбалска репрезентација]] почнувајќи од 1 септември, заменувајќи го [[Роберто Манчини]] кој поднел оставка.<ref>{{Cite web|url=https://figc.it/it/nazionali/news/luciano-spalletti-%C3%A8-il-nuovo-commissario-tecnico-della-nazionale-gravina-il-suo-entusiasmo-e-la-sua-competenza-saranno-fondamentali/|title=Luciano Spalletti è il nuovo Commissario Tecnico della Nazionale. Gravina: "Il suo entusiasmo e la sua competenza saranno fondamentali"|date=18 август 2023}}</ref> Своето деби на клупата го имал на 9 септември, во ремито 1-1 против {{NazNB|FUrep|MKD}}, во натпревар од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/09-09-2023/macedonia-italia-1-1-gol-di-immobile-e-bardhi.shtml|title=Macedonia ancora indigesta, l'Italia pareggia 1-1 e Spalletti si gioca tutto a Milano|date=9 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 12 септември, дошла првата победа како селектор на ''„аѕурите“'', на Сан Сиро против {{NazNB|FUrep|UKR}} со 2-1.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/12-09-2023/italia-ucraina-2-1-doppietta-frattesi-spalletti-prima-vittoria.shtml|title=L'Italia batte l'Ucraina con super Frattesi: prima gioia azzurra per Spalletti|date=12 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 20 ноември, благодарение на ремито на гостински терен во реваншот против Украина (0-0), Спалети успеал да и обезбеди квалификација на Италија за Европското првенство во [[Германија]].<ref>{{cite web |url=https://www.adnkronos.com/sport/diretta-ucraina-italia-match-decisivo-per-euro-2024_5LugdDGkAkUy0xCZV58Pwr|title=Ucraina-Italia 0-0, Nazionale di Spalletti qualificata a Euro 2024|date=20 ноември 2023|access-date=21 ноември 2023}}</ref> Европското првенство, сепак, се покажало како разочарувачко: откако избраниците на Спалети едвај ја поминале [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групната фаза]], победувајќи ја {{NazNB|FUrep|ALB}} со 2-1,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/15-06-2024/italia-albania-bastoni-barella-bajrami-partita-europei-2024.shtml|title=Bajrami ci spaventa, poi Bastoni e Barella ribaltano l'Albania. Italia, è un bell'esordio|date=15 јуни 2024}}</ref> губејќи со 0-1 против {{NazNB|FUrep|ESP}}<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/20-06-2024/spagna-italia-autogol-calafiori-europei-2024.shtml|title=Italia, che lezione dalla Spagna: la Roja domina per 94', Azzurri k.o. per un autogol di Calafiori|date=20 јуни 2024}}</ref> и играјќи нерешено 1-1 со израмнувачки погодок во последните минути против {{NazNB|FUrep|HRV}},<ref>{{Cite web|url=https://tg24.sky.it/sport/2024/06/24/italia-croazia-europei-risultato-gol|title=Euro 2024, Italia-Croazia 1-1: segna Zaccagni, azzurri conquistano ottavi al 98'. VIDEO|date=24 јуни 2024}}</ref> турнирот за италијанците завршил во осминафиналето елиминирани од {{NazNB|FUrep|SUI}}, која победила со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/29-06-2024/svizzera-italia-2-0-gol-di-freuler-e-vargas-spalletti-fuori-dall-europeo.shtml|title=L'Italia perde la faccia! La Svizzera passeggia e vince 2-0, Azzurri fuori dall'Europeo|date=29 јуни 2024}}</ref> Во [[УЕФА Лига на нации 2024-2025|2024-2025]] изданието на [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]], Италија ја завршила групата на второто место, зад {{NazNB|FUrep|FRA}}, но потоа била елиминирана од натпреварувањето во четвртфиналето од {{NazNB|FUrep|GER}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/03/23/nations-league-germania-italia-3-3-azzurri-eliminati_0faa26aa-7188-49e6-ac28-bc6f7a8e0e77.html|title=Nations League: Germania-Italia 3-3, azzurri eliminati|access-date=2025-06-08}}</ref> Во последователните [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА)|квалификации]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] ''„аѕурите“'' биле сместени во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И]], заедно со {{NazNB|FUrep|NOR}}, {{NazNB|FUrep|ISR}}, {{NazNB|FUrep|EST}} и {{NazNB|FUrep|MDA}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.olympics.com/it/notizie/italia-qualificazioni-mondiali-calcio-2026-programma-calendario-avversarie-dove-vedere|title=Italia alle qualificazioni dei Mondiali di calcio 2026: programma, calendario, avversarie}}</ref> Италија го загубила својот прв квалификациски натпревар со 3-0 од Норвешка во [[Осло]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/qualificazioni-mondiali-2026/norvegia-italia-3-0-esordio-da-incubo-crollo-oslo_99278432-202502k.shtml|title=Qualificazioni Mondiali, Norvegia-Italia 3-0: esordio da incubo per gli Azzurri, crollo totale a Oslo}}</ref> Два дена по поразот, на 8 јуни 2025 година, самиот Спалети на прес-конференција објавил дека ќе биде отпуштен по крајот на следниот натпревар против Молдавија,<ref>{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/italia-moldova-sarà-lultima-partita-da-ct-della-nazionale-di-luciano-spalletti-voglio-chiudere-con-una-vittoria/|title=Italia-Moldova sarà l'ultima partita da Ct della Nazionale di Luciano Spalletti: "Voglio chiudere con una vittoria"|date=2025-06-08|access-date=2025-06-08}}</ref> добиен со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/maratona/2025/06/calcio-qualificazioni-mondiali-2026-italia-moldavia-ultima-spalletti-diretta-rai1-e-streaming-rainews-it-highlights-gol-cronaca-testuale-cadb3dc6-8d63-44bf-a1e8-824a7c64a11f.html|title=L'Italia batte 2 a 0 la Moldavia, congedo triste per Spalletti|date=2025-06-09|access-date=2025-06-13}}</ref> Тосканскиот тренер го завршил своето селекторско искуство на чело на националниот тим по 24 натпревари, со резултат од 12 победи, 6 нерешени и 6 порази.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/italia-si-chiude-l-era-spalletti-da-skopje-a-oslo-storia-di-un-amore-mai-nato_99355602-202502k.shtml|title=Italia, si chiude l'era Spalletti: da Skopje a Oslo, storia di un amore mai nato|date=8 јуни 2025|access-date=9 јуни 2025}}</ref> === Јувентус === По отпуштањето на [[Игор Тудор]], на 30 октомври 2025 година, тој станал нов тренер на Јувентус, потпишувајќи договор со важност до крајот на [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сезоната]].<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2025/10/31/news/spalletti_juventus_ufficiale-424949566/|title=Spalletti e la Juventus ripartono insieme: “Scriviamo la storia”|date=31 октомври 2025|access-date=31 октомври 2025}}</ref> Неговото деби на клупата на ''„бјанконерите“'' дошло два дена подоцна, во натпреварот од [[Серија А 2025-2026|првенството]] добиен со 1-2 во гости против Кремонезе.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-11-2025/cremonese-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Kostic e Cambiaso lanciano la Juve di Spalletti, alla Cremonese non basta Vardy|date=1 ноември 2025|access-date=1 ноември 2025}}</ref> Три дена подоцна, го имал своето деби со Јувентус во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]], со нерешен резултат 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Sporting Lisboa}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/04-11-2025/juve-sporting-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve ritrova un grande Vlahovic, ma con lo Sporting è solo 1-1. E la Champions resta dura|date=4 ноември 2025|access-date=4 ноември 2025}}</ref> Почетокот бил карактеризиран со одлични резултати и одлична игра, особено помеѓу декември и јануари.<ref>{{Cite web|author=Emanuele Gamba|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2026/01/08/news/juventus_spalletti_recupero_punti_juve-425081268/|title=La psicologia di Spalletti ha risollevato la Juve|access-date=27 јануари 2026|date=7 декември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/juventus-spalletti-statistiche-champions-rinnovo-contratto_108343882-202602k.shtml|title=Punti, gioco e capitali rivalutati: ecco perché Spalletti è l'uomo giusto per il presente e il futuro Juve|access-date=27 јануари 2026|date=27 јануари 2026}}</ref> Екипата претрпела мал пад во однос на резултатите во февруари, сепак, првата посериозна криза дошла со елиминациите, во четвртфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|Купот на Италија]] од {{Fb team (N) Atalanta}} (натпреварот бил изгубен со 3-0)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Atalanta/05-02-2026/atalanta-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-coppa-italia.shtml|title=Atalanta-show, Juve shock: Spalletti ne prende tre, Dea in semifinale di Coppa Italia|date=5 февруари 2026|access-date=6 февруари 2026}}</ref> и во плејоф рундата на Лигата на шампионите од {{Fb team (N) Galatasaray}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-02-2026/galatasaray-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=Juve, è una figuraccia storica: il Galatasaray la schianta 5-2, ora per gli ottavi servirà un'impresa|date=17 февруари 2026|access-date=26 февруари 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-02-2026/juventus-galatasaray-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve rimonta il Gala e si illude, poi crolla ai supplementari: Spalletti è fuori dalla Champions|date=25 февруари 2026|accesso=26 февруари 2026}}</ref> На 10 април 2026 година, додека тимот во тоа време бил петти на табелата и во полн ек во трката за Лигата на шампионите, тој го обновил договорот до 30 јуни 2028 година.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/rinnovo-luciano-spalletti-2028|title=Luciano Spalletti rinnova con la Juventus fino al 2028|date=10 април 2026|access-date=10 април 2026}}</ref> И покрај тоа што во поголемиот дел од сезоната Јувентус бил меѓу првите четири, во претпоследното коло со поразот од 0-2 од Фјорентина на [[Стадион Јувентус|домашен терен]],<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-05-2026/juve-fiorentina-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Harakiri Juve: sprofonda in casa con la Fiorentina, Spalletti è sesto. Per la Champions serve un miracolo|date=17 мај 2026|access-date=24 мај 2026}}</ref> паднале на шесттото место, позиција на која и го завршиле првенството, што резултирало со неуспех да се квалификуваат за следната сезона во [[УЕФА Лига на шампиони 2026-2027|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|author=Fabio Russo|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/24-05-2026/torino-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Juve, niente miracolo: un bel Toro rimonta, Spalletti va in Europa League|date=24 мај 2026|access-date=25 мај 2026}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 1982-1983 || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1983-1984 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1984-1985 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- !colspan="3"| Вкупно Кастелфјорентино || ? || ? || || - || - || || - || - || || - || - || ? || ? |- | [[ФК Ентела Бакеца сезона 1985-1986|1985-1986]] || {{flagsport|ITA}} [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] || [[Серија Ц2 1985-1986|Ц2]] || 27 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1985-1986|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 27+ || 2+ |- | [[Специја Калчо сезона 1986-1987|1986-1987]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Spezia}} || [[Серија Ц1 1986-1987|Ц1]] || 31 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1986-1987|КИ-Ц]] || 8 || 2 || - || - || - || - || - || - || 39 || 4 |- | [[Специја Калчо сезона 1987-1988|1987-1988]] || [[Серија Ц1 1987-1988|Ц1]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1987-1988|КИ-Ц]] || 7 || 1 || - || - || - || - || - || - || 39 || 2 |- | [[Специја Калчо сезона 1988-1989|1988-1989]] || [[Серија Ц1 1988-1989|Ц1]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 1988-1989|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1988-1989|КИ-Ц]] || 5+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 3 |- | [[Специја Калчо сезона 1989-1990|1989-1990]] || [[Серија Ц1 1989-1990|Ц1]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1989-1990|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1989-1990|КИ-Ц]] || 1+3 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 28 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Специја || 120 || 7 || || 26 || 4 || || - || - || || - || - || 146 || 11 |- | [[ФК Вијареџо сезона 1990-1991|1990-1991]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Вијареџо|Вијареџо]] || [[Серија Ц2 1990-1991|Ц2]] || 29 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1990-1991|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 29+ || 1+ |- | [[ФК Емполи сезона 1991-1992|1991-1992]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1991-1992|Ц1]] || 31 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1991-1992|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1991-1992|КИ-Ц]] || 2+3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 1 |- | [[ФК Емполи сезона 1992-1993|1992-1993]] || [[Серија Ц1 1992-1993|Ц1]] || 22 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 1992-1993|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1992-1993|КИ-Ц]] || 1+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 24 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 53 || 3 || || 7 || 0 || || - || - || || - || - || 60 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 229+ || 13+ || || 33+ || 4+ || || - || - || || - || - || 262+ || 17+ |} ==Тренерска статистика== ====Клубови==== ''Статистиката е ажурирана на 9 август 2026.'' Во болд се натпреварувањата кои Спалети ги освоил. {|class="wikitable" style="font-size:85%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Емполи сезона 1993-1994|апр.-јун. 1994]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1993-1994|Ц1]] || 6+2<ref name="play-out">Плејаут.</ref> || 1+1<ref name="play-out"/> || 2+1<ref name="play-out"/> || 3+0 || [[Фудбалски куп на Италија 1993-1994|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1993-1994|КИ-Ц]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|8|2|3|3}} || ''наз. <small>(16.)</small>'', крај 17. место |- | [[ФК Емполи сезона 1995-1996|1995-1996]] || [[Серија Ц1 1995-1996|Ц1]] || 34+3<ref name="play-off">Плејоф.</ref> || 17+3<ref name="play-off"/> || 11+0 || 6+0 || '''[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1995-1996|КИ-Ц]]''' || 14 || 9 || 4 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|51|29|15|7}} || 3. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1996-1997|1996-1997]] || [[Серија Б 1996-1997|Б]] || 38 || 17 || 13 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 1996-1997|КИ]] || 3 || 1 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|41|18|14|9}} || 2. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1997-1998|1997-1998]] || [[Серија А 1997-1998|А]] || 34 || 10 || 7 || 17 || [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|10|8|18}} || 13. место |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 117 || 49 || 34 || 34 || || 19 || 10 || 6 || 3 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|136|59|40|37}} || |- | [[ФК Сампдорија сезона 1998-1999|авг.-дек. 1998, фев.-јун. 1999]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Sampdoria}} || [[Серија А 1998-1999|А]] || 28 || 9 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 1998-1999|КИ]] || 4 || 1 || 1 || 2 || [[Интертото куп 1998|ИК]] || 6 || 4 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|38|14|8|16}} || ''отп. <small>(14.)</small>'', ''наз. <small>(16.)</small>'', к. 16. {{fall}} (И) |-0 | [[ФК Венеција сезона 1999-2000|1999-фев. 2000]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Venezia}} || [[Серија А 1999-2000|А]] || 17 || 4 || 3 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 1999-2000|КИ]] || 6 || 2 || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|23|6|6|11}} || ''отп. <small>(17.)</small>'', ''наз. <small>(17.)</small>'', ''отп. <small>(13.)</small>'' |- | [[Удинезе Калчо сезона 2000-2001|мар.-јун. 2001]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2000-2001|А]] || 11 || 2 || 4 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Интертото куп 2000|ИК]]+[[Куп на УЕФА 2000-2001|КУ]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - {{WDL|11|2|4|5}} || ''наз. <small>(12.)</small>'', крај 12. место |- | [[Анкона Калчо сезона 2001-2002|јан.-јун. 2002]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Ancona}} || [[Серија Б 2001-2002|Б]] || 20 || 8 || 5 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|20|8|5|7}} || ''наз. <small>(14.)</small>'', крај 8. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2002-2003|2002-2003]] || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2002-2003|А]] || 34 || 16 || 8 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2002-2003|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|17|8|11}} || 6. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Серија А 2003-2004|А]] || 34 || 13 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2003-2004|КИ]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[Куп на УЕФА 2003-2004|КУ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|40|16|12|12}} || 7. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2004-2005|2004-2005]] || [[Серија А 2004-2005|А]] || 38 || 17 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2004-2005|КИ]] || 6 || 2 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2004-2005|КУ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari">Во квалификациските рунди.</ref> || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|46|20|12|14}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Удинезе || 117 || 48 || 34 || 35 || || 12 || 5 || 2 || 5 || || 4 || 2 || 0 || 2 || || - || - || - || - {{WDLtot|133|55|36|42}} || |- | [[ФК Рома сезона 2005-2006|2005-2006]] || rowspan="5"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2005-2006|А]] || 38 || 19 || 12 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|КИ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2005-2006|КУ]] || 10<ref name="2 nei turni preliminari">2 во квалификациските кола.</ref> || 6 || 2 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|56|29|15|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2006-2007|2006-2007]] || [[Серија А 2006-2007|А]] || 38 || 22 || 9 || 7 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|КИ]]''' || 8 || 5 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2006-2007|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2006|СИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|57|32|13|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2007-2008|2007-2008]] || [[Серија А 2007-2008|А]] || 38 || 24 || 10 || 4 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|КИ]]''' || 7 || 4 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || '''[[Суперкуп на Италија 2007|СИ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|34|14|8}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]] || [[Серија А 2008-2009|А]] || 38 || 18 || 9 || 11 || [[Фудбалски куп на Италија 2008-2009|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2008|СИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|49|23|11|15}} || 6. место |- | [[ФК Рома сезона 2009-2010|јул.-авг. 2009]] || [[Серија А 2009-2010|А]] || 2 || 0 || 0 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2009-2010|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/> || 3 || 1 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|6|3|1|2}} || ''оставка (20. место)'' |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2010|2010]] || rowspan="5"|{{flagsport|RUS}}<br>{{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} || '''[[Премиер лига на Русија 2010|ПЛ]]''' || 30 || 20 || 8 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Русија 2009-2010|КР]]''' || 4 || 4 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|34|24|8|2}} || '''1. место''' |- |rowspan=2| [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan="2"| '''[[Премиер лига на Русија 2011-2012|ПЛ]]''' || 30 || 17 || 10 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2010-2011|КР]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2010-2011|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2010-2011|ЛЕ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 2+8 || 1+0 || 1+2 || '''[[Суперкуп на Русија 2011|СР]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|49|31|11|7}} || rowspan="2"|'''1. место''' |- || 14 || 7 || 6 || 1 || [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2011-2012|ЛШ]] || 8 || 3 || 3 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|23|10|9|4}} |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Премиер лига на Русија 2012-2013|ПЛ]] || 30 || 18 || 8 || 4 || [[Фудбалски куп на Русија 2012-2013|КР]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2012-2013|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 1+0 || 3+2 || [[Суперкуп на Русија 2012|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|45|24|10|11}} || 2. место |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2013-2014|2013-мар. 2014]] || [[Премиер лига на Русија 2013-2014|ПЛ]] || 20 || 12 || 5 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2013-2014|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 11<ref name="2 nei turni preliminari"/> || 5 || 3 || 3 || [[Суперкуп на Русија 2013|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|33|17|8|8}} || ''отп. (2. место)'' |- !colspan="3"|Вкупно Зенит Санкт Петербург || 124 || 74 || 37 || 13 || || 14 || 9 || 1 || 4 || || 43 || 22 || 8 || 13 || || 3 || 1 || 0 || 2 {{WDLtot|184|106|46|32}} || |- | [[ФК Рома сезона 2015-2016|јан.-мај 2016]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2015-2016|А]] || 19 || 14 || 4 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 2 || 0 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|21|14|4|3}} || ''наз. <small>(5.)</small>'', крај 3. место |- | [[ФК Рома сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 38 || 28 || 3 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2016-2017|ЛЕ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 0+5 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+3 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+2 || - || - || - || - || - {{WDL|54|36|7|11}} || 2. место |- !colspan="3"|Вкупно Рома|| 211 || 125 || 47 || 39 || || 29 || 17 || 5 || 7 || || 56 || 28 || 12 || 16 || || 3 || 1 || 1 || 1 {{WDLtot|299|171|65|63}} || |- | [[ФК Интер сезона 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Inter}} || [[Серија А 2017-2018|А]] || 38 || 20 || 12 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|40|20|13|7}} || 4. место |- | [[ФК Интер сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 38 || 20 || 9 || 9 || [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 2 || 1 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 2+1 || 2+1 || - || - || - || - || - {{WDL|50|25|13|12}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Интер || 76 || 40 || 21 || 15 || || 4 || 1 || 2 || 1 || || 10 || 4 || 3 || 3 || || - || - || - || - {{WDLtot|90|45|26|19}} || |- | [[ФК Наполи сезона 2021-2022|2021-2022]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Napoli}} || [[Серија А 2021-2022|А]] || 38 || 24 || 7 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига Европа 2021-2022|ЛЕ]] || 8 || 3 || 2 || 3 || - || - || - || - || - {{WDL|47|27|9|11}} || 3. место |- | [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] || '''[[Серија А 2022-2023|А]]''' || 38 || 28 || 6 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|КИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|49|35|8|6}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Наполи || 76 || 52 || 13 || 11 || || 2 || 0 || 1 || 1 || || 18 || 10 || 3 || 5 || || - || - || - || - {{WDLtot|96|62|17|17}} || |- | [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|окт. 2025-2026]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}}|| [[Серија 2025-2026|А]] || 29 || 15 || 9 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || 7 || 4 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|38|20|11|7}} || ''наз <small>(8.)</small>'', крај 6. место |- | [[ФК Јувентус сезона 2026-2027|2026-2027]] || [[Серија 2026-2027|А]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2026-2027|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|ЛЕ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|0|0|0|0}} || ''во тек'' |- !colspan="3"|Вкупно Јувентус || 29 || 15 || 9 || 5 || || 2 || 1 || 0 || 1 || || 7 || 4 || 2 || 1 || || - || - || - || - {{WDLtot|38|20|11|7}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 815 || 424 || 210 || 181 || || 92 || 46 || 21 || 25 || || 144 || 74 || 28 || 42 || || 6 || 2 || 1 || 3 {{WDLtot|1057|546|260|251}} || |} ====Репрезентации==== ==Титули== ===Тренер=== ====Клупски==== =====Емполи===== *'''{{симбол2|Coccarda Coppa Italia LegaPro.svg}} [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Куп на Италија Серија Ц]]''' : 1 : 1995-1996 =====Рома===== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : 2006-2007, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' : 1 : 2007 =====Зенит Санкт Петербург===== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2010, 2011-2012 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 1 : 2011 =====Наполи===== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/spalletti-luciano/profil/trainer/517 Лучано Спалети на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/allenatori/33-Spalletti_Luciano Лучано Спалети на tuttocalciatori] {{Состав на Јувентус}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2024}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Наполи}} {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спалети, Лучано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Специја]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Тренери на ФК Венеција]] [[Категорија:Тренери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Тренери на ФК Анкона]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Селектори на италијанската фудбалска репрезентација]] 6b4qyvm63y1h0gdknr5gc8gdksgo1ux 5606914 5606913 2026-08-09T21:57:14Z Carshalton 30527 /* Клубови */ 5606914 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лучано Спалети | image = [[Податотека:Luciano Spalletti 2024.jpg|250px]] | caption = | fullname = Лучано Спалети<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=2020-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |url-status=dead }}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|1959|3|7|df=y}} | cityofbirth = [[Черталдо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} (тренер) | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 1993 <small>(34 г.)</small> | youthyears1 = 1973–1975 |youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | youthyears2 = 1975–1978 |youthclubs2 = {{симбол2|Bisection vertical White HEX-FF0000.svg}} Алабастри Волтера | youthyears3 = 1978–1982 |youthclubs3 = {{Fb team Cuoiopelli}} | years1 = 1982–1985 |caps1 = ? |goals1 = ? |clubs1 = {{Fb team Castelfiorentino}} | years2 = 1985–1986 |caps2 = 27 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Entella Bacezza}} | years3 = 1986–1990 |caps3 = 120 |goals3 = 7 |clubs3 = {{Fb team Spezia}} | years4 = 1990–1991 |caps4 = 29 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Viareggio}} | years5 = 1991–1993 |caps5 = 53 |goals5 = 3 |clubs5 = {{Fb team Empoli}} | manageryears1 = 1993–1994 |managerclubs1 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears2 = 1994 |managerclubs2 = {{Fb team Empoli}} | manageryears3 = 1994–1995 |managerclubs3 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 1995–1998 |managerclubs4 = {{Fb team Empoli}} | manageryears5 = 1998–1999 |managerclubs5 = {{Fb team Sampdoria}} | manageryears6 = 1999–2000 |managerclubs6 = {{Fb team Venezia}} | manageryears7 = 2001 |managerclubs7 = {{Fb team Udinese}} | manageryears8 = 2002 |managerclubs8 = {{Fb team Ancona}} | manageryears9 = 2002-2005 |managerclubs9 = {{Fb team Udinese}} | manageryears10 = 2005-2009 |managerclubs10 = {{Fb team Roma}} | manageryears11 = 2009-2014 |managerclubs11 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | manageryears12 = 2016-2017 |managerclubs12 = {{Fb team Roma}} | manageryears13 = 2017-2019 |managerclubs13 = {{Fb team Inter}} | manageryears14 = 2021-2023 |managerclubs14 = {{Fb team Napoli}} | manageryears15 = 2023-2025 |managerclubs15 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears16 = 2025- |managerclubs16 = {{Fb team Juventus}} }} '''Лучано Спалети''' (роден на {{рн|7|март|1959}}, во [[Черталдо]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Моментално ја води екипата на {{Fb team (N) Juventus}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref> ==Биографија== Оженет е со Тамара, која е родена во [[Карпи]] а ја запознал во [[Ла Специја]]. Со неа имаат три деца.<ref>{{Cite web|url=https://www.spazionapoli.it/2021/10/04/spalletti-moglie-tamara/|titolo=Spalletti moglie, la storia di come si sono conosciuti Luciano e Tamara|date=4 октомври 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dilei.it/lifestyle/luciano-spalletti-chi-e-la-sua-compagna-tamara-e-quanti-figli-hanno/1309184/|title=Luciano Spalletti, chi è la sua compagna Tamara e quanti figli hanno|date=18 јуни 2021}}</ref> Тој имал брат по име Марчело, седум години постар, кој починал на 28 мај 2019 година од рак.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/lutto-per-spalletti-e-morto-il-fratello-marcello_1277859-201902a.shtml|title=LUTTO PER SPALLETTI: E' MORTO IL FRATELLO MARCELLO|date=28 мај 2019}}</ref> Од 2023 година, тој е [[Почесен граѓанин|Почесен граѓанин]] на [[Неапол]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/07/napoli-spalletti-cittadinanza-onoraria|title=Spalletti: 'Da oggi sono un official scugnizzo'|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=7 декември 2023|language=it|access-date=7 декември 2023}}</ref><ref>{{YouTube|id=2QKwzbMehTM|title=Cerimonia di conferimento della cittadinanza onoraria a Luciano Spalletti Napoli, 7 dicembre 2023}}</ref> == Играчка кариера == {{dx|[[File:Luciano Spalletti Entella Chiavari 1985-1986.jpg|thumb|upright|left|Спалети со [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] во сезоната 1985-1986]]}} Откако пораснал во младинските тимови на {{Fb team (N) Fiorentina}} и [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]], Спалети го направил своето деби со екипата на [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] во Серија Д. Следната година, тој се преселил во [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]], каде под водството на [[Џан Пјеро Вентура]],<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/14_settembre_30/come-ti-invecchia-calciatore-d4e51c30-48a2-11e4-a045-76c292c97dcc.shtml|title=Come invecchia il calciatore (e anche il mister)|access-date=20 јули 2016}}</ref> тимот стигнал до 5-тото место во [[Серија Ц2 1985-1986|Серија Ц2 првенството]]. Во 1986 година, тој отишол да игра за {{Fb team (N) Spezia}}, новопромовираниот член во Ц1 лигата: во сезоната [[Серија Ц1 1986-1987|1986-1987]], тој придонел за постигнувањето на опстанокот,<ref name=":0"/> додека во следните две сезони [[Серија Ц1 1987-1988|1987-1988]] и [[Серија Ц1 1988-1989|1988-1989]], Специја го освоила 7-мото и 3-тото место, соодветно.<ref name=":0">{{Cite web |url =http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/ |title =Il calciatore - Luciano Spalletti |dead-link =yes |archiveurl =https://web.archive.org/web/20160215215957/http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/|archivedate =15 февруари 2016}}</ref> По една сезона помината во екипата на [[ФК Вијареџо|Вијареџо]], тој се преселил во {{Fb team (N) Empoli}}, каде што ја завршил кариерата на 34-годишна возраст, играјќи го своето последно првенство во сезоната [[Серија Ц1 1992-1993|1992-1993]]. == Тренерска кариера == ===Емполи и Сампдорија=== Во сезоната 1993-1994, тој ја започнал својата кариера како тренер во младинскиот тим на {{Fb team (N) Empoli}}. На шест кола до крајот на [[Серија Ц1 1993-1994|првенството во Серија Ц1]], тој го замени [[Адријано Ломбарди]] како тренер на првиот тим, кој се мачел да излезе од зоната за испаѓање. ''„Аѕурите“'' го завршиле првенството на претпоследното место, спасувајќи се од испаѓање во плејаутот каде што ја совладале {{Fb team (N) Alessandria 1912}}. Следната сезона, Спалети повторно се вратил во младинскиот тим на Емполи, за потоа одново да добие шанса да го тренира првиот тим во [[Серија Ц1 1995-1996]]. Сезоната, полна со успеси, го видела Емполи како го освојува [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Купот на Италија за екипи од Серија Ц]] и да избори промоција во [[Серија Б]] благодарение на победата во финалето на плејофот над {{Fb team (N) Como}}.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/spalletti-carriera-profilo_68622677-202302k.shtml|title=A tutto Spalletti: da Empoli al caso Totti, fino allo scudetto col Napoli|date=18 август 2023|access-date=18 март 2026}}</ref> Во сезоната [[Серија Б 1996-1997|1996-97]], ''„Аѕурите“'' на Спалети, кои неодамна биле промовирани од втората лига, веднаш заработиле промоција во [[Серија А]], една деценија по претходното искуство на Емполи во највисоката лига. Потврден како тренер на тосканците, на своето деби во Серија А ([[Серија А 1997-1998|1997-1998]]), тренерот го одвел тимот на безбедно место, постигнувајќи опстанок на едно коло пред крајот. Откако ги оставил тосканците во првата лига, тој бил повикан да ја предводи {{Fb team (N) Sampdoria}}.<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/10/incredibile_vero_gia_finito_ritiro_ga_0_9807102756.shtml |titolo=Incredibile ma vero: già finito il ritiro blucerchiato |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 јули 1998}}</ref> Отпуштен во декември,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/12/14/mihajlovic-scatenato-fa-esonerare-spalletti.html |title=Mihajlovic scatenato fa esonerare Spalletti |author=Corrado Sannucci |publisher=la Repubblica |date=14 декември 1998|page=40}}</ref> тој бил отповикан помалку од два месеци подоцна, по оставката на [[Дејвид Плат]].<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/ |title=Platt si è dimesso |date=2 февруари 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070609/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Во преостанатите 15 кола од [[Серија А 1998-1999|првенството]], тој освоил 21 бод, но не успеал да избегне испаѓање за лигурскиот клуб.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/maggio/22/Mannini_ora_accusa_Spalletti_Colpa_ga_0_9905227612.shtml|title=Mannini ora accusa Spalletti "Colpa sua se la Samp è in B"|author=Enrico Valente|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 мај 1999}}</ref> ===Венеција, Удинезе и Анкона=== Во следната сезона. тој седнал на клупата на {{Fb team (N) Venezia}},<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/13/Spalletti_Glerean_Stringara_ecco_tecnici_ga_0_9907134664.shtml |title=Da Spalletti a Glerean e Stringara, ecco i tecnici con la nuova "patente"|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=13 јули 1999}}</ref> освојувајќи само една победа во првите два месеци од [[Серија А 1999-2000|Серија А]].<ref>{{cite web |url=http://www.repubblica.it/online/sport/sesta/milan/milan.html|titolo=Il Milan soffre col Cagliari L'Inter finisce ko a Venezia|data=18 ottobre 1999}}</ref> Лошиот почеток предизвикал негово отпуштање од функцијата,<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |title=Via Spalletti, ecco Materazzi |date=2 ноември 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070531/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |archive-date=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> но само привремено, бидејќи по неколку недели тој бил вратен на клупата.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/ |title=Lo stile Venezia |date=29 novembre 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070554/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Сепак, конечното отпуштање се случило во февруари 2000 година.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/ |title=Spalletti esonerato |date=7 февруари 2000 |access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040628233546/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/|archivedate=28 јуни 2004|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/febbraio/08/Zamparini_inventa_esonero_bis_ga_0_0002086370.shtml |title=Zamparini s'inventa l'esonero bis |author=Michele Contessa|author2=Carlo Laudisa |pubblisher=La Gazzetta dello Sport|date=8 февруари 2000}}</ref> По една година неактивност, во март 2001 година, тој бил повикан на клупата на {{Fb team (N) Udinese}} да го замени [[Лујџи Де Канио]]:<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/marzo/20/Udinese_scelto_Spalletti_ga_0_0103205783.shtml |title=L'Udinese ha scelto Spalletti|author=Luca Calamai|author2=Sebastiano Vernazza |author3=Massimo Meroi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 март 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/online/campionato/spalletti/spalletti/spalletti.html |title=Udinese, a Spalletti la panchina di De Canio|date=20 март 2001}}</ref> со 10 освоени бода во 11 кола, фриулијанците ја завршиле сезоната на дванаесеттото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0392_01_2001_0166_0043_4201357/ |title=Il Vicenza vince e retrocede |author=Andrea Iolme|publisher=[[La Stampa]]|date=18 јуни 2001|page=33}}</ref> Заменет од [[Рој Хоџсон]] за следната сезона,<ref>{{cite web|url=https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|title=Roy Hodgson nieuwe trainer van Udinese|author=Tim Vandevelde|date=22 јуни 2001|language=nl|accessdate=2025-11-16|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410055110/https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|url-status=dead}}</ref> во декември 2001 година, бил ангажиран од [[УС Анкона|Анкона]]:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/05/la-doppia-sfida-dell-ex-favo.html|title=La doppia sfida dell'ex Favo|author=Massimo Norrito|publisher=[[la Repubblica (quotidiano)|la Repubblica]]|date=5 јануари 2002|page=13}}</ref> со цел да го одведе клубот на безбедно место во [[Серија Б 2001-2002|Серија Б]],<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Ancona_Spalletti_parte_operazione_salvezza_ga_0_0201073014.shtml|title=Ancona-Spalletti: parte l'operazione salvezza|author=Vito Maggio|author2=Mimmo Cugini|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=7 јануари 2002}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |title=L'allenatore - Luciano Spalletti |dead-link=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215230909/http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |archivedate=15 февруари 2016}}</ref> стигајќи дури до осмото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,41/articleid,0281_01_2002_0149_0043_2407143/anews,true/ |title=ATTACCHI SCATENATI: 36 RETI NELL'ULTIMA GIORNATA |publisher=La Stampa|date=3 јуни 2002|page=41}}</ref> Во летото 2002 година, тој се вратил во Удинезе,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/11/Spalletti_firma_Agostinelli_presenta_ga_0_0206114613.shtml|title=Spalletti firma, Agostinelli si presenta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 јуни 2002}}</ref> за да го освои шесттото место во [[Серија А 2002-2003|првенството]] што му овозможило на клубот пласман во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот н УЕФА]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/udineselazio/udineselazio/udineselazio.html|title=Udinese, vittoria e Uefa|date=24 мај 2003}}</ref> Следната сезона, тој повторно се квалификувал со клубот за [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските турнири]], завршувајќи на седмото место во [[Серија А 2003-2004|првенството]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/maggio/17/Gilardino_gioca_poker_col_Trap_ga_10_0405178605.shtml|titolo=Gilardino gioca a poker col Trap|author=Luigi Garlando|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=17 мај 2004}}</ref> Најдобриот резултат постигнат на клупата на фриулијанците, сепак, било четвртото место во [[Серија А 2004-2005|сезоната 2004-2005]],<ref name=":2" /> подвиг што му го овозможил на Удинезе првото историско учество во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/udinesemilan1/udinesemilan1.html|title=L'Udinese pareggia con il Milan e conquista la zona Champions|date=29 мај 2005}}</ref> ===Рома=== [[File:Luciano_Spalletti.JPG|thumb|upright|left|Спалети со {{Fb team (N) Roma}} во втората половина на 2000-тите]] По завршувањето на тригодишниот период со Удинезе,<ref name=":2" /> тој станал тренер на {{Fb team (N) Roma}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Roma/Primo%20piano/2005/giugno/21spalletti.shtml|title=Spalletti: "Roma, ricominciamo"|date=21 јуни 2005}}</ref> Во текот на својата прва сезона тој остварил 11 последователни победи во [[Серија А 2005-2006|првенството]],<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Lazio/Primo_Piano/2006/02_Febbraio/26/lazioroma.shtml|title=Derby alla Roma: record storico|date=26 февруари 2006}}</ref> кое тимот го завршил на петтото место, пред да биде промовиран на второто место по скандалот ''[[Калчополи]]'';<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/05_Maggio/06/totti.shtml|title=Roma, Spalletti: "Totti in campo dal primo minuto"|date=6 мај 2006}}</ref> во [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|Купот на Италија]] ''„џалоросите“'' стигнале до финалето, каде загубиле од {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml |title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi |date=11 мај 2006}}</ref> Откако се квалификувале за [[Суперкуп на Италија 2006|Суперкупот на Италија]], по службеното доделување на титулата во првенството на ''„нероаѕурите“'', римскиот клуб бил поразен со 4-3 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] и покрај водството од 3 гола.<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 август 2006|p=3}}</ref> Во [[ФК Рома сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], тој го предводел тимот од главниот град до првата квалификација во нивната историја за „нокаут фазата“ на Лигата на шампионите,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/05/RomaVal.shtml|title=Roma promossa senza affanno|author=Gaetano De Stefano|date=5 декември 2006}}</ref> каде го елиминирале {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} во осминафиналето со нерешен резултат дома и победа во гости.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-lione/roma-lione/roma-lione.html|title=Fra Roma e Lione pari senza reti, si deciderà tutto al ritorno|date=21 февруари 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/03_Marzo/06/RomaLione.shtml|title=Roma da impazzire, travolto il Lione|author=Antonino Morici|date=6 март 2007}}</ref> Патот на Рома завршил во четвртфиналето, каде била елиминирана од {{Fb team (N) Manchester United}}, претрпувајќи катастрофален пораз од 7-1 во реваншот кој ја поништил нивната тесна победа постигната во првиот натпревар.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/04/11/champions-league-disfatta-roma-umiliazione-all-old.html|title==Champions League|author=Mattia Chiusano|publisher=la Repubblica|date=11 април 2007|page=56}}</ref> Во [[Серија А 2006-2007|првенството]] тимот го освоил второто место, со 22 бода зад Интер:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/04_Aprile/17/vigiliaroma.shtml|title=Spalletti: "Inter il top, noi una buona squadra"|author=Massimo Cecchini|date=17 април 2007}}</ref> сепак, избраниците на Спалети биле единствениот противник способен да се наметне над ''„нероаѕурите“'', поразувајќи ги со 3-1 на [[Сан Сиро|Стадионот „Џузепе Меаца“]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/04_Aprile/18/interroma.shtml|title=Grande Roma a San Siro, l'Inter rinvia la festa|author=Riccardo Pratesi|date=18 април 2007}}</ref> Одмаздата за скудетото и суперкупот против тимот од Милано се случила во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]], каде што тренерот го освоил првиот трофеј во својата кариера:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/05/10/roma-super-inter-choc-totti.html|title=Roma Super|author=Corrado Sannucci|publisher=la Repubblica |date=10 мај 2007|page=58}}</ref> триумфот од 6-2 во првиот натпревар ја запечатил конечната победа, иако Интер остварил пирова победа од само 2-1 во реваншот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/05_Maggio/18/roma_1805.shtml|title=Notte di delirio a Fiumicino|date=18 мај 2007}}</ref> Тосканскиот тренер дополнително го зголемил својот список на почести на почетокот од [[ФК Рома сезона 2007-2008|следната сезона]], освојувајќи го [[Суперкуп на Италија 2007|Суперкупот на Италија]] повторно против Интер.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml |title=La Supercoppa è della Roma|author=Antonino Morici|date=19 август 2007}}</ref> Рома ја минала групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]] пласирајќи се зад Манчестер Јунајтед,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/08/palpitazione-roma-alla-fine-pari.html|title=Palpitazione Roma, alla fine è pari|autore=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=8 ноември 2007|page=52}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/28/vucinic-fa-il-mattatore-kiev-la-roma.html|title=Vucinic fa il mattatore a Kiev |author=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=28 ноември 2007|page=66}}</ref> потоа победувајќи го {{Fb team (N) Real Madrid}} во осминафиналето со двојна победа од 2-1:<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-real-madrid/roma-real-madrid/roma-real-madrid.html|title=Pizarro-Mancini, e la Roma sogna|date=19 февруари 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/real_roma_0503.shtml |title=Una Roma da impazzire, Real k.o. al Bernabeu (1-2)|author=Riccardo Pratesi |date=5 март 2008}}</ref> елиминацијата повторно дошла во четвртфиналето, пак од Јунајтед.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-manchester/gara-olimpico/gara-olimpico.html|title=Roma, l'Olimpico è stregato|date=1 април 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/champions_league/manchester-roma/roma-fuori/roma-fuori.html|title=La Roma saluta la Champions, giallorossi fuori ma con onore|date=9 април 2008}}</ref> На фронтот [[Серија А 2007-2008|првенство]], по почетното водство, ''„џалоросите“'' биле претекнати од Интер, завршувајќи на второто место.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Catania/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/cataniaroma.shtml|title=Roma, illusione scudetto|author=Stefano Cantalupi|date=18 мај 2008}}</ref> Заостанувајќи три бода на табелата на крајот од првенството,<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/19/Rossi_Campionato_falsato__ga_10_080519065.shtml |title=De Rossi: «Campionato falsato»|author=Alessandro Catapano|author2=Massimo Cecchini |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 мај 2008}}</ref> римскиот тим морал да се задоволи повторно со освојувањето на [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|Купот на Италија]], уште еднаш на сметка на ''„нероаѕурите“''.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa, "rivincita" della Roma sull'Inter |date=24 мај 2008}}</ref> Далеку поразочарувачка од претходните била сезоната [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]], која исто така, започнала со натпревар против тимот од Милано во [[Суперкуп на Италија 2008|Суперкупот на Италија]], загубен на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]]:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa|author=Antonino Morici|date=24 август 2008}}</ref> исклучен од трката за титулата уште на есен поради кризата со резултатите,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/04/spalletti-batti-un-colpo-solo-cosi-la.html|title=Spalletti, batti un colpo: solo così la Roma può ripartire|author=Fabrizio Bocca|publisher=la Repubblica|date=4 novembre 2008|p=19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|title=Rossella Sensi: "Usciremo dalla crisi"|date=12 ноември 2008|access-date=14 декември 2020|date-archive=7 април 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407195605/https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|dead-link=yes}}</ref> римскиот тим успеал да се опорави од тешкиот почеток со пласман во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web |url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d4-0e70932c7763-b69209a604eb-1000/ |title=Spalletti elogia la Roma: "Grande risultato"|author=Marco Calabresi|date=10 декември 2008}}</ref> Сепак во таа рунда, пеналите уште еднаш биле кобни по играчите на Спалети кои на тој начин биле поразени од {{Fb team (N) Arsenal}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Italia_Inghilterra/Primo_Piano/2009/02/24/ArsenalRoma.shtml |title=Van Persie lancia l'Arsenal|author=Stefano Cantalupi|date=24 февруари 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2009/03/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-arsenal/diretta-roma-arsenal/diretta-roma-arsenal.html|titlе=La Roma beffata ai calci di rigore |author=Luigi Panella|date=11 март 2009}}</ref> Конечно ''„џалоросите“'' го завршиле [[Серија А 2008-2009|првенството]] на шесттото место, обезбедувајќи квалификација само за прелиминарните рунди на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|УЕФА Лига Европа]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/31-05-2009/torino-retrocede-b-50472261290.shtml|title=Il Torino retrocede in B, Totti aggancia Boniperti|author=Livia Taglioli|date=31 мај 2009}}</ref> Откако го предводел тимот до плсаман во групната фаза од гореспоменатото натпреварување,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/07/31/totti-scaccia-le-paure-della-roma-gent.html|title=Totti scaccia le paure della Roma|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=31 јули 2009|p=53}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/07/totti-avvia-la-festa-la-roma-esagera.html|title=Totti avvia la festa, la Roma esagera|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=7 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/21/la-solita-roma-senza-difesa-gol-di.html|title=La solita Roma senza difesa|author=Francesca Ferrazza |publisher=la Repubblica|date=21 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/28/roma-troppo-facile-passano-anche-lazio-genoa.html|title=Roma, troppo facile. Passano anche Lazio e Genoa |publisher=la Repubblica|date=28 август 2009|page=65}}</ref> на 1 септември 2009 година, Спалети поднел оставка поради несогласувања со клубот и поразите претрпени во првите кола од [[Серија А 2009-2010|првенството]].<ref>{{cite web |URL=https://www.romatoday.it/sport/spalletti-dimissioni-o-esonero-notizie-aggiornamenti-incontro-sensi.html |title=Spalletti dà l'addio: già oggi l'accordo con Ranieri?|author=Carlo Testimonia |date=1 септември 2009}}</ref> На негово место како нов тренер на Рома бил избран, [[Клаудио Раниери]].<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2009/09/01/intervista_esclusiva_spalletti_dimissioni_roma.html |title=Spalletti si confessa: perché ho lasciato la Roma|date=1 септември 2009|dead-link=yes}}</ref> ===Зенит Санкт Петербург=== [[File:Luciano Spalletti 2012 (cropped).jpg|thumb|Спалети со {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} во 2012]] На 11 декември 2009 година, било официјализирано неговото потпишување со [[Русија|рускиот]] клуб {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2009/12/sport/calcio/calciomercato/spalletti-russia/spalletti-di-nuovo-in-panca/spalletti-di-nuovo-in-panca.html|title=Spalletti, "disoccupato" solo per tre mesi|author=Francesca Ferrazza|date=11 декември 2009|access-date=13 декември 2009}}</ref> На 16 мај 2010 година, тој го освоил [[Фудбалски куп на Русија 2008-2009|Купот на Русија]]<ref>{{cite web|url=http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|titolo=Italian Spalletti leads Zenit to Russian Cup win|language=en|date=16 мај 2010 |dead-link=yes |access-date=16 мај 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519132543/http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|archive-date=19 мај 2010}}</ref> додека, на 14 ноември, тој го освоил [[Премиер лига на Русија 2010|руското првенство]], на две кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|title=Festa Spalletti: è campione di Russia con lo Zenit|date=14 декември 2010|dead-url=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215443/http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|archive-date=4 март 2016}}</ref> На 6 март 2011 година, тој исто така, го освоил и [[Суперкуп на Русија 2011|Суперкупот на Русија]], комплетирајќи ги сите национални трофеи во земјата.<ref>{{cite web|url=https://it.eurosport.yahoo.com/ticker/hub/calcio/index.html?item=2693641|title=Calcio, Supercoppa russa: Zenit-Cska Mosca 1-0|date=6 март 2011}}</ref> По постигнатите резултати, во февруари 2012 година тој го преформулирал договорот со Зенит, преземајќи вистинска улога на „менаџер“ во рамките на клубот.<ref>{{cite web|url=http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|titolo=Luciano Spalletti signs contract extension with Zenit|language=en|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211202759/http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|archivedate=11 февруари 2012}}</ref> На 28 април, тој ја освоил својата втора титула во [[Премиер лига на Русија 2011-2012|рускиот шампионат]] на три кола до крајот.<ref>{{Cite web|author=Lorenzo Nicolini|url=https://www.today.it/sport/zenit-san-pietroburgo-campione-russia-2012.html|title=Russia, Spalletti ancora Zar: lo Zenit è campione|date=29 април 2012}}</ref> Сепак, во [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|Купот на Русија]], нивниот пат завршил во четвртфиналето каде испаднале од {{Fb team (N) Dynamo Moscow}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/notizie/russia-spalletti-fuori-dalla-coppa/294044|title=Russia: Spalletti fuori dalla coppa|date=22 март 2012}}</ref> Во сезоната [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]], тие завршиле втори во [[Премиер лига на Русија 2012-2013|Премиер лигата на Русија]], со два бода зад шампионот {{Fb team (N) CSKA Moscow}}; сепак, на крајот се испоставило дека на Зенит ќе му недостасуваат бодовите од натпреварот загубен службено против Динамо Москва, поради нередите предизвикани од неговите навивачи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/11/22/news/incidenti_a_mosca_zenit_sconfitto_0-3_a_tavolino-47188333/|title=Incidenti a Mosca, Zenit sconfitto 0-3 a tavolino|date=22 ноември 2012}}</ref> На 10 март 2014 година, по разочарувачкиот почеток на сезоната, тој бил отпуштен.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2014/03/11/news/zenit_esonera_spalletti-80709561|title=Russia: lo Zenit esonera Spalletti|date=11 март 2014}}</ref> ===Враќање во Рома=== На 14 јануари 2016 година, Рома го објавила враќањето на Спалети на својата клупа,<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2016/01/luciano-spalletti-torna-alla-guida-della-roma|title=Luciano Spalletti torna alla guida della Roma|date=14 јануари 2016}}</ref> заменувајќи го отпуштениот [[Руди Гарсија]].<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/pallotta-possiamo-vincere-con-spalletti-roma-c-e-chi-rifiuta-di--944231|title=Pallotta: 'Possiamo vincere con Spalletti'. Roma, c'è chi rifiuta di indossare i Gps|date=14 јануари 2016}}</ref> Во втората половина од сезоната, тосканскиот тренер ги водел ''„џалоросите“'' до 46 освоени бода (скор од 14 победи, 4 нерешени и еден пораз); на крајот од [[Серија А 2015-2016|првенството]] ова бил најдобриот просек на бодови/натпревар меѓу сите тренери во Серија А: 2,42 наспроти 2,39 на [[Масимилијано Алегри]] (кој со својот Јувентус го освоил првенството). Тимот од главниот град на крајот од првенството го освоил третото место на табелата со 80 бодови,<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/roma-spalletti-fatto-il-nostro-dovere-complimenti-al-napoli-_1098348-201602a.shtml|title=Roma, Spalletti: "Fatto il nostro dovere, complimenti al Napoli"|access-date=16 мај 2016}}</ref> со што избориле пласман во [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017#Квалификации|квалификациите за Лигата на шампиони]]; во истото натпреварување, но во [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|тековната сезона]], Рома била елиминирана во осминафиналето од подоцнежниот европски шампион, Реал Мадрид.<ref>{{Cite web|url=https://www.forzaroma.info/news-as-roma/champions-roma-eliminata-dal-real-quante-occasioni-sprecate-foto/|title=Champions: Roma eliminata dal Real, ma quante occasioni sprecate – FOTO|author=Marco Cantagalli|date=8 март 2016|access-date=31 јануари 2017}}</ref> Сепак, почнувајќи од почетокот на февруари, голем дел од навивачите на Рома застанале на страната против тренерот поради низа расправии меѓу него и капитенот на тимот, [[Франческо Тоти]], предизвикани од недостатокот на минутажа што му била доделена, а исто така и поради физички проблеми и некои изјави дадени од вториот.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/04/17/news/roma_totti_e_ancora_determinante_ma_spalletti_non_ci_sta-137827259/|title=Roma, Totti è ancora determinante: ma Spalletti non ci sta. Alta tensione e lite tra i due|date=17 април 2016}}</ref><ref>{{Cite web|author=Marco Beltrami|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/cosa-e-successo-tra-totti-e-spalletti-storia-di-un-rapporto-difficile/|title=Cosa è successo tra Totti e Spalletti, storia di un rapporto difficile|date=16 ноември 2020|access-date=31 март 2021}}</ref> Следната сезона започнала за Рома на Спалети со неуспехот тимот да се квалификува во групната фаза од Лигата на шампионите, откако биле елиминирани од {{Fb team (N) Porto}} во плејофот; првиот натпревар завршил со резултат 1-1, но катастрофалниот пораз од 0-3 во реваншот во Рим му пресудил на тимот на Спалети.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2016/08/23/news/roma_battuta_dal_porto-146511389/ |title=Roma-Porto 0-3: disastro giallorosso, addio Champions |date=23 август 2016|access-date=16 февруари 2018}}</ref> Во [[УЕФА Лига Европа 2016-2017|УЕФА Лига Европа]], Рома испаднала во осминафиналето од Олимпик Лион, додека во [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Купот на Италија]] била елиминирани од Лацио во полуфиналето. Во [[Серија А 2016-2017|првенството]] по спектакуларниот дуел со {{Fb team (N) Napoli}}, избраниците на Спалети успеале да го освојат второто место зад {{Fb team (N) Juventus}}, а исто така ги постигнале рекордите за најмногу освоени бодови (87) и најмногу постигнати голови во една сезона на ФК Рома (90), со што Спалети надминал големи тренери од минатото на ''„џалоросите“'', како што се [[Нилс Лидхолм]] и [[Фабио Капело]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2017/05/15/news/roma_spalletti_numeri_totti_futuro-165535491/|title=Roma, Spalletti numeri da record: superati Capello e Liedholm. Ma il futuro è ancora incerto||date=15 мај 2017|access-date=16 февруари 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/roma-campionato-storico-e-record-di-punti-e-goal-realizzati/1iixiqsiclkt91jp8cj07i27h6|title=Roma, campionato 'storico': è record di punti e goal realizzati|access-date=16 февруари 2018}}</ref> На 30 мај 2017 година, тој ја напуштил Рома и бил заменет од [[Еузебио Ди Франческо]].<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/05/si-chiude-il-rapporto-di-lavoro-tra-as-roma-e-luciano-spalletti|title=Si chiude il rapporto di lavoro tra AS Roma e Luciano Spalletti|date=30 мај 2017}}</ref> ===Интер=== [[Податотека:Luciano Spalletti Inter.jpg|thumb|left|Спалети со {{Fb team (N) Inter}} во 2018]] На 9 јуни 2017 година, тој бил официјално претставен како нов тренер на Интер.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|title=Luciano Spalletti è il nuovo allenatore dell'Inter|date=9 јуни 2017|access-date=9 јуни 2017|archive-date=29 јуни 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629063722/https://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2017/06/09/news/spalletti_allenatore_inter-167685070/|title=Inter, ufficiale: Spalletti è il nuovo allenatore|author=Tiziana Cairati|date=9 јуни 2017}}</ref> Во [[Серија А 2017-2018|првенството]] тимот на ''„нероаѕурите“'' забележал одличен почеток,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/10/25/inter-implacabile-e-affannata-una-notte-da-leader-per-spalletti38.html|title=Inter implacabile e affannata una notte da leader per Spalletti|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=25 октомври 2017|page=38}}</ref> толку многу што на почетокот на декември се нашол сам на врвот на табелата и бил сè уште непоразен.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/12/04/lo-scatto-dellinter-con-perisic-che-preferi-spalletti-a-mou40.html|title=Lo scatto dell'Inter con Perisic che preferì Spalletti a Mou|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=4 dicembre 2017|page=40}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|title=Spalletti: "In testa non c'è spazio per rifiatare, restiamo svegli"|date=15 dicembre 2017|access-date=28 април 2018|archive-date=28 април 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428141804/http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|dead-link=yes}}</ref> Сепак, со доаѓањето на зимата, перформансите на тимот претрпеле нагло опаѓање, што предизвикало тие да се лизнат од врвните позиции.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/02/04/news/inter_la_crisi_d_inverno_colpisce_anche_spalletti-188032855/|title=Inter, la "crisi d'inverno" colpisce anche Spalletti|author=Tiziana Cairati|date=4 февруари 2018}}</ref> Четвртото место, последната можна позиција и минималната зацртана [[ФК Интер сезона 2017-2018|сезонска]] цел, била постигната во последното коло, со победата над {{Fb team (N) Lazio}} со 2-3 на гостински терен со што истиот противник бил престигнат на табелата благодарение на подобриот оглед во директните средби:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref> за Интер, ова било нивно враќање во најсилното европско континентално натпреварување по седум години.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/05/20/news/lazio-inter_2-3_rimonta_nel_finale_nerazzurri_in_champions-196933076/|title=Lazio-Inter 2-3: Vecino chiude la rimonta nel finale, nerazzurri in Champions|author=Antonio Farinola|date=20 мај 2018}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|Купот на Италија]], патувањето на ''„нероаѕурите“'' завршило во четвртфиналето со пораз во [[Дерби дела Мадонина|Миланското дерби]] против {{Fb team (N) Milan}}.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Milan/27-12-2017/milan-inter-1-0-cutrone-supplementare-decide-derby-240505807004.shtml|title=Milan-Inter 1-0, Cutrone nel supplementare decide il derby|author=Valerio Clari|date=27 декември 2017}}</ref> Во [[ФК Интер сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] тимот имал лош старт,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/27-08-2018/inter-spalletti-come-de-boer-peggio-solo-radice-290504699835.shtml|title=Inter, Spalletti eguaglia De Boer: peggio solo 35 anni fa|author=Daniele Polidoro|date=27 август 2018}}</ref> пред да постигне серија последователни победи што го вратиле во горните ешалони на табелата;<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2018/11/03/news/inter_genoa_partita_gagliardini_politano-210696305/|title=Inter-Genoa 5-0: show nerazzurro con Gagliardini, Politano, Joao Mario e Nainggolan|date=3 ноември 2018}}</ref> на крајот од првата половина од сезоната, Интер бил трет.<ref>{{cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/notizie/empoli-inter-0-1-keita-fa-l-icardi-un-colpo-biliardo-db1db3ea-0b72-11e9-aa07-eb4c2c5595dd.shtml|title=Empoli-Inter 0-1, Keita blinda il terzo posto|author=Guido De Carolis|date=29 декември 2018}}</ref> Сепак, ''„нероаѕурите“'' доживеале уште еден пад во формата во текот на зимските месеци, но останале во конкуренција за квалификација во најсилното натпреварување на континентот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/17-03-2019/milan-inter-2-3-nerazzurri-vincono-derby-contro-sorpassano-3202284149975.shtml|title=Milan-Inter 2-3: i nerazzurri vincono il derby e contro-sorpassano|author=Alessandra Gozzini|date=17 март 2019}}</ref> Уште еднаш, потребно било да се стигне до последното коло за математички целта да биде остварена: победата од 2-1 на домашен терен против Емполи му овозможила на Интер да го потврди четвртото место од претходната година и да се врати во [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/26-05-2019/pazza-inter-ma-fine-keita-ninja-portano-champions-empoli-b-3301960042956.shtml|title=Pazza Inter, ma alla fine Keita e il Ninja la portano in Champions: Empoli in B|author=Valerio Clari|date=26 мај 2019}}</ref> Во тековната сезона, Интер бил елиминиран уште во групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|Лигата на шампионите]]<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Inter/11-12-2018/inter-psv-1-1-gol-lozano-icardi-nerazzurri-europa-league-3101171061589.shtml|title=Inter-Psv 1-1: gol di Lozano e Icardi, nerazzurri in Europa League|author=Valerio Clari|date=11 декември 2018}}</ref> селејќи се во [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|Лига Европа]], каде пак биле елиминирани од [[Ајнтрахт Франкфурт]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2019/03/14/news/europa_league_inter-salisburgo-221577559/|title=Inter-Eintracht 0-1, nerazzurri fuori dall'Europa League|author=Diego Costa|date=14 март 2019}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|Купот на Италија]] патувањето било прекинато против Лацио во четвртфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/01/31/news/coppa_italia_inter_lazio_quarti_di_finale-217967959/?refresh_ce|title=Coppa Italia, Inter-Lazio 4-5 ai rigori: biancocelesti in semifinale|author=Diego Costa|date=31 јануари 2019}}</ref> На крајот од првенството, и покрај тоа што ја постигнал минималната сезонска цел, тој не бил повторно потврден од клубот од Милано.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|title=Nota del Club in merito al ruolo di allenatore della Prima Squadra|date=30 maggio 2019|access-date=30 мај 2019|archive-date=30 мај 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530083930/https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|dead-link=yes}}</ref> ===Наполи=== {{Цитат 2|Силни луѓе, силни судбини, слаби луѓе, слаби судбини. Нема друго објаснување.|Лучано Спалети<ref>{{cite web|https://www.rainews.it/tgr/campania/articoli/2023/04/spalletti-uomini-forti-destini-forti-b77a3c42-fc12-4b81-9652-d3cf223ab64e.html|title=Spalletti, uomini forti destini forti|date=4 мај 2023}}</ref>}} По двегодишна пауза, тој бил назначен за нов тренер на Наполи на 29 мај 2021 година.<ref>{{cite web|url=https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|title=De Laurentiis: Benvenuto Luciano Spalletti, insieme faremo un gran lavoro|date=29 maggio 2021|access-date=30 мај 2021|archive-date=1 јуни 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601175538/https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|dead-link=yes}}</ref> Дебитирал на клупата на ''„партенопеите“'' на 22 август, победувајќи ја со 2-0 Венеција во првото коло од [[Серија А 2021-2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/22-08-2021/osimhen-espulso-rigore-sbagliato-ma-napoli-piu-forte-2-0-venezia-420650846961.shtml|title=Osimhen espulso e un rigore sbagliato, ma il Napoli è più forte: 2-0 al Venezia|date=22 август 2021}}</ref> На 23 септември, победувајќи ја Сампдорија со 4-0 на гостински терен, тој станал првиот тренер кој ги добил своите први пет првенствени натпревари во дебитантската сезона како тренер на Наполи, рекорд што претходно го држел [[Рафаел Бенитес]], кој ги добил првите четири натпревари во [[Серија А 2013-2014|сезоната 2013-2014]].<ref>{{cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/record-per-spalletti-col-napoli-e-il-primo-a-vincere-tutte-le-prime-cinque-partite-1587732|title=Record per Spalletti col Napoli: è il primo a vincere tutte le prime cinque partite|date=23 септември 2021|access-date=23 септември 2021}}</ref> Наполи под водството на Спалети го завршил првенството на третото место, со што се избориле за враќање во Лигата на шампионите по две години отсуство.<ref>{{Cite web|url=https://napoli.repubblica.it/sport/2022/05/02/news/il_napoli_torna_in_champions-347748436/|title=Il Napoli torna in Champions|date=2 мај 2022}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|Купот на Италија]] биле елиминирани во осминафиналето од {{Fb team (N) Fiorentina}} (2-5),<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/13-01-2022/coppa-italia-napoli-fiorentina-2-4-gol-vlahovic-mertens-biraghi-petagna-venuti-piatek-430899753267.shtml|title=Il Napoli rimonta in 9 al 95', poi ai supplementari è solo Viola. E Piatek segna subito|date=13 јануари 2022}}</ref> додека во Лига Европа настапот им завршил во првата рунда од нокаут фазата, после поразот од {{Fb team (N) Barcelona}} на [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|стадионот „Марадона“]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/24-02-2022/napoli-barcellona-2-4-catalani-ottavi-europa-league-4301588825714.shtml|title=Troppo Barça per il Napoli: vince 4-2 al Maradona e passa agli ottavi|date=24 февруари 2022}}</ref> Сезоната [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] започнала со победа, откако во првото коло на [[Серија А 2022-2023|Серија А]] била совладана {{Fb team (N) Verona}} во гости со 2-5.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Verona/15-08-2022/verona-napoli-2-5-show-azzurro-brilla-stella-kvaratskhelia-4401891810560.shtml|title=Napoli, è subito show: cinquina al Verona, brilla la stella di Kvaratskhelia|date=15 август 2022}}</ref> На 4 октомври 2019 година, со победата над {{Fb team (N) Ajax}} на [[Јохан Кројф Арена]] со 6-1, Спалети ја остварил најголемата победа на Наполи во меѓународните натпреварувања (изедначена со онаа Наполи-[[ФК Влазнија Скадар|Влазнија]] 5-0 во [[Куп на УЕФА 2008-2009|Купот на УЕФА 2008-2009]]), како и нивната најголема победа на гостински терен во нивната клупска историја.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/04-10-2022/ajax-napoli-1-6-doppietta-raspadori-lorenzo-zielinski-kvara-simeone-450484915452.shtml|title=Anche in Champions il Napoli è una meraviglia: va sotto ma poi ne segna 6 all'Ajax!|date=4 октомври 2022}}</ref> Единаесет дена подоцна, со тесната победа над Рома (0-1), Спалети го изедначил најголемиот број на последователни добиени натпревари на Наполи помеѓу првенството и куповите (11), рекорд поставен од поранешниот тренер [[Отавио Бјанки]] во [[ФК Наполи сезона 1986-1987|сезоната 1986-1987]], годината во која Наполи го освоил своето прво [[Скудето]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2022/10/24/news/spalletti_napoli_marcia_da_record-371470551/|title=Napoli, Spalletti e una marcia da record: 11 vittorie di fila, come nell'anno del primo scudetto|date=24 октомври 2022}}</ref> Овој рекорд бил надминат на 26 октомври, благодарение на успехот со 3-0 над {{Fb team (N) Rangers}} во групната фаза на Лигата на шампионите.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/26-10-2022/napoli-rangers-3-0-doppietta-simeone-ostigard-450824821020.shtml|title=Il Napoli è sempre uno spettacolo: 3-0 ai Rangers. Ma per il primo posto...|date=26 октомври 2022}}</ref> Серијата позитивни резултати (17) била прекината на 1 ноември, за време на натпреварот против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], кој завршил со резултат од 2-0 во корист на Англичаните, но кој немал никакво влијание врз пласманот во групата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/01-11-2022/champions-liverpool-napoli-2-0-spalletti-primo-girone-450914221532.shtml|title=Napoli, ko che non fa male: il Liverpool ne segna due nel finale, ma Spalletti è primo|date=1 ноември 2022}}</ref> На 12 ноември, благодарение на победата од 3-2 на домашен терен против Удинезе, тие стигнале до единаесет последователни победи во Серија А, надминувајќи го клупскиот рекорд поставен во [[Серија А 2017-2018|сезоната 2017-2018]] кога клубот бил предводен од [[Маурицио Сари]] (10).<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/12-11-2022/napoli-udinese-3-2-decidono-gol-osimhen-zielinski-ed-elmas-4501081406591.shtml|title=Il Napoli è irresistibile: 11 vittorie consecutive. Ma che paura nel finale con l'Udinese|date=12 ноември 2022}}</ref> Првиот пораз во лигата дошол на 4 јануари 2023 година против Интер, кој го добил натпреварот со 1-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/04-01-2023/inter-napoli-1-0-gol-dzeko-4501815529883.shtml|title=Dzeko, capocciata al Napoli. L'Inter riapre la corsa scudetto|date=4 јануари 2023}}</ref> На 13 јануари, тимот на Спалети го победил Јувентус со 5-1; последниот пат, кога ''„партенопеите“'' постигнале пет гола против тимот од Торино било во 1990 година, за време на натпреварот од [[Суперкуп на Италија 1990|Суперкупот на Италија]], кој завршил со истиот резултат.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/13-01-2023/napoli-juve-5-1-osimhen-2-kvaratskhelia-maria-rrahmani-elmas-4501949709248.shtml|title=Kvara e Osimhen schiantano la Juve. Il Napoli vola a +10 e spacca il campionato|date=13 јануари 2023}}</ref> Сепак, само пет дена подоцна, Наполи шокантно бил елиминиран од [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|Купот на Италија]] од страна на {{Fb team (N) Cremonese}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/17-01-2023/coppa-italia-napoli-cremonese-finisce-rigori-4502012995473.shtml|title=Clamoroso al Maradona: il Napoli piange, Cremonese avanti ai rigori. Ballardini, che prima!|date=17 јануари 2023}}</ref> На 21 јануари, благодарение на победата на гости против {{Fb team (N) Salernitana}} (0-2), тој станал тренерот со најмногу добиени натпревари во историјата на Серија А (276) во ерата на три бода за победа.<ref name="recordvittorie">{{Cite web|url=https://www.calcioinpillole.com/napoli-arriva-un-grande-record-per-luciano-spalletti-il-dato/|title=Napoli, Luciano Spalletti conquista un grande primato: il dato|date=21 јануари 2023}}</ref> На 17 февруари, за време на победата од 0-2 на гости кај {{Fb team (N) Sassuolo}},<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmattino.it/sport/sscnapoli/sassuolo_napoli_0_2_diretta_risultato_gol-7236809.html|title=Sassuolo-Napoli 0-2: dominio anche a Reggio Emilia, si vola a + 18|date=17 февруари 2023}}</ref> го достигнал 1000-тиот натпревар кој го водел од клупата во кариерата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/storie/17-02-2023/spalletti-1000-panchine-allenatore-empoli-napoli-460271531210/|title=Dall'Empoli al Napoli passando per Inter e Roma: Spalletti diventa mister 1000 panchine|date=17 февруари 2023}}</ref> На 15 март, благодарение на победата од 3-0 на домашен терен над Ајнтрахт Франкфурт (вкупен резултат 5-0), Наполи се пласирал во четвртфиналето на Лигата на шампионите, подвиг што никогаш претходно клубот не го остварил.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/15-03-2023/champions-league-napoli-eintracht-3-0-doppietta-osimhen-rigore-zielinski-460684672680.shtml|title=Il Napoli si diverte, Osimhen di più: comodo tris all'Eintracht, Spalletti ai quarti|date=15 март 2023}}</ref> Европската кампања завршила во четвртфиналето, каде што Милан ги совладал ''„аѕурите“'' со вкупен резултат 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/18-04-2023/napoli-milan-1-1-gol-giroud-osimhen-rossoneri-semifinale-champions-4601192233349.shtml|title=Delirio Milan: fa 1-1 a Napoli e vola in semifinale di Champions!|date=18 април 2023}}</ref> На 4 мај, благодарение на ремито во гости против Удинезе (1-1), тој го освоил своето прво скудето во кариерата на дури пет кола пред крајот,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/04-05-2023/scudetto-napoli-campione-d-italia-la-terza-volta-4601354295987.shtml|title=Napoli, finalmente festa: campione d'Italia per la terza volta!|date=4 мај 2023}}</ref> станувајќи најстариот тренер кој ја освоил титулата, со 64 години и 58 дена;<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://gianlucadimarzio.com/it/napoli-spalletti-record-scudetto-serie-a-news-2023|title=Napoli, Luciano Spalletti è l'allenatore più anziano di sempre a vincere lo Scudetto|date=5 мај 2023}}</ref> за ''„партенопеите“'', ова било трето Скудето во нивната клупска историја, 33 години по [[Серија А 1989-1990|претходното]].<ref>{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/speciale-scudetto/notizie/napoli-scudetto-campione-italia-2023-7b109ff8-e66f-11ed-9136-d5229c509a57.shtml|title=Il Napoli ha vinto lo scudetto: è Campione d’Italia 33 anni dopo Maradona. De Laurentiis: «Vittoria assieme»|date=4 мај 2023}}</ref> На крајот од сезоната, Спалети ја освоил наградата за [[Серија А награди#Најдобар тренер|најдобар тренер во Серија А]].<ref>{{Cite web|url=https://www.legaseriea.it/it/media/serie-a/serieas.hiwaymedia.it/media/serie-a/il-coach-of-the-season-2022-2023|title=IL COACH OF THE SEASON 2022/2023|access-date=01 giugno 2023|dead-link=yes}}</ref> По завршувањето на победничката сезоната во Серија А, тренерот ја објавил својата одлука да не ја продолжи својата авантура со Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/napoli/2023/05/29-108347676/napoli_spalletti_sono_stanco_mi_fermo_un_anno_e_non_cambio_idea_|title=Napoli, Spalletti lascia: "Sono stanco, mi fermo un anno" e svela il motivo|date=29 мај 2023}}</ref> ===Италија=== [[File:Norway Italy - June 2025 A 44.jpg|thumb|Спалети (десно) како селектор на {{NazNB|FUrep|ITA}} во 2025, заедно со шефот на делегацијата [[Џанлујџи Буфон]] и својот асистент [[Марко Доменикини]]]] На 18 август 2023 година, тој бил официјално назначен за нов селектор на [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската фудбалска репрезентација]] почнувајќи од 1 септември, заменувајќи го [[Роберто Манчини]] кој поднел оставка.<ref>{{Cite web|url=https://figc.it/it/nazionali/news/luciano-spalletti-%C3%A8-il-nuovo-commissario-tecnico-della-nazionale-gravina-il-suo-entusiasmo-e-la-sua-competenza-saranno-fondamentali/|title=Luciano Spalletti è il nuovo Commissario Tecnico della Nazionale. Gravina: "Il suo entusiasmo e la sua competenza saranno fondamentali"|date=18 август 2023}}</ref> Своето деби на клупата го имал на 9 септември, во ремито 1-1 против {{NazNB|FUrep|MKD}}, во натпревар од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/09-09-2023/macedonia-italia-1-1-gol-di-immobile-e-bardhi.shtml|title=Macedonia ancora indigesta, l'Italia pareggia 1-1 e Spalletti si gioca tutto a Milano|date=9 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 12 септември, дошла првата победа како селектор на ''„аѕурите“'', на Сан Сиро против {{NazNB|FUrep|UKR}} со 2-1.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/12-09-2023/italia-ucraina-2-1-doppietta-frattesi-spalletti-prima-vittoria.shtml|title=L'Italia batte l'Ucraina con super Frattesi: prima gioia azzurra per Spalletti|date=12 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 20 ноември, благодарение на ремито на гостински терен во реваншот против Украина (0-0), Спалети успеал да и обезбеди квалификација на Италија за Европското првенство во [[Германија]].<ref>{{cite web |url=https://www.adnkronos.com/sport/diretta-ucraina-italia-match-decisivo-per-euro-2024_5LugdDGkAkUy0xCZV58Pwr|title=Ucraina-Italia 0-0, Nazionale di Spalletti qualificata a Euro 2024|date=20 ноември 2023|access-date=21 ноември 2023}}</ref> Европското првенство, сепак, се покажало како разочарувачко: откако избраниците на Спалети едвај ја поминале [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групната фаза]], победувајќи ја {{NazNB|FUrep|ALB}} со 2-1,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/15-06-2024/italia-albania-bastoni-barella-bajrami-partita-europei-2024.shtml|title=Bajrami ci spaventa, poi Bastoni e Barella ribaltano l'Albania. Italia, è un bell'esordio|date=15 јуни 2024}}</ref> губејќи со 0-1 против {{NazNB|FUrep|ESP}}<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/20-06-2024/spagna-italia-autogol-calafiori-europei-2024.shtml|title=Italia, che lezione dalla Spagna: la Roja domina per 94', Azzurri k.o. per un autogol di Calafiori|date=20 јуни 2024}}</ref> и играјќи нерешено 1-1 со израмнувачки погодок во последните минути против {{NazNB|FUrep|HRV}},<ref>{{Cite web|url=https://tg24.sky.it/sport/2024/06/24/italia-croazia-europei-risultato-gol|title=Euro 2024, Italia-Croazia 1-1: segna Zaccagni, azzurri conquistano ottavi al 98'. VIDEO|date=24 јуни 2024}}</ref> турнирот за италијанците завршил во осминафиналето елиминирани од {{NazNB|FUrep|SUI}}, која победила со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/29-06-2024/svizzera-italia-2-0-gol-di-freuler-e-vargas-spalletti-fuori-dall-europeo.shtml|title=L'Italia perde la faccia! La Svizzera passeggia e vince 2-0, Azzurri fuori dall'Europeo|date=29 јуни 2024}}</ref> Во [[УЕФА Лига на нации 2024-2025|2024-2025]] изданието на [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]], Италија ја завршила групата на второто место, зад {{NazNB|FUrep|FRA}}, но потоа била елиминирана од натпреварувањето во четвртфиналето од {{NazNB|FUrep|GER}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/03/23/nations-league-germania-italia-3-3-azzurri-eliminati_0faa26aa-7188-49e6-ac28-bc6f7a8e0e77.html|title=Nations League: Germania-Italia 3-3, azzurri eliminati|access-date=2025-06-08}}</ref> Во последователните [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА)|квалификации]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] ''„аѕурите“'' биле сместени во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И]], заедно со {{NazNB|FUrep|NOR}}, {{NazNB|FUrep|ISR}}, {{NazNB|FUrep|EST}} и {{NazNB|FUrep|MDA}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.olympics.com/it/notizie/italia-qualificazioni-mondiali-calcio-2026-programma-calendario-avversarie-dove-vedere|title=Italia alle qualificazioni dei Mondiali di calcio 2026: programma, calendario, avversarie}}</ref> Италија го загубила својот прв квалификациски натпревар со 3-0 од Норвешка во [[Осло]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/qualificazioni-mondiali-2026/norvegia-italia-3-0-esordio-da-incubo-crollo-oslo_99278432-202502k.shtml|title=Qualificazioni Mondiali, Norvegia-Italia 3-0: esordio da incubo per gli Azzurri, crollo totale a Oslo}}</ref> Два дена по поразот, на 8 јуни 2025 година, самиот Спалети на прес-конференција објавил дека ќе биде отпуштен по крајот на следниот натпревар против Молдавија,<ref>{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/italia-moldova-sarà-lultima-partita-da-ct-della-nazionale-di-luciano-spalletti-voglio-chiudere-con-una-vittoria/|title=Italia-Moldova sarà l'ultima partita da Ct della Nazionale di Luciano Spalletti: "Voglio chiudere con una vittoria"|date=2025-06-08|access-date=2025-06-08}}</ref> добиен со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/maratona/2025/06/calcio-qualificazioni-mondiali-2026-italia-moldavia-ultima-spalletti-diretta-rai1-e-streaming-rainews-it-highlights-gol-cronaca-testuale-cadb3dc6-8d63-44bf-a1e8-824a7c64a11f.html|title=L'Italia batte 2 a 0 la Moldavia, congedo triste per Spalletti|date=2025-06-09|access-date=2025-06-13}}</ref> Тосканскиот тренер го завршил своето селекторско искуство на чело на националниот тим по 24 натпревари, со резултат од 12 победи, 6 нерешени и 6 порази.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/italia-si-chiude-l-era-spalletti-da-skopje-a-oslo-storia-di-un-amore-mai-nato_99355602-202502k.shtml|title=Italia, si chiude l'era Spalletti: da Skopje a Oslo, storia di un amore mai nato|date=8 јуни 2025|access-date=9 јуни 2025}}</ref> === Јувентус === По отпуштањето на [[Игор Тудор]], на 30 октомври 2025 година, тој станал нов тренер на Јувентус, потпишувајќи договор со важност до крајот на [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сезоната]].<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2025/10/31/news/spalletti_juventus_ufficiale-424949566/|title=Spalletti e la Juventus ripartono insieme: “Scriviamo la storia”|date=31 октомври 2025|access-date=31 октомври 2025}}</ref> Неговото деби на клупата на ''„бјанконерите“'' дошло два дена подоцна, во натпреварот од [[Серија А 2025-2026|првенството]] добиен со 1-2 во гости против Кремонезе.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-11-2025/cremonese-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Kostic e Cambiaso lanciano la Juve di Spalletti, alla Cremonese non basta Vardy|date=1 ноември 2025|access-date=1 ноември 2025}}</ref> Три дена подоцна, го имал своето деби со Јувентус во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]], со нерешен резултат 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Sporting Lisboa}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/04-11-2025/juve-sporting-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve ritrova un grande Vlahovic, ma con lo Sporting è solo 1-1. E la Champions resta dura|date=4 ноември 2025|access-date=4 ноември 2025}}</ref> Почетокот бил карактеризиран со одлични резултати и одлична игра, особено помеѓу декември и јануари.<ref>{{Cite web|author=Emanuele Gamba|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2026/01/08/news/juventus_spalletti_recupero_punti_juve-425081268/|title=La psicologia di Spalletti ha risollevato la Juve|access-date=27 јануари 2026|date=7 декември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/juventus-spalletti-statistiche-champions-rinnovo-contratto_108343882-202602k.shtml|title=Punti, gioco e capitali rivalutati: ecco perché Spalletti è l'uomo giusto per il presente e il futuro Juve|access-date=27 јануари 2026|date=27 јануари 2026}}</ref> Екипата претрпела мал пад во однос на резултатите во февруари, сепак, првата посериозна криза дошла со елиминациите, во четвртфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|Купот на Италија]] од {{Fb team (N) Atalanta}} (натпреварот бил изгубен со 3-0)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Atalanta/05-02-2026/atalanta-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-coppa-italia.shtml|title=Atalanta-show, Juve shock: Spalletti ne prende tre, Dea in semifinale di Coppa Italia|date=5 февруари 2026|access-date=6 февруари 2026}}</ref> и во плејоф рундата на Лигата на шампионите од {{Fb team (N) Galatasaray}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-02-2026/galatasaray-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=Juve, è una figuraccia storica: il Galatasaray la schianta 5-2, ora per gli ottavi servirà un'impresa|date=17 февруари 2026|access-date=26 февруари 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-02-2026/juventus-galatasaray-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve rimonta il Gala e si illude, poi crolla ai supplementari: Spalletti è fuori dalla Champions|date=25 февруари 2026|accesso=26 февруари 2026}}</ref> На 10 април 2026 година, додека тимот во тоа време бил петти на табелата и во полн ек во трката за Лигата на шампионите, тој го обновил договорот до 30 јуни 2028 година.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/rinnovo-luciano-spalletti-2028|title=Luciano Spalletti rinnova con la Juventus fino al 2028|date=10 април 2026|access-date=10 април 2026}}</ref> И покрај тоа што во поголемиот дел од сезоната Јувентус бил меѓу првите четири, во претпоследното коло со поразот од 0-2 од Фјорентина на [[Стадион Јувентус|домашен терен]],<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-05-2026/juve-fiorentina-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Harakiri Juve: sprofonda in casa con la Fiorentina, Spalletti è sesto. Per la Champions serve un miracolo|date=17 мај 2026|access-date=24 мај 2026}}</ref> паднале на шесттото место, позиција на која и го завршиле првенството, што резултирало со неуспех да се квалификуваат за следната сезона во [[УЕФА Лига на шампиони 2026-2027|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|author=Fabio Russo|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/24-05-2026/torino-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Juve, niente miracolo: un bel Toro rimonta, Spalletti va in Europa League|date=24 мај 2026|access-date=25 мај 2026}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 1982-1983 || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1983-1984 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1984-1985 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- !colspan="3"| Вкупно Кастелфјорентино || ? || ? || || - || - || || - || - || || - || - || ? || ? |- | [[ФК Ентела Бакеца сезона 1985-1986|1985-1986]] || {{flagsport|ITA}} [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] || [[Серија Ц2 1985-1986|Ц2]] || 27 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1985-1986|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 27+ || 2+ |- | [[Специја Калчо сезона 1986-1987|1986-1987]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Spezia}} || [[Серија Ц1 1986-1987|Ц1]] || 31 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1986-1987|КИ-Ц]] || 8 || 2 || - || - || - || - || - || - || 39 || 4 |- | [[Специја Калчо сезона 1987-1988|1987-1988]] || [[Серија Ц1 1987-1988|Ц1]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1987-1988|КИ-Ц]] || 7 || 1 || - || - || - || - || - || - || 39 || 2 |- | [[Специја Калчо сезона 1988-1989|1988-1989]] || [[Серија Ц1 1988-1989|Ц1]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 1988-1989|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1988-1989|КИ-Ц]] || 5+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 3 |- | [[Специја Калчо сезона 1989-1990|1989-1990]] || [[Серија Ц1 1989-1990|Ц1]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1989-1990|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1989-1990|КИ-Ц]] || 1+3 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 28 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Специја || 120 || 7 || || 26 || 4 || || - || - || || - || - || 146 || 11 |- | [[ФК Вијареџо сезона 1990-1991|1990-1991]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Вијареџо|Вијареџо]] || [[Серија Ц2 1990-1991|Ц2]] || 29 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1990-1991|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 29+ || 1+ |- | [[ФК Емполи сезона 1991-1992|1991-1992]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1991-1992|Ц1]] || 31 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1991-1992|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1991-1992|КИ-Ц]] || 2+3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 1 |- | [[ФК Емполи сезона 1992-1993|1992-1993]] || [[Серија Ц1 1992-1993|Ц1]] || 22 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 1992-1993|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1992-1993|КИ-Ц]] || 1+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 24 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 53 || 3 || || 7 || 0 || || - || - || || - || - || 60 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 229+ || 13+ || || 33+ || 4+ || || - || - || || - || - || 262+ || 17+ |} ==Тренерска статистика== ====Клубови==== ''Статистиката е ажурирана на 9 август 2026.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Спалети ги освоил. {|class="wikitable" style="font-size:85%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Емполи сезона 1993-1994|апр.-јун. 1994]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1993-1994|Ц1]] || 6+2<ref name="play-out">Плејаут.</ref> || 1+1<ref name="play-out"/> || 2+1<ref name="play-out"/> || 3+0 || [[Фудбалски куп на Италија 1993-1994|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1993-1994|КИ-Ц]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|8|2|3|3}} || ''наз. <small>(16.)</small>'', крај 17. место |- | [[ФК Емполи сезона 1995-1996|1995-1996]] || [[Серија Ц1 1995-1996|Ц1]] || 34+3<ref name="play-off">Плејоф.</ref> || 17+3<ref name="play-off"/> || 11+0 || 6+0 || '''[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1995-1996|КИ-Ц]]''' || 14 || 9 || 4 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|51|29|15|7}} || 3. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1996-1997|1996-1997]] || [[Серија Б 1996-1997|Б]] || 38 || 17 || 13 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 1996-1997|КИ]] || 3 || 1 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|41|18|14|9}} || 2. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1997-1998|1997-1998]] || [[Серија А 1997-1998|А]] || 34 || 10 || 7 || 17 || [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|10|8|18}} || 13. место |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 117 || 49 || 34 || 34 || || 19 || 10 || 6 || 3 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|136|59|40|37}} || |- | [[ФК Сампдорија сезона 1998-1999|авг.-дек. 1998, фев.-јун. 1999]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Sampdoria}} || [[Серија А 1998-1999|А]] || 28 || 9 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 1998-1999|КИ]] || 4 || 1 || 1 || 2 || [[Интертото куп 1998|ИК]] || 6 || 4 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|38|14|8|16}} || ''отп. <small>(14.)</small>'', ''наз. <small>(16.)</small>'', к. 16. {{fall}} (И) |-0 | [[ФК Венеција сезона 1999-2000|1999-фев. 2000]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Venezia}} || [[Серија А 1999-2000|А]] || 17 || 4 || 3 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 1999-2000|КИ]] || 6 || 2 || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|23|6|6|11}} || ''отп. <small>(17.)</small>'', ''наз. <small>(17.)</small>'', ''отп. <small>(13.)</small>'' |- | [[Удинезе Калчо сезона 2000-2001|мар.-јун. 2001]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2000-2001|А]] || 11 || 2 || 4 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Интертото куп 2000|ИК]]+[[Куп на УЕФА 2000-2001|КУ]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - {{WDL|11|2|4|5}} || ''наз. <small>(12.)</small>'', крај 12. место |- | [[Анкона Калчо сезона 2001-2002|јан.-јун. 2002]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Ancona}} || [[Серија Б 2001-2002|Б]] || 20 || 8 || 5 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|20|8|5|7}} || ''наз. <small>(14.)</small>'', крај 8. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2002-2003|2002-2003]] || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2002-2003|А]] || 34 || 16 || 8 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2002-2003|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|17|8|11}} || 6. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Серија А 2003-2004|А]] || 34 || 13 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2003-2004|КИ]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[Куп на УЕФА 2003-2004|КУ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|40|16|12|12}} || 7. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2004-2005|2004-2005]] || [[Серија А 2004-2005|А]] || 38 || 17 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2004-2005|КИ]] || 6 || 2 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2004-2005|КУ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari">Во квалификациските рунди.</ref> || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|46|20|12|14}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Удинезе || 117 || 48 || 34 || 35 || || 12 || 5 || 2 || 5 || || 4 || 2 || 0 || 2 || || - || - || - || - {{WDLtot|133|55|36|42}} || |- | [[ФК Рома сезона 2005-2006|2005-2006]] || rowspan="5"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2005-2006|А]] || 38 || 19 || 12 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|КИ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2005-2006|КУ]] || 10<ref name="2 nei turni preliminari">2 во квалификациските кола.</ref> || 6 || 2 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|56|29|15|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2006-2007|2006-2007]] || [[Серија А 2006-2007|А]] || 38 || 22 || 9 || 7 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|КИ]]''' || 8 || 5 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2006-2007|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2006|СИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|57|32|13|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2007-2008|2007-2008]] || [[Серија А 2007-2008|А]] || 38 || 24 || 10 || 4 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|КИ]]''' || 7 || 4 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || '''[[Суперкуп на Италија 2007|СИ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|34|14|8}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]] || [[Серија А 2008-2009|А]] || 38 || 18 || 9 || 11 || [[Фудбалски куп на Италија 2008-2009|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2008|СИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|49|23|11|15}} || 6. место |- | [[ФК Рома сезона 2009-2010|јул.-авг. 2009]] || [[Серија А 2009-2010|А]] || 2 || 0 || 0 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2009-2010|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/> || 3 || 1 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|6|3|1|2}} || ''оставка (20. место)'' |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2010|2010]] || rowspan="5"|{{flagsport|RUS}}<br>{{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} || '''[[Премиер лига на Русија 2010|ПЛ]]''' || 30 || 20 || 8 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Русија 2009-2010|КР]]''' || 4 || 4 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|34|24|8|2}} || '''1. место''' |- |rowspan=2| [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan="2"| '''[[Премиер лига на Русија 2011-2012|ПЛ]]''' || 30 || 17 || 10 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2010-2011|КР]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2010-2011|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2010-2011|ЛЕ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 2+8 || 1+0 || 1+2 || '''[[Суперкуп на Русија 2011|СР]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|49|31|11|7}} || rowspan="2"|'''1. место''' |- || 14 || 7 || 6 || 1 || [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2011-2012|ЛШ]] || 8 || 3 || 3 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|23|10|9|4}} |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Премиер лига на Русија 2012-2013|ПЛ]] || 30 || 18 || 8 || 4 || [[Фудбалски куп на Русија 2012-2013|КР]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2012-2013|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 1+0 || 3+2 || [[Суперкуп на Русија 2012|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|45|24|10|11}} || 2. место |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2013-2014|2013-мар. 2014]] || [[Премиер лига на Русија 2013-2014|ПЛ]] || 20 || 12 || 5 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2013-2014|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 11<ref name="2 nei turni preliminari"/> || 5 || 3 || 3 || [[Суперкуп на Русија 2013|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|33|17|8|8}} || ''отп. (2. место)'' |- !colspan="3"|Вкупно Зенит Санкт Петербург || 124 || 74 || 37 || 13 || || 14 || 9 || 1 || 4 || || 43 || 22 || 8 || 13 || || 3 || 1 || 0 || 2 {{WDLtot|184|106|46|32}} || |- | [[ФК Рома сезона 2015-2016|јан.-мај 2016]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2015-2016|А]] || 19 || 14 || 4 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 2 || 0 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|21|14|4|3}} || ''наз. <small>(5.)</small>'', крај 3. место |- | [[ФК Рома сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 38 || 28 || 3 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2016-2017|ЛЕ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 0+5 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+3 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+2 || - || - || - || - || - {{WDL|54|36|7|11}} || 2. место |- !colspan="3"|Вкупно Рома|| 211 || 125 || 47 || 39 || || 29 || 17 || 5 || 7 || || 56 || 28 || 12 || 16 || || 3 || 1 || 1 || 1 {{WDLtot|299|171|65|63}} || |- | [[ФК Интер сезона 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Inter}} || [[Серија А 2017-2018|А]] || 38 || 20 || 12 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|40|20|13|7}} || 4. место |- | [[ФК Интер сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 38 || 20 || 9 || 9 || [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 2 || 1 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 2+1 || 2+1 || - || - || - || - || - {{WDL|50|25|13|12}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Интер || 76 || 40 || 21 || 15 || || 4 || 1 || 2 || 1 || || 10 || 4 || 3 || 3 || || - || - || - || - {{WDLtot|90|45|26|19}} || |- | [[ФК Наполи сезона 2021-2022|2021-2022]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Napoli}} || [[Серија А 2021-2022|А]] || 38 || 24 || 7 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига Европа 2021-2022|ЛЕ]] || 8 || 3 || 2 || 3 || - || - || - || - || - {{WDL|47|27|9|11}} || 3. место |- | [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] || '''[[Серија А 2022-2023|А]]''' || 38 || 28 || 6 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|КИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|49|35|8|6}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Наполи || 76 || 52 || 13 || 11 || || 2 || 0 || 1 || 1 || || 18 || 10 || 3 || 5 || || - || - || - || - {{WDLtot|96|62|17|17}} || |- | [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|окт. 2025-2026]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}}|| [[Серија 2025-2026|А]] || 29 || 15 || 9 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || 7 || 4 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|38|20|11|7}} || ''наз <small>(8.)</small>'', крај 6. место |- | [[ФК Јувентус сезона 2026-2027|2026-2027]] || [[Серија 2026-2027|А]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2026-2027|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|ЛЕ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|0|0|0|0}} || ''во тек'' |- !colspan="3"|Вкупно Јувентус || 29 || 15 || 9 || 5 || || 2 || 1 || 0 || 1 || || 7 || 4 || 2 || 1 || || - || - || - || - {{WDLtot|38|20|11|7}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 815 || 424 || 210 || 181 || || 92 || 46 || 21 || 25 || || 144 || 74 || 28 || 42 || || 6 || 2 || 1 || 3 {{WDLtot|1057|546|260|251}} || |} ====Репрезентации==== ==Титули== ===Тренер=== ====Клупски==== =====Емполи===== *'''{{симбол2|Coccarda Coppa Italia LegaPro.svg}} [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Куп на Италија Серија Ц]]''' : 1 : 1995-1996 =====Рома===== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : 2006-2007, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' : 1 : 2007 =====Зенит Санкт Петербург===== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2010, 2011-2012 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 1 : 2011 =====Наполи===== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/spalletti-luciano/profil/trainer/517 Лучано Спалети на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/allenatori/33-Spalletti_Luciano Лучано Спалети на tuttocalciatori] {{Состав на Јувентус}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2024}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Наполи}} {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спалети, Лучано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Специја]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Тренери на ФК Венеција]] [[Категорија:Тренери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Тренери на ФК Анкона]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Селектори на италијанската фудбалска репрезентација]] 333m3d0vrzc6c0jhd0dasnvq9e6my1t 5606925 5606914 2026-08-09T22:06:19Z Carshalton 30527 /* Репрезентации */ 5606925 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лучано Спалети | image = [[Податотека:Luciano Spalletti 2024.jpg|250px]] | caption = | fullname = Лучано Спалети<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=2020-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |url-status=dead }}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|1959|3|7|df=y}} | cityofbirth = [[Черталдо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} (тренер) | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 1993 <small>(34 г.)</small> | youthyears1 = 1973–1975 |youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | youthyears2 = 1975–1978 |youthclubs2 = {{симбол2|Bisection vertical White HEX-FF0000.svg}} Алабастри Волтера | youthyears3 = 1978–1982 |youthclubs3 = {{Fb team Cuoiopelli}} | years1 = 1982–1985 |caps1 = ? |goals1 = ? |clubs1 = {{Fb team Castelfiorentino}} | years2 = 1985–1986 |caps2 = 27 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Entella Bacezza}} | years3 = 1986–1990 |caps3 = 120 |goals3 = 7 |clubs3 = {{Fb team Spezia}} | years4 = 1990–1991 |caps4 = 29 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Viareggio}} | years5 = 1991–1993 |caps5 = 53 |goals5 = 3 |clubs5 = {{Fb team Empoli}} | manageryears1 = 1993–1994 |managerclubs1 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears2 = 1994 |managerclubs2 = {{Fb team Empoli}} | manageryears3 = 1994–1995 |managerclubs3 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 1995–1998 |managerclubs4 = {{Fb team Empoli}} | manageryears5 = 1998–1999 |managerclubs5 = {{Fb team Sampdoria}} | manageryears6 = 1999–2000 |managerclubs6 = {{Fb team Venezia}} | manageryears7 = 2001 |managerclubs7 = {{Fb team Udinese}} | manageryears8 = 2002 |managerclubs8 = {{Fb team Ancona}} | manageryears9 = 2002-2005 |managerclubs9 = {{Fb team Udinese}} | manageryears10 = 2005-2009 |managerclubs10 = {{Fb team Roma}} | manageryears11 = 2009-2014 |managerclubs11 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | manageryears12 = 2016-2017 |managerclubs12 = {{Fb team Roma}} | manageryears13 = 2017-2019 |managerclubs13 = {{Fb team Inter}} | manageryears14 = 2021-2023 |managerclubs14 = {{Fb team Napoli}} | manageryears15 = 2023-2025 |managerclubs15 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears16 = 2025- |managerclubs16 = {{Fb team Juventus}} }} '''Лучано Спалети''' (роден на {{рн|7|март|1959}}, во [[Черталдо]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Моментално ја води екипата на {{Fb team (N) Juventus}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref> ==Биографија== Оженет е со Тамара, која е родена во [[Карпи]] а ја запознал во [[Ла Специја]]. Со неа имаат три деца.<ref>{{Cite web|url=https://www.spazionapoli.it/2021/10/04/spalletti-moglie-tamara/|titolo=Spalletti moglie, la storia di come si sono conosciuti Luciano e Tamara|date=4 октомври 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dilei.it/lifestyle/luciano-spalletti-chi-e-la-sua-compagna-tamara-e-quanti-figli-hanno/1309184/|title=Luciano Spalletti, chi è la sua compagna Tamara e quanti figli hanno|date=18 јуни 2021}}</ref> Тој имал брат по име Марчело, седум години постар, кој починал на 28 мај 2019 година од рак.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/lutto-per-spalletti-e-morto-il-fratello-marcello_1277859-201902a.shtml|title=LUTTO PER SPALLETTI: E' MORTO IL FRATELLO MARCELLO|date=28 мај 2019}}</ref> Од 2023 година, тој е [[Почесен граѓанин|Почесен граѓанин]] на [[Неапол]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/07/napoli-spalletti-cittadinanza-onoraria|title=Spalletti: 'Da oggi sono un official scugnizzo'|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=7 декември 2023|language=it|access-date=7 декември 2023}}</ref><ref>{{YouTube|id=2QKwzbMehTM|title=Cerimonia di conferimento della cittadinanza onoraria a Luciano Spalletti Napoli, 7 dicembre 2023}}</ref> == Играчка кариера == {{dx|[[File:Luciano Spalletti Entella Chiavari 1985-1986.jpg|thumb|upright|left|Спалети со [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] во сезоната 1985-1986]]}} Откако пораснал во младинските тимови на {{Fb team (N) Fiorentina}} и [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]], Спалети го направил своето деби со екипата на [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] во Серија Д. Следната година, тој се преселил во [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]], каде под водството на [[Џан Пјеро Вентура]],<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/14_settembre_30/come-ti-invecchia-calciatore-d4e51c30-48a2-11e4-a045-76c292c97dcc.shtml|title=Come invecchia il calciatore (e anche il mister)|access-date=20 јули 2016}}</ref> тимот стигнал до 5-тото место во [[Серија Ц2 1985-1986|Серија Ц2 првенството]]. Во 1986 година, тој отишол да игра за {{Fb team (N) Spezia}}, новопромовираниот член во Ц1 лигата: во сезоната [[Серија Ц1 1986-1987|1986-1987]], тој придонел за постигнувањето на опстанокот,<ref name=":0"/> додека во следните две сезони [[Серија Ц1 1987-1988|1987-1988]] и [[Серија Ц1 1988-1989|1988-1989]], Специја го освоила 7-мото и 3-тото место, соодветно.<ref name=":0">{{Cite web |url =http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/ |title =Il calciatore - Luciano Spalletti |dead-link =yes |archiveurl =https://web.archive.org/web/20160215215957/http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/|archivedate =15 февруари 2016}}</ref> По една сезона помината во екипата на [[ФК Вијареџо|Вијареџо]], тој се преселил во {{Fb team (N) Empoli}}, каде што ја завршил кариерата на 34-годишна возраст, играјќи го своето последно првенство во сезоната [[Серија Ц1 1992-1993|1992-1993]]. == Тренерска кариера == ===Емполи и Сампдорија=== Во сезоната 1993-1994, тој ја започнал својата кариера како тренер во младинскиот тим на {{Fb team (N) Empoli}}. На шест кола до крајот на [[Серија Ц1 1993-1994|првенството во Серија Ц1]], тој го замени [[Адријано Ломбарди]] како тренер на првиот тим, кој се мачел да излезе од зоната за испаѓање. ''„Аѕурите“'' го завршиле првенството на претпоследното место, спасувајќи се од испаѓање во плејаутот каде што ја совладале {{Fb team (N) Alessandria 1912}}. Следната сезона, Спалети повторно се вратил во младинскиот тим на Емполи, за потоа одново да добие шанса да го тренира првиот тим во [[Серија Ц1 1995-1996]]. Сезоната, полна со успеси, го видела Емполи како го освојува [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Купот на Италија за екипи од Серија Ц]] и да избори промоција во [[Серија Б]] благодарение на победата во финалето на плејофот над {{Fb team (N) Como}}.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/spalletti-carriera-profilo_68622677-202302k.shtml|title=A tutto Spalletti: da Empoli al caso Totti, fino allo scudetto col Napoli|date=18 август 2023|access-date=18 март 2026}}</ref> Во сезоната [[Серија Б 1996-1997|1996-97]], ''„Аѕурите“'' на Спалети, кои неодамна биле промовирани од втората лига, веднаш заработиле промоција во [[Серија А]], една деценија по претходното искуство на Емполи во највисоката лига. Потврден како тренер на тосканците, на своето деби во Серија А ([[Серија А 1997-1998|1997-1998]]), тренерот го одвел тимот на безбедно место, постигнувајќи опстанок на едно коло пред крајот. Откако ги оставил тосканците во првата лига, тој бил повикан да ја предводи {{Fb team (N) Sampdoria}}.<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/10/incredibile_vero_gia_finito_ritiro_ga_0_9807102756.shtml |titolo=Incredibile ma vero: già finito il ritiro blucerchiato |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 јули 1998}}</ref> Отпуштен во декември,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/12/14/mihajlovic-scatenato-fa-esonerare-spalletti.html |title=Mihajlovic scatenato fa esonerare Spalletti |author=Corrado Sannucci |publisher=la Repubblica |date=14 декември 1998|page=40}}</ref> тој бил отповикан помалку од два месеци подоцна, по оставката на [[Дејвид Плат]].<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/ |title=Platt si è dimesso |date=2 февруари 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070609/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Во преостанатите 15 кола од [[Серија А 1998-1999|првенството]], тој освоил 21 бод, но не успеал да избегне испаѓање за лигурскиот клуб.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/maggio/22/Mannini_ora_accusa_Spalletti_Colpa_ga_0_9905227612.shtml|title=Mannini ora accusa Spalletti "Colpa sua se la Samp è in B"|author=Enrico Valente|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 мај 1999}}</ref> ===Венеција, Удинезе и Анкона=== Во следната сезона. тој седнал на клупата на {{Fb team (N) Venezia}},<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/13/Spalletti_Glerean_Stringara_ecco_tecnici_ga_0_9907134664.shtml |title=Da Spalletti a Glerean e Stringara, ecco i tecnici con la nuova "patente"|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=13 јули 1999}}</ref> освојувајќи само една победа во првите два месеци од [[Серија А 1999-2000|Серија А]].<ref>{{cite web |url=http://www.repubblica.it/online/sport/sesta/milan/milan.html|titolo=Il Milan soffre col Cagliari L'Inter finisce ko a Venezia|data=18 ottobre 1999}}</ref> Лошиот почеток предизвикал негово отпуштање од функцијата,<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |title=Via Spalletti, ecco Materazzi |date=2 ноември 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070531/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |archive-date=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> но само привремено, бидејќи по неколку недели тој бил вратен на клупата.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/ |title=Lo stile Venezia |date=29 novembre 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070554/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Сепак, конечното отпуштање се случило во февруари 2000 година.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/ |title=Spalletti esonerato |date=7 февруари 2000 |access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040628233546/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/|archivedate=28 јуни 2004|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/febbraio/08/Zamparini_inventa_esonero_bis_ga_0_0002086370.shtml |title=Zamparini s'inventa l'esonero bis |author=Michele Contessa|author2=Carlo Laudisa |pubblisher=La Gazzetta dello Sport|date=8 февруари 2000}}</ref> По една година неактивност, во март 2001 година, тој бил повикан на клупата на {{Fb team (N) Udinese}} да го замени [[Лујџи Де Канио]]:<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/marzo/20/Udinese_scelto_Spalletti_ga_0_0103205783.shtml |title=L'Udinese ha scelto Spalletti|author=Luca Calamai|author2=Sebastiano Vernazza |author3=Massimo Meroi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 март 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/online/campionato/spalletti/spalletti/spalletti.html |title=Udinese, a Spalletti la panchina di De Canio|date=20 март 2001}}</ref> со 10 освоени бода во 11 кола, фриулијанците ја завршиле сезоната на дванаесеттото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0392_01_2001_0166_0043_4201357/ |title=Il Vicenza vince e retrocede |author=Andrea Iolme|publisher=[[La Stampa]]|date=18 јуни 2001|page=33}}</ref> Заменет од [[Рој Хоџсон]] за следната сезона,<ref>{{cite web|url=https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|title=Roy Hodgson nieuwe trainer van Udinese|author=Tim Vandevelde|date=22 јуни 2001|language=nl|accessdate=2025-11-16|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410055110/https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|url-status=dead}}</ref> во декември 2001 година, бил ангажиран од [[УС Анкона|Анкона]]:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/05/la-doppia-sfida-dell-ex-favo.html|title=La doppia sfida dell'ex Favo|author=Massimo Norrito|publisher=[[la Repubblica (quotidiano)|la Repubblica]]|date=5 јануари 2002|page=13}}</ref> со цел да го одведе клубот на безбедно место во [[Серија Б 2001-2002|Серија Б]],<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Ancona_Spalletti_parte_operazione_salvezza_ga_0_0201073014.shtml|title=Ancona-Spalletti: parte l'operazione salvezza|author=Vito Maggio|author2=Mimmo Cugini|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=7 јануари 2002}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |title=L'allenatore - Luciano Spalletti |dead-link=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215230909/http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |archivedate=15 февруари 2016}}</ref> стигајќи дури до осмото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,41/articleid,0281_01_2002_0149_0043_2407143/anews,true/ |title=ATTACCHI SCATENATI: 36 RETI NELL'ULTIMA GIORNATA |publisher=La Stampa|date=3 јуни 2002|page=41}}</ref> Во летото 2002 година, тој се вратил во Удинезе,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/11/Spalletti_firma_Agostinelli_presenta_ga_0_0206114613.shtml|title=Spalletti firma, Agostinelli si presenta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 јуни 2002}}</ref> за да го освои шесттото место во [[Серија А 2002-2003|првенството]] што му овозможило на клубот пласман во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот н УЕФА]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/udineselazio/udineselazio/udineselazio.html|title=Udinese, vittoria e Uefa|date=24 мај 2003}}</ref> Следната сезона, тој повторно се квалификувал со клубот за [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските турнири]], завршувајќи на седмото место во [[Серија А 2003-2004|првенството]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/maggio/17/Gilardino_gioca_poker_col_Trap_ga_10_0405178605.shtml|titolo=Gilardino gioca a poker col Trap|author=Luigi Garlando|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=17 мај 2004}}</ref> Најдобриот резултат постигнат на клупата на фриулијанците, сепак, било четвртото место во [[Серија А 2004-2005|сезоната 2004-2005]],<ref name=":2" /> подвиг што му го овозможил на Удинезе првото историско учество во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/udinesemilan1/udinesemilan1.html|title=L'Udinese pareggia con il Milan e conquista la zona Champions|date=29 мај 2005}}</ref> ===Рома=== [[File:Luciano_Spalletti.JPG|thumb|upright|left|Спалети со {{Fb team (N) Roma}} во втората половина на 2000-тите]] По завршувањето на тригодишниот период со Удинезе,<ref name=":2" /> тој станал тренер на {{Fb team (N) Roma}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Roma/Primo%20piano/2005/giugno/21spalletti.shtml|title=Spalletti: "Roma, ricominciamo"|date=21 јуни 2005}}</ref> Во текот на својата прва сезона тој остварил 11 последователни победи во [[Серија А 2005-2006|првенството]],<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Lazio/Primo_Piano/2006/02_Febbraio/26/lazioroma.shtml|title=Derby alla Roma: record storico|date=26 февруари 2006}}</ref> кое тимот го завршил на петтото место, пред да биде промовиран на второто место по скандалот ''[[Калчополи]]'';<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/05_Maggio/06/totti.shtml|title=Roma, Spalletti: "Totti in campo dal primo minuto"|date=6 мај 2006}}</ref> во [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|Купот на Италија]] ''„џалоросите“'' стигнале до финалето, каде загубиле од {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml |title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi |date=11 мај 2006}}</ref> Откако се квалификувале за [[Суперкуп на Италија 2006|Суперкупот на Италија]], по службеното доделување на титулата во првенството на ''„нероаѕурите“'', римскиот клуб бил поразен со 4-3 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] и покрај водството од 3 гола.<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 август 2006|p=3}}</ref> Во [[ФК Рома сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], тој го предводел тимот од главниот град до првата квалификација во нивната историја за „нокаут фазата“ на Лигата на шампионите,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/05/RomaVal.shtml|title=Roma promossa senza affanno|author=Gaetano De Stefano|date=5 декември 2006}}</ref> каде го елиминирале {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} во осминафиналето со нерешен резултат дома и победа во гости.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-lione/roma-lione/roma-lione.html|title=Fra Roma e Lione pari senza reti, si deciderà tutto al ritorno|date=21 февруари 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/03_Marzo/06/RomaLione.shtml|title=Roma da impazzire, travolto il Lione|author=Antonino Morici|date=6 март 2007}}</ref> Патот на Рома завршил во четвртфиналето, каде била елиминирана од {{Fb team (N) Manchester United}}, претрпувајќи катастрофален пораз од 7-1 во реваншот кој ја поништил нивната тесна победа постигната во првиот натпревар.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/04/11/champions-league-disfatta-roma-umiliazione-all-old.html|title==Champions League|author=Mattia Chiusano|publisher=la Repubblica|date=11 април 2007|page=56}}</ref> Во [[Серија А 2006-2007|првенството]] тимот го освоил второто место, со 22 бода зад Интер:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/04_Aprile/17/vigiliaroma.shtml|title=Spalletti: "Inter il top, noi una buona squadra"|author=Massimo Cecchini|date=17 април 2007}}</ref> сепак, избраниците на Спалети биле единствениот противник способен да се наметне над ''„нероаѕурите“'', поразувајќи ги со 3-1 на [[Сан Сиро|Стадионот „Џузепе Меаца“]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/04_Aprile/18/interroma.shtml|title=Grande Roma a San Siro, l'Inter rinvia la festa|author=Riccardo Pratesi|date=18 април 2007}}</ref> Одмаздата за скудетото и суперкупот против тимот од Милано се случила во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]], каде што тренерот го освоил првиот трофеј во својата кариера:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/05/10/roma-super-inter-choc-totti.html|title=Roma Super|author=Corrado Sannucci|publisher=la Repubblica |date=10 мај 2007|page=58}}</ref> триумфот од 6-2 во првиот натпревар ја запечатил конечната победа, иако Интер остварил пирова победа од само 2-1 во реваншот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/05_Maggio/18/roma_1805.shtml|title=Notte di delirio a Fiumicino|date=18 мај 2007}}</ref> Тосканскиот тренер дополнително го зголемил својот список на почести на почетокот од [[ФК Рома сезона 2007-2008|следната сезона]], освојувајќи го [[Суперкуп на Италија 2007|Суперкупот на Италија]] повторно против Интер.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml |title=La Supercoppa è della Roma|author=Antonino Morici|date=19 август 2007}}</ref> Рома ја минала групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]] пласирајќи се зад Манчестер Јунајтед,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/08/palpitazione-roma-alla-fine-pari.html|title=Palpitazione Roma, alla fine è pari|autore=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=8 ноември 2007|page=52}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/28/vucinic-fa-il-mattatore-kiev-la-roma.html|title=Vucinic fa il mattatore a Kiev |author=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=28 ноември 2007|page=66}}</ref> потоа победувајќи го {{Fb team (N) Real Madrid}} во осминафиналето со двојна победа од 2-1:<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-real-madrid/roma-real-madrid/roma-real-madrid.html|title=Pizarro-Mancini, e la Roma sogna|date=19 февруари 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/real_roma_0503.shtml |title=Una Roma da impazzire, Real k.o. al Bernabeu (1-2)|author=Riccardo Pratesi |date=5 март 2008}}</ref> елиминацијата повторно дошла во четвртфиналето, пак од Јунајтед.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-manchester/gara-olimpico/gara-olimpico.html|title=Roma, l'Olimpico è stregato|date=1 април 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/champions_league/manchester-roma/roma-fuori/roma-fuori.html|title=La Roma saluta la Champions, giallorossi fuori ma con onore|date=9 април 2008}}</ref> На фронтот [[Серија А 2007-2008|првенство]], по почетното водство, ''„џалоросите“'' биле претекнати од Интер, завршувајќи на второто место.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Catania/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/cataniaroma.shtml|title=Roma, illusione scudetto|author=Stefano Cantalupi|date=18 мај 2008}}</ref> Заостанувајќи три бода на табелата на крајот од првенството,<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/19/Rossi_Campionato_falsato__ga_10_080519065.shtml |title=De Rossi: «Campionato falsato»|author=Alessandro Catapano|author2=Massimo Cecchini |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 мај 2008}}</ref> римскиот тим морал да се задоволи повторно со освојувањето на [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|Купот на Италија]], уште еднаш на сметка на ''„нероаѕурите“''.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa, "rivincita" della Roma sull'Inter |date=24 мај 2008}}</ref> Далеку поразочарувачка од претходните била сезоната [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]], која исто така, започнала со натпревар против тимот од Милано во [[Суперкуп на Италија 2008|Суперкупот на Италија]], загубен на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]]:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa|author=Antonino Morici|date=24 август 2008}}</ref> исклучен од трката за титулата уште на есен поради кризата со резултатите,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/04/spalletti-batti-un-colpo-solo-cosi-la.html|title=Spalletti, batti un colpo: solo così la Roma può ripartire|author=Fabrizio Bocca|publisher=la Repubblica|date=4 novembre 2008|p=19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|title=Rossella Sensi: "Usciremo dalla crisi"|date=12 ноември 2008|access-date=14 декември 2020|date-archive=7 април 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407195605/https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|dead-link=yes}}</ref> римскиот тим успеал да се опорави од тешкиот почеток со пласман во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web |url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d4-0e70932c7763-b69209a604eb-1000/ |title=Spalletti elogia la Roma: "Grande risultato"|author=Marco Calabresi|date=10 декември 2008}}</ref> Сепак во таа рунда, пеналите уште еднаш биле кобни по играчите на Спалети кои на тој начин биле поразени од {{Fb team (N) Arsenal}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Italia_Inghilterra/Primo_Piano/2009/02/24/ArsenalRoma.shtml |title=Van Persie lancia l'Arsenal|author=Stefano Cantalupi|date=24 февруари 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2009/03/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-arsenal/diretta-roma-arsenal/diretta-roma-arsenal.html|titlе=La Roma beffata ai calci di rigore |author=Luigi Panella|date=11 март 2009}}</ref> Конечно ''„џалоросите“'' го завршиле [[Серија А 2008-2009|првенството]] на шесттото место, обезбедувајќи квалификација само за прелиминарните рунди на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|УЕФА Лига Европа]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/31-05-2009/torino-retrocede-b-50472261290.shtml|title=Il Torino retrocede in B, Totti aggancia Boniperti|author=Livia Taglioli|date=31 мај 2009}}</ref> Откако го предводел тимот до плсаман во групната фаза од гореспоменатото натпреварување,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/07/31/totti-scaccia-le-paure-della-roma-gent.html|title=Totti scaccia le paure della Roma|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=31 јули 2009|p=53}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/07/totti-avvia-la-festa-la-roma-esagera.html|title=Totti avvia la festa, la Roma esagera|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=7 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/21/la-solita-roma-senza-difesa-gol-di.html|title=La solita Roma senza difesa|author=Francesca Ferrazza |publisher=la Repubblica|date=21 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/28/roma-troppo-facile-passano-anche-lazio-genoa.html|title=Roma, troppo facile. Passano anche Lazio e Genoa |publisher=la Repubblica|date=28 август 2009|page=65}}</ref> на 1 септември 2009 година, Спалети поднел оставка поради несогласувања со клубот и поразите претрпени во првите кола од [[Серија А 2009-2010|првенството]].<ref>{{cite web |URL=https://www.romatoday.it/sport/spalletti-dimissioni-o-esonero-notizie-aggiornamenti-incontro-sensi.html |title=Spalletti dà l'addio: già oggi l'accordo con Ranieri?|author=Carlo Testimonia |date=1 септември 2009}}</ref> На негово место како нов тренер на Рома бил избран, [[Клаудио Раниери]].<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2009/09/01/intervista_esclusiva_spalletti_dimissioni_roma.html |title=Spalletti si confessa: perché ho lasciato la Roma|date=1 септември 2009|dead-link=yes}}</ref> ===Зенит Санкт Петербург=== [[File:Luciano Spalletti 2012 (cropped).jpg|thumb|Спалети со {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} во 2012]] На 11 декември 2009 година, било официјализирано неговото потпишување со [[Русија|рускиот]] клуб {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2009/12/sport/calcio/calciomercato/spalletti-russia/spalletti-di-nuovo-in-panca/spalletti-di-nuovo-in-panca.html|title=Spalletti, "disoccupato" solo per tre mesi|author=Francesca Ferrazza|date=11 декември 2009|access-date=13 декември 2009}}</ref> На 16 мај 2010 година, тој го освоил [[Фудбалски куп на Русија 2008-2009|Купот на Русија]]<ref>{{cite web|url=http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|titolo=Italian Spalletti leads Zenit to Russian Cup win|language=en|date=16 мај 2010 |dead-link=yes |access-date=16 мај 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519132543/http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|archive-date=19 мај 2010}}</ref> додека, на 14 ноември, тој го освоил [[Премиер лига на Русија 2010|руското првенство]], на две кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|title=Festa Spalletti: è campione di Russia con lo Zenit|date=14 декември 2010|dead-url=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215443/http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|archive-date=4 март 2016}}</ref> На 6 март 2011 година, тој исто така, го освоил и [[Суперкуп на Русија 2011|Суперкупот на Русија]], комплетирајќи ги сите национални трофеи во земјата.<ref>{{cite web|url=https://it.eurosport.yahoo.com/ticker/hub/calcio/index.html?item=2693641|title=Calcio, Supercoppa russa: Zenit-Cska Mosca 1-0|date=6 март 2011}}</ref> По постигнатите резултати, во февруари 2012 година тој го преформулирал договорот со Зенит, преземајќи вистинска улога на „менаџер“ во рамките на клубот.<ref>{{cite web|url=http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|titolo=Luciano Spalletti signs contract extension with Zenit|language=en|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211202759/http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|archivedate=11 февруари 2012}}</ref> На 28 април, тој ја освоил својата втора титула во [[Премиер лига на Русија 2011-2012|рускиот шампионат]] на три кола до крајот.<ref>{{Cite web|author=Lorenzo Nicolini|url=https://www.today.it/sport/zenit-san-pietroburgo-campione-russia-2012.html|title=Russia, Spalletti ancora Zar: lo Zenit è campione|date=29 април 2012}}</ref> Сепак, во [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|Купот на Русија]], нивниот пат завршил во четвртфиналето каде испаднале од {{Fb team (N) Dynamo Moscow}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/notizie/russia-spalletti-fuori-dalla-coppa/294044|title=Russia: Spalletti fuori dalla coppa|date=22 март 2012}}</ref> Во сезоната [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]], тие завршиле втори во [[Премиер лига на Русија 2012-2013|Премиер лигата на Русија]], со два бода зад шампионот {{Fb team (N) CSKA Moscow}}; сепак, на крајот се испоставило дека на Зенит ќе му недостасуваат бодовите од натпреварот загубен службено против Динамо Москва, поради нередите предизвикани од неговите навивачи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/11/22/news/incidenti_a_mosca_zenit_sconfitto_0-3_a_tavolino-47188333/|title=Incidenti a Mosca, Zenit sconfitto 0-3 a tavolino|date=22 ноември 2012}}</ref> На 10 март 2014 година, по разочарувачкиот почеток на сезоната, тој бил отпуштен.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2014/03/11/news/zenit_esonera_spalletti-80709561|title=Russia: lo Zenit esonera Spalletti|date=11 март 2014}}</ref> ===Враќање во Рома=== На 14 јануари 2016 година, Рома го објавила враќањето на Спалети на својата клупа,<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2016/01/luciano-spalletti-torna-alla-guida-della-roma|title=Luciano Spalletti torna alla guida della Roma|date=14 јануари 2016}}</ref> заменувајќи го отпуштениот [[Руди Гарсија]].<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/pallotta-possiamo-vincere-con-spalletti-roma-c-e-chi-rifiuta-di--944231|title=Pallotta: 'Possiamo vincere con Spalletti'. Roma, c'è chi rifiuta di indossare i Gps|date=14 јануари 2016}}</ref> Во втората половина од сезоната, тосканскиот тренер ги водел ''„џалоросите“'' до 46 освоени бода (скор од 14 победи, 4 нерешени и еден пораз); на крајот од [[Серија А 2015-2016|првенството]] ова бил најдобриот просек на бодови/натпревар меѓу сите тренери во Серија А: 2,42 наспроти 2,39 на [[Масимилијано Алегри]] (кој со својот Јувентус го освоил првенството). Тимот од главниот град на крајот од првенството го освоил третото место на табелата со 80 бодови,<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/roma-spalletti-fatto-il-nostro-dovere-complimenti-al-napoli-_1098348-201602a.shtml|title=Roma, Spalletti: "Fatto il nostro dovere, complimenti al Napoli"|access-date=16 мај 2016}}</ref> со што избориле пласман во [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017#Квалификации|квалификациите за Лигата на шампиони]]; во истото натпреварување, но во [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|тековната сезона]], Рома била елиминирана во осминафиналето од подоцнежниот европски шампион, Реал Мадрид.<ref>{{Cite web|url=https://www.forzaroma.info/news-as-roma/champions-roma-eliminata-dal-real-quante-occasioni-sprecate-foto/|title=Champions: Roma eliminata dal Real, ma quante occasioni sprecate – FOTO|author=Marco Cantagalli|date=8 март 2016|access-date=31 јануари 2017}}</ref> Сепак, почнувајќи од почетокот на февруари, голем дел од навивачите на Рома застанале на страната против тренерот поради низа расправии меѓу него и капитенот на тимот, [[Франческо Тоти]], предизвикани од недостатокот на минутажа што му била доделена, а исто така и поради физички проблеми и некои изјави дадени од вториот.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/04/17/news/roma_totti_e_ancora_determinante_ma_spalletti_non_ci_sta-137827259/|title=Roma, Totti è ancora determinante: ma Spalletti non ci sta. Alta tensione e lite tra i due|date=17 април 2016}}</ref><ref>{{Cite web|author=Marco Beltrami|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/cosa-e-successo-tra-totti-e-spalletti-storia-di-un-rapporto-difficile/|title=Cosa è successo tra Totti e Spalletti, storia di un rapporto difficile|date=16 ноември 2020|access-date=31 март 2021}}</ref> Следната сезона започнала за Рома на Спалети со неуспехот тимот да се квалификува во групната фаза од Лигата на шампионите, откако биле елиминирани од {{Fb team (N) Porto}} во плејофот; првиот натпревар завршил со резултат 1-1, но катастрофалниот пораз од 0-3 во реваншот во Рим му пресудил на тимот на Спалети.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2016/08/23/news/roma_battuta_dal_porto-146511389/ |title=Roma-Porto 0-3: disastro giallorosso, addio Champions |date=23 август 2016|access-date=16 февруари 2018}}</ref> Во [[УЕФА Лига Европа 2016-2017|УЕФА Лига Европа]], Рома испаднала во осминафиналето од Олимпик Лион, додека во [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Купот на Италија]] била елиминирани од Лацио во полуфиналето. Во [[Серија А 2016-2017|првенството]] по спектакуларниот дуел со {{Fb team (N) Napoli}}, избраниците на Спалети успеале да го освојат второто место зад {{Fb team (N) Juventus}}, а исто така ги постигнале рекордите за најмногу освоени бодови (87) и најмногу постигнати голови во една сезона на ФК Рома (90), со што Спалети надминал големи тренери од минатото на ''„џалоросите“'', како што се [[Нилс Лидхолм]] и [[Фабио Капело]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2017/05/15/news/roma_spalletti_numeri_totti_futuro-165535491/|title=Roma, Spalletti numeri da record: superati Capello e Liedholm. Ma il futuro è ancora incerto||date=15 мај 2017|access-date=16 февруари 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/roma-campionato-storico-e-record-di-punti-e-goal-realizzati/1iixiqsiclkt91jp8cj07i27h6|title=Roma, campionato 'storico': è record di punti e goal realizzati|access-date=16 февруари 2018}}</ref> На 30 мај 2017 година, тој ја напуштил Рома и бил заменет од [[Еузебио Ди Франческо]].<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/05/si-chiude-il-rapporto-di-lavoro-tra-as-roma-e-luciano-spalletti|title=Si chiude il rapporto di lavoro tra AS Roma e Luciano Spalletti|date=30 мај 2017}}</ref> ===Интер=== [[Податотека:Luciano Spalletti Inter.jpg|thumb|left|Спалети со {{Fb team (N) Inter}} во 2018]] На 9 јуни 2017 година, тој бил официјално претставен како нов тренер на Интер.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|title=Luciano Spalletti è il nuovo allenatore dell'Inter|date=9 јуни 2017|access-date=9 јуни 2017|archive-date=29 јуни 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629063722/https://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2017/06/09/news/spalletti_allenatore_inter-167685070/|title=Inter, ufficiale: Spalletti è il nuovo allenatore|author=Tiziana Cairati|date=9 јуни 2017}}</ref> Во [[Серија А 2017-2018|првенството]] тимот на ''„нероаѕурите“'' забележал одличен почеток,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/10/25/inter-implacabile-e-affannata-una-notte-da-leader-per-spalletti38.html|title=Inter implacabile e affannata una notte da leader per Spalletti|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=25 октомври 2017|page=38}}</ref> толку многу што на почетокот на декември се нашол сам на врвот на табелата и бил сè уште непоразен.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/12/04/lo-scatto-dellinter-con-perisic-che-preferi-spalletti-a-mou40.html|title=Lo scatto dell'Inter con Perisic che preferì Spalletti a Mou|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=4 dicembre 2017|page=40}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|title=Spalletti: "In testa non c'è spazio per rifiatare, restiamo svegli"|date=15 dicembre 2017|access-date=28 април 2018|archive-date=28 април 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428141804/http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|dead-link=yes}}</ref> Сепак, со доаѓањето на зимата, перформансите на тимот претрпеле нагло опаѓање, што предизвикало тие да се лизнат од врвните позиции.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/02/04/news/inter_la_crisi_d_inverno_colpisce_anche_spalletti-188032855/|title=Inter, la "crisi d'inverno" colpisce anche Spalletti|author=Tiziana Cairati|date=4 февруари 2018}}</ref> Четвртото место, последната можна позиција и минималната зацртана [[ФК Интер сезона 2017-2018|сезонска]] цел, била постигната во последното коло, со победата над {{Fb team (N) Lazio}} со 2-3 на гостински терен со што истиот противник бил престигнат на табелата благодарение на подобриот оглед во директните средби:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref> за Интер, ова било нивно враќање во најсилното европско континентално натпреварување по седум години.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/05/20/news/lazio-inter_2-3_rimonta_nel_finale_nerazzurri_in_champions-196933076/|title=Lazio-Inter 2-3: Vecino chiude la rimonta nel finale, nerazzurri in Champions|author=Antonio Farinola|date=20 мај 2018}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|Купот на Италија]], патувањето на ''„нероаѕурите“'' завршило во четвртфиналето со пораз во [[Дерби дела Мадонина|Миланското дерби]] против {{Fb team (N) Milan}}.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Milan/27-12-2017/milan-inter-1-0-cutrone-supplementare-decide-derby-240505807004.shtml|title=Milan-Inter 1-0, Cutrone nel supplementare decide il derby|author=Valerio Clari|date=27 декември 2017}}</ref> Во [[ФК Интер сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] тимот имал лош старт,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/27-08-2018/inter-spalletti-come-de-boer-peggio-solo-radice-290504699835.shtml|title=Inter, Spalletti eguaglia De Boer: peggio solo 35 anni fa|author=Daniele Polidoro|date=27 август 2018}}</ref> пред да постигне серија последователни победи што го вратиле во горните ешалони на табелата;<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2018/11/03/news/inter_genoa_partita_gagliardini_politano-210696305/|title=Inter-Genoa 5-0: show nerazzurro con Gagliardini, Politano, Joao Mario e Nainggolan|date=3 ноември 2018}}</ref> на крајот од првата половина од сезоната, Интер бил трет.<ref>{{cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/notizie/empoli-inter-0-1-keita-fa-l-icardi-un-colpo-biliardo-db1db3ea-0b72-11e9-aa07-eb4c2c5595dd.shtml|title=Empoli-Inter 0-1, Keita blinda il terzo posto|author=Guido De Carolis|date=29 декември 2018}}</ref> Сепак, ''„нероаѕурите“'' доживеале уште еден пад во формата во текот на зимските месеци, но останале во конкуренција за квалификација во најсилното натпреварување на континентот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/17-03-2019/milan-inter-2-3-nerazzurri-vincono-derby-contro-sorpassano-3202284149975.shtml|title=Milan-Inter 2-3: i nerazzurri vincono il derby e contro-sorpassano|author=Alessandra Gozzini|date=17 март 2019}}</ref> Уште еднаш, потребно било да се стигне до последното коло за математички целта да биде остварена: победата од 2-1 на домашен терен против Емполи му овозможила на Интер да го потврди четвртото место од претходната година и да се врати во [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/26-05-2019/pazza-inter-ma-fine-keita-ninja-portano-champions-empoli-b-3301960042956.shtml|title=Pazza Inter, ma alla fine Keita e il Ninja la portano in Champions: Empoli in B|author=Valerio Clari|date=26 мај 2019}}</ref> Во тековната сезона, Интер бил елиминиран уште во групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|Лигата на шампионите]]<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Inter/11-12-2018/inter-psv-1-1-gol-lozano-icardi-nerazzurri-europa-league-3101171061589.shtml|title=Inter-Psv 1-1: gol di Lozano e Icardi, nerazzurri in Europa League|author=Valerio Clari|date=11 декември 2018}}</ref> селејќи се во [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|Лига Европа]], каде пак биле елиминирани од [[Ајнтрахт Франкфурт]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2019/03/14/news/europa_league_inter-salisburgo-221577559/|title=Inter-Eintracht 0-1, nerazzurri fuori dall'Europa League|author=Diego Costa|date=14 март 2019}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|Купот на Италија]] патувањето било прекинато против Лацио во четвртфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/01/31/news/coppa_italia_inter_lazio_quarti_di_finale-217967959/?refresh_ce|title=Coppa Italia, Inter-Lazio 4-5 ai rigori: biancocelesti in semifinale|author=Diego Costa|date=31 јануари 2019}}</ref> На крајот од првенството, и покрај тоа што ја постигнал минималната сезонска цел, тој не бил повторно потврден од клубот од Милано.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|title=Nota del Club in merito al ruolo di allenatore della Prima Squadra|date=30 maggio 2019|access-date=30 мај 2019|archive-date=30 мај 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530083930/https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|dead-link=yes}}</ref> ===Наполи=== {{Цитат 2|Силни луѓе, силни судбини, слаби луѓе, слаби судбини. Нема друго објаснување.|Лучано Спалети<ref>{{cite web|https://www.rainews.it/tgr/campania/articoli/2023/04/spalletti-uomini-forti-destini-forti-b77a3c42-fc12-4b81-9652-d3cf223ab64e.html|title=Spalletti, uomini forti destini forti|date=4 мај 2023}}</ref>}} По двегодишна пауза, тој бил назначен за нов тренер на Наполи на 29 мај 2021 година.<ref>{{cite web|url=https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|title=De Laurentiis: Benvenuto Luciano Spalletti, insieme faremo un gran lavoro|date=29 maggio 2021|access-date=30 мај 2021|archive-date=1 јуни 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601175538/https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|dead-link=yes}}</ref> Дебитирал на клупата на ''„партенопеите“'' на 22 август, победувајќи ја со 2-0 Венеција во првото коло од [[Серија А 2021-2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/22-08-2021/osimhen-espulso-rigore-sbagliato-ma-napoli-piu-forte-2-0-venezia-420650846961.shtml|title=Osimhen espulso e un rigore sbagliato, ma il Napoli è più forte: 2-0 al Venezia|date=22 август 2021}}</ref> На 23 септември, победувајќи ја Сампдорија со 4-0 на гостински терен, тој станал првиот тренер кој ги добил своите први пет првенствени натпревари во дебитантската сезона како тренер на Наполи, рекорд што претходно го држел [[Рафаел Бенитес]], кој ги добил првите четири натпревари во [[Серија А 2013-2014|сезоната 2013-2014]].<ref>{{cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/record-per-spalletti-col-napoli-e-il-primo-a-vincere-tutte-le-prime-cinque-partite-1587732|title=Record per Spalletti col Napoli: è il primo a vincere tutte le prime cinque partite|date=23 септември 2021|access-date=23 септември 2021}}</ref> Наполи под водството на Спалети го завршил првенството на третото место, со што се избориле за враќање во Лигата на шампионите по две години отсуство.<ref>{{Cite web|url=https://napoli.repubblica.it/sport/2022/05/02/news/il_napoli_torna_in_champions-347748436/|title=Il Napoli torna in Champions|date=2 мај 2022}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|Купот на Италија]] биле елиминирани во осминафиналето од {{Fb team (N) Fiorentina}} (2-5),<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/13-01-2022/coppa-italia-napoli-fiorentina-2-4-gol-vlahovic-mertens-biraghi-petagna-venuti-piatek-430899753267.shtml|title=Il Napoli rimonta in 9 al 95', poi ai supplementari è solo Viola. E Piatek segna subito|date=13 јануари 2022}}</ref> додека во Лига Европа настапот им завршил во првата рунда од нокаут фазата, после поразот од {{Fb team (N) Barcelona}} на [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|стадионот „Марадона“]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/24-02-2022/napoli-barcellona-2-4-catalani-ottavi-europa-league-4301588825714.shtml|title=Troppo Barça per il Napoli: vince 4-2 al Maradona e passa agli ottavi|date=24 февруари 2022}}</ref> Сезоната [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] започнала со победа, откако во првото коло на [[Серија А 2022-2023|Серија А]] била совладана {{Fb team (N) Verona}} во гости со 2-5.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Verona/15-08-2022/verona-napoli-2-5-show-azzurro-brilla-stella-kvaratskhelia-4401891810560.shtml|title=Napoli, è subito show: cinquina al Verona, brilla la stella di Kvaratskhelia|date=15 август 2022}}</ref> На 4 октомври 2019 година, со победата над {{Fb team (N) Ajax}} на [[Јохан Кројф Арена]] со 6-1, Спалети ја остварил најголемата победа на Наполи во меѓународните натпреварувања (изедначена со онаа Наполи-[[ФК Влазнија Скадар|Влазнија]] 5-0 во [[Куп на УЕФА 2008-2009|Купот на УЕФА 2008-2009]]), како и нивната најголема победа на гостински терен во нивната клупска историја.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/04-10-2022/ajax-napoli-1-6-doppietta-raspadori-lorenzo-zielinski-kvara-simeone-450484915452.shtml|title=Anche in Champions il Napoli è una meraviglia: va sotto ma poi ne segna 6 all'Ajax!|date=4 октомври 2022}}</ref> Единаесет дена подоцна, со тесната победа над Рома (0-1), Спалети го изедначил најголемиот број на последователни добиени натпревари на Наполи помеѓу првенството и куповите (11), рекорд поставен од поранешниот тренер [[Отавио Бјанки]] во [[ФК Наполи сезона 1986-1987|сезоната 1986-1987]], годината во која Наполи го освоил своето прво [[Скудето]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2022/10/24/news/spalletti_napoli_marcia_da_record-371470551/|title=Napoli, Spalletti e una marcia da record: 11 vittorie di fila, come nell'anno del primo scudetto|date=24 октомври 2022}}</ref> Овој рекорд бил надминат на 26 октомври, благодарение на успехот со 3-0 над {{Fb team (N) Rangers}} во групната фаза на Лигата на шампионите.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/26-10-2022/napoli-rangers-3-0-doppietta-simeone-ostigard-450824821020.shtml|title=Il Napoli è sempre uno spettacolo: 3-0 ai Rangers. Ma per il primo posto...|date=26 октомври 2022}}</ref> Серијата позитивни резултати (17) била прекината на 1 ноември, за време на натпреварот против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], кој завршил со резултат од 2-0 во корист на Англичаните, но кој немал никакво влијание врз пласманот во групата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/01-11-2022/champions-liverpool-napoli-2-0-spalletti-primo-girone-450914221532.shtml|title=Napoli, ko che non fa male: il Liverpool ne segna due nel finale, ma Spalletti è primo|date=1 ноември 2022}}</ref> На 12 ноември, благодарение на победата од 3-2 на домашен терен против Удинезе, тие стигнале до единаесет последователни победи во Серија А, надминувајќи го клупскиот рекорд поставен во [[Серија А 2017-2018|сезоната 2017-2018]] кога клубот бил предводен од [[Маурицио Сари]] (10).<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/12-11-2022/napoli-udinese-3-2-decidono-gol-osimhen-zielinski-ed-elmas-4501081406591.shtml|title=Il Napoli è irresistibile: 11 vittorie consecutive. Ma che paura nel finale con l'Udinese|date=12 ноември 2022}}</ref> Првиот пораз во лигата дошол на 4 јануари 2023 година против Интер, кој го добил натпреварот со 1-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/04-01-2023/inter-napoli-1-0-gol-dzeko-4501815529883.shtml|title=Dzeko, capocciata al Napoli. L'Inter riapre la corsa scudetto|date=4 јануари 2023}}</ref> На 13 јануари, тимот на Спалети го победил Јувентус со 5-1; последниот пат, кога ''„партенопеите“'' постигнале пет гола против тимот од Торино било во 1990 година, за време на натпреварот од [[Суперкуп на Италија 1990|Суперкупот на Италија]], кој завршил со истиот резултат.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/13-01-2023/napoli-juve-5-1-osimhen-2-kvaratskhelia-maria-rrahmani-elmas-4501949709248.shtml|title=Kvara e Osimhen schiantano la Juve. Il Napoli vola a +10 e spacca il campionato|date=13 јануари 2023}}</ref> Сепак, само пет дена подоцна, Наполи шокантно бил елиминиран од [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|Купот на Италија]] од страна на {{Fb team (N) Cremonese}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/17-01-2023/coppa-italia-napoli-cremonese-finisce-rigori-4502012995473.shtml|title=Clamoroso al Maradona: il Napoli piange, Cremonese avanti ai rigori. Ballardini, che prima!|date=17 јануари 2023}}</ref> На 21 јануари, благодарение на победата на гости против {{Fb team (N) Salernitana}} (0-2), тој станал тренерот со најмногу добиени натпревари во историјата на Серија А (276) во ерата на три бода за победа.<ref name="recordvittorie">{{Cite web|url=https://www.calcioinpillole.com/napoli-arriva-un-grande-record-per-luciano-spalletti-il-dato/|title=Napoli, Luciano Spalletti conquista un grande primato: il dato|date=21 јануари 2023}}</ref> На 17 февруари, за време на победата од 0-2 на гости кај {{Fb team (N) Sassuolo}},<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmattino.it/sport/sscnapoli/sassuolo_napoli_0_2_diretta_risultato_gol-7236809.html|title=Sassuolo-Napoli 0-2: dominio anche a Reggio Emilia, si vola a + 18|date=17 февруари 2023}}</ref> го достигнал 1000-тиот натпревар кој го водел од клупата во кариерата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/storie/17-02-2023/spalletti-1000-panchine-allenatore-empoli-napoli-460271531210/|title=Dall'Empoli al Napoli passando per Inter e Roma: Spalletti diventa mister 1000 panchine|date=17 февруари 2023}}</ref> На 15 март, благодарение на победата од 3-0 на домашен терен над Ајнтрахт Франкфурт (вкупен резултат 5-0), Наполи се пласирал во четвртфиналето на Лигата на шампионите, подвиг што никогаш претходно клубот не го остварил.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/15-03-2023/champions-league-napoli-eintracht-3-0-doppietta-osimhen-rigore-zielinski-460684672680.shtml|title=Il Napoli si diverte, Osimhen di più: comodo tris all'Eintracht, Spalletti ai quarti|date=15 март 2023}}</ref> Европската кампања завршила во четвртфиналето, каде што Милан ги совладал ''„аѕурите“'' со вкупен резултат 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/18-04-2023/napoli-milan-1-1-gol-giroud-osimhen-rossoneri-semifinale-champions-4601192233349.shtml|title=Delirio Milan: fa 1-1 a Napoli e vola in semifinale di Champions!|date=18 април 2023}}</ref> На 4 мај, благодарение на ремито во гости против Удинезе (1-1), тој го освоил своето прво скудето во кариерата на дури пет кола пред крајот,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/04-05-2023/scudetto-napoli-campione-d-italia-la-terza-volta-4601354295987.shtml|title=Napoli, finalmente festa: campione d'Italia per la terza volta!|date=4 мај 2023}}</ref> станувајќи најстариот тренер кој ја освоил титулата, со 64 години и 58 дена;<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://gianlucadimarzio.com/it/napoli-spalletti-record-scudetto-serie-a-news-2023|title=Napoli, Luciano Spalletti è l'allenatore più anziano di sempre a vincere lo Scudetto|date=5 мај 2023}}</ref> за ''„партенопеите“'', ова било трето Скудето во нивната клупска историја, 33 години по [[Серија А 1989-1990|претходното]].<ref>{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/speciale-scudetto/notizie/napoli-scudetto-campione-italia-2023-7b109ff8-e66f-11ed-9136-d5229c509a57.shtml|title=Il Napoli ha vinto lo scudetto: è Campione d’Italia 33 anni dopo Maradona. De Laurentiis: «Vittoria assieme»|date=4 мај 2023}}</ref> На крајот од сезоната, Спалети ја освоил наградата за [[Серија А награди#Најдобар тренер|најдобар тренер во Серија А]].<ref>{{Cite web|url=https://www.legaseriea.it/it/media/serie-a/serieas.hiwaymedia.it/media/serie-a/il-coach-of-the-season-2022-2023|title=IL COACH OF THE SEASON 2022/2023|access-date=01 giugno 2023|dead-link=yes}}</ref> По завршувањето на победничката сезоната во Серија А, тренерот ја објавил својата одлука да не ја продолжи својата авантура со Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/napoli/2023/05/29-108347676/napoli_spalletti_sono_stanco_mi_fermo_un_anno_e_non_cambio_idea_|title=Napoli, Spalletti lascia: "Sono stanco, mi fermo un anno" e svela il motivo|date=29 мај 2023}}</ref> ===Италија=== [[File:Norway Italy - June 2025 A 44.jpg|thumb|Спалети (десно) како селектор на {{NazNB|FUrep|ITA}} во 2025, заедно со шефот на делегацијата [[Џанлујџи Буфон]] и својот асистент [[Марко Доменикини]]]] На 18 август 2023 година, тој бил официјално назначен за нов селектор на [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската фудбалска репрезентација]] почнувајќи од 1 септември, заменувајќи го [[Роберто Манчини]] кој поднел оставка.<ref>{{Cite web|url=https://figc.it/it/nazionali/news/luciano-spalletti-%C3%A8-il-nuovo-commissario-tecnico-della-nazionale-gravina-il-suo-entusiasmo-e-la-sua-competenza-saranno-fondamentali/|title=Luciano Spalletti è il nuovo Commissario Tecnico della Nazionale. Gravina: "Il suo entusiasmo e la sua competenza saranno fondamentali"|date=18 август 2023}}</ref> Своето деби на клупата го имал на 9 септември, во ремито 1-1 против {{NazNB|FUrep|MKD}}, во натпревар од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/09-09-2023/macedonia-italia-1-1-gol-di-immobile-e-bardhi.shtml|title=Macedonia ancora indigesta, l'Italia pareggia 1-1 e Spalletti si gioca tutto a Milano|date=9 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 12 септември, дошла првата победа како селектор на ''„аѕурите“'', на Сан Сиро против {{NazNB|FUrep|UKR}} со 2-1.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/12-09-2023/italia-ucraina-2-1-doppietta-frattesi-spalletti-prima-vittoria.shtml|title=L'Italia batte l'Ucraina con super Frattesi: prima gioia azzurra per Spalletti|date=12 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 20 ноември, благодарение на ремито на гостински терен во реваншот против Украина (0-0), Спалети успеал да и обезбеди квалификација на Италија за Европското првенство во [[Германија]].<ref>{{cite web |url=https://www.adnkronos.com/sport/diretta-ucraina-italia-match-decisivo-per-euro-2024_5LugdDGkAkUy0xCZV58Pwr|title=Ucraina-Italia 0-0, Nazionale di Spalletti qualificata a Euro 2024|date=20 ноември 2023|access-date=21 ноември 2023}}</ref> Европското првенство, сепак, се покажало како разочарувачко: откако избраниците на Спалети едвај ја поминале [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групната фаза]], победувајќи ја {{NazNB|FUrep|ALB}} со 2-1,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/15-06-2024/italia-albania-bastoni-barella-bajrami-partita-europei-2024.shtml|title=Bajrami ci spaventa, poi Bastoni e Barella ribaltano l'Albania. Italia, è un bell'esordio|date=15 јуни 2024}}</ref> губејќи со 0-1 против {{NazNB|FUrep|ESP}}<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/20-06-2024/spagna-italia-autogol-calafiori-europei-2024.shtml|title=Italia, che lezione dalla Spagna: la Roja domina per 94', Azzurri k.o. per un autogol di Calafiori|date=20 јуни 2024}}</ref> и играјќи нерешено 1-1 со израмнувачки погодок во последните минути против {{NazNB|FUrep|HRV}},<ref>{{Cite web|url=https://tg24.sky.it/sport/2024/06/24/italia-croazia-europei-risultato-gol|title=Euro 2024, Italia-Croazia 1-1: segna Zaccagni, azzurri conquistano ottavi al 98'. VIDEO|date=24 јуни 2024}}</ref> турнирот за италијанците завршил во осминафиналето елиминирани од {{NazNB|FUrep|SUI}}, која победила со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/29-06-2024/svizzera-italia-2-0-gol-di-freuler-e-vargas-spalletti-fuori-dall-europeo.shtml|title=L'Italia perde la faccia! La Svizzera passeggia e vince 2-0, Azzurri fuori dall'Europeo|date=29 јуни 2024}}</ref> Во [[УЕФА Лига на нации 2024-2025|2024-2025]] изданието на [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]], Италија ја завршила групата на второто место, зад {{NazNB|FUrep|FRA}}, но потоа била елиминирана од натпреварувањето во четвртфиналето од {{NazNB|FUrep|GER}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/03/23/nations-league-germania-italia-3-3-azzurri-eliminati_0faa26aa-7188-49e6-ac28-bc6f7a8e0e77.html|title=Nations League: Germania-Italia 3-3, azzurri eliminati|access-date=2025-06-08}}</ref> Во последователните [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА)|квалификации]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] ''„аѕурите“'' биле сместени во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И]], заедно со {{NazNB|FUrep|NOR}}, {{NazNB|FUrep|ISR}}, {{NazNB|FUrep|EST}} и {{NazNB|FUrep|MDA}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.olympics.com/it/notizie/italia-qualificazioni-mondiali-calcio-2026-programma-calendario-avversarie-dove-vedere|title=Italia alle qualificazioni dei Mondiali di calcio 2026: programma, calendario, avversarie}}</ref> Италија го загубила својот прв квалификациски натпревар со 3-0 од Норвешка во [[Осло]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/qualificazioni-mondiali-2026/norvegia-italia-3-0-esordio-da-incubo-crollo-oslo_99278432-202502k.shtml|title=Qualificazioni Mondiali, Norvegia-Italia 3-0: esordio da incubo per gli Azzurri, crollo totale a Oslo}}</ref> Два дена по поразот, на 8 јуни 2025 година, самиот Спалети на прес-конференција објавил дека ќе биде отпуштен по крајот на следниот натпревар против Молдавија,<ref>{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/italia-moldova-sarà-lultima-partita-da-ct-della-nazionale-di-luciano-spalletti-voglio-chiudere-con-una-vittoria/|title=Italia-Moldova sarà l'ultima partita da Ct della Nazionale di Luciano Spalletti: "Voglio chiudere con una vittoria"|date=2025-06-08|access-date=2025-06-08}}</ref> добиен со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/maratona/2025/06/calcio-qualificazioni-mondiali-2026-italia-moldavia-ultima-spalletti-diretta-rai1-e-streaming-rainews-it-highlights-gol-cronaca-testuale-cadb3dc6-8d63-44bf-a1e8-824a7c64a11f.html|title=L'Italia batte 2 a 0 la Moldavia, congedo triste per Spalletti|date=2025-06-09|access-date=2025-06-13}}</ref> Тосканскиот тренер го завршил своето селекторско искуство на чело на националниот тим по 24 натпревари, со резултат од 12 победи, 6 нерешени и 6 порази.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/italia-si-chiude-l-era-spalletti-da-skopje-a-oslo-storia-di-un-amore-mai-nato_99355602-202502k.shtml|title=Italia, si chiude l'era Spalletti: da Skopje a Oslo, storia di un amore mai nato|date=8 јуни 2025|access-date=9 јуни 2025}}</ref> === Јувентус === По отпуштањето на [[Игор Тудор]], на 30 октомври 2025 година, тој станал нов тренер на Јувентус, потпишувајќи договор со важност до крајот на [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сезоната]].<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2025/10/31/news/spalletti_juventus_ufficiale-424949566/|title=Spalletti e la Juventus ripartono insieme: “Scriviamo la storia”|date=31 октомври 2025|access-date=31 октомври 2025}}</ref> Неговото деби на клупата на ''„бјанконерите“'' дошло два дена подоцна, во натпреварот од [[Серија А 2025-2026|првенството]] добиен со 1-2 во гости против Кремонезе.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-11-2025/cremonese-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Kostic e Cambiaso lanciano la Juve di Spalletti, alla Cremonese non basta Vardy|date=1 ноември 2025|access-date=1 ноември 2025}}</ref> Три дена подоцна, го имал своето деби со Јувентус во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]], со нерешен резултат 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Sporting Lisboa}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/04-11-2025/juve-sporting-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve ritrova un grande Vlahovic, ma con lo Sporting è solo 1-1. E la Champions resta dura|date=4 ноември 2025|access-date=4 ноември 2025}}</ref> Почетокот бил карактеризиран со одлични резултати и одлична игра, особено помеѓу декември и јануари.<ref>{{Cite web|author=Emanuele Gamba|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2026/01/08/news/juventus_spalletti_recupero_punti_juve-425081268/|title=La psicologia di Spalletti ha risollevato la Juve|access-date=27 јануари 2026|date=7 декември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/juventus-spalletti-statistiche-champions-rinnovo-contratto_108343882-202602k.shtml|title=Punti, gioco e capitali rivalutati: ecco perché Spalletti è l'uomo giusto per il presente e il futuro Juve|access-date=27 јануари 2026|date=27 јануари 2026}}</ref> Екипата претрпела мал пад во однос на резултатите во февруари, сепак, првата посериозна криза дошла со елиминациите, во четвртфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|Купот на Италија]] од {{Fb team (N) Atalanta}} (натпреварот бил изгубен со 3-0)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Atalanta/05-02-2026/atalanta-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-coppa-italia.shtml|title=Atalanta-show, Juve shock: Spalletti ne prende tre, Dea in semifinale di Coppa Italia|date=5 февруари 2026|access-date=6 февруари 2026}}</ref> и во плејоф рундата на Лигата на шампионите од {{Fb team (N) Galatasaray}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-02-2026/galatasaray-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=Juve, è una figuraccia storica: il Galatasaray la schianta 5-2, ora per gli ottavi servirà un'impresa|date=17 февруари 2026|access-date=26 февруари 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-02-2026/juventus-galatasaray-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve rimonta il Gala e si illude, poi crolla ai supplementari: Spalletti è fuori dalla Champions|date=25 февруари 2026|accesso=26 февруари 2026}}</ref> На 10 април 2026 година, додека тимот во тоа време бил петти на табелата и во полн ек во трката за Лигата на шампионите, тој го обновил договорот до 30 јуни 2028 година.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/rinnovo-luciano-spalletti-2028|title=Luciano Spalletti rinnova con la Juventus fino al 2028|date=10 април 2026|access-date=10 април 2026}}</ref> И покрај тоа што во поголемиот дел од сезоната Јувентус бил меѓу првите четири, во претпоследното коло со поразот од 0-2 од Фјорентина на [[Стадион Јувентус|домашен терен]],<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-05-2026/juve-fiorentina-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Harakiri Juve: sprofonda in casa con la Fiorentina, Spalletti è sesto. Per la Champions serve un miracolo|date=17 мај 2026|access-date=24 мај 2026}}</ref> паднале на шесттото место, позиција на која и го завршиле првенството, што резултирало со неуспех да се квалификуваат за следната сезона во [[УЕФА Лига на шампиони 2026-2027|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|author=Fabio Russo|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/24-05-2026/torino-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Juve, niente miracolo: un bel Toro rimonta, Spalletti va in Europa League|date=24 мај 2026|access-date=25 мај 2026}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 1982-1983 || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1983-1984 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1984-1985 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- !colspan="3"| Вкупно Кастелфјорентино || ? || ? || || - || - || || - || - || || - || - || ? || ? |- | [[ФК Ентела Бакеца сезона 1985-1986|1985-1986]] || {{flagsport|ITA}} [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] || [[Серија Ц2 1985-1986|Ц2]] || 27 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1985-1986|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 27+ || 2+ |- | [[Специја Калчо сезона 1986-1987|1986-1987]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Spezia}} || [[Серија Ц1 1986-1987|Ц1]] || 31 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1986-1987|КИ-Ц]] || 8 || 2 || - || - || - || - || - || - || 39 || 4 |- | [[Специја Калчо сезона 1987-1988|1987-1988]] || [[Серија Ц1 1987-1988|Ц1]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1987-1988|КИ-Ц]] || 7 || 1 || - || - || - || - || - || - || 39 || 2 |- | [[Специја Калчо сезона 1988-1989|1988-1989]] || [[Серија Ц1 1988-1989|Ц1]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 1988-1989|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1988-1989|КИ-Ц]] || 5+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 3 |- | [[Специја Калчо сезона 1989-1990|1989-1990]] || [[Серија Ц1 1989-1990|Ц1]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1989-1990|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1989-1990|КИ-Ц]] || 1+3 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 28 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Специја || 120 || 7 || || 26 || 4 || || - || - || || - || - || 146 || 11 |- | [[ФК Вијареџо сезона 1990-1991|1990-1991]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Вијареџо|Вијареџо]] || [[Серија Ц2 1990-1991|Ц2]] || 29 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1990-1991|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 29+ || 1+ |- | [[ФК Емполи сезона 1991-1992|1991-1992]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1991-1992|Ц1]] || 31 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1991-1992|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1991-1992|КИ-Ц]] || 2+3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 1 |- | [[ФК Емполи сезона 1992-1993|1992-1993]] || [[Серија Ц1 1992-1993|Ц1]] || 22 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 1992-1993|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1992-1993|КИ-Ц]] || 1+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 24 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 53 || 3 || || 7 || 0 || || - || - || || - || - || 60 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 229+ || 13+ || || 33+ || 4+ || || - || - || || - || - || 262+ || 17+ |} ==Тренерска статистика== ====Клубови==== ''Статистиката е ажурирана на 9 август 2026.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Спалети ги освоил. {|class="wikitable" style="font-size:85%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Емполи сезона 1993-1994|апр.-јун. 1994]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1993-1994|Ц1]] || 6+2<ref name="play-out">Плејаут.</ref> || 1+1<ref name="play-out"/> || 2+1<ref name="play-out"/> || 3+0 || [[Фудбалски куп на Италија 1993-1994|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1993-1994|КИ-Ц]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|8|2|3|3}} || ''наз. <small>(16.)</small>'', крај 17. место |- | [[ФК Емполи сезона 1995-1996|1995-1996]] || [[Серија Ц1 1995-1996|Ц1]] || 34+3<ref name="play-off">Плејоф.</ref> || 17+3<ref name="play-off"/> || 11+0 || 6+0 || '''[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1995-1996|КИ-Ц]]''' || 14 || 9 || 4 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|51|29|15|7}} || 3. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1996-1997|1996-1997]] || [[Серија Б 1996-1997|Б]] || 38 || 17 || 13 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 1996-1997|КИ]] || 3 || 1 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|41|18|14|9}} || 2. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1997-1998|1997-1998]] || [[Серија А 1997-1998|А]] || 34 || 10 || 7 || 17 || [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|10|8|18}} || 13. место |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 117 || 49 || 34 || 34 || || 19 || 10 || 6 || 3 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|136|59|40|37}} || |- | [[ФК Сампдорија сезона 1998-1999|авг.-дек. 1998, фев.-јун. 1999]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Sampdoria}} || [[Серија А 1998-1999|А]] || 28 || 9 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 1998-1999|КИ]] || 4 || 1 || 1 || 2 || [[Интертото куп 1998|ИК]] || 6 || 4 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|38|14|8|16}} || ''отп. <small>(14.)</small>'', ''наз. <small>(16.)</small>'', к. 16. {{fall}} (И) |-0 | [[ФК Венеција сезона 1999-2000|1999-фев. 2000]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Venezia}} || [[Серија А 1999-2000|А]] || 17 || 4 || 3 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 1999-2000|КИ]] || 6 || 2 || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|23|6|6|11}} || ''отп. <small>(17.)</small>'', ''наз. <small>(17.)</small>'', ''отп. <small>(13.)</small>'' |- | [[Удинезе Калчо сезона 2000-2001|мар.-јун. 2001]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2000-2001|А]] || 11 || 2 || 4 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Интертото куп 2000|ИК]]+[[Куп на УЕФА 2000-2001|КУ]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - {{WDL|11|2|4|5}} || ''наз. <small>(12.)</small>'', крај 12. место |- | [[Анкона Калчо сезона 2001-2002|јан.-јун. 2002]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Ancona}} || [[Серија Б 2001-2002|Б]] || 20 || 8 || 5 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|20|8|5|7}} || ''наз. <small>(14.)</small>'', крај 8. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2002-2003|2002-2003]] || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2002-2003|А]] || 34 || 16 || 8 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2002-2003|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|17|8|11}} || 6. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Серија А 2003-2004|А]] || 34 || 13 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2003-2004|КИ]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[Куп на УЕФА 2003-2004|КУ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|40|16|12|12}} || 7. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2004-2005|2004-2005]] || [[Серија А 2004-2005|А]] || 38 || 17 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2004-2005|КИ]] || 6 || 2 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2004-2005|КУ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari">Во квалификациските рунди.</ref> || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|46|20|12|14}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Удинезе || 117 || 48 || 34 || 35 || || 12 || 5 || 2 || 5 || || 4 || 2 || 0 || 2 || || - || - || - || - {{WDLtot|133|55|36|42}} || |- | [[ФК Рома сезона 2005-2006|2005-2006]] || rowspan="5"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2005-2006|А]] || 38 || 19 || 12 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|КИ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2005-2006|КУ]] || 10<ref name="2 nei turni preliminari">2 во квалификациските кола.</ref> || 6 || 2 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|56|29|15|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2006-2007|2006-2007]] || [[Серија А 2006-2007|А]] || 38 || 22 || 9 || 7 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|КИ]]''' || 8 || 5 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2006-2007|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2006|СИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|57|32|13|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2007-2008|2007-2008]] || [[Серија А 2007-2008|А]] || 38 || 24 || 10 || 4 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|КИ]]''' || 7 || 4 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || '''[[Суперкуп на Италија 2007|СИ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|34|14|8}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]] || [[Серија А 2008-2009|А]] || 38 || 18 || 9 || 11 || [[Фудбалски куп на Италија 2008-2009|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2008|СИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|49|23|11|15}} || 6. место |- | [[ФК Рома сезона 2009-2010|јул.-авг. 2009]] || [[Серија А 2009-2010|А]] || 2 || 0 || 0 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2009-2010|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/> || 3 || 1 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|6|3|1|2}} || ''оставка (20. место)'' |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2010|2010]] || rowspan="5"|{{flagsport|RUS}}<br>{{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} || '''[[Премиер лига на Русија 2010|ПЛ]]''' || 30 || 20 || 8 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Русија 2009-2010|КР]]''' || 4 || 4 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|34|24|8|2}} || '''1. место''' |- |rowspan=2| [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan="2"| '''[[Премиер лига на Русија 2011-2012|ПЛ]]''' || 30 || 17 || 10 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2010-2011|КР]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2010-2011|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2010-2011|ЛЕ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 2+8 || 1+0 || 1+2 || '''[[Суперкуп на Русија 2011|СР]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|49|31|11|7}} || rowspan="2"|'''1. место''' |- || 14 || 7 || 6 || 1 || [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2011-2012|ЛШ]] || 8 || 3 || 3 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|23|10|9|4}} |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Премиер лига на Русија 2012-2013|ПЛ]] || 30 || 18 || 8 || 4 || [[Фудбалски куп на Русија 2012-2013|КР]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2012-2013|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 1+0 || 3+2 || [[Суперкуп на Русија 2012|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|45|24|10|11}} || 2. место |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2013-2014|2013-мар. 2014]] || [[Премиер лига на Русија 2013-2014|ПЛ]] || 20 || 12 || 5 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2013-2014|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 11<ref name="2 nei turni preliminari"/> || 5 || 3 || 3 || [[Суперкуп на Русија 2013|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|33|17|8|8}} || ''отп. (2. место)'' |- !colspan="3"|Вкупно Зенит Санкт Петербург || 124 || 74 || 37 || 13 || || 14 || 9 || 1 || 4 || || 43 || 22 || 8 || 13 || || 3 || 1 || 0 || 2 {{WDLtot|184|106|46|32}} || |- | [[ФК Рома сезона 2015-2016|јан.-мај 2016]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2015-2016|А]] || 19 || 14 || 4 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 2 || 0 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|21|14|4|3}} || ''наз. <small>(5.)</small>'', крај 3. место |- | [[ФК Рома сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 38 || 28 || 3 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2016-2017|ЛЕ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 0+5 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+3 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+2 || - || - || - || - || - {{WDL|54|36|7|11}} || 2. место |- !colspan="3"|Вкупно Рома|| 211 || 125 || 47 || 39 || || 29 || 17 || 5 || 7 || || 56 || 28 || 12 || 16 || || 3 || 1 || 1 || 1 {{WDLtot|299|171|65|63}} || |- | [[ФК Интер сезона 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Inter}} || [[Серија А 2017-2018|А]] || 38 || 20 || 12 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|40|20|13|7}} || 4. место |- | [[ФК Интер сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 38 || 20 || 9 || 9 || [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 2 || 1 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 2+1 || 2+1 || - || - || - || - || - {{WDL|50|25|13|12}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Интер || 76 || 40 || 21 || 15 || || 4 || 1 || 2 || 1 || || 10 || 4 || 3 || 3 || || - || - || - || - {{WDLtot|90|45|26|19}} || |- | [[ФК Наполи сезона 2021-2022|2021-2022]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Napoli}} || [[Серија А 2021-2022|А]] || 38 || 24 || 7 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига Европа 2021-2022|ЛЕ]] || 8 || 3 || 2 || 3 || - || - || - || - || - {{WDL|47|27|9|11}} || 3. место |- | [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] || '''[[Серија А 2022-2023|А]]''' || 38 || 28 || 6 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|КИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|49|35|8|6}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Наполи || 76 || 52 || 13 || 11 || || 2 || 0 || 1 || 1 || || 18 || 10 || 3 || 5 || || - || - || - || - {{WDLtot|96|62|17|17}} || |- | [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|окт. 2025-2026]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}}|| [[Серија 2025-2026|А]] || 29 || 15 || 9 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || 7 || 4 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|38|20|11|7}} || ''наз <small>(8.)</small>'', крај 6. место |- | [[ФК Јувентус сезона 2026-2027|2026-2027]] || [[Серија 2026-2027|А]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2026-2027|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|ЛЕ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|0|0|0|0}} || ''во тек'' |- !colspan="3"|Вкупно Јувентус || 29 || 15 || 9 || 5 || || 2 || 1 || 0 || 1 || || 7 || 4 || 2 || 1 || || - || - || - || - {{WDLtot|38|20|11|7}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 815 || 424 || 210 || 181 || || 92 || 46 || 21 || 25 || || 144 || 74 || 28 || 42 || || 6 || 2 || 1 || 3 {{WDLtot|1057|546|260|251}} || |} ====Репрезентации==== ''Статистиката е ажурирана на 9 јуни 2025''. Во '''болд''' се натпреварувањата кои Спалети ги освоил. ; Италија {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !rowspan="2"|Натпреварување !rowspan="2"|Пласман !colspan="5"|Учинок !colspan="5"|Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !Успешност % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- | сеп.-ное. 2023 || rowspan="6"|{{Naz|FUrep|ITA}} || [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|Квал. за ЕП 2024]] || ''Назначен'',<br />'''''2. место во групата Ц, се квалификувале''''' {{WDL|6|3|2|1}} || 13 || 7 || +6 |- | јун.-јул. 2024 || [[Европско првенство во фудбал 2024|Европско првенство 2024]] || ''Осминафинале'' {{WDL|4|1|1|2}} || 3 || 5 || -2 |- | сеп.-ное. 2024 || rowspan="2"|[[УЕФА Лига на нации 2024-2025]] || rowspan="2"| ''Четвртфинале'' {{WDL|6|4|1|1}} || 13 || 8 || +5 |- | мар. 2025 {{WDL|2|0|1|1}} || 4 || 5 || -1 |- | јун. 2025 || [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|Квал. за СП 2026]] || ''Отпуштен за време на кампањата'' {{WDL|2|1|0|1}} || 2 || 3 || -1 |- | од 2024 до 2025 || [[Пријателски натпревар|Пријателски]] || {{WDL|4|3|1|0}} || 5 || 1 || +4 |- !colspan="4"|Вкупно Италија {{WDLtot|24|12|6|6}} || 40 || 29 || +11 |} ==Титули== ===Тренер=== ====Клупски==== =====Емполи===== *'''{{симбол2|Coccarda Coppa Italia LegaPro.svg}} [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Куп на Италија Серија Ц]]''' : 1 : 1995-1996 =====Рома===== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : 2006-2007, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' : 1 : 2007 =====Зенит Санкт Петербург===== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2010, 2011-2012 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 1 : 2011 =====Наполи===== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/spalletti-luciano/profil/trainer/517 Лучано Спалети на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/allenatori/33-Spalletti_Luciano Лучано Спалети на tuttocalciatori] {{Состав на Јувентус}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2024}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Наполи}} {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спалети, Лучано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Специја]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Тренери на ФК Венеција]] [[Категорија:Тренери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Тренери на ФК Анкона]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Селектори на италијанската фудбалска репрезентација]] rizehyou724a5n2hnh98e7ojzx1gj50 5607031 5606925 2026-08-10T08:40:32Z Carshalton 30527 /* Титули */ 5607031 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лучано Спалети | image = [[Податотека:Luciano Spalletti 2024.jpg|250px]] | caption = | fullname = Лучано Спалети<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=2020-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |url-status=dead }}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|1959|3|7|df=y}} | cityofbirth = [[Черталдо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} (тренер) | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 1993 <small>(34 г.)</small> | youthyears1 = 1973–1975 |youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | youthyears2 = 1975–1978 |youthclubs2 = {{симбол2|Bisection vertical White HEX-FF0000.svg}} Алабастри Волтера | youthyears3 = 1978–1982 |youthclubs3 = {{Fb team Cuoiopelli}} | years1 = 1982–1985 |caps1 = ? |goals1 = ? |clubs1 = {{Fb team Castelfiorentino}} | years2 = 1985–1986 |caps2 = 27 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Entella Bacezza}} | years3 = 1986–1990 |caps3 = 120 |goals3 = 7 |clubs3 = {{Fb team Spezia}} | years4 = 1990–1991 |caps4 = 29 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Viareggio}} | years5 = 1991–1993 |caps5 = 53 |goals5 = 3 |clubs5 = {{Fb team Empoli}} | manageryears1 = 1993–1994 |managerclubs1 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears2 = 1994 |managerclubs2 = {{Fb team Empoli}} | manageryears3 = 1994–1995 |managerclubs3 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 1995–1998 |managerclubs4 = {{Fb team Empoli}} | manageryears5 = 1998–1999 |managerclubs5 = {{Fb team Sampdoria}} | manageryears6 = 1999–2000 |managerclubs6 = {{Fb team Venezia}} | manageryears7 = 2001 |managerclubs7 = {{Fb team Udinese}} | manageryears8 = 2002 |managerclubs8 = {{Fb team Ancona}} | manageryears9 = 2002-2005 |managerclubs9 = {{Fb team Udinese}} | manageryears10 = 2005-2009 |managerclubs10 = {{Fb team Roma}} | manageryears11 = 2009-2014 |managerclubs11 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | manageryears12 = 2016-2017 |managerclubs12 = {{Fb team Roma}} | manageryears13 = 2017-2019 |managerclubs13 = {{Fb team Inter}} | manageryears14 = 2021-2023 |managerclubs14 = {{Fb team Napoli}} | manageryears15 = 2023-2025 |managerclubs15 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears16 = 2025- |managerclubs16 = {{Fb team Juventus}} }} '''Лучано Спалети''' (роден на {{рн|7|март|1959}}, во [[Черталдо]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Моментално ја води екипата на {{Fb team (N) Juventus}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref> ==Биографија== Оженет е со Тамара, која е родена во [[Карпи]] а ја запознал во [[Ла Специја]]. Со неа имаат три деца.<ref>{{Cite web|url=https://www.spazionapoli.it/2021/10/04/spalletti-moglie-tamara/|titolo=Spalletti moglie, la storia di come si sono conosciuti Luciano e Tamara|date=4 октомври 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dilei.it/lifestyle/luciano-spalletti-chi-e-la-sua-compagna-tamara-e-quanti-figli-hanno/1309184/|title=Luciano Spalletti, chi è la sua compagna Tamara e quanti figli hanno|date=18 јуни 2021}}</ref> Тој имал брат по име Марчело, седум години постар, кој починал на 28 мај 2019 година од рак.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/lutto-per-spalletti-e-morto-il-fratello-marcello_1277859-201902a.shtml|title=LUTTO PER SPALLETTI: E' MORTO IL FRATELLO MARCELLO|date=28 мај 2019}}</ref> Од 2023 година, тој е [[Почесен граѓанин|Почесен граѓанин]] на [[Неапол]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/07/napoli-spalletti-cittadinanza-onoraria|title=Spalletti: 'Da oggi sono un official scugnizzo'|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=7 декември 2023|language=it|access-date=7 декември 2023}}</ref><ref>{{YouTube|id=2QKwzbMehTM|title=Cerimonia di conferimento della cittadinanza onoraria a Luciano Spalletti Napoli, 7 dicembre 2023}}</ref> == Играчка кариера == {{dx|[[File:Luciano Spalletti Entella Chiavari 1985-1986.jpg|thumb|upright|left|Спалети со [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] во сезоната 1985-1986]]}} Откако пораснал во младинските тимови на {{Fb team (N) Fiorentina}} и [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]], Спалети го направил своето деби со екипата на [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] во Серија Д. Следната година, тој се преселил во [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]], каде под водството на [[Џан Пјеро Вентура]],<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/14_settembre_30/come-ti-invecchia-calciatore-d4e51c30-48a2-11e4-a045-76c292c97dcc.shtml|title=Come invecchia il calciatore (e anche il mister)|access-date=20 јули 2016}}</ref> тимот стигнал до 5-тото место во [[Серија Ц2 1985-1986|Серија Ц2 првенството]]. Во 1986 година, тој отишол да игра за {{Fb team (N) Spezia}}, новопромовираниот член во Ц1 лигата: во сезоната [[Серија Ц1 1986-1987|1986-1987]], тој придонел за постигнувањето на опстанокот,<ref name=":0"/> додека во следните две сезони [[Серија Ц1 1987-1988|1987-1988]] и [[Серија Ц1 1988-1989|1988-1989]], Специја го освоила 7-мото и 3-тото место, соодветно.<ref name=":0">{{Cite web |url =http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/ |title =Il calciatore - Luciano Spalletti |dead-link =yes |archiveurl =https://web.archive.org/web/20160215215957/http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/|archivedate =15 февруари 2016}}</ref> По една сезона помината во екипата на [[ФК Вијареџо|Вијареџо]], тој се преселил во {{Fb team (N) Empoli}}, каде што ја завршил кариерата на 34-годишна возраст, играјќи го своето последно првенство во сезоната [[Серија Ц1 1992-1993|1992-1993]]. == Тренерска кариера == ===Емполи и Сампдорија=== Во сезоната 1993-1994, тој ја започнал својата кариера како тренер во младинскиот тим на {{Fb team (N) Empoli}}. На шест кола до крајот на [[Серија Ц1 1993-1994|првенството во Серија Ц1]], тој го замени [[Адријано Ломбарди]] како тренер на првиот тим, кој се мачел да излезе од зоната за испаѓање. ''„Аѕурите“'' го завршиле првенството на претпоследното место, спасувајќи се од испаѓање во плејаутот каде што ја совладале {{Fb team (N) Alessandria 1912}}. Следната сезона, Спалети повторно се вратил во младинскиот тим на Емполи, за потоа одново да добие шанса да го тренира првиот тим во [[Серија Ц1 1995-1996]]. Сезоната, полна со успеси, го видела Емполи како го освојува [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Купот на Италија за екипи од Серија Ц]] и да избори промоција во [[Серија Б]] благодарение на победата во финалето на плејофот над {{Fb team (N) Como}}.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/spalletti-carriera-profilo_68622677-202302k.shtml|title=A tutto Spalletti: da Empoli al caso Totti, fino allo scudetto col Napoli|date=18 август 2023|access-date=18 март 2026}}</ref> Во сезоната [[Серија Б 1996-1997|1996-97]], ''„Аѕурите“'' на Спалети, кои неодамна биле промовирани од втората лига, веднаш заработиле промоција во [[Серија А]], една деценија по претходното искуство на Емполи во највисоката лига. Потврден како тренер на тосканците, на своето деби во Серија А ([[Серија А 1997-1998|1997-1998]]), тренерот го одвел тимот на безбедно место, постигнувајќи опстанок на едно коло пред крајот. Откако ги оставил тосканците во првата лига, тој бил повикан да ја предводи {{Fb team (N) Sampdoria}}.<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/10/incredibile_vero_gia_finito_ritiro_ga_0_9807102756.shtml |titolo=Incredibile ma vero: già finito il ritiro blucerchiato |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 јули 1998}}</ref> Отпуштен во декември,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/12/14/mihajlovic-scatenato-fa-esonerare-spalletti.html |title=Mihajlovic scatenato fa esonerare Spalletti |author=Corrado Sannucci |publisher=la Repubblica |date=14 декември 1998|page=40}}</ref> тој бил отповикан помалку од два месеци подоцна, по оставката на [[Дејвид Плат]].<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/ |title=Platt si è dimesso |date=2 февруари 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070609/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Во преостанатите 15 кола од [[Серија А 1998-1999|првенството]], тој освоил 21 бод, но не успеал да избегне испаѓање за лигурскиот клуб.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/maggio/22/Mannini_ora_accusa_Spalletti_Colpa_ga_0_9905227612.shtml|title=Mannini ora accusa Spalletti "Colpa sua se la Samp è in B"|author=Enrico Valente|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 мај 1999}}</ref> ===Венеција, Удинезе и Анкона=== Во следната сезона. тој седнал на клупата на {{Fb team (N) Venezia}},<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/13/Spalletti_Glerean_Stringara_ecco_tecnici_ga_0_9907134664.shtml |title=Da Spalletti a Glerean e Stringara, ecco i tecnici con la nuova "patente"|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=13 јули 1999}}</ref> освојувајќи само една победа во првите два месеци од [[Серија А 1999-2000|Серија А]].<ref>{{cite web |url=http://www.repubblica.it/online/sport/sesta/milan/milan.html|titolo=Il Milan soffre col Cagliari L'Inter finisce ko a Venezia|data=18 ottobre 1999}}</ref> Лошиот почеток предизвикал негово отпуштање од функцијата,<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |title=Via Spalletti, ecco Materazzi |date=2 ноември 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070531/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |archive-date=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> но само привремено, бидејќи по неколку недели тој бил вратен на клупата.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/ |title=Lo stile Venezia |date=29 novembre 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070554/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Сепак, конечното отпуштање се случило во февруари 2000 година.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/ |title=Spalletti esonerato |date=7 февруари 2000 |access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040628233546/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/|archivedate=28 јуни 2004|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/febbraio/08/Zamparini_inventa_esonero_bis_ga_0_0002086370.shtml |title=Zamparini s'inventa l'esonero bis |author=Michele Contessa|author2=Carlo Laudisa |pubblisher=La Gazzetta dello Sport|date=8 февруари 2000}}</ref> По една година неактивност, во март 2001 година, тој бил повикан на клупата на {{Fb team (N) Udinese}} да го замени [[Лујџи Де Канио]]:<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/marzo/20/Udinese_scelto_Spalletti_ga_0_0103205783.shtml |title=L'Udinese ha scelto Spalletti|author=Luca Calamai|author2=Sebastiano Vernazza |author3=Massimo Meroi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 март 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/online/campionato/spalletti/spalletti/spalletti.html |title=Udinese, a Spalletti la panchina di De Canio|date=20 март 2001}}</ref> со 10 освоени бода во 11 кола, фриулијанците ја завршиле сезоната на дванаесеттото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0392_01_2001_0166_0043_4201357/ |title=Il Vicenza vince e retrocede |author=Andrea Iolme|publisher=[[La Stampa]]|date=18 јуни 2001|page=33}}</ref> Заменет од [[Рој Хоџсон]] за следната сезона,<ref>{{cite web|url=https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|title=Roy Hodgson nieuwe trainer van Udinese|author=Tim Vandevelde|date=22 јуни 2001|language=nl|accessdate=2025-11-16|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410055110/https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|url-status=dead}}</ref> во декември 2001 година, бил ангажиран од [[УС Анкона|Анкона]]:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/05/la-doppia-sfida-dell-ex-favo.html|title=La doppia sfida dell'ex Favo|author=Massimo Norrito|publisher=[[la Repubblica (quotidiano)|la Repubblica]]|date=5 јануари 2002|page=13}}</ref> со цел да го одведе клубот на безбедно место во [[Серија Б 2001-2002|Серија Б]],<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Ancona_Spalletti_parte_operazione_salvezza_ga_0_0201073014.shtml|title=Ancona-Spalletti: parte l'operazione salvezza|author=Vito Maggio|author2=Mimmo Cugini|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=7 јануари 2002}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |title=L'allenatore - Luciano Spalletti |dead-link=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215230909/http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |archivedate=15 февруари 2016}}</ref> стигајќи дури до осмото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,41/articleid,0281_01_2002_0149_0043_2407143/anews,true/ |title=ATTACCHI SCATENATI: 36 RETI NELL'ULTIMA GIORNATA |publisher=La Stampa|date=3 јуни 2002|page=41}}</ref> Во летото 2002 година, тој се вратил во Удинезе,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/11/Spalletti_firma_Agostinelli_presenta_ga_0_0206114613.shtml|title=Spalletti firma, Agostinelli si presenta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 јуни 2002}}</ref> за да го освои шесттото место во [[Серија А 2002-2003|првенството]] што му овозможило на клубот пласман во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот н УЕФА]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/udineselazio/udineselazio/udineselazio.html|title=Udinese, vittoria e Uefa|date=24 мај 2003}}</ref> Следната сезона, тој повторно се квалификувал со клубот за [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските турнири]], завршувајќи на седмото место во [[Серија А 2003-2004|првенството]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/maggio/17/Gilardino_gioca_poker_col_Trap_ga_10_0405178605.shtml|titolo=Gilardino gioca a poker col Trap|author=Luigi Garlando|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=17 мај 2004}}</ref> Најдобриот резултат постигнат на клупата на фриулијанците, сепак, било четвртото место во [[Серија А 2004-2005|сезоната 2004-2005]],<ref name=":2" /> подвиг што му го овозможил на Удинезе првото историско учество во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/udinesemilan1/udinesemilan1.html|title=L'Udinese pareggia con il Milan e conquista la zona Champions|date=29 мај 2005}}</ref> ===Рома=== [[File:Luciano_Spalletti.JPG|thumb|upright|left|Спалети со {{Fb team (N) Roma}} во втората половина на 2000-тите]] По завршувањето на тригодишниот период со Удинезе,<ref name=":2" /> тој станал тренер на {{Fb team (N) Roma}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Roma/Primo%20piano/2005/giugno/21spalletti.shtml|title=Spalletti: "Roma, ricominciamo"|date=21 јуни 2005}}</ref> Во текот на својата прва сезона тој остварил 11 последователни победи во [[Серија А 2005-2006|првенството]],<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Lazio/Primo_Piano/2006/02_Febbraio/26/lazioroma.shtml|title=Derby alla Roma: record storico|date=26 февруари 2006}}</ref> кое тимот го завршил на петтото место, пред да биде промовиран на второто место по скандалот ''[[Калчополи]]'';<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/05_Maggio/06/totti.shtml|title=Roma, Spalletti: "Totti in campo dal primo minuto"|date=6 мај 2006}}</ref> во [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|Купот на Италија]] ''„џалоросите“'' стигнале до финалето, каде загубиле од {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml |title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi |date=11 мај 2006}}</ref> Откако се квалификувале за [[Суперкуп на Италија 2006|Суперкупот на Италија]], по службеното доделување на титулата во првенството на ''„нероаѕурите“'', римскиот клуб бил поразен со 4-3 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] и покрај водството од 3 гола.<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 август 2006|p=3}}</ref> Во [[ФК Рома сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], тој го предводел тимот од главниот град до првата квалификација во нивната историја за „нокаут фазата“ на Лигата на шампионите,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/05/RomaVal.shtml|title=Roma promossa senza affanno|author=Gaetano De Stefano|date=5 декември 2006}}</ref> каде го елиминирале {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} во осминафиналето со нерешен резултат дома и победа во гости.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-lione/roma-lione/roma-lione.html|title=Fra Roma e Lione pari senza reti, si deciderà tutto al ritorno|date=21 февруари 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/03_Marzo/06/RomaLione.shtml|title=Roma da impazzire, travolto il Lione|author=Antonino Morici|date=6 март 2007}}</ref> Патот на Рома завршил во четвртфиналето, каде била елиминирана од {{Fb team (N) Manchester United}}, претрпувајќи катастрофален пораз од 7-1 во реваншот кој ја поништил нивната тесна победа постигната во првиот натпревар.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/04/11/champions-league-disfatta-roma-umiliazione-all-old.html|title==Champions League|author=Mattia Chiusano|publisher=la Repubblica|date=11 април 2007|page=56}}</ref> Во [[Серија А 2006-2007|првенството]] тимот го освоил второто место, со 22 бода зад Интер:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/04_Aprile/17/vigiliaroma.shtml|title=Spalletti: "Inter il top, noi una buona squadra"|author=Massimo Cecchini|date=17 април 2007}}</ref> сепак, избраниците на Спалети биле единствениот противник способен да се наметне над ''„нероаѕурите“'', поразувајќи ги со 3-1 на [[Сан Сиро|Стадионот „Џузепе Меаца“]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/04_Aprile/18/interroma.shtml|title=Grande Roma a San Siro, l'Inter rinvia la festa|author=Riccardo Pratesi|date=18 април 2007}}</ref> Одмаздата за скудетото и суперкупот против тимот од Милано се случила во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]], каде што тренерот го освоил првиот трофеј во својата кариера:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/05/10/roma-super-inter-choc-totti.html|title=Roma Super|author=Corrado Sannucci|publisher=la Repubblica |date=10 мај 2007|page=58}}</ref> триумфот од 6-2 во првиот натпревар ја запечатил конечната победа, иако Интер остварил пирова победа од само 2-1 во реваншот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/05_Maggio/18/roma_1805.shtml|title=Notte di delirio a Fiumicino|date=18 мај 2007}}</ref> Тосканскиот тренер дополнително го зголемил својот список на почести на почетокот од [[ФК Рома сезона 2007-2008|следната сезона]], освојувајќи го [[Суперкуп на Италија 2007|Суперкупот на Италија]] повторно против Интер.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml |title=La Supercoppa è della Roma|author=Antonino Morici|date=19 август 2007}}</ref> Рома ја минала групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]] пласирајќи се зад Манчестер Јунајтед,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/08/palpitazione-roma-alla-fine-pari.html|title=Palpitazione Roma, alla fine è pari|autore=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=8 ноември 2007|page=52}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/28/vucinic-fa-il-mattatore-kiev-la-roma.html|title=Vucinic fa il mattatore a Kiev |author=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=28 ноември 2007|page=66}}</ref> потоа победувајќи го {{Fb team (N) Real Madrid}} во осминафиналето со двојна победа од 2-1:<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-real-madrid/roma-real-madrid/roma-real-madrid.html|title=Pizarro-Mancini, e la Roma sogna|date=19 февруари 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/real_roma_0503.shtml |title=Una Roma da impazzire, Real k.o. al Bernabeu (1-2)|author=Riccardo Pratesi |date=5 март 2008}}</ref> елиминацијата повторно дошла во четвртфиналето, пак од Јунајтед.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-manchester/gara-olimpico/gara-olimpico.html|title=Roma, l'Olimpico è stregato|date=1 април 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/champions_league/manchester-roma/roma-fuori/roma-fuori.html|title=La Roma saluta la Champions, giallorossi fuori ma con onore|date=9 април 2008}}</ref> На фронтот [[Серија А 2007-2008|првенство]], по почетното водство, ''„џалоросите“'' биле претекнати од Интер, завршувајќи на второто место.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Catania/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/cataniaroma.shtml|title=Roma, illusione scudetto|author=Stefano Cantalupi|date=18 мај 2008}}</ref> Заостанувајќи три бода на табелата на крајот од првенството,<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/19/Rossi_Campionato_falsato__ga_10_080519065.shtml |title=De Rossi: «Campionato falsato»|author=Alessandro Catapano|author2=Massimo Cecchini |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 мај 2008}}</ref> римскиот тим морал да се задоволи повторно со освојувањето на [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|Купот на Италија]], уште еднаш на сметка на ''„нероаѕурите“''.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa, "rivincita" della Roma sull'Inter |date=24 мај 2008}}</ref> Далеку поразочарувачка од претходните била сезоната [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]], која исто така, започнала со натпревар против тимот од Милано во [[Суперкуп на Италија 2008|Суперкупот на Италија]], загубен на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]]:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa|author=Antonino Morici|date=24 август 2008}}</ref> исклучен од трката за титулата уште на есен поради кризата со резултатите,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/04/spalletti-batti-un-colpo-solo-cosi-la.html|title=Spalletti, batti un colpo: solo così la Roma può ripartire|author=Fabrizio Bocca|publisher=la Repubblica|date=4 novembre 2008|p=19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|title=Rossella Sensi: "Usciremo dalla crisi"|date=12 ноември 2008|access-date=14 декември 2020|date-archive=7 април 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407195605/https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|dead-link=yes}}</ref> римскиот тим успеал да се опорави од тешкиот почеток со пласман во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web |url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d4-0e70932c7763-b69209a604eb-1000/ |title=Spalletti elogia la Roma: "Grande risultato"|author=Marco Calabresi|date=10 декември 2008}}</ref> Сепак во таа рунда, пеналите уште еднаш биле кобни по играчите на Спалети кои на тој начин биле поразени од {{Fb team (N) Arsenal}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Italia_Inghilterra/Primo_Piano/2009/02/24/ArsenalRoma.shtml |title=Van Persie lancia l'Arsenal|author=Stefano Cantalupi|date=24 февруари 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2009/03/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-arsenal/diretta-roma-arsenal/diretta-roma-arsenal.html|titlе=La Roma beffata ai calci di rigore |author=Luigi Panella|date=11 март 2009}}</ref> Конечно ''„џалоросите“'' го завршиле [[Серија А 2008-2009|првенството]] на шесттото место, обезбедувајќи квалификација само за прелиминарните рунди на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|УЕФА Лига Европа]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/31-05-2009/torino-retrocede-b-50472261290.shtml|title=Il Torino retrocede in B, Totti aggancia Boniperti|author=Livia Taglioli|date=31 мај 2009}}</ref> Откако го предводел тимот до плсаман во групната фаза од гореспоменатото натпреварување,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/07/31/totti-scaccia-le-paure-della-roma-gent.html|title=Totti scaccia le paure della Roma|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=31 јули 2009|p=53}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/07/totti-avvia-la-festa-la-roma-esagera.html|title=Totti avvia la festa, la Roma esagera|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=7 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/21/la-solita-roma-senza-difesa-gol-di.html|title=La solita Roma senza difesa|author=Francesca Ferrazza |publisher=la Repubblica|date=21 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/28/roma-troppo-facile-passano-anche-lazio-genoa.html|title=Roma, troppo facile. Passano anche Lazio e Genoa |publisher=la Repubblica|date=28 август 2009|page=65}}</ref> на 1 септември 2009 година, Спалети поднел оставка поради несогласувања со клубот и поразите претрпени во првите кола од [[Серија А 2009-2010|првенството]].<ref>{{cite web |URL=https://www.romatoday.it/sport/spalletti-dimissioni-o-esonero-notizie-aggiornamenti-incontro-sensi.html |title=Spalletti dà l'addio: già oggi l'accordo con Ranieri?|author=Carlo Testimonia |date=1 септември 2009}}</ref> На негово место како нов тренер на Рома бил избран, [[Клаудио Раниери]].<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2009/09/01/intervista_esclusiva_spalletti_dimissioni_roma.html |title=Spalletti si confessa: perché ho lasciato la Roma|date=1 септември 2009|dead-link=yes}}</ref> ===Зенит Санкт Петербург=== [[File:Luciano Spalletti 2012 (cropped).jpg|thumb|Спалети со {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} во 2012]] На 11 декември 2009 година, било официјализирано неговото потпишување со [[Русија|рускиот]] клуб {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2009/12/sport/calcio/calciomercato/spalletti-russia/spalletti-di-nuovo-in-panca/spalletti-di-nuovo-in-panca.html|title=Spalletti, "disoccupato" solo per tre mesi|author=Francesca Ferrazza|date=11 декември 2009|access-date=13 декември 2009}}</ref> На 16 мај 2010 година, тој го освоил [[Фудбалски куп на Русија 2008-2009|Купот на Русија]]<ref>{{cite web|url=http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|titolo=Italian Spalletti leads Zenit to Russian Cup win|language=en|date=16 мај 2010 |dead-link=yes |access-date=16 мај 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519132543/http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|archive-date=19 мај 2010}}</ref> додека, на 14 ноември, тој го освоил [[Премиер лига на Русија 2010|руското првенство]], на две кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|title=Festa Spalletti: è campione di Russia con lo Zenit|date=14 декември 2010|dead-url=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215443/http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|archive-date=4 март 2016}}</ref> На 6 март 2011 година, тој исто така, го освоил и [[Суперкуп на Русија 2011|Суперкупот на Русија]], комплетирајќи ги сите национални трофеи во земјата.<ref>{{cite web|url=https://it.eurosport.yahoo.com/ticker/hub/calcio/index.html?item=2693641|title=Calcio, Supercoppa russa: Zenit-Cska Mosca 1-0|date=6 март 2011}}</ref> По постигнатите резултати, во февруари 2012 година тој го преформулирал договорот со Зенит, преземајќи вистинска улога на „менаџер“ во рамките на клубот.<ref>{{cite web|url=http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|titolo=Luciano Spalletti signs contract extension with Zenit|language=en|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211202759/http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|archivedate=11 февруари 2012}}</ref> На 28 април, тој ја освоил својата втора титула во [[Премиер лига на Русија 2011-2012|рускиот шампионат]] на три кола до крајот.<ref>{{Cite web|author=Lorenzo Nicolini|url=https://www.today.it/sport/zenit-san-pietroburgo-campione-russia-2012.html|title=Russia, Spalletti ancora Zar: lo Zenit è campione|date=29 април 2012}}</ref> Сепак, во [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|Купот на Русија]], нивниот пат завршил во четвртфиналето каде испаднале од {{Fb team (N) Dynamo Moscow}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/notizie/russia-spalletti-fuori-dalla-coppa/294044|title=Russia: Spalletti fuori dalla coppa|date=22 март 2012}}</ref> Во сезоната [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]], тие завршиле втори во [[Премиер лига на Русија 2012-2013|Премиер лигата на Русија]], со два бода зад шампионот {{Fb team (N) CSKA Moscow}}; сепак, на крајот се испоставило дека на Зенит ќе му недостасуваат бодовите од натпреварот загубен службено против Динамо Москва, поради нередите предизвикани од неговите навивачи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/11/22/news/incidenti_a_mosca_zenit_sconfitto_0-3_a_tavolino-47188333/|title=Incidenti a Mosca, Zenit sconfitto 0-3 a tavolino|date=22 ноември 2012}}</ref> На 10 март 2014 година, по разочарувачкиот почеток на сезоната, тој бил отпуштен.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2014/03/11/news/zenit_esonera_spalletti-80709561|title=Russia: lo Zenit esonera Spalletti|date=11 март 2014}}</ref> ===Враќање во Рома=== На 14 јануари 2016 година, Рома го објавила враќањето на Спалети на својата клупа,<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2016/01/luciano-spalletti-torna-alla-guida-della-roma|title=Luciano Spalletti torna alla guida della Roma|date=14 јануари 2016}}</ref> заменувајќи го отпуштениот [[Руди Гарсија]].<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/pallotta-possiamo-vincere-con-spalletti-roma-c-e-chi-rifiuta-di--944231|title=Pallotta: 'Possiamo vincere con Spalletti'. Roma, c'è chi rifiuta di indossare i Gps|date=14 јануари 2016}}</ref> Во втората половина од сезоната, тосканскиот тренер ги водел ''„џалоросите“'' до 46 освоени бода (скор од 14 победи, 4 нерешени и еден пораз); на крајот од [[Серија А 2015-2016|првенството]] ова бил најдобриот просек на бодови/натпревар меѓу сите тренери во Серија А: 2,42 наспроти 2,39 на [[Масимилијано Алегри]] (кој со својот Јувентус го освоил првенството). Тимот од главниот град на крајот од првенството го освоил третото место на табелата со 80 бодови,<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/roma-spalletti-fatto-il-nostro-dovere-complimenti-al-napoli-_1098348-201602a.shtml|title=Roma, Spalletti: "Fatto il nostro dovere, complimenti al Napoli"|access-date=16 мај 2016}}</ref> со што избориле пласман во [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017#Квалификации|квалификациите за Лигата на шампиони]]; во истото натпреварување, но во [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|тековната сезона]], Рома била елиминирана во осминафиналето од подоцнежниот европски шампион, Реал Мадрид.<ref>{{Cite web|url=https://www.forzaroma.info/news-as-roma/champions-roma-eliminata-dal-real-quante-occasioni-sprecate-foto/|title=Champions: Roma eliminata dal Real, ma quante occasioni sprecate – FOTO|author=Marco Cantagalli|date=8 март 2016|access-date=31 јануари 2017}}</ref> Сепак, почнувајќи од почетокот на февруари, голем дел од навивачите на Рома застанале на страната против тренерот поради низа расправии меѓу него и капитенот на тимот, [[Франческо Тоти]], предизвикани од недостатокот на минутажа што му била доделена, а исто така и поради физички проблеми и некои изјави дадени од вториот.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/04/17/news/roma_totti_e_ancora_determinante_ma_spalletti_non_ci_sta-137827259/|title=Roma, Totti è ancora determinante: ma Spalletti non ci sta. Alta tensione e lite tra i due|date=17 април 2016}}</ref><ref>{{Cite web|author=Marco Beltrami|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/cosa-e-successo-tra-totti-e-spalletti-storia-di-un-rapporto-difficile/|title=Cosa è successo tra Totti e Spalletti, storia di un rapporto difficile|date=16 ноември 2020|access-date=31 март 2021}}</ref> Следната сезона започнала за Рома на Спалети со неуспехот тимот да се квалификува во групната фаза од Лигата на шампионите, откако биле елиминирани од {{Fb team (N) Porto}} во плејофот; првиот натпревар завршил со резултат 1-1, но катастрофалниот пораз од 0-3 во реваншот во Рим му пресудил на тимот на Спалети.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2016/08/23/news/roma_battuta_dal_porto-146511389/ |title=Roma-Porto 0-3: disastro giallorosso, addio Champions |date=23 август 2016|access-date=16 февруари 2018}}</ref> Во [[УЕФА Лига Европа 2016-2017|УЕФА Лига Европа]], Рома испаднала во осминафиналето од Олимпик Лион, додека во [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Купот на Италија]] била елиминирани од Лацио во полуфиналето. Во [[Серија А 2016-2017|првенството]] по спектакуларниот дуел со {{Fb team (N) Napoli}}, избраниците на Спалети успеале да го освојат второто место зад {{Fb team (N) Juventus}}, а исто така ги постигнале рекордите за најмногу освоени бодови (87) и најмногу постигнати голови во една сезона на ФК Рома (90), со што Спалети надминал големи тренери од минатото на ''„џалоросите“'', како што се [[Нилс Лидхолм]] и [[Фабио Капело]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2017/05/15/news/roma_spalletti_numeri_totti_futuro-165535491/|title=Roma, Spalletti numeri da record: superati Capello e Liedholm. Ma il futuro è ancora incerto||date=15 мај 2017|access-date=16 февруари 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/roma-campionato-storico-e-record-di-punti-e-goal-realizzati/1iixiqsiclkt91jp8cj07i27h6|title=Roma, campionato 'storico': è record di punti e goal realizzati|access-date=16 февруари 2018}}</ref> На 30 мај 2017 година, тој ја напуштил Рома и бил заменет од [[Еузебио Ди Франческо]].<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/05/si-chiude-il-rapporto-di-lavoro-tra-as-roma-e-luciano-spalletti|title=Si chiude il rapporto di lavoro tra AS Roma e Luciano Spalletti|date=30 мај 2017}}</ref> ===Интер=== [[Податотека:Luciano Spalletti Inter.jpg|thumb|left|Спалети со {{Fb team (N) Inter}} во 2018]] На 9 јуни 2017 година, тој бил официјално претставен како нов тренер на Интер.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|title=Luciano Spalletti è il nuovo allenatore dell'Inter|date=9 јуни 2017|access-date=9 јуни 2017|archive-date=29 јуни 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629063722/https://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2017/06/09/news/spalletti_allenatore_inter-167685070/|title=Inter, ufficiale: Spalletti è il nuovo allenatore|author=Tiziana Cairati|date=9 јуни 2017}}</ref> Во [[Серија А 2017-2018|првенството]] тимот на ''„нероаѕурите“'' забележал одличен почеток,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/10/25/inter-implacabile-e-affannata-una-notte-da-leader-per-spalletti38.html|title=Inter implacabile e affannata una notte da leader per Spalletti|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=25 октомври 2017|page=38}}</ref> толку многу што на почетокот на декември се нашол сам на врвот на табелата и бил сè уште непоразен.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/12/04/lo-scatto-dellinter-con-perisic-che-preferi-spalletti-a-mou40.html|title=Lo scatto dell'Inter con Perisic che preferì Spalletti a Mou|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=4 dicembre 2017|page=40}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|title=Spalletti: "In testa non c'è spazio per rifiatare, restiamo svegli"|date=15 dicembre 2017|access-date=28 април 2018|archive-date=28 април 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428141804/http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|dead-link=yes}}</ref> Сепак, со доаѓањето на зимата, перформансите на тимот претрпеле нагло опаѓање, што предизвикало тие да се лизнат од врвните позиции.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/02/04/news/inter_la_crisi_d_inverno_colpisce_anche_spalletti-188032855/|title=Inter, la "crisi d'inverno" colpisce anche Spalletti|author=Tiziana Cairati|date=4 февруари 2018}}</ref> Четвртото место, последната можна позиција и минималната зацртана [[ФК Интер сезона 2017-2018|сезонска]] цел, била постигната во последното коло, со победата над {{Fb team (N) Lazio}} со 2-3 на гостински терен со што истиот противник бил престигнат на табелата благодарение на подобриот оглед во директните средби:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref> за Интер, ова било нивно враќање во најсилното европско континентално натпреварување по седум години.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/05/20/news/lazio-inter_2-3_rimonta_nel_finale_nerazzurri_in_champions-196933076/|title=Lazio-Inter 2-3: Vecino chiude la rimonta nel finale, nerazzurri in Champions|author=Antonio Farinola|date=20 мај 2018}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|Купот на Италија]], патувањето на ''„нероаѕурите“'' завршило во четвртфиналето со пораз во [[Дерби дела Мадонина|Миланското дерби]] против {{Fb team (N) Milan}}.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Milan/27-12-2017/milan-inter-1-0-cutrone-supplementare-decide-derby-240505807004.shtml|title=Milan-Inter 1-0, Cutrone nel supplementare decide il derby|author=Valerio Clari|date=27 декември 2017}}</ref> Во [[ФК Интер сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] тимот имал лош старт,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/27-08-2018/inter-spalletti-come-de-boer-peggio-solo-radice-290504699835.shtml|title=Inter, Spalletti eguaglia De Boer: peggio solo 35 anni fa|author=Daniele Polidoro|date=27 август 2018}}</ref> пред да постигне серија последователни победи што го вратиле во горните ешалони на табелата;<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2018/11/03/news/inter_genoa_partita_gagliardini_politano-210696305/|title=Inter-Genoa 5-0: show nerazzurro con Gagliardini, Politano, Joao Mario e Nainggolan|date=3 ноември 2018}}</ref> на крајот од првата половина од сезоната, Интер бил трет.<ref>{{cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/notizie/empoli-inter-0-1-keita-fa-l-icardi-un-colpo-biliardo-db1db3ea-0b72-11e9-aa07-eb4c2c5595dd.shtml|title=Empoli-Inter 0-1, Keita blinda il terzo posto|author=Guido De Carolis|date=29 декември 2018}}</ref> Сепак, ''„нероаѕурите“'' доживеале уште еден пад во формата во текот на зимските месеци, но останале во конкуренција за квалификација во најсилното натпреварување на континентот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/17-03-2019/milan-inter-2-3-nerazzurri-vincono-derby-contro-sorpassano-3202284149975.shtml|title=Milan-Inter 2-3: i nerazzurri vincono il derby e contro-sorpassano|author=Alessandra Gozzini|date=17 март 2019}}</ref> Уште еднаш, потребно било да се стигне до последното коло за математички целта да биде остварена: победата од 2-1 на домашен терен против Емполи му овозможила на Интер да го потврди четвртото место од претходната година и да се врати во [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/26-05-2019/pazza-inter-ma-fine-keita-ninja-portano-champions-empoli-b-3301960042956.shtml|title=Pazza Inter, ma alla fine Keita e il Ninja la portano in Champions: Empoli in B|author=Valerio Clari|date=26 мај 2019}}</ref> Во тековната сезона, Интер бил елиминиран уште во групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|Лигата на шампионите]]<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Inter/11-12-2018/inter-psv-1-1-gol-lozano-icardi-nerazzurri-europa-league-3101171061589.shtml|title=Inter-Psv 1-1: gol di Lozano e Icardi, nerazzurri in Europa League|author=Valerio Clari|date=11 декември 2018}}</ref> селејќи се во [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|Лига Европа]], каде пак биле елиминирани од [[Ајнтрахт Франкфурт]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2019/03/14/news/europa_league_inter-salisburgo-221577559/|title=Inter-Eintracht 0-1, nerazzurri fuori dall'Europa League|author=Diego Costa|date=14 март 2019}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|Купот на Италија]] патувањето било прекинато против Лацио во четвртфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/01/31/news/coppa_italia_inter_lazio_quarti_di_finale-217967959/?refresh_ce|title=Coppa Italia, Inter-Lazio 4-5 ai rigori: biancocelesti in semifinale|author=Diego Costa|date=31 јануари 2019}}</ref> На крајот од првенството, и покрај тоа што ја постигнал минималната сезонска цел, тој не бил повторно потврден од клубот од Милано.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|title=Nota del Club in merito al ruolo di allenatore della Prima Squadra|date=30 maggio 2019|access-date=30 мај 2019|archive-date=30 мај 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530083930/https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|dead-link=yes}}</ref> ===Наполи=== {{Цитат 2|Силни луѓе, силни судбини, слаби луѓе, слаби судбини. Нема друго објаснување.|Лучано Спалети<ref>{{cite web|https://www.rainews.it/tgr/campania/articoli/2023/04/spalletti-uomini-forti-destini-forti-b77a3c42-fc12-4b81-9652-d3cf223ab64e.html|title=Spalletti, uomini forti destini forti|date=4 мај 2023}}</ref>}} По двегодишна пауза, тој бил назначен за нов тренер на Наполи на 29 мај 2021 година.<ref>{{cite web|url=https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|title=De Laurentiis: Benvenuto Luciano Spalletti, insieme faremo un gran lavoro|date=29 maggio 2021|access-date=30 мај 2021|archive-date=1 јуни 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601175538/https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|dead-link=yes}}</ref> Дебитирал на клупата на ''„партенопеите“'' на 22 август, победувајќи ја со 2-0 Венеција во првото коло од [[Серија А 2021-2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/22-08-2021/osimhen-espulso-rigore-sbagliato-ma-napoli-piu-forte-2-0-venezia-420650846961.shtml|title=Osimhen espulso e un rigore sbagliato, ma il Napoli è più forte: 2-0 al Venezia|date=22 август 2021}}</ref> На 23 септември, победувајќи ја Сампдорија со 4-0 на гостински терен, тој станал првиот тренер кој ги добил своите први пет првенствени натпревари во дебитантската сезона како тренер на Наполи, рекорд што претходно го држел [[Рафаел Бенитес]], кој ги добил првите четири натпревари во [[Серија А 2013-2014|сезоната 2013-2014]].<ref>{{cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/record-per-spalletti-col-napoli-e-il-primo-a-vincere-tutte-le-prime-cinque-partite-1587732|title=Record per Spalletti col Napoli: è il primo a vincere tutte le prime cinque partite|date=23 септември 2021|access-date=23 септември 2021}}</ref> Наполи под водството на Спалети го завршил првенството на третото место, со што се избориле за враќање во Лигата на шампионите по две години отсуство.<ref>{{Cite web|url=https://napoli.repubblica.it/sport/2022/05/02/news/il_napoli_torna_in_champions-347748436/|title=Il Napoli torna in Champions|date=2 мај 2022}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|Купот на Италија]] биле елиминирани во осминафиналето од {{Fb team (N) Fiorentina}} (2-5),<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/13-01-2022/coppa-italia-napoli-fiorentina-2-4-gol-vlahovic-mertens-biraghi-petagna-venuti-piatek-430899753267.shtml|title=Il Napoli rimonta in 9 al 95', poi ai supplementari è solo Viola. E Piatek segna subito|date=13 јануари 2022}}</ref> додека во Лига Европа настапот им завршил во првата рунда од нокаут фазата, после поразот од {{Fb team (N) Barcelona}} на [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|стадионот „Марадона“]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/24-02-2022/napoli-barcellona-2-4-catalani-ottavi-europa-league-4301588825714.shtml|title=Troppo Barça per il Napoli: vince 4-2 al Maradona e passa agli ottavi|date=24 февруари 2022}}</ref> Сезоната [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] започнала со победа, откако во првото коло на [[Серија А 2022-2023|Серија А]] била совладана {{Fb team (N) Verona}} во гости со 2-5.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Verona/15-08-2022/verona-napoli-2-5-show-azzurro-brilla-stella-kvaratskhelia-4401891810560.shtml|title=Napoli, è subito show: cinquina al Verona, brilla la stella di Kvaratskhelia|date=15 август 2022}}</ref> На 4 октомври 2019 година, со победата над {{Fb team (N) Ajax}} на [[Јохан Кројф Арена]] со 6-1, Спалети ја остварил најголемата победа на Наполи во меѓународните натпреварувања (изедначена со онаа Наполи-[[ФК Влазнија Скадар|Влазнија]] 5-0 во [[Куп на УЕФА 2008-2009|Купот на УЕФА 2008-2009]]), како и нивната најголема победа на гостински терен во нивната клупска историја.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/04-10-2022/ajax-napoli-1-6-doppietta-raspadori-lorenzo-zielinski-kvara-simeone-450484915452.shtml|title=Anche in Champions il Napoli è una meraviglia: va sotto ma poi ne segna 6 all'Ajax!|date=4 октомври 2022}}</ref> Единаесет дена подоцна, со тесната победа над Рома (0-1), Спалети го изедначил најголемиот број на последователни добиени натпревари на Наполи помеѓу првенството и куповите (11), рекорд поставен од поранешниот тренер [[Отавио Бјанки]] во [[ФК Наполи сезона 1986-1987|сезоната 1986-1987]], годината во која Наполи го освоил своето прво [[Скудето]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2022/10/24/news/spalletti_napoli_marcia_da_record-371470551/|title=Napoli, Spalletti e una marcia da record: 11 vittorie di fila, come nell'anno del primo scudetto|date=24 октомври 2022}}</ref> Овој рекорд бил надминат на 26 октомври, благодарение на успехот со 3-0 над {{Fb team (N) Rangers}} во групната фаза на Лигата на шампионите.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/26-10-2022/napoli-rangers-3-0-doppietta-simeone-ostigard-450824821020.shtml|title=Il Napoli è sempre uno spettacolo: 3-0 ai Rangers. Ma per il primo posto...|date=26 октомври 2022}}</ref> Серијата позитивни резултати (17) била прекината на 1 ноември, за време на натпреварот против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], кој завршил со резултат од 2-0 во корист на Англичаните, но кој немал никакво влијание врз пласманот во групата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/01-11-2022/champions-liverpool-napoli-2-0-spalletti-primo-girone-450914221532.shtml|title=Napoli, ko che non fa male: il Liverpool ne segna due nel finale, ma Spalletti è primo|date=1 ноември 2022}}</ref> На 12 ноември, благодарение на победата од 3-2 на домашен терен против Удинезе, тие стигнале до единаесет последователни победи во Серија А, надминувајќи го клупскиот рекорд поставен во [[Серија А 2017-2018|сезоната 2017-2018]] кога клубот бил предводен од [[Маурицио Сари]] (10).<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/12-11-2022/napoli-udinese-3-2-decidono-gol-osimhen-zielinski-ed-elmas-4501081406591.shtml|title=Il Napoli è irresistibile: 11 vittorie consecutive. Ma che paura nel finale con l'Udinese|date=12 ноември 2022}}</ref> Првиот пораз во лигата дошол на 4 јануари 2023 година против Интер, кој го добил натпреварот со 1-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/04-01-2023/inter-napoli-1-0-gol-dzeko-4501815529883.shtml|title=Dzeko, capocciata al Napoli. L'Inter riapre la corsa scudetto|date=4 јануари 2023}}</ref> На 13 јануари, тимот на Спалети го победил Јувентус со 5-1; последниот пат, кога ''„партенопеите“'' постигнале пет гола против тимот од Торино било во 1990 година, за време на натпреварот од [[Суперкуп на Италија 1990|Суперкупот на Италија]], кој завршил со истиот резултат.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/13-01-2023/napoli-juve-5-1-osimhen-2-kvaratskhelia-maria-rrahmani-elmas-4501949709248.shtml|title=Kvara e Osimhen schiantano la Juve. Il Napoli vola a +10 e spacca il campionato|date=13 јануари 2023}}</ref> Сепак, само пет дена подоцна, Наполи шокантно бил елиминиран од [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|Купот на Италија]] од страна на {{Fb team (N) Cremonese}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/17-01-2023/coppa-italia-napoli-cremonese-finisce-rigori-4502012995473.shtml|title=Clamoroso al Maradona: il Napoli piange, Cremonese avanti ai rigori. Ballardini, che prima!|date=17 јануари 2023}}</ref> На 21 јануари, благодарение на победата на гости против {{Fb team (N) Salernitana}} (0-2), тој станал тренерот со најмногу добиени натпревари во историјата на Серија А (276) во ерата на три бода за победа.<ref name="recordvittorie">{{Cite web|url=https://www.calcioinpillole.com/napoli-arriva-un-grande-record-per-luciano-spalletti-il-dato/|title=Napoli, Luciano Spalletti conquista un grande primato: il dato|date=21 јануари 2023}}</ref> На 17 февруари, за време на победата од 0-2 на гости кај {{Fb team (N) Sassuolo}},<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmattino.it/sport/sscnapoli/sassuolo_napoli_0_2_diretta_risultato_gol-7236809.html|title=Sassuolo-Napoli 0-2: dominio anche a Reggio Emilia, si vola a + 18|date=17 февруари 2023}}</ref> го достигнал 1000-тиот натпревар кој го водел од клупата во кариерата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/storie/17-02-2023/spalletti-1000-panchine-allenatore-empoli-napoli-460271531210/|title=Dall'Empoli al Napoli passando per Inter e Roma: Spalletti diventa mister 1000 panchine|date=17 февруари 2023}}</ref> На 15 март, благодарение на победата од 3-0 на домашен терен над Ајнтрахт Франкфурт (вкупен резултат 5-0), Наполи се пласирал во четвртфиналето на Лигата на шампионите, подвиг што никогаш претходно клубот не го остварил.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/15-03-2023/champions-league-napoli-eintracht-3-0-doppietta-osimhen-rigore-zielinski-460684672680.shtml|title=Il Napoli si diverte, Osimhen di più: comodo tris all'Eintracht, Spalletti ai quarti|date=15 март 2023}}</ref> Европската кампања завршила во четвртфиналето, каде што Милан ги совладал ''„аѕурите“'' со вкупен резултат 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/18-04-2023/napoli-milan-1-1-gol-giroud-osimhen-rossoneri-semifinale-champions-4601192233349.shtml|title=Delirio Milan: fa 1-1 a Napoli e vola in semifinale di Champions!|date=18 април 2023}}</ref> На 4 мај, благодарение на ремито во гости против Удинезе (1-1), тој го освоил своето прво скудето во кариерата на дури пет кола пред крајот,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/04-05-2023/scudetto-napoli-campione-d-italia-la-terza-volta-4601354295987.shtml|title=Napoli, finalmente festa: campione d'Italia per la terza volta!|date=4 мај 2023}}</ref> станувајќи најстариот тренер кој ја освоил титулата, со 64 години и 58 дена;<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://gianlucadimarzio.com/it/napoli-spalletti-record-scudetto-serie-a-news-2023|title=Napoli, Luciano Spalletti è l'allenatore più anziano di sempre a vincere lo Scudetto|date=5 мај 2023}}</ref> за ''„партенопеите“'', ова било трето Скудето во нивната клупска историја, 33 години по [[Серија А 1989-1990|претходното]].<ref>{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/speciale-scudetto/notizie/napoli-scudetto-campione-italia-2023-7b109ff8-e66f-11ed-9136-d5229c509a57.shtml|title=Il Napoli ha vinto lo scudetto: è Campione d’Italia 33 anni dopo Maradona. De Laurentiis: «Vittoria assieme»|date=4 мај 2023}}</ref> На крајот од сезоната, Спалети ја освоил наградата за [[Серија А награди#Најдобар тренер|најдобар тренер во Серија А]].<ref>{{Cite web|url=https://www.legaseriea.it/it/media/serie-a/serieas.hiwaymedia.it/media/serie-a/il-coach-of-the-season-2022-2023|title=IL COACH OF THE SEASON 2022/2023|access-date=01 giugno 2023|dead-link=yes}}</ref> По завршувањето на победничката сезоната во Серија А, тренерот ја објавил својата одлука да не ја продолжи својата авантура со Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/napoli/2023/05/29-108347676/napoli_spalletti_sono_stanco_mi_fermo_un_anno_e_non_cambio_idea_|title=Napoli, Spalletti lascia: "Sono stanco, mi fermo un anno" e svela il motivo|date=29 мај 2023}}</ref> ===Италија=== [[File:Norway Italy - June 2025 A 44.jpg|thumb|Спалети (десно) како селектор на {{NazNB|FUrep|ITA}} во 2025, заедно со шефот на делегацијата [[Џанлујџи Буфон]] и својот асистент [[Марко Доменикини]]]] На 18 август 2023 година, тој бил официјално назначен за нов селектор на [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската фудбалска репрезентација]] почнувајќи од 1 септември, заменувајќи го [[Роберто Манчини]] кој поднел оставка.<ref>{{Cite web|url=https://figc.it/it/nazionali/news/luciano-spalletti-%C3%A8-il-nuovo-commissario-tecnico-della-nazionale-gravina-il-suo-entusiasmo-e-la-sua-competenza-saranno-fondamentali/|title=Luciano Spalletti è il nuovo Commissario Tecnico della Nazionale. Gravina: "Il suo entusiasmo e la sua competenza saranno fondamentali"|date=18 август 2023}}</ref> Своето деби на клупата го имал на 9 септември, во ремито 1-1 против {{NazNB|FUrep|MKD}}, во натпревар од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/09-09-2023/macedonia-italia-1-1-gol-di-immobile-e-bardhi.shtml|title=Macedonia ancora indigesta, l'Italia pareggia 1-1 e Spalletti si gioca tutto a Milano|date=9 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 12 септември, дошла првата победа како селектор на ''„аѕурите“'', на Сан Сиро против {{NazNB|FUrep|UKR}} со 2-1.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/12-09-2023/italia-ucraina-2-1-doppietta-frattesi-spalletti-prima-vittoria.shtml|title=L'Italia batte l'Ucraina con super Frattesi: prima gioia azzurra per Spalletti|date=12 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 20 ноември, благодарение на ремито на гостински терен во реваншот против Украина (0-0), Спалети успеал да и обезбеди квалификација на Италија за Европското првенство во [[Германија]].<ref>{{cite web |url=https://www.adnkronos.com/sport/diretta-ucraina-italia-match-decisivo-per-euro-2024_5LugdDGkAkUy0xCZV58Pwr|title=Ucraina-Italia 0-0, Nazionale di Spalletti qualificata a Euro 2024|date=20 ноември 2023|access-date=21 ноември 2023}}</ref> Европското првенство, сепак, се покажало како разочарувачко: откако избраниците на Спалети едвај ја поминале [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групната фаза]], победувајќи ја {{NazNB|FUrep|ALB}} со 2-1,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/15-06-2024/italia-albania-bastoni-barella-bajrami-partita-europei-2024.shtml|title=Bajrami ci spaventa, poi Bastoni e Barella ribaltano l'Albania. Italia, è un bell'esordio|date=15 јуни 2024}}</ref> губејќи со 0-1 против {{NazNB|FUrep|ESP}}<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/20-06-2024/spagna-italia-autogol-calafiori-europei-2024.shtml|title=Italia, che lezione dalla Spagna: la Roja domina per 94', Azzurri k.o. per un autogol di Calafiori|date=20 јуни 2024}}</ref> и играјќи нерешено 1-1 со израмнувачки погодок во последните минути против {{NazNB|FUrep|HRV}},<ref>{{Cite web|url=https://tg24.sky.it/sport/2024/06/24/italia-croazia-europei-risultato-gol|title=Euro 2024, Italia-Croazia 1-1: segna Zaccagni, azzurri conquistano ottavi al 98'. VIDEO|date=24 јуни 2024}}</ref> турнирот за италијанците завршил во осминафиналето елиминирани од {{NazNB|FUrep|SUI}}, која победила со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/29-06-2024/svizzera-italia-2-0-gol-di-freuler-e-vargas-spalletti-fuori-dall-europeo.shtml|title=L'Italia perde la faccia! La Svizzera passeggia e vince 2-0, Azzurri fuori dall'Europeo|date=29 јуни 2024}}</ref> Во [[УЕФА Лига на нации 2024-2025|2024-2025]] изданието на [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]], Италија ја завршила групата на второто место, зад {{NazNB|FUrep|FRA}}, но потоа била елиминирана од натпреварувањето во четвртфиналето од {{NazNB|FUrep|GER}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/03/23/nations-league-germania-italia-3-3-azzurri-eliminati_0faa26aa-7188-49e6-ac28-bc6f7a8e0e77.html|title=Nations League: Germania-Italia 3-3, azzurri eliminati|access-date=2025-06-08}}</ref> Во последователните [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА)|квалификации]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] ''„аѕурите“'' биле сместени во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И]], заедно со {{NazNB|FUrep|NOR}}, {{NazNB|FUrep|ISR}}, {{NazNB|FUrep|EST}} и {{NazNB|FUrep|MDA}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.olympics.com/it/notizie/italia-qualificazioni-mondiali-calcio-2026-programma-calendario-avversarie-dove-vedere|title=Italia alle qualificazioni dei Mondiali di calcio 2026: programma, calendario, avversarie}}</ref> Италија го загубила својот прв квалификациски натпревар со 3-0 од Норвешка во [[Осло]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/qualificazioni-mondiali-2026/norvegia-italia-3-0-esordio-da-incubo-crollo-oslo_99278432-202502k.shtml|title=Qualificazioni Mondiali, Norvegia-Italia 3-0: esordio da incubo per gli Azzurri, crollo totale a Oslo}}</ref> Два дена по поразот, на 8 јуни 2025 година, самиот Спалети на прес-конференција објавил дека ќе биде отпуштен по крајот на следниот натпревар против Молдавија,<ref>{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/italia-moldova-sarà-lultima-partita-da-ct-della-nazionale-di-luciano-spalletti-voglio-chiudere-con-una-vittoria/|title=Italia-Moldova sarà l'ultima partita da Ct della Nazionale di Luciano Spalletti: "Voglio chiudere con una vittoria"|date=2025-06-08|access-date=2025-06-08}}</ref> добиен со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/maratona/2025/06/calcio-qualificazioni-mondiali-2026-italia-moldavia-ultima-spalletti-diretta-rai1-e-streaming-rainews-it-highlights-gol-cronaca-testuale-cadb3dc6-8d63-44bf-a1e8-824a7c64a11f.html|title=L'Italia batte 2 a 0 la Moldavia, congedo triste per Spalletti|date=2025-06-09|access-date=2025-06-13}}</ref> Тосканскиот тренер го завршил своето селекторско искуство на чело на националниот тим по 24 натпревари, со резултат од 12 победи, 6 нерешени и 6 порази.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/italia-si-chiude-l-era-spalletti-da-skopje-a-oslo-storia-di-un-amore-mai-nato_99355602-202502k.shtml|title=Italia, si chiude l'era Spalletti: da Skopje a Oslo, storia di un amore mai nato|date=8 јуни 2025|access-date=9 јуни 2025}}</ref> === Јувентус === По отпуштањето на [[Игор Тудор]], на 30 октомври 2025 година, тој станал нов тренер на Јувентус, потпишувајќи договор со важност до крајот на [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сезоната]].<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2025/10/31/news/spalletti_juventus_ufficiale-424949566/|title=Spalletti e la Juventus ripartono insieme: “Scriviamo la storia”|date=31 октомври 2025|access-date=31 октомври 2025}}</ref> Неговото деби на клупата на ''„бјанконерите“'' дошло два дена подоцна, во натпреварот од [[Серија А 2025-2026|првенството]] добиен со 1-2 во гости против Кремонезе.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-11-2025/cremonese-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Kostic e Cambiaso lanciano la Juve di Spalletti, alla Cremonese non basta Vardy|date=1 ноември 2025|access-date=1 ноември 2025}}</ref> Три дена подоцна, го имал своето деби со Јувентус во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]], со нерешен резултат 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Sporting Lisboa}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/04-11-2025/juve-sporting-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve ritrova un grande Vlahovic, ma con lo Sporting è solo 1-1. E la Champions resta dura|date=4 ноември 2025|access-date=4 ноември 2025}}</ref> Почетокот бил карактеризиран со одлични резултати и одлична игра, особено помеѓу декември и јануари.<ref>{{Cite web|author=Emanuele Gamba|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2026/01/08/news/juventus_spalletti_recupero_punti_juve-425081268/|title=La psicologia di Spalletti ha risollevato la Juve|access-date=27 јануари 2026|date=7 декември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/juventus-spalletti-statistiche-champions-rinnovo-contratto_108343882-202602k.shtml|title=Punti, gioco e capitali rivalutati: ecco perché Spalletti è l'uomo giusto per il presente e il futuro Juve|access-date=27 јануари 2026|date=27 јануари 2026}}</ref> Екипата претрпела мал пад во однос на резултатите во февруари, сепак, првата посериозна криза дошла со елиминациите, во четвртфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|Купот на Италија]] од {{Fb team (N) Atalanta}} (натпреварот бил изгубен со 3-0)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Atalanta/05-02-2026/atalanta-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-coppa-italia.shtml|title=Atalanta-show, Juve shock: Spalletti ne prende tre, Dea in semifinale di Coppa Italia|date=5 февруари 2026|access-date=6 февруари 2026}}</ref> и во плејоф рундата на Лигата на шампионите од {{Fb team (N) Galatasaray}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-02-2026/galatasaray-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=Juve, è una figuraccia storica: il Galatasaray la schianta 5-2, ora per gli ottavi servirà un'impresa|date=17 февруари 2026|access-date=26 февруари 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-02-2026/juventus-galatasaray-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve rimonta il Gala e si illude, poi crolla ai supplementari: Spalletti è fuori dalla Champions|date=25 февруари 2026|accesso=26 февруари 2026}}</ref> На 10 април 2026 година, додека тимот во тоа време бил петти на табелата и во полн ек во трката за Лигата на шампионите, тој го обновил договорот до 30 јуни 2028 година.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/rinnovo-luciano-spalletti-2028|title=Luciano Spalletti rinnova con la Juventus fino al 2028|date=10 април 2026|access-date=10 април 2026}}</ref> И покрај тоа што во поголемиот дел од сезоната Јувентус бил меѓу првите четири, во претпоследното коло со поразот од 0-2 од Фјорентина на [[Стадион Јувентус|домашен терен]],<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-05-2026/juve-fiorentina-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Harakiri Juve: sprofonda in casa con la Fiorentina, Spalletti è sesto. Per la Champions serve un miracolo|date=17 мај 2026|access-date=24 мај 2026}}</ref> паднале на шесттото место, позиција на која и го завршиле првенството, што резултирало со неуспех да се квалификуваат за следната сезона во [[УЕФА Лига на шампиони 2026-2027|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|author=Fabio Russo|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/24-05-2026/torino-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Juve, niente miracolo: un bel Toro rimonta, Spalletti va in Europa League|date=24 мај 2026|access-date=25 мај 2026}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 1982-1983 || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1983-1984 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1984-1985 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- !colspan="3"| Вкупно Кастелфјорентино || ? || ? || || - || - || || - || - || || - || - || ? || ? |- | [[ФК Ентела Бакеца сезона 1985-1986|1985-1986]] || {{flagsport|ITA}} [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] || [[Серија Ц2 1985-1986|Ц2]] || 27 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1985-1986|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 27+ || 2+ |- | [[Специја Калчо сезона 1986-1987|1986-1987]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Spezia}} || [[Серија Ц1 1986-1987|Ц1]] || 31 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1986-1987|КИ-Ц]] || 8 || 2 || - || - || - || - || - || - || 39 || 4 |- | [[Специја Калчо сезона 1987-1988|1987-1988]] || [[Серија Ц1 1987-1988|Ц1]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1987-1988|КИ-Ц]] || 7 || 1 || - || - || - || - || - || - || 39 || 2 |- | [[Специја Калчо сезона 1988-1989|1988-1989]] || [[Серија Ц1 1988-1989|Ц1]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 1988-1989|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1988-1989|КИ-Ц]] || 5+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 3 |- | [[Специја Калчо сезона 1989-1990|1989-1990]] || [[Серија Ц1 1989-1990|Ц1]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1989-1990|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1989-1990|КИ-Ц]] || 1+3 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 28 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Специја || 120 || 7 || || 26 || 4 || || - || - || || - || - || 146 || 11 |- | [[ФК Вијареџо сезона 1990-1991|1990-1991]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Вијареџо|Вијареџо]] || [[Серија Ц2 1990-1991|Ц2]] || 29 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1990-1991|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 29+ || 1+ |- | [[ФК Емполи сезона 1991-1992|1991-1992]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1991-1992|Ц1]] || 31 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1991-1992|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1991-1992|КИ-Ц]] || 2+3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 1 |- | [[ФК Емполи сезона 1992-1993|1992-1993]] || [[Серија Ц1 1992-1993|Ц1]] || 22 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 1992-1993|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1992-1993|КИ-Ц]] || 1+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 24 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 53 || 3 || || 7 || 0 || || - || - || || - || - || 60 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 229+ || 13+ || || 33+ || 4+ || || - || - || || - || - || 262+ || 17+ |} ==Тренерска статистика== ====Клубови==== ''Статистиката е ажурирана на 9 август 2026.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Спалети ги освоил. {|class="wikitable" style="font-size:85%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Емполи сезона 1993-1994|апр.-јун. 1994]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1993-1994|Ц1]] || 6+2<ref name="play-out">Плејаут.</ref> || 1+1<ref name="play-out"/> || 2+1<ref name="play-out"/> || 3+0 || [[Фудбалски куп на Италија 1993-1994|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1993-1994|КИ-Ц]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|8|2|3|3}} || ''наз. <small>(16.)</small>'', крај 17. место |- | [[ФК Емполи сезона 1995-1996|1995-1996]] || [[Серија Ц1 1995-1996|Ц1]] || 34+3<ref name="play-off">Плејоф.</ref> || 17+3<ref name="play-off"/> || 11+0 || 6+0 || '''[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1995-1996|КИ-Ц]]''' || 14 || 9 || 4 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|51|29|15|7}} || 3. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1996-1997|1996-1997]] || [[Серија Б 1996-1997|Б]] || 38 || 17 || 13 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 1996-1997|КИ]] || 3 || 1 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|41|18|14|9}} || 2. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1997-1998|1997-1998]] || [[Серија А 1997-1998|А]] || 34 || 10 || 7 || 17 || [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|10|8|18}} || 13. место |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 117 || 49 || 34 || 34 || || 19 || 10 || 6 || 3 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|136|59|40|37}} || |- | [[ФК Сампдорија сезона 1998-1999|авг.-дек. 1998, фев.-јун. 1999]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Sampdoria}} || [[Серија А 1998-1999|А]] || 28 || 9 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 1998-1999|КИ]] || 4 || 1 || 1 || 2 || [[Интертото куп 1998|ИК]] || 6 || 4 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|38|14|8|16}} || ''отп. <small>(14.)</small>'', ''наз. <small>(16.)</small>'', к. 16. {{fall}} (И) |-0 | [[ФК Венеција сезона 1999-2000|1999-фев. 2000]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Venezia}} || [[Серија А 1999-2000|А]] || 17 || 4 || 3 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 1999-2000|КИ]] || 6 || 2 || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|23|6|6|11}} || ''отп. <small>(17.)</small>'', ''наз. <small>(17.)</small>'', ''отп. <small>(13.)</small>'' |- | [[Удинезе Калчо сезона 2000-2001|мар.-јун. 2001]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2000-2001|А]] || 11 || 2 || 4 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Интертото куп 2000|ИК]]+[[Куп на УЕФА 2000-2001|КУ]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - {{WDL|11|2|4|5}} || ''наз. <small>(12.)</small>'', крај 12. место |- | [[Анкона Калчо сезона 2001-2002|јан.-јун. 2002]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Ancona}} || [[Серија Б 2001-2002|Б]] || 20 || 8 || 5 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|20|8|5|7}} || ''наз. <small>(14.)</small>'', крај 8. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2002-2003|2002-2003]] || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2002-2003|А]] || 34 || 16 || 8 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2002-2003|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|17|8|11}} || 6. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Серија А 2003-2004|А]] || 34 || 13 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2003-2004|КИ]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[Куп на УЕФА 2003-2004|КУ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|40|16|12|12}} || 7. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2004-2005|2004-2005]] || [[Серија А 2004-2005|А]] || 38 || 17 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2004-2005|КИ]] || 6 || 2 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2004-2005|КУ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari">Во квалификациските рунди.</ref> || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|46|20|12|14}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Удинезе || 117 || 48 || 34 || 35 || || 12 || 5 || 2 || 5 || || 4 || 2 || 0 || 2 || || - || - || - || - {{WDLtot|133|55|36|42}} || |- | [[ФК Рома сезона 2005-2006|2005-2006]] || rowspan="5"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2005-2006|А]] || 38 || 19 || 12 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|КИ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2005-2006|КУ]] || 10<ref name="2 nei turni preliminari">2 во квалификациските кола.</ref> || 6 || 2 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|56|29|15|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2006-2007|2006-2007]] || [[Серија А 2006-2007|А]] || 38 || 22 || 9 || 7 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|КИ]]''' || 8 || 5 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2006-2007|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2006|СИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|57|32|13|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2007-2008|2007-2008]] || [[Серија А 2007-2008|А]] || 38 || 24 || 10 || 4 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|КИ]]''' || 7 || 4 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || '''[[Суперкуп на Италија 2007|СИ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|34|14|8}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]] || [[Серија А 2008-2009|А]] || 38 || 18 || 9 || 11 || [[Фудбалски куп на Италија 2008-2009|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2008|СИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|49|23|11|15}} || 6. место |- | [[ФК Рома сезона 2009-2010|јул.-авг. 2009]] || [[Серија А 2009-2010|А]] || 2 || 0 || 0 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2009-2010|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/> || 3 || 1 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|6|3|1|2}} || ''оставка (20. место)'' |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2010|2010]] || rowspan="5"|{{flagsport|RUS}}<br>{{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} || '''[[Премиер лига на Русија 2010|ПЛ]]''' || 30 || 20 || 8 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Русија 2009-2010|КР]]''' || 4 || 4 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|34|24|8|2}} || '''1. место''' |- |rowspan=2| [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan="2"| '''[[Премиер лига на Русија 2011-2012|ПЛ]]''' || 30 || 17 || 10 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2010-2011|КР]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2010-2011|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2010-2011|ЛЕ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 2+8 || 1+0 || 1+2 || '''[[Суперкуп на Русија 2011|СР]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|49|31|11|7}} || rowspan="2"|'''1. место''' |- || 14 || 7 || 6 || 1 || [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2011-2012|ЛШ]] || 8 || 3 || 3 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|23|10|9|4}} |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Премиер лига на Русија 2012-2013|ПЛ]] || 30 || 18 || 8 || 4 || [[Фудбалски куп на Русија 2012-2013|КР]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2012-2013|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 1+0 || 3+2 || [[Суперкуп на Русија 2012|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|45|24|10|11}} || 2. место |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2013-2014|2013-мар. 2014]] || [[Премиер лига на Русија 2013-2014|ПЛ]] || 20 || 12 || 5 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2013-2014|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 11<ref name="2 nei turni preliminari"/> || 5 || 3 || 3 || [[Суперкуп на Русија 2013|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|33|17|8|8}} || ''отп. (2. место)'' |- !colspan="3"|Вкупно Зенит Санкт Петербург || 124 || 74 || 37 || 13 || || 14 || 9 || 1 || 4 || || 43 || 22 || 8 || 13 || || 3 || 1 || 0 || 2 {{WDLtot|184|106|46|32}} || |- | [[ФК Рома сезона 2015-2016|јан.-мај 2016]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2015-2016|А]] || 19 || 14 || 4 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 2 || 0 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|21|14|4|3}} || ''наз. <small>(5.)</small>'', крај 3. место |- | [[ФК Рома сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 38 || 28 || 3 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2016-2017|ЛЕ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 0+5 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+3 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+2 || - || - || - || - || - {{WDL|54|36|7|11}} || 2. место |- !colspan="3"|Вкупно Рома|| 211 || 125 || 47 || 39 || || 29 || 17 || 5 || 7 || || 56 || 28 || 12 || 16 || || 3 || 1 || 1 || 1 {{WDLtot|299|171|65|63}} || |- | [[ФК Интер сезона 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Inter}} || [[Серија А 2017-2018|А]] || 38 || 20 || 12 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|40|20|13|7}} || 4. место |- | [[ФК Интер сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 38 || 20 || 9 || 9 || [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 2 || 1 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 2+1 || 2+1 || - || - || - || - || - {{WDL|50|25|13|12}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Интер || 76 || 40 || 21 || 15 || || 4 || 1 || 2 || 1 || || 10 || 4 || 3 || 3 || || - || - || - || - {{WDLtot|90|45|26|19}} || |- | [[ФК Наполи сезона 2021-2022|2021-2022]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Napoli}} || [[Серија А 2021-2022|А]] || 38 || 24 || 7 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига Европа 2021-2022|ЛЕ]] || 8 || 3 || 2 || 3 || - || - || - || - || - {{WDL|47|27|9|11}} || 3. место |- | [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] || '''[[Серија А 2022-2023|А]]''' || 38 || 28 || 6 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|КИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|49|35|8|6}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Наполи || 76 || 52 || 13 || 11 || || 2 || 0 || 1 || 1 || || 18 || 10 || 3 || 5 || || - || - || - || - {{WDLtot|96|62|17|17}} || |- | [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|окт. 2025-2026]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}}|| [[Серија 2025-2026|А]] || 29 || 15 || 9 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || 7 || 4 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|38|20|11|7}} || ''наз <small>(8.)</small>'', крај 6. место |- | [[ФК Јувентус сезона 2026-2027|2026-2027]] || [[Серија 2026-2027|А]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2026-2027|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|ЛЕ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|0|0|0|0}} || ''во тек'' |- !colspan="3"|Вкупно Јувентус || 29 || 15 || 9 || 5 || || 2 || 1 || 0 || 1 || || 7 || 4 || 2 || 1 || || - || - || - || - {{WDLtot|38|20|11|7}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 815 || 424 || 210 || 181 || || 92 || 46 || 21 || 25 || || 144 || 74 || 28 || 42 || || 6 || 2 || 1 || 3 {{WDLtot|1057|546|260|251}} || |} ====Репрезентации==== ''Статистиката е ажурирана на 9 јуни 2025''. Во '''болд''' се натпреварувањата кои Спалети ги освоил. ; Италија {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !rowspan="2"|Натпреварување !rowspan="2"|Пласман !colspan="5"|Учинок !colspan="5"|Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !Успешност % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- | сеп.-ное. 2023 || rowspan="6"|{{Naz|FUrep|ITA}} || [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|Квал. за ЕП 2024]] || ''Назначен'',<br />'''''2. место во групата Ц, се квалификувале''''' {{WDL|6|3|2|1}} || 13 || 7 || +6 |- | јун.-јул. 2024 || [[Европско првенство во фудбал 2024|Европско првенство 2024]] || ''Осминафинале'' {{WDL|4|1|1|2}} || 3 || 5 || -2 |- | сеп.-ное. 2024 || rowspan="2"|[[УЕФА Лига на нации 2024-2025]] || rowspan="2"| ''Четвртфинале'' {{WDL|6|4|1|1}} || 13 || 8 || +5 |- | мар. 2025 {{WDL|2|0|1|1}} || 4 || 5 || -1 |- | јун. 2025 || [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|Квал. за СП 2026]] || ''Отпуштен за време на кампањата'' {{WDL|2|1|0|1}} || 2 || 3 || -1 |- | од 2024 до 2025 || [[Пријателски натпревар|Пријателски]] || {{WDL|4|3|1|0}} || 5 || 1 || +4 |- !colspan="4"|Вкупно Италија {{WDLtot|24|12|6|6}} || 40 || 29 || +11 |} ==Титули== ===Тренер=== {{Col-begin|width=90%}} {{col-2}} ====Клупски==== =====Емполи===== *'''{{симбол2|Coccarda Coppa Italia LegaPro.svg}} [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Куп на Италија Серија Ц]]''' : 1 : 1995-1996 =====Рома===== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : 2006-2007, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' : 1 : 2007 =====Зенит Санкт Петербург===== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2010, 2011-2012 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 1 : 2011 =====Наполи===== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] {{col-2}} ====Индивидуални==== *[[Panchina d'oro]]: 2 :2004-2005, 2022-2023 *{{Calciopalm|L'allenatore dei sogni|1}} :2005 *[[Oscar del calcio AIC]]/[[Gran Galà del calcio AIC]]: 3 :[[Migliore allenatore AIC|Migliore allenatore]]: [[Oscar del calcio AIC 2006|2006]], [[Oscar del calcio AIC 2007|2007]], [[Gran Galà del calcio AIC 2023|2023]] *[[Premio Nazionale Enzo Bearzot]]: 1 :2023 *[[Premi Lega Serie A]]: 1 :[[Premi Lega Serie A#MVC - Miglior allenatore|Miglior allenatore]]: [[Serie A 2022-2023|2022-2023]] *[[Premio Bulgarelli Number 8]]: 1 :Miglior allenatore: 2022-2023 *[[Premio Sportilia]]: 1 :2023 *[[Gazzetta Sports Awards]]: 1 :Allenatore dell'anno: 2023 *[[Globe Soccer Awards]]: 1 :Premio alla carriera per allenatori: [[Globe Soccer Awards#2024|2024]] *Inserito nella [[Hall of Fame del calcio italiano]] nella categoria ''Allenatore'' :2024 == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/spalletti-luciano/profil/trainer/517 Лучано Спалети на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/allenatori/33-Spalletti_Luciano Лучано Спалети на tuttocalciatori] {{Состав на Јувентус}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2024}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Наполи}} {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спалети, Лучано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Специја]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Тренери на ФК Венеција]] [[Категорија:Тренери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Тренери на ФК Анкона]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Селектори на италијанската фудбалска репрезентација]] 8c1iebipjv6mhouozhsebnzma9q0i81 5607035 5607031 2026-08-10T08:52:56Z Carshalton 30527 5607035 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лучано Спалети | image = [[Податотека:Luciano Spalletti 2024.jpg|250px]] | caption = | fullname = Лучано Спалети<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=2020-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |url-status=dead }}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|1959|3|7|df=y}} | cityofbirth = [[Черталдо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} (тренер) | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 1993 <small>(34 г.)</small> | youthyears1 = 1973–1975 |youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | youthyears2 = 1975–1978 |youthclubs2 = {{симбол2|Bisection vertical White HEX-FF0000.svg}} Алабастри Волтера | youthyears3 = 1978–1982 |youthclubs3 = {{Fb team Cuoiopelli}} | years1 = 1982–1985 |caps1 = ? |goals1 = ? |clubs1 = {{Fb team Castelfiorentino}} | years2 = 1985–1986 |caps2 = 27 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Entella Bacezza}} | years3 = 1986–1990 |caps3 = 120 |goals3 = 7 |clubs3 = {{Fb team Spezia}} | years4 = 1990–1991 |caps4 = 29 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Viareggio}} | years5 = 1991–1993 |caps5 = 53 |goals5 = 3 |clubs5 = {{Fb team Empoli}} | manageryears1 = 1993–1994 |managerclubs1 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears2 = 1994 |managerclubs2 = {{Fb team Empoli}} | manageryears3 = 1994–1995 |managerclubs3 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 1995–1998 |managerclubs4 = {{Fb team Empoli}} | manageryears5 = 1998–1999 |managerclubs5 = {{Fb team Sampdoria}} | manageryears6 = 1999–2000 |managerclubs6 = {{Fb team Venezia}} | manageryears7 = 2001 |managerclubs7 = {{Fb team Udinese}} | manageryears8 = 2002 |managerclubs8 = {{Fb team Ancona}} | manageryears9 = 2002-2005 |managerclubs9 = {{Fb team Udinese}} | manageryears10 = 2005-2009 |managerclubs10 = {{Fb team Roma}} | manageryears11 = 2009-2014 |managerclubs11 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | manageryears12 = 2016-2017 |managerclubs12 = {{Fb team Roma}} | manageryears13 = 2017-2019 |managerclubs13 = {{Fb team Inter}} | manageryears14 = 2021-2023 |managerclubs14 = {{Fb team Napoli}} | manageryears15 = 2023-2025 |managerclubs15 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears16 = 2025- |managerclubs16 = {{Fb team Juventus}} }} '''Лучано Спалети''' (роден на {{рн|7|март|1959}}, во [[Черталдо]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Моментално ја води екипата на {{Fb team (N) Juventus}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref> ==Биографија== Оженет е со Тамара, која е родена во [[Карпи]] а ја запознал во [[Ла Специја]]. Со неа имаат три деца.<ref>{{Cite web|url=https://www.spazionapoli.it/2021/10/04/spalletti-moglie-tamara/|titolo=Spalletti moglie, la storia di come si sono conosciuti Luciano e Tamara|date=4 октомври 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dilei.it/lifestyle/luciano-spalletti-chi-e-la-sua-compagna-tamara-e-quanti-figli-hanno/1309184/|title=Luciano Spalletti, chi è la sua compagna Tamara e quanti figli hanno|date=18 јуни 2021}}</ref> Тој имал брат по име Марчело, седум години постар, кој починал на 28 мај 2019 година од рак.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/lutto-per-spalletti-e-morto-il-fratello-marcello_1277859-201902a.shtml|title=LUTTO PER SPALLETTI: E' MORTO IL FRATELLO MARCELLO|date=28 мај 2019}}</ref> Од 2023 година, тој е [[Почесен граѓанин|Почесен граѓанин]] на [[Неапол]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/07/napoli-spalletti-cittadinanza-onoraria|title=Spalletti: 'Da oggi sono un official scugnizzo'|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=7 декември 2023|language=it|access-date=7 декември 2023}}</ref><ref>{{YouTube|id=2QKwzbMehTM|title=Cerimonia di conferimento della cittadinanza onoraria a Luciano Spalletti Napoli, 7 dicembre 2023}}</ref> == Играчка кариера == {{dx|[[File:Luciano Spalletti Entella Chiavari 1985-1986.jpg|thumb|upright|left|Спалети со [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] во сезоната 1985-1986]]}} Откако пораснал во младинските тимови на {{Fb team (N) Fiorentina}} и [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]], Спалети го направил своето деби со екипата на [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] во Серија Д. Следната година, тој се преселил во [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]], каде под водството на [[Џан Пјеро Вентура]],<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/14_settembre_30/come-ti-invecchia-calciatore-d4e51c30-48a2-11e4-a045-76c292c97dcc.shtml|title=Come invecchia il calciatore (e anche il mister)|access-date=20 јули 2016}}</ref> тимот стигнал до 5-тото место во [[Серија Ц2 1985-1986|Серија Ц2 првенството]]. Во 1986 година, тој отишол да игра за {{Fb team (N) Spezia}}, новопромовираниот член во Ц1 лигата: во сезоната [[Серија Ц1 1986-1987|1986-1987]], тој придонел за постигнувањето на опстанокот,<ref name=":0"/> додека во следните две сезони [[Серија Ц1 1987-1988|1987-1988]] и [[Серија Ц1 1988-1989|1988-1989]], Специја го освоила 7-мото и 3-тото место, соодветно.<ref name=":0">{{Cite web |url =http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/ |title =Il calciatore - Luciano Spalletti |dead-link =yes |archiveurl =https://web.archive.org/web/20160215215957/http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/|archivedate =15 февруари 2016}}</ref> По една сезона помината во екипата на [[ФК Вијареџо|Вијареџо]], тој се преселил во {{Fb team (N) Empoli}}, каде што ја завршил кариерата на 34-годишна возраст, играјќи го своето последно првенство во сезоната [[Серија Ц1 1992-1993|1992-1993]]. == Тренерска кариера == ===Емполи и Сампдорија=== Во сезоната 1993-1994, тој ја започнал својата кариера како тренер во младинскиот тим на {{Fb team (N) Empoli}}. На шест кола до крајот на [[Серија Ц1 1993-1994|првенството во Серија Ц1]], тој го замени [[Адријано Ломбарди]] како тренер на првиот тим, кој се мачел да излезе од зоната за испаѓање. ''„Аѕурите“'' го завршиле првенството на претпоследното место, спасувајќи се од испаѓање во плејаутот каде што ја совладале {{Fb team (N) Alessandria 1912}}. Следната сезона, Спалети повторно се вратил во младинскиот тим на Емполи, за потоа одново да добие шанса да го тренира првиот тим во [[Серија Ц1 1995-1996]]. Сезоната, полна со успеси, го видела Емполи како го освојува [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Купот на Италија за екипи од Серија Ц]] и да избори промоција во [[Серија Б]] благодарение на победата во финалето на плејофот над {{Fb team (N) Como}}.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/spalletti-carriera-profilo_68622677-202302k.shtml|title=A tutto Spalletti: da Empoli al caso Totti, fino allo scudetto col Napoli|date=18 август 2023|access-date=18 март 2026}}</ref> Во сезоната [[Серија Б 1996-1997|1996-97]], ''„Аѕурите“'' на Спалети, кои неодамна биле промовирани од втората лига, веднаш заработиле промоција во [[Серија А]], една деценија по претходното искуство на Емполи во највисоката лига. Потврден како тренер на тосканците, на своето деби во Серија А ([[Серија А 1997-1998|1997-1998]]), тренерот го одвел тимот на безбедно место, постигнувајќи опстанок на едно коло пред крајот. Откако ги оставил тосканците во првата лига, тој бил повикан да ја предводи {{Fb team (N) Sampdoria}}.<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/10/incredibile_vero_gia_finito_ritiro_ga_0_9807102756.shtml |titolo=Incredibile ma vero: già finito il ritiro blucerchiato |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 јули 1998}}</ref> Отпуштен во декември,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/12/14/mihajlovic-scatenato-fa-esonerare-spalletti.html |title=Mihajlovic scatenato fa esonerare Spalletti |author=Corrado Sannucci |publisher=la Repubblica |date=14 декември 1998|page=40}}</ref> тој бил отповикан помалку од два месеци подоцна, по оставката на [[Дејвид Плат]].<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/ |title=Platt si è dimesso |date=2 февруари 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070609/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Во преостанатите 15 кола од [[Серија А 1998-1999|првенството]], тој освоил 21 бод, но не успеал да избегне испаѓање за лигурскиот клуб.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/maggio/22/Mannini_ora_accusa_Spalletti_Colpa_ga_0_9905227612.shtml|title=Mannini ora accusa Spalletti "Colpa sua se la Samp è in B"|author=Enrico Valente|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 мај 1999}}</ref> ===Венеција, Удинезе и Анкона=== Во следната сезона. тој седнал на клупата на {{Fb team (N) Venezia}},<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/13/Spalletti_Glerean_Stringara_ecco_tecnici_ga_0_9907134664.shtml |title=Da Spalletti a Glerean e Stringara, ecco i tecnici con la nuova "patente"|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=13 јули 1999}}</ref> освојувајќи само една победа во првите два месеци од [[Серија А 1999-2000|Серија А]].<ref>{{cite web |url=http://www.repubblica.it/online/sport/sesta/milan/milan.html|titolo=Il Milan soffre col Cagliari L'Inter finisce ko a Venezia|data=18 ottobre 1999}}</ref> Лошиот почеток предизвикал негово отпуштање од функцијата,<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |title=Via Spalletti, ecco Materazzi |date=2 ноември 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070531/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |archive-date=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> но само привремено, бидејќи по неколку недели тој бил вратен на клупата.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/ |title=Lo stile Venezia |date=29 novembre 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070554/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Сепак, конечното отпуштање се случило во февруари 2000 година.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/ |title=Spalletti esonerato |date=7 февруари 2000 |access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040628233546/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/|archivedate=28 јуни 2004|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/febbraio/08/Zamparini_inventa_esonero_bis_ga_0_0002086370.shtml |title=Zamparini s'inventa l'esonero bis |author=Michele Contessa|author2=Carlo Laudisa |pubblisher=La Gazzetta dello Sport|date=8 февруари 2000}}</ref> По една година неактивност, во март 2001 година, тој бил повикан на клупата на {{Fb team (N) Udinese}} да го замени [[Лујџи Де Канио]]:<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/marzo/20/Udinese_scelto_Spalletti_ga_0_0103205783.shtml |title=L'Udinese ha scelto Spalletti|author=Luca Calamai|author2=Sebastiano Vernazza |author3=Massimo Meroi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 март 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/online/campionato/spalletti/spalletti/spalletti.html |title=Udinese, a Spalletti la panchina di De Canio|date=20 март 2001}}</ref> со 10 освоени бода во 11 кола, фриулијанците ја завршиле сезоната на дванаесеттото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0392_01_2001_0166_0043_4201357/ |title=Il Vicenza vince e retrocede |author=Andrea Iolme|publisher=[[La Stampa]]|date=18 јуни 2001|page=33}}</ref> Заменет од [[Рој Хоџсон]] за следната сезона,<ref>{{cite web|url=https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|title=Roy Hodgson nieuwe trainer van Udinese|author=Tim Vandevelde|date=22 јуни 2001|language=nl|accessdate=2025-11-16|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410055110/https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|url-status=dead}}</ref> во декември 2001 година, бил ангажиран од [[УС Анкона|Анкона]]:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/05/la-doppia-sfida-dell-ex-favo.html|title=La doppia sfida dell'ex Favo|author=Massimo Norrito|publisher=[[la Repubblica (quotidiano)|la Repubblica]]|date=5 јануари 2002|page=13}}</ref> со цел да го одведе клубот на безбедно место во [[Серија Б 2001-2002|Серија Б]],<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Ancona_Spalletti_parte_operazione_salvezza_ga_0_0201073014.shtml|title=Ancona-Spalletti: parte l'operazione salvezza|author=Vito Maggio|author2=Mimmo Cugini|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=7 јануари 2002}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |title=L'allenatore - Luciano Spalletti |dead-link=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215230909/http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |archivedate=15 февруари 2016}}</ref> стигајќи дури до осмото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,41/articleid,0281_01_2002_0149_0043_2407143/anews,true/ |title=ATTACCHI SCATENATI: 36 RETI NELL'ULTIMA GIORNATA |publisher=La Stampa|date=3 јуни 2002|page=41}}</ref> Во летото 2002 година, тој се вратил во Удинезе,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/11/Spalletti_firma_Agostinelli_presenta_ga_0_0206114613.shtml|title=Spalletti firma, Agostinelli si presenta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 јуни 2002}}</ref> за да го освои шесттото место во [[Серија А 2002-2003|првенството]] што му овозможило на клубот пласман во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот н УЕФА]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/udineselazio/udineselazio/udineselazio.html|title=Udinese, vittoria e Uefa|date=24 мај 2003}}</ref> Следната сезона, тој повторно се квалификувал со клубот за [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските турнири]], завршувајќи на седмото место во [[Серија А 2003-2004|првенството]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/maggio/17/Gilardino_gioca_poker_col_Trap_ga_10_0405178605.shtml|titolo=Gilardino gioca a poker col Trap|author=Luigi Garlando|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=17 мај 2004}}</ref> Најдобриот резултат постигнат на клупата на фриулијанците, сепак, било четвртото место во [[Серија А 2004-2005|сезоната 2004-2005]],<ref name=":2" /> подвиг што му го овозможил на Удинезе првото историско учество во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/udinesemilan1/udinesemilan1.html|title=L'Udinese pareggia con il Milan e conquista la zona Champions|date=29 мај 2005}}</ref> ===Рома=== [[File:Luciano_Spalletti.JPG|thumb|upright|left|Спалети со {{Fb team (N) Roma}} во втората половина на 2000-тите]] По завршувањето на тригодишниот период со Удинезе,<ref name=":2" /> тој станал тренер на {{Fb team (N) Roma}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Roma/Primo%20piano/2005/giugno/21spalletti.shtml|title=Spalletti: "Roma, ricominciamo"|date=21 јуни 2005}}</ref> Во текот на својата прва сезона тој остварил 11 последователни победи во [[Серија А 2005-2006|првенството]],<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Lazio/Primo_Piano/2006/02_Febbraio/26/lazioroma.shtml|title=Derby alla Roma: record storico|date=26 февруари 2006}}</ref> кое тимот го завршил на петтото место, пред да биде промовиран на второто место по скандалот ''[[Калчополи]]'';<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/05_Maggio/06/totti.shtml|title=Roma, Spalletti: "Totti in campo dal primo minuto"|date=6 мај 2006}}</ref> во [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|Купот на Италија]] ''„џалоросите“'' стигнале до финалето, каде загубиле од {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml |title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi |date=11 мај 2006}}</ref> Откако се квалификувале за [[Суперкуп на Италија 2006|Суперкупот на Италија]], по службеното доделување на титулата во првенството на ''„нероаѕурите“'', римскиот клуб бил поразен со 4-3 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] и покрај водството од 3 гола.<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 август 2006|p=3}}</ref> Во [[ФК Рома сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], тој го предводел тимот од главниот град до првата квалификација во нивната историја за „нокаут фазата“ на Лигата на шампионите,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/05/RomaVal.shtml|title=Roma promossa senza affanno|author=Gaetano De Stefano|date=5 декември 2006}}</ref> каде го елиминирале {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} во осминафиналето со нерешен резултат дома и победа во гости.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-lione/roma-lione/roma-lione.html|title=Fra Roma e Lione pari senza reti, si deciderà tutto al ritorno|date=21 февруари 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/03_Marzo/06/RomaLione.shtml|title=Roma da impazzire, travolto il Lione|author=Antonino Morici|date=6 март 2007}}</ref> Патот на Рома завршил во четвртфиналето, каде била елиминирана од {{Fb team (N) Manchester United}}, претрпувајќи катастрофален пораз од 7-1 во реваншот кој ја поништил нивната тесна победа постигната во првиот натпревар.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/04/11/champions-league-disfatta-roma-umiliazione-all-old.html|title==Champions League|author=Mattia Chiusano|publisher=la Repubblica|date=11 април 2007|page=56}}</ref> Во [[Серија А 2006-2007|првенството]] тимот го освоил второто место, со 22 бода зад Интер:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/04_Aprile/17/vigiliaroma.shtml|title=Spalletti: "Inter il top, noi una buona squadra"|author=Massimo Cecchini|date=17 април 2007}}</ref> сепак, избраниците на Спалети биле единствениот противник способен да се наметне над ''„нероаѕурите“'', поразувајќи ги со 3-1 на [[Сан Сиро|Стадионот „Џузепе Меаца“]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/04_Aprile/18/interroma.shtml|title=Grande Roma a San Siro, l'Inter rinvia la festa|author=Riccardo Pratesi|date=18 април 2007}}</ref> Одмаздата за скудетото и суперкупот против тимот од Милано се случила во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]], каде што тренерот го освоил првиот трофеј во својата кариера:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/05/10/roma-super-inter-choc-totti.html|title=Roma Super|author=Corrado Sannucci|publisher=la Repubblica |date=10 мај 2007|page=58}}</ref> триумфот од 6-2 во првиот натпревар ја запечатил конечната победа, иако Интер остварил пирова победа од само 2-1 во реваншот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/05_Maggio/18/roma_1805.shtml|title=Notte di delirio a Fiumicino|date=18 мај 2007}}</ref> Тосканскиот тренер дополнително го зголемил својот список на почести на почетокот од [[ФК Рома сезона 2007-2008|следната сезона]], освојувајќи го [[Суперкуп на Италија 2007|Суперкупот на Италија]] повторно против Интер.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml |title=La Supercoppa è della Roma|author=Antonino Morici|date=19 август 2007}}</ref> Рома ја минала групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]] пласирајќи се зад Манчестер Јунајтед,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/08/palpitazione-roma-alla-fine-pari.html|title=Palpitazione Roma, alla fine è pari|autore=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=8 ноември 2007|page=52}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/28/vucinic-fa-il-mattatore-kiev-la-roma.html|title=Vucinic fa il mattatore a Kiev |author=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=28 ноември 2007|page=66}}</ref> потоа победувајќи го {{Fb team (N) Real Madrid}} во осминафиналето со двојна победа од 2-1:<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-real-madrid/roma-real-madrid/roma-real-madrid.html|title=Pizarro-Mancini, e la Roma sogna|date=19 февруари 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/real_roma_0503.shtml |title=Una Roma da impazzire, Real k.o. al Bernabeu (1-2)|author=Riccardo Pratesi |date=5 март 2008}}</ref> елиминацијата повторно дошла во четвртфиналето, пак од Јунајтед.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-manchester/gara-olimpico/gara-olimpico.html|title=Roma, l'Olimpico è stregato|date=1 април 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/champions_league/manchester-roma/roma-fuori/roma-fuori.html|title=La Roma saluta la Champions, giallorossi fuori ma con onore|date=9 април 2008}}</ref> На фронтот [[Серија А 2007-2008|првенство]], по почетното водство, ''„џалоросите“'' биле претекнати од Интер, завршувајќи на второто место.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Catania/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/cataniaroma.shtml|title=Roma, illusione scudetto|author=Stefano Cantalupi|date=18 мај 2008}}</ref> Заостанувајќи три бода на табелата на крајот од првенството,<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/19/Rossi_Campionato_falsato__ga_10_080519065.shtml |title=De Rossi: «Campionato falsato»|author=Alessandro Catapano|author2=Massimo Cecchini |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 мај 2008}}</ref> римскиот тим морал да се задоволи повторно со освојувањето на [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|Купот на Италија]], уште еднаш на сметка на ''„нероаѕурите“''.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa, "rivincita" della Roma sull'Inter |date=24 мај 2008}}</ref> Далеку поразочарувачка од претходните била сезоната [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]], која исто така, започнала со натпревар против тимот од Милано во [[Суперкуп на Италија 2008|Суперкупот на Италија]], загубен на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]]:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa|author=Antonino Morici|date=24 август 2008}}</ref> исклучен од трката за титулата уште на есен поради кризата со резултатите,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/04/spalletti-batti-un-colpo-solo-cosi-la.html|title=Spalletti, batti un colpo: solo così la Roma può ripartire|author=Fabrizio Bocca|publisher=la Repubblica|date=4 novembre 2008|p=19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|title=Rossella Sensi: "Usciremo dalla crisi"|date=12 ноември 2008|access-date=14 декември 2020|date-archive=7 април 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407195605/https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|dead-link=yes}}</ref> римскиот тим успеал да се опорави од тешкиот почеток со пласман во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web |url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d4-0e70932c7763-b69209a604eb-1000/ |title=Spalletti elogia la Roma: "Grande risultato"|author=Marco Calabresi|date=10 декември 2008}}</ref> Сепак во таа рунда, пеналите уште еднаш биле кобни по играчите на Спалети кои на тој начин биле поразени од {{Fb team (N) Arsenal}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Italia_Inghilterra/Primo_Piano/2009/02/24/ArsenalRoma.shtml |title=Van Persie lancia l'Arsenal|author=Stefano Cantalupi|date=24 февруари 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2009/03/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-arsenal/diretta-roma-arsenal/diretta-roma-arsenal.html|titlе=La Roma beffata ai calci di rigore |author=Luigi Panella|date=11 март 2009}}</ref> Конечно ''„џалоросите“'' го завршиле [[Серија А 2008-2009|првенството]] на шесттото место, обезбедувајќи квалификација само за прелиминарните рунди на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|УЕФА Лига Европа]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/31-05-2009/torino-retrocede-b-50472261290.shtml|title=Il Torino retrocede in B, Totti aggancia Boniperti|author=Livia Taglioli|date=31 мај 2009}}</ref> Откако го предводел тимот до плсаман во групната фаза од гореспоменатото натпреварување,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/07/31/totti-scaccia-le-paure-della-roma-gent.html|title=Totti scaccia le paure della Roma|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=31 јули 2009|p=53}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/07/totti-avvia-la-festa-la-roma-esagera.html|title=Totti avvia la festa, la Roma esagera|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=7 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/21/la-solita-roma-senza-difesa-gol-di.html|title=La solita Roma senza difesa|author=Francesca Ferrazza |publisher=la Repubblica|date=21 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/28/roma-troppo-facile-passano-anche-lazio-genoa.html|title=Roma, troppo facile. Passano anche Lazio e Genoa |publisher=la Repubblica|date=28 август 2009|page=65}}</ref> на 1 септември 2009 година, Спалети поднел оставка поради несогласувања со клубот и поразите претрпени во првите кола од [[Серија А 2009-2010|првенството]].<ref>{{cite web |URL=https://www.romatoday.it/sport/spalletti-dimissioni-o-esonero-notizie-aggiornamenti-incontro-sensi.html |title=Spalletti dà l'addio: già oggi l'accordo con Ranieri?|author=Carlo Testimonia |date=1 септември 2009}}</ref> На негово место како нов тренер на Рома бил избран, [[Клаудио Раниери]].<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2009/09/01/intervista_esclusiva_spalletti_dimissioni_roma.html |title=Spalletti si confessa: perché ho lasciato la Roma|date=1 септември 2009|dead-link=yes}}</ref> ===Зенит Санкт Петербург=== [[File:Luciano Spalletti 2012 (cropped).jpg|thumb|Спалети со {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} во 2012]] На 11 декември 2009 година, било официјализирано неговото потпишување со [[Русија|рускиот]] клуб {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2009/12/sport/calcio/calciomercato/spalletti-russia/spalletti-di-nuovo-in-panca/spalletti-di-nuovo-in-panca.html|title=Spalletti, "disoccupato" solo per tre mesi|author=Francesca Ferrazza|date=11 декември 2009|access-date=13 декември 2009}}</ref> На 16 мај 2010 година, тој го освоил [[Фудбалски куп на Русија 2008-2009|Купот на Русија]]<ref>{{cite web|url=http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|titolo=Italian Spalletti leads Zenit to Russian Cup win|language=en|date=16 мај 2010 |dead-link=yes |access-date=16 мај 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519132543/http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|archive-date=19 мај 2010}}</ref> додека, на 14 ноември, тој го освоил [[Премиер лига на Русија 2010|руското првенство]], на две кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|title=Festa Spalletti: è campione di Russia con lo Zenit|date=14 декември 2010|dead-url=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215443/http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|archive-date=4 март 2016}}</ref> На 6 март 2011 година, тој исто така, го освоил и [[Суперкуп на Русија 2011|Суперкупот на Русија]], комплетирајќи ги сите национални трофеи во земјата.<ref>{{cite web|url=https://it.eurosport.yahoo.com/ticker/hub/calcio/index.html?item=2693641|title=Calcio, Supercoppa russa: Zenit-Cska Mosca 1-0|date=6 март 2011}}</ref> По постигнатите резултати, во февруари 2012 година тој го преформулирал договорот со Зенит, преземајќи вистинска улога на „менаџер“ во рамките на клубот.<ref>{{cite web|url=http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|titolo=Luciano Spalletti signs contract extension with Zenit|language=en|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211202759/http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|archivedate=11 февруари 2012}}</ref> На 28 април, тој ја освоил својата втора титула во [[Премиер лига на Русија 2011-2012|рускиот шампионат]] на три кола до крајот.<ref>{{Cite web|author=Lorenzo Nicolini|url=https://www.today.it/sport/zenit-san-pietroburgo-campione-russia-2012.html|title=Russia, Spalletti ancora Zar: lo Zenit è campione|date=29 април 2012}}</ref> Сепак, во [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|Купот на Русија]], нивниот пат завршил во четвртфиналето каде испаднале од {{Fb team (N) Dynamo Moscow}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/notizie/russia-spalletti-fuori-dalla-coppa/294044|title=Russia: Spalletti fuori dalla coppa|date=22 март 2012}}</ref> Во сезоната [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]], тие завршиле втори во [[Премиер лига на Русија 2012-2013|Премиер лигата на Русија]], со два бода зад шампионот {{Fb team (N) CSKA Moscow}}; сепак, на крајот се испоставило дека на Зенит ќе му недостасуваат бодовите од натпреварот загубен службено против Динамо Москва, поради нередите предизвикани од неговите навивачи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/11/22/news/incidenti_a_mosca_zenit_sconfitto_0-3_a_tavolino-47188333/|title=Incidenti a Mosca, Zenit sconfitto 0-3 a tavolino|date=22 ноември 2012}}</ref> На 10 март 2014 година, по разочарувачкиот почеток на сезоната, тој бил отпуштен.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2014/03/11/news/zenit_esonera_spalletti-80709561|title=Russia: lo Zenit esonera Spalletti|date=11 март 2014}}</ref> ===Враќање во Рома=== На 14 јануари 2016 година, Рома го објавила враќањето на Спалети на својата клупа,<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2016/01/luciano-spalletti-torna-alla-guida-della-roma|title=Luciano Spalletti torna alla guida della Roma|date=14 јануари 2016}}</ref> заменувајќи го отпуштениот [[Руди Гарсија]].<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/pallotta-possiamo-vincere-con-spalletti-roma-c-e-chi-rifiuta-di--944231|title=Pallotta: 'Possiamo vincere con Spalletti'. Roma, c'è chi rifiuta di indossare i Gps|date=14 јануари 2016}}</ref> Во втората половина од сезоната, тосканскиот тренер ги водел ''„џалоросите“'' до 46 освоени бода (скор од 14 победи, 4 нерешени и еден пораз); на крајот од [[Серија А 2015-2016|првенството]] ова бил најдобриот просек на бодови/натпревар меѓу сите тренери во Серија А: 2,42 наспроти 2,39 на [[Масимилијано Алегри]] (кој со својот Јувентус го освоил првенството). Тимот од главниот град на крајот од првенството го освоил третото место на табелата со 80 бодови,<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/roma-spalletti-fatto-il-nostro-dovere-complimenti-al-napoli-_1098348-201602a.shtml|title=Roma, Spalletti: "Fatto il nostro dovere, complimenti al Napoli"|access-date=16 мај 2016}}</ref> со што избориле пласман во [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017#Квалификации|квалификациите за Лигата на шампиони]]; во истото натпреварување, но во [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|тековната сезона]], Рома била елиминирана во осминафиналето од подоцнежниот европски шампион, Реал Мадрид.<ref>{{Cite web|url=https://www.forzaroma.info/news-as-roma/champions-roma-eliminata-dal-real-quante-occasioni-sprecate-foto/|title=Champions: Roma eliminata dal Real, ma quante occasioni sprecate – FOTO|author=Marco Cantagalli|date=8 март 2016|access-date=31 јануари 2017}}</ref> Сепак, почнувајќи од почетокот на февруари, голем дел од навивачите на Рома застанале на страната против тренерот поради низа расправии меѓу него и капитенот на тимот, [[Франческо Тоти]], предизвикани од недостатокот на минутажа што му била доделена, а исто така и поради физички проблеми и некои изјави дадени од вториот.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/04/17/news/roma_totti_e_ancora_determinante_ma_spalletti_non_ci_sta-137827259/|title=Roma, Totti è ancora determinante: ma Spalletti non ci sta. Alta tensione e lite tra i due|date=17 април 2016}}</ref><ref>{{Cite web|author=Marco Beltrami|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/cosa-e-successo-tra-totti-e-spalletti-storia-di-un-rapporto-difficile/|title=Cosa è successo tra Totti e Spalletti, storia di un rapporto difficile|date=16 ноември 2020|access-date=31 март 2021}}</ref> Следната сезона започнала за Рома на Спалети со неуспехот тимот да се квалификува во групната фаза од Лигата на шампионите, откако биле елиминирани од {{Fb team (N) Porto}} во плејофот; првиот натпревар завршил со резултат 1-1, но катастрофалниот пораз од 0-3 во реваншот во Рим му пресудил на тимот на Спалети.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2016/08/23/news/roma_battuta_dal_porto-146511389/ |title=Roma-Porto 0-3: disastro giallorosso, addio Champions |date=23 август 2016|access-date=16 февруари 2018}}</ref> Во [[УЕФА Лига Европа 2016-2017|УЕФА Лига Европа]], Рома испаднала во осминафиналето од Олимпик Лион, додека во [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Купот на Италија]] била елиминирани од Лацио во полуфиналето. Во [[Серија А 2016-2017|првенството]] по спектакуларниот дуел со {{Fb team (N) Napoli}}, избраниците на Спалети успеале да го освојат второто место зад {{Fb team (N) Juventus}}, а исто така ги постигнале рекордите за најмногу освоени бодови (87) и најмногу постигнати голови во една сезона на ФК Рома (90), со што Спалети надминал големи тренери од минатото на ''„џалоросите“'', како што се [[Нилс Лидхолм]] и [[Фабио Капело]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2017/05/15/news/roma_spalletti_numeri_totti_futuro-165535491/|title=Roma, Spalletti numeri da record: superati Capello e Liedholm. Ma il futuro è ancora incerto||date=15 мај 2017|access-date=16 февруари 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/roma-campionato-storico-e-record-di-punti-e-goal-realizzati/1iixiqsiclkt91jp8cj07i27h6|title=Roma, campionato 'storico': è record di punti e goal realizzati|access-date=16 февруари 2018}}</ref> На 30 мај 2017 година, тој ја напуштил Рома и бил заменет од [[Еузебио Ди Франческо]].<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/05/si-chiude-il-rapporto-di-lavoro-tra-as-roma-e-luciano-spalletti|title=Si chiude il rapporto di lavoro tra AS Roma e Luciano Spalletti|date=30 мај 2017}}</ref> ===Интер=== [[Податотека:Luciano Spalletti Inter.jpg|thumb|left|Спалети со {{Fb team (N) Inter}} во 2018]] На 9 јуни 2017 година, тој бил официјално претставен како нов тренер на Интер.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|title=Luciano Spalletti è il nuovo allenatore dell'Inter|date=9 јуни 2017|access-date=9 јуни 2017|archive-date=29 јуни 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629063722/https://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2017/06/09/news/spalletti_allenatore_inter-167685070/|title=Inter, ufficiale: Spalletti è il nuovo allenatore|author=Tiziana Cairati|date=9 јуни 2017}}</ref> Во [[Серија А 2017-2018|првенството]] тимот на ''„нероаѕурите“'' забележал одличен почеток,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/10/25/inter-implacabile-e-affannata-una-notte-da-leader-per-spalletti38.html|title=Inter implacabile e affannata una notte da leader per Spalletti|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=25 октомври 2017|page=38}}</ref> толку многу што на почетокот на декември се нашол сам на врвот на табелата и бил сè уште непоразен.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/12/04/lo-scatto-dellinter-con-perisic-che-preferi-spalletti-a-mou40.html|title=Lo scatto dell'Inter con Perisic che preferì Spalletti a Mou|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=4 dicembre 2017|page=40}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|title=Spalletti: "In testa non c'è spazio per rifiatare, restiamo svegli"|date=15 dicembre 2017|access-date=28 април 2018|archive-date=28 април 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428141804/http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|dead-link=yes}}</ref> Сепак, со доаѓањето на зимата, перформансите на тимот претрпеле нагло опаѓање, што предизвикало тие да се лизнат од врвните позиции.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/02/04/news/inter_la_crisi_d_inverno_colpisce_anche_spalletti-188032855/|title=Inter, la "crisi d'inverno" colpisce anche Spalletti|author=Tiziana Cairati|date=4 февруари 2018}}</ref> Четвртото место, последната можна позиција и минималната зацртана [[ФК Интер сезона 2017-2018|сезонска]] цел, била постигната во последното коло, со победата над {{Fb team (N) Lazio}} со 2-3 на гостински терен со што истиот противник бил престигнат на табелата благодарение на подобриот оглед во директните средби:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref> за Интер, ова било нивно враќање во најсилното европско континентално натпреварување по седум години.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/05/20/news/lazio-inter_2-3_rimonta_nel_finale_nerazzurri_in_champions-196933076/|title=Lazio-Inter 2-3: Vecino chiude la rimonta nel finale, nerazzurri in Champions|author=Antonio Farinola|date=20 мај 2018}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|Купот на Италија]], патувањето на ''„нероаѕурите“'' завршило во четвртфиналето со пораз во [[Дерби дела Мадонина|Миланското дерби]] против {{Fb team (N) Milan}}.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Milan/27-12-2017/milan-inter-1-0-cutrone-supplementare-decide-derby-240505807004.shtml|title=Milan-Inter 1-0, Cutrone nel supplementare decide il derby|author=Valerio Clari|date=27 декември 2017}}</ref> Во [[ФК Интер сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] тимот имал лош старт,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/27-08-2018/inter-spalletti-come-de-boer-peggio-solo-radice-290504699835.shtml|title=Inter, Spalletti eguaglia De Boer: peggio solo 35 anni fa|author=Daniele Polidoro|date=27 август 2018}}</ref> пред да постигне серија последователни победи што го вратиле во горните ешалони на табелата;<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2018/11/03/news/inter_genoa_partita_gagliardini_politano-210696305/|title=Inter-Genoa 5-0: show nerazzurro con Gagliardini, Politano, Joao Mario e Nainggolan|date=3 ноември 2018}}</ref> на крајот од првата половина од сезоната, Интер бил трет.<ref>{{cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/notizie/empoli-inter-0-1-keita-fa-l-icardi-un-colpo-biliardo-db1db3ea-0b72-11e9-aa07-eb4c2c5595dd.shtml|title=Empoli-Inter 0-1, Keita blinda il terzo posto|author=Guido De Carolis|date=29 декември 2018}}</ref> Сепак, ''„нероаѕурите“'' доживеале уште еден пад во формата во текот на зимските месеци, но останале во конкуренција за квалификација во најсилното натпреварување на континентот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/17-03-2019/milan-inter-2-3-nerazzurri-vincono-derby-contro-sorpassano-3202284149975.shtml|title=Milan-Inter 2-3: i nerazzurri vincono il derby e contro-sorpassano|author=Alessandra Gozzini|date=17 март 2019}}</ref> Уште еднаш, потребно било да се стигне до последното коло за математички целта да биде остварена: победата од 2-1 на домашен терен против Емполи му овозможила на Интер да го потврди четвртото место од претходната година и да се врати во [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/26-05-2019/pazza-inter-ma-fine-keita-ninja-portano-champions-empoli-b-3301960042956.shtml|title=Pazza Inter, ma alla fine Keita e il Ninja la portano in Champions: Empoli in B|author=Valerio Clari|date=26 мај 2019}}</ref> Во тековната сезона, Интер бил елиминиран уште во групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|Лигата на шампионите]]<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Inter/11-12-2018/inter-psv-1-1-gol-lozano-icardi-nerazzurri-europa-league-3101171061589.shtml|title=Inter-Psv 1-1: gol di Lozano e Icardi, nerazzurri in Europa League|author=Valerio Clari|date=11 декември 2018}}</ref> селејќи се во [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|Лига Европа]], каде пак биле елиминирани од [[Ајнтрахт Франкфурт]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2019/03/14/news/europa_league_inter-salisburgo-221577559/|title=Inter-Eintracht 0-1, nerazzurri fuori dall'Europa League|author=Diego Costa|date=14 март 2019}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|Купот на Италија]] патувањето било прекинато против Лацио во четвртфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/01/31/news/coppa_italia_inter_lazio_quarti_di_finale-217967959/?refresh_ce|title=Coppa Italia, Inter-Lazio 4-5 ai rigori: biancocelesti in semifinale|author=Diego Costa|date=31 јануари 2019}}</ref> На крајот од првенството, и покрај тоа што ја постигнал минималната сезонска цел, тој не бил повторно потврден од клубот од Милано.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|title=Nota del Club in merito al ruolo di allenatore della Prima Squadra|date=30 maggio 2019|access-date=30 мај 2019|archive-date=30 мај 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530083930/https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|dead-link=yes}}</ref> ===Наполи=== {{Цитат 2|Силни луѓе, силни судбини, слаби луѓе, слаби судбини. Нема друго објаснување.|Лучано Спалети<ref>{{cite web|https://www.rainews.it/tgr/campania/articoli/2023/04/spalletti-uomini-forti-destini-forti-b77a3c42-fc12-4b81-9652-d3cf223ab64e.html|title=Spalletti, uomini forti destini forti|date=4 мај 2023}}</ref>}} По двегодишна пауза, тој бил назначен за нов тренер на Наполи на 29 мај 2021 година.<ref>{{cite web|url=https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|title=De Laurentiis: Benvenuto Luciano Spalletti, insieme faremo un gran lavoro|date=29 maggio 2021|access-date=30 мај 2021|archive-date=1 јуни 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601175538/https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|dead-link=yes}}</ref> Дебитирал на клупата на ''„партенопеите“'' на 22 август, победувајќи ја со 2-0 Венеција во првото коло од [[Серија А 2021-2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/22-08-2021/osimhen-espulso-rigore-sbagliato-ma-napoli-piu-forte-2-0-venezia-420650846961.shtml|title=Osimhen espulso e un rigore sbagliato, ma il Napoli è più forte: 2-0 al Venezia|date=22 август 2021}}</ref> На 23 септември, победувајќи ја Сампдорија со 4-0 на гостински терен, тој станал првиот тренер кој ги добил своите први пет првенствени натпревари во дебитантската сезона како тренер на Наполи, рекорд што претходно го држел [[Рафаел Бенитес]], кој ги добил првите четири натпревари во [[Серија А 2013-2014|сезоната 2013-2014]].<ref>{{cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/record-per-spalletti-col-napoli-e-il-primo-a-vincere-tutte-le-prime-cinque-partite-1587732|title=Record per Spalletti col Napoli: è il primo a vincere tutte le prime cinque partite|date=23 септември 2021|access-date=23 септември 2021}}</ref> Наполи под водството на Спалети го завршил првенството на третото место, со што се избориле за враќање во Лигата на шампионите по две години отсуство.<ref>{{Cite web|url=https://napoli.repubblica.it/sport/2022/05/02/news/il_napoli_torna_in_champions-347748436/|title=Il Napoli torna in Champions|date=2 мај 2022}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|Купот на Италија]] биле елиминирани во осминафиналето од {{Fb team (N) Fiorentina}} (2-5),<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/13-01-2022/coppa-italia-napoli-fiorentina-2-4-gol-vlahovic-mertens-biraghi-petagna-venuti-piatek-430899753267.shtml|title=Il Napoli rimonta in 9 al 95', poi ai supplementari è solo Viola. E Piatek segna subito|date=13 јануари 2022}}</ref> додека во Лига Европа настапот им завршил во првата рунда од нокаут фазата, после поразот од {{Fb team (N) Barcelona}} на [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|стадионот „Марадона“]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/24-02-2022/napoli-barcellona-2-4-catalani-ottavi-europa-league-4301588825714.shtml|title=Troppo Barça per il Napoli: vince 4-2 al Maradona e passa agli ottavi|date=24 февруари 2022}}</ref> Сезоната [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] започнала со победа, откако во првото коло на [[Серија А 2022-2023|Серија А]] била совладана {{Fb team (N) Verona}} во гости со 2-5.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Verona/15-08-2022/verona-napoli-2-5-show-azzurro-brilla-stella-kvaratskhelia-4401891810560.shtml|title=Napoli, è subito show: cinquina al Verona, brilla la stella di Kvaratskhelia|date=15 август 2022}}</ref> На 4 октомври 2019 година, со победата над {{Fb team (N) Ajax}} на [[Јохан Кројф Арена]] со 6-1, Спалети ја остварил најголемата победа на Наполи во меѓународните натпреварувања (изедначена со онаа Наполи-[[ФК Влазнија Скадар|Влазнија]] 5-0 во [[Куп на УЕФА 2008-2009|Купот на УЕФА 2008-2009]]), како и нивната најголема победа на гостински терен во нивната клупска историја.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/04-10-2022/ajax-napoli-1-6-doppietta-raspadori-lorenzo-zielinski-kvara-simeone-450484915452.shtml|title=Anche in Champions il Napoli è una meraviglia: va sotto ma poi ne segna 6 all'Ajax!|date=4 октомври 2022}}</ref> Единаесет дена подоцна, со тесната победа над Рома (0-1), Спалети го изедначил најголемиот број на последователни добиени натпревари на Наполи помеѓу првенството и куповите (11), рекорд поставен од поранешниот тренер [[Отавио Бјанки]] во [[ФК Наполи сезона 1986-1987|сезоната 1986-1987]], годината во која Наполи го освоил своето прво [[Скудето]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2022/10/24/news/spalletti_napoli_marcia_da_record-371470551/|title=Napoli, Spalletti e una marcia da record: 11 vittorie di fila, come nell'anno del primo scudetto|date=24 октомври 2022}}</ref> Овој рекорд бил надминат на 26 октомври, благодарение на успехот со 3-0 над {{Fb team (N) Rangers}} во групната фаза на Лигата на шампионите.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/26-10-2022/napoli-rangers-3-0-doppietta-simeone-ostigard-450824821020.shtml|title=Il Napoli è sempre uno spettacolo: 3-0 ai Rangers. Ma per il primo posto...|date=26 октомври 2022}}</ref> Серијата позитивни резултати (17) била прекината на 1 ноември, за време на натпреварот против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], кој завршил со резултат од 2-0 во корист на Англичаните, но кој немал никакво влијание врз пласманот во групата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/01-11-2022/champions-liverpool-napoli-2-0-spalletti-primo-girone-450914221532.shtml|title=Napoli, ko che non fa male: il Liverpool ne segna due nel finale, ma Spalletti è primo|date=1 ноември 2022}}</ref> На 12 ноември, благодарение на победата од 3-2 на домашен терен против Удинезе, тие стигнале до единаесет последователни победи во Серија А, надминувајќи го клупскиот рекорд поставен во [[Серија А 2017-2018|сезоната 2017-2018]] кога клубот бил предводен од [[Маурицио Сари]] (10).<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/12-11-2022/napoli-udinese-3-2-decidono-gol-osimhen-zielinski-ed-elmas-4501081406591.shtml|title=Il Napoli è irresistibile: 11 vittorie consecutive. Ma che paura nel finale con l'Udinese|date=12 ноември 2022}}</ref> Првиот пораз во лигата дошол на 4 јануари 2023 година против Интер, кој го добил натпреварот со 1-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/04-01-2023/inter-napoli-1-0-gol-dzeko-4501815529883.shtml|title=Dzeko, capocciata al Napoli. L'Inter riapre la corsa scudetto|date=4 јануари 2023}}</ref> На 13 јануари, тимот на Спалети го победил Јувентус со 5-1; последниот пат, кога ''„партенопеите“'' постигнале пет гола против тимот од Торино било во 1990 година, за време на натпреварот од [[Суперкуп на Италија 1990|Суперкупот на Италија]], кој завршил со истиот резултат.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/13-01-2023/napoli-juve-5-1-osimhen-2-kvaratskhelia-maria-rrahmani-elmas-4501949709248.shtml|title=Kvara e Osimhen schiantano la Juve. Il Napoli vola a +10 e spacca il campionato|date=13 јануари 2023}}</ref> Сепак, само пет дена подоцна, Наполи шокантно бил елиминиран од [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|Купот на Италија]] од страна на {{Fb team (N) Cremonese}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/17-01-2023/coppa-italia-napoli-cremonese-finisce-rigori-4502012995473.shtml|title=Clamoroso al Maradona: il Napoli piange, Cremonese avanti ai rigori. Ballardini, che prima!|date=17 јануари 2023}}</ref> На 21 јануари, благодарение на победата на гости против {{Fb team (N) Salernitana}} (0-2), тој станал тренерот со најмногу добиени натпревари во историјата на Серија А (276) во ерата на три бода за победа.<ref name="recordvittorie">{{Cite web|url=https://www.calcioinpillole.com/napoli-arriva-un-grande-record-per-luciano-spalletti-il-dato/|title=Napoli, Luciano Spalletti conquista un grande primato: il dato|date=21 јануари 2023}}</ref> На 17 февруари, за време на победата од 0-2 на гости кај {{Fb team (N) Sassuolo}},<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmattino.it/sport/sscnapoli/sassuolo_napoli_0_2_diretta_risultato_gol-7236809.html|title=Sassuolo-Napoli 0-2: dominio anche a Reggio Emilia, si vola a + 18|date=17 февруари 2023}}</ref> го достигнал 1000-тиот натпревар кој го водел од клупата во кариерата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/storie/17-02-2023/spalletti-1000-panchine-allenatore-empoli-napoli-460271531210/|title=Dall'Empoli al Napoli passando per Inter e Roma: Spalletti diventa mister 1000 panchine|date=17 февруари 2023}}</ref> На 15 март, благодарение на победата од 3-0 на домашен терен над Ајнтрахт Франкфурт (вкупен резултат 5-0), Наполи се пласирал во четвртфиналето на Лигата на шампионите, подвиг што никогаш претходно клубот не го остварил.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/15-03-2023/champions-league-napoli-eintracht-3-0-doppietta-osimhen-rigore-zielinski-460684672680.shtml|title=Il Napoli si diverte, Osimhen di più: comodo tris all'Eintracht, Spalletti ai quarti|date=15 март 2023}}</ref> Европската кампања завршила во четвртфиналето, каде што Милан ги совладал ''„аѕурите“'' со вкупен резултат 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/18-04-2023/napoli-milan-1-1-gol-giroud-osimhen-rossoneri-semifinale-champions-4601192233349.shtml|title=Delirio Milan: fa 1-1 a Napoli e vola in semifinale di Champions!|date=18 април 2023}}</ref> На 4 мај, благодарение на ремито во гости против Удинезе (1-1), тој го освоил своето прво скудето во кариерата на дури пет кола пред крајот,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/04-05-2023/scudetto-napoli-campione-d-italia-la-terza-volta-4601354295987.shtml|title=Napoli, finalmente festa: campione d'Italia per la terza volta!|date=4 мај 2023}}</ref> станувајќи најстариот тренер кој ја освоил титулата, со 64 години и 58 дена;<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://gianlucadimarzio.com/it/napoli-spalletti-record-scudetto-serie-a-news-2023|title=Napoli, Luciano Spalletti è l'allenatore più anziano di sempre a vincere lo Scudetto|date=5 мај 2023}}</ref> за ''„партенопеите“'', ова било трето Скудето во нивната клупска историја, 33 години по [[Серија А 1989-1990|претходното]].<ref>{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/speciale-scudetto/notizie/napoli-scudetto-campione-italia-2023-7b109ff8-e66f-11ed-9136-d5229c509a57.shtml|title=Il Napoli ha vinto lo scudetto: è Campione d’Italia 33 anni dopo Maradona. De Laurentiis: «Vittoria assieme»|date=4 мај 2023}}</ref> На крајот од сезоната, Спалети ја освоил наградата за [[Серија А награди#Најдобар тренер|најдобар тренер во Серија А]].<ref>{{Cite web|url=https://www.legaseriea.it/it/media/serie-a/serieas.hiwaymedia.it/media/serie-a/il-coach-of-the-season-2022-2023|title=IL COACH OF THE SEASON 2022/2023|access-date=01 giugno 2023|dead-link=yes}}</ref> По завршувањето на победничката сезоната во Серија А, тренерот ја објавил својата одлука да не ја продолжи својата авантура со Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/napoli/2023/05/29-108347676/napoli_spalletti_sono_stanco_mi_fermo_un_anno_e_non_cambio_idea_|title=Napoli, Spalletti lascia: "Sono stanco, mi fermo un anno" e svela il motivo|date=29 мај 2023}}</ref> ===Италија=== [[File:Norway Italy - June 2025 A 44.jpg|thumb|Спалети (десно) како селектор на {{NazNB|FUrep|ITA}} во 2025, заедно со шефот на делегацијата [[Џанлујџи Буфон]] и својот асистент [[Марко Доменикини]]]] На 18 август 2023 година, тој бил официјално назначен за нов селектор на [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската фудбалска репрезентација]] почнувајќи од 1 септември, заменувајќи го [[Роберто Манчини]] кој поднел оставка.<ref>{{Cite web|url=https://figc.it/it/nazionali/news/luciano-spalletti-%C3%A8-il-nuovo-commissario-tecnico-della-nazionale-gravina-il-suo-entusiasmo-e-la-sua-competenza-saranno-fondamentali/|title=Luciano Spalletti è il nuovo Commissario Tecnico della Nazionale. Gravina: "Il suo entusiasmo e la sua competenza saranno fondamentali"|date=18 август 2023}}</ref> Своето деби на клупата го имал на 9 септември, во ремито 1-1 против {{NazNB|FUrep|MKD}}, во натпревар од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/09-09-2023/macedonia-italia-1-1-gol-di-immobile-e-bardhi.shtml|title=Macedonia ancora indigesta, l'Italia pareggia 1-1 e Spalletti si gioca tutto a Milano|date=9 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 12 септември, дошла првата победа како селектор на ''„аѕурите“'', на Сан Сиро против {{NazNB|FUrep|UKR}} со 2-1.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/12-09-2023/italia-ucraina-2-1-doppietta-frattesi-spalletti-prima-vittoria.shtml|title=L'Italia batte l'Ucraina con super Frattesi: prima gioia azzurra per Spalletti|date=12 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 20 ноември, благодарение на ремито на гостински терен во реваншот против Украина (0-0), Спалети успеал да и обезбеди квалификација на Италија за Европското првенство во [[Германија]].<ref>{{cite web |url=https://www.adnkronos.com/sport/diretta-ucraina-italia-match-decisivo-per-euro-2024_5LugdDGkAkUy0xCZV58Pwr|title=Ucraina-Italia 0-0, Nazionale di Spalletti qualificata a Euro 2024|date=20 ноември 2023|access-date=21 ноември 2023}}</ref> Европското првенство, сепак, се покажало како разочарувачко: откако избраниците на Спалети едвај ја поминале [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групната фаза]], победувајќи ја {{NazNB|FUrep|ALB}} со 2-1,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/15-06-2024/italia-albania-bastoni-barella-bajrami-partita-europei-2024.shtml|title=Bajrami ci spaventa, poi Bastoni e Barella ribaltano l'Albania. Italia, è un bell'esordio|date=15 јуни 2024}}</ref> губејќи со 0-1 против {{NazNB|FUrep|ESP}}<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/20-06-2024/spagna-italia-autogol-calafiori-europei-2024.shtml|title=Italia, che lezione dalla Spagna: la Roja domina per 94', Azzurri k.o. per un autogol di Calafiori|date=20 јуни 2024}}</ref> и играјќи нерешено 1-1 со израмнувачки погодок во последните минути против {{NazNB|FUrep|HRV}},<ref>{{Cite web|url=https://tg24.sky.it/sport/2024/06/24/italia-croazia-europei-risultato-gol|title=Euro 2024, Italia-Croazia 1-1: segna Zaccagni, azzurri conquistano ottavi al 98'. VIDEO|date=24 јуни 2024}}</ref> турнирот за италијанците завршил во осминафиналето елиминирани од {{NazNB|FUrep|SUI}}, која победила со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/29-06-2024/svizzera-italia-2-0-gol-di-freuler-e-vargas-spalletti-fuori-dall-europeo.shtml|title=L'Italia perde la faccia! La Svizzera passeggia e vince 2-0, Azzurri fuori dall'Europeo|date=29 јуни 2024}}</ref> Во [[УЕФА Лига на нации 2024-2025|2024-2025]] изданието на [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]], Италија ја завршила групата на второто место, зад {{NazNB|FUrep|FRA}}, но потоа била елиминирана од натпреварувањето во четвртфиналето од {{NazNB|FUrep|GER}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/03/23/nations-league-germania-italia-3-3-azzurri-eliminati_0faa26aa-7188-49e6-ac28-bc6f7a8e0e77.html|title=Nations League: Germania-Italia 3-3, azzurri eliminati|access-date=2025-06-08}}</ref> Во последователните [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА)|квалификации]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] ''„аѕурите“'' биле сместени во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И]], заедно со {{NazNB|FUrep|NOR}}, {{NazNB|FUrep|ISR}}, {{NazNB|FUrep|EST}} и {{NazNB|FUrep|MDA}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.olympics.com/it/notizie/italia-qualificazioni-mondiali-calcio-2026-programma-calendario-avversarie-dove-vedere|title=Italia alle qualificazioni dei Mondiali di calcio 2026: programma, calendario, avversarie}}</ref> Италија го загубила својот прв квалификациски натпревар со 3-0 од Норвешка во [[Осло]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/qualificazioni-mondiali-2026/norvegia-italia-3-0-esordio-da-incubo-crollo-oslo_99278432-202502k.shtml|title=Qualificazioni Mondiali, Norvegia-Italia 3-0: esordio da incubo per gli Azzurri, crollo totale a Oslo}}</ref> Два дена по поразот, на 8 јуни 2025 година, самиот Спалети на прес-конференција објавил дека ќе биде отпуштен по крајот на следниот натпревар против Молдавија,<ref>{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/italia-moldova-sarà-lultima-partita-da-ct-della-nazionale-di-luciano-spalletti-voglio-chiudere-con-una-vittoria/|title=Italia-Moldova sarà l'ultima partita da Ct della Nazionale di Luciano Spalletti: "Voglio chiudere con una vittoria"|date=2025-06-08|access-date=2025-06-08}}</ref> добиен со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/maratona/2025/06/calcio-qualificazioni-mondiali-2026-italia-moldavia-ultima-spalletti-diretta-rai1-e-streaming-rainews-it-highlights-gol-cronaca-testuale-cadb3dc6-8d63-44bf-a1e8-824a7c64a11f.html|title=L'Italia batte 2 a 0 la Moldavia, congedo triste per Spalletti|date=2025-06-09|access-date=2025-06-13}}</ref> Тосканскиот тренер го завршил своето селекторско искуство на чело на националниот тим по 24 натпревари, со резултат од 12 победи, 6 нерешени и 6 порази.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/italia-si-chiude-l-era-spalletti-da-skopje-a-oslo-storia-di-un-amore-mai-nato_99355602-202502k.shtml|title=Italia, si chiude l'era Spalletti: da Skopje a Oslo, storia di un amore mai nato|date=8 јуни 2025|access-date=9 јуни 2025}}</ref> === Јувентус === По отпуштањето на [[Игор Тудор]], на 30 октомври 2025 година, тој станал нов тренер на Јувентус, потпишувајќи договор со важност до крајот на [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сезоната]].<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2025/10/31/news/spalletti_juventus_ufficiale-424949566/|title=Spalletti e la Juventus ripartono insieme: “Scriviamo la storia”|date=31 октомври 2025|access-date=31 октомври 2025}}</ref> Неговото деби на клупата на ''„бјанконерите“'' дошло два дена подоцна, во натпреварот од [[Серија А 2025-2026|првенството]] добиен со 1-2 во гости против Кремонезе.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-11-2025/cremonese-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Kostic e Cambiaso lanciano la Juve di Spalletti, alla Cremonese non basta Vardy|date=1 ноември 2025|access-date=1 ноември 2025}}</ref> Три дена подоцна, го имал своето деби со Јувентус во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]], со нерешен резултат 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Sporting Lisboa}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/04-11-2025/juve-sporting-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve ritrova un grande Vlahovic, ma con lo Sporting è solo 1-1. E la Champions resta dura|date=4 ноември 2025|access-date=4 ноември 2025}}</ref> Почетокот бил карактеризиран со одлични резултати и одлична игра, особено помеѓу декември и јануари.<ref>{{Cite web|author=Emanuele Gamba|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2026/01/08/news/juventus_spalletti_recupero_punti_juve-425081268/|title=La psicologia di Spalletti ha risollevato la Juve|access-date=27 јануари 2026|date=7 декември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/juventus-spalletti-statistiche-champions-rinnovo-contratto_108343882-202602k.shtml|title=Punti, gioco e capitali rivalutati: ecco perché Spalletti è l'uomo giusto per il presente e il futuro Juve|access-date=27 јануари 2026|date=27 јануари 2026}}</ref> Екипата претрпела мал пад во однос на резултатите во февруари, сепак, првата посериозна криза дошла со елиминациите, во четвртфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|Купот на Италија]] од {{Fb team (N) Atalanta}} (натпреварот бил изгубен со 3-0)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Atalanta/05-02-2026/atalanta-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-coppa-italia.shtml|title=Atalanta-show, Juve shock: Spalletti ne prende tre, Dea in semifinale di Coppa Italia|date=5 февруари 2026|access-date=6 февруари 2026}}</ref> и во плејоф рундата на Лигата на шампионите од {{Fb team (N) Galatasaray}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-02-2026/galatasaray-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=Juve, è una figuraccia storica: il Galatasaray la schianta 5-2, ora per gli ottavi servirà un'impresa|date=17 февруари 2026|access-date=26 февруари 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-02-2026/juventus-galatasaray-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve rimonta il Gala e si illude, poi crolla ai supplementari: Spalletti è fuori dalla Champions|date=25 февруари 2026|accesso=26 февруари 2026}}</ref> На 10 април 2026 година, додека тимот во тоа време бил петти на табелата и во полн ек во трката за Лигата на шампионите, тој го обновил договорот до 30 јуни 2028 година.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/rinnovo-luciano-spalletti-2028|title=Luciano Spalletti rinnova con la Juventus fino al 2028|date=10 април 2026|access-date=10 април 2026}}</ref> И покрај тоа што во поголемиот дел од сезоната Јувентус бил меѓу првите четири, во претпоследното коло со поразот од 0-2 од Фјорентина на [[Стадион Јувентус|домашен терен]],<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-05-2026/juve-fiorentina-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Harakiri Juve: sprofonda in casa con la Fiorentina, Spalletti è sesto. Per la Champions serve un miracolo|date=17 мај 2026|access-date=24 мај 2026}}</ref> паднале на шесттото место, позиција на која и го завршиле првенството, што резултирало со неуспех да се квалификуваат за следната сезона во [[УЕФА Лига на шампиони 2026-2027|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|author=Fabio Russo|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/24-05-2026/torino-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Juve, niente miracolo: un bel Toro rimonta, Spalletti va in Europa League|date=24 мај 2026|access-date=25 мај 2026}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 1982-1983 || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1983-1984 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1984-1985 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- !colspan="3"| Вкупно Кастелфјорентино || ? || ? || || - || - || || - || - || || - || - || ? || ? |- | [[ФК Ентела Бакеца сезона 1985-1986|1985-1986]] || {{flagsport|ITA}} [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] || [[Серија Ц2 1985-1986|Ц2]] || 27 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1985-1986|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 27+ || 2+ |- | [[Специја Калчо сезона 1986-1987|1986-1987]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Spezia}} || [[Серија Ц1 1986-1987|Ц1]] || 31 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1986-1987|КИ-Ц]] || 8 || 2 || - || - || - || - || - || - || 39 || 4 |- | [[Специја Калчо сезона 1987-1988|1987-1988]] || [[Серија Ц1 1987-1988|Ц1]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1987-1988|КИ-Ц]] || 7 || 1 || - || - || - || - || - || - || 39 || 2 |- | [[Специја Калчо сезона 1988-1989|1988-1989]] || [[Серија Ц1 1988-1989|Ц1]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 1988-1989|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1988-1989|КИ-Ц]] || 5+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 3 |- | [[Специја Калчо сезона 1989-1990|1989-1990]] || [[Серија Ц1 1989-1990|Ц1]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1989-1990|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1989-1990|КИ-Ц]] || 1+3 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 28 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Специја || 120 || 7 || || 26 || 4 || || - || - || || - || - || 146 || 11 |- | [[ФК Вијареџо сезона 1990-1991|1990-1991]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Вијареџо|Вијареџо]] || [[Серија Ц2 1990-1991|Ц2]] || 29 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1990-1991|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 29+ || 1+ |- | [[ФК Емполи сезона 1991-1992|1991-1992]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1991-1992|Ц1]] || 31 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1991-1992|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1991-1992|КИ-Ц]] || 2+3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 1 |- | [[ФК Емполи сезона 1992-1993|1992-1993]] || [[Серија Ц1 1992-1993|Ц1]] || 22 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 1992-1993|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1992-1993|КИ-Ц]] || 1+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 24 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 53 || 3 || || 7 || 0 || || - || - || || - || - || 60 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 229+ || 13+ || || 33+ || 4+ || || - || - || || - || - || 262+ || 17+ |} ==Тренерска статистика== ====Клубови==== ''Статистиката е ажурирана на 9 август 2026.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Спалети ги освоил. {|class="wikitable" style="font-size:85%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Емполи сезона 1993-1994|апр.-јун. 1994]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1993-1994|Ц1]] || 6+2<ref name="play-out">Плејаут.</ref> || 1+1<ref name="play-out"/> || 2+1<ref name="play-out"/> || 3+0 || [[Фудбалски куп на Италија 1993-1994|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1993-1994|КИ-Ц]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|8|2|3|3}} || ''наз. <small>(16.)</small>'', крај 17. место |- | [[ФК Емполи сезона 1995-1996|1995-1996]] || [[Серија Ц1 1995-1996|Ц1]] || 34+3<ref name="play-off">Плејоф.</ref> || 17+3<ref name="play-off"/> || 11+0 || 6+0 || '''[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1995-1996|КИ-Ц]]''' || 14 || 9 || 4 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|51|29|15|7}} || 3. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1996-1997|1996-1997]] || [[Серија Б 1996-1997|Б]] || 38 || 17 || 13 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 1996-1997|КИ]] || 3 || 1 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|41|18|14|9}} || 2. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1997-1998|1997-1998]] || [[Серија А 1997-1998|А]] || 34 || 10 || 7 || 17 || [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|10|8|18}} || 13. место |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 117 || 49 || 34 || 34 || || 19 || 10 || 6 || 3 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|136|59|40|37}} || |- | [[ФК Сампдорија сезона 1998-1999|авг.-дек. 1998, фев.-јун. 1999]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Sampdoria}} || [[Серија А 1998-1999|А]] || 28 || 9 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 1998-1999|КИ]] || 4 || 1 || 1 || 2 || [[Интертото куп 1998|ИК]] || 6 || 4 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|38|14|8|16}} || ''отп. <small>(14.)</small>'', ''наз. <small>(16.)</small>'', к. 16. {{fall}} (И) |-0 | [[ФК Венеција сезона 1999-2000|1999-фев. 2000]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Venezia}} || [[Серија А 1999-2000|А]] || 17 || 4 || 3 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 1999-2000|КИ]] || 6 || 2 || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|23|6|6|11}} || ''отп. <small>(17.)</small>'', ''наз. <small>(17.)</small>'', ''отп. <small>(13.)</small>'' |- | [[Удинезе Калчо сезона 2000-2001|мар.-јун. 2001]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2000-2001|А]] || 11 || 2 || 4 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Интертото куп 2000|ИК]]+[[Куп на УЕФА 2000-2001|КУ]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - {{WDL|11|2|4|5}} || ''наз. <small>(12.)</small>'', крај 12. место |- | [[Анкона Калчо сезона 2001-2002|јан.-јун. 2002]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Ancona}} || [[Серија Б 2001-2002|Б]] || 20 || 8 || 5 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|20|8|5|7}} || ''наз. <small>(14.)</small>'', крај 8. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2002-2003|2002-2003]] || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2002-2003|А]] || 34 || 16 || 8 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2002-2003|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|17|8|11}} || 6. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Серија А 2003-2004|А]] || 34 || 13 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2003-2004|КИ]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[Куп на УЕФА 2003-2004|КУ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|40|16|12|12}} || 7. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2004-2005|2004-2005]] || [[Серија А 2004-2005|А]] || 38 || 17 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2004-2005|КИ]] || 6 || 2 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2004-2005|КУ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari">Во квалификациските рунди.</ref> || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|46|20|12|14}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Удинезе || 117 || 48 || 34 || 35 || || 12 || 5 || 2 || 5 || || 4 || 2 || 0 || 2 || || - || - || - || - {{WDLtot|133|55|36|42}} || |- | [[ФК Рома сезона 2005-2006|2005-2006]] || rowspan="5"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2005-2006|А]] || 38 || 19 || 12 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|КИ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2005-2006|КУ]] || 10<ref name="2 nei turni preliminari">2 во квалификациските кола.</ref> || 6 || 2 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|56|29|15|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2006-2007|2006-2007]] || [[Серија А 2006-2007|А]] || 38 || 22 || 9 || 7 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|КИ]]''' || 8 || 5 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2006-2007|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2006|СИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|57|32|13|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2007-2008|2007-2008]] || [[Серија А 2007-2008|А]] || 38 || 24 || 10 || 4 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|КИ]]''' || 7 || 4 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || '''[[Суперкуп на Италија 2007|СИ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|34|14|8}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]] || [[Серија А 2008-2009|А]] || 38 || 18 || 9 || 11 || [[Фудбалски куп на Италија 2008-2009|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2008|СИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|49|23|11|15}} || 6. место |- | [[ФК Рома сезона 2009-2010|јул.-авг. 2009]] || [[Серија А 2009-2010|А]] || 2 || 0 || 0 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2009-2010|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/> || 3 || 1 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|6|3|1|2}} || ''оставка (20. место)'' |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2010|2010]] || rowspan="5"|{{flagsport|RUS}}<br>{{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} || '''[[Премиер лига на Русија 2010|ПЛ]]''' || 30 || 20 || 8 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Русија 2009-2010|КР]]''' || 4 || 4 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|34|24|8|2}} || '''1. место''' |- |rowspan=2| [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan="2"| '''[[Премиер лига на Русија 2011-2012|ПЛ]]''' || 30 || 17 || 10 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2010-2011|КР]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2010-2011|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2010-2011|ЛЕ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 2+8 || 1+0 || 1+2 || '''[[Суперкуп на Русија 2011|СР]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|49|31|11|7}} || rowspan="2"|'''1. место''' |- || 14 || 7 || 6 || 1 || [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2011-2012|ЛШ]] || 8 || 3 || 3 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|23|10|9|4}} |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Премиер лига на Русија 2012-2013|ПЛ]] || 30 || 18 || 8 || 4 || [[Фудбалски куп на Русија 2012-2013|КР]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2012-2013|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 1+0 || 3+2 || [[Суперкуп на Русија 2012|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|45|24|10|11}} || 2. место |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2013-2014|2013-мар. 2014]] || [[Премиер лига на Русија 2013-2014|ПЛ]] || 20 || 12 || 5 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2013-2014|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 11<ref name="2 nei turni preliminari"/> || 5 || 3 || 3 || [[Суперкуп на Русија 2013|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|33|17|8|8}} || ''отп. (2. место)'' |- !colspan="3"|Вкупно Зенит Санкт Петербург || 124 || 74 || 37 || 13 || || 14 || 9 || 1 || 4 || || 43 || 22 || 8 || 13 || || 3 || 1 || 0 || 2 {{WDLtot|184|106|46|32}} || |- | [[ФК Рома сезона 2015-2016|јан.-мај 2016]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2015-2016|А]] || 19 || 14 || 4 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 2 || 0 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|21|14|4|3}} || ''наз. <small>(5.)</small>'', крај 3. место |- | [[ФК Рома сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 38 || 28 || 3 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2016-2017|ЛЕ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 0+5 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+3 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+2 || - || - || - || - || - {{WDL|54|36|7|11}} || 2. место |- !colspan="3"|Вкупно Рома|| 211 || 125 || 47 || 39 || || 29 || 17 || 5 || 7 || || 56 || 28 || 12 || 16 || || 3 || 1 || 1 || 1 {{WDLtot|299|171|65|63}} || |- | [[ФК Интер сезона 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Inter}} || [[Серија А 2017-2018|А]] || 38 || 20 || 12 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|40|20|13|7}} || 4. место |- | [[ФК Интер сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 38 || 20 || 9 || 9 || [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 2 || 1 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 2+1 || 2+1 || - || - || - || - || - {{WDL|50|25|13|12}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Интер || 76 || 40 || 21 || 15 || || 4 || 1 || 2 || 1 || || 10 || 4 || 3 || 3 || || - || - || - || - {{WDLtot|90|45|26|19}} || |- | [[ФК Наполи сезона 2021-2022|2021-2022]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Napoli}} || [[Серија А 2021-2022|А]] || 38 || 24 || 7 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига Европа 2021-2022|ЛЕ]] || 8 || 3 || 2 || 3 || - || - || - || - || - {{WDL|47|27|9|11}} || 3. место |- | [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] || '''[[Серија А 2022-2023|А]]''' || 38 || 28 || 6 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|КИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|49|35|8|6}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Наполи || 76 || 52 || 13 || 11 || || 2 || 0 || 1 || 1 || || 18 || 10 || 3 || 5 || || - || - || - || - {{WDLtot|96|62|17|17}} || |- | [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|окт. 2025-2026]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}}|| [[Серија 2025-2026|А]] || 29 || 15 || 9 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || 7 || 4 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|38|20|11|7}} || ''наз <small>(8.)</small>'', крај 6. место |- | [[ФК Јувентус сезона 2026-2027|2026-2027]] || [[Серија 2026-2027|А]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2026-2027|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|ЛЕ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|0|0|0|0}} || ''во тек'' |- !colspan="3"|Вкупно Јувентус || 29 || 15 || 9 || 5 || || 2 || 1 || 0 || 1 || || 7 || 4 || 2 || 1 || || - || - || - || - {{WDLtot|38|20|11|7}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 815 || 424 || 210 || 181 || || 92 || 46 || 21 || 25 || || 144 || 74 || 28 || 42 || || 6 || 2 || 1 || 3 {{WDLtot|1057|546|260|251}} || |} ====Репрезентации==== ''Статистиката е ажурирана на 9 јуни 2025''. Во '''болд''' се натпреварувањата кои Спалети ги освоил. ; Италија {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !rowspan="2"|Натпреварување !rowspan="2"|Пласман !colspan="5"|Учинок !colspan="5"|Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !Успешност % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- | сеп.-ное. 2023 || rowspan="6"|{{Naz|FUrep|ITA}} || [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|Квал. за ЕП 2024]] || ''Назначен'',<br />'''''2. место во групата Ц, се квалификувале''''' {{WDL|6|3|2|1}} || 13 || 7 || +6 |- | јун.-јул. 2024 || [[Европско првенство во фудбал 2024|Европско првенство 2024]] || ''Осминафинале'' {{WDL|4|1|1|2}} || 3 || 5 || -2 |- | сеп.-ное. 2024 || rowspan="2"|[[УЕФА Лига на нации 2024-2025]] || rowspan="2"| ''Четвртфинале'' {{WDL|6|4|1|1}} || 13 || 8 || +5 |- | мар. 2025 {{WDL|2|0|1|1}} || 4 || 5 || -1 |- | јун. 2025 || [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|Квал. за СП 2026]] || ''Отпуштен за време на кампањата'' {{WDL|2|1|0|1}} || 2 || 3 || -1 |- | од 2024 до 2025 || [[Пријателски натпревар|Пријателски]] || {{WDL|4|3|1|0}} || 5 || 1 || +4 |- !colspan="4"|Вкупно Италија {{WDLtot|24|12|6|6}} || 40 || 29 || +11 |} ==Титули== ===Тренер=== {{Col-begin|width=90%}} {{col-2}} ====Клупски==== =====Емполи===== *'''{{симбол2|Coccarda Coppa Italia LegaPro.svg}} [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Куп на Италија Серија Ц]]''' : 1 : 1995-1996 =====Рома===== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : 2006-2007, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' : 1 : 2007 =====Зенит Санкт Петербург===== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2010, 2011-2012 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 1 : 2011 =====Наполи===== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] {{col-2}} ====Индивидуални==== *[[Златна клупа]]: 2 :2004-2005, 2022-2023 *[[ИАФ Оскар дел калчо]]/[[ИАФ Гран Гала дел калчо]]: 3 :[[ИАФ Најдобар тренер|Најдобар тренер]]: [[ИАФ Оскар дел калчо 2006|2006]], [[ИАФ Оскар дел калчо 2007|2007]], [[ИАФ Гран Гала дел калчо 2023|2023]] *[[Награда „Енцо Беарцот“]]: 1 :2023 *[[Серија А награди]]: 1 :[[Серија А награди#Најдобар тренер|Најдобар тренер]]: [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] *[[Награда „Булгарели“ бр. 8]]: 1 :Најдобар тренер: 2022-2023 *[[Награда Спортилија]]: 1 :2023 *[[Газета спортски награди]]: 1 :Тренер на годината: 2023 *[[Globe Soccer Awards]]: 1 :Награда за кариера во категорија тренери: [[Globe Soccer Awards#2024|2024]] *Вклучен во [[Куќа на славните на италијанскиот фудбал]] во категорија ''Тренер'' : :2024 {{col-end}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/spalletti-luciano/profil/trainer/517 Лучано Спалети на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/allenatori/33-Spalletti_Luciano Лучано Спалети на tuttocalciatori] {{Состав на Јувентус}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2024}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Наполи}} {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спалети, Лучано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Специја]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Тренери на ФК Венеција]] [[Категорија:Тренери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Тренери на ФК Анкона]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Селектори на италијанската фудбалска репрезентација]] s3x29x0b5992e67es0nlr787kg7kkfz 5607036 5607035 2026-08-10T08:54:35Z Carshalton 30527 5607036 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лучано Спалети | image = [[Податотека:Luciano Spalletti 2024.jpg|250px]] | caption = | fullname = Лучано Спалети<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=2020-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |url-status=dead }}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|1959|3|7|df=y}} | cityofbirth = [[Черталдо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} (тренер) | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 1993 <small>(34 г.)</small> | youthyears1 = 1973–1975 |youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | youthyears2 = 1975–1978 |youthclubs2 = {{симбол2|Bisection vertical White HEX-FF0000.svg}} Алабастри Волтера | youthyears3 = 1978–1982 |youthclubs3 = {{Fb team Cuoiopelli}} | years1 = 1982–1985 |caps1 = ? |goals1 = ? |clubs1 = {{Fb team Castelfiorentino}} | years2 = 1985–1986 |caps2 = 27 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Entella Bacezza}} | years3 = 1986–1990 |caps3 = 120 |goals3 = 7 |clubs3 = {{Fb team Spezia}} | years4 = 1990–1991 |caps4 = 29 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Viareggio}} | years5 = 1991–1993 |caps5 = 53 |goals5 = 3 |clubs5 = {{Fb team Empoli}} | manageryears1 = 1993–1994 |managerclubs1 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears2 = 1994 |managerclubs2 = {{Fb team Empoli}} | manageryears3 = 1994–1995 |managerclubs3 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 1995–1998 |managerclubs4 = {{Fb team Empoli}} | manageryears5 = 1998–1999 |managerclubs5 = {{Fb team Sampdoria}} | manageryears6 = 1999–2000 |managerclubs6 = {{Fb team Venezia}} | manageryears7 = 2001 |managerclubs7 = {{Fb team Udinese}} | manageryears8 = 2002 |managerclubs8 = {{Fb team Ancona}} | manageryears9 = 2002-2005 |managerclubs9 = {{Fb team Udinese}} | manageryears10 = 2005-2009 |managerclubs10 = {{Fb team Roma}} | manageryears11 = 2009-2014 |managerclubs11 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | manageryears12 = 2016-2017 |managerclubs12 = {{Fb team Roma}} | manageryears13 = 2017-2019 |managerclubs13 = {{Fb team Inter}} | manageryears14 = 2021-2023 |managerclubs14 = {{Fb team Napoli}} | manageryears15 = 2023-2025 |managerclubs15 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears16 = 2025- |managerclubs16 = {{Fb team Juventus}} }} '''Лучано Спалети''' (роден на [[7 март]] [[1959]], во [[Черталдо]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Моментално ја води екипата на {{Fb team (N) Juventus}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref> ==Биографија== Оженет е со Тамара, која е родена во [[Карпи]] а ја запознал во [[Ла Специја]]. Со неа имаат три деца.<ref>{{Cite web|url=https://www.spazionapoli.it/2021/10/04/spalletti-moglie-tamara/|titolo=Spalletti moglie, la storia di come si sono conosciuti Luciano e Tamara|date=4 октомври 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dilei.it/lifestyle/luciano-spalletti-chi-e-la-sua-compagna-tamara-e-quanti-figli-hanno/1309184/|title=Luciano Spalletti, chi è la sua compagna Tamara e quanti figli hanno|date=18 јуни 2021}}</ref> Тој имал брат по име Марчело, седум години постар, кој починал на 28 мај 2019 година од рак.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/lutto-per-spalletti-e-morto-il-fratello-marcello_1277859-201902a.shtml|title=LUTTO PER SPALLETTI: E' MORTO IL FRATELLO MARCELLO|date=28 мај 2019}}</ref> Од 2023 година, тој е [[Почесен граѓанин|Почесен граѓанин]] на [[Неапол]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/07/napoli-spalletti-cittadinanza-onoraria|title=Spalletti: 'Da oggi sono un official scugnizzo'|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=7 декември 2023|language=it|access-date=7 декември 2023}}</ref><ref>{{YouTube|id=2QKwzbMehTM|title=Cerimonia di conferimento della cittadinanza onoraria a Luciano Spalletti Napoli, 7 dicembre 2023}}</ref> == Играчка кариера == {{dx|[[File:Luciano Spalletti Entella Chiavari 1985-1986.jpg|thumb|upright|left|Спалети со [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] во сезоната 1985-1986]]}} Откако пораснал во младинските тимови на {{Fb team (N) Fiorentina}} и [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]], Спалети го направил своето деби со екипата на [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] во Серија Д. Следната година, тој се преселил во [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]], каде под водството на [[Џан Пјеро Вентура]],<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/14_settembre_30/come-ti-invecchia-calciatore-d4e51c30-48a2-11e4-a045-76c292c97dcc.shtml|title=Come invecchia il calciatore (e anche il mister)|access-date=20 јули 2016}}</ref> тимот стигнал до 5-тото место во [[Серија Ц2 1985-1986|Серија Ц2 првенството]]. Во 1986 година, тој отишол да игра за {{Fb team (N) Spezia}}, новопромовираниот член во Ц1 лигата: во сезоната [[Серија Ц1 1986-1987|1986-1987]], тој придонел за постигнувањето на опстанокот,<ref name=":0"/> додека во следните две сезони [[Серија Ц1 1987-1988|1987-1988]] и [[Серија Ц1 1988-1989|1988-1989]], Специја го освоила 7-мото и 3-тото место, соодветно.<ref name=":0">{{Cite web |url =http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/ |title =Il calciatore - Luciano Spalletti |dead-link =yes |archiveurl =https://web.archive.org/web/20160215215957/http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/|archivedate =15 февруари 2016}}</ref> По една сезона помината во екипата на [[ФК Вијареџо|Вијареџо]], тој се преселил во {{Fb team (N) Empoli}}, каде што ја завршил кариерата на 34-годишна возраст, играјќи го своето последно првенство во сезоната [[Серија Ц1 1992-1993|1992-1993]]. == Тренерска кариера == ===Емполи и Сампдорија=== Во сезоната 1993-1994, тој ја започнал својата кариера како тренер во младинскиот тим на {{Fb team (N) Empoli}}. На шест кола до крајот на [[Серија Ц1 1993-1994|првенството во Серија Ц1]], тој го замени [[Адријано Ломбарди]] како тренер на првиот тим, кој се мачел да излезе од зоната за испаѓање. ''„Аѕурите“'' го завршиле првенството на претпоследното место, спасувајќи се од испаѓање во плејаутот каде што ја совладале {{Fb team (N) Alessandria 1912}}. Следната сезона, Спалети повторно се вратил во младинскиот тим на Емполи, за потоа одново да добие шанса да го тренира првиот тим во [[Серија Ц1 1995-1996]]. Сезоната, полна со успеси, го видела Емполи како го освојува [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Купот на Италија за екипи од Серија Ц]] и да избори промоција во [[Серија Б]] благодарение на победата во финалето на плејофот над {{Fb team (N) Como}}.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/spalletti-carriera-profilo_68622677-202302k.shtml|title=A tutto Spalletti: da Empoli al caso Totti, fino allo scudetto col Napoli|date=18 август 2023|access-date=18 март 2026}}</ref> Во сезоната [[Серија Б 1996-1997|1996-97]], ''„Аѕурите“'' на Спалети, кои неодамна биле промовирани од втората лига, веднаш заработиле промоција во [[Серија А]], една деценија по претходното искуство на Емполи во највисоката лига. Потврден како тренер на тосканците, на своето деби во Серија А ([[Серија А 1997-1998|1997-1998]]), тренерот го одвел тимот на безбедно место, постигнувајќи опстанок на едно коло пред крајот. Откако ги оставил тосканците во првата лига, тој бил повикан да ја предводи {{Fb team (N) Sampdoria}}.<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/10/incredibile_vero_gia_finito_ritiro_ga_0_9807102756.shtml |titolo=Incredibile ma vero: già finito il ritiro blucerchiato |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 јули 1998}}</ref> Отпуштен во декември,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/12/14/mihajlovic-scatenato-fa-esonerare-spalletti.html |title=Mihajlovic scatenato fa esonerare Spalletti |author=Corrado Sannucci |publisher=la Repubblica |date=14 декември 1998|page=40}}</ref> тој бил отповикан помалку од два месеци подоцна, по оставката на [[Дејвид Плат]].<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/ |title=Platt si è dimesso |date=2 февруари 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070609/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Во преостанатите 15 кола од [[Серија А 1998-1999|првенството]], тој освоил 21 бод, но не успеал да избегне испаѓање за лигурскиот клуб.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/maggio/22/Mannini_ora_accusa_Spalletti_Colpa_ga_0_9905227612.shtml|title=Mannini ora accusa Spalletti "Colpa sua se la Samp è in B"|author=Enrico Valente|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 мај 1999}}</ref> ===Венеција, Удинезе и Анкона=== Во следната сезона. тој седнал на клупата на {{Fb team (N) Venezia}},<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/13/Spalletti_Glerean_Stringara_ecco_tecnici_ga_0_9907134664.shtml |title=Da Spalletti a Glerean e Stringara, ecco i tecnici con la nuova "patente"|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=13 јули 1999}}</ref> освојувајќи само една победа во првите два месеци од [[Серија А 1999-2000|Серија А]].<ref>{{cite web |url=http://www.repubblica.it/online/sport/sesta/milan/milan.html|titolo=Il Milan soffre col Cagliari L'Inter finisce ko a Venezia|data=18 ottobre 1999}}</ref> Лошиот почеток предизвикал негово отпуштање од функцијата,<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |title=Via Spalletti, ecco Materazzi |date=2 ноември 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070531/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |archive-date=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> но само привремено, бидејќи по неколку недели тој бил вратен на клупата.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/ |title=Lo stile Venezia |date=29 novembre 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070554/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Сепак, конечното отпуштање се случило во февруари 2000 година.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/ |title=Spalletti esonerato |date=7 февруари 2000 |access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040628233546/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/|archivedate=28 јуни 2004|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/febbraio/08/Zamparini_inventa_esonero_bis_ga_0_0002086370.shtml |title=Zamparini s'inventa l'esonero bis |author=Michele Contessa|author2=Carlo Laudisa |pubblisher=La Gazzetta dello Sport|date=8 февруари 2000}}</ref> По една година неактивност, во март 2001 година, тој бил повикан на клупата на {{Fb team (N) Udinese}} да го замени [[Лујџи Де Канио]]:<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/marzo/20/Udinese_scelto_Spalletti_ga_0_0103205783.shtml |title=L'Udinese ha scelto Spalletti|author=Luca Calamai|author2=Sebastiano Vernazza |author3=Massimo Meroi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 март 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/online/campionato/spalletti/spalletti/spalletti.html |title=Udinese, a Spalletti la panchina di De Canio|date=20 март 2001}}</ref> со 10 освоени бода во 11 кола, фриулијанците ја завршиле сезоната на дванаесеттото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0392_01_2001_0166_0043_4201357/ |title=Il Vicenza vince e retrocede |author=Andrea Iolme|publisher=[[La Stampa]]|date=18 јуни 2001|page=33}}</ref> Заменет од [[Рој Хоџсон]] за следната сезона,<ref>{{cite web|url=https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|title=Roy Hodgson nieuwe trainer van Udinese|author=Tim Vandevelde|date=22 јуни 2001|language=nl|accessdate=2025-11-16|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410055110/https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|url-status=dead}}</ref> во декември 2001 година, бил ангажиран од [[УС Анкона|Анкона]]:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/05/la-doppia-sfida-dell-ex-favo.html|title=La doppia sfida dell'ex Favo|author=Massimo Norrito|publisher=[[la Repubblica (quotidiano)|la Repubblica]]|date=5 јануари 2002|page=13}}</ref> со цел да го одведе клубот на безбедно место во [[Серија Б 2001-2002|Серија Б]],<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Ancona_Spalletti_parte_operazione_salvezza_ga_0_0201073014.shtml|title=Ancona-Spalletti: parte l'operazione salvezza|author=Vito Maggio|author2=Mimmo Cugini|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=7 јануари 2002}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |title=L'allenatore - Luciano Spalletti |dead-link=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215230909/http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |archivedate=15 февруари 2016}}</ref> стигајќи дури до осмото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,41/articleid,0281_01_2002_0149_0043_2407143/anews,true/ |title=ATTACCHI SCATENATI: 36 RETI NELL'ULTIMA GIORNATA |publisher=La Stampa|date=3 јуни 2002|page=41}}</ref> Во летото 2002 година, тој се вратил во Удинезе,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/11/Spalletti_firma_Agostinelli_presenta_ga_0_0206114613.shtml|title=Spalletti firma, Agostinelli si presenta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 јуни 2002}}</ref> за да го освои шесттото место во [[Серија А 2002-2003|првенството]] што му овозможило на клубот пласман во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот н УЕФА]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/udineselazio/udineselazio/udineselazio.html|title=Udinese, vittoria e Uefa|date=24 мај 2003}}</ref> Следната сезона, тој повторно се квалификувал со клубот за [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските турнири]], завршувајќи на седмото место во [[Серија А 2003-2004|првенството]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/maggio/17/Gilardino_gioca_poker_col_Trap_ga_10_0405178605.shtml|titolo=Gilardino gioca a poker col Trap|author=Luigi Garlando|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=17 мај 2004}}</ref> Најдобриот резултат постигнат на клупата на фриулијанците, сепак, било четвртото место во [[Серија А 2004-2005|сезоната 2004-2005]],<ref name=":2" /> подвиг што му го овозможил на Удинезе првото историско учество во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/udinesemilan1/udinesemilan1.html|title=L'Udinese pareggia con il Milan e conquista la zona Champions|date=29 мај 2005}}</ref> ===Рома=== [[File:Luciano_Spalletti.JPG|thumb|upright|left|Спалети со {{Fb team (N) Roma}} во втората половина на 2000-тите]] По завршувањето на тригодишниот период со Удинезе,<ref name=":2" /> тој станал тренер на {{Fb team (N) Roma}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Roma/Primo%20piano/2005/giugno/21spalletti.shtml|title=Spalletti: "Roma, ricominciamo"|date=21 јуни 2005}}</ref> Во текот на својата прва сезона тој остварил 11 последователни победи во [[Серија А 2005-2006|првенството]],<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Lazio/Primo_Piano/2006/02_Febbraio/26/lazioroma.shtml|title=Derby alla Roma: record storico|date=26 февруари 2006}}</ref> кое тимот го завршил на петтото место, пред да биде промовиран на второто место по скандалот ''[[Калчополи]]'';<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/05_Maggio/06/totti.shtml|title=Roma, Spalletti: "Totti in campo dal primo minuto"|date=6 мај 2006}}</ref> во [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|Купот на Италија]] ''„џалоросите“'' стигнале до финалето, каде загубиле од {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml |title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi |date=11 мај 2006}}</ref> Откако се квалификувале за [[Суперкуп на Италија 2006|Суперкупот на Италија]], по службеното доделување на титулата во првенството на ''„нероаѕурите“'', римскиот клуб бил поразен со 4-3 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] и покрај водството од 3 гола.<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 август 2006|p=3}}</ref> Во [[ФК Рома сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], тој го предводел тимот од главниот град до првата квалификација во нивната историја за „нокаут фазата“ на Лигата на шампионите,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/05/RomaVal.shtml|title=Roma promossa senza affanno|author=Gaetano De Stefano|date=5 декември 2006}}</ref> каде го елиминирале {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} во осминафиналето со нерешен резултат дома и победа во гости.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-lione/roma-lione/roma-lione.html|title=Fra Roma e Lione pari senza reti, si deciderà tutto al ritorno|date=21 февруари 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/03_Marzo/06/RomaLione.shtml|title=Roma da impazzire, travolto il Lione|author=Antonino Morici|date=6 март 2007}}</ref> Патот на Рома завршил во четвртфиналето, каде била елиминирана од {{Fb team (N) Manchester United}}, претрпувајќи катастрофален пораз од 7-1 во реваншот кој ја поништил нивната тесна победа постигната во првиот натпревар.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/04/11/champions-league-disfatta-roma-umiliazione-all-old.html|title==Champions League|author=Mattia Chiusano|publisher=la Repubblica|date=11 април 2007|page=56}}</ref> Во [[Серија А 2006-2007|првенството]] тимот го освоил второто место, со 22 бода зад Интер:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/04_Aprile/17/vigiliaroma.shtml|title=Spalletti: "Inter il top, noi una buona squadra"|author=Massimo Cecchini|date=17 април 2007}}</ref> сепак, избраниците на Спалети биле единствениот противник способен да се наметне над ''„нероаѕурите“'', поразувајќи ги со 3-1 на [[Сан Сиро|Стадионот „Џузепе Меаца“]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/04_Aprile/18/interroma.shtml|title=Grande Roma a San Siro, l'Inter rinvia la festa|author=Riccardo Pratesi|date=18 април 2007}}</ref> Одмаздата за скудетото и суперкупот против тимот од Милано се случила во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]], каде што тренерот го освоил првиот трофеј во својата кариера:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/05/10/roma-super-inter-choc-totti.html|title=Roma Super|author=Corrado Sannucci|publisher=la Repubblica |date=10 мај 2007|page=58}}</ref> триумфот од 6-2 во првиот натпревар ја запечатил конечната победа, иако Интер остварил пирова победа од само 2-1 во реваншот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/05_Maggio/18/roma_1805.shtml|title=Notte di delirio a Fiumicino|date=18 мај 2007}}</ref> Тосканскиот тренер дополнително го зголемил својот список на почести на почетокот од [[ФК Рома сезона 2007-2008|следната сезона]], освојувајќи го [[Суперкуп на Италија 2007|Суперкупот на Италија]] повторно против Интер.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml |title=La Supercoppa è della Roma|author=Antonino Morici|date=19 август 2007}}</ref> Рома ја минала групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]] пласирајќи се зад Манчестер Јунајтед,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/08/palpitazione-roma-alla-fine-pari.html|title=Palpitazione Roma, alla fine è pari|autore=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=8 ноември 2007|page=52}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/28/vucinic-fa-il-mattatore-kiev-la-roma.html|title=Vucinic fa il mattatore a Kiev |author=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=28 ноември 2007|page=66}}</ref> потоа победувајќи го {{Fb team (N) Real Madrid}} во осминафиналето со двојна победа од 2-1:<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-real-madrid/roma-real-madrid/roma-real-madrid.html|title=Pizarro-Mancini, e la Roma sogna|date=19 февруари 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/real_roma_0503.shtml |title=Una Roma da impazzire, Real k.o. al Bernabeu (1-2)|author=Riccardo Pratesi |date=5 март 2008}}</ref> елиминацијата повторно дошла во четвртфиналето, пак од Јунајтед.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-manchester/gara-olimpico/gara-olimpico.html|title=Roma, l'Olimpico è stregato|date=1 април 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/champions_league/manchester-roma/roma-fuori/roma-fuori.html|title=La Roma saluta la Champions, giallorossi fuori ma con onore|date=9 април 2008}}</ref> На фронтот [[Серија А 2007-2008|првенство]], по почетното водство, ''„џалоросите“'' биле претекнати од Интер, завршувајќи на второто место.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Catania/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/cataniaroma.shtml|title=Roma, illusione scudetto|author=Stefano Cantalupi|date=18 мај 2008}}</ref> Заостанувајќи три бода на табелата на крајот од првенството,<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/19/Rossi_Campionato_falsato__ga_10_080519065.shtml |title=De Rossi: «Campionato falsato»|author=Alessandro Catapano|author2=Massimo Cecchini |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 мај 2008}}</ref> римскиот тим морал да се задоволи повторно со освојувањето на [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|Купот на Италија]], уште еднаш на сметка на ''„нероаѕурите“''.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa, "rivincita" della Roma sull'Inter |date=24 мај 2008}}</ref> Далеку поразочарувачка од претходните била сезоната [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]], која исто така, започнала со натпревар против тимот од Милано во [[Суперкуп на Италија 2008|Суперкупот на Италија]], загубен на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]]:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa|author=Antonino Morici|date=24 август 2008}}</ref> исклучен од трката за титулата уште на есен поради кризата со резултатите,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/04/spalletti-batti-un-colpo-solo-cosi-la.html|title=Spalletti, batti un colpo: solo così la Roma può ripartire|author=Fabrizio Bocca|publisher=la Repubblica|date=4 novembre 2008|p=19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|title=Rossella Sensi: "Usciremo dalla crisi"|date=12 ноември 2008|access-date=14 декември 2020|date-archive=7 април 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407195605/https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|dead-link=yes}}</ref> римскиот тим успеал да се опорави од тешкиот почеток со пласман во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web |url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d4-0e70932c7763-b69209a604eb-1000/ |title=Spalletti elogia la Roma: "Grande risultato"|author=Marco Calabresi|date=10 декември 2008}}</ref> Сепак во таа рунда, пеналите уште еднаш биле кобни по играчите на Спалети кои на тој начин биле поразени од {{Fb team (N) Arsenal}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Italia_Inghilterra/Primo_Piano/2009/02/24/ArsenalRoma.shtml |title=Van Persie lancia l'Arsenal|author=Stefano Cantalupi|date=24 февруари 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2009/03/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-arsenal/diretta-roma-arsenal/diretta-roma-arsenal.html|titlе=La Roma beffata ai calci di rigore |author=Luigi Panella|date=11 март 2009}}</ref> Конечно ''„џалоросите“'' го завршиле [[Серија А 2008-2009|првенството]] на шесттото место, обезбедувајќи квалификација само за прелиминарните рунди на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|УЕФА Лига Европа]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/31-05-2009/torino-retrocede-b-50472261290.shtml|title=Il Torino retrocede in B, Totti aggancia Boniperti|author=Livia Taglioli|date=31 мај 2009}}</ref> Откако го предводел тимот до плсаман во групната фаза од гореспоменатото натпреварување,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/07/31/totti-scaccia-le-paure-della-roma-gent.html|title=Totti scaccia le paure della Roma|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=31 јули 2009|p=53}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/07/totti-avvia-la-festa-la-roma-esagera.html|title=Totti avvia la festa, la Roma esagera|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=7 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/21/la-solita-roma-senza-difesa-gol-di.html|title=La solita Roma senza difesa|author=Francesca Ferrazza |publisher=la Repubblica|date=21 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/28/roma-troppo-facile-passano-anche-lazio-genoa.html|title=Roma, troppo facile. Passano anche Lazio e Genoa |publisher=la Repubblica|date=28 август 2009|page=65}}</ref> на 1 септември 2009 година, Спалети поднел оставка поради несогласувања со клубот и поразите претрпени во првите кола од [[Серија А 2009-2010|првенството]].<ref>{{cite web |URL=https://www.romatoday.it/sport/spalletti-dimissioni-o-esonero-notizie-aggiornamenti-incontro-sensi.html |title=Spalletti dà l'addio: già oggi l'accordo con Ranieri?|author=Carlo Testimonia |date=1 септември 2009}}</ref> На негово место како нов тренер на Рома бил избран, [[Клаудио Раниери]].<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2009/09/01/intervista_esclusiva_spalletti_dimissioni_roma.html |title=Spalletti si confessa: perché ho lasciato la Roma|date=1 септември 2009|dead-link=yes}}</ref> ===Зенит Санкт Петербург=== [[File:Luciano Spalletti 2012 (cropped).jpg|thumb|Спалети со {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} во 2012]] На 11 декември 2009 година, било официјализирано неговото потпишување со [[Русија|рускиот]] клуб {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2009/12/sport/calcio/calciomercato/spalletti-russia/spalletti-di-nuovo-in-panca/spalletti-di-nuovo-in-panca.html|title=Spalletti, "disoccupato" solo per tre mesi|author=Francesca Ferrazza|date=11 декември 2009|access-date=13 декември 2009}}</ref> На 16 мај 2010 година, тој го освоил [[Фудбалски куп на Русија 2008-2009|Купот на Русија]]<ref>{{cite web|url=http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|titolo=Italian Spalletti leads Zenit to Russian Cup win|language=en|date=16 мај 2010 |dead-link=yes |access-date=16 мај 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519132543/http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|archive-date=19 мај 2010}}</ref> додека, на 14 ноември, тој го освоил [[Премиер лига на Русија 2010|руското првенство]], на две кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|title=Festa Spalletti: è campione di Russia con lo Zenit|date=14 декември 2010|dead-url=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215443/http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|archive-date=4 март 2016}}</ref> На 6 март 2011 година, тој исто така, го освоил и [[Суперкуп на Русија 2011|Суперкупот на Русија]], комплетирајќи ги сите национални трофеи во земјата.<ref>{{cite web|url=https://it.eurosport.yahoo.com/ticker/hub/calcio/index.html?item=2693641|title=Calcio, Supercoppa russa: Zenit-Cska Mosca 1-0|date=6 март 2011}}</ref> По постигнатите резултати, во февруари 2012 година тој го преформулирал договорот со Зенит, преземајќи вистинска улога на „менаџер“ во рамките на клубот.<ref>{{cite web|url=http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|titolo=Luciano Spalletti signs contract extension with Zenit|language=en|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211202759/http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|archivedate=11 февруари 2012}}</ref> На 28 април, тој ја освоил својата втора титула во [[Премиер лига на Русија 2011-2012|рускиот шампионат]] на три кола до крајот.<ref>{{Cite web|author=Lorenzo Nicolini|url=https://www.today.it/sport/zenit-san-pietroburgo-campione-russia-2012.html|title=Russia, Spalletti ancora Zar: lo Zenit è campione|date=29 април 2012}}</ref> Сепак, во [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|Купот на Русија]], нивниот пат завршил во четвртфиналето каде испаднале од {{Fb team (N) Dynamo Moscow}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/notizie/russia-spalletti-fuori-dalla-coppa/294044|title=Russia: Spalletti fuori dalla coppa|date=22 март 2012}}</ref> Во сезоната [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]], тие завршиле втори во [[Премиер лига на Русија 2012-2013|Премиер лигата на Русија]], со два бода зад шампионот {{Fb team (N) CSKA Moscow}}; сепак, на крајот се испоставило дека на Зенит ќе му недостасуваат бодовите од натпреварот загубен службено против Динамо Москва, поради нередите предизвикани од неговите навивачи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/11/22/news/incidenti_a_mosca_zenit_sconfitto_0-3_a_tavolino-47188333/|title=Incidenti a Mosca, Zenit sconfitto 0-3 a tavolino|date=22 ноември 2012}}</ref> На 10 март 2014 година, по разочарувачкиот почеток на сезоната, тој бил отпуштен.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2014/03/11/news/zenit_esonera_spalletti-80709561|title=Russia: lo Zenit esonera Spalletti|date=11 март 2014}}</ref> ===Враќање во Рома=== На 14 јануари 2016 година, Рома го објавила враќањето на Спалети на својата клупа,<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2016/01/luciano-spalletti-torna-alla-guida-della-roma|title=Luciano Spalletti torna alla guida della Roma|date=14 јануари 2016}}</ref> заменувајќи го отпуштениот [[Руди Гарсија]].<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/pallotta-possiamo-vincere-con-spalletti-roma-c-e-chi-rifiuta-di--944231|title=Pallotta: 'Possiamo vincere con Spalletti'. Roma, c'è chi rifiuta di indossare i Gps|date=14 јануари 2016}}</ref> Во втората половина од сезоната, тосканскиот тренер ги водел ''„џалоросите“'' до 46 освоени бода (скор од 14 победи, 4 нерешени и еден пораз); на крајот од [[Серија А 2015-2016|првенството]] ова бил најдобриот просек на бодови/натпревар меѓу сите тренери во Серија А: 2,42 наспроти 2,39 на [[Масимилијано Алегри]] (кој со својот Јувентус го освоил првенството). Тимот од главниот град на крајот од првенството го освоил третото место на табелата со 80 бодови,<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/roma-spalletti-fatto-il-nostro-dovere-complimenti-al-napoli-_1098348-201602a.shtml|title=Roma, Spalletti: "Fatto il nostro dovere, complimenti al Napoli"|access-date=16 мај 2016}}</ref> со што избориле пласман во [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017#Квалификации|квалификациите за Лигата на шампиони]]; во истото натпреварување, но во [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|тековната сезона]], Рома била елиминирана во осминафиналето од подоцнежниот европски шампион, Реал Мадрид.<ref>{{Cite web|url=https://www.forzaroma.info/news-as-roma/champions-roma-eliminata-dal-real-quante-occasioni-sprecate-foto/|title=Champions: Roma eliminata dal Real, ma quante occasioni sprecate – FOTO|author=Marco Cantagalli|date=8 март 2016|access-date=31 јануари 2017}}</ref> Сепак, почнувајќи од почетокот на февруари, голем дел од навивачите на Рома застанале на страната против тренерот поради низа расправии меѓу него и капитенот на тимот, [[Франческо Тоти]], предизвикани од недостатокот на минутажа што му била доделена, а исто така и поради физички проблеми и некои изјави дадени од вториот.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/04/17/news/roma_totti_e_ancora_determinante_ma_spalletti_non_ci_sta-137827259/|title=Roma, Totti è ancora determinante: ma Spalletti non ci sta. Alta tensione e lite tra i due|date=17 април 2016}}</ref><ref>{{Cite web|author=Marco Beltrami|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/cosa-e-successo-tra-totti-e-spalletti-storia-di-un-rapporto-difficile/|title=Cosa è successo tra Totti e Spalletti, storia di un rapporto difficile|date=16 ноември 2020|access-date=31 март 2021}}</ref> Следната сезона започнала за Рома на Спалети со неуспехот тимот да се квалификува во групната фаза од Лигата на шампионите, откако биле елиминирани од {{Fb team (N) Porto}} во плејофот; првиот натпревар завршил со резултат 1-1, но катастрофалниот пораз од 0-3 во реваншот во Рим му пресудил на тимот на Спалети.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2016/08/23/news/roma_battuta_dal_porto-146511389/ |title=Roma-Porto 0-3: disastro giallorosso, addio Champions |date=23 август 2016|access-date=16 февруари 2018}}</ref> Во [[УЕФА Лига Европа 2016-2017|УЕФА Лига Европа]], Рома испаднала во осминафиналето од Олимпик Лион, додека во [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Купот на Италија]] била елиминирани од Лацио во полуфиналето. Во [[Серија А 2016-2017|првенството]] по спектакуларниот дуел со {{Fb team (N) Napoli}}, избраниците на Спалети успеале да го освојат второто место зад {{Fb team (N) Juventus}}, а исто така ги постигнале рекордите за најмногу освоени бодови (87) и најмногу постигнати голови во една сезона на ФК Рома (90), со што Спалети надминал големи тренери од минатото на ''„џалоросите“'', како што се [[Нилс Лидхолм]] и [[Фабио Капело]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2017/05/15/news/roma_spalletti_numeri_totti_futuro-165535491/|title=Roma, Spalletti numeri da record: superati Capello e Liedholm. Ma il futuro è ancora incerto||date=15 мај 2017|access-date=16 февруари 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/roma-campionato-storico-e-record-di-punti-e-goal-realizzati/1iixiqsiclkt91jp8cj07i27h6|title=Roma, campionato 'storico': è record di punti e goal realizzati|access-date=16 февруари 2018}}</ref> На 30 мај 2017 година, тој ја напуштил Рома и бил заменет од [[Еузебио Ди Франческо]].<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/05/si-chiude-il-rapporto-di-lavoro-tra-as-roma-e-luciano-spalletti|title=Si chiude il rapporto di lavoro tra AS Roma e Luciano Spalletti|date=30 мај 2017}}</ref> ===Интер=== [[Податотека:Luciano Spalletti Inter.jpg|thumb|left|Спалети со {{Fb team (N) Inter}} во 2018]] На 9 јуни 2017 година, тој бил официјално претставен како нов тренер на Интер.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|title=Luciano Spalletti è il nuovo allenatore dell'Inter|date=9 јуни 2017|access-date=9 јуни 2017|archive-date=29 јуни 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629063722/https://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2017/06/09/news/spalletti_allenatore_inter-167685070/|title=Inter, ufficiale: Spalletti è il nuovo allenatore|author=Tiziana Cairati|date=9 јуни 2017}}</ref> Во [[Серија А 2017-2018|првенството]] тимот на ''„нероаѕурите“'' забележал одличен почеток,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/10/25/inter-implacabile-e-affannata-una-notte-da-leader-per-spalletti38.html|title=Inter implacabile e affannata una notte da leader per Spalletti|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=25 октомври 2017|page=38}}</ref> толку многу што на почетокот на декември се нашол сам на врвот на табелата и бил сè уште непоразен.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/12/04/lo-scatto-dellinter-con-perisic-che-preferi-spalletti-a-mou40.html|title=Lo scatto dell'Inter con Perisic che preferì Spalletti a Mou|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=4 dicembre 2017|page=40}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|title=Spalletti: "In testa non c'è spazio per rifiatare, restiamo svegli"|date=15 dicembre 2017|access-date=28 април 2018|archive-date=28 април 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428141804/http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|dead-link=yes}}</ref> Сепак, со доаѓањето на зимата, перформансите на тимот претрпеле нагло опаѓање, што предизвикало тие да се лизнат од врвните позиции.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/02/04/news/inter_la_crisi_d_inverno_colpisce_anche_spalletti-188032855/|title=Inter, la "crisi d'inverno" colpisce anche Spalletti|author=Tiziana Cairati|date=4 февруари 2018}}</ref> Четвртото место, последната можна позиција и минималната зацртана [[ФК Интер сезона 2017-2018|сезонска]] цел, била постигната во последното коло, со победата над {{Fb team (N) Lazio}} со 2-3 на гостински терен со што истиот противник бил престигнат на табелата благодарение на подобриот оглед во директните средби:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref> за Интер, ова било нивно враќање во најсилното европско континентално натпреварување по седум години.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/05/20/news/lazio-inter_2-3_rimonta_nel_finale_nerazzurri_in_champions-196933076/|title=Lazio-Inter 2-3: Vecino chiude la rimonta nel finale, nerazzurri in Champions|author=Antonio Farinola|date=20 мај 2018}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|Купот на Италија]], патувањето на ''„нероаѕурите“'' завршило во четвртфиналето со пораз во [[Дерби дела Мадонина|Миланското дерби]] против {{Fb team (N) Milan}}.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Milan/27-12-2017/milan-inter-1-0-cutrone-supplementare-decide-derby-240505807004.shtml|title=Milan-Inter 1-0, Cutrone nel supplementare decide il derby|author=Valerio Clari|date=27 декември 2017}}</ref> Во [[ФК Интер сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] тимот имал лош старт,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/27-08-2018/inter-spalletti-come-de-boer-peggio-solo-radice-290504699835.shtml|title=Inter, Spalletti eguaglia De Boer: peggio solo 35 anni fa|author=Daniele Polidoro|date=27 август 2018}}</ref> пред да постигне серија последователни победи што го вратиле во горните ешалони на табелата;<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2018/11/03/news/inter_genoa_partita_gagliardini_politano-210696305/|title=Inter-Genoa 5-0: show nerazzurro con Gagliardini, Politano, Joao Mario e Nainggolan|date=3 ноември 2018}}</ref> на крајот од првата половина од сезоната, Интер бил трет.<ref>{{cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/notizie/empoli-inter-0-1-keita-fa-l-icardi-un-colpo-biliardo-db1db3ea-0b72-11e9-aa07-eb4c2c5595dd.shtml|title=Empoli-Inter 0-1, Keita blinda il terzo posto|author=Guido De Carolis|date=29 декември 2018}}</ref> Сепак, ''„нероаѕурите“'' доживеале уште еден пад во формата во текот на зимските месеци, но останале во конкуренција за квалификација во најсилното натпреварување на континентот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/17-03-2019/milan-inter-2-3-nerazzurri-vincono-derby-contro-sorpassano-3202284149975.shtml|title=Milan-Inter 2-3: i nerazzurri vincono il derby e contro-sorpassano|author=Alessandra Gozzini|date=17 март 2019}}</ref> Уште еднаш, потребно било да се стигне до последното коло за математички целта да биде остварена: победата од 2-1 на домашен терен против Емполи му овозможила на Интер да го потврди четвртото место од претходната година и да се врати во [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/26-05-2019/pazza-inter-ma-fine-keita-ninja-portano-champions-empoli-b-3301960042956.shtml|title=Pazza Inter, ma alla fine Keita e il Ninja la portano in Champions: Empoli in B|author=Valerio Clari|date=26 мај 2019}}</ref> Во тековната сезона, Интер бил елиминиран уште во групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|Лигата на шампионите]]<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Inter/11-12-2018/inter-psv-1-1-gol-lozano-icardi-nerazzurri-europa-league-3101171061589.shtml|title=Inter-Psv 1-1: gol di Lozano e Icardi, nerazzurri in Europa League|author=Valerio Clari|date=11 декември 2018}}</ref> селејќи се во [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|Лига Европа]], каде пак биле елиминирани од [[Ајнтрахт Франкфурт]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2019/03/14/news/europa_league_inter-salisburgo-221577559/|title=Inter-Eintracht 0-1, nerazzurri fuori dall'Europa League|author=Diego Costa|date=14 март 2019}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|Купот на Италија]] патувањето било прекинато против Лацио во четвртфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/01/31/news/coppa_italia_inter_lazio_quarti_di_finale-217967959/?refresh_ce|title=Coppa Italia, Inter-Lazio 4-5 ai rigori: biancocelesti in semifinale|author=Diego Costa|date=31 јануари 2019}}</ref> На крајот од првенството, и покрај тоа што ја постигнал минималната сезонска цел, тој не бил повторно потврден од клубот од Милано.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|title=Nota del Club in merito al ruolo di allenatore della Prima Squadra|date=30 maggio 2019|access-date=30 мај 2019|archive-date=30 мај 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530083930/https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|dead-link=yes}}</ref> ===Наполи=== {{Цитат 2|Силни луѓе, силни судбини, слаби луѓе, слаби судбини. Нема друго објаснување.|Лучано Спалети<ref>{{cite web|https://www.rainews.it/tgr/campania/articoli/2023/04/spalletti-uomini-forti-destini-forti-b77a3c42-fc12-4b81-9652-d3cf223ab64e.html|title=Spalletti, uomini forti destini forti|date=4 мај 2023}}</ref>}} По двегодишна пауза, тој бил назначен за нов тренер на Наполи на 29 мај 2021 година.<ref>{{cite web|url=https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|title=De Laurentiis: Benvenuto Luciano Spalletti, insieme faremo un gran lavoro|date=29 maggio 2021|access-date=30 мај 2021|archive-date=1 јуни 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601175538/https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|dead-link=yes}}</ref> Дебитирал на клупата на ''„партенопеите“'' на 22 август, победувајќи ја со 2-0 Венеција во првото коло од [[Серија А 2021-2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/22-08-2021/osimhen-espulso-rigore-sbagliato-ma-napoli-piu-forte-2-0-venezia-420650846961.shtml|title=Osimhen espulso e un rigore sbagliato, ma il Napoli è più forte: 2-0 al Venezia|date=22 август 2021}}</ref> На 23 септември, победувајќи ја Сампдорија со 4-0 на гостински терен, тој станал првиот тренер кој ги добил своите први пет првенствени натпревари во дебитантската сезона како тренер на Наполи, рекорд што претходно го држел [[Рафаел Бенитес]], кој ги добил првите четири натпревари во [[Серија А 2013-2014|сезоната 2013-2014]].<ref>{{cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/record-per-spalletti-col-napoli-e-il-primo-a-vincere-tutte-le-prime-cinque-partite-1587732|title=Record per Spalletti col Napoli: è il primo a vincere tutte le prime cinque partite|date=23 септември 2021|access-date=23 септември 2021}}</ref> Наполи под водството на Спалети го завршил првенството на третото место, со што се избориле за враќање во Лигата на шампионите по две години отсуство.<ref>{{Cite web|url=https://napoli.repubblica.it/sport/2022/05/02/news/il_napoli_torna_in_champions-347748436/|title=Il Napoli torna in Champions|date=2 мај 2022}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|Купот на Италија]] биле елиминирани во осминафиналето од {{Fb team (N) Fiorentina}} (2-5),<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/13-01-2022/coppa-italia-napoli-fiorentina-2-4-gol-vlahovic-mertens-biraghi-petagna-venuti-piatek-430899753267.shtml|title=Il Napoli rimonta in 9 al 95', poi ai supplementari è solo Viola. E Piatek segna subito|date=13 јануари 2022}}</ref> додека во Лига Европа настапот им завршил во првата рунда од нокаут фазата, после поразот од {{Fb team (N) Barcelona}} на [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|стадионот „Марадона“]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/24-02-2022/napoli-barcellona-2-4-catalani-ottavi-europa-league-4301588825714.shtml|title=Troppo Barça per il Napoli: vince 4-2 al Maradona e passa agli ottavi|date=24 февруари 2022}}</ref> Сезоната [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] започнала со победа, откако во првото коло на [[Серија А 2022-2023|Серија А]] била совладана {{Fb team (N) Verona}} во гости со 2-5.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Verona/15-08-2022/verona-napoli-2-5-show-azzurro-brilla-stella-kvaratskhelia-4401891810560.shtml|title=Napoli, è subito show: cinquina al Verona, brilla la stella di Kvaratskhelia|date=15 август 2022}}</ref> На 4 октомври 2019 година, со победата над {{Fb team (N) Ajax}} на [[Јохан Кројф Арена]] со 6-1, Спалети ја остварил најголемата победа на Наполи во меѓународните натпреварувања (изедначена со онаа Наполи-[[ФК Влазнија Скадар|Влазнија]] 5-0 во [[Куп на УЕФА 2008-2009|Купот на УЕФА 2008-2009]]), како и нивната најголема победа на гостински терен во нивната клупска историја.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/04-10-2022/ajax-napoli-1-6-doppietta-raspadori-lorenzo-zielinski-kvara-simeone-450484915452.shtml|title=Anche in Champions il Napoli è una meraviglia: va sotto ma poi ne segna 6 all'Ajax!|date=4 октомври 2022}}</ref> Единаесет дена подоцна, со тесната победа над Рома (0-1), Спалети го изедначил најголемиот број на последователни добиени натпревари на Наполи помеѓу првенството и куповите (11), рекорд поставен од поранешниот тренер [[Отавио Бјанки]] во [[ФК Наполи сезона 1986-1987|сезоната 1986-1987]], годината во која Наполи го освоил своето прво [[Скудето]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2022/10/24/news/spalletti_napoli_marcia_da_record-371470551/|title=Napoli, Spalletti e una marcia da record: 11 vittorie di fila, come nell'anno del primo scudetto|date=24 октомври 2022}}</ref> Овој рекорд бил надминат на 26 октомври, благодарение на успехот со 3-0 над {{Fb team (N) Rangers}} во групната фаза на Лигата на шампионите.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/26-10-2022/napoli-rangers-3-0-doppietta-simeone-ostigard-450824821020.shtml|title=Il Napoli è sempre uno spettacolo: 3-0 ai Rangers. Ma per il primo posto...|date=26 октомври 2022}}</ref> Серијата позитивни резултати (17) била прекината на 1 ноември, за време на натпреварот против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], кој завршил со резултат од 2-0 во корист на Англичаните, но кој немал никакво влијание врз пласманот во групата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/01-11-2022/champions-liverpool-napoli-2-0-spalletti-primo-girone-450914221532.shtml|title=Napoli, ko che non fa male: il Liverpool ne segna due nel finale, ma Spalletti è primo|date=1 ноември 2022}}</ref> На 12 ноември, благодарение на победата од 3-2 на домашен терен против Удинезе, тие стигнале до единаесет последователни победи во Серија А, надминувајќи го клупскиот рекорд поставен во [[Серија А 2017-2018|сезоната 2017-2018]] кога клубот бил предводен од [[Маурицио Сари]] (10).<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/12-11-2022/napoli-udinese-3-2-decidono-gol-osimhen-zielinski-ed-elmas-4501081406591.shtml|title=Il Napoli è irresistibile: 11 vittorie consecutive. Ma che paura nel finale con l'Udinese|date=12 ноември 2022}}</ref> Првиот пораз во лигата дошол на 4 јануари 2023 година против Интер, кој го добил натпреварот со 1-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/04-01-2023/inter-napoli-1-0-gol-dzeko-4501815529883.shtml|title=Dzeko, capocciata al Napoli. L'Inter riapre la corsa scudetto|date=4 јануари 2023}}</ref> На 13 јануари, тимот на Спалети го победил Јувентус со 5-1; последниот пат, кога ''„партенопеите“'' постигнале пет гола против тимот од Торино било во 1990 година, за време на натпреварот од [[Суперкуп на Италија 1990|Суперкупот на Италија]], кој завршил со истиот резултат.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/13-01-2023/napoli-juve-5-1-osimhen-2-kvaratskhelia-maria-rrahmani-elmas-4501949709248.shtml|title=Kvara e Osimhen schiantano la Juve. Il Napoli vola a +10 e spacca il campionato|date=13 јануари 2023}}</ref> Сепак, само пет дена подоцна, Наполи шокантно бил елиминиран од [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|Купот на Италија]] од страна на {{Fb team (N) Cremonese}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/17-01-2023/coppa-italia-napoli-cremonese-finisce-rigori-4502012995473.shtml|title=Clamoroso al Maradona: il Napoli piange, Cremonese avanti ai rigori. Ballardini, che prima!|date=17 јануари 2023}}</ref> На 21 јануари, благодарение на победата на гости против {{Fb team (N) Salernitana}} (0-2), тој станал тренерот со најмногу добиени натпревари во историјата на Серија А (276) во ерата на три бода за победа.<ref name="recordvittorie">{{Cite web|url=https://www.calcioinpillole.com/napoli-arriva-un-grande-record-per-luciano-spalletti-il-dato/|title=Napoli, Luciano Spalletti conquista un grande primato: il dato|date=21 јануари 2023}}</ref> На 17 февруари, за време на победата од 0-2 на гости кај {{Fb team (N) Sassuolo}},<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmattino.it/sport/sscnapoli/sassuolo_napoli_0_2_diretta_risultato_gol-7236809.html|title=Sassuolo-Napoli 0-2: dominio anche a Reggio Emilia, si vola a + 18|date=17 февруари 2023}}</ref> го достигнал 1000-тиот натпревар кој го водел од клупата во кариерата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/storie/17-02-2023/spalletti-1000-panchine-allenatore-empoli-napoli-460271531210/|title=Dall'Empoli al Napoli passando per Inter e Roma: Spalletti diventa mister 1000 panchine|date=17 февруари 2023}}</ref> На 15 март, благодарение на победата од 3-0 на домашен терен над Ајнтрахт Франкфурт (вкупен резултат 5-0), Наполи се пласирал во четвртфиналето на Лигата на шампионите, подвиг што никогаш претходно клубот не го остварил.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/15-03-2023/champions-league-napoli-eintracht-3-0-doppietta-osimhen-rigore-zielinski-460684672680.shtml|title=Il Napoli si diverte, Osimhen di più: comodo tris all'Eintracht, Spalletti ai quarti|date=15 март 2023}}</ref> Европската кампања завршила во четвртфиналето, каде што Милан ги совладал ''„аѕурите“'' со вкупен резултат 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/18-04-2023/napoli-milan-1-1-gol-giroud-osimhen-rossoneri-semifinale-champions-4601192233349.shtml|title=Delirio Milan: fa 1-1 a Napoli e vola in semifinale di Champions!|date=18 април 2023}}</ref> На 4 мај, благодарение на ремито во гости против Удинезе (1-1), тој го освоил своето прво скудето во кариерата на дури пет кола пред крајот,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/04-05-2023/scudetto-napoli-campione-d-italia-la-terza-volta-4601354295987.shtml|title=Napoli, finalmente festa: campione d'Italia per la terza volta!|date=4 мај 2023}}</ref> станувајќи најстариот тренер кој ја освоил титулата, со 64 години и 58 дена;<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://gianlucadimarzio.com/it/napoli-spalletti-record-scudetto-serie-a-news-2023|title=Napoli, Luciano Spalletti è l'allenatore più anziano di sempre a vincere lo Scudetto|date=5 мај 2023}}</ref> за ''„партенопеите“'', ова било трето Скудето во нивната клупска историја, 33 години по [[Серија А 1989-1990|претходното]].<ref>{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/speciale-scudetto/notizie/napoli-scudetto-campione-italia-2023-7b109ff8-e66f-11ed-9136-d5229c509a57.shtml|title=Il Napoli ha vinto lo scudetto: è Campione d’Italia 33 anni dopo Maradona. De Laurentiis: «Vittoria assieme»|date=4 мај 2023}}</ref> На крајот од сезоната, Спалети ја освоил наградата за [[Серија А награди#Најдобар тренер|најдобар тренер во Серија А]].<ref>{{Cite web|url=https://www.legaseriea.it/it/media/serie-a/serieas.hiwaymedia.it/media/serie-a/il-coach-of-the-season-2022-2023|title=IL COACH OF THE SEASON 2022/2023|access-date=01 giugno 2023|dead-link=yes}}</ref> По завршувањето на победничката сезоната во Серија А, тренерот ја објавил својата одлука да не ја продолжи својата авантура со Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/napoli/2023/05/29-108347676/napoli_spalletti_sono_stanco_mi_fermo_un_anno_e_non_cambio_idea_|title=Napoli, Spalletti lascia: "Sono stanco, mi fermo un anno" e svela il motivo|date=29 мај 2023}}</ref> ===Италија=== [[File:Norway Italy - June 2025 A 44.jpg|thumb|Спалети (десно) како селектор на {{NazNB|FUrep|ITA}} во 2025, заедно со шефот на делегацијата [[Џанлујџи Буфон]] и својот асистент [[Марко Доменикини]]]] На 18 август 2023 година, тој бил официјално назначен за нов селектор на [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската фудбалска репрезентација]] почнувајќи од 1 септември, заменувајќи го [[Роберто Манчини]] кој поднел оставка.<ref>{{Cite web|url=https://figc.it/it/nazionali/news/luciano-spalletti-%C3%A8-il-nuovo-commissario-tecnico-della-nazionale-gravina-il-suo-entusiasmo-e-la-sua-competenza-saranno-fondamentali/|title=Luciano Spalletti è il nuovo Commissario Tecnico della Nazionale. Gravina: "Il suo entusiasmo e la sua competenza saranno fondamentali"|date=18 август 2023}}</ref> Своето деби на клупата го имал на 9 септември, во ремито 1-1 против {{NazNB|FUrep|MKD}}, во натпревар од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/09-09-2023/macedonia-italia-1-1-gol-di-immobile-e-bardhi.shtml|title=Macedonia ancora indigesta, l'Italia pareggia 1-1 e Spalletti si gioca tutto a Milano|date=9 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 12 септември, дошла првата победа како селектор на ''„аѕурите“'', на Сан Сиро против {{NazNB|FUrep|UKR}} со 2-1.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/12-09-2023/italia-ucraina-2-1-doppietta-frattesi-spalletti-prima-vittoria.shtml|title=L'Italia batte l'Ucraina con super Frattesi: prima gioia azzurra per Spalletti|date=12 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 20 ноември, благодарение на ремито на гостински терен во реваншот против Украина (0-0), Спалети успеал да и обезбеди квалификација на Италија за Европското првенство во [[Германија]].<ref>{{cite web |url=https://www.adnkronos.com/sport/diretta-ucraina-italia-match-decisivo-per-euro-2024_5LugdDGkAkUy0xCZV58Pwr|title=Ucraina-Italia 0-0, Nazionale di Spalletti qualificata a Euro 2024|date=20 ноември 2023|access-date=21 ноември 2023}}</ref> Европското првенство, сепак, се покажало како разочарувачко: откако избраниците на Спалети едвај ја поминале [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групната фаза]], победувајќи ја {{NazNB|FUrep|ALB}} со 2-1,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/15-06-2024/italia-albania-bastoni-barella-bajrami-partita-europei-2024.shtml|title=Bajrami ci spaventa, poi Bastoni e Barella ribaltano l'Albania. Italia, è un bell'esordio|date=15 јуни 2024}}</ref> губејќи со 0-1 против {{NazNB|FUrep|ESP}}<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/20-06-2024/spagna-italia-autogol-calafiori-europei-2024.shtml|title=Italia, che lezione dalla Spagna: la Roja domina per 94', Azzurri k.o. per un autogol di Calafiori|date=20 јуни 2024}}</ref> и играјќи нерешено 1-1 со израмнувачки погодок во последните минути против {{NazNB|FUrep|HRV}},<ref>{{Cite web|url=https://tg24.sky.it/sport/2024/06/24/italia-croazia-europei-risultato-gol|title=Euro 2024, Italia-Croazia 1-1: segna Zaccagni, azzurri conquistano ottavi al 98'. VIDEO|date=24 јуни 2024}}</ref> турнирот за италијанците завршил во осминафиналето елиминирани од {{NazNB|FUrep|SUI}}, која победила со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/29-06-2024/svizzera-italia-2-0-gol-di-freuler-e-vargas-spalletti-fuori-dall-europeo.shtml|title=L'Italia perde la faccia! La Svizzera passeggia e vince 2-0, Azzurri fuori dall'Europeo|date=29 јуни 2024}}</ref> Во [[УЕФА Лига на нации 2024-2025|2024-2025]] изданието на [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]], Италија ја завршила групата на второто место, зад {{NazNB|FUrep|FRA}}, но потоа била елиминирана од натпреварувањето во четвртфиналето од {{NazNB|FUrep|GER}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/03/23/nations-league-germania-italia-3-3-azzurri-eliminati_0faa26aa-7188-49e6-ac28-bc6f7a8e0e77.html|title=Nations League: Germania-Italia 3-3, azzurri eliminati|access-date=2025-06-08}}</ref> Во последователните [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА)|квалификации]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] ''„аѕурите“'' биле сместени во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И]], заедно со {{NazNB|FUrep|NOR}}, {{NazNB|FUrep|ISR}}, {{NazNB|FUrep|EST}} и {{NazNB|FUrep|MDA}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.olympics.com/it/notizie/italia-qualificazioni-mondiali-calcio-2026-programma-calendario-avversarie-dove-vedere|title=Italia alle qualificazioni dei Mondiali di calcio 2026: programma, calendario, avversarie}}</ref> Италија го загубила својот прв квалификациски натпревар со 3-0 од Норвешка во [[Осло]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/qualificazioni-mondiali-2026/norvegia-italia-3-0-esordio-da-incubo-crollo-oslo_99278432-202502k.shtml|title=Qualificazioni Mondiali, Norvegia-Italia 3-0: esordio da incubo per gli Azzurri, crollo totale a Oslo}}</ref> Два дена по поразот, на 8 јуни 2025 година, самиот Спалети на прес-конференција објавил дека ќе биде отпуштен по крајот на следниот натпревар против Молдавија,<ref>{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/italia-moldova-sarà-lultima-partita-da-ct-della-nazionale-di-luciano-spalletti-voglio-chiudere-con-una-vittoria/|title=Italia-Moldova sarà l'ultima partita da Ct della Nazionale di Luciano Spalletti: "Voglio chiudere con una vittoria"|date=2025-06-08|access-date=2025-06-08}}</ref> добиен со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/maratona/2025/06/calcio-qualificazioni-mondiali-2026-italia-moldavia-ultima-spalletti-diretta-rai1-e-streaming-rainews-it-highlights-gol-cronaca-testuale-cadb3dc6-8d63-44bf-a1e8-824a7c64a11f.html|title=L'Italia batte 2 a 0 la Moldavia, congedo triste per Spalletti|date=2025-06-09|access-date=2025-06-13}}</ref> Тосканскиот тренер го завршил своето селекторско искуство на чело на националниот тим по 24 натпревари, со резултат од 12 победи, 6 нерешени и 6 порази.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/italia-si-chiude-l-era-spalletti-da-skopje-a-oslo-storia-di-un-amore-mai-nato_99355602-202502k.shtml|title=Italia, si chiude l'era Spalletti: da Skopje a Oslo, storia di un amore mai nato|date=8 јуни 2025|access-date=9 јуни 2025}}</ref> === Јувентус === По отпуштањето на [[Игор Тудор]], на 30 октомври 2025 година, тој станал нов тренер на Јувентус, потпишувајќи договор со важност до крајот на [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сезоната]].<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2025/10/31/news/spalletti_juventus_ufficiale-424949566/|title=Spalletti e la Juventus ripartono insieme: “Scriviamo la storia”|date=31 октомври 2025|access-date=31 октомври 2025}}</ref> Неговото деби на клупата на ''„бјанконерите“'' дошло два дена подоцна, во натпреварот од [[Серија А 2025-2026|првенството]] добиен со 1-2 во гости против Кремонезе.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-11-2025/cremonese-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Kostic e Cambiaso lanciano la Juve di Spalletti, alla Cremonese non basta Vardy|date=1 ноември 2025|access-date=1 ноември 2025}}</ref> Три дена подоцна, го имал своето деби со Јувентус во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]], со нерешен резултат 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Sporting Lisboa}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/04-11-2025/juve-sporting-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve ritrova un grande Vlahovic, ma con lo Sporting è solo 1-1. E la Champions resta dura|date=4 ноември 2025|access-date=4 ноември 2025}}</ref> Почетокот бил карактеризиран со одлични резултати и одлична игра, особено помеѓу декември и јануари.<ref>{{Cite web|author=Emanuele Gamba|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2026/01/08/news/juventus_spalletti_recupero_punti_juve-425081268/|title=La psicologia di Spalletti ha risollevato la Juve|access-date=27 јануари 2026|date=7 декември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/juventus-spalletti-statistiche-champions-rinnovo-contratto_108343882-202602k.shtml|title=Punti, gioco e capitali rivalutati: ecco perché Spalletti è l'uomo giusto per il presente e il futuro Juve|access-date=27 јануари 2026|date=27 јануари 2026}}</ref> Екипата претрпела мал пад во однос на резултатите во февруари, сепак, првата посериозна криза дошла со елиминациите, во четвртфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|Купот на Италија]] од {{Fb team (N) Atalanta}} (натпреварот бил изгубен со 3-0)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Atalanta/05-02-2026/atalanta-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-coppa-italia.shtml|title=Atalanta-show, Juve shock: Spalletti ne prende tre, Dea in semifinale di Coppa Italia|date=5 февруари 2026|access-date=6 февруари 2026}}</ref> и во плејоф рундата на Лигата на шампионите од {{Fb team (N) Galatasaray}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-02-2026/galatasaray-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=Juve, è una figuraccia storica: il Galatasaray la schianta 5-2, ora per gli ottavi servirà un'impresa|date=17 февруари 2026|access-date=26 февруари 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-02-2026/juventus-galatasaray-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve rimonta il Gala e si illude, poi crolla ai supplementari: Spalletti è fuori dalla Champions|date=25 февруари 2026|accesso=26 февруари 2026}}</ref> На 10 април 2026 година, додека тимот во тоа време бил петти на табелата и во полн ек во трката за Лигата на шампионите, тој го обновил договорот до 30 јуни 2028 година.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/rinnovo-luciano-spalletti-2028|title=Luciano Spalletti rinnova con la Juventus fino al 2028|date=10 април 2026|access-date=10 април 2026}}</ref> И покрај тоа што во поголемиот дел од сезоната Јувентус бил меѓу првите четири, во претпоследното коло со поразот од 0-2 од Фјорентина на [[Стадион Јувентус|домашен терен]],<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-05-2026/juve-fiorentina-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Harakiri Juve: sprofonda in casa con la Fiorentina, Spalletti è sesto. Per la Champions serve un miracolo|date=17 мај 2026|access-date=24 мај 2026}}</ref> паднале на шесттото место, позиција на која и го завршиле првенството, што резултирало со неуспех да се квалификуваат за следната сезона во [[УЕФА Лига на шампиони 2026-2027|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|author=Fabio Russo|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/24-05-2026/torino-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Juve, niente miracolo: un bel Toro rimonta, Spalletti va in Europa League|date=24 мај 2026|access-date=25 мај 2026}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 1982-1983 || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1983-1984 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1984-1985 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- !colspan="3"| Вкупно Кастелфјорентино || ? || ? || || - || - || || - || - || || - || - || ? || ? |- | [[ФК Ентела Бакеца сезона 1985-1986|1985-1986]] || {{flagsport|ITA}} [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] || [[Серија Ц2 1985-1986|Ц2]] || 27 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1985-1986|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 27+ || 2+ |- | [[Специја Калчо сезона 1986-1987|1986-1987]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Spezia}} || [[Серија Ц1 1986-1987|Ц1]] || 31 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1986-1987|КИ-Ц]] || 8 || 2 || - || - || - || - || - || - || 39 || 4 |- | [[Специја Калчо сезона 1987-1988|1987-1988]] || [[Серија Ц1 1987-1988|Ц1]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1987-1988|КИ-Ц]] || 7 || 1 || - || - || - || - || - || - || 39 || 2 |- | [[Специја Калчо сезона 1988-1989|1988-1989]] || [[Серија Ц1 1988-1989|Ц1]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 1988-1989|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1988-1989|КИ-Ц]] || 5+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 3 |- | [[Специја Калчо сезона 1989-1990|1989-1990]] || [[Серија Ц1 1989-1990|Ц1]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1989-1990|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1989-1990|КИ-Ц]] || 1+3 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 28 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Специја || 120 || 7 || || 26 || 4 || || - || - || || - || - || 146 || 11 |- | [[ФК Вијареџо сезона 1990-1991|1990-1991]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Вијареџо|Вијареџо]] || [[Серија Ц2 1990-1991|Ц2]] || 29 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1990-1991|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 29+ || 1+ |- | [[ФК Емполи сезона 1991-1992|1991-1992]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1991-1992|Ц1]] || 31 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1991-1992|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1991-1992|КИ-Ц]] || 2+3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 1 |- | [[ФК Емполи сезона 1992-1993|1992-1993]] || [[Серија Ц1 1992-1993|Ц1]] || 22 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 1992-1993|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1992-1993|КИ-Ц]] || 1+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 24 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 53 || 3 || || 7 || 0 || || - || - || || - || - || 60 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 229+ || 13+ || || 33+ || 4+ || || - || - || || - || - || 262+ || 17+ |} ==Тренерска статистика== ====Клубови==== ''Статистиката е ажурирана на 9 август 2026.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Спалети ги освоил. {|class="wikitable" style="font-size:85%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Емполи сезона 1993-1994|апр.-јун. 1994]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1993-1994|Ц1]] || 6+2<ref name="play-out">Плејаут.</ref> || 1+1<ref name="play-out"/> || 2+1<ref name="play-out"/> || 3+0 || [[Фудбалски куп на Италија 1993-1994|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1993-1994|КИ-Ц]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|8|2|3|3}} || ''наз. <small>(16.)</small>'', крај 17. место |- | [[ФК Емполи сезона 1995-1996|1995-1996]] || [[Серија Ц1 1995-1996|Ц1]] || 34+3<ref name="play-off">Плејоф.</ref> || 17+3<ref name="play-off"/> || 11+0 || 6+0 || '''[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1995-1996|КИ-Ц]]''' || 14 || 9 || 4 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|51|29|15|7}} || 3. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1996-1997|1996-1997]] || [[Серија Б 1996-1997|Б]] || 38 || 17 || 13 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 1996-1997|КИ]] || 3 || 1 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|41|18|14|9}} || 2. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1997-1998|1997-1998]] || [[Серија А 1997-1998|А]] || 34 || 10 || 7 || 17 || [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|10|8|18}} || 13. место |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 117 || 49 || 34 || 34 || || 19 || 10 || 6 || 3 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|136|59|40|37}} || |- | [[ФК Сампдорија сезона 1998-1999|авг.-дек. 1998, фев.-јун. 1999]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Sampdoria}} || [[Серија А 1998-1999|А]] || 28 || 9 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 1998-1999|КИ]] || 4 || 1 || 1 || 2 || [[Интертото куп 1998|ИК]] || 6 || 4 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|38|14|8|16}} || ''отп. <small>(14.)</small>'', ''наз. <small>(16.)</small>'', к. 16. {{fall}} (И) |-0 | [[ФК Венеција сезона 1999-2000|1999-фев. 2000]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Venezia}} || [[Серија А 1999-2000|А]] || 17 || 4 || 3 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 1999-2000|КИ]] || 6 || 2 || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|23|6|6|11}} || ''отп. <small>(17.)</small>'', ''наз. <small>(17.)</small>'', ''отп. <small>(13.)</small>'' |- | [[Удинезе Калчо сезона 2000-2001|мар.-јун. 2001]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2000-2001|А]] || 11 || 2 || 4 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Интертото куп 2000|ИК]]+[[Куп на УЕФА 2000-2001|КУ]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - {{WDL|11|2|4|5}} || ''наз. <small>(12.)</small>'', крај 12. место |- | [[Анкона Калчо сезона 2001-2002|јан.-јун. 2002]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Ancona}} || [[Серија Б 2001-2002|Б]] || 20 || 8 || 5 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|20|8|5|7}} || ''наз. <small>(14.)</small>'', крај 8. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2002-2003|2002-2003]] || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2002-2003|А]] || 34 || 16 || 8 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2002-2003|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|17|8|11}} || 6. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Серија А 2003-2004|А]] || 34 || 13 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2003-2004|КИ]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[Куп на УЕФА 2003-2004|КУ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|40|16|12|12}} || 7. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2004-2005|2004-2005]] || [[Серија А 2004-2005|А]] || 38 || 17 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2004-2005|КИ]] || 6 || 2 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2004-2005|КУ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari">Во квалификациските рунди.</ref> || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|46|20|12|14}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Удинезе || 117 || 48 || 34 || 35 || || 12 || 5 || 2 || 5 || || 4 || 2 || 0 || 2 || || - || - || - || - {{WDLtot|133|55|36|42}} || |- | [[ФК Рома сезона 2005-2006|2005-2006]] || rowspan="5"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2005-2006|А]] || 38 || 19 || 12 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|КИ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2005-2006|КУ]] || 10<ref name="2 nei turni preliminari">2 во квалификациските кола.</ref> || 6 || 2 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|56|29|15|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2006-2007|2006-2007]] || [[Серија А 2006-2007|А]] || 38 || 22 || 9 || 7 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|КИ]]''' || 8 || 5 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2006-2007|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2006|СИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|57|32|13|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2007-2008|2007-2008]] || [[Серија А 2007-2008|А]] || 38 || 24 || 10 || 4 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|КИ]]''' || 7 || 4 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || '''[[Суперкуп на Италија 2007|СИ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|34|14|8}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]] || [[Серија А 2008-2009|А]] || 38 || 18 || 9 || 11 || [[Фудбалски куп на Италија 2008-2009|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2008|СИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|49|23|11|15}} || 6. место |- | [[ФК Рома сезона 2009-2010|јул.-авг. 2009]] || [[Серија А 2009-2010|А]] || 2 || 0 || 0 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2009-2010|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/> || 3 || 1 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|6|3|1|2}} || ''оставка (20. место)'' |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2010|2010]] || rowspan="5"|{{flagsport|RUS}}<br>{{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} || '''[[Премиер лига на Русија 2010|ПЛ]]''' || 30 || 20 || 8 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Русија 2009-2010|КР]]''' || 4 || 4 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|34|24|8|2}} || '''1. место''' |- |rowspan=2| [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan="2"| '''[[Премиер лига на Русија 2011-2012|ПЛ]]''' || 30 || 17 || 10 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2010-2011|КР]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2010-2011|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2010-2011|ЛЕ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 2+8 || 1+0 || 1+2 || '''[[Суперкуп на Русија 2011|СР]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|49|31|11|7}} || rowspan="2"|'''1. место''' |- || 14 || 7 || 6 || 1 || [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2011-2012|ЛШ]] || 8 || 3 || 3 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|23|10|9|4}} |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Премиер лига на Русија 2012-2013|ПЛ]] || 30 || 18 || 8 || 4 || [[Фудбалски куп на Русија 2012-2013|КР]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2012-2013|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 1+0 || 3+2 || [[Суперкуп на Русија 2012|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|45|24|10|11}} || 2. место |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2013-2014|2013-мар. 2014]] || [[Премиер лига на Русија 2013-2014|ПЛ]] || 20 || 12 || 5 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2013-2014|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 11<ref name="2 nei turni preliminari"/> || 5 || 3 || 3 || [[Суперкуп на Русија 2013|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|33|17|8|8}} || ''отп. (2. место)'' |- !colspan="3"|Вкупно Зенит Санкт Петербург || 124 || 74 || 37 || 13 || || 14 || 9 || 1 || 4 || || 43 || 22 || 8 || 13 || || 3 || 1 || 0 || 2 {{WDLtot|184|106|46|32}} || |- | [[ФК Рома сезона 2015-2016|јан.-мај 2016]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2015-2016|А]] || 19 || 14 || 4 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 2 || 0 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|21|14|4|3}} || ''наз. <small>(5.)</small>'', крај 3. место |- | [[ФК Рома сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 38 || 28 || 3 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2016-2017|ЛЕ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 0+5 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+3 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+2 || - || - || - || - || - {{WDL|54|36|7|11}} || 2. место |- !colspan="3"|Вкупно Рома|| 211 || 125 || 47 || 39 || || 29 || 17 || 5 || 7 || || 56 || 28 || 12 || 16 || || 3 || 1 || 1 || 1 {{WDLtot|299|171|65|63}} || |- | [[ФК Интер сезона 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Inter}} || [[Серија А 2017-2018|А]] || 38 || 20 || 12 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|40|20|13|7}} || 4. место |- | [[ФК Интер сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 38 || 20 || 9 || 9 || [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 2 || 1 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 2+1 || 2+1 || - || - || - || - || - {{WDL|50|25|13|12}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Интер || 76 || 40 || 21 || 15 || || 4 || 1 || 2 || 1 || || 10 || 4 || 3 || 3 || || - || - || - || - {{WDLtot|90|45|26|19}} || |- | [[ФК Наполи сезона 2021-2022|2021-2022]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Napoli}} || [[Серија А 2021-2022|А]] || 38 || 24 || 7 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига Европа 2021-2022|ЛЕ]] || 8 || 3 || 2 || 3 || - || - || - || - || - {{WDL|47|27|9|11}} || 3. место |- | [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] || '''[[Серија А 2022-2023|А]]''' || 38 || 28 || 6 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|КИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|49|35|8|6}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Наполи || 76 || 52 || 13 || 11 || || 2 || 0 || 1 || 1 || || 18 || 10 || 3 || 5 || || - || - || - || - {{WDLtot|96|62|17|17}} || |- | [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|окт. 2025-2026]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}}|| [[Серија 2025-2026|А]] || 29 || 15 || 9 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || 7 || 4 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|38|20|11|7}} || ''наз <small>(8.)</small>'', крај 6. место |- | [[ФК Јувентус сезона 2026-2027|2026-2027]] || [[Серија 2026-2027|А]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2026-2027|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|ЛЕ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|0|0|0|0}} || ''во тек'' |- !colspan="3"|Вкупно Јувентус || 29 || 15 || 9 || 5 || || 2 || 1 || 0 || 1 || || 7 || 4 || 2 || 1 || || - || - || - || - {{WDLtot|38|20|11|7}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 815 || 424 || 210 || 181 || || 92 || 46 || 21 || 25 || || 144 || 74 || 28 || 42 || || 6 || 2 || 1 || 3 {{WDLtot|1057|546|260|251}} || |} ====Репрезентации==== ''Статистиката е ажурирана на 9 јуни 2025''. Во '''болд''' се натпреварувањата кои Спалети ги освоил. ; Италија {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !rowspan="2"|Натпреварување !rowspan="2"|Пласман !colspan="5"|Учинок !colspan="5"|Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !Успешност % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- | сеп.-ное. 2023 || rowspan="6"|{{Naz|FUrep|ITA}} || [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|Квал. за ЕП 2024]] || ''Назначен'',<br />'''''2. место во групата Ц, се квалификувале''''' {{WDL|6|3|2|1}} || 13 || 7 || +6 |- | јун.-јул. 2024 || [[Европско првенство во фудбал 2024|Европско првенство 2024]] || ''Осминафинале'' {{WDL|4|1|1|2}} || 3 || 5 || -2 |- | сеп.-ное. 2024 || rowspan="2"|[[УЕФА Лига на нации 2024-2025]] || rowspan="2"| ''Четвртфинале'' {{WDL|6|4|1|1}} || 13 || 8 || +5 |- | мар. 2025 {{WDL|2|0|1|1}} || 4 || 5 || -1 |- | јун. 2025 || [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|Квал. за СП 2026]] || ''Отпуштен за време на кампањата'' {{WDL|2|1|0|1}} || 2 || 3 || -1 |- | од 2024 до 2025 || [[Пријателски натпревар|Пријателски]] || {{WDL|4|3|1|0}} || 5 || 1 || +4 |- !colspan="4"|Вкупно Италија {{WDLtot|24|12|6|6}} || 40 || 29 || +11 |} ==Титули== ===Тренер=== {{Col-begin|width=90%}} {{col-2}} ====Клупски==== =====Емполи===== *'''{{симбол2|Coccarda Coppa Italia LegaPro.svg}} [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Куп на Италија Серија Ц]]''' : 1 : 1995-1996 =====Рома===== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : 2006-2007, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' : 1 : 2007 =====Зенит Санкт Петербург===== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2010, 2011-2012 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 1 : 2011 =====Наполи===== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] {{col-2}} ====Индивидуални==== *[[Златна клупа]]: 2 :2004-2005, 2022-2023 *[[ИАФ Оскар дел калчо]]/[[ИАФ Гран Гала дел калчо]]: 3 :[[ИАФ Најдобар тренер|Најдобар тренер]]: [[ИАФ Оскар дел калчо 2006|2006]], [[ИАФ Оскар дел калчо 2007|2007]], [[ИАФ Гран Гала дел калчо 2023|2023]] *[[Награда „Енцо Беарцот“]]: 1 :2023 *[[Серија А награди]]: 1 :[[Серија А награди#Најдобар тренер|Најдобар тренер]]: [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] *[[Награда „Булгарели“ бр. 8]]: 1 :Најдобар тренер: 2022-2023 *[[Награда Спортилија]]: 1 :2023 *[[Газета спортски награди]]: 1 :Тренер на годината: 2023 *[[Globe Soccer Awards]]: 1 :Награда за кариера во категорија тренери: [[Globe Soccer Awards#2024|2024]] *Вклучен во [[Куќа на славните на италијанскиот фудбал]] во категорија ''Тренер'' : :2024 {{col-end}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/spalletti-luciano/profil/trainer/517 Лучано Спалети на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/allenatori/33-Spalletti_Luciano Лучано Спалети на tuttocalciatori] {{Состав на Јувентус}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2024}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Наполи}} {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спалети, Лучано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Специја]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Тренери на ФК Венеција]] [[Категорија:Тренери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Тренери на ФК Анкона]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Селектори на италијанската фудбалска репрезентација]] jjdo39u8k6ek7buz5wpu7vpkyo8rdlv 5607099 5607036 2026-08-10T11:53:18Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5607099 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Лучано Спалети | image = [[Податотека:Luciano Spalletti 2024.jpg|250px]] | caption = | fullname = Лучано Спалети<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=2020-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |url-status=dead }}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|1959|3|7|df=y}} | cityofbirth = [[Черталдо]] | countryofbirth = [[Италија]] | nationality = {{flagsport|ITA}} [[Италија]] | currentclub = {{Fb team Juventus}} (тренер) | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 1993 <small>(34 г.)</small> | youthyears1 = 1973–1975 |youthclubs1 = {{Fb team Fiorentina}} | youthyears2 = 1975–1978 |youthclubs2 = {{симбол2|Bisection vertical White HEX-FF0000.svg}} Алабастри Волтера | youthyears3 = 1978–1982 |youthclubs3 = {{Fb team Cuoiopelli}} | years1 = 1982–1985 |caps1 = ? |goals1 = ? |clubs1 = {{Fb team Castelfiorentino}} | years2 = 1985–1986 |caps2 = 27 |goals2 = 2 |clubs2 = {{Fb team Entella Bacezza}} | years3 = 1986–1990 |caps3 = 120 |goals3 = 7 |clubs3 = {{Fb team Spezia}} | years4 = 1990–1991 |caps4 = 29 |goals4 = 1 |clubs4 = {{Fb team Viareggio}} | years5 = 1991–1993 |caps5 = 53 |goals5 = 3 |clubs5 = {{Fb team Empoli}} | manageryears1 = 1993–1994 |managerclubs1 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears2 = 1994 |managerclubs2 = {{Fb team Empoli}} | manageryears3 = 1994–1995 |managerclubs3 = {{Fb team Empoli}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 1995–1998 |managerclubs4 = {{Fb team Empoli}} | manageryears5 = 1998–1999 |managerclubs5 = {{Fb team Sampdoria}} | manageryears6 = 1999–2000 |managerclubs6 = {{Fb team Venezia}} | manageryears7 = 2001 |managerclubs7 = {{Fb team Udinese}} | manageryears8 = 2002 |managerclubs8 = {{Fb team Ancona}} | manageryears9 = 2002-2005 |managerclubs9 = {{Fb team Udinese}} | manageryears10 = 2005-2009 |managerclubs10 = {{Fb team Roma}} | manageryears11 = 2009-2014 |managerclubs11 = {{Fb team Zenit Saint Petersburg}} | manageryears12 = 2016-2017 |managerclubs12 = {{Fb team Roma}} | manageryears13 = 2017-2019 |managerclubs13 = {{Fb team Inter}} | manageryears14 = 2021-2023 |managerclubs14 = {{Fb team Napoli}} | manageryears15 = 2023-2025 |managerclubs15 = {{Naz|FUrep|ITA}} | manageryears16 = 2025- |managerclubs16 = {{Fb team Juventus}} }} '''Лучано Спалети''' (роден на [[7 март]] [[1959]], во [[Черталдо]]) — [[Италија|италијански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Моментално ја води екипата на {{Fb team (N) Juventus}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref> ==Биографија== Оженет е со Тамара, која е родена во [[Карпи]] а ја запознал во [[Ла Специја]]. Со неа имаат три деца.<ref>{{Cite web|url=https://www.spazionapoli.it/2021/10/04/spalletti-moglie-tamara/|titolo=Spalletti moglie, la storia di come si sono conosciuti Luciano e Tamara|date=4 октомври 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dilei.it/lifestyle/luciano-spalletti-chi-e-la-sua-compagna-tamara-e-quanti-figli-hanno/1309184/|title=Luciano Spalletti, chi è la sua compagna Tamara e quanti figli hanno|date=18 јуни 2021}}</ref> Тој имал брат по име Марчело, седум години постар, кој починал на 28 мај 2019 година од рак.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/lutto-per-spalletti-e-morto-il-fratello-marcello_1277859-201902a.shtml|title=LUTTO PER SPALLETTI: E' MORTO IL FRATELLO MARCELLO|date=28 мај 2019}}</ref> Од 2023 година, тој е [[Почесен граѓанин|Почесен граѓанин]] на [[Неапол]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/07/napoli-spalletti-cittadinanza-onoraria|title=Spalletti: 'Da oggi sono un official scugnizzo'|author=Sky Sport|website=sport.sky.it|date=7 декември 2023|language=it|access-date=7 декември 2023}}</ref><ref>{{YouTube|id=2QKwzbMehTM|title=Cerimonia di conferimento della cittadinanza onoraria a Luciano Spalletti Napoli, 7 dicembre 2023}}</ref> == Играчка кариера == {{dx|[[File:Luciano Spalletti Entella Chiavari 1985-1986.jpg|thumb|upright|left|Спалети со [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] во сезоната 1985-1986]]}} Откако пораснал во младинските тимови на {{Fb team (N) Fiorentina}} и [[Унионе Калчо Куоиопели|Куоиопели]], Спалети го направил своето деби со екипата на [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] во Серија Д. Следната година, тој се преселил во [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]], каде под водството на [[Џан Пјеро Вентура]],<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/14_settembre_30/come-ti-invecchia-calciatore-d4e51c30-48a2-11e4-a045-76c292c97dcc.shtml|title=Come invecchia il calciatore (e anche il mister)|access-date=20 јули 2016}}</ref> тимот стигнал до 5-тото место во [[Серија Ц2 1985-1986|Серија Ц2 првенството]]. Во 1986 година, тој отишол да игра за {{Fb team (N) Spezia}}, новопромовираниот член во Ц1 лигата: во сезоната [[Серија Ц1 1986-1987|1986-1987]], тој придонел за постигнувањето на опстанокот,<ref name=":0"/> додека во следните две сезони [[Серија Ц1 1987-1988|1987-1988]] и [[Серија Ц1 1988-1989|1988-1989]], Специја го освоила 7-мото и 3-тото место, соодветно.<ref name=":0">{{Cite web |url =http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/ |title =Il calciatore - Luciano Spalletti |dead-link =yes |archiveurl =https://web.archive.org/web/20160215215957/http://www.spallettiluciano.it/biografia/il-calciatore/|archivedate =15 февруари 2016}}</ref> По една сезона помината во екипата на [[ФК Вијареџо|Вијареџо]], тој се преселил во {{Fb team (N) Empoli}}, каде што ја завршил кариерата на 34-годишна возраст, играјќи го своето последно првенство во сезоната [[Серија Ц1 1992-1993|1992-1993]]. == Тренерска кариера == ===Емполи и Сампдорија=== Во сезоната 1993-1994, тој ја започнал својата кариера како тренер во младинскиот тим на {{Fb team (N) Empoli}}. На шест кола до крајот на [[Серија Ц1 1993-1994|првенството во Серија Ц1]], тој го замени [[Адријано Ломбарди]] како тренер на првиот тим, кој се мачел да излезе од зоната за испаѓање. ''„Аѕурите“'' го завршиле првенството на претпоследното место, спасувајќи се од испаѓање во плејаутот каде што ја совладале {{Fb team (N) Alessandria 1912}}. Следната сезона, Спалети повторно се вратил во младинскиот тим на Емполи, за потоа одново да добие шанса да го тренира првиот тим во [[Серија Ц1 1995-1996]]. Сезоната, полна со успеси, го видела Емполи како го освојува [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Купот на Италија за екипи од Серија Ц]] и да избори промоција во [[Серија Б]] благодарение на победата во финалето на плејофот над {{Fb team (N) Como}}.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/spalletti-carriera-profilo_68622677-202302k.shtml|title=A tutto Spalletti: da Empoli al caso Totti, fino allo scudetto col Napoli|date=18 август 2023|access-date=18 март 2026}}</ref> Во сезоната [[Серија Б 1996-1997|1996-97]], ''„Аѕурите“'' на Спалети, кои неодамна биле промовирани од втората лига, веднаш заработиле промоција во [[Серија А]], една деценија по претходното искуство на Емполи во највисоката лига. Потврден како тренер на тосканците, на своето деби во Серија А ([[Серија А 1997-1998|1997-1998]]), тренерот го одвел тимот на безбедно место, постигнувајќи опстанок на едно коло пред крајот. Откако ги оставил тосканците во првата лига, тој бил повикан да ја предводи {{Fb team (N) Sampdoria}}.<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/10/incredibile_vero_gia_finito_ritiro_ga_0_9807102756.shtml |titolo=Incredibile ma vero: già finito il ritiro blucerchiato |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 јули 1998}}</ref> Отпуштен во декември,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/12/14/mihajlovic-scatenato-fa-esonerare-spalletti.html |title=Mihajlovic scatenato fa esonerare Spalletti |author=Corrado Sannucci |publisher=la Repubblica |date=14 декември 1998|page=40}}</ref> тој бил отповикан помалку од два месеци подоцна, по оставката на [[Дејвид Плат]].<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/ |title=Platt si è dimesso |date=2 февруари 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070609/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199902/02/36b7202f034a0/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Во преостанатите 15 кола од [[Серија А 1998-1999|првенството]], тој освоил 21 бод, но не успеал да избегне испаѓање за лигурскиот клуб.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/maggio/22/Mannini_ora_accusa_Spalletti_Colpa_ga_0_9905227612.shtml|title=Mannini ora accusa Spalletti "Colpa sua se la Samp è in B"|author=Enrico Valente|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 мај 1999}}</ref> ===Венеција, Удинезе и Анкона=== Во следната сезона. тој седнал на клупата на {{Fb team (N) Venezia}},<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/13/Spalletti_Glerean_Stringara_ecco_tecnici_ga_0_9907134664.shtml |title=Da Spalletti a Glerean e Stringara, ecco i tecnici con la nuova "patente"|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=13 јули 1999}}</ref> освојувајќи само една победа во првите два месеци од [[Серија А 1999-2000|Серија А]].<ref>{{cite web |url=http://www.repubblica.it/online/sport/sesta/milan/milan.html|titolo=Il Milan soffre col Cagliari L'Inter finisce ko a Venezia|data=18 ottobre 1999}}</ref> Лошиот почеток предизвикал негово отпуштање од функцијата,<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |title=Via Spalletti, ecco Materazzi |date=2 ноември 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070531/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/02/381f44dc041e1/ |archive-date=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> но само привремено, бидејќи по неколку недели тој бил вратен на клупата.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/ |title=Lo stile Venezia |date=29 novembre 1999|access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202070554/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199911/29/3842d3eb01170/|archivedate=2 декември 2018|dead-link=yes}}</ref> Сепак, конечното отпуштање се случило во февруари 2000 година.<ref>{{cite web |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/ |title=Spalletti esonerato |date=7 февруари 2000 |access-date=1 декември 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040628233546/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200002/07/389f446502a56/|archivedate=28 јуни 2004|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/febbraio/08/Zamparini_inventa_esonero_bis_ga_0_0002086370.shtml |title=Zamparini s'inventa l'esonero bis |author=Michele Contessa|author2=Carlo Laudisa |pubblisher=La Gazzetta dello Sport|date=8 февруари 2000}}</ref> По една година неактивност, во март 2001 година, тој бил повикан на клупата на {{Fb team (N) Udinese}} да го замени [[Лујџи Де Канио]]:<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/marzo/20/Udinese_scelto_Spalletti_ga_0_0103205783.shtml |title=L'Udinese ha scelto Spalletti|author=Luca Calamai|author2=Sebastiano Vernazza |author3=Massimo Meroi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=20 март 2001}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/online/campionato/spalletti/spalletti/spalletti.html |title=Udinese, a Spalletti la panchina di De Canio|date=20 март 2001}}</ref> со 10 освоени бода во 11 кола, фриулијанците ја завршиле сезоната на дванаесеттото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,33/articleid,0392_01_2001_0166_0043_4201357/ |title=Il Vicenza vince e retrocede |author=Andrea Iolme|publisher=[[La Stampa]]|date=18 јуни 2001|page=33}}</ref> Заменет од [[Рој Хоџсон]] за следната сезона,<ref>{{cite web|url=https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|title=Roy Hodgson nieuwe trainer van Udinese|author=Tim Vandevelde|date=22 јуни 2001|language=nl|accessdate=2025-11-16|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410055110/https://m.hbvl.be/cnt/oid130872|url-status=dead}}</ref> во декември 2001 година, бил ангажиран од [[УС Анкона|Анкона]]:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/05/la-doppia-sfida-dell-ex-favo.html|title=La doppia sfida dell'ex Favo|author=Massimo Norrito|publisher=[[la Repubblica (quotidiano)|la Repubblica]]|date=5 јануари 2002|page=13}}</ref> со цел да го одведе клубот на безбедно место во [[Серија Б 2001-2002|Серија Б]],<ref>{{cite news |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Ancona_Spalletti_parte_operazione_salvezza_ga_0_0201073014.shtml|title=Ancona-Spalletti: parte l'operazione salvezza|author=Vito Maggio|author2=Mimmo Cugini|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=7 јануари 2002}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |title=L'allenatore - Luciano Spalletti |dead-link=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215230909/http://www.spallettiluciano.it/biografia/lallenatore/ |archivedate=15 февруари 2016}}</ref> стигајќи дури до осмото место.<ref>{{cite news |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,41/articleid,0281_01_2002_0149_0043_2407143/anews,true/ |title=ATTACCHI SCATENATI: 36 RETI NELL'ULTIMA GIORNATA |publisher=La Stampa|date=3 јуни 2002|page=41}}</ref> Во летото 2002 година, тој се вратил во Удинезе,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/11/Spalletti_firma_Agostinelli_presenta_ga_0_0206114613.shtml|title=Spalletti firma, Agostinelli si presenta|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 јуни 2002}}</ref> за да го освои шесттото место во [[Серија А 2002-2003|првенството]] што му овозможило на клубот пласман во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот н УЕФА]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/udineselazio/udineselazio/udineselazio.html|title=Udinese, vittoria e Uefa|date=24 мај 2003}}</ref> Следната сезона, тој повторно се квалификувал со клубот за [[Европски фудбалски натпреварувања|Европските турнири]], завршувајќи на седмото место во [[Серија А 2003-2004|првенството]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/maggio/17/Gilardino_gioca_poker_col_Trap_ga_10_0405178605.shtml|titolo=Gilardino gioca a poker col Trap|author=Luigi Garlando|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=17 мај 2004}}</ref> Најдобриот резултат постигнат на клупата на фриулијанците, сепак, било четвртото место во [[Серија А 2004-2005|сезоната 2004-2005]],<ref name=":2" /> подвиг што му го овозможил на Удинезе првото историско учество во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/udinesemilan1/udinesemilan1.html|title=L'Udinese pareggia con il Milan e conquista la zona Champions|date=29 мај 2005}}</ref> ===Рома=== [[File:Luciano_Spalletti.JPG|thumb|upright|left|Спалети со {{Fb team (N) Roma}} во втората половина на 2000-тите]] По завршувањето на тригодишниот период со Удинезе,<ref name=":2" /> тој станал тренер на {{Fb team (N) Roma}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Roma/Primo%20piano/2005/giugno/21spalletti.shtml|title=Spalletti: "Roma, ricominciamo"|date=21 јуни 2005}}</ref> Во текот на својата прва сезона тој остварил 11 последователни победи во [[Серија А 2005-2006|првенството]],<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Lazio/Primo_Piano/2006/02_Febbraio/26/lazioroma.shtml|title=Derby alla Roma: record storico|date=26 февруари 2006}}</ref> кое тимот го завршил на петтото место, пред да биде промовиран на второто место по скандалот ''[[Калчополи]]'';<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/05_Maggio/06/totti.shtml|title=Roma, Spalletti: "Totti in campo dal primo minuto"|date=6 мај 2006}}</ref> во [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|Купот на Италија]] ''„џалоросите“'' стигнале до финалето, каде загубиле од {{Fb team (N) Inter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml |title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi |date=11 мај 2006}}</ref> Откако се квалификувале за [[Суперкуп на Италија 2006|Суперкупот на Италија]], по службеното доделување на титулата во првенството на ''„нероаѕурите“'', римскиот клуб бил поразен со 4-3 по [[Продолжеток (спорт)|продолженија]] и покрај водството од 3 гола.<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 август 2006|p=3}}</ref> Во [[ФК Рома сезона 2006-2007|сезоната 2006-2007]], тој го предводел тимот од главниот град до првата квалификација во нивната историја за „нокаут фазата“ на Лигата на шампионите,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/05/RomaVal.shtml|title=Roma promossa senza affanno|author=Gaetano De Stefano|date=5 декември 2006}}</ref> каде го елиминирале {{Fb team (N) Olympique Lyonnais}} во осминафиналето со нерешен резултат дома и победа во гости.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-lione/roma-lione/roma-lione.html|title=Fra Roma e Lione pari senza reti, si deciderà tutto al ritorno|date=21 февруари 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/03_Marzo/06/RomaLione.shtml|title=Roma da impazzire, travolto il Lione|author=Antonino Morici|date=6 март 2007}}</ref> Патот на Рома завршил во четвртфиналето, каде била елиминирана од {{Fb team (N) Manchester United}}, претрпувајќи катастрофален пораз од 7-1 во реваншот кој ја поништил нивната тесна победа постигната во првиот натпревар.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/04/11/champions-league-disfatta-roma-umiliazione-all-old.html|title==Champions League|author=Mattia Chiusano|publisher=la Repubblica|date=11 април 2007|page=56}}</ref> Во [[Серија А 2006-2007|првенството]] тимот го освоил второто место, со 22 бода зад Интер:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/04_Aprile/17/vigiliaroma.shtml|title=Spalletti: "Inter il top, noi una buona squadra"|author=Massimo Cecchini|date=17 април 2007}}</ref> сепак, избраниците на Спалети биле единствениот противник способен да се наметне над ''„нероаѕурите“'', поразувајќи ги со 3-1 на [[Сан Сиро|Стадионот „Џузепе Меаца“]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/04_Aprile/18/interroma.shtml|title=Grande Roma a San Siro, l'Inter rinvia la festa|author=Riccardo Pratesi|date=18 април 2007}}</ref> Одмаздата за скудетото и суперкупот против тимот од Милано се случила во [[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|Купот на Италија]], каде што тренерот го освоил првиот трофеј во својата кариера:<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/05/10/roma-super-inter-choc-totti.html|title=Roma Super|author=Corrado Sannucci|publisher=la Repubblica |date=10 мај 2007|page=58}}</ref> триумфот од 6-2 во првиот натпревар ја запечатил конечната победа, иако Интер остварил пирова победа од само 2-1 во реваншот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2007/05_Maggio/18/roma_1805.shtml|title=Notte di delirio a Fiumicino|date=18 мај 2007}}</ref> Тосканскиот тренер дополнително го зголемил својот список на почести на почетокот од [[ФК Рома сезона 2007-2008|следната сезона]], освојувајќи го [[Суперкуп на Италија 2007|Суперкупот на Италија]] повторно против Интер.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml |title=La Supercoppa è della Roma|author=Antonino Morici|date=19 август 2007}}</ref> Рома ја минала групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|Лигата на шампионите]] пласирајќи се зад Манчестер Јунајтед,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/08/palpitazione-roma-alla-fine-pari.html|title=Palpitazione Roma, alla fine è pari|autore=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=8 ноември 2007|page=52}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/28/vucinic-fa-il-mattatore-kiev-la-roma.html|title=Vucinic fa il mattatore a Kiev |author=Mattia Chiusano |publisher=la Repubblica |date=28 ноември 2007|page=66}}</ref> потоа победувајќи го {{Fb team (N) Real Madrid}} во осминафиналето со двојна победа од 2-1:<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/02/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-real-madrid/roma-real-madrid/roma-real-madrid.html|title=Pizarro-Mancini, e la Roma sogna|date=19 февруари 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Roma/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/real_roma_0503.shtml |title=Una Roma da impazzire, Real k.o. al Bernabeu (1-2)|author=Riccardo Pratesi |date=5 март 2008}}</ref> елиминацијата повторно дошла во четвртфиналето, пак од Јунајтед.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-manchester/gara-olimpico/gara-olimpico.html|title=Roma, l'Olimpico è stregato|date=1 април 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/champions_league/manchester-roma/roma-fuori/roma-fuori.html|title=La Roma saluta la Champions, giallorossi fuori ma con onore|date=9 април 2008}}</ref> На фронтот [[Серија А 2007-2008|првенство]], по почетното водство, ''„џалоросите“'' биле претекнати од Интер, завршувајќи на второто место.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Catania/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/cataniaroma.shtml|title=Roma, illusione scudetto|author=Stefano Cantalupi|date=18 мај 2008}}</ref> Заостанувајќи три бода на табелата на крајот од првенството,<ref>{{cite news |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/19/Rossi_Campionato_falsato__ga_10_080519065.shtml |title=De Rossi: «Campionato falsato»|author=Alessandro Catapano|author2=Massimo Cecchini |publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 мај 2008}}</ref> римскиот тим морал да се задоволи повторно со освојувањето на [[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|Купот на Италија]], уште еднаш на сметка на ''„нероаѕурите“''.<ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa, "rivincita" della Roma sull'Inter |date=24 мај 2008}}</ref> Далеку поразочарувачка од претходните била сезоната [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]], која исто така, започнала со натпревар против тимот од Милано во [[Суперкуп на Италија 2008|Суперкупот на Италија]], загубен на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]]:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa|author=Antonino Morici|date=24 август 2008}}</ref> исклучен од трката за титулата уште на есен поради кризата со резултатите,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/11/04/spalletti-batti-un-colpo-solo-cosi-la.html|title=Spalletti, batti un colpo: solo così la Roma può ripartire|author=Fabrizio Bocca|publisher=la Repubblica|date=4 novembre 2008|p=19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|title=Rossella Sensi: "Usciremo dalla crisi"|date=12 ноември 2008|access-date=14 декември 2020|date-archive=7 април 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407195605/https://roma.repubblica.it/dettaglio/rossella-sensi:-usciremo-dalla-crisi/1544730|dead-link=yes}}</ref> римскиот тим успеал да се опорави од тешкиот почеток со пласман во осминафиналето на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web |url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d4-0e70932c7763-b69209a604eb-1000/ |title=Spalletti elogia la Roma: "Grande risultato"|author=Marco Calabresi|date=10 декември 2008}}</ref> Сепак во таа рунда, пеналите уште еднаш биле кобни по играчите на Спалети кои на тој начин биле поразени од {{Fb team (N) Arsenal}}.<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Italia_Inghilterra/Primo_Piano/2009/02/24/ArsenalRoma.shtml |title=Van Persie lancia l'Arsenal|author=Stefano Cantalupi|date=24 февруари 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.repubblica.it/2009/03/sezioni/sport/calcio/champions_league/roma-arsenal/diretta-roma-arsenal/diretta-roma-arsenal.html|titlе=La Roma beffata ai calci di rigore |author=Luigi Panella|date=11 март 2009}}</ref> Конечно ''„џалоросите“'' го завршиле [[Серија А 2008-2009|првенството]] на шесттото место, обезбедувајќи квалификација само за прелиминарните рунди на [[УЕФА Лига Европа 2009-2010|УЕФА Лига Европа]].<ref>{{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/31-05-2009/torino-retrocede-b-50472261290.shtml|title=Il Torino retrocede in B, Totti aggancia Boniperti|author=Livia Taglioli|date=31 мај 2009}}</ref> Откако го предводел тимот до плсаман во групната фаза од гореспоменатото натпреварување,<ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/07/31/totti-scaccia-le-paure-della-roma-gent.html|title=Totti scaccia le paure della Roma|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=31 јули 2009|p=53}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/07/totti-avvia-la-festa-la-roma-esagera.html|title=Totti avvia la festa, la Roma esagera|author=Alessandro Di Maria |publisher=la Repubblica|date=7 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/21/la-solita-roma-senza-difesa-gol-di.html|title=La solita Roma senza difesa|author=Francesca Ferrazza |publisher=la Repubblica|date=21 август 2009|page=61}}</ref><ref>{{cite news |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/08/28/roma-troppo-facile-passano-anche-lazio-genoa.html|title=Roma, troppo facile. Passano anche Lazio e Genoa |publisher=la Repubblica|date=28 август 2009|page=65}}</ref> на 1 септември 2009 година, Спалети поднел оставка поради несогласувања со клубот и поразите претрпени во првите кола од [[Серија А 2009-2010|првенството]].<ref>{{cite web |URL=https://www.romatoday.it/sport/spalletti-dimissioni-o-esonero-notizie-aggiornamenti-incontro-sensi.html |title=Spalletti dà l'addio: già oggi l'accordo con Ranieri?|author=Carlo Testimonia |date=1 септември 2009}}</ref> На негово место како нов тренер на Рома бил избран, [[Клаудио Раниери]].<ref>{{cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/2009/09/01/intervista_esclusiva_spalletti_dimissioni_roma.html |title=Spalletti si confessa: perché ho lasciato la Roma|date=1 септември 2009|dead-link=yes}}</ref> ===Зенит Санкт Петербург=== [[File:Luciano Spalletti 2012 (cropped).jpg|thumb|Спалети со {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} во 2012]] На 11 декември 2009 година, било официјализирано неговото потпишување со [[Русија|рускиот]] клуб {{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}}.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2009/12/sport/calcio/calciomercato/spalletti-russia/spalletti-di-nuovo-in-panca/spalletti-di-nuovo-in-panca.html|title=Spalletti, "disoccupato" solo per tre mesi|author=Francesca Ferrazza|date=11 декември 2009|access-date=13 декември 2009}}</ref> На 16 мај 2010 година, тој го освоил [[Фудбалски куп на Русија 2008-2009|Купот на Русија]]<ref>{{cite web|url=http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|titolo=Italian Spalletti leads Zenit to Russian Cup win|language=en|date=16 мај 2010 |dead-link=yes |access-date=16 мај 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519132543/http://football.uk.reuters.com/leagues/european/news/2010/05/16/LDE64F06T.php|archive-date=19 мај 2010}}</ref> додека, на 14 ноември, тој го освоил [[Премиер лига на Русија 2010|руското првенство]], на две кола пред крајот.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|title=Festa Spalletti: è campione di Russia con lo Zenit|date=14 декември 2010|dead-url=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215443/http://www.corrieredellosport.it/calcio/calcio_estero/2010/11/14-139074/Spalletti+campione+di+Russia+con+lo+Zenit|archive-date=4 март 2016}}</ref> На 6 март 2011 година, тој исто така, го освоил и [[Суперкуп на Русија 2011|Суперкупот на Русија]], комплетирајќи ги сите национални трофеи во земјата.<ref>{{cite web|url=https://it.eurosport.yahoo.com/ticker/hub/calcio/index.html?item=2693641|title=Calcio, Supercoppa russa: Zenit-Cska Mosca 1-0|date=6 март 2011}}</ref> По постигнатите резултати, во февруари 2012 година тој го преформулирал договорот со Зенит, преземајќи вистинска улога на „менаџер“ во рамките на клубот.<ref>{{cite web|url=http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|titolo=Luciano Spalletti signs contract extension with Zenit|language=en|dead-link=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211202759/http://en.fc-zenit.ru/main/news/ct3/55199.html|archivedate=11 февруари 2012}}</ref> На 28 април, тој ја освоил својата втора титула во [[Премиер лига на Русија 2011-2012|рускиот шампионат]] на три кола до крајот.<ref>{{Cite web|author=Lorenzo Nicolini|url=https://www.today.it/sport/zenit-san-pietroburgo-campione-russia-2012.html|title=Russia, Spalletti ancora Zar: lo Zenit è campione|date=29 април 2012}}</ref> Сепак, во [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|Купот на Русија]], нивниот пат завршил во четвртфиналето каде испаднале од {{Fb team (N) Dynamo Moscow}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/notizie/russia-spalletti-fuori-dalla-coppa/294044|title=Russia: Spalletti fuori dalla coppa|date=22 март 2012}}</ref> Во сезоната [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]], тие завршиле втори во [[Премиер лига на Русија 2012-2013|Премиер лигата на Русија]], со два бода зад шампионот {{Fb team (N) CSKA Moscow}}; сепак, на крајот се испоставило дека на Зенит ќе му недостасуваат бодовите од натпреварот загубен службено против Динамо Москва, поради нередите предизвикани од неговите навивачи.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/11/22/news/incidenti_a_mosca_zenit_sconfitto_0-3_a_tavolino-47188333/|title=Incidenti a Mosca, Zenit sconfitto 0-3 a tavolino|date=22 ноември 2012}}</ref> На 10 март 2014 година, по разочарувачкиот почеток на сезоната, тој бил отпуштен.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2014/03/11/news/zenit_esonera_spalletti-80709561|title=Russia: lo Zenit esonera Spalletti|date=11 март 2014}}</ref> ===Враќање во Рома=== На 14 јануари 2016 година, Рома го објавила враќањето на Спалети на својата клупа,<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2016/01/luciano-spalletti-torna-alla-guida-della-roma|title=Luciano Spalletti torna alla guida della Roma|date=14 јануари 2016}}</ref> заменувајќи го отпуштениот [[Руди Гарсија]].<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/pallotta-possiamo-vincere-con-spalletti-roma-c-e-chi-rifiuta-di--944231|title=Pallotta: 'Possiamo vincere con Spalletti'. Roma, c'è chi rifiuta di indossare i Gps|date=14 јануари 2016}}</ref> Во втората половина од сезоната, тосканскиот тренер ги водел ''„џалоросите“'' до 46 освоени бода (скор од 14 победи, 4 нерешени и еден пораз); на крајот од [[Серија А 2015-2016|првенството]] ова бил најдобриот просек на бодови/натпревар меѓу сите тренери во Серија А: 2,42 наспроти 2,39 на [[Масимилијано Алегри]] (кој со својот Јувентус го освоил првенството). Тимот од главниот град на крајот од првенството го освоил третото место на табелата со 80 бодови,<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcio/roma-spalletti-fatto-il-nostro-dovere-complimenti-al-napoli-_1098348-201602a.shtml|title=Roma, Spalletti: "Fatto il nostro dovere, complimenti al Napoli"|access-date=16 мај 2016}}</ref> со што избориле пласман во [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017#Квалификации|квалификациите за Лигата на шампиони]]; во истото натпреварување, но во [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|тековната сезона]], Рома била елиминирана во осминафиналето од подоцнежниот европски шампион, Реал Мадрид.<ref>{{Cite web|url=https://www.forzaroma.info/news-as-roma/champions-roma-eliminata-dal-real-quante-occasioni-sprecate-foto/|title=Champions: Roma eliminata dal Real, ma quante occasioni sprecate – FOTO|author=Marco Cantagalli|date=8 март 2016|access-date=31 јануари 2017}}</ref> Сепак, почнувајќи од почетокот на февруари, голем дел од навивачите на Рома застанале на страната против тренерот поради низа расправии меѓу него и капитенот на тимот, [[Франческо Тоти]], предизвикани од недостатокот на минутажа што му била доделена, а исто така и поради физички проблеми и некои изјави дадени од вториот.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/04/17/news/roma_totti_e_ancora_determinante_ma_spalletti_non_ci_sta-137827259/|title=Roma, Totti è ancora determinante: ma Spalletti non ci sta. Alta tensione e lite tra i due|date=17 април 2016}}</ref><ref>{{Cite web|author=Marco Beltrami|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/cosa-e-successo-tra-totti-e-spalletti-storia-di-un-rapporto-difficile/|title=Cosa è successo tra Totti e Spalletti, storia di un rapporto difficile|date=16 ноември 2020|access-date=31 март 2021}}</ref> Следната сезона започнала за Рома на Спалети со неуспехот тимот да се квалификува во групната фаза од Лигата на шампионите, откако биле елиминирани од {{Fb team (N) Porto}} во плејофот; првиот натпревар завршил со резултат 1-1, но катастрофалниот пораз од 0-3 во реваншот во Рим му пресудил на тимот на Спалети.<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/champions/2016/08/23/news/roma_battuta_dal_porto-146511389/ |title=Roma-Porto 0-3: disastro giallorosso, addio Champions |date=23 август 2016|access-date=16 февруари 2018}}</ref> Во [[УЕФА Лига Европа 2016-2017|УЕФА Лига Европа]], Рома испаднала во осминафиналето од Олимпик Лион, додека во [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|Купот на Италија]] била елиминирани од Лацио во полуфиналето. Во [[Серија А 2016-2017|првенството]] по спектакуларниот дуел со {{Fb team (N) Napoli}}, избраниците на Спалети успеале да го освојат второто место зад {{Fb team (N) Juventus}}, а исто така ги постигнале рекордите за најмногу освоени бодови (87) и најмногу постигнати голови во една сезона на ФК Рома (90), со што Спалети надминал големи тренери од минатото на ''„џалоросите“'', како што се [[Нилс Лидхолм]] и [[Фабио Капело]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2017/05/15/news/roma_spalletti_numeri_totti_futuro-165535491/|title=Roma, Spalletti numeri da record: superati Capello e Liedholm. Ma il futuro è ancora incerto||date=15 мај 2017|access-date=16 февруари 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/roma-campionato-storico-e-record-di-punti-e-goal-realizzati/1iixiqsiclkt91jp8cj07i27h6|title=Roma, campionato 'storico': è record di punti e goal realizzati|access-date=16 февруари 2018}}</ref> На 30 мај 2017 година, тој ја напуштил Рома и бил заменет од [[Еузебио Ди Франческо]].<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/it/notizie/2017/05/si-chiude-il-rapporto-di-lavoro-tra-as-roma-e-luciano-spalletti|title=Si chiude il rapporto di lavoro tra AS Roma e Luciano Spalletti|date=30 мај 2017}}</ref> ===Интер=== [[Податотека:Luciano Spalletti Inter.jpg|thumb|left|Спалети со {{Fb team (N) Inter}} во 2018]] На 9 јуни 2017 година, тој бил официјално претставен како нов тренер на Интер.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|title=Luciano Spalletti è il nuovo allenatore dell'Inter|date=9 јуни 2017|access-date=9 јуни 2017|archive-date=29 јуни 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629063722/https://www.inter.it/it/news/81345/luciano-spalletti-a-il-nuovo-allenatore-dell-inter|dead-link=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2017/06/09/news/spalletti_allenatore_inter-167685070/|title=Inter, ufficiale: Spalletti è il nuovo allenatore|author=Tiziana Cairati|date=9 јуни 2017}}</ref> Во [[Серија А 2017-2018|првенството]] тимот на ''„нероаѕурите“'' забележал одличен почеток,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/10/25/inter-implacabile-e-affannata-una-notte-da-leader-per-spalletti38.html|title=Inter implacabile e affannata una notte da leader per Spalletti|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=25 октомври 2017|page=38}}</ref> толку многу што на почетокот на декември се нашол сам на врвот на табелата и бил сè уште непоразен.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2017/12/04/lo-scatto-dellinter-con-perisic-che-preferi-spalletti-a-mou40.html|title=Lo scatto dell'Inter con Perisic che preferì Spalletti a Mou|author=Andrea Sorrentino|publisher=la Repubblica|date=4 dicembre 2017|page=40}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|title=Spalletti: "In testa non c'è spazio per rifiatare, restiamo svegli"|date=15 dicembre 2017|access-date=28 април 2018|archive-date=28 април 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428141804/http://www.lastampa.it/2017/12/15/sport/spalletti-in-testa-non-c-spazio-per-rifiatare-restiamo-svegli-V7YOpfbshK3wAYhI9trXiP/pagina.html|dead-link=yes}}</ref> Сепак, со доаѓањето на зимата, перформансите на тимот претрпеле нагло опаѓање, што предизвикало тие да се лизнат од врвните позиции.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/02/04/news/inter_la_crisi_d_inverno_colpisce_anche_spalletti-188032855/|title=Inter, la "crisi d'inverno" colpisce anche Spalletti|author=Tiziana Cairati|date=4 февруари 2018}}</ref> Четвртото место, последната можна позиција и минималната зацртана [[ФК Интер сезона 2017-2018|сезонска]] цел, била постигната во последното коло, со победата над {{Fb team (N) Lazio}} со 2-3 на гостински терен со што истиот противник бил престигнат на табелата благодарение на подобриот оглед во директните средби:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref> за Интер, ова било нивно враќање во најсилното европско континентално натпреварување по седум години.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Lazio/20-05-2018/lazio-inter-2-3-nerazzurri-champions-decide-testa-vecino-270253952947.shtml|title=Lazio-Inter 2-3, nerazzurri in Champions! Decide la testa di Vecino|author=Luca Taidelli|date=20 мај 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/inter/2018/05/20/news/lazio-inter_2-3_rimonta_nel_finale_nerazzurri_in_champions-196933076/|title=Lazio-Inter 2-3: Vecino chiude la rimonta nel finale, nerazzurri in Champions|author=Antonio Farinola|date=20 мај 2018}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|Купот на Италија]], патувањето на ''„нероаѕурите“'' завршило во четвртфиналето со пораз во [[Дерби дела Мадонина|Миланското дерби]] против {{Fb team (N) Milan}}.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/Milan/27-12-2017/milan-inter-1-0-cutrone-supplementare-decide-derby-240505807004.shtml|title=Milan-Inter 1-0, Cutrone nel supplementare decide il derby|author=Valerio Clari|date=27 декември 2017}}</ref> Во [[ФК Интер сезона 2018-2019|сезоната 2018-2019]] тимот имал лош старт,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/27-08-2018/inter-spalletti-come-de-boer-peggio-solo-radice-290504699835.shtml|title=Inter, Spalletti eguaglia De Boer: peggio solo 35 anni fa|author=Daniele Polidoro|date=27 август 2018}}</ref> пред да постигне серија последователни победи што го вратиле во горните ешалони на табелата;<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2018/11/03/news/inter_genoa_partita_gagliardini_politano-210696305/|title=Inter-Genoa 5-0: show nerazzurro con Gagliardini, Politano, Joao Mario e Nainggolan|date=3 ноември 2018}}</ref> на крајот од првата половина од сезоната, Интер бил трет.<ref>{{cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/notizie/empoli-inter-0-1-keita-fa-l-icardi-un-colpo-biliardo-db1db3ea-0b72-11e9-aa07-eb4c2c5595dd.shtml|title=Empoli-Inter 0-1, Keita blinda il terzo posto|author=Guido De Carolis|date=29 декември 2018}}</ref> Сепак, ''„нероаѕурите“'' доживеале уште еден пад во формата во текот на зимските месеци, но останале во конкуренција за квалификација во најсилното натпреварување на континентот.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/17-03-2019/milan-inter-2-3-nerazzurri-vincono-derby-contro-sorpassano-3202284149975.shtml|title=Milan-Inter 2-3: i nerazzurri vincono il derby e contro-sorpassano|author=Alessandra Gozzini|date=17 март 2019}}</ref> Уште еднаш, потребно било да се стигне до последното коло за математички целта да биде остварена: победата од 2-1 на домашен терен против Емполи му овозможила на Интер да го потврди четвртото место од претходната година и да се врати во [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/26-05-2019/pazza-inter-ma-fine-keita-ninja-portano-champions-empoli-b-3301960042956.shtml|title=Pazza Inter, ma alla fine Keita e il Ninja la portano in Champions: Empoli in B|author=Valerio Clari|date=26 мај 2019}}</ref> Во тековната сезона, Интер бил елиминиран уште во групната фаза од [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|Лигата на шампионите]]<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Inter/11-12-2018/inter-psv-1-1-gol-lozano-icardi-nerazzurri-europa-league-3101171061589.shtml|title=Inter-Psv 1-1: gol di Lozano e Icardi, nerazzurri in Europa League|author=Valerio Clari|date=11 декември 2018}}</ref> селејќи се во [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|Лига Европа]], каде пак биле елиминирани од [[Ајнтрахт Франкфурт]] во осминафиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2019/03/14/news/europa_league_inter-salisburgo-221577559/|title=Inter-Eintracht 0-1, nerazzurri fuori dall'Europa League|author=Diego Costa|date=14 март 2019}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|Купот на Италија]] патувањето било прекинато против Лацио во четвртфиналето.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/01/31/news/coppa_italia_inter_lazio_quarti_di_finale-217967959/?refresh_ce|title=Coppa Italia, Inter-Lazio 4-5 ai rigori: biancocelesti in semifinale|author=Diego Costa|date=31 јануари 2019}}</ref> На крајот од првенството, и покрај тоа што ја постигнал минималната сезонска цел, тој не бил повторно потврден од клубот од Милано.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|title=Nota del Club in merito al ruolo di allenatore della Prima Squadra|date=30 maggio 2019|access-date=30 мај 2019|archive-date=30 мај 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530083930/https://www.inter.it/it/news/94507/comunicato-ufficiale-di-fc-internazionale-milano|dead-link=yes}}</ref> ===Наполи=== {{Цитат 2|Силни луѓе, силни судбини, слаби луѓе, слаби судбини. Нема друго објаснување.|Лучано Спалети<ref>{{cite web|https://www.rainews.it/tgr/campania/articoli/2023/04/spalletti-uomini-forti-destini-forti-b77a3c42-fc12-4b81-9652-d3cf223ab64e.html|title=Spalletti, uomini forti destini forti|date=4 мај 2023}}</ref>}} По двегодишна пауза, тој бил назначен за нов тренер на Наполи на 29 мај 2021 година.<ref>{{cite web|url=https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|title=De Laurentiis: Benvenuto Luciano Spalletti, insieme faremo un gran lavoro|date=29 maggio 2021|access-date=30 мај 2021|archive-date=1 јуни 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601175538/https://www.sscnapoli.it/static/news/De-Laurentiis-Benvenuto-Luciano-Spalletti,-insieme-faremo-un-grande-lavoro-22905.aspx|dead-link=yes}}</ref> Дебитирал на клупата на ''„партенопеите“'' на 22 август, победувајќи ја со 2-0 Венеција во првото коло од [[Серија А 2021-2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/22-08-2021/osimhen-espulso-rigore-sbagliato-ma-napoli-piu-forte-2-0-venezia-420650846961.shtml|title=Osimhen espulso e un rigore sbagliato, ma il Napoli è più forte: 2-0 al Venezia|date=22 август 2021}}</ref> На 23 септември, победувајќи ја Сампдорија со 4-0 на гостински терен, тој станал првиот тренер кој ги добил своите први пет првенствени натпревари во дебитантската сезона како тренер на Наполи, рекорд што претходно го држел [[Рафаел Бенитес]], кој ги добил првите четири натпревари во [[Серија А 2013-2014|сезоната 2013-2014]].<ref>{{cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/record-per-spalletti-col-napoli-e-il-primo-a-vincere-tutte-le-prime-cinque-partite-1587732|title=Record per Spalletti col Napoli: è il primo a vincere tutte le prime cinque partite|date=23 септември 2021|access-date=23 септември 2021}}</ref> Наполи под водството на Спалети го завршил првенството на третото место, со што се избориле за враќање во Лигата на шампионите по две години отсуство.<ref>{{Cite web|url=https://napoli.repubblica.it/sport/2022/05/02/news/il_napoli_torna_in_champions-347748436/|title=Il Napoli torna in Champions|date=2 мај 2022}}</ref> Во [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|Купот на Италија]] биле елиминирани во осминафиналето од {{Fb team (N) Fiorentina}} (2-5),<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/13-01-2022/coppa-italia-napoli-fiorentina-2-4-gol-vlahovic-mertens-biraghi-petagna-venuti-piatek-430899753267.shtml|title=Il Napoli rimonta in 9 al 95', poi ai supplementari è solo Viola. E Piatek segna subito|date=13 јануари 2022}}</ref> додека во Лига Европа настапот им завршил во првата рунда од нокаут фазата, после поразот од {{Fb team (N) Barcelona}} на [[Стадион „Диего Армандо Марадона“|стадионот „Марадона“]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/24-02-2022/napoli-barcellona-2-4-catalani-ottavi-europa-league-4301588825714.shtml|title=Troppo Barça per il Napoli: vince 4-2 al Maradona e passa agli ottavi|date=24 февруари 2022}}</ref> Сезоната [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] започнала со победа, откако во првото коло на [[Серија А 2022-2023|Серија А]] била совладана {{Fb team (N) Verona}} во гости со 2-5.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Verona/15-08-2022/verona-napoli-2-5-show-azzurro-brilla-stella-kvaratskhelia-4401891810560.shtml|title=Napoli, è subito show: cinquina al Verona, brilla la stella di Kvaratskhelia|date=15 август 2022}}</ref> На 4 октомври 2019 година, со победата над {{Fb team (N) Ajax}} на [[Јохан Кројф Арена]] со 6-1, Спалети ја остварил најголемата победа на Наполи во меѓународните натпреварувања (изедначена со онаа Наполи-[[ФК Влазнија Скадар|Влазнија]] 5-0 во [[Куп на УЕФА 2008-2009|Купот на УЕФА 2008-2009]]), како и нивната најголема победа на гостински терен во нивната клупска историја.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/04-10-2022/ajax-napoli-1-6-doppietta-raspadori-lorenzo-zielinski-kvara-simeone-450484915452.shtml|title=Anche in Champions il Napoli è una meraviglia: va sotto ma poi ne segna 6 all'Ajax!|date=4 октомври 2022}}</ref> Единаесет дена подоцна, со тесната победа над Рома (0-1), Спалети го изедначил најголемиот број на последователни добиени натпревари на Наполи помеѓу првенството и куповите (11), рекорд поставен од поранешниот тренер [[Отавио Бјанки]] во [[ФК Наполи сезона 1986-1987|сезоната 1986-1987]], годината во која Наполи го освоил своето прво [[Скудето]].<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2022/10/24/news/spalletti_napoli_marcia_da_record-371470551/|title=Napoli, Spalletti e una marcia da record: 11 vittorie di fila, come nell'anno del primo scudetto|date=24 октомври 2022}}</ref> Овој рекорд бил надминат на 26 октомври, благодарение на успехот со 3-0 над {{Fb team (N) Rangers}} во групната фаза на Лигата на шампионите.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/26-10-2022/napoli-rangers-3-0-doppietta-simeone-ostigard-450824821020.shtml|title=Il Napoli è sempre uno spettacolo: 3-0 ai Rangers. Ma per il primo posto...|date=26 октомври 2022}}</ref> Серијата позитивни резултати (17) била прекината на 1 ноември, за време на натпреварот против [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], кој завршил со резултат од 2-0 во корист на Англичаните, но кој немал никакво влијание врз пласманот во групата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/01-11-2022/champions-liverpool-napoli-2-0-spalletti-primo-girone-450914221532.shtml|title=Napoli, ko che non fa male: il Liverpool ne segna due nel finale, ma Spalletti è primo|date=1 ноември 2022}}</ref> На 12 ноември, благодарение на победата од 3-2 на домашен терен против Удинезе, тие стигнале до единаесет последователни победи во Серија А, надминувајќи го клупскиот рекорд поставен во [[Серија А 2017-2018|сезоната 2017-2018]] кога клубот бил предводен од [[Маурицио Сари]] (10).<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/12-11-2022/napoli-udinese-3-2-decidono-gol-osimhen-zielinski-ed-elmas-4501081406591.shtml|title=Il Napoli è irresistibile: 11 vittorie consecutive. Ma che paura nel finale con l'Udinese|date=12 ноември 2022}}</ref> Првиот пораз во лигата дошол на 4 јануари 2023 година против Интер, кој го добил натпреварот со 1-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/04-01-2023/inter-napoli-1-0-gol-dzeko-4501815529883.shtml|title=Dzeko, capocciata al Napoli. L'Inter riapre la corsa scudetto|date=4 јануари 2023}}</ref> На 13 јануари, тимот на Спалети го победил Јувентус со 5-1; последниот пат, кога ''„партенопеите“'' постигнале пет гола против тимот од Торино било во 1990 година, за време на натпреварот од [[Суперкуп на Италија 1990|Суперкупот на Италија]], кој завршил со истиот резултат.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/13-01-2023/napoli-juve-5-1-osimhen-2-kvaratskhelia-maria-rrahmani-elmas-4501949709248.shtml|title=Kvara e Osimhen schiantano la Juve. Il Napoli vola a +10 e spacca il campionato|date=13 јануари 2023}}</ref> Сепак, само пет дена подоцна, Наполи шокантно бил елиминиран од [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|Купот на Италија]] од страна на {{Fb team (N) Cremonese}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/17-01-2023/coppa-italia-napoli-cremonese-finisce-rigori-4502012995473.shtml|title=Clamoroso al Maradona: il Napoli piange, Cremonese avanti ai rigori. Ballardini, che prima!|date=17 јануари 2023}}</ref> На 21 јануари, благодарение на победата на гости против {{Fb team (N) Salernitana}} (0-2), тој станал тренерот со најмногу добиени натпревари во историјата на Серија А (276) во ерата на три бода за победа.<ref name="recordvittorie">{{Cite web|url=https://www.calcioinpillole.com/napoli-arriva-un-grande-record-per-luciano-spalletti-il-dato/|title=Napoli, Luciano Spalletti conquista un grande primato: il dato|date=21 јануари 2023}}</ref> На 17 февруари, за време на победата од 0-2 на гости кај {{Fb team (N) Sassuolo}},<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmattino.it/sport/sscnapoli/sassuolo_napoli_0_2_diretta_risultato_gol-7236809.html|title=Sassuolo-Napoli 0-2: dominio anche a Reggio Emilia, si vola a + 18|date=17 февруари 2023}}</ref> го достигнал 1000-тиот натпревар кој го водел од клупата во кариерата.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/storie/17-02-2023/spalletti-1000-panchine-allenatore-empoli-napoli-460271531210/|title=Dall'Empoli al Napoli passando per Inter e Roma: Spalletti diventa mister 1000 panchine|date=17 февруари 2023}}</ref> На 15 март, благодарение на победата од 3-0 на домашен терен над Ајнтрахт Франкфурт (вкупен резултат 5-0), Наполи се пласирал во четвртфиналето на Лигата на шампионите, подвиг што никогаш претходно клубот не го остварил.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/15-03-2023/champions-league-napoli-eintracht-3-0-doppietta-osimhen-rigore-zielinski-460684672680.shtml|title=Il Napoli si diverte, Osimhen di più: comodo tris all'Eintracht, Spalletti ai quarti|date=15 март 2023}}</ref> Европската кампања завршила во четвртфиналето, каде што Милан ги совладал ''„аѕурите“'' со вкупен резултат 2-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/18-04-2023/napoli-milan-1-1-gol-giroud-osimhen-rossoneri-semifinale-champions-4601192233349.shtml|title=Delirio Milan: fa 1-1 a Napoli e vola in semifinale di Champions!|date=18 април 2023}}</ref> На 4 мај, благодарение на ремито во гости против Удинезе (1-1), тој го освоил своето прво скудето во кариерата на дури пет кола пред крајот,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/04-05-2023/scudetto-napoli-campione-d-italia-la-terza-volta-4601354295987.shtml|title=Napoli, finalmente festa: campione d'Italia per la terza volta!|date=4 мај 2023}}</ref> станувајќи најстариот тренер кој ја освоил титулата, со 64 години и 58 дена;<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://gianlucadimarzio.com/it/napoli-spalletti-record-scudetto-serie-a-news-2023|title=Napoli, Luciano Spalletti è l'allenatore più anziano di sempre a vincere lo Scudetto|date=5 мај 2023}}</ref> за ''„партенопеите“'', ова било трето Скудето во нивната клупска историја, 33 години по [[Серија А 1989-1990|претходното]].<ref>{{Cite web|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/serie-a/speciale-scudetto/notizie/napoli-scudetto-campione-italia-2023-7b109ff8-e66f-11ed-9136-d5229c509a57.shtml|title=Il Napoli ha vinto lo scudetto: è Campione d’Italia 33 anni dopo Maradona. De Laurentiis: «Vittoria assieme»|date=4 мај 2023}}</ref> На крајот од сезоната, Спалети ја освоил наградата за [[Серија А награди#Најдобар тренер|најдобар тренер во Серија А]].<ref>{{Cite web|url=https://www.legaseriea.it/it/media/serie-a/serieas.hiwaymedia.it/media/serie-a/il-coach-of-the-season-2022-2023|title=IL COACH OF THE SEASON 2022/2023|access-date=01 giugno 2023|dead-link=yes}}</ref> По завршувањето на победничката сезоната во Серија А, тренерот ја објавил својата одлука да не ја продолжи својата авантура со Наполи.<ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/napoli/2023/05/29-108347676/napoli_spalletti_sono_stanco_mi_fermo_un_anno_e_non_cambio_idea_|title=Napoli, Spalletti lascia: "Sono stanco, mi fermo un anno" e svela il motivo|date=29 мај 2023}}</ref> ===Италија=== [[File:Norway Italy - June 2025 A 44.jpg|thumb|Спалети (десно) како селектор на {{NazNB|FUrep|ITA}} во 2025, заедно со шефот на делегацијата [[Џанлујџи Буфон]] и својот асистент [[Марко Доменикини]]]] На 18 август 2023 година, тој бил официјално назначен за нов селектор на [[Фудбалска репрезентација на Италија|италијанската фудбалска репрезентација]] почнувајќи од 1 септември, заменувајќи го [[Роберто Манчини]] кој поднел оставка.<ref>{{Cite web|url=https://figc.it/it/nazionali/news/luciano-spalletti-%C3%A8-il-nuovo-commissario-tecnico-della-nazionale-gravina-il-suo-entusiasmo-e-la-sua-competenza-saranno-fondamentali/|title=Luciano Spalletti è il nuovo Commissario Tecnico della Nazionale. Gravina: "Il suo entusiasmo e la sua competenza saranno fondamentali"|date=18 август 2023}}</ref> Своето деби на клупата го имал на 9 септември, во ремито 1-1 против {{NazNB|FUrep|MKD}}, во натпревар од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/09-09-2023/macedonia-italia-1-1-gol-di-immobile-e-bardhi.shtml|title=Macedonia ancora indigesta, l'Italia pareggia 1-1 e Spalletti si gioca tutto a Milano|date=9 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 12 септември, дошла првата победа како селектор на ''„аѕурите“'', на Сан Сиро против {{NazNB|FUrep|UKR}} со 2-1.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/12-09-2023/italia-ucraina-2-1-doppietta-frattesi-spalletti-prima-vittoria.shtml|title=L'Italia batte l'Ucraina con super Frattesi: prima gioia azzurra per Spalletti|date=12 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> На 20 ноември, благодарение на ремито на гостински терен во реваншот против Украина (0-0), Спалети успеал да и обезбеди квалификација на Италија за Европското првенство во [[Германија]].<ref>{{cite web |url=https://www.adnkronos.com/sport/diretta-ucraina-italia-match-decisivo-per-euro-2024_5LugdDGkAkUy0xCZV58Pwr|title=Ucraina-Italia 0-0, Nazionale di Spalletti qualificata a Euro 2024|date=20 ноември 2023|access-date=21 ноември 2023}}</ref> Европското првенство, сепак, се покажало како разочарувачко: откако избраниците на Спалети едвај ја поминале [[Европско првенство во фудбал 2024 - група Б|групната фаза]], победувајќи ја {{NazNB|FUrep|ALB}} со 2-1,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/15-06-2024/italia-albania-bastoni-barella-bajrami-partita-europei-2024.shtml|title=Bajrami ci spaventa, poi Bastoni e Barella ribaltano l'Albania. Italia, è un bell'esordio|date=15 јуни 2024}}</ref> губејќи со 0-1 против {{NazNB|FUrep|ESP}}<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/20-06-2024/spagna-italia-autogol-calafiori-europei-2024.shtml|title=Italia, che lezione dalla Spagna: la Roja domina per 94', Azzurri k.o. per un autogol di Calafiori|date=20 јуни 2024}}</ref> и играјќи нерешено 1-1 со израмнувачки погодок во последните минути против {{NazNB|FUrep|HRV}},<ref>{{Cite web|url=https://tg24.sky.it/sport/2024/06/24/italia-croazia-europei-risultato-gol|title=Euro 2024, Italia-Croazia 1-1: segna Zaccagni, azzurri conquistano ottavi al 98'. VIDEO|date=24 јуни 2024}}</ref> турнирот за италијанците завршил во осминафиналето елиминирани од {{NazNB|FUrep|SUI}}, која победила со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europei/29-06-2024/svizzera-italia-2-0-gol-di-freuler-e-vargas-spalletti-fuori-dall-europeo.shtml|title=L'Italia perde la faccia! La Svizzera passeggia e vince 2-0, Azzurri fuori dall'Europeo|date=29 јуни 2024}}</ref> Во [[УЕФА Лига на нации 2024-2025|2024-2025]] изданието на [[УЕФА Лига на нации|УЕФА Лигата на нации]], Италија ја завршила групата на второто место, зад {{NazNB|FUrep|FRA}}, но потоа била елиминирана од натпреварувањето во четвртфиналето од {{NazNB|FUrep|GER}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2025/03/23/nations-league-germania-italia-3-3-azzurri-eliminati_0faa26aa-7188-49e6-ac28-bc6f7a8e0e77.html|title=Nations League: Germania-Italia 3-3, azzurri eliminati|access-date=2025-06-08}}</ref> Во последователните [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА)|квалификации]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] ''„аѕурите“'' биле сместени во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|групата И]], заедно со {{NazNB|FUrep|NOR}}, {{NazNB|FUrep|ISR}}, {{NazNB|FUrep|EST}} и {{NazNB|FUrep|MDA}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.olympics.com/it/notizie/italia-qualificazioni-mondiali-calcio-2026-programma-calendario-avversarie-dove-vedere|title=Italia alle qualificazioni dei Mondiali di calcio 2026: programma, calendario, avversarie}}</ref> Италија го загубила својот прв квалификациски натпревар со 3-0 од Норвешка во [[Осло]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/qualificazioni-mondiali-2026/norvegia-italia-3-0-esordio-da-incubo-crollo-oslo_99278432-202502k.shtml|title=Qualificazioni Mondiali, Norvegia-Italia 3-0: esordio da incubo per gli Azzurri, crollo totale a Oslo}}</ref> Два дена по поразот, на 8 јуни 2025 година, самиот Спалети на прес-конференција објавил дека ќе биде отпуштен по крајот на следниот натпревар против Молдавија,<ref>{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/italia-moldova-sarà-lultima-partita-da-ct-della-nazionale-di-luciano-spalletti-voglio-chiudere-con-una-vittoria/|title=Italia-Moldova sarà l'ultima partita da Ct della Nazionale di Luciano Spalletti: "Voglio chiudere con una vittoria"|date=2025-06-08|access-date=2025-06-08}}</ref> добиен со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/maratona/2025/06/calcio-qualificazioni-mondiali-2026-italia-moldavia-ultima-spalletti-diretta-rai1-e-streaming-rainews-it-highlights-gol-cronaca-testuale-cadb3dc6-8d63-44bf-a1e8-824a7c64a11f.html|title=L'Italia batte 2 a 0 la Moldavia, congedo triste per Spalletti|date=2025-06-09|access-date=2025-06-13}}</ref> Тосканскиот тренер го завршил своето селекторско искуство на чело на националниот тим по 24 натпревари, со резултат од 12 победи, 6 нерешени и 6 порази.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/nazionale/italia-si-chiude-l-era-spalletti-da-skopje-a-oslo-storia-di-un-amore-mai-nato_99355602-202502k.shtml|title=Italia, si chiude l'era Spalletti: da Skopje a Oslo, storia di un amore mai nato|date=8 јуни 2025|access-date=9 јуни 2025}}</ref> === Јувентус === По отпуштањето на [[Игор Тудор]], на 30 октомври 2025 година, тој станал нов тренер на Јувентус, потпишувајќи договор со важност до крајот на [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|сезоната]].<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/benvenuto-mister-luciano-spalletti|title=Benvenuto, mister Luciano Spalletti|date=30 октомври 2025|access-date=30 октомври 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2025/10/31/news/spalletti_juventus_ufficiale-424949566/|title=Spalletti e la Juventus ripartono insieme: “Scriviamo la storia”|date=31 октомври 2025|access-date=31 октомври 2025}}</ref> Неговото деби на клупата на ''„бјанконерите“'' дошло два дена подоцна, во натпреварот од [[Серија А 2025-2026|првенството]] добиен со 1-2 во гости против Кремонезе.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/01-11-2025/cremonese-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Kostic e Cambiaso lanciano la Juve di Spalletti, alla Cremonese non basta Vardy|date=1 ноември 2025|access-date=1 ноември 2025}}</ref> Три дена подоцна, го имал своето деби со Јувентус во [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|Лигата на шампионите]], со нерешен резултат 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Sporting Lisboa}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/04-11-2025/juve-sporting-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve ritrova un grande Vlahovic, ma con lo Sporting è solo 1-1. E la Champions resta dura|date=4 ноември 2025|access-date=4 ноември 2025}}</ref> Почетокот бил карактеризиран со одлични резултати и одлична игра, особено помеѓу декември и јануари.<ref>{{Cite web|author=Emanuele Gamba|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2026/01/08/news/juventus_spalletti_recupero_punti_juve-425081268/|title=La psicologia di Spalletti ha risollevato la Juve|access-date=27 јануари 2026|date=7 декември 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/juventus/juventus-spalletti-statistiche-champions-rinnovo-contratto_108343882-202602k.shtml|title=Punti, gioco e capitali rivalutati: ecco perché Spalletti è l'uomo giusto per il presente e il futuro Juve|access-date=27 јануари 2026|date=27 јануари 2026}}</ref> Екипата претрпела мал пад во однос на резултатите во февруари, сепак, првата посериозна криза дошла со елиминациите, во четвртфиналето на [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|Купот на Италија]] од {{Fb team (N) Atalanta}} (натпреварот бил изгубен со 3-0)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Atalanta/05-02-2026/atalanta-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-coppa-italia.shtml|title=Atalanta-show, Juve shock: Spalletti ne prende tre, Dea in semifinale di Coppa Italia|date=5 февруари 2026|access-date=6 февруари 2026}}</ref> и во плејоф рундата на Лигата на шампионите од {{Fb team (N) Galatasaray}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-02-2026/galatasaray-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=Juve, è una figuraccia storica: il Galatasaray la schianta 5-2, ora per gli ottavi servirà un'impresa|date=17 февруари 2026|access-date=26 февруари 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/25-02-2026/juventus-galatasaray-live-risultato-e-gol-in-diretta-champions-league.shtml|title=La Juve rimonta il Gala e si illude, poi crolla ai supplementari: Spalletti è fuori dalla Champions|date=25 февруари 2026|accesso=26 февруари 2026}}</ref> На 10 април 2026 година, додека тимот во тоа време бил петти на табелата и во полн ек во трката за Лигата на шампионите, тој го обновил договорот до 30 јуни 2028 година.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/rinnovo-luciano-spalletti-2028|title=Luciano Spalletti rinnova con la Juventus fino al 2028|date=10 април 2026|access-date=10 април 2026}}</ref> И покрај тоа што во поголемиот дел од сезоната Јувентус бил меѓу првите четири, во претпоследното коло со поразот од 0-2 од Фјорентина на [[Стадион Јувентус|домашен терен]],<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/17-05-2026/juve-fiorentina-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Harakiri Juve: sprofonda in casa con la Fiorentina, Spalletti è sesto. Per la Champions serve un miracolo|date=17 мај 2026|access-date=24 мај 2026}}</ref> паднале на шесттото место, позиција на која и го завршиле првенството, што резултирало со неуспех да се квалификуваат за следната сезона во [[УЕФА Лига на шампиони 2026-2027|Лигата на шампионите]].<ref>{{Cite web|author=Fabio Russo|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/24-05-2026/torino-juve-live-risultato-e-gol-in-diretta-serie-a.shtml|title=Juve, niente miracolo: un bel Toro rimonta, Spalletti va in Europa League|date=24 мај 2026|access-date=25 мај 2026}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | 1982-1983 || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} [[Калчо Кастелфјорентино|Кастелфјорентино]] || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1983-1984 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- | 1984-1985 || [[Кампионато Интеррегионале 1984-1985|Д]]|| ? || ? || - || - || - || - || - || - || - || - || - || ? || ? |- !colspan="3"| Вкупно Кастелфјорентино || ? || ? || || - || - || || - || - || || - || - || ? || ? |- | [[ФК Ентела Бакеца сезона 1985-1986|1985-1986]] || {{flagsport|ITA}} [[Виртус Ентела|Ентела Бакеца]] || [[Серија Ц2 1985-1986|Ц2]] || 27 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1985-1986|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 27+ || 2+ |- | [[Специја Калчо сезона 1986-1987|1986-1987]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Spezia}} || [[Серија Ц1 1986-1987|Ц1]] || 31 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1986-1987|КИ-Ц]] || 8 || 2 || - || - || - || - || - || - || 39 || 4 |- | [[Специја Калчо сезона 1987-1988|1987-1988]] || [[Серија Ц1 1987-1988|Ц1]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1987-1988|КИ-Ц]] || 7 || 1 || - || - || - || - || - || - || 39 || 2 |- | [[Специја Калчо сезона 1988-1989|1988-1989]] || [[Серија Ц1 1988-1989|Ц1]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 1988-1989|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1988-1989|КИ-Ц]] || 5+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 3 |- | [[Специја Калчо сезона 1989-1990|1989-1990]] || [[Серија Ц1 1989-1990|Ц1]] || 24 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1989-1990|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1989-1990|КИ-Ц]] || 1+3 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 28 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Специја || 120 || 7 || || 26 || 4 || || - || - || || - || - || 146 || 11 |- | [[ФК Вијареџо сезона 1990-1991|1990-1991]] || {{flagsport|ITA}} [[ФК Вијареџо|Вијареџо]] || [[Серија Ц2 1990-1991|Ц2]] || 29 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1990-1991|КИ-Ц]] || ? || ? || - || - || - || - || - || - || 29+ || 1+ |- | [[ФК Емполи сезона 1991-1992|1991-1992]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1991-1992|Ц1]] || 31 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 1991-1992|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1991-1992|КИ-Ц]] || 2+3 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 1 |- | [[ФК Емполи сезона 1992-1993|1992-1993]] || [[Серија Ц1 1992-1993|Ц1]] || 22 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 1992-1993|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1992-1993|КИ-Ц]] || 1+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 24 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 53 || 3 || || 7 || 0 || || - || - || || - || - || 60 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 229+ || 13+ || || 33+ || 4+ || || - || - || || - || - || 262+ || 17+ |} ==Тренерска статистика== ====Клубови==== ''Статистиката е ажурирана на 9 август 2026.'' Во '''болд''' се натпреварувањата кои Спалети ги освоил. {|class="wikitable" style="font-size:85%;width:100%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[ФК Емполи сезона 1993-1994|апр.-јун. 1994]] || rowspan="4"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Empoli}} || [[Серија Ц1 1993-1994|Ц1]] || 6+2<ref name="play-out">Плејаут.</ref> || 1+1<ref name="play-out"/> || 2+1<ref name="play-out"/> || 3+0 || [[Фудбалски куп на Италија 1993-1994|КИ]]+[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1993-1994|КИ-Ц]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|8|2|3|3}} || ''наз. <small>(16.)</small>'', крај 17. место |- | [[ФК Емполи сезона 1995-1996|1995-1996]] || [[Серија Ц1 1995-1996|Ц1]] || 34+3<ref name="play-off">Плејоф.</ref> || 17+3<ref name="play-off"/> || 11+0 || 6+0 || '''[[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 1995-1996|КИ-Ц]]''' || 14 || 9 || 4 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|51|29|15|7}} || 3. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1996-1997|1996-1997]] || [[Серија Б 1996-1997|Б]] || 38 || 17 || 13 || 8 || [[Фудбалски куп на Италија 1996-1997|КИ]] || 3 || 1 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|41|18|14|9}} || 2. место {{rise}} (П) |- | [[ФК Емполи сезона 1997-1998|1997-1998]] || [[Серија А 1997-1998|А]] || 34 || 10 || 7 || 17 || [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|10|8|18}} || 13. место |- !colspan="3"|Вкупно Емполи || 117 || 49 || 34 || 34 || || 19 || 10 || 6 || 3 || || - || - || - || - || || - || - || - || - {{WDLtot|136|59|40|37}} || |- | [[ФК Сампдорија сезона 1998-1999|авг.-дек. 1998, фев.-јун. 1999]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Sampdoria}} || [[Серија А 1998-1999|А]] || 28 || 9 || 7 || 12 || [[Фудбалски куп на Италија 1998-1999|КИ]] || 4 || 1 || 1 || 2 || [[Интертото куп 1998|ИК]] || 6 || 4 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|38|14|8|16}} || ''отп. <small>(14.)</small>'', ''наз. <small>(16.)</small>'', к. 16. {{fall}} (И) |-0 | [[ФК Венеција сезона 1999-2000|1999-фев. 2000]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Venezia}} || [[Серија А 1999-2000|А]] || 17 || 4 || 3 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 1999-2000|КИ]] || 6 || 2 || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|23|6|6|11}} || ''отп. <small>(17.)</small>'', ''наз. <small>(17.)</small>'', ''отп. <small>(13.)</small>'' |- | [[Удинезе Калчо сезона 2000-2001|мар.-јун. 2001]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2000-2001|А]] || 11 || 2 || 4 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Интертото куп 2000|ИК]]+[[Куп на УЕФА 2000-2001|КУ]] || 0+0 || 0+0 || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - {{WDL|11|2|4|5}} || ''наз. <small>(12.)</small>'', крај 12. место |- | [[Анкона Калчо сезона 2001-2002|јан.-јун. 2002]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Ancona}} || [[Серија Б 2001-2002|Б]] || 20 || 8 || 5 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2000-2001|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|20|8|5|7}} || ''наз. <small>(14.)</small>'', крај 8. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2002-2003|2002-2003]] || rowspan="3"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Udinese}} || [[Серија А 2002-2003|А]] || 34 || 16 || 8 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2002-2003|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|36|17|8|11}} || 6. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Серија А 2003-2004|А]] || 34 || 13 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2003-2004|КИ]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[Куп на УЕФА 2003-2004|КУ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|40|16|12|12}} || 7. место |- | [[Удинезе Калчо сезона 2004-2005|2004-2005]] || [[Серија А 2004-2005|А]] || 38 || 17 || 11 || 10 || [[Фудбалски куп на Италија 2004-2005|КИ]] || 6 || 2 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2004-2005|КУ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari">Во квалификациските рунди.</ref> || 1 || 0 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|46|20|12|14}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Удинезе || 117 || 48 || 34 || 35 || || 12 || 5 || 2 || 5 || || 4 || 2 || 0 || 2 || || - || - || - || - {{WDLtot|133|55|36|42}} || |- | [[ФК Рома сезона 2005-2006|2005-2006]] || rowspan="5"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2005-2006|А]] || 38 || 19 || 12 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2005-2006|КИ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Куп на УЕФА 2005-2006|КУ]] || 10<ref name="2 nei turni preliminari">2 во квалификациските кола.</ref> || 6 || 2 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|56|29|15|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2006-2007|2006-2007]] || [[Серија А 2006-2007|А]] || 38 || 22 || 9 || 7 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2006-2007|КИ]]''' || 8 || 5 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2006-2007|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2006|СИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|57|32|13|12}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2007-2008|2007-2008]] || [[Серија А 2007-2008|А]] || 38 || 24 || 10 || 4 || '''[[Фудбалски куп на Италија 2007-2008|КИ]]''' || 7 || 4 || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2007-2008|ЛШ]] || 10 || 5 || 2 || 3 || '''[[Суперкуп на Италија 2007|СИ]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|56|34|14|8}} || 2. место |- | [[ФК Рома сезона 2008-2009|2008-2009]] || [[Серија А 2008-2009|А]] || 38 || 18 || 9 || 11 || [[Фудбалски куп на Италија 2008-2009|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|ЛШ]] || 8 || 4 || 1 || 3 || [[Суперкуп на Италија 2008|СИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 {{WDL|49|23|11|15}} || 6. место |- | [[ФК Рома сезона 2009-2010|јул.-авг. 2009]] || [[Серија А 2009-2010|А]] || 2 || 0 || 0 || 2 || [[Фудбалски куп на Италија 2009-2010|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2009-2010|ЛШ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/> || 3 || 1 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|6|3|1|2}} || ''оставка (20. место)'' |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2010|2010]] || rowspan="5"|{{flagsport|RUS}}<br>{{Fb team (N) Zenit Saint Petersburg}} || '''[[Премиер лига на Русија 2010|ПЛ]]''' || 30 || 20 || 8 || 2 || '''[[Фудбалски куп на Русија 2009-2010|КР]]''' || 4 || 4 || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|34|24|8|2}} || '''1. место''' |- |rowspan=2| [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan="2"| '''[[Премиер лига на Русија 2011-2012|ПЛ]]''' || 30 || 17 || 10 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2010-2011|КР]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2010-2011|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2010-2011|ЛЕ]] || 4<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 2+8 || 1+0 || 1+2 || '''[[Суперкуп на Русија 2011|СР]]''' || 1 || 1 || 0 || 0 {{WDL|49|31|11|7}} || rowspan="2"|'''1. место''' |- || 14 || 7 || 6 || 1 || [[Фудбалски куп на Русија 2011-2012|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2011-2012|ЛШ]] || 8 || 3 || 3 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|23|10|9|4}} |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Премиер лига на Русија 2012-2013|ПЛ]] || 30 || 18 || 8 || 4 || [[Фудбалски куп на Русија 2012-2013|КР]] || 4 || 2 || 1 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2012-2013|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 1+0 || 3+2 || [[Суперкуп на Русија 2012|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|45|24|10|11}} || 2. место |- | [[ФК Зенит Санкт Петербург сезона 2013-2014|2013-мар. 2014]] || [[Премиер лига на Русија 2013-2014|ПЛ]] || 20 || 12 || 5 || 3 || [[Фудбалски куп на Русија 2013-2014|КР]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 11<ref name="2 nei turni preliminari"/> || 5 || 3 || 3 || [[Суперкуп на Русија 2013|СР]] || 1 || 0 || 0 || 1 {{WDL|33|17|8|8}} || ''отп. (2. место)'' |- !colspan="3"|Вкупно Зенит Санкт Петербург || 124 || 74 || 37 || 13 || || 14 || 9 || 1 || 4 || || 43 || 22 || 8 || 13 || || 3 || 1 || 0 || 2 {{WDLtot|184|106|46|32}} || |- | [[ФК Рома сезона 2015-2016|јан.-мај 2016]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Roma}} || [[Серија А 2015-2016|А]] || 19 || 14 || 4 || 1 || [[Фудбалски куп на Италија 2015-2016|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2015-2016|ЛШ]] || 2 || 0 || 0 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|21|14|4|3}} || ''наз. <small>(5.)</small>'', крај 3. место |- | [[ФК Рома сезона 2016-2017|2016-2017]] || [[Серија А 2016-2017|А]] || 38 || 28 || 3 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2016-2017|КИ]] || 4 || 3 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2016-2017|ЛЕ]] || 2<ref name="Nei turni preliminari"/>+10 || 0+5 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+3 || 1<ref name="Nei turni preliminari"/>+2 || - || - || - || - || - {{WDL|54|36|7|11}} || 2. место |- !colspan="3"|Вкупно Рома|| 211 || 125 || 47 || 39 || || 29 || 17 || 5 || 7 || || 56 || 28 || 12 || 16 || || 3 || 1 || 1 || 1 {{WDLtot|299|171|65|63}} || |- | [[ФК Интер сезона 2017-2018|2017-2018]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Inter}} || [[Серија А 2017-2018|А]] || 38 || 20 || 12 || 6 || [[Фудбалски куп на Италија 2017-2018|КИ]] || 2 || 0 || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - {{WDL|40|20|13|7}} || 4. место |- | [[ФК Интер сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Серија А 2018-2019|А]] || 38 || 20 || 9 || 9 || [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] || 2 || 1 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 6+4 || 2+2 || 2+1 || 2+1 || - || - || - || - || - {{WDL|50|25|13|12}} || 4. место |- !colspan="3"|Вкупно Интер || 76 || 40 || 21 || 15 || || 4 || 1 || 2 || 1 || || 10 || 4 || 3 || 3 || || - || - || - || - {{WDLtot|90|45|26|19}} || |- | [[ФК Наполи сезона 2021-2022|2021-2022]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Napoli}} || [[Серија А 2021-2022|А]] || 38 || 24 || 7 || 7 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига Европа 2021-2022|ЛЕ]] || 8 || 3 || 2 || 3 || - || - || - || - || - {{WDL|47|27|9|11}} || 3. место |- | [[ФК Наполи сезона 2022-2023|2022-2023]] || '''[[Серија А 2022-2023|А]]''' || 38 || 28 || 6 || 4 || [[Фудбалски куп на Италија 2022-2023|КИ]] || 1 || 0 || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || 10 || 7 || 1 || 2 || - || - || - || - || - {{WDL|49|35|8|6}} || '''1. место''' |- !colspan="3"|Вкупно Наполи || 76 || 52 || 13 || 11 || || 2 || 0 || 1 || 1 || || 18 || 10 || 3 || 5 || || - || - || - || - {{WDLtot|96|62|17|17}} || |- | [[ФК Јувентус сезона 2025-2026|окт. 2025-2026]] || rowspan="2"|{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}}|| [[Серија 2025-2026|А]] || 29 || 15 || 9 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2025-2026|КИ]] || 2 || 1 || 0 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || 7 || 4 || 2 || 1 || - || - || - || - || - {{WDL|38|20|11|7}} || ''наз <small>(8.)</small>'', крај 6. место |- | [[ФК Јувентус сезона 2026-2027|2026-2027]] || [[Серија 2026-2027|А]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Италија 2026-2027|КИ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2026-2027|ЛЕ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || - || - || - || - || - {{WDL|0|0|0|0}} || ''во тек'' |- !colspan="3"|Вкупно Јувентус || 29 || 15 || 9 || 5 || || 2 || 1 || 0 || 1 || || 7 || 4 || 2 || 1 || || - || - || - || - {{WDLtot|38|20|11|7}} || |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 815 || 424 || 210 || 181 || || 92 || 46 || 21 || 25 || || 144 || 74 || 28 || 42 || || 6 || 2 || 1 || 3 {{WDLtot|1057|546|260|251}} || |} ====Репрезентации==== ''Статистиката е ажурирана на 9 јуни 2025''. Во '''болд''' се натпреварувањата кои Спалети ги освоил. ; Италија {|class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !rowspan="2"|Натпреварување !rowspan="2"|Пласман !colspan="5"|Учинок !colspan="5"|Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !Успешност % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- | сеп.-ное. 2023 || rowspan="6"|{{Naz|FUrep|ITA}} || [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2024|Квал. за ЕП 2024]] || ''Назначен'',<br />'''''2. место во групата Ц, се квалификувале''''' {{WDL|6|3|2|1}} || 13 || 7 || +6 |- | јун.-јул. 2024 || [[Европско првенство во фудбал 2024|Европско првенство 2024]] || ''Осминафинале'' {{WDL|4|1|1|2}} || 3 || 5 || -2 |- | сеп.-ное. 2024 || rowspan="2"|[[УЕФА Лига на нации 2024-2025]] || rowspan="2"| ''Четвртфинале'' {{WDL|6|4|1|1}} || 13 || 8 || +5 |- | мар. 2025 {{WDL|2|0|1|1}} || 4 || 5 || -1 |- | јун. 2025 || [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група И|Квал. за СП 2026]] || ''Отпуштен за време на кампањата'' {{WDL|2|1|0|1}} || 2 || 3 || -1 |- | од 2024 до 2025 || [[Пријателски натпревар|Пријателски]] || {{WDL|4|3|1|0}} || 5 || 1 || +4 |- !colspan="4"|Вкупно Италија {{WDLtot|24|12|6|6}} || 40 || 29 || +11 |} ==Титули== ===Тренер=== {{Col-begin|width=90%}} {{col-2}} ====Клупски==== =====Емполи===== *'''{{симбол2|Coccarda Coppa Italia LegaPro.svg}} [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц|Куп на Италија Серија Ц]]''' : 1 : 1995-1996 =====Рома===== *'''{{Трофеј-Куп на Италија}} [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]''' : 2 : 2006-2007, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Италија}} [[Суперкуп на Италија 2015|Суперкуп на Италија]]''' : 1 : 2007 =====Зенит Санкт Петербург===== *'''[[Премиер лига на Русија|Руско првенство]]''' : 2 : 2010, 2011-2012 *'''[[Фудбалски куп на Русија|Куп на Русија]]''' : 1 : 2009-2010 *'''[[Суперкуп на Русија]]''' : 1 : 2011 =====Наполи===== *'''{{Скудето}} [[Серија А]]''' : 1 : [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] {{col-2}} ====Индивидуални==== *[[Златна клупа]]: 2 :2004-2005, 2022-2023 *[[ИАФ Оскар дел калчо]]/[[ИАФ Гран Гала дел калчо]]: 3 :[[ИАФ Најдобар тренер|Најдобар тренер]]: [[ИАФ Оскар дел калчо 2006|2006]], [[ИАФ Оскар дел калчо 2007|2007]], [[ИАФ Гран Гала дел калчо 2023|2023]] *[[Награда „Енцо Беарцот“]]: 1 :2023 *[[Серија А награди]]: 1 :[[Серија А награди#Најдобар тренер|Најдобар тренер]]: [[Серија А 2022-2023|2022-2023]] *[[Награда „Булгарели“ бр. 8]]: 1 :Најдобар тренер: 2022-2023 *[[Награда Спортилија]]: 1 :2023 *[[Газета спортски награди]]: 1 :Тренер на годината: 2023 *[[Globe Soccer Awards]]: 1 :Награда за кариера во категорија тренери: [[Globe Soccer Awards#2024|2024]] *Вклучен во [[Куќа на славните на италијанскиот фудбал]] во категорија ''Тренер'' : :2024 {{col-end}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Италија |image3=Flag of Italy.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/spalletti-luciano/profil/trainer/517 Лучано Спалети на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/allenatori/33-Spalletti_Luciano Лучано Спалети на tuttocalciatori] {{Состав на Јувентус}} {{Состав на Италија на ЕП фудбал 2024}} {{Navboxes | title = Тренерски ангажмани | list1 = {{Тренери на ФК Наполи}} {{Селектори на италијанската фудбалска репрезентација}} {{Тренери на ФК Јувентус}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спалети, Лучано}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Специја]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Емполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Сампдорија]] [[Категорија:Тренери на ФК Венеција]] [[Категорија:Тренери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Тренери на ФК Анкона]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Наполи]] [[Категорија:Тренери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Италијански фудбалски тренери]] [[Категорија:Селектори на италијанската фудбалска репрезентација]] 041a85qyncmynui05kjrju15lltmcu8 0 1216738 5607064 5486200 2026-08-10T11:18:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607064 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|монарх| | name = Агнеса Антиохиска | full name= | image= Châtillon Ágnes magyar királyné arcrekonstrukciója.png | caption= | succession = Кралица на Унгарија<ref name="britannica">{{Наведена мрежна страница |url= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/59035/Bela-III |title= Bela III &#124; biography - king of Hungary &#124; Britannica.com |publisher= britannica.com |accessdate= 22 August 2015}}</ref><ref name="google">{{Наведена книга |title= Mediæval popes, emperors, kings, and crusaders: or, Germany, Italy and Palestine, from A. D. 1125 to 1268 |author= Busk, W. |date= 1855 |issue= 2. k. |publisher= Hookham & sons |url= https://books.google.hu/books?id=dYfTAAAAMAAJ&pg=PA157 |page=157 |accessdate= 22 August 2015}}</ref> | reign = 4 март 1172 – околу 1184 | coronation = 13 јануари 1173 | spouse = [[Бела III]] | issue = [[Емерик Унгарски]] <br/>[[Маргарита Унгарска]] <br/> [[Андрија II Арпадович]] <br/> [[Констанца Унгарска]] | house =[[Шатијон (династија)|Шатијон]] <br/> [[Арпадовци]] | father = [[Рене од Шатијон]] | mother = [[Констанца Антиохиска]] | birth_date = околу 1154 | birth_place = | death_date = околу 1184 | death_place = | burial_place = базилика во [[Секешфехервар]]<br/>останките пренесени во [[Црква Свети Матијаш]] | religion = [[Римокатоличка црква|Католик]] |}} '''Агнеса Антиохиска''' (1154 - околу 1184) била кралица на Унгарија од 1172 до 1184 како прва сопруга на [[Бела III]]. Необичното откривање на нејзината непроменета гробница за време на [[Унгарска револуција (1848)|унгарската револуција од 1848 година]], обезбеди можност за патриотски демонстрации. Таа била единствената унгарска кралица од 12 век, чии останки биле проучувани од научници, а нејзиниот изглед бил реконструиран. == Живот == Таа била ќерка на Рејналд од Шатијан,<ref>Bernard Hamilton, ''The Leper King and His Heirs: Baldwin IV and the Crusader Kingdom of Jerusalem'', (Cambridge University Press, 2000), 104-105.</ref> и Констанца, принцеза од Антиохија.<ref>Guida Myrl Jackson-Laufer, ''Women Rulers Throughout the Ages: An Illustrated Guide'', (ABC-CLIO, 1999), 104.</ref> Точниот датум на нејзиното раѓање е неизвесен. Се претпоставува дека е родена наскоро по тајниот брак на нејзините родители, што се случил пред мај 1153 година. Најчестото верување во историографијата било дека Агнес била роден во 1154 година.<ref>M. Wertner: ''Az Árpádok családi története'', Nagy-Becskerek 1892, p. 359; ''History of Hungary'', ed. E. Pamlenyi, London 1975, p. 60, 608; J. Louda, M. MacLagan: ''Lines of Succession: Heraldry of the Royal Families of Europe'', ed. II, London 1999, table 89.</ref> На крштевањето веројатно го добила името Агнес.<ref>Chronicler Alberic of Trois-Fontaines named Agnes one of the three daughters born from Constance and Raynald who was also the wife of the King of Hungary Béla (''Chronica Albrici Monachi Trium Fontium'' [in:] Monumenta Germaniae Historica, XXIII, Hannover 1874, pp. 849–850). By contrast, in a fragmentary manuscript preserved from ''Lignages d'Outre-Mer'' and stored in the Vatican Library (''Vaticanus Latinus 7806, Il parentado de Beimonte principe'' 9, fol. 172), are mentioned only two daughters from Constance and Raynald, who are named Joanna and Maria.</ref> === Во Цариград. Брак === Нејзиниот татко бил заробен од муслиманите во ноември 1160 година и бил затворен во Алеп во следните петнаесет години. Принцезата Констанца умрела околу. 1163/1167, и околу 1170 Агнес отишла во [[Цариград]], каде што нејзината постара полусестра [[Марија Антиохиска|Марија]] живеела како сопруга на [[Список на византиски цареви|византискиот цар]] [[Мануил I Комнин]].<ref>S. Runciman: ''A History of the Crusades'', t. II, Harmandsworth 1978, p. 365.</ref> На барање на царот Агнес била во брак со ''[[Цезар (титула)|цезарот]]'' [[Бела III]], кој бил свршен со царската ќерка [[Марија Комнина (ќерка на Мануил I)|Марија Комина]] до раѓањето на синот на [[Мануил I Комнин|Мануил]], [[Алексиј II Комнин|Алексиј]] во 1166 година. Денот на свадбата на Агнес и Алексиј е непознат; се верува дека може да се случил околу 1168 <ref>W. Dworzaczek: ''Genealogia'', Warsaw 1959, table 84.</ref> а не подоцна од 1172.<ref>V. ö. Városy: ''Antiochiai Anna királyné'', "Századok. A Magyar Történelmi Társulat Közlönye", 1886, p. 866.</ref> Во историографијата, постојат две прецизни датуми за свадбата: септември 1169 <ref>P. Gautier: ''Les lettres de Grégoire, higoumène d'Oxia'', "Revue des études byzantines", 31–32, 1973, p. 206: ''After the birth of the heir to Byzantine throne, the Emperor broke off the engagement between his daughter Maria and Caesar Alexios (later Bela III) and as a compensation he was married with the sister of Empress Maria of Antioch.''</ref> и март 1171.<ref>L. Garland, A. Stone: [http://www.roman-emperors.org/maryp.htm ''Maria Porphyrogenita, daughter of Manuel I Comnenus''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060407082711/http://www.roman-emperors.org/maryp.htm |date=2006-04-07 }} [in:] ''De Imperatoribus Romanis: An Online Encyclopedia of Roman Rulers and Their Families'' 2006 [retrieved 30 March 2015]: Agnes was visiting Constantinople with her brother [//en.wikipedia.org/wiki/Bohemond_III_of_Antioch Bohemond III of Antioch] when she was engaged.</ref> Таа го добила името Анна во империјалниот суд. Во документите на Унгарците таа секогаш се појавувала со своето ново име,<ref>M. Wertner: ''Az Árpádok családi története'', Nagybecskerek 1892, p. 358.</ref> веројатно затоа што Агнес во тоа време било ретко име. === Кралица на Унгарија === Новиот пар отишол на поклонение во [[Ерусалимско Кралство|Ерусалим,]] каде што им дарувале на [[Болничари|витешките болничари]]. Во летото, по смртта на кралот [[Стефан III (Унгарија)|Стефан III од Унгарија]] (4 март 1172), нејзиниот сопруг се качил на престолот како крал [[Бела III]], и тие се преселиле во Унгарија. Ана била крунисана на кралицата заедно со нејзиниот сопруг во катедралната базилика на Свети Стефан во Секешфехервор на 13 јануари 1173 година.<ref>[http://www.szikm.hu/romkert_koronazasok.php ''A magyar királyok koronázótemploma'' in: www.szikm.hu] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130905095159/http://www.szikm.hu/romkert_koronazasok.php |date=2013-09-05 }} Грешка во шаблонот „Семарх“: Проверете ја вредноста <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;url=</code>. Празно. [retrieved 30 March 2015].</ref> Ширењето на француските културни обрасци во Кралството Унгарија и се припишува на Ана / Агнес.<ref>G. Lukács: ''La Hongrie et la civilisation,'' Paris 1929, p. 361; A. Echols, M. Williams: ''An annotated index of medieval women'', New York-Oxford 1992, p. 53; G. Moravcsik: ''Byzantium and the Magyars'', Budapest–Amsterdam 1970, p. 129; G. Klaniczay: ''The chaste prince and the athleta patriae'' [in:] G. Klaniczay: ''Holy Rulers and Blessed Princesses. Dynastic Cults in Medieval Central Europe'', Budapest 2002, p. 184. In many publications emphasizes, however, that Béla III followed the Western European model after his life at the Byzantine court of Manuel I.</ref> Активностите на кралицата исто така биле поврзани со присуството во Унгарија на првите цистерцијски монаси, кои дошле од [[Бургундија]] . Ана би можела да остане во контакт со бургундските цистерцијци преку предци на врските. Првиот цистериски манастир во Унгарија, бил основан во 1182 година, всушност бил тесно поврзан со трите цистерциски аббатства сместени во близина на Понтињи, а околните имоти припаѓале на семејството Донзи, од кое потекнувала Ана.<ref>M. M. de Cevins: ''Les implantations cisterciennes en Hongrie médiévale'' [in:] Unanimité et diversité cisterciennes, ed. Nicole Bouter, Saint-Étienne 2000, pp. 458–459; F. L. Hervay, ''Ciszterciek'' [in:] G. Kristo (ed.): ''Korai magyar térténeti lexikon'', Budapest 1994, p. 473, 479-480.</ref> === Проблем === За време на својот брак, Ана родила најмалку шест <ref>[http://mek.niif.hu/04000/04092/html/ Ildikó Hankó: ''Királyaink tömegsírban'', 2004] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230422041151/http://mek.niif.hu/04000/04092/html/ |date=2023-04-22 }}, attributed a seventh child to Anna, an unnamed daughter. K. Éry, A.Marcsik, J. Nemeskéri, F. Szalai: ''Embertani vizsgálatok III. Béla és Antiochiai Anna földi maradványán'' [in:] ''150 éve történt? III. Béla és Antiochiai Anna sírjának fellelése'', Székesfehérvár 1999, p. 11.</ref> деца: * Кралот Емерик на Унгарија (1174 - 30 септември / ноември 1204). * [[Маргарита Унгарска|Маргарет]] (1175 - по 1223), сопруга првенствено на царот [[Исак II Ангел]]ос , второ на Кралот Бонифација I од Солун и трето на Николас од Сен-Омер . * Кралот [[Андрија II Арпадович|Ендрју II од Унгарија]] (околу 1177 - 21 септември 1235). * Саломон (починал млад). * Стефан (починал млад). * Констанца (околу 1180 - 6 декември 1240), сопруга на кралот Отокар I од Бохемија .<ref>W. Dworzaczek, Genealogia, Warsaw 1959, table 84.</ref> Ана била предок на сите наредни кралеви на Унгарија, како и унгарските принцези, а од бракот на Piast Duchesses Свети Кинга и бл. Јоланта од Полска. Покрај тоа, од неа се спуштиле [[Список на владетели на Чешка|кралевите од Чешка]] од семејствата Пршемисловци , Луксембурговци, [[Хабсбуршка династија|Хабсбурговци]], [[Јагелонци]] и Васа .<ref>D. Piwowarczyk: ''Słynni rycerze Europy. Rycerze Chrystusa'', Warsaw 2007, p. 309.</ref> === Смрт === Датумот на смртта на Ана не е снимен во кој било современ извор, но се претпоставува дека починала во 1184 година,<ref>W. Dworzaczek: ''Genealogia'', Warszawa 1959, table 84; A. Echols, M. Williams: ''An annotated index of medieval women'', New York-Oxford 1992, p. 53.</ref> иако е можно да починала малку порано од тоа.<ref>M. Wertner: ''Az Árpádok családi története'', Nagy-Becskerek 1892, p. 356; [http://mek.niif.hu/04000/04092/html/ Ildikó Hankó: ''Királyaink tömegsírban'', 2004 - year 1183] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230422041151/http://mek.niif.hu/04000/04092/html/ |date=2023-04-22 }}.</ref> == Погреб == Ана била погребана во Катедралата базиликата Свети Стефан во [[Секешфехервар]]. Нејзините останки сигурно биле идентификувани од страна на археолозите во текот на ископувањата од крајот на 19 век во руинираната катедрала во [[Секешфехервар]]. Нејзините останки биле потоа преостанати во [[Црква Свети Матијаш|црквата Свети Матијаш]] во Будимпешта, со оние на нејзиниот сопруг. == Наводи == {{наводи|2}} == Извори == * ''Korai Magyar Történeti Lexikon (9-14.)'' , Föszerkesztő: Kristó Gyula, Szerkesztők: Engel Pál és Makk Ferenc (Akadémiai Kiadó, Budapest, 1994) {| style="margin: 0.5em auto 10px; font-size: 95%; clear: both;" class="wikitable succession-box" ! style="border-top: 5px solid #65BCFF" id="154" colspan="3" | Кралски наслови |- style="text-align:center;" id="156" | style="width:30%;" rowspan="1" id="157" | Претходник &nbsp; од <br /> [[Марија Комнина (ќерка на Мануил I)|Марија Комина]] | style="width: 40%; text-align: center;" rowspan="1" id="160" | '''Кралица на Унгарија''' <br /> 1172 - в. 1184 | style="width: 30%; text-align: center;" rowspan="1" id="163" | Наследник <br /> Маргарет од Франција |} [[Категорија:Грешки во предлошката „Семарх“]] [[Категорија:Родени во 1154 година]] [[Категорија:Починати во 1180-тите]] [[Категорија:Арпади]] [[Категорија:Унгарски монарси]] [[Категорија:Несигурна година на раѓање]] [[Категорија:Несигурна година на смрт]] jfxolzuizpbuc2lolugj3ad7px9g4p5 0 1217225 5607068 4667735 2026-08-10T11:27:07Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607068 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Gyurcso2.jpg|мини|десно|исправено|Адам Ѓурчо]] '''Адам Ѓурчо''' (р. {{роден на|6|март|1991}}) — [[Унгарци|унгарски]] [[фудбал]]ски [[Среден ред (фудбал)|играч]] кој во моментов игра за [[Прва фудбалска лига на Хрватска|хрватската Прва фудбалска лига]] во [[ХНК Хајдук Сплит]]. == Клупска кариера == === Видеотон === Во сезоната 2010-2011, тој играl за вториот тим на Видеотон ФК. Со 10 гола и 14 асистенции, тој бил клучен играч во одлична сезона. Тој го направил своето прво деби на титулата на 15 март 2011 година против Хонведскиот фудбал во Будимпешта со победата од 4-0. Тој го направил своето прво дерби за тимската лига за Видеотон на 22 мај 2011 година. Во следната сезона, тој бил позајмен во Кечкемети ТЕ. По шест месеци заем, постигнувајќи четири гола и 4 асистенции, Видеотон ФК го вратил во клубот. Тој ја завршил сезоната со шест гола и десет асистенции. Во сезоната 2014-15, Ѓурчо постигнал 6 гола и направил 18 асистенции, додека Видеотон ја освоил Унгарската лига. === Погоњ Шчеќин === На 5 јануари 2016 година, Ѓурчо бил потпишан од клубот Погоњ Шчеќин. Тој дебитирал во победата од 3-2 против Корона Кјељце на стадионот Флоријан Кригер на 15 февруари 2016 година во сезоната 2015-16, постигнувајќи го победничкиот гол во 78. минута. === Хајдук Сплит === Во јануари 2018 година, Ѓурчо се приклучил на ННЛ од Хајдук Сплит на договор за заем од шест месеци со можност за договор. Тој го постигнал својот прв Хајдук гол во победата од 1-0 проти НК Рудеш на 3 март 2018 година . Во мај 2018 година, Адам склучил тригодишен договор со Хајдук Сплит. == Клупска статистика == : ''Од 26 декември 2017 година <ref><cite class="citation web">[https://int.soccerway.com/players/adam-gyurcso/150570/ "Ádám Gyurcsó"]. Soccerway<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">26 December</span> 2017</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref>'' {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center" |+Настапи и голови по клуб, сезона и натпреварување ! rowspan="2" | Клуб ! rowspan="2" | Сезона ! colspan="3" | Лига ! colspan="2" | Куп ! colspan="2" | Лигашки Куп ! colspan="2" | [[УЕФА|Европа]] ! colspan="2" | Вкупно |- !Дивизија !Настапи !Голови !Настапи !Голови !Настапи !Голови !Настапи !Голови !Настапи !Голови |- | rowspan="9" |Видеотон |2008–09 | rowspan="8" |Прва унгарска лига |0 |0 |3 |2 |3 |0 |0 |0 |6 |2 |- |2009–10 |0 |0 |1 |2 |4 |0 |0 |0 |5 |2 |- |2010–11 |1 |0 |2 |1 |0 |0 |0 |0 |3 |1 |- |2011–12 |13 |2 |4 |0 |5 |1 |0 |0 |22 |3 |- |2012–13 |26 |4 |6 |0 |3 |0 |11 |0 |46 |4 |- |2013–14 |19 |3 |2 |0 |7 |3 |2 |1 |30 |7 |- |2014–15 |26 |6 |5 |1 |1 |0 |0 |0 |32 |7 |- |2015–16 |17 |7 |2 |0 |0 |0 |6 |2 |25 |9 |- ! colspan="2" |Вкупно !102 !22 !25 !6 !23 !4 !19 !3 !169 !35 |- | rowspan="2" |Кечкемет (позајмица) |2011–12 |Прва унгарска лига |16 |4 |4 |0 |2 |0 |2 |0 |24 |4 |- ! colspan="2" |Вкупно !16 !4 !4 !0 !2 !0 !2 !0 !24 !4 |- | rowspan="4" |Погоњ Шчеќин |2015–16 | rowspan="3" |[[Екстракласа]] |14 |2 |0 |0 | colspan="2" |– | colspan="2" |– |14 |2 |- |2016–17 |35 |5 |6 |1 | colspan="2" |– | colspan="2" |– |41 |6 |- |2017–18 |18 |2 |2 |0 | colspan="2" |– | colspan="2" |– |20 |2 |- ! colspan="2" |Вкупно !67 !9 !8 !1 ! colspan="2" |– ! colspan="2" |– !75 !10 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариера !185 !35 !37 !7 !25 !4 !21 !3 !268 !49 |} == Меѓународна кариера == На 1 јуни 2012 година, го направил своето меѓународно деби за Унгарија, кога тој дошол како замена против Чешка во 65-тата минута, каде што го постигнал победничкиот гол. Три дена подоцна тој играл натпревар против Ирска. На 10 октомври 2016 година Ѓурчо го постигнал својот прв гол во квалификациите за Светското првенство во 2018 година - УЕФА Група Б натпревар против Латвија на стадионот Сконто, Рига, Латвија. == Статистика за кариера == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" ! # ! Датум ! Место ! Противник ! Оценка ! Резултат ! Конкуренција |- | 1. | 1 јуни 2012 година | Арена Генерали, [[Прага]], [[Чешка]] | [[Чешка]] | '''2'''-1 | 2-1 | [[Пријателски натпревар|Пријателски]] |- | 2. | 10 октомври 2016 година | Стадион Сконто, [[Рига]], [[Латвија]] | [[Латвија]] | '''1'''-0 | 2-0 | 2018 квалификација на Светското првенство |- | 3. | 13 ноември 2016 година | Групама Арена, [[Будимпешта]], [[Унгарија]] | [[Андора]] | '''3'''-0 | 4-0 | 2018 квалификација на Светското првенство |- | colspan="12" | <small>''Точно од 13 ноември 2016 година''</small> |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.hlsz.hu/index.php?tid=7&Jatekos=hPLf_e60596a Профил на играч на HLSZ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131017113605/http://www.hlsz.hu/index.php?tid=7&Jatekos=hPLf_e60596a |date=2013-10-17 }} {{Hu}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓурчо, Адам}} [[Категорија:Унгарски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1991 година]] 6iqdrxxilr83ju2bboqjgq7o0y2gge6 0 1217358 5606985 5549414 2026-08-10T04:22:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606985 wikitext text/x-wiki '''Јужни ветар''' е [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|југословенска]] музичка група позната по снимањето со многу познати народни, поп-фолк и турбофолк пејачи од [[Социјалистичка Република Србија|Србија]] и [[Социјалистичка Република Босна и Херцеговина|Босна]] . Бендот го основа Миодраг М. Илиќ (прекар Миле Бас), искусен музичар од [[Лесковац]] , град во јужна Србија (оттука и името „Јужни ветар“).<ref>{{Наведени вести|url=http://www.beforeafter.rs/muzika/juzni-vetar-najveci-jugoslovenski-bend/|title=Južni vetar – najveći jugoslovenski bend {{!}} Before After|last=Lopušina|first=Nikola Korać, Ognjen|date=2015-05-27|work=Before After|access-date=2018-07-12|language=sr-RS|archive-date=2018-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702064407/https://www.beforeafter.rs/muzika/juzni-vetar-najveci-jugoslovenski-bend/|url-status=dead}}</ref> Златната доба на бендот траела од 1982 до 1991 година, кога почетокот на Југословенските војни ги принудила членовите да се поделат. Бендот го достигнал врвот на својата популарност со албумот “ Се согласувам ''на сè"'' од 1986 година, кој продал над 500.000 примероци.<ref>{{Наведени вести|url=http://blog.b92.rs/text/6337/JUZNI-VETAR---muzika-narodaMile-Bas-intervju/|title=JUŽNI VETAR - muzika naroda....Mile Bas, intervju {{!}} B92 Blog|work=B92|access-date=2018-07-12|archive-date=2018-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011311/http://blog.b92.rs/text/6337/JUZNI-VETAR---muzika-narodaMile-Bas-intervju/|url-status=dead}}</ref> Еден од пејачите на бендот, Шемса Суљаковиќ , снимил соло албум ''"Зошто ме прашуваш како живеам"'' , кој официјално продадал милион примероци.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.nedeljnik.rs/velike-price/portalnews/mile-bas-covek-koji-je-stvorio-juzni-vetar-sto-su-me-vise-pljuvali-prodavao-sam-sve-vise-ploca-i-kaseta/|title=Mile Bas, čovek koji je stvorio Južni vetar: "Što su me više pljuvali, prodavao sam sve više ploča i kaseta" {{!}} Nedeljnik|work=Nedeljnik|access-date=2018-10-31|archive-date=2018-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20181105150547/http://www.nedeljnik.rs/velike-price/portalnews/mile-bas-covek-koji-je-stvorio-juzni-vetar-sto-su-me-vise-pljuvali-prodavao-sam-sve-vise-ploca-i-kaseta|url-status=dead}}</ref> На почетокот, бендот развил многу препознатлив звук и издадал десетици албуми, вклучувајќи ги и следниве пејачи: * Драгана Мирковиќ * Снежанa Бабиќ Снеки * Ханка Палдум * Јашар Ахмедовски * Кемал Маловчиќ * [[Љубиша Стојановиќ - Луис|Љубиша Стојановиќ]] * Миле Китиќ * Лиле * Шемса Сулаковиќ * [[Синан Сакиќ|Синан Саќиќ]] ;Членови: * [http://www.milebas.com/ Миодраг М. Илиќ] : бас * [http://juznivetar1.wordpress.com/category/2-sava-bojic/ Сава Бојиќ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111015015903/http://juznivetar1.wordpress.com/category/2-sava-bojic/ |date=2011-10-15 }} : гитара * [http://juznivetar1.wordpress.com/category/3-perica-zdravkovic/ Перица Здравковиќ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111015020316/http://juznivetar1.wordpress.com/category/3-perica-zdravkovic/ |date=2011-10-15 }} : хармоника * Роланд Јуно-60 == Надворешни врски == * [http://www.juznivetar.net/ Официјално мрежно место] * [http://blog.b92.rs/text/6337/JUZNI-VETAR---muzika-narodaMile-Bas-intervju/ Интервју на Б92 со Миодраг М. Илиќ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180702011311/http://blog.b92.rs/text/6337/JUZNI-VETAR---muzika-narodaMile-Bas-intervju/ |date=2018-07-02 }} * [http://www.navidiku.rs/radio-stanice/radio-juzni-vetar/ Радио Јужен Ветар] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180411221835/http://www.navidiku.rs/radio-stanice/radio-juzni-vetar |date=2018-04-11 }} * [http://www.beforeafter.rs/muzika/juzni-vetar-najveci-jugoslovenski-bend/ Јужниот ветар најголемиот југословенски бенд] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180702064407/https://www.beforeafter.rs/muzika/juzni-vetar-najveci-jugoslovenski-bend/ |date=2018-07-02 }} == Наводи == <references group="" responsive=""></references> [[Категорија:Српски музички групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 1982 година]] ozhoomg326v3ilm2e238abq6ipifl4a 10 1217903 5607082 5179273 2026-08-10T11:42:31Z Carshalton 30527 5607082 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Селектори на српската фудбалска репрезентација |teamname=Фудбалска репрезентација на Србија |managerlist=Список на селектори на српската фудбалска репрезентација |bgcolor=#C6363C; border:1px solid #0C4076; |textcolor=white |list =<div> {{football squad2 player | no=2006-2007 | name=[[Хавиер Клементе|Клементе]] }} {{football squad2 player | no=2007—2008 | name=[[Мирослав Ѓукиќ|Ѓукиќ]] }} {{football squad2 player | no=2008—2010 | name=[[Радомир Антиќ|Антиќ]] }} {{football squad2 player | no=2010—2011 | name=[[Владимир Петровиќ Пижон|Петровиќ]] }} {{football squad2 player | no=2011—2012 | name=[[Радован Ќурчиќ|Ќурчиќ]] }} {{football squad2 player | no=2012—2013 | name=[[Синиша Михајловиќ|Михајловиќ]] }} {{football squad2 player | no=2014 | name=[[Љубинко Друловиќ|Друловиќ]]&nbsp;^прив.}} {{football squad2 player | no=2014 | name=[[Дик Адвокат|Адвокат]] }} {{football squad2 player | no=2014-2016 | name=[[Радован Ќурчиќ|Ќурчиќ]] }} {{football squad2 player | no=2016-2017 | name=[[Славољуб Муслин|Муслин]] }} {{football squad2 player | no=2017 | name=[[Младен Крстајиќ|Крстајиќ]]&nbsp;^прив.}} {{football squad2 player | no=2018-2019 | name=[[Младен Крстајиќ|Крстајиќ]]}} {{football squad2 player | no=2019-2020 | name=[[Љубиша Тумбаковиќ|Тумбаковиќ]]}} {{football squad2 player | no=2021- | name=[[Драган Стојковиќ|Стојковиќ]]}} </div> |belowstyle = background: #DA2C43; color:white; |below =прив. = привремени }}<noinclude> [[Категорија:Навигациски предлошки за српски фудбал|Селектори]] [[Категорија:Предлошки за селектори на фудбалските репрезентации|Србија]] </noinclude> flisjqbc7t8siag51qu2q5aqc74mmpj 5607095 5607082 2026-08-10T11:50:02Z Carshalton 30527 5607095 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Селектори на српската фудбалска репрезентација |teamname=Фудбалска репрезентација на Србија |managerlist=Список на селектори на српската фудбалска репрезентација |bgcolor=#C6363C; border:1px solid #0C4076; |textcolor=white |list =<div> {{football squad2 player | no=2006-2007 | name=[[Хавиер Клементе|Клементе]] }} {{football squad2 player | no=2007—2008 | name=[[Мирослав Ѓукиќ|Ѓукиќ]] }} {{football squad2 player | no=2008—2010 | name=[[Радомир Антиќ|Антиќ]] }} {{football squad2 player | no=2010—2011 | name=[[Владимир Петровиќ Пижон|Петровиќ]] }} {{football squad2 player | no=2011—2012 | name=[[Радован Ќурчиќ|Ќурчиќ]] }} {{football squad2 player | no=2012—2013 | name=[[Синиша Михајловиќ|Михајловиќ]] }} {{football squad2 player | no=2014 | name=[[Љубинко Друловиќ|Друловиќ]]&nbsp;^прив.}} {{football squad2 player | no=2014 | name=[[Дик Адвокат|Адвокат]] }} {{football squad2 player | no=2014-2016 | name=[[Радован Ќурчиќ|Ќурчиќ]] }} {{football squad2 player | no=2016-2017 | name=[[Славољуб Муслин|Муслин]] }} {{football squad2 player | no=2017 | name=[[Младен Крстајиќ|Крстајиќ]]&nbsp;^прив.}} {{football squad2 player | no=2018-2019 | name=[[Младен Крстајиќ|Крстајиќ]]}} {{football squad2 player | no=2019-2020 | name=[[Љубиша Тумбаковиќ|Тумбаковиќ]]}} {{football squad2 player | no=2021- | name=[[Драган Стојковиќ|Стојковиќ]]}} </div> |belowstyle = background: #DA2C43; color:white; |below =прив. = привремени }}<noinclude> [[Категорија:Навигациски предлошки за српски фудбал|Селектори]] [[Категорија:Навигациски предлошки за селектори на фудбалските репрезентации|Србија]] </noinclude> 0jhrk9mfdbgdasrz4sl2941qhezv4jt 0 1225332 5607047 3855109 2026-08-10T10:39:58Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Трубаревски Дендропарк]] 5607047 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Трубаревски Дендропарк]] twd7fqzoe3n6e7377zwm21kgn3nkxkz 1 1225333 5607054 3855111 2026-08-10T10:40:58Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Трубаревски Дендропарк]] 5607054 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Трубаревски Дендропарк]] p94r4f3g15bf9ht329pahk9f6egxm35 0 1230249 5607019 5415621 2026-08-10T07:40:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607019 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Џиван Гаспаријан | image = Djivan Gasparyan 2009.jpg | caption = Џиван Гаспаријан во 2009 г. | background = инструменталист | birth_date = {{Birth date and age|1928|10|12}} | birth_place = [[Солак]], [[Ерменија]] | death_date = <!--LIVING--> | instrument = дудук | genre = [[Музика на Ерменија|Ерменска народна музика]] | occupation = композитор, музичар | years_active = 1948–денес | label = | associated_acts = [[Дерек Шеринијан]], [[Ханс Цимер]], [[Питер Габриел]], [[Роман Мирошниченко]], [[Хусеин Ализаде]] }} '''Џиван Гаспаријан''' ({{Langx|hy|Ջիվան Գասպարյան}}; роден на 12 октомври 1928 година<ref>''allmusic'' gives birth year as 1928.</ref>) е [[Ерменија|ерменски]] музичар и композитор. Тој свири на [[дудук]]. Гаспаријан е познат како „Господар на дудукот“.<ref>On the Track: A Guide to Contemporary Film Scoring - Page 87 by Fred Karlin, Rayburn Wright</ref><ref>World Music: The Rough Guide - Page 334 by Simon Broughton, Mark Ellingham, Richard Trillo</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://music.msn.com/artist/?artist=16132822 |title=Djivan Gasparyan at MSN music |accessdate=2019-09-12 |archive-date=2007-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071128123237/http://music.msn.com/artist/?artist=16132822 |url-status=dead }}</ref> == Животопис == Роден во Солак, Ерменија на родители од Муш, Гаспаријан започнал да свири дудук кога имал шест години. Во 1948 година, тој станал солист на Популарниот ансамбл на ерменска песна и танц и на Ереванската филхармонија.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://asbarez.com/57452/an-evening-with-djivan-gasparyan-and-michael-brook/|title=An Evening with Djivan Gasparyan and Michael Brook {{!}} Asbarez.com|work=asbarez.com|language=en-US|accessdate=2017-09-08|archive-date=2017-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908154517/http://asbarez.com/57452/an-evening-with-djivan-gasparyan-and-michael-brook/|url-status=dead}}</ref> Тој има освоено четири медали на светските натпревари на [[УНЕСКО]] (1959, 1962, 1973 и 1980 година). Во 1973 година Гаспаријан ја добил почесната титула ''Народен уметник на Ерменија''.<ref name="amgbio">{{Allmusic|title=Biography}}</ref> Во 2002 година, тој ја добил наградата за животно дело WOMEX (''World Music Expo''). Професор на Државниот музички конзерваториум во Ереван,<ref name=":0"/> тој има подучувано многумина изведувачи на професионална изведба на дудук. Во 1998 година издал албум со уникатен дудук квартет што самиот го формирал. Тој го обиколи светот неколкупати со мал ансамбл свирејќи ерменска [[народна музика]]. Неговата музика е избрана за повеќе меѓународни филмови. Соработувал со многу уметници, како [[Стинг]], Питер Габриел, Хусеин Ализаде, Еркан Огур, Мајкл Брук, [[Брајан Меј]], [[Лајонел Ричи]], Дерек Шеринијан, Лудовико Еинауди, Лујџи Кинк, Борис Гребеншиков, [[Брајан Ино]], Дејвид Силвијан, [[Ханс Цимер]] и Андреас Воленвејдер. Тој исто така се снимал со квартетот Кронос и Филхармонијата во Лос Анџелес.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=9U3-AAAAQBAJ&pg=PA21&lpg=PA21&dq=Duduk+britannica&source=bl&ots=wWqRpV414r&sig=OsIuCn6bU2arwfMTDW8tsyaGHeg&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjCycqjpZXWAhVD1CYKHaWFC4cQ6AEIOzAH#v=onepage&q=Duduk%20&f=false|title=The Duduk and National Identity in Armenia|last=Nercessian|first=Andy|date=2001-08-28|publisher=Scarecrow Press|isbn=9781461672722|language=en}}</ref> Гаспаријан свирел на [[Евровизија 2010|Евровизискиот натпревар]] во [[Осло]] во [[Евровизија 2010|2010 година]] и станал најстарата личност што некогаш се појавила во изведба на песна за Евровизија,<ref>[http://www.eurovision.tv/page/news?p=2&id=13873 Armenian apricot stone becomes a tree at eurovision.tv]</ref> иако не бил официјално наведен како гостин уметник. '''Музика за филм:''' * ''[[Врана (филм од 1994)|Врана]]'', саундтрак (1994) * ''Опсадата'', саундтрак (1998) * ''Ронин'', саундтрак (1998) * ''[[Гладијатор (саундтрак)|Гладијатор]]'', саундтракот 2000 година * ''[[Сиријана]]'', саундтрак (2005) * ''Крвав дијамант'', саундтрак (2006) * ''Самсара'', саундтрак (2011) (како Дијан Гаспаријан) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.jivanduduk.com/ Официјална страна] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гаспаријан, Џиван}} [[Категорија:Филмски композитори]] [[Категорија:Ерменски композитори]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1928 година]] cj4d1m2sd52bxqohsvp1gay8yv2isoh 0 1232700 5606852 5606376 2026-08-09T15:03:12Z Gurther 105215 5606852 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Stolperstein eschenheimer landstr 267 erl hans.JPG|мини|Спомен камен на Ханс Ерл]] '''Ханс Тобиас Ерл''' ( [[Варшава]] или [[Виена]] 1882 - депортиран во [[Аушвиц]], 1942?) — германски оперски бас.<ref>[[Hannes Heer]], Jürgen Kesting, Peter Schmidt ''Verstummte Stimmen: die Vertreibung der "Juden" aus der Oper 1933'' 2008 Hans Tobias Erl - geb. 1882 Warschau oder Wien - bis 1933 Opernhaus Frankfurt/M. - 1942 Deportation nach Majdanek - dort vermisst."</ref> == Професионална кариера == Тој ја започнал својата вистинска кариера во театарот во текот на сезоната 1908-1909 година во театарот Раимунд во [[Виена]], откако веќе отпеал во светската премиерна изведба на [[оперета]] на Оскар Страус, [[оперета]]та ''Дие лустинген Нибелунген'' во театарот Винер Карл во 1904 година. Понатамошни ангажмани биле во Стадтеатар [[Аугсбург]] (1911-1913), Стадтеатар Елберфелд (1913-1914) и Стадтеатар Чхемитз (1914-1918), прекината заради воената служба за време на Првата светска војна во 1914-1915. Во 1918 година тој ја започнал петнаесетгодишниот ангажман со Франкфуртската опера како прв бас, каде што станал еден од најпознатите пејачи на ансамблот.<ref>[[Jonathan C. Friedman]] ''The lion and the star: gentile-Jewish relations in three Hessian '' 1998 p84 "The city's illustrious Jewish artists and entertainers included [[Ernestine Epstein]], who sang the lead at the opening performance of [[Richard Strauss]]'s Don Juan; famous Wagnerian vocalists [[Magda Spiegel]] and [[Hermann Schramm]]; Hans Erl, ..."</ref><ref>Karl Erich Grözinger ''Jüdische Kultur in Frankfurt am Main von den Anfängen bis zur '' Franz Rosenzweig-Zentrum 1997 p376 "Opfer der Verfolgung an den „Städtischen Bühnen" sind: Richard Breitenfeld, Sänger, Hans Erl, Sänger, Dr. Herbert Graf, Spielleiter, Hermann Schramm, Sänger, Moses Slager, Violinist, Ary Schuyer, Violoncellist, Magda Spiegel, "</ref> Тој бил отстранет од Операта на 11 јуни 1933 година.<ref>''Frankfurter jüdische Erinnerungen: ein Lesebuch Sozialgeschichte, 1864-1951 '' ed. Elfi Pracht-Jörns, Elfi Pracht, Kommission zur Erforschung der Geschichte der Frankfurter Juden - Dezernat Kultur und Freizeit 1997 "Hans Erl (1882-1942), Opernsänger, 1918-1933 Erster Bassist an der Frankfurter Oper. Seine Glanzpartien waren der Baron Ochs im »Rosenkavalier« und Sarastro in der »Zauberflöte«. 1933 entlassen, am 11. 6 "</ref> == Холокауст == Бидејќи бил Евреин,бил отпуштен од операта во Франкфурт во 1933 година. Евреите биле принудени да се соберат во Фестхал Франкфурт, а Ерл бил принуден да пее „Во Дизен Хајлген Хален“. Тој бил депортиран во 1942 година и умрел <ref name="ajr">{{Наведени вести|url=http://www.ajr.org.uk/journalpdf/1962_january.pdf|title=Information|date=January 1962|work=AJR|publisher=Association of Jewish Refugees in Great Britain|page=12|access-date=2019-10-29|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720063018/http://www.ajr.org.uk/journalpdf/1962_january.pdf|url-status=dead}}</ref> (веројатно истата година) во [[Аушвиц]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://hosting.operissimo.com/triboni/exec?method=com.operissimo.artist.webDisplay&id=ffcyoieagxaaaaabbepo&xsl=webDisplay&searchStr=|title=CV Erl Hans|publisher=[[Operissimo concertissimo]]|language=de|accessdate=18 October 2010|archive-date=2019-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029233157/https://hosting.operissimo.com/triboni/exec?method=com.operissimo.artist.webDisplay&id=ffcyoieagxaaaaabbepo&xsl=webDisplay&searchStr=|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.operone.de/repro/reproe.html|title=E performers opera|publisher=www.operone.de|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20101104142349/http://operone.de/repro/reproe.html|archive-date=4 November 2010|accessdate=18 October 2010}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Починати во 1942 година]] [[Категорија:Родени во 1882 година]] [[Категорија:Германски оперски пејачи]] 2ccvi1385fb8ndfw82qkt9n1j1acznq 5606853 5606852 2026-08-09T15:04:01Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Германски оперски пејачи]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606853 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Stolperstein eschenheimer landstr 267 erl hans.JPG|мини|Спомен камен на Ханс Ерл]] '''Ханс Тобиас Ерл''' ( [[Варшава]] или [[Виена]] 1882 - депортиран во [[Аушвиц]], 1942?) — германски оперски бас.<ref>[[Hannes Heer]], Jürgen Kesting, Peter Schmidt ''Verstummte Stimmen: die Vertreibung der "Juden" aus der Oper 1933'' 2008 Hans Tobias Erl - geb. 1882 Warschau oder Wien - bis 1933 Opernhaus Frankfurt/M. - 1942 Deportation nach Majdanek - dort vermisst."</ref> == Професионална кариера == Тој ја започнал својата вистинска кариера во театарот во текот на сезоната 1908-1909 година во театарот Раимунд во [[Виена]], откако веќе отпеал во светската премиерна изведба на [[оперета]] на Оскар Страус, [[оперета]]та ''Дие лустинген Нибелунген'' во театарот Винер Карл во 1904 година. Понатамошни ангажмани биле во Стадтеатар [[Аугсбург]] (1911-1913), Стадтеатар Елберфелд (1913-1914) и Стадтеатар Чхемитз (1914-1918), прекината заради воената служба за време на Првата светска војна во 1914-1915. Во 1918 година тој ја започнал петнаесетгодишниот ангажман со Франкфуртската опера како прв бас, каде што станал еден од најпознатите пејачи на ансамблот.<ref>[[Jonathan C. Friedman]] ''The lion and the star: gentile-Jewish relations in three Hessian '' 1998 p84 "The city's illustrious Jewish artists and entertainers included [[Ernestine Epstein]], who sang the lead at the opening performance of [[Richard Strauss]]'s Don Juan; famous Wagnerian vocalists [[Magda Spiegel]] and [[Hermann Schramm]]; Hans Erl, ..."</ref><ref>Karl Erich Grözinger ''Jüdische Kultur in Frankfurt am Main von den Anfängen bis zur '' Franz Rosenzweig-Zentrum 1997 p376 "Opfer der Verfolgung an den „Städtischen Bühnen" sind: Richard Breitenfeld, Sänger, Hans Erl, Sänger, Dr. Herbert Graf, Spielleiter, Hermann Schramm, Sänger, Moses Slager, Violinist, Ary Schuyer, Violoncellist, Magda Spiegel, "</ref> Тој бил отстранет од Операта на 11 јуни 1933 година.<ref>''Frankfurter jüdische Erinnerungen: ein Lesebuch Sozialgeschichte, 1864-1951 '' ed. Elfi Pracht-Jörns, Elfi Pracht, Kommission zur Erforschung der Geschichte der Frankfurter Juden - Dezernat Kultur und Freizeit 1997 "Hans Erl (1882-1942), Opernsänger, 1918-1933 Erster Bassist an der Frankfurter Oper. Seine Glanzpartien waren der Baron Ochs im »Rosenkavalier« und Sarastro in der »Zauberflöte«. 1933 entlassen, am 11. 6 "</ref> == Холокауст == Бидејќи бил Евреин,бил отпуштен од операта во Франкфурт во 1933 година. Евреите биле принудени да се соберат во Фестхал Франкфурт, а Ерл бил принуден да пее „Во Дизен Хајлген Хален“. Тој бил депортиран во 1942 година и умрел <ref name="ajr">{{Наведени вести|url=http://www.ajr.org.uk/journalpdf/1962_january.pdf|title=Information|date=January 1962|work=AJR|publisher=Association of Jewish Refugees in Great Britain|page=12|access-date=2019-10-29|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720063018/http://www.ajr.org.uk/journalpdf/1962_january.pdf|url-status=dead}}</ref> (веројатно истата година) во [[Аушвиц]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://hosting.operissimo.com/triboni/exec?method=com.operissimo.artist.webDisplay&id=ffcyoieagxaaaaabbepo&xsl=webDisplay&searchStr=|title=CV Erl Hans|publisher=[[Operissimo concertissimo]]|language=de|accessdate=18 October 2010|archive-date=2019-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029233157/https://hosting.operissimo.com/triboni/exec?method=com.operissimo.artist.webDisplay&id=ffcyoieagxaaaaabbepo&xsl=webDisplay&searchStr=|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.operone.de/repro/reproe.html|title=E performers opera|publisher=www.operone.de|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20101104142349/http://operone.de/repro/reproe.html|archive-date=4 November 2010|accessdate=18 October 2010}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Починати во 1942 година]] [[Категорија:Родени во 1882 година]] 9ctqtao79d35vwshyxq1zf3fbsu2h3s 0 1233416 5606809 5606053 2026-08-09T14:39:18Z Gurther 105215 5606809 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Nibelung.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} [[Податотека:Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg|мини|Нибелунзите. Филм ]] '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Фантастични филмови од 1920-ите]] [[Категорија:Германски црно-бели филмови]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови од Вејмарската Република]] [[Категорија:Германски неми филмови]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Германски фантастични филмови]] [[Категорија:Филмови со магија и мечување]] [[Категорија:Авантуристичко фантастични филмови]] [[Категорија:Германски епски филмови]] [[Категорија:Филмови за змејови]] [[Категорија:Филмови засновани на северната митологија]] [[Категорија:Филмови засновани на епови]] [[Категорија:Филмови со дејство во 5 век]] [[Категорија:Германија во фантастиката]] [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] ng67zwkglan5jcp5nr2tst4hab859ih 5606810 5606809 2026-08-09T14:39:47Z Gurther 105215 5606810 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Фантастични филмови од 1920-ите]] [[Категорија:Германски црно-бели филмови]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови од Вејмарската Република]] [[Категорија:Германски неми филмови]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Германски фантастични филмови]] [[Категорија:Филмови со магија и мечување]] [[Категорија:Авантуристичко фантастични филмови]] [[Категорија:Германски епски филмови]] [[Категорија:Филмови за змејови]] [[Категорија:Филмови засновани на северната митологија]] [[Категорија:Филмови засновани на епови]] [[Категорија:Филмови со дејство во 5 век]] [[Категорија:Германија во фантастиката]] [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] cmidmk3bbaqpay141jumaw2801jh4ul 5606811 5606810 2026-08-09T14:39:58Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Фантастични филмови од 1920-ите]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606811 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Германски црно-бели филмови]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови од Вејмарската Република]] [[Категорија:Германски неми филмови]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Германски фантастични филмови]] [[Категорија:Филмови со магија и мечување]] [[Категорија:Авантуристичко фантастични филмови]] [[Категорија:Германски епски филмови]] [[Категорија:Филмови за змејови]] [[Категорија:Филмови засновани на северната митологија]] [[Категорија:Филмови засновани на епови]] [[Категорија:Филмови со дејство во 5 век]] [[Категорија:Германија во фантастиката]] [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] 8ubcdq910p85xozt3vnkcbqze472p4o 5606812 5606811 2026-08-09T14:40:06Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Германски црно-бели филмови]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606812 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови од Вејмарската Република]] [[Категорија:Германски неми филмови]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Германски фантастични филмови]] [[Категорија:Филмови со магија и мечување]] [[Категорија:Авантуристичко фантастични филмови]] [[Категорија:Германски епски филмови]] [[Категорија:Филмови за змејови]] [[Категорија:Филмови засновани на северната митологија]] [[Категорија:Филмови засновани на епови]] [[Категорија:Филмови со дејство во 5 век]] [[Категорија:Германија во фантастиката]] [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] e67zbu99tiugf9wsnpmvig5bv1tl5o8 5606813 5606812 2026-08-09T14:40:14Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Филмови од Вејмарската Република]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606813 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски неми филмови]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Германски фантастични филмови]] [[Категорија:Филмови со магија и мечување]] [[Категорија:Авантуристичко фантастични филмови]] [[Категорија:Германски епски филмови]] [[Категорија:Филмови за змејови]] [[Категорија:Филмови засновани на северната митологија]] [[Категорија:Филмови засновани на епови]] [[Категорија:Филмови со дејство во 5 век]] [[Категорија:Германија во фантастиката]] [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] sqeqwnmmy0yyxe9uhwe2kkb7wb5jhes 5606814 5606813 2026-08-09T14:40:26Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Германски неми филмови]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606814 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Германски фантастични филмови]] [[Категорија:Филмови со магија и мечување]] [[Категорија:Авантуристичко фантастични филмови]] [[Категорија:Германски епски филмови]] [[Категорија:Филмови за змејови]] [[Категорија:Филмови засновани на северната митологија]] [[Категорија:Филмови засновани на епови]] [[Категорија:Филмови со дејство во 5 век]] [[Категорија:Германија во фантастиката]] [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] bmiq0bnycd8o0qyxp2e5ifh2tbhhbtu 5606815 5606814 2026-08-09T14:40:35Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Германски фантастични филмови]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606815 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Филмови со магија и мечување]] [[Категорија:Авантуристичко фантастични филмови]] [[Категорија:Германски епски филмови]] [[Категорија:Филмови за змејови]] [[Категорија:Филмови засновани на северната митологија]] [[Категорија:Филмови засновани на епови]] [[Категорија:Филмови со дејство во 5 век]] [[Категорија:Германија во фантастиката]] [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] r3tuoyf7e8y3kdnr3wjd56kbu557ggt 5606816 5606815 2026-08-09T14:40:43Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Филмови со магија и мечување]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606816 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Авантуристичко фантастични филмови]] [[Категорија:Германски епски филмови]] [[Категорија:Филмови за змејови]] [[Категорија:Филмови засновани на северната митологија]] [[Категорија:Филмови засновани на епови]] [[Категорија:Филмови со дејство во 5 век]] [[Категорија:Германија во фантастиката]] [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] 8n10oc6et3sp0kboe7r0r0yuq98twn4 5606817 5606816 2026-08-09T14:40:51Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Авантуристичко фантастични филмови]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606817 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Германски епски филмови]] [[Категорија:Филмови за змејови]] [[Категорија:Филмови засновани на северната митологија]] [[Категорија:Филмови засновани на епови]] [[Категорија:Филмови со дејство во 5 век]] [[Категорија:Германија во фантастиката]] [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] hfrnrr6d7kwr9gm8nl25jfgcg4fqznj 5606818 5606817 2026-08-09T14:40:59Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Германски епски филмови]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606818 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Филмови за змејови]] [[Категорија:Филмови засновани на северната митологија]] [[Категорија:Филмови засновани на епови]] [[Категорија:Филмови со дејство во 5 век]] [[Категорија:Германија во фантастиката]] [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] j8y1kg1ccsgg8ookfl7879g3t6wh3ca 5606819 5606818 2026-08-09T14:41:13Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Филмови за змејови]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606819 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Филмови засновани на северната митологија]] [[Категорија:Филмови засновани на епови]] [[Категорија:Филмови со дејство во 5 век]] [[Категорија:Германија во фантастиката]] [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] 43j4314nsvbyvindcscn5p6c0s34g0n 5606820 5606819 2026-08-09T14:41:26Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Филмови засновани на северната митологија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606820 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Филмови засновани на епови]] [[Категорија:Филмови со дејство во 5 век]] [[Категорија:Германија во фантастиката]] [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] ruf7au2j99aetlvce479699i3qt2eh2 5606821 5606820 2026-08-09T14:41:34Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Филмови засновани на епови]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606821 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Филмови со дејство во 5 век]] [[Категорија:Германија во фантастиката]] [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] t3xx6rwviqnkeisaf7ztf5jlcja1wfr 5606822 5606821 2026-08-09T14:41:44Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Филмови со дејство во 5 век]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606822 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Германија во фантастиката]] [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] lfzxof64l2mwmzj61tu70jee2c6alj2 5606823 5606822 2026-08-09T14:41:54Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Германија во фантастиката]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606823 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] iymuvm47dtkfsbsmhph00xmhq05cmsc 5606824 5606823 2026-08-09T14:42:02Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Германски експресионистички филмови]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606824 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] sy9av8e5snbhjczaczgkup7ie5dibjt 5606825 5606824 2026-08-09T14:42:11Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Филмови на студио Бабелберг]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606825 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] 9cl8ngcgikk0fy4z2obj9vnrxbmdtj5 5606826 5606825 2026-08-09T14:42:22Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Филмови снимени во студијата на Темпелхоф]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606826 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] s8cc27p38squesl1fntrbodn5fd6ofn 5606827 5606826 2026-08-09T14:42:31Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Филмови по сценарио на Теа фон Харбоу]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606827 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] d7hbqc9hfd5393y4d0qv8ub2sbk5z5s 5606828 5606827 2026-08-09T14:42:54Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Филмови по сценарио на Фриц Ланг]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606828 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] o47h85ys4c6c1fiz2jayiwlpwhakvlq 5606829 5606828 2026-08-09T14:43:01Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Филмови во продукција на Ерих Помер]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606829 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Филмски серии]] [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] eo5og8tvh9b6czftf9g0hia2mfb2024 5606830 5606829 2026-08-09T14:43:09Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Филмови прикажувани како одделни делови]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606830 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Нибелунзи | image = Die Nibelungen. 1. Film Siegfried.jpg | caption = Оригинален постер од 1924 година. | director = [[Фриц Ланг]] | producer = [[Ерих Помер]] | screenplay = Фриц Ланг<br>[[Теа фон Харбоу]] | based on = ''[[Песна за Нибелунзите]]'' | starring = [[Паул Рихтер]]<br>[[Маргарет Шен]]<br>[[Хана Ралф]]<br>[[Бернард Гецке]]<br>[[Теодор Лос]]<br>[[Рудолф Клајн-Роге]]<br>[[Рудолф Ритнер]]<br>[[Ханс Адалберт Шлетов]]<br>Георг Аугуст Кох<br>[[Георг Јон]]<br>Гертруд Арнолд<br>Ханс Карл Милер<br>Ервин Бисвагер<br>[[Фриц Алберти]]<br>Ани Ретген | music = [[Готфрид Хупертц]] | cinematography = [[Карл Хофман]]<br>[[Гунтер Ритау]]<br>[[Волтер Рутман]] | editing = | studio = [[Декла-Биоскоп]] | distributor = [[Универзум Филм АГ|УФА]] | released = {{Film date|df=yes|1924|2|14|I дел |1924|4|26|II дел}} | runtime = 143 минути<br>{{small|(I дел)}}<br>145 минути<br>{{small|(II дел)}} | country = Weimar Republic | language = [[Нем филм]]<br>[[германски јазик|германски]] записи }} '''''Нибелунзи''''' (''Die Nibelungen'') — два [[нем филм|неми]] [[фантазија|фантазиски]] филмови, дела на [[Австија|австрискиот]] режисер [[Фриц Ланг]] од 1924 година насловени како: '''''Нибелунзи: Зигфрид''''' и '''''Нибелунзи: Кримхилдовата одмазда'''''. Сценаријата за двата филма биле соавторство на Ланг и тогашната негова сопруга [[Теа фон Харбоу]], засновани на [[еп]]от ''[[Песна за Нибелунзите]]'' напишана околу 1200 година.<ref name="Laserrot">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.laserrot.com/ldreviews/us/d/id7395ds.html | accessdate =7 December 2006 | author = Jeff Krispow | title = DIE NIBELUNGEN: SIEGFRIED | publisher = http://www.laserrot.com/| date = 10-91}}</ref> Во Британија ''Нибелунзите'' својата премиера ја имал во Кралската сала Алберт во Лондон, каде се одржале четириесет прикажувања во периодот меѓу 29 април-20 јуни 1924 година.<ref>http://catalogue.royalalberthall.com/Record.aspx?src=CalmView.Performance&id=Obyv_Giraimeax&pos=1</ref> Во САД ''Зигфрид'' нил прикажуван на 25 август 1925 година, со премиера при [[Вековен театар (Њујорк)|Вековниот театар]] во [[Њујорк]] со краткоживотниот процес на нанесување на звук [[фонофилм]]. ''Кримхилдината одмазда'' во САД имала премиера во 1928 година. ==Заплет== ===Нибелунзи: Зигфриед=== ===Нибелунзи: Кримхилдината одмазда=== ==Улоги== * [[Паул Рихтер]] како [[Зигурд|кралот Зигфрид Ксантенски]] * [[Маргарет Шен]] како [[Кримхилда|Кримхилда Бургундска]] * [[Ханс Алберт Шлетов]] како [[Хаген (митологија)|Хаген Троњски]] * [[Теодор Лос]] како [[Гунтер|кралот Гунтер Бургундски]] * [[Хана Ралф]] како [[Брунхилда|кралицата Брунхилда Исенландска]] * [[Рудолф Клајн-Роге]] како кралот [[Атила|Ецел]] * [[Бернард Гецке]] како [[Фолкер фон Алцеј|Фолкер Алцејски]] * [[Рудолф Ритнер]] како Марграв Ридигер Бехларнска * [[Георг Јон]] како златарот Миме/ [[Алберих|џуџето Алберих]] / Блаодел (Ецеловиот брат) * [[Гертруда Арнолд]] како кралицата Уте Бургундска, Гунтеровата мајка * Ханс Карл Милер како [[Гундомар I|Геренот Бургондски]], Гунтеровиот брат * [[Ервин Бисвангер]] како [[Гиселхер|Гиселхер Бург]], Гунтеровиот брат * [[Фриц Алберти]] како [[Дитрих Бернски]] * [[Георг Аугуст Кох]] како [[Хилдебранд]], Дитриховиот слуга * Ани Ретген како Дитлинд Бехларн * [[Фрида Рихард]] како Рунемагд, куртизана во Бургундскиот двор * Георг Јуровски како свештеникот во Бургундскиот двор ==Прием== Во 2010 година, филмскиот критичар [[Леонард Малтин]] му додели на филмот четири од можни четири ѕвезди, нарекувајќи го „епско мајсторско дело“. Во неговата критика тој запиша, „Вистинско богатство од фолклор и магија, во кое Ланг создава мистичен геометриски универзум во кој глумците глумат во бројните архитектонски пејзажи.“<ref name="MaltinGreen2005">{{Наведена книга|author1=Leonard Maltin|author2=Spencer Green|author3=Luke Sader|title=Leonard Maltin's Classic Movie Guide|url=http://leonardmaltin.com/|year=2010|publisher=Plume|isbn=978-0-452-29577-3|page=166}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Die Nibelungen (1924 film)}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/N/Nibelungen1924.html ''Die Nibelungen'' at SilentEra] * {{Amg movie|44604|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{Amg movie|27697|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{IMDb title|0015175|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{IMDb title|0015174|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} * {{rotten-tomatoes|1044213-siegfried|Die Nibelungen: Siegfried}} * {{rotten-tomatoes|kriemhilds_revenge|Die Nibelungen: Kriemhilds Rache}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Нибелунзи (филм)}} [[Категорија:Филмови од 1924 година]] [[Категорија:Филмови на Фриц Ланг]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Филмски серии]] 68hoj92qqmfulx4kg7hz1lev7vd09b0 0 1233536 5606796 5606023 2026-08-09T14:23:46Z Gurther 105215 5606796 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Lensch Paul Grab.jpg|мини|Гробот на Паул Ленч во [[Штансдорф]].]] '''Паул Ленч''' ([[германски]]: ''Paul Lensch''; 1873-1926) - германски [[новинар]] и [[економист]]. ==Животопис== Пред [[Првата светска војна]], Ленч бил член на [[марксизам|марксистичкото]] крило на германската [[Социјалдемократска партија на Германија|социјалдемократска партија]] во [[Рајхстаг]]от, но за време на војната станал близок до десничарската [[идеологија]] и поради неговата критика на партијата бил исклучен од нејзините редови во 1922 година.<ref name="A. Hayek, 2007">F. A. Hayek, ''The Road to Serfdom: Text and Documents (The Definitive Edition)''. Chicago: The University of Chicago Press, 2007, стр. 187.</ref> ==Творештво== Во 1915 година, Ленч ги објавил книгите „[[Германската социјалдемократија за време на Светската војна|Германската социјалдемократија за време на Светската војна: политичка студија]]“ (''Die deutsche Sozialdemokratie under der Weltkrieg: eine politische Studie'') и „[[Англиското светско царство]]“ (''Das englische Weltreich'') во кои Првата светска војна ја нарекол „бегство на англиската [[буржоазија]] пред налетот на социјализмот“, објаснувајќи ги разликите меѓу социјалистичката идеја за [[слобода]]та и англиската концепција. Подоцна се појавила неговата трета, најуспешна книга, „[[Три години на светската револуција]]“ во која неговите идеи биле целосно развиени. Според него, [[Бизмарк]]овиот [[протекционизам]] бил заслужен за индустриската концентрација во [[Германија]] која, на тој начин, се одликувала со „повисок и понапреден степен [[економски систем]] во споредба со другите земји“.<ref name="A. Hayek, 2007"/> Оттука, според него, во Првата светска војна, Германија ја претставувала „[[револуционер]]ната, а нејзиниот најголем противник, [[Англија]], контрареволуционерната страна“. За него, тоа покажува колку малку, од гледна точка на историскиот развој, [[устав]]ното уредување на некоја земја ([[република]] или [[монархија]]) определува дали земјата ќе се смета за револуцинерна или не.<ref>Paul Lensch, ''Three Years of World Revolution''. London: Constable and Co., Ltd., 1918, стр. 25-26.</ref> Во тој поглед, Ленч тврди дека во Германија, борбата за воспоставување социјализам била во голема мера поедноставена поради тоа што сите неопходни предуслови за социјализмот веќе биле присутни таму. Поради тоа, „...Германија треба триумфално да се држи против нејзините непријатели и така да биде способна да ја оствари нејзината историска мисија да го револуционизира светот. Поради тоа, војната на [[Антанта]]та против Германија наликува на обидот на ситната [[буржоазија]] во [[капитализам|преткапиталистичката]] ера да ја спречи пропаста на нејзината класа.“<ref>Paul Lensch, ''Three Years of World Revolution''. London: Constable and Co., Ltd., 1918, стр. 67-68.</ref> Според Ленч, процесот на организација на капиталот во Германија, „започна спонтано пред Првата светска војна, а за време на војната продолжи свесно и систематски ќе продолжи по војната... Социјализмот доаѓа, а всушност, во определна смисла, веќе пристигна, зашто не можеме повеќе да живееме без него.“<ref>Paul Lensch, ''Three Years of World Revolution''. London: Constable and Co., Ltd., 1918, стр. 240.</ref> Застапувајќи го напредокот на социјализмот, Ленч го критикува англискиот [[либерализам]], поддржуван од образованата германска буржоазија во 1850-тите, 1860-тите и 1870-тите. Притоа, Ленч ги нарекува либералните стандарди старомодни, порачувајќи дека останува „да се ослободиме од овие наследени политички идеи и да го помогнеме растежот на новата концепција на [[држава]]та и [[општество]]то. Во оваа сфера, социјализмот мора да претставува свесна и одлучна опозиција на индивидуализмот.“<ref>Paul Lensch, ''Three Years of World Revolution''. London: Constable and Co., Ltd., 1918, стр. 208.</ref> Најпосле, Ленч заклучува дека „државата помина низ процесот на социјализација, а социјал-демократијата помина низ процес на национализација.“<ref>Paul Lensch, ''Three Years of World Revolution''. London: Constable and Co., Ltd., 1918, стр. 210.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Германски новинари]] [[Категорија:Германски социјалисти]] [[Категорија:Германски економисти]] [[Категорија:Родени во 1873 година]] [[Категорија:Починати во 1926 година]] [[Категорија:Луѓе од Потсдам]] 8ekfon3tumjm4gutzwskyf5nvtjq44h 5606797 5606796 2026-08-09T14:24:04Z Gurther 105215 5606797 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}[[Податотека:Lensch Paul Grab.jpg|мини|Гробот на Паул Ленч во [[Штансдорф]].]] '''Паул Ленч''' ([[германски]]: ''Paul Lensch''; 1873-1926) - германски [[новинар]] и [[економист]]. ==Животопис== Пред [[Првата светска војна]], Ленч бил член на [[марксизам|марксистичкото]] крило на германската [[Социјалдемократска партија на Германија|социјалдемократска партија]] во [[Рајхстаг]]от, но за време на војната станал близок до десничарската [[идеологија]] и поради неговата критика на партијата бил исклучен од нејзините редови во 1922 година.<ref name="A. Hayek, 2007">F. A. Hayek, ''The Road to Serfdom: Text and Documents (The Definitive Edition)''. Chicago: The University of Chicago Press, 2007, стр. 187.</ref> ==Творештво== Во 1915 година, Ленч ги објавил книгите „[[Германската социјалдемократија за време на Светската војна|Германската социјалдемократија за време на Светската војна: политичка студија]]“ (''Die deutsche Sozialdemokratie under der Weltkrieg: eine politische Studie'') и „[[Англиското светско царство]]“ (''Das englische Weltreich'') во кои Првата светска војна ја нарекол „бегство на англиската [[буржоазија]] пред налетот на социјализмот“, објаснувајќи ги разликите меѓу социјалистичката идеја за [[слобода]]та и англиската концепција. Подоцна се појавила неговата трета, најуспешна книга, „[[Три години на светската револуција]]“ во која неговите идеи биле целосно развиени. Според него, [[Бизмарк]]овиот [[протекционизам]] бил заслужен за индустриската концентрација во [[Германија]] која, на тој начин, се одликувала со „повисок и понапреден степен [[економски систем]] во споредба со другите земји“.<ref name="A. Hayek, 2007"/> Оттука, според него, во Првата светска војна, Германија ја претставувала „[[револуционер]]ната, а нејзиниот најголем противник, [[Англија]], контрареволуционерната страна“. За него, тоа покажува колку малку, од гледна точка на историскиот развој, [[устав]]ното уредување на некоја земја ([[република]] или [[монархија]]) определува дали земјата ќе се смета за револуцинерна или не.<ref>Paul Lensch, ''Three Years of World Revolution''. London: Constable and Co., Ltd., 1918, стр. 25-26.</ref> Во тој поглед, Ленч тврди дека во Германија, борбата за воспоставување социјализам била во голема мера поедноставена поради тоа што сите неопходни предуслови за социјализмот веќе биле присутни таму. Поради тоа, „...Германија треба триумфално да се држи против нејзините непријатели и така да биде способна да ја оствари нејзината историска мисија да го револуционизира светот. Поради тоа, војната на [[Антанта]]та против Германија наликува на обидот на ситната [[буржоазија]] во [[капитализам|преткапиталистичката]] ера да ја спречи пропаста на нејзината класа.“<ref>Paul Lensch, ''Three Years of World Revolution''. London: Constable and Co., Ltd., 1918, стр. 67-68.</ref> Според Ленч, процесот на организација на капиталот во Германија, „започна спонтано пред Првата светска војна, а за време на војната продолжи свесно и систематски ќе продолжи по војната... Социјализмот доаѓа, а всушност, во определна смисла, веќе пристигна, зашто не можеме повеќе да живееме без него.“<ref>Paul Lensch, ''Three Years of World Revolution''. London: Constable and Co., Ltd., 1918, стр. 240.</ref> Застапувајќи го напредокот на социјализмот, Ленч го критикува англискиот [[либерализам]], поддржуван од образованата германска буржоазија во 1850-тите, 1860-тите и 1870-тите. Притоа, Ленч ги нарекува либералните стандарди старомодни, порачувајќи дека останува „да се ослободиме од овие наследени политички идеи и да го помогнеме растежот на новата концепција на [[држава]]та и [[општество]]то. Во оваа сфера, социјализмот мора да претставува свесна и одлучна опозиција на индивидуализмот.“<ref>Paul Lensch, ''Three Years of World Revolution''. London: Constable and Co., Ltd., 1918, стр. 208.</ref> Најпосле, Ленч заклучува дека „државата помина низ процесот на социјализација, а социјал-демократијата помина низ процес на национализација.“<ref>Paul Lensch, ''Three Years of World Revolution''. London: Constable and Co., Ltd., 1918, стр. 210.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Германски новинари]] [[Категорија:Германски социјалисти]] [[Категорија:Германски економисти]] [[Категорија:Родени во 1873 година]] [[Категорија:Починати во 1926 година]] [[Категорија:Луѓе од Потсдам]] lmxv7kzn6uiptziutqsqj6dl7k2vmin 0 1235452 5606896 5606470 2026-08-09T21:21:17Z Gurther 105215 5606896 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Tablica poświęcona filmowi "Rok spokojnego słońca" w Toruniu.jpg|мини|Спомен-плоча за филмот во [[Торуњ]].]] '''„Година на спокојното сонце“''' ([[полски]]: ''Rok spokojnego słonca'') - полски [[филм]] од 1984 година во [[режија]] на [[Кшиштоф Зануси]], кој е и автор на [[сценарио]]то. Улогите ги играат: [[Маја Коморовска]], [[Скот Вилсон]], Хана Скарзанска, Ева Далковска итн. На Венецијанскиот филмски фестивал, Зануси ги освоил наградите „Пазинети“ и „[[Златен лав]]“.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0088009/awards?ref_=tt_awd IMDb, A Year of the Quiet Sun (1984)Awards (пристапено на 6.1.2020)]</ref> ==Синопсис== Дејството на филмот се одвива во [[Полска]] по [[Втората светска војна]]. Норман (го игра Вилсон) е американски војник кој е испратен во мисија да ги пронајде закопаните тела на американските војници кои биле заробени и убиени од [[нацист]]ите за време на војната. Случајно, тој ја забележува Емилија (ја игра Коморовска), веднаш се вљубува во неа и ја посетува во нејзиниот дом. На почетокот, таа се колеба, но ја прифаќа неговата љубов. Норман сака да ги префрли Емилија и нејзината болна мајка (ја игра Скарзанска) во [[САД]], но посредникот кој треба да го организира бегството преку границата одбива да ја пренесе старицата. Поради тоа, мајка ѝ намерно ја предизвикува својата [[смрт]], но Емилија ја открива нејзината жртва и поради тоа останува во Полска, а своеот место ѝ го отстапува на сосетката. По заминувањето на Норман, остатокот од животот таа го минува во женски [[манастир]]. Еден ден, таа добива известување дека Норман ѝ пратил пари за да отпатува во САД. Тогаш, Емилија веднаш се подготвува за патувањето, но чувствува силна болка во градите...<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0088009/ IMDb, A Year of the Quiet Sun (1984) (пристапено на 6.1.2020)]</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Полски филмови]] [[Категорија:Филмови на полски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1984 година]] [[Категорија:Филмови на Кшиштоф Зануси]] [[Категорија:Филмови со Маја Коморовска]] [[Категорија:Филмови со Скот Вилсон]] [[Категорија:Филмови со Ева Далковска]] [[Категорија:Филмови со Хана Скарзанска]] [[Категорија:Филмови со Јежи Стур]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Полска]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] hyb0jvmjnb9z32kagyulmfzdn5qrxtu 5606897 5606896 2026-08-09T21:22:01Z Gurther 105215 5606897 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Tablica poświęcona filmowi "Rok spokojnego słońca" w Toruniu.jpg|мини|Спомен-плоча за филмот во [[Торуњ]].]] '''„Година на спокојното сонце“''' ({{Langx|pl|Rok spokojnego słonca}}) - полски [[филм]] од 1984 година во [[режија]] на [[Кшиштоф Зануси]], кој е и автор на [[сценарио]]то. Улогите ги играат: [[Маја Коморовска]], [[Скот Вилсон]], Хана Скарзанска, Ева Далковска итн. На Венецијанскиот филмски фестивал, Зануси ги освоил наградите „Пазинети“ и „[[Златен лав]]“.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0088009/awards?ref_=tt_awd IMDb, A Year of the Quiet Sun (1984)Awards (пристапено на 6.1.2020)]</ref> ==Синопсис== Дејството на филмот се одвива во [[Полска]] по [[Втората светска војна]]. Норман (го игра Вилсон) е американски војник кој е испратен во мисија да ги пронајде закопаните тела на американските војници кои биле заробени и убиени од [[нацист]]ите за време на војната. Случајно, тој ја забележува Емилија (ја игра Коморовска), веднаш се вљубува во неа и ја посетува во нејзиниот дом. На почетокот, таа се колеба, но ја прифаќа неговата љубов. Норман сака да ги префрли Емилија и нејзината болна мајка (ја игра Скарзанска) во [[САД]], но посредникот кој треба да го организира бегството преку границата одбива да ја пренесе старицата. Поради тоа, мајка ѝ намерно ја предизвикува својата [[смрт]], но Емилија ја открива нејзината жртва и поради тоа останува во Полска, а своеот место ѝ го отстапува на сосетката. По заминувањето на Норман, остатокот од животот таа го минува во женски [[манастир]]. Еден ден, таа добива известување дека Норман ѝ пратил пари за да отпатува во САД. Тогаш, Емилија веднаш се подготвува за патувањето, но чувствува силна болка во градите...<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0088009/ IMDb, A Year of the Quiet Sun (1984) (пристапено на 6.1.2020)]</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Полски филмови]] [[Категорија:Филмови на полски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1984 година]] [[Категорија:Филмови на Кшиштоф Зануси]] [[Категорија:Филмови со Маја Коморовска]] [[Категорија:Филмови со Скот Вилсон]] [[Категорија:Филмови со Ева Далковска]] [[Категорија:Филмови со Хана Скарзанска]] [[Категорија:Филмови со Јежи Стур]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Полска]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] 4j4dpjmj1t9m3xiyrj0kv4khkkdcbde 5606898 5606897 2026-08-09T21:22:39Z Gurther 105215 5606898 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Tablica poświęcona filmowi "Rok spokojnego słońca" w Toruniu.jpg|мини|Спомен-плоча за филмот во [[Торуњ]].]] '''„Година на спокојното сонце“''' ({{Langx|pl|Rok spokojnego słonca}}) — [[Полска|полски]] [[филм]] од [[1984|1984 година]] во [[режија]] на [[Кшиштоф Зануси]], кој е и автор на [[сценарио]]то. Улогите ги играат: [[Маја Коморовска]], [[Скот Вилсон]], Хана Скарзанска, Ева Далковска итн. На Венецијанскиот филмски фестивал, Зануси ги освоил наградите „Пазинети“ и „[[Златен лав]]“.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0088009/awards?ref_=tt_awd IMDb, A Year of the Quiet Sun (1984)Awards (пристапено на 6.1.2020)]</ref> ==Синопсис== Дејството на филмот се одвива во [[Полска]] по [[Втората светска војна]]. Норман (го игра Вилсон) е американски војник кој е испратен во мисија да ги пронајде закопаните тела на американските војници кои биле заробени и убиени од [[нацист]]ите за време на војната. Случајно, тој ја забележува Емилија (ја игра Коморовска), веднаш се вљубува во неа и ја посетува во нејзиниот дом. На почетокот, таа се колеба, но ја прифаќа неговата љубов. Норман сака да ги префрли Емилија и нејзината болна мајка (ја игра Скарзанска) во [[САД]], но посредникот кој треба да го организира бегството преку границата одбива да ја пренесе старицата. Поради тоа, мајка ѝ намерно ја предизвикува својата [[смрт]], но Емилија ја открива нејзината жртва и поради тоа останува во Полска, а своеот место ѝ го отстапува на сосетката. По заминувањето на Норман, остатокот од животот таа го минува во женски [[манастир]]. Еден ден, таа добива известување дека Норман ѝ пратил пари за да отпатува во САД. Тогаш, Емилија веднаш се подготвува за патувањето, но чувствува силна болка во градите.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0088009/ IMDb, A Year of the Quiet Sun (1984) (пристапено на 6.1.2020)]</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Полски филмови]] [[Категорија:Филмови на полски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1984 година]] [[Категорија:Филмови на Кшиштоф Зануси]] [[Категорија:Филмови со Маја Коморовска]] [[Категорија:Филмови со Скот Вилсон]] [[Категорија:Филмови со Ева Далковска]] [[Категорија:Филмови со Хана Скарзанска]] [[Категорија:Филмови со Јежи Стур]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Полска]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] 3sjkz99x7duiijq1frcc5c0id4z7yqr 5606899 5606898 2026-08-09T21:22:57Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Филмови со Хана Скарзанска]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606899 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Tablica poświęcona filmowi "Rok spokojnego słońca" w Toruniu.jpg|мини|Спомен-плоча за филмот во [[Торуњ]].]] '''„Година на спокојното сонце“''' ({{Langx|pl|Rok spokojnego słonca}}) — [[Полска|полски]] [[филм]] од [[1984|1984 година]] во [[режија]] на [[Кшиштоф Зануси]], кој е и автор на [[сценарио]]то. Улогите ги играат: [[Маја Коморовска]], [[Скот Вилсон]], Хана Скарзанска, Ева Далковска итн. На Венецијанскиот филмски фестивал, Зануси ги освоил наградите „Пазинети“ и „[[Златен лав]]“.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0088009/awards?ref_=tt_awd IMDb, A Year of the Quiet Sun (1984)Awards (пристапено на 6.1.2020)]</ref> ==Синопсис== Дејството на филмот се одвива во [[Полска]] по [[Втората светска војна]]. Норман (го игра Вилсон) е американски војник кој е испратен во мисија да ги пронајде закопаните тела на американските војници кои биле заробени и убиени од [[нацист]]ите за време на војната. Случајно, тој ја забележува Емилија (ја игра Коморовска), веднаш се вљубува во неа и ја посетува во нејзиниот дом. На почетокот, таа се колеба, но ја прифаќа неговата љубов. Норман сака да ги префрли Емилија и нејзината болна мајка (ја игра Скарзанска) во [[САД]], но посредникот кој треба да го организира бегството преку границата одбива да ја пренесе старицата. Поради тоа, мајка ѝ намерно ја предизвикува својата [[смрт]], но Емилија ја открива нејзината жртва и поради тоа останува во Полска, а своеот место ѝ го отстапува на сосетката. По заминувањето на Норман, остатокот од животот таа го минува во женски [[манастир]]. Еден ден, таа добива известување дека Норман ѝ пратил пари за да отпатува во САД. Тогаш, Емилија веднаш се подготвува за патувањето, но чувствува силна болка во градите.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0088009/ IMDb, A Year of the Quiet Sun (1984) (пристапено на 6.1.2020)]</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Полски филмови]] [[Категорија:Филмови на полски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1984 година]] [[Категорија:Филмови на Кшиштоф Зануси]] [[Категорија:Филмови со Маја Коморовска]] [[Категорија:Филмови со Скот Вилсон]] [[Категорија:Филмови со Ева Далковска]] [[Категорија:Филмови со Јежи Стур]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Полска]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] 31h9z1839vaerxeua0qgobvc1ppklni 0 1237749 5607065 5115465 2026-08-10T11:20:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607065 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Кралска личност||house=Јулиевско-клавдиска династија|death_place=[[Мисенум]]|death_date=23 март н.е. 59 (43 години)|birth_place=[[Келн|Опидум Убиорум]] (денешен Келн)|birth_date=6 ноември н.е. 15|mother=[[Агрипина Постарата]]|father=[[Германикус]]|issue=[[Нерон]]|name=Агрипина Помладата|spouse=|reign-type=|reign=1 јануари н.е. 49 – 13 октомври н.е. 54|succession=|title=[[Августа (титула)|Августа]]|caption=Биста во Националниот музеј Варшава|image=Rome Agrippina Minor.jpg|place of burial=[[Мисенум]]}} '''Агрипина Помладата''' ([[Латински јазик|латински]] : ''Јулија Агрипина'' ; 6 ноември 15г. н.е. - 23 март 59г. н.е.), исто така била нарекувана '''Агрипина Малата''' („помала“, честопати значела „помлада“),<ref>{{Smallcaps|E. Groag, A. Stein, L. Petersen – e.a.}} (edd.), ''Prosopographia Imperii Romani saeculi I, II et III'' ('''PIR'''), Berlin, 1933 – I 641</ref> била римска царица и една од поистакнатите жени во Јулијанско-клавдиевската династија. Нејзиниот татко бил [[Германик]], популарен генерал и еднократен наследник очигледен за [[Римско Царство|Римското Царство]] под [[Тибериј]] ; а нејзината мајка била Агрипина Постарата, внука на првиот [[римски цар]] [[Октавијан Август|Август]] . Таа била и помладата сестра на [[Калигула]], како и внука и четврта сопруга на [[Клавдиј]] . И античките и современите извори ја опишуваат личноста на Агрипина како немилосрдна, амбициозна, насилна и доминантна. Физички била убава и угледна жена; според [[Плиниј Постариот]], таа имала двојно кучешко тело во горната десна вилица, знак на среќа. Многу антички историчари ја обвинуваат Агрипина дека го труела нејзиниот сопруг Клавдиј, иако на нејзина сметка тврдењата се разликуваат.<ref name="yyroia">Tacitus, ''Annals'' XII.66; Cassius Dio, ''Roman History'' LXI.34; Suetonius, ''The Lives of Twelve Caesars'', Life of Claudius 44; Josephus is less sure, Josephus, ''Antiquities of the Jews'' XX.8.1</ref> Таа за кратко време владеела како де факто владетел на [[Рим]] за време на владеењето на нејзиниот син, царот [[Нерон]] . Во 59 година Агрипина била погубена по наредба на Нерон. == Перспективи на личноста на Агрипина == === Антички === Повеќето римски извори се доста критични кон Агрипина Помладата. [[Такит]] ја смета за злонамерна и имал силна диспозиција против неа. Други извори се [[Светониј]] и [[Касиј Дион]]. === Модерна === * (in French) Girирод, Вирџии, ''Агрипин, пол, злосторства et pouvoir dans la Rome impériale'', Париз, Таландиер, 2015, 300 стр. * (in French) Minaud, Gérard, ''Les vies de 12 femmes d'empereur romain - Devoirs, Intrigues & Voluptés'', Paris, L'Harmattan, 2012, ch. 3, ''La vie d'Agrippine, femme de Claude'', стр. &nbsp; 65-96. * {{Smallcaps|E. Groag, A. Stein, L. Petersen – e.a.}} (edd.), ''Prosopographia Imperii Romani saeculi I, II et III'', Berlin, 1933 -. ( '''''ПИР ²''''' ) * Скулар : Критички поглед на Агрипина, сугерирајќи дека е амбициозна и бескрупулозна и деградиран сексуален психопат . „Агрипина урна серија жртви; ниту еден маж и жена не беа безбедни ако се сомневаше во соперништво или го посакуваат нивното богатство“.<ref>{{Smallcaps|H. H. Scullard}}, ''From the Gracchi to Nero: History of Rome from 133 B.C.to A.D. 68'', London, 1982⁵, p. 303.</ref> * Фереро : Сочувствително и разбирање, сугерирајќи дека Агригина е остро осудена од историјата. Предлогот за брак со Клавдиј бил на слаб император, кој заради неговите двоумења и ужас биле закана за империјалната власт и влада. Таа ја виде како нејзината должност да ги надомести безбројните недостатоци на нејзиниот чуден сопруг преку сопствената интелигенција и силата на волјата. Страници [[wikisophia:The Women of the Caesars/The sisters of Caligula and the marriage of Messalina|212ff.]] ; [[wikisophia:The Women of the Caesars/Agrippina, the mother of Nero|276ф.]] * Барет: Разумно гледиште, споредувајќи ги критиките на Скулар со извинувањата на Фереро. (Види Барет, Ентони А., Агрипина: Секс, моќ и политика во раното Римско Царство, Универзитет Јел Прес, Haveу Хевен, 1996 г.) ) * Анелиз Фризенбрук, ''првите дами на Рим'' * {{Наведено списание|last=Wood|first=Susan|year=1995|title=Diva Drusilla Panthea and the Sisters of Caligula|journal=American Journal of Archaeology|volume=99|issue=3|pages=457–482|doi=10.2307/506945|jstor=506945}} * {{Наведено списание|last=Rogers|first=Robert Samuel|year=1931|title=The Conspiracy of Agrippina|journal=Transactions and Proceedings of the American Philological Association|volume=62|pages=141–168|doi=10.2307/282970|jstor=282970}} * {{Наведено списание|last=Godolphin|first=F. R. B.|year=1934|title=A Note on the Marriage of Claudius and Agrippina|journal=Classical Philology|volume=29|issue=2|pages=143–145|doi=10.1086/361706}} * {{Наведено списание|last=Grimm-Samuel|first=Veronika|year=1991|title=On the Mushroom that Deified the Emperor Claudius|journal=The Classical Quarterly|volume=41|pages=178–182|doi=10.1017/S0009838800003657}} * {{Наведено списание|last=McDaniel|first=Walton Brooks|year=1910|title=Bauli the Scene of the Murder of Agrippina|journal=The Classical Quarterly|volume=4|issue=2|pages=96–102|doi=10.1017/S0009838800018814}} * МекДаниел, СБ „Баули сцена на убиството на Агрипина“. ''Класичен квартал'', том. 4, број 2 (април 1910 година) * Салмонсон, essесика Аманда . (1991) ''Енциклопедија на амазони'' . Куќа на Парагон. Страници 4–5. * Дона Харли, [http://www.roman-emperors.org/aggieii.htm Агрипина Помлада (Сопруга на Клаудиј)] {{Семарх|url=https://archive.wikiwix.com/cache/20170817140201/http://www.roman-emperors.org/aggieii.htm |date=2017-08-17 }} . * {{Smallcaps|L. Foubert}} , ''Агрипина. Кејзерин ван Рим'', Левен, 2006 година. * Опера од [[Георг Фридрих Хендл|ГФ Хандел]] : ''Агрипина'' == Наводи == {{наводи|2}} [[Категорија:Римјани од 1 век]] [[Категорија:Луѓе од Келн]] [[Категорија:Родени во 15 година]] maeo3k92isayf5kheldxw3btxmfp22s 0 1237763 5606883 5499965 2026-08-09T19:59:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606883 wikitext text/x-wiki {{Музичар|Name=Palaye Royale|Background=group_or_band|Alias=Kropp Circle <small>(2008–2011)</small>|Origin=[[Las Vegas]], [[Nevada]], U.S.|Genre={{flatlist| * [[Art rock]] * [[rock and roll]] * {{nowrap|[[glam rock]]}} * [[garage rock]] * {{nowrap|[[indie rock]]}} }}|Years_active=2008–present|Label=[[Sumerian Records|Sumerian]]|Associated_acts=|Current_members=* Remington Leith * Sebastian Danzig * Emerson Barrett * Daniel Curcio * Andrew Martin <!--Any additions to this list should be discussed on the article's talk page to establish a consensus for conclusion. Supporting citations should also be provided for verification purposes for any members not listed on band's official website.-->|Past_members=}} '''Palaye Royale''' (се чита: Палај Ројал) е канадско-американски [[Рок-музика|рок]] бенд првично формиран во [[Лас Вегас]], сега со седиште во [[Лос Анџелес]]. Браќата го формирале својот бенд во 2008 година под името Kropp Circle, а подоцна го смениле своето име во Palaye Royale, летото 2011 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.palayeroyale.com/bio/|title=Palaye Royale Bio|work=Palaye Royal.com|accessdate=2018-01-22|archive-date=2018-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180316002424/https://www.palayeroyale.com/bio/|url-status=bot: unknown}}</ref> Нивното име е преземено од салата за танцување [[Палаис Ројал|Палај Ројале]] во Торонто, каде за првпат се сретнале нивните баба и дедо.<ref name="Rogue Planet">{{Наведена мрежна страница|url=https://rogueplanet.tv/3897/exclusive-interview-with-sebastian-danzig-of-palaye-royale/|title=Exclusive interview with Sebastian Danzig of Palaye Royale|last=Sprague|first=Ryan|date=2015-10-12|work=Rogue Planet|accessdate=2018-01-22|archive-date=2018-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180123073146/https://rogueplanet.tv/3897/exclusive-interview-with-sebastian-danzig-of-palaye-royale/|url-status=dead}}</ref> Нивниот сингл „Get Higher“ се искачи на 27-то место на [[Табели со билборди|Billboard Modern Rock Charts]] и тие биле првиот непотпишан бенд што ја освои наградата на [[MTV]], ''Musical March Madness'', победувајќи ги уметниците како што е [[Linkin Park]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/1725795/palaye-royale-mmm-soldiers-council-fans/|title=PALAYE ROYALE THANK THEIR 'CULT' OF FANS FOR MMM WIN|last=|first=|date=|work=|accessdate=2018-01-22|archive-date=2014-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20140624121847/http://www.mtv.com/news/1725795/palaye-royale-mmm-soldiers-council-fans/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.billboard.com/music/palaye-royale|title=Palaye Royal: Chart History|work=Billboard|accessdate=2018-01-29}}</ref> Тие го издадоа својот втор албум во 2018 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rocksound.tv/news/read/new-palaye-royale-music-is-coming-in-very-early-2018|title=New Palaye Royale music is coming in very early 2018|last=Cross|first=Will|date=2017-11-05|work=[[Rock Sound]]|accessdate=2018-01-22|archive-date=2018-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180123074130/https://www.rocksound.tv/news/read/new-palaye-royale-music-is-coming-in-very-early-2018|url-status=dead}}</ref> Браќата како сценски презимиња ги зимаат нивните средните имиња, додека пак, нивното презиме од раѓање е Кроп.<ref>https://twitter.com/palayeroyale/status/792973224523038720?lang=en</ref> == Историја == === Kropp Circle (2008-2011) === Palaye Royale започнал како бенд наречен Kropp Circle, каде Данзиг има 16 години, Леит има 14 години и Барет има 12 години. Во текот на летото 2011 година, групата го сменила своето име во Palaye Royale. === Morning Light и The Ends Beginning (2012–2013) === По нивната промена на името, Palaye Royale го издале својот прв сингл, „Morning Light“ на 7 март 2012 година. Една година подоцна, на 1 јуни 2013 година, го издале првото [[EP|ЕП]], наречено The Ends Beginning. ЕП содржи шест песни, меѓу кои „Die for Something Beautiful“ и „Death Is A Party, Invite All Your Friends“. === Албумот ''Boom Boom Room (Дел A)'' и ''American Satan'' (2015–2017) === Во декември 2015 година, [[Сумерски рекорди|Sumerian Records]] објавиле дека потпишале договор со Palaye Royale, а со тоа доаѓа и објавувањето на нивниот нов албум ''Boom Boom Room (Side A)'', објавен на 24 јуни 2016 година. Албумот содржи тринаесет песни, и две бонус песни, кои првично биле објавени во 2013 година, ''Get Higher'' и ''White''. Некои од песните на групата од албумот беа „Mr. Doctor Man“, „Don't Feel Quite Right“, „Ma Cherie“ (во која учествува Келин Квин од [[спиење со сирени]]те ) и „Sick Boy Soldier“. Во 2017 година, гласот на Леит бил користен во филмот „ ''[[Американски сатаната|Американски сатана“]]'', како глас за пеење на [[Енди Биерсак|Џони Фауст]] (претставен од Енди Биерсак ).<ref>Palaye Royale Talks Shocking Fan Moments, "Boom Boom Room" Side B, and American Satan | Interview https://www.youtube.com/watch?v=60ulu8VW86I</ref> Дел од музиката на бендот била прикажана во филмот, како „Ma Cherie“ (инструментална верзија) и „Mr. Doctor Man“. Лејт исто така ги обезбедил вокалите за бендот во филмот, The Relentless, со песни како „Let Him Burn“, „Forgive me Mother“ и „Me Against the Devil“. === ''Boom Boom Room (Дел Б)'', (2018) === Леит, Данзиг и Барет го започнале процесот на снимање за нивниот албум во јануари 2018 година. Сепак, целиот албум се распаднал и бил реконструиран во текот на пет месеци, завршен една недела пред бендот да замине на последната Warped тура. Објавен на 28 септември, се комплетираат двата дела на албумот „Boom Boom Room“. Овој албум вклучува песни како „Death Dance“ и „You'll Be Fine“. Нивната светска турнеја, ''The Final Boom'', го поддржа издавањето на албумот во 2018 година, додека пак, следната турнеја, ''The Funeral Tour,'' во пролетта 2019 година го означи крајот на ерата. За време на оваа турнеја, Данзиг бил уапсен затоа што фрлил чаша кафе во автомобил што се обидел да го прегази него и кучето на неговата свршеница. == Музички стил == Бендот често се опишува како, а и сами се идентификуваат како [[Глам рок|модно]] - [[Арт рок|уметнички рок]],<ref name="Rogue Planet"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sumerianrecords.com/artist/details/id:56/|title=Sumerian Records Bio|last=|first=|date=|work=|accessdate=2018-01-22|archive-date=2018-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180123072728/http://www.sumerianrecords.com/artist/details/id:56/|url-status=dead}}</ref> како и [[рокенрол]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://therevue.ca/2015/05/27/a-qa-with-palaye-royale/|title=A Q&A with fashion-rock trio Palaye Royale|last=Yung|first=Ben|date=2015-05-27|work=The Revue|accessdate=2018-01-22}}</ref> [[глам рок]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/1725778/palaye-royale-musical-march-madness-2014-champions/|title=PALAYE ROYALE SHOCK MUSICAL MARCH MADNESS WITH WIN OVER LINKIN PARK|last=|first=|date=|work=|accessdate=2018-01-22|archive-date=2014-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021215504/http://www.mtv.com/news/1725778/palaye-royale-musical-march-madness-2014-champions/|url-status=dead}}</ref> [[Инди рок|инди-рок]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://musicjunkiepress.com/music/palaye-royale-is-truly-one-of-the-best-indie-rock-bands-you-have-to-hear/|title=PALAYE ROYALE is truly one of the best Indie Rock Bands you have to hear!|last=|first=|date=|work=|accessdate=2018-01-22}}</ref> и [[гаражен рок]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thesoundboardreviews.com/2017/11/17/album-review-boom-boom-room-side-a-by-palaye-royale/|title=ALBUM REVIEW: &#8216;Boom Boom Room (Side A)&#8217; by Palaye Royale|last=|first=|date=|work=|accessdate=2018-01-22}}</ref>, влијание иамле од <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/The_Animals" rel="mw:ExtLink" title="The Animals" class="cx-link" data-linkid="109">The Animals</a>, <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/The_Faces" rel="mw:ExtLink" title="The Faces" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="110">The Faces</a>, [[Мали лица|Small Faces]], [[Ролинг стоунс|The Rolling Stones]], [[The Doors]], [[Дејвид Боуви|David Bowie]], [[Т. Рекс (бенд)|T. Rex]], [[Кадифе подземјето|The Velvet Underground]] и [[класична музика]]. ''[[Класичен рок магазин|Списанието Класик Рок]]'' го опиша нивниот стил како „влиајние од <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/My_Chemical_Romance" rel="mw:ExtLink" title="My Chemical Romance" class="cx-link" data-linkid="120">My Chemical Romance</a>, како и со панк влијанието од <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/New_York_Dolls" rel="mw:ExtLink" title="New York Dolls" class="cx-link" data-linkid="121">New York Dolls</a>, а и влијанието на [[блуз]] од Stones“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pressreader.com/uk/classic-rock/20171201/281659665350836|title=Sin City’s band of brothers are flying the flashbang flag for style and rock’n’roll substance.|last=|first=|date=|work=|accessdate=2018-01-22}}</ref> Нивниот уметнички стил е под влијание и на Тим Бартон, како што се гледа во нивното официјално музичко видео You'll Be Fine.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.guitaa.com/chords/palaye-royale-you-ll-be-fine-official-music-video|title=Chords for PALAYE ROYALE - You'll Be Fine (Official Music Video)|work=guitaa.com/|accessdate=2019-02-27|archive-date=2019-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190228004030/https://www.guitaa.com/chords/palaye-royale-you-ll-be-fine-official-music-video|url-status=dead}}</ref> == Членови == * Ремингтон Лејт - главен вокал <small>(2008 - денес)</small> * Себастијан Данзиг - гитара, тастатури <small>(2008 - денес)</small> * Емерсон Барет - тапани, пијано <small>(2008 – до денес)</small> * Даниел Курсио - бас <small>(2018 – денес)</small> <ref name="AP">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.altpress.com/features/palaye-royale-the-bastards-interview/|title=PALAYE ROYALE ARE A BUNCH OF BASTARDS, AND THEY’RE EMBRACING IT|last=Pettigrew|first=Jason|work=[[Alternative Press (magazine)|Alternative Press]]|accessdate=27 November 2019}}</ref> * Ендру Мартин - гитара <small>(2018 – до денес)</small> == Дискографија == === Студио албуми === * ''Boom Boom Room (Дел А)'' (2016) * ''[[Бум-бум-соба (страна Б)|Boom Boom Room (Дел Б)]]'' (2018) Бр. 89 на американски [[Билборд 200|''билборди'' 200]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.billboard.com/music/palaye-royale/chart-history/billboard-200|title=Palaye Royale Chart History: Billboard 200|work=Billboard|accessdate=October 9, 2018}}</ref> === EPs === * ''The Ends Beginning''(2013) <ref name="Sonic Bids bio">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sonicbids.com/band/palayeroyale/|title=Sonic Bids Bio|last=|first=|date=|work=|accessdate=2018-01-22|archive-date=2018-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180123073119/https://www.sonicbids.com/band/palayeroyale/|url-status=dead}}</ref> * ''Get Higher / White'' (2013) === Синглови === * „Morning Light“ (2012) <ref name="Sonic Bids bio"/> * „Get Higher“ (2013; повторно издадена во 2017 година) * „ <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/You'll_Be_Fine_(Palaye_Royale_song)" rel="mw:ExtLink" title="You'll Be Fine (Palaye Royale song)" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="146">You'll Be Fine</a> “ (2018) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rocksound.tv/news/read/palaye-royale-boom-boom-room-side-b-new-single-youll-be-fine|title=Palaye Royale Reveal Name of First Single Off 'Boom Boom Room Side B', Say It's Coming 'Any Moment'|last=Jamieson|first=Brii|work=[[Rock Sound]]|accessdate=29 June 2018|archive-date=2018-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180629130935/https://www.rocksound.tv/news/read/palaye-royale-boom-boom-room-side-b-new-single-youll-be-fine|url-status=dead}}</ref> Бр. 22 во главни песни на САД <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.billboard.com/music/palaye-royale/chart-history/hot-mainstream-rock-tracks|title=Palaye Royale Chart History: Mainstream Rock|work=Billboard|accessdate=26 March 2019}}</ref> * „Death Dance“ (2018) * „F**king With My Head“ (2019) * „Nervous Breakdown“ (2019) * „Hang On To Yourself“ (2019) * „Massacre, The New American Dream“ (2019) == Награди и номинации == {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" style="width:3em;" | Година ! scope="col" style="width:12em;" | Примател / работа ! scope="col" style="width:12em;" | Награда ! scope="col" style="width:6em;" | Резултат ! scope="col" style="width:3em;" | Реф. |- | align="center" | 2018 година | Palaye Royale | Најдобар уметник во пробив |{{Won}} | align="center" | <ref>{{Наведени вести|url=https://www.rocksound.tv/news/read/introducing-your-2018-rock-sound-awards-winners|title=Introducing your 2018 Rock Sound Awards Winners|date=30 November 2018|work=[[Rock Sound]]|access-date=3 December 2018|publisher=Rock Sound Ltd.|archive-date=2020-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200407132748/https://www.rocksound.tv/news/read/introducing-your-2018-rock-sound-awards-winners|url-status=dead}}</ref> |} == Наводи == {{Наводи|30em}} [[Категорија:Музички групи основани во 2008 година]] dpnddsz7gc32ad8w1y129izlasfawk0 0 1238213 5606931 5566433 2026-08-09T22:29:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606931 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Vibidia duodecimguttata'' | image = Coccinellidae - Vibidia duodecimguttata-1.JPG | image_width = 250px | image_caption = ''Vibidia duodecimguttata'', возрасна единка | image2 = Vibidia duodecimguttata (8374794682).jpg | image2_width = 250px | image2_caption = Предна страна | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Arthropod]]a | classis = [[Insect]]a | ordo = [[Coleoptera]] | familia = [[Coccinellidae]] | genus = ''[[Vibidia]]'' | species = '''''V. duodecimguttata''''' | binomial = ''Vibidia duodecimguttata'' | binomial_authority = ([[Nikolaus Poda von Neuhaus|Poda]], 1761) ||synonyms = }} '''''Vibidia duodecimguttata''''' е вид на бубачка што припаѓа на семејството [[бубамари]], потсемејство [[Coccinellinae]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.biolib.cz/en/taxon/id10873/ |title=Biolib |accessdate=2020-03-03 |archive-date=2019-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190730231400/https://www.biolib.cz/en/taxon/id10873/ |url-status=dead }}</ref> Овој вид е присутен во поголемиот дел од [[Европа]], во источната палеарктичка зона и на [[Близок Исток|Блискиот Исток]].<ref>[https://fauna-eu.org/cdm_dataportal/taxon/ed3945c0-05f3-410a-944b-9dce55dd3d26 Fauna europaea]</ref> == Опис == ''Vibidia duodecimguttata'' може да достигне должина од околу 4 милиметри.<ref>Ivo Hodek, A. Honek, Helmut F. van Emden [https://books.google.it/books?id=NcnUESG9H8QC&pg=PA81&lpg=PA81&dq=VIBIDIA+DUODECIMGUTTATA+length&source=bl&ots=Xu4KKVw4E7&sig=FEZcBSKJOvXyEXoBv7QJW-oQfEo&hl=it&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=VIBIDIA%20DUODECIMGUTTATA%20length&f=false Ecology and Behaviour of the Ladybird Beetles (Coccinellidae)]</ref> Овие бубачки имаат овално тело. Светло-кафеавите антени се доста долги. Наткрилцата имаат малку поширок страничен раб. Целото нивно тело има светлокафеава основна боја на горната и долната страна, само очите се црни. Наткрилцата имаат 12 белузлави точки, шест на секоја страна (оттука и [[Латински јазик|латинскиот]] збор ''{{Јаз|la|duodecimguttata}}'', што значи дванаесет точки). Постои белузлаво место од двете страни на грлото. Овој вид е прилично сличен на ''Calvia decemguttata'' и ''Halyzia sedecimguttata''. == Биологија == Возрасните единки може да се сретнат од април до септември. Оваа бубачка е микофажна,<ref>[https://natureenvilleacergypontoise.wordpress.com/tag/vibidia-duodecimguttata/ Nature en Ville à Cergy-Pontoise]</ref> главно се храни со прашкаста мувла од габи, болест што се појавува на некои дрвја (вклучувајќи [[даб]] и [[Леска|леска]]). == Галерија == <gallery widths="240" heights="180"> Податотека:Vibidia duodecimguttata larva.jpg|Ларва Податотека:Vibidia duodecimguttata pupa.jpg|Куклена фаза Податотека:Coccinellidae - Vibidia duodecimguttata.JPG|Возрасна единка </gallery> == Наводи == {{Наводи}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://coleopterist.org.uk/checklist2008%20A5.pdf|title=Checklist of Beetles of the British Isles|last=A. G. Duff|date=2008|publisher=The Coleopterist|format=[[Portable Document Format|PDF]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110705155707/http://www.coleopterist.org.uk/checklist2008%20A5.pdf|archive-date=July 5, 2011|accessdate=}} == Надворешни врски == {{Commons }} {{Wikispecies}} * [http://www.coleo-net.de/coleo/texte/coccinellinae.htm Coleo-net] {{Taxonbar|from=Q686254}} [[Категорија:Бубамари]] ky5kf7wufz7l4df9cde1vxp43kycz48 0 1239466 5606886 5455076 2026-08-09T20:24:25Z Carshalton 30527 /* Репрезентации */ 5606886 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Алпај Озалан | image = [[Податотека:Alpay.jpg|200px|]] | height = {{height|m=1.88}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1973|5|29}} | cityofbirth = {{роден во|Измир|}} | countryofbirth = [[Турција]] | currentclub = | nationality = {{flagsport|TUR}} [[Турција]] | clubnumber = | retired = 2008 | position = {{Football/DF}} | years1 = 1992-1993 | caps1 = 23 | goals1 = 1 | clubs1 = {{Fb team Altay}} | years2 = 1993-1999 | caps2 = 148 | goals2 = 9 | clubs2 = {{Fb team Besiktas}} | years3 = 1999-2000 | caps3 = 29 | goals3 = 3 | clubs3 = {{Fb team Fenerbahce}} | years4 = 2000-2003 | caps4 = 57 | goals4 = 1 | clubs4 = {{Fb team Aston Villa}} | years5 = 2003-2004 | caps5 = 8 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Incheon United}} | years6 = 2004-2005 | caps6 = 13 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Urawa Red Diamonds}} | years7 = 2005-2008 | caps7 = 48 | goals7 = 1 | clubs7 = {{Fb team 1. FC Koln}} | nationalyears1 = 1992-1994 | nationalcaps1 = 19 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|TUR}} [[Фудбалска репрезентација на Турција под 21 година|Турција 21]] | nationalyears2 = 1993 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|TUR}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Турција|Турција 23]] | nationalyears3 = 1995-2005 | nationalcaps3 = 90 | nationalgoals3 = 4 | nationalteam3 = {{flagsport|TUR}} [[Фудбалска репрезентација на Турција|Турција]] | manageryears1 = 2016-2017 |managerclubs1 = {{Fb team Eskisehirspor}} | manageryears2 = 2017 |managerclubs2 = {{Fb team Samsunspor}} | manageryears3 = 2018 |managerclubs3 = {{flagsport|TUR}} [[Фудбалска репрезентација на Турција под 21 година|Турција 21]] }} '''Алпај Озалан''' (роден на [[29 мај]] [[1973]], во [[Измир]]) — [[Турци|турски]] [[фудбал]]ски [[тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од одбраната]]. По завршувањето на играчката и тренерската кариера станал политичар.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=27&p_sicil=7494 | title = Fehmi Alpay ÖZALAN | language = tr | website = tbmm.gov.tr | access-date = 6 July 2018}}</ref> ==Клупска кариера== Озалан својата кариера ја започнал во [[1992]] година, со екипата на [[ФК Алтај|Алтај]]. Само една година подоцна, тој се преселил во [[ФК Бешикташ|Бешикташ]], една од трите најуспешни турски екипи. Тука тој останал шест сезони: одиграл 148 натпревари во [[Турска Супер лига|првата лига на Турција]], постигнал 9 голови и освоил едно првенство (во [[Прва лига на Турција (фудбал) 1994-1995|1994-1995]]) и два [[Фудбалски куп на Турција|национални купа]]. Во [[1999]] бил продаден на [[ФК Фенербахче|Фенербахче]], за кој одиграл една сезона (26 превенствени натпревари и 3 гола) пред да се пресели во странство. После одличните настапи за својата земја на Европското првенство 2000, Озалан потпишал за англиската [[ФК Астон Вила|Астон Вила]] што му овозможило да настапува во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]], едно од најсилните првенства во светот. Тој останал во Вила три и пол сезони. Сепак, по одличната прва сезона во клубот уследиле проблеми со повреди во следната, а потоа и несогласувања со менаџерот [[Греам Тејлор]] и со раководството на клубот по што во октомври [[2003]] година му бил раскинат договорот. Откако станал слободен играч многу екипи од Европа биле заинтересирани да го доведат Озалан во својте редови, но тој не сакал да чека до јануари кога требало да биде отворен трансферниот прозорец во Европа, и поради тоа се согласил да потпише договор со јужнокорејскиот [[ФК Инчеон Јунајтед|Инчеон Јунајтед]]. Во [[2005]] година, тој заминал во [[Јапонија]], каде кратко играл за [[Урава Ред Дајмондс]], а во летото истата година се вратил во [[Европа]]. Тој потпишал за екипата на [[1. ФК Келн|Келн]] за која играл три години, пред да ја заврши кариерата, што се случило на крајот од сезоната 2007-2008. ==Репрезентативна кариера== За [[Фудбалска репрезентација на Турција|турската репрезентација]] во периодот од [[1995]] до [[2005]] година, Озалан одиграл 90 натпревари и постигнал 4 гола. Три од неговите четири гола ги постигнал во натпреварот против {{NazNB|FUrep|MKD}} (3-3) во квалификациите за [[Светско првенство во фудбал 2002|Светското првенство 2002]] што бил неговиот прв и единствен [[хет-трик]] во кариерата. Тој ја претставувал својата земја на две [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] ([[Европско првенство во фудбал 1996|1996]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]]), на [[Светско првенство во фудбал 2002|Светското првенство 2002]] и на [[ФИФА Куп на конфедерации 2003|Купот на конфедерации 2003]]. Неговиот последен настап за Турција датира од 16 ноември [[2005]], за време на реванш натпреварот од баражот за [[Светско првенство во фудбал 2006|Светското првенство 2006]] против {{NazNB|FUrep|SUI}}. Швајцарија, која победила на домашен терен со 2-0, загубила во [[Истанбул]] со 4-2, но сепак се квалификувала на првенството поради [[Правило за гол во гости|правилото за гол во гости]]. По завршувањето на натпреварот избило тепачка помеѓу турските и швајцарските фудбалери. Неколку месеци подоцна, во февруари, ФИФА ги објавила санкциите: Алпај (кој сепак веќе ја напуштил репрезентацијата) бил казнет со шест натпревари не играње.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Sanctions for incidents during Turkey v. Switzerland pronounced final |url=http://fifa.com/en/media/index/0,1369,118129,00.html |publisher=FIFA |accessdate=9 November 2013 |date=6 September 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060906043205/http://fifa.com/en/media/index/0%2C1369%2C118129%2C00.html |archivedate=6 September 2006 }}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|TUR}} {{Cronopar|15-2-1995|Измир|TUR|1|1|ROU|-|Пријателска}} {{Cronopar|8-3-1995|Истанбул|TUR|2|1|ISR|-|Пријателска}} {{Cronopar|29-3-1995|Истанбул|TUR|2|1|SWE|-|Квалификации за Евро|1996}} {{Cronopar|26-4-1995|Берн|SUI|1|2|TUR|-|Квалификации за Евро|1996}} {{Cronopar|4-6-1995|Торонто|CAN|1|3|TUR|1|Пријателска}} {{Cronopar|8-6-1995|Монтреал|CAN|0|3|TUR|-|Пријателска}} {{Cronopar|12-6-1995|Отава|HON|0|1|TUR|-|Пријателска}} {{Cronopar|18-6-1995|Икике|PAR|0|0|TUR|-|Пријателска}} {{Cronopar|21-6-1995|Кокимбо|NZL|1|2|TUR|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-6-1995|Сантјаго|CHL|0|0|TUR|-|Пријателска}} {{Cronopar|30-8-1995|Истанбул|TUR|2|1|MKD|-|Пријателска}} {{Cronopar|6-9-1995|Истанбул|TUR|2|0|HUN|-|Квалификации за Евро|1996}} {{Cronopar|4-10-1995|Хелсинки|FIN|0|0|TUR|-|Пријателска}} {{Cronopar|11-10-1995|Рејкјавик|ICE|0|0|TUR|-|Пријателска}} {{Cronopar|15-11-1995|Стокхолм|SWE|2|2|TUR|-|Квалификации за Евро|1996}} {{Cronopar|14-2-1996|Измир|TUR|3|2|BLR|-|Пријателска|13={{yel|55}}}} {{Cronopar|26-3-1996|Острава|CZE|3|0|TUR|-|Пријателска}} {{Cronopar|1-5-1996|Самсун|TUR|3|2|UKR|-|Пријателска}} {{Cronopar|29-5-1996|Талин|EST|0|0|TUR|-|Пријателска}} {{Cronopar|2-6-1996|Хелсинки|FIN|1|2|TUR|-|Пријателска}} {{Cronopar|11-6-1996|Нотингем|TUR|0|1|CRO|-|Евро|1996|Група фаза}} {{Cronopar|14-6-1996|Нотингем|POR|1|0|TUR|-|Евро|1996|Група фаза}} {{Cronopar|11-6-1996|Шефилд|TUR|0|3|DEN|-|Евро|1996|Група фаза}} {{Cronopar|14-8-1996|Истанбул|TUR|2|0|MDA|-|Пријателска}} {{Cronopar|31-8-1996|Брисел|BEL|2|1|TUR|-|Квалификации за Светско првенство|1998}} {{Cronopar|9-10-1996|Париз|FRA|4|0|TUR|-|Пријателска}} {{Cronopar|10-11-1996|Истанбул|TUR|7|0|SMR|-|Квалификации за Светско првенство|1998}} {{Cronopar|14-12-1996|Кардиф|WAL|0|0|TUR|-|Квалификации за Светско првенство|1998}} {{Cronopar|12-2-1997|Денизли|TUR|1|1|FIN|-|Пријателска}} {{Cronopar|2-4-1997|Бурса|TUR|1|0|NED|-|Квалификации за Светско првенство|1998|13={{yel|85}}}} {{Cronopar|20-8-1997|Истанбул|TUR|6|4|WAL|-|Квалификации за Светско првенство|1998}} {{Cronopar|10-9-1997|Серавале|SMR|0|5|TUR|-|Квалификации за Светско првенство|1998}} {{Cronopar|11-10-1997|Амстердам|NED|0|0|TUR|-|Квалификации за Светско првенство|1998|13={{yel|59}}}} {{Cronopar|21-1-1998|Анталија|TUR|1|4|ALB|-|Пријателска}} {{Cronopar|18-2-1998|Рамат Ган|ISR|4|0|TUR|-|Пријателска|13={{yel|78}}}} {{Cronopar|5-9-1998|Истанбул|TUR|3|0|NIR|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|10-10-1998|Истанбул|TUR|1|0|GER|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|14-10-1998|Истанбул|TUR|1|3|FIN|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|27-3-1999|Истанбул|TUR|2|0|MDA|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|5-6-1999|Хелсинки|FIN|2|4|TUR|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|4-9-1999|Белфаст|NIR|0|3|TUR|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|8-9-1999|Кишињев|MDA|1|1|TUR|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|13-11-1999|Даблин|IRL|1|1|TUR|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|17-11-1999|Бурса|TUR|0|0|IRL|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|11-6-2000|Арнем|TUR|1|2|ITA|-|Евро|2000|Група фаза}} {{Cronopar|15-6-2000|Ајндховен|SWE|0|0|TUR|-|Евро|2000|Група фаза}} {{Cronopar|19-6-2000|Брисел|TUR|2|0|BEL|-|Евро|2000|Група фаза}} {{Cronopar|24-6-2000|Брисел|TUR|0|2|POR|-|Евро|2000|Четвртфинале|13={{sent off|0|30}}}} {{Cronopar|11-10-2000|Баку|AZE|0|1|TUR|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|28-2-2001|Амстердам|NED|0|0|TUR|-|Пријателска}} {{Cronopar|24-3-2001|Истанбул|TUR|1|1|SVK|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|28-3-2001|Скопје|MKD|1|2|TUR|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|25-4-2001|Газиантеп|TUR|0|2|ALB|-|Пријателска|13={{suboff|80}}}} {{Cronopar|2-6-2001|Истанбул|TUR|3|0|AZE|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|6-6-2001|Бурса|TUR|3|3|MKD|3|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|15-8-2001|Осло|NOR|1|1|TUR|-|Пријателска}} {{Cronopar|1-9-2001|Братислава|SVK|0|1|TUR|-|Квалификации за Светско првенство|2002|13={{yel|90}}}} {{Cronopar|5-9-2001|Истанбул|TUR|1|2|SWE|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|10-11-2001|Виена|AUT|0|1|TUR|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|14-11-2001|Истанбул|TUR|5|0|AUT|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|23-5-2002|Хонгконг|RSA|2|0|TUR|-|Пријателска}} {{Cronopar|3-6-2002|Улсан|BRA|2|1|TUR|-|Светско првенство|2002|Група фаза|13={{sent off|2|44|86}}}} {{Cronopar|18-6-2002|Рифу|JPN|0|1|TUR|-|Светско првенство|2002|Осминафинале|13={{yel|21}}}} {{Cronopar|22-6-2002|Осака|SEN|0|1|TUR|-|Светско првенство|2002|Четвртфинале|dts}} {{Cronopar|26-6-2002|Саитама|BRA|1|0|TUR|-|Светско првенство|2002|Полуфинале}} {{Cronopar|29-6-2002|Даегу|KOR|2|3|TUR|-|Светско првенство|2002|за 3-то место}} {{Cronopar|21-8-2002|Газиантеп|TUR|3|0|GEO (1990-2004)|-|Пријателска|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|7-9-2002|Истанбул|TUR|3|0|SVK|-|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|12-10-2002|Скопје|MKD|1|2|TUR|-|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|16-10-2002|Истанбул|TUR|5|0|LIE|-|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|20-11-2002|Пескара|ITA|1|1|TUR|-|Пријателска|13={{suboff|79}}}} {{Cronopar|12-2-2003|Измир|TUR|0|0|UKR|-|Пријателска}} {{Cronopar|2-4-2003|Сандерленд|ENG|2|0|TUR|-|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|30-4-2003|Теплице|CZE|4|0|TUR|-|Пријателска|13={{suboff|84}}}} {{Cronopar|7-6-2003|Братислава|SVK|0|1|TUR|-|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|11-6-2003|Истанбул|TUR|3|2|MKD|-|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|19-6-2003|Сент Етјен|TUR|2|1|USA|-|Конф. куп|2003|Прва фаза}} {{Cronopar|23-6-2003|Сент Етјен|BRA|2|2|TUR|-|Конф. куп|2003|Прва фаза}} {{Cronopar|26-6-2003|Сен дени|FRA|3|2|TUR|-|Конф. куп|2003|Полуфинале}} {{Cronopar|20-8-2003|Анкара|TUR|2|0|MDA|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|6-9-2003|Вадуц|LIE|0|3|TUR|-|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|9-9-2003|Даблин|IRL|2|2|TUR|-|Пријателска|13={{yel|37}}, {{suboff|46}}}} {{Cronopar|11-10-2003|Истанбул|TUR|0|0|ENG|-|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|3-9-2005|Истанбул|TUR|2|2|DEN|-|Квалификации за Светско првенство|2006}} {{Cronopar|7-9-2005|Киев|UKR|0|1|TUR|-|Квалификации за Светско првенство|2006}} {{Cronopar|8-10-2005|Истанбул|TUR|2|1|GER|-|Пријателска}} {{Cronopar|12-10-2005|Тирана|ALB|0|1|TUR|-|Квалификации за Светско првенство|2006}} {{Cronopar|12-11-2005|Берн|SUI|2|0|TUR|-|Квалификации за Светско првенство|2006}} {{Cronopar|16-11-2005|Истанбул|TUR|4|2|SUI|-|Квалификации за Светско првенство|2006}} {{Cronofin|90|4|7||Играчи на турската фудбалска репрезентација#Вечна листа на играчи по бројот на настапи за турската репрезентација|}} ==Тренерска кариера== По завршувањето на играчката кариера, Озалан станал тренер а првото работно место го имал во второлигашот [[Ескишехирспор]] на чија клупа седнал во јули 2016. Сепак, во февруари 2017 тој бил отпуштен по тешкиот пораз на домашен терен од [[Манисаспор]] со 1-5.<ref>http://www.fanatik.com.tr/2017/02/12/eskisehirspor-alpay-ozalan-ile-yollari-ayirdi-1277453</ref> Потоа, тој кратко време од 11 август до 28 септември 2017 ја водел екипата на [[Самсунспор]], која се натпреварувала во истата лига. Последно тој бил селектор на [[Фудбалска репрезентација на Турција под 21 година|турската репрезентација под 21 година]], која ја водел во само два натпревари со половичен успех една победа и еден пораз. ==Тренерска статистика== ''Статистиката е ажурирана на 28 март 2020.'' ====Клубови==== {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Екипа !colspan="5"|Првенство !colspan="5"|Национален куп !colspan="5"|Континентални купови !colspan="5"|Останати купови !colspan="4"|Вкупно !Победи % !rowspan="2"|Пласман |- ! Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || Натп || ОН || П || Н || И || ОН || П || Н || И || % |- | [[Ескишехирспор сезона 2016-2017|2016-2017]] || {{flagsport|TUR}} [[Ескишехирспор]] || [[ТФФ Прва лига 2016-2017|ТФФ]] || 18 || 9 || 5 || 4 || [[Фудбалски куп на Турција 2016-2017|КТ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || - || - || - ||- || - || - || - || - || - || - {{WDL|19|9|5|5}} || ''отпуштен, 4. место'' |- | [[Самсунспор сезона 2017-2018|2017-2018]] || {{flagsport|TUR}} [[Самсунспор]] || [[ТФФ Прва лига 2017-2018|ТФФ]] || 6 || 1 || 2 || 3 || [[Фудбалски куп на Турција 2017-2018|КТ]] || 1 || 0 || 0 || 1 || - || - || - ||- || - || - || - || - || - || - {{WDL|7|1|2|4}} || ''отпуштен, 14. место'' |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 24 || 10 || 7 || 7 || || 2 || 0 || 0 || 2 || || || || || || || || || || {{WDLtot|26|10|7|9}} || |} ====Репрезентации==== {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Репрезентација ! rowspan="2" | Првенство ! rowspan="2" | Место ! colspan="5" | Резултати ! colspan="5" | Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !победи % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- | 2018 || {{flagsport|TUR}} [[Фуадбалска репрезентација на Турција под 21 година|Турција под 21]] || [[Квалификации за Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2019|Квал. за ЕП 21]] || {{WDL|2|1|0|1}} || 4 || 5 || -1 |- |} ==Титули== ===={{flagsport|TUR}} Бешикташ==== * '''{{Трофеј-Турција (Супер лига)}} [[Турска Супер лига|Лига 1]]''' : 1 : 1999-2000 * '''[[Фудбалски куп на Турција|Куп на Турција]]''' : 2 : 1993-1994, 1997-1998 ===={{flagsport|JPN}} Урава Ред Дајмондс==== * '''[[Куп на Императорот]]''' : 1 : 2005 ==Политичка кариера== На 24 јуни 2018 година тој бил избран од Големото национално собрание на Турција каде што се кандидирал за Партијата за правда и развој. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [https://us.soccerway.com/coaches/alpay-ozalan/16272/ Алпај Озалан на soccerway] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200408101225/https://us.soccerway.com/coaches/alpay-ozalan/16272/ |date=2020-04-08 }} * [https://www.transfermarkt.com/alpay-ozalan/profil/spieler/3504 Алпај Озалан на transfermarkt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/20369/alpay-ozalan Алпај Озалан на espn] * [https://fbref.com/en/players/e1a59314/Alpay-Ozalan Алпај Озалан на fbref] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200418034110/https://fbref.com/en/players/e1a59314/Alpay-Ozalan |date=2020-04-18 }} {{Состав на Турција на ЕП фудбал 2000}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Озалан, Алпај}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Турски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бешикташ]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фенербахче]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Астон Вила]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Инчон Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Келн]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Турски фудбалски тренери]] [[Категорија:Турски политичари]] [[Категорија:Родени во 1973 година]] 2h1lz472jxvupkn6hee7680xbpxdkx1 0 1243148 5606838 4810227 2026-08-09T14:49:03Z 19user99 72391 #WPWPMK 5606838 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[File:Siege_of_Constantinople_BnF_MS_Fr_9087.jpg | thumb | right | Приказ на опсадата на Цариград]] '''Цариградската библиотека''' или '''Царската библиотека на Цариград''' била библиотека која традиционално се смета за последна голема библиотека на [[Антика|античкиот]] свет. Основана е во средината на [[4 век|4 век од]] тогашниот император [[Констанциј II]] (317-361), пред сè воден од религиозни мотиви, т.е. обидот да се пренесат [[Христијанство|христијанските]] текстови од [[папирус]]от, кој брзо се распаѓал во европската клима, односно да се препише [[Пергамент|потрајна пергамент]]. {{Sfn|Harris|1999}} == Историјата == Во 372 година, царот [[Валенс]], наследник на Констанциј, ангажирал седум калиграфи со намера да пренесе вредни христијански ракописи од папирус на пергамент. Иако христијанските текстови имале предност, библиотеката пораснала, односно, претхристијанските дела од класичната грчка и римска литература и порани биле меѓу запишаните текстови. 473 година, дел од книгите изгореле во пожар. Според историчарот Зосима од Цариград, за време на владеењето на императорот [[Јулијан Отпадникот|Јулијан Отпадник]] (331-363), библиотеката се наоѓала во царскиот трем, каде биле сместени сите списи што ги поседувал императорот Јулијан Отпадник. Тој неуморно набавувал нови списи и вршел преглед на библиотеката со поголема грижа од другите царски ризници. Големиот антички историчар [[Амијан Марцелин]] (325/335 - околу 400) го опишува царот Јулијан Отпадник како библиомен.<ref>[http://www.clir.org/pubs/reports/bellagio/bellag1.html Preserving The Intellectual Heritage-Preface — Council on Library and Information Resources]</ref> Во кодексот на Теодосиј (14.9.2) има забелешка дека [[372]] година цар Валенс (328-378 г.) наредил вработување на седум писатели (четворица за грчки и тројца за латинскиот текст) и неколку соработници кои се грижеле за библиотеката. Врз основа на овие информации, знаеме дека дворската библиотека поседувала [[Грчки јазик|грчки]] и [[Латински јазик|латински]] списи, кои веројатно не биле сместени одделно. Царот [[Теодосиј II]] (408-450) е [[425|425 година]]. Тој издал декрет за основање на Цариградскиот универзитет, во кој биле сместени катедрите за изучување на граматика, реторика, право и философија. Најверојатно, дворската библиотека била вклучена во универзитетот, која полека се стекнала со статусот на централната библиотека во [[Византија|Византиското Царство]]. Според белешката на византискиот хроничар и теолог [[Јован Зонара]] (12 век), во библиотеката имало околу 120.000 тома пред да настрада во пожар [[475]] година. По пожарот, фондот е обновен. Фондот за библиотека на дворската библиотека содржел не само христијански списи, туку и списи што припаѓаат на хеленското наследство. Не се знае точно кој го користел фондот за библиотека. Можно е во почетокот, користењето на фондот да било наменето само за членовите на кралското семејство, оние што служеле на дворецот и избрана група научници. Од периодот кога Теодосиј II го основал универзитетот во Цариград, дворската библиотека имала за цел Универзитетска библиотека. Библиотеката конечно била уништена во [[1204|1204 година]] за време на [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]]. Неговите остатоци подоцна ги презел [[Отоманско Царство|Османлискиот]] султан [[Мехмед II|Мехмед Втори Освојувач]] по [[Пад на Цариград (1453)|падот на Цариград во 1453 година.]] <ref>{{Harvnb|Harris|1999}}</ref> == Извори == {{Наводи|30em}} == Литература == * {{Наведена книга|url=http://books.google.com/books?id=KQ3FmadbMvkC&pg=PA72|title=History of Libraries of the Western World|last=Harris|first=Michael H.|publisher=Scarecrow Press|year=1999|isbn=978-0-8108-7715-3|pages=72–73}} [[Категорија:Византија]] [[Категорија:Библиотеки]] 3pgvlcww86w59j6p2keajo0cci1uugd 0 1243304 5607039 5520476 2026-08-10T09:47:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607039 wikitext text/x-wiki [[File:Giusto pio.jpg|thumb|Џусто пио во 1982 година]] '''Џусто Пио''' (11 јануари 1926 година &ndash; 12 февруари 2017 година) бил [[Италијанци|италијански]] музичар и текстописец.<ref name="BroughtonEllingham1999">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/roughguidetoworl00simo|title=World music: the rough guide. Africa, Europe and the Middle East|last=Broughton|first=Simon|last2=Ellingham|first2=Mark|last3=Trillo|first3=Richard|date=26 ноември 1999|publisher=Rough Guides|year=|isbn=978-1-85828-635-8|location=|pages=[https://archive.org/details/roughguidetoworl00simo/page/194 194]–|quote=Battiato demonstrated his talent tor co-opting traditional music through his long-term cooperation with virtuoso musicians such as violinist and composer Giusto Pio,...|access-date=16 мај 2020|url-access=registration}}</ref> Роден во Кастелфранко Венето, студирал музика во [[Венеција]]. Подоцна бил ангажиран како виолинист во оркестарот РАИ од Милано. Во доцните 1970-ти и раните 1980-ти тој станал познат како долгогодишен соработник на текстописецот Франко Батијато, од кого првично бил ангажиран како учител на виолина. Освен што работел како продуцент и музичар на неколку успешни албуми со Батијато (вклучувајќи ги ''L'era del cinghiale bianco'' и ''La voce del padrone''), Пио соработувал со него како продуцент за неколку пејачи како Милва, Аличе и Џуни Русо. Во 1984 година Пио, Батијато и лиричарот Росарио „Саро“ Косентино ја напишале почетната песна на [[Евровизија]] „I treni di Tozeur“, во изведба на Батијато и Аличе, која завршила на 5-та на натпревар и станала значителен трговски успех во Европа. Пио, исто така, издал два инструментални албуми (исто така во соработка со Батијато) под свое име, под насловите ''Legione straniera'' (1982) и ''Restoration'' (1983). == Дискографија == * ''Motore immobile'' (1978) * ''Legione straniera'' (1982) * ''Restoration'' (1983) * ''Note'' (1987) * ''Alla corte di Nefertiti'' (1988) * ''Attraverso i cieli'' (1990) * ''Utopie'' (1990) * ''Missa populi'' (1995) * ''Le vie dell'oro'' (2000) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://digilander.libero.it/giustopio/ Службено мрежно место] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190923142535/https://digilander.libero.it/giustopio/ |date=2019-09-23 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Пио, Џусто}} [[Категорија:Починати во 2017 година]] [[Категорија:Родени во 1926 година]] [[Категорија:Италијански музичари]] k61qgjftjhldk94mvj1j1gxdb7dwygm 0 1246032 5606753 5605692 2026-08-09T13:39:23Z Gurther 105215 5606753 wikitext text/x-wiki [[Податотека:WIKITONGUES- Eva speaking Dutch.webm|мини|Пример за [[холандскиот јазик]].]] Оваа статија дава општ преглед на '''[[граматика]]та на [[Холандски јазик|холандскиот јазик]]'''. Холандскиот јазик како мајчин го говорат околу 25 милиони луѓе кои главно живеат во [[Холандија]]. Холандскиот јазик е [[западногермански јазик]] и како таков, има граматички сличности со останатите јазици кои припаѓаат на истата јазична фамилија. Глаголски карактеристични белешки на јазикот се редоследот на зборови во зависно- и независносложените реченици, постоњето на слаби, силни и неправилни глаголи кои се конјугираат различно во имперфект. Во холандскиот јазик постојат три рода кај именките. Определениот член ''de'' се користи за именки од машки и женски род, додека ''het'' се користи за именки од среден род. Покрај тоа, за именки се користат и негативниот член ''geen'' и неопределениот член ''ееn''. Покрај тоа што поголемиот дел од падежите се изгубиле со текот на времето, четири од нив сè уште може да се сретнат. == Редослед на зборови и реченици == {{Главна|Редослед на зборови во холандскиот јазик}} На холандски јазик се применува [[V2 (лингвистика)|правилото V2]], така што прирокот е секогаш на второ место во прашалните независносложени реченици.<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/kost007dutc01_01/kost007dutc01_01.pdf Jan Koster, ‘Dutch as an SOV Language.’ In: ''Linguistic analysis'' 1 (1975), p. 111-136, op dbnl.org]</ref> === Независносложени реченици === За независносложените реченици (''hoofdzinnen'') важи редоследот подмет-прирок-предмет (холандски: ''SVO-volgorde'') ''[[подмет]] - [[прирок]] - [[Придонес за предмет|индиректен предмет]] - прилошки определби за време и место - [[директен предмет]] - [[Прирок|глаголски дел]] - [[Прирок|неглаголски остаток]] .'' На пример: : ''Pieter heeft Jasper gisteren in de tuin een appel gegeven. (превод:Питер вчера му даде на Јаспер јаболко во градината)'' Сепак, друг редослед на зборови е исто така можен во прашални независносложени реченици, но прирокот исто така стои на второто место во реченицата. Со оглед на тоа, следниве зборовни редоследи се граматички точни: :: ''Aan Jasper heeft Pieter gisteren in de tuin een appel gegeven (буквален превод: На Јаспер има Питер вчера во градината едно јаболко дадено)'' :: ''Gisteren heeft Pieter Jasper in de tuin een appel gegeven (Вчера има Питер на Јаспер во градината едно јаболко дадено)'' :: ''In de tuin heeft Pieter Jasper gisteren een appel gegeven (Во градината има Питер на Јаспер вчера едно јаболко дадено)'' :: ''Pieter heeft gisteren in de tuin een appel aan Jasper gegeven (Питер има вчера во градината едно јаболко на Јаспер дадено)'' :: ''Pieter heeft gisteren Jasper in de tuin een appel gegeven (Питер има вчера на Јаспер во градината едно јаболко дадено)'' Во сите овие реченици, „Јаспер“ е индиректниот предмет (се познава по тоа што му претходи предлогот „на“ таканаречен опишан индиректен предмет). Прирокот доаѓа пред предметот ако предметот не е на почетокот на реченицата. Ако на почетокот на реченицата стои реченичен член кој што не е подмет, тоа е со цел да се даде дополнителен акцент на овој реченичен член во реченицата. Временската прилошка определба по можност секогаш им претходи на другите прилошки определби, како на пример тие за место:<ref>[https://web.archive.org/web/20160523101737/http://www.braint.nl/taalgids/stijl/woordvolgorde.html ''Woordvolgorde''], braint.nl</ref> : ''Hij woont <u>al drie jaar</u>'' (tijd) ''<u>in Amsterdam</u>'' (plaats) : ''Тој живее ''<u>веќе три години</u>'' (време) ''<u>во Амстердам</u>'' (место) === Зависносложени реченици === [[Подмет-предмет-прирок|Редоследот СОВ]] важи за зависносложените реченици (''bijzinnen''). Во зависносложените реченици, основен редослед на зборовите е: ''[[сврзник]] - подмет - индиректен предмет - прилошки определби за време и место - директен предмет - прирок и глаголски дел - неглаголски остаток .'' На пример: : ''(Ik weet) dat Kees Jan morgen in de stad een boek wil geven vanwege zijn verjaardag.'' : ''(Знам) дека Кејс на Јан сака да му подари книга во град утре за неговиот роденден.'' Овој редослед, во кој прирокот му претходи на остатокот од вербалниот предикат (групата за вербална завршница), се нарекува и [[Ред црвен глагол|црвен редослед на глаголи]]. Покрај тоа, постои втора можност во зависносложените реченици, позната како [[Зелен глаголски ред|зелен редослед на глаголи]], каде глаголскиот ред е обратен: : ''(Ik weet) dat Kees Jan morgen in de stad een boek <u>geven wil</u> vanwege zijn verjaardag.'' : ''(Знам) дека Кејс на Јан утре во град една книга <u>сака</u> да му <u>подари</u> за неговиот роденден.'' === Прашална форма === Кога реченицата е прашална, најчесто се случува [[Инверзија (лингвистика)|инверзија]], што значи дека подметот и прирокот ги менуваат своите места во реченицата: : ''Heeft Pieter Jasper gisteren in de tuin een appel gegeven? (Дали Питер на Јаспер вчера во градината му даде јаболко?)'' Кога подметот е пред прирокот во прашална реченица, се подразбира контролно прашање: : ''Pieter heeft Jasper gisteren in de tuin een appel gegeven? (Питер вчера му даде на Јаспер јаболко во градината?)'' Во втората форма, зголемената [[Интонација (говор)|интонација]] на еден или повеќе од последните зборови е многу важна. Со ова му се дава до знаење на соговорникот дека станува збор за прашање, а не за даден факт. == Глаголи == {{Главна|Глаголи во холандскиот јазик}} Како и во останатите [[германски јазици]], [[глагол]]ите можат да се поделат на три групи врз основа на конјугацијата: силни (''sterk''), слаби (''zwak'') и неправилни (''onregelmatig''). <ref group="забелешка">De [[Algemene Nederlandse Spraakkunst]] (ANS) kiest voor een iets andere classificatie, waarbij de werkwoorden waarvan de vervoeging in andere grammatica's "zwak" heet regelmatig worden genoemd, en alle overige werkwoorden tot de onregelmatige worden gerekend.</ref> === Слаби глаголи === {{Главна|Слаби глаголи}} Најголемиот број глаголи во холандскиот јазик спаѓа во групата слаби глаголи. Ова значи дека во [[Имперфект|импрефект]] ги добиваат наставките ''-de / -te'', додека помошниот глагол завршува на ''-d'' или ''-t'' . {{Поврзано|[['t Kofschip]] и [[Конјугација на глаголи во холандскиот јазик]]}} === Силни глаголи === {{Главна|Силни глаголи}} Постојат три групи на силни глаголи: [[инфинитив]], имперфект и минат партицип . Подолу е пример за конјугација на силниот глагол поврзува (''binden)'': '''binden - bond - gebonden''' {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" |'''ik (јас)''' |bind |bond |heb gebonden |bind ik? |- |'''jij (ти)''' |bind'''t''' |bond |hebt gebonden |'''bind''' jij? |- |'''hij (тој)''' '''zij (таа)''' '''u (Вие)''' '''het (тоа)''' |bind'''t''' |bond |heeft gebonden |bindt hij? |- |'''wij (ние)''' '''jullie (вие)''' '''zij (тие)''' |bind'''en''' |bond'''en''' |hebben gebonden |binden wij? |} Силните глаголи во холандскиот јазик се конјугираат во [[сегашно време]] (''tegenwoordige tijd'') на ист начин како и слабите глаголи. Во имперфектот, само множинската форма ја добива наставката ''-en'' додека другите форми не добиваат никаква наставка. {{Поврзано|Список на силни и неправилни глаголи во холандскиот јазик}} === Неправилни глаголи === Најчестите неправилни глаголи се има (''hebben''), може (''kunnen, mogen''), сака (''willen''), сум (''zijn'') и ќе (''zullen'')''.'' {{Поврзано|Конјугација на неправилни глаголи во холандскиот јазик}} ==Именки== Најкарактиристични промени кои се случуваат на именките се формите за множина и деминутивот. ===Форма за множина=== {{главна|Множина во холандскиот јазик}} Именките кои завршуваат на самогласка по правило ја добиваат наставката '''-s''' во множина: ''agente – agente'''s''''' (агент – агенти). Во случаи каде што може да се појави недвоумење за тоа како треба да се изговори множината, наставката '''-s''' се обележува со [[апостроф]]: ''radio – radio''''s''''' (радио - радија). Именките кои што завршуваат на '''-ie''' или '''-ij''' и чиј акцент паѓа на последниот слог, ја добиваат наставката '''-en''' во множина: ''boerderij – boerderij'''en''''' (фарма - фарми), ''categorie – categorie'''ën''''' (категорија - категории) Именките кои завршуваат со акцентиран слог кој завршува на согласка, по правило ја добиваат наставката '''-en''' во множина: ''stoel – stoel'''en'''''. Исто така постојат и исклучоци, како на пример зборот ''kok'' (готвач) чија множина е ''koks''. Кај некои зборови исто така се случува промена на гласовите: ''lid – led'''en''' '' (член - членови), ''bad – bad'''en''''' (бања - бањи). Исто така постои и група на зборови за кои е карактеристична [[двојна множина]], како на пример: ''kind – kind'''eren''''' (дете - деца), ''rund – rund'''eren''''' (вол - волови). Кај именките кои завршуваат на '''s''' се случува гласовна промена со која с се заменува во нејзиниот звучен пар '''z''', во случаите каде што s е претходена од долга согласка: ''hui'''s''' – hui'''zen''''' (куќа - куќи), ''kaa'''s''' – ka'''z'''en'' (сирење - сирења), ''roo'''s''' – ro'''z'''en '' (роза - рози). Во случаите каде што на ''s'' ѝ претходат кратки самогласки, се случува повторување: ''bu'''s''' – bu'''ssen''''' (автобус - автобуси), ''da'''s''' – da'''ssen''''' (кравата - кравати). И кај ова правило сепак постојат исклучоци каде што има промена на гласот како што е ''gla'''s''' – gla'''zen''''' (чаша - чаши). Кога последниот слог на именката која завршува на согласка, содржи неакцентирано '''e''', множината ја добива наставката '''-s''': ''tafel – tafel'''s''''' (маса - маси), ''emmer – emmer'''s''''' (кофа - кофи). На сите овие правила постојат исклучоци кои што се претставени во статијата [[Множина во холандскиот јазик#неправилни множински форми|список на неправилна множина]]. ====Диминутив==== Именките можат да се претворат во деминутив со користење на наставката '''-je''' на крајот на именката: ''klas – klas'''je''''' (клас - класче). Во јужниот дел на холандското јазично подрачје, диминутивот на именките се образува со наставките '''-ke''' и '''-ken''' на крајот на зборот: ''glas – glas'''ke'''('''n''')'' (чаша - чашиче). Кога именка завршува на самогласка или на една од согласките '''l, n''' и '''r''' и последниот слог се состои од самогласка или [[шва]], диминутивот ја добива наставката '''-tje''': ''radio – radioo'''tje''''' (радио - радивце), ''paal – paal'''tje''''' (шипка - шипче), ''fietser – fietser'''tje''''' (велосипедист - велосипедистче). Доколку се работи за збор кој што има слог со кратка самогласка, наставката се претвора во '''-etje''': ''pal – pall'''etje''' '' Кога именка завршува на '''m''' на која и претходи долга самогласка, таа образува диминутив користејќи ја наставката '''-pje''': ''raam – raam'''pje''''' (прозорец - прозорче). Кога дво- или повеќесложни именки завршуваат на '''ing''', диминутивот ја добива наставката '''-kje''' при што '''g''' се менува: ''buiging – buigin'''kje''''' (поклонување), но исклужоци се ''ding – dingetje'' (нешто) и ''verandering – veranderingetje'' (промена) ''slappeling – slappelingetje'' (слабак). '''Исклучок:''' Кога последниот слог од именката завршува на '''l, m, n, ng''' of '''r''' и содржи кратка самогласка, диминутивот ја добива наставката '''-etje''': ''lam – lam'''metje''''' (јагне - јагненце), ''kar – kar'''retje''''' (кола - количе), ''gang – gang'''etje''''' (ходник - ходниче). ===Падежи=== Во постарите форми на холандскиот јазик, се користеле [[падеж]]и. Моментално падежите постојат само во [[versteende taalvorm]]en. Еден од падежите, [[саксонски генитив|саксонскиот генитив]], сè уште се употребува често. ==Членови== {{Поврзано|Род во холандскиот јазик}} === Определени членови=== Холандскиот јазик познава два определени членови: * ''de'', машки или женски * ''het'', среден род (холандски: ''onzijdig''). Во говорниот јазик често се изговара без акцент како '''t''. ''Het'' се користи за зборови од среден род во еднина. При користење на множинската форма на зборот, се користи секогаш ''de''. Примери: * ''de'' sleutel (клучот, машки род, еднина, се користи ''de'') * ''de'' vakantie (одморот, женски еднина на холандски, се користи ''de'') * ''het'' gebouw (зграда, среден род на холандски, се користи ''het'') * ''de'' bomen (дрвјата, множина, се користи ''de'') * ''de'' bossen (шумите, множина, се користи ''de'', но во еднина се користи членот за род ''het'': het bos) ===Неопределен член=== Холандскиот јазик познава само еден неопределен член: * ''een'', кој во говорниот јазик често се изговара како '''n''. Неопределениот член ''een'' се користи во холандскиот јазик само во еднина, а за да се изрази неопределена множина не се користи никаков член. Пример: * Daar staat ''een'' huis (Таму има куќа, неопределен член, значи се користи ''een'') * Daar staan huizen (Таму има куќи, неопределена множина, не се користи член) Во јужните дијалекти на холандскиот, има три неопределени членови: * ''ne'' или ''nen'' за неопределена машка еднина (''ne man'' - маж) * ''een'' за неопределена женска еднина (''een vrouw'' - жена) * ''e'' за неопределен среден род (''e kind'' - дете) ==== Негациски член ==== Негацискиот член ''geen'' појаснува дека има недостаток на нешто или дека има негирање за нешто: * We hebben ''geen'' kaas meer (Немаме веќе сирење, се појаснува недостатокот на сирење) * Dat is ''geen'' goede grap (Тоа ''не е'' убава шега) ==== Членови за инфлекција ==== Холандскиот јазик познава и инфлективни членови кои се препознаваат по четирите традиционални падежни. Присвојните заменки (''mijn, jouw, zijn, haar, ons, uw, jullie'' и ''hun'' односно ''мое, тво, негово, нејзино, наше, Ваше, ваше'' и ''нивно'') и негирачкиот член ''geen'' се конјугирани како неопределениот член ''een'', на пример: ''Dat is zijn'''''s''''' inzien'''''s''''' een slecht idee'' (''een'''''s''''' inzien'''''s''''').'' In het meervoud bestaat er geen onbepaald lidwoord in het Nederlands, daarom is in het schema het woord ''geen'' gebruikt. {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="10" |lidwoorden<ref>{{Aut|H. Coppé}}: ''Nederlandsche spraakkunst in drie leergangen voor de middelbare scholen, colleges, athenea en normaalscholen'', Brugge 1920, achtste druk, p. 14 en 15.</ref> |- ! ! colspan="6" |еднина ! colspan="6" |множина |- | |colspan="2" | машки |colspan="2" | женски |colspan="2" | среден |colspan="3" | сите родови |- | | определен || неопределен | определен || неопределен | определен || неопределен | определен || неопределен || негирачки |- | [[номинатив]] || de || een || de || een (ene) || het || een || de || – || geen (gene) |- | [[генитив]] || des || eens || der || ener || des || eens || der || – || gener |- | [[датив]] || de (den) || een (enen) || de (der) || een (ener) || het (den) || een (enen) || de (den) || – || geen (genen) |- | [[акузатив]] || de (den) || een (enen) || de || een (ene) || het || een || de || – || geen (gene) |} Инфлектираните членови (''ene'', ''eens'', ''ener,'' ''enen;'' ''des'', ''der'', ''den'') се користат ретко и поради тоа се претставени меѓу загради во табелата наведена погора. Од 80-те години, е на пример ''[[commissaris van de Koning(in)]]'' (комесар на Кралот) почесто користен од ''commissaris der Koningin'' или ''des Konings''. Во некои изрази, ваквите форми ја имаат задржано структурата како на пример во ''[[procureur des Konings]]'' или во други дадени фрази: * [[Den Helder|'''Den''' Helder]] (име на град) * [['s-Hertogenbosch|''''s-'''Hertogenbosch]] (име на град) * Het [[Koninkrijk der Nederlanden|Koninkrijk '''der''' Nederlanden]] (Царството на Ниските Земји) * [[Вилхелм Орански|De vader '''des''' vaderlands]] (татко на тактовината) * ten enenmale (одеднаш) ==== Член на присвојните придавки ==== Кај одреден број на присвојни придавки кои можат да се користат самостојна, меѓу кои ''mijne, jouwe, zijne, hare, onze'' и ''hunne'' (''мојот, твојот, неговиот, нејзиниот, нашиот и нивниот''), може исто така да се користат членови. * Dat huis is '''''het''' mijne''. (Таа куќа е ''мојата'') * Mijn zus is groter dan '''''de''' jouwe'' (Мојата сестра е поголема од ''твојата''). ===Други правила=== * Некои именки може да имаат одредена наставка која го одредува нивниот род. * При [[Зборообразување во холандскиот јазик|зборообразувањето]], секогаш се користи членот на коренскиот збор. Тоа е најчесто втората именка која ја сочинува новообразуваната збороформаM. На пример: ''de krant'' (новина) + ''het artikel'' (статија) → ''het krantenartikel'' (новинска статија); ''het boek'' (книга) + ''de kaft'' (корица) → ''de boekenkaft'' (корица на книга). ==Придавки== [[Придавки]]те во холандскиот јазик може да се поделат на следните поткатегории: ;Материјални придавки :: -en : ''gouden'' ring (златен прстен) — ''houten'' tafel (дрвена маса) ::Освен предикативни придавки :Dit is ''goud'' (ова е златно) — Dat is ''hout'' (тоа е дрвено) ;атрибутив :: со наставката ''-e'' :Het ''groene'' handvat (зелената рачка) — De ''intelligente'' vrouw (интелигентната жена) — De ''lange'' man (високиот маж) :Een ''intelligente'' vrouw (интелигентна жена) — Een ''lange'' man (висок маж) :: Исклучоци се некои придавки кои одат со именки во среден род без член или со неопределен член: :Een ''groen'' handvat (зелена рачка) — ''Klein'' kind is spoorloos verdwenen (малечко дете изгубено без трага) ;предикатив :: без наставка :Een handvat is ''groen'' (една рачка е зелена) — Een vrouw is ''intelligent'' (една жена е интелигентна) — Een man is ''lang'' (еден маж е висок) ;Идиоми ::Во одреден број изрази кои имаат традиционално потекло се преостанати падежни форми.<ref group="забелешка">Een uitgebreide lijst van meer dan 370 voorbeelden is te vinden op de site van de [[Nederlandse Taalunie|Taalunie]], [http://taaladvies.net/taal/advies/tekst/77/%22] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180416075433/http://taaladvies.net/taal/advies/tekst/77/%22 |date=2018-04-16 }}</ref>: :met voorbedachte'''n''' rade (предмислено) — in levende'''n''' lijve (лично, во живо) ===Инфлекција=== Придавките главно ја добиваат наставката -e кога се наоѓаат пред именката во определена форма: :''De '''lekkere''' maaltijd'' (вкусниот оброк). Постојат повеќе случаи каде што придавката не ја носи оваа наставка: 1. Кога подмеѕот е во среден род, еднина, придавката не добива наставка во својата неопределена форма: :''Een '''mooi''' meisje'' (убаво девојче) Во определената форма, придавката ја добива наставката -e: Het mooie meisje (убавото девојче) 2. Кога придавката прикажува материјал тогаш ја добива наставката -en: :''De '''houten''' stoel'' (дрвеното столче) 3. Кога придавката е неразделен дел од зборовна група со именката, не добива -e. На пример: :''Het '''openbaar''' vervoer'' (јавен превоз) :''Het '''lijdend''' voorwerp'' (директен предмет) 4. Во некои случаи, помеѓу неопределениот член и именката се користи придавка без наставката -e. Во тој случај, се нагласува некоја извонредна одлика: :''Een '''groot''' man'' (голем маж) :''Een '''talentvol''' schrijver'' (талентиран писател) ===Степенување=== Придавката може да добие три форми со кои се прикажува нејзината силност односно степен. Овие степени на придавката се образуваат со додавање на наставките -er и -st кон придавката. Придавките кои завршуваат на -r, во степенуваниѕе формк добиваат -d- (на пример ''raar – raarder'' (чуден - почуден), ''ver – verder'' (далечен - подалечен)). Примери: :''groot – groter – grootst'' (голем, поголем, најголем) :''belangrijk – belangrijker – belangrijkst'' (битен - побитен - најбитен) :''oud – ouder – oudst'' (стар - постар - најстар) Некои придавки имаат неправилни форми на степенување, и најчести од нив се: :''goed – beter – best'' (добар - подобар - најдобар) :''veel – meer – meest'' (многу - повеќе - најмногу) :''weinig – minder – minst'' (малку - помалку - најмалку) :''graag – liever – liefst'' (нема буквален превод) Зборовите кои претставуваат комбинација од прилог и придавка, се поделуваат при образувањето на степенот. Во такви случаи, само прилогот се појавува во суперлативен степен: :''dichtbevolkt'' (густо населен) – ''dichter bevolkt'' (погусто населен) – ''dichtst bevolkt'' (најгусто населен) Со зборови кои веќе означуваат некоја финална одлика не може да се образуваат степени на споредба. Со други зборови, нема градација на термини кои што сами посебе формираат дихотомија, што е случајот кога се работи за одлика која одредена именка или ја има или ја нема и не постојат нијанси. Ваков пример е "бременост" (холандски: ''zwangerschap'') во кој случај некој не може да биде во меѓусостојба. Сепак постојат и случаи кај слични зборови каде што може да се формираат степено на споредба. На пример ''de meer/meest ideale'' („поидеален и најидеален“) или ''minder ideaal'' („помалку идеален“), и покрај тоа што ''ideale'' е веќе највисокиот степен на придавката. Друг пример е ''heel uniek'' (многу уникатен) поради тоа што ако некоја именка е уникатна, постои само една форма од неа. ==== Употреба на ''dan'' и ''als'' ==== Во стандардниот холандски јазик, споредбата со придавки се прави со користење на 'dan' или 'als'. Кога се користи придавка за да се истакне сличност помеѓу именките, се употребува 'als', а кога се користи споредба се употребува 'dan'. Примери: * ''Thomas is '''groter dan''' Maxime'' (Томас е поголем од Максим, 'groter' претставува компаратив); * ''Marjan is '''kleiner dan''' Dieter'' (Марјан е помал од Дитер, 'kleiner' е компаратив); * ''Hans is '''twee keer ouder dan''' Gerard'' (Ханс е двапати постар од Жерард, 'ouder' е компаратив). * ''Kim is '''even vrolijk als''' Els'' (Ким е исто толку среќна колку Елс, 'vrolijk' се користи за сличност меѓу именките); * ''Willem is '''net zo goed als''' Chiel in aardrijkskunde'' (Вилем е исто толку добар како Хил во географија, 'goed' се користи за сличност меѓу именките). Во некои случаи во кои постои нееднаквост помеѓу придавките, може да се искористи 'als' и покрај тоа што се нагласуваат разлики при споредбата. Примери: * ''Sneeuwwitje is '''duizendmaal zo mooi als''' de boze heks'' (Снежана е илјадапати поубава од лутата вештерка, 'mooi' се користи за споредба помеѓу именките); * ''Piet is '''twee keer zo oud als''' Jan'' (Пит е двапати постар од Јан, 'oud' се користи за споредба помеѓу именките). * ''Hendrik is '''niet zo goed als''' Randolf in wiskunde'' (Хендрик не е толку добар како Рандолф во наука, 'goed' се користи за споредба помеѓу именките). Во некои региони и дијалекти, се користи ''als'' во двата случаи: "''Hij is groter als ik''" (тој е поголем од мене). Во стандардниот холандски јазик, оваа употреба се смета за неправилна. ==== Употреба на ''meer'' и ''meest'' ==== {{Поврзано|Англиска болест (лингвистика)}} Во некои случаи се користат зборовите ''meer'' (повеќе) и ''meest'' (најмногу) за да се прикажат компаративот и суперлативот. : *''Ze zijn '''meer bereid''' tot extra financiële steun dan tot een wijziging van het beleid''. (''Тие се повеќе подготвени на дополнителна финансиска поддршка отколку на промена на полисата '') Исто така се користат и кај партиципот кога тој е искористен во форма на придавка: *''Zij is de '''meest verdorven''' persoon die ik ooit ontmoet heb''. (Таа е најлошата личност која ја имам некогаш сретнато) Во холандскиот јазик, вообичаено се дава предност на придавките кои што не се конструирани од два збора. Кај мајчините говорители на холандскиот се забележува трендот, пред сè во зборувањето, да се користат англиските правила: ''meest bekende'' (најмногу познат) наместо ''bekendste'' (најпознат). Употребата на изрази како ''de tweede grootste'' (вториот најголем) наместо постарата почеста форма ''de op een na grootste'' (вториот најголем) исто така покажува на овој феномен. Оваа употреба исто така се проширува и во конструкции коишто не се употребуваат во англиски, како ''meest goede'' (најмногу добар) наместо ''beste'' (најдобар). ===Формирање на именки=== Формирањето на именки се образува најчесто со додавање на наставката ''-e'' (''de grootte'', големина, доаѓа од ''groot'' - голем), или некои наставки како ''-heid'', ''-te'' и ''-nis''. ==Заменки== ===Лични заменки=== Во холандскиот јазик, формата на личните заменки зависи од перспективата на говорителот, бројот и во третата форма, исто така од родот. Во второ лице, постои и посебна заменка за формално обраќање (односно персирање). Речиси сите форми можат да се појават во скратена форма, односно во неакцентирана форма која што е поблиску до говорниот јазик. Во доленаведената табела, скратената форма е прикажана во загради. {| class="wikitable vatop" | colspan="2" | ! подметна форма<br /> ! предметна форма<br /> ! генитив<br />(архаично) ! забелешки |- ! rowspan="2" | Прво лице ! еднина | ''[[ik (заменка)|ik]]'' ('k&nbsp;†) || ''[[mij]] (me)'' || ''mijner'' |- ! множина | ''[[wij (заменка)|wij]] (we)'' || ''[[ons (заменка)|ons]]'' | ''onzer'' | Во дијалекти, исто така се користат формите ''wullie'' и ''ons'' како подмет. |- ! rowspan="2" | второ лице ! еднина | ''[[jij]] (je)''<br />''u''<br />''[[gij]] (ge)'' | ''[[jou (заменка)|jou]] (je)''<br />''u''<br />''u'' | ''uwer'' | ''[[U (заменка)|U]]'' е формална заменка (се користи за персирање), која во минатото често се пишувала со голема прва буква, или како предметна форма на ''gij''. ''Gij'' моментално важи во стандардниот холандски за застарена форма, но во [[брабантски дијалект|брабантски]], [[фламански јазик|фламански]] и различни други дијалекти, е нормалната форма за второ лице. Погл. и: ''[[персирање]]''. |- ! множина | ''[[jullie]] (je)''<br />''u''<br />''gij&nbsp;(ge)'',&nbsp;''gijlieden''††††|| ''jullie (je)''<br />''u''<br />''u, ulieden''†††† | ''uwer'' | Во некои дијалекти, се користи и формата ''gullie'' за подмет и ''ullie'' за предмет. |- ! rowspan="2" | трето лице ! еднина | ''[[hij (заменка)|hij]]''&nbsp;(ie&nbsp;†,&nbsp;die&nbsp;†)<br />''zij (ze)''<br />''het ('t)'' | ''[[hem (заменка)|hem]] ('m)''<br />''[[haar (заменка)|haar]]''&nbsp;('r&nbsp;†,&nbsp;d'r&nbsp;†,&nbsp;ze&nbsp;††)<br />''het''&nbsp;('t)&nbsp;††† | ''er'' <br /> ''er'' <br /> ''er'' | машки<br />женски<br />среден род |- ! множина | ''[[zij (заменка)|zij]] (ze)'' | ''hen'' ([[директен предмет]] и форма која се користи после предлози), ''hun'' ([[индиректен предмет]]), или за двете претходно споменати форми ''ze'' (за повеќе видете [[разликување меѓу hen/hun]]) | ''er'' | Во делови на Холандија, се користи ''[[hun како подмет|hun]]'' како подметна форма. Во дијалектни зборови, се користат и формите ''hun'' и ''zullie'' како подметни форми. Во постар холандски, формата ''haar'' исто така се користела како множинска форма за да се прикаже група жени (наместо ''hun/hen/ze''). |} :† најчесто не се користи во пишувана форма :†† фламански :††† не се користи после предлог :†††† застарена форма ====Множина==== Формата во прво лице еднина ''ik'' го покажува говорителот. Значењето на множинската форма во прво лице ''wij'' е: јас и еден или повеќе други личности. Другите личности може исто така да се тие кон кои се обраќа со формата, но исто така може да не се присутни, што зависи од дадената ситуација. ''Wij'' може да значи: * јас и ти * јас и вие * јас и еден или повеќе други личности Второ лице ''jij'' или ''u'' покажува кон личноста кон која се зборува. Множинската форма ''jullie'' може да се однесува кон личноста кон која се обраќа и тоа претставува точна множина. Исто така може да се однесува кон други личности кои не се физички присутни, но тоа зависи од дадената ситуација. ''Jullie'' може да значи: * ти (1) и ти (2) * ти и еден или повеќе други === Присвојни заменки=== Формата на присвојната заменка зависи од лицето и бројот. Речиси сите форми имаат скратена форма покрај стандардната форма, односно форма која што е поблиску до говорниот јазик. Скратената форма е прикажана помеѓу загради. ;Прво лице еднина *''mijn (m'n)'' (мое) **''me'' се користи во некои говорни дијалектни форми. *''de/het mijne'' (моето) ;Второ лице еднина *''je или jouw'' (втората форма се користи кога е потребно нагласување) *uw: # ''uw'' е формата за персирање. ''Uw'' се користи со голема прва буква само во религиозни текстови и молитви, кога се врши обраќање кон Бог или Исус. # Во Фландрија, во говорниот јазик ''обичната'' присвојна заменка за второто лице е: присвојната форма ''ge / gij'' (која што се совпаѓа со формата за ''u''). *''de/het jouwe'' (твоето) *''de/het uwe'' (вашето) ;Трето лице еднина *''zijn (z'n, ze)'' (нивно) **Формата која се користи во машки и среден род. ''Ze'' се користи начесто во говорниот јазик. *''haar ('r, d'r)'' **Формата за женски род. Во архаичен холандски, се користи формата ''heur''. *''de/het zijne'' *''de/het hare'' ;Прво лице множина *''ons, onze'' (наше) **Користењето на ''ons'' и ''onze'' зависи од придружната именка: ***''ons huis'' (наша куќа; именка во среден род) ***''onze kat'' (наша мачка; именка во женски или машки род) *''de/het onze'' (нашето) ;второ лице множина *''jullie'' (ваше) *''uw'' (Ваше) **''uw'' е формата за персирање. Се пишува со голема буква најчесто за да се прикажат обраќања кон религиозни битија, (Господ, Исус итн.). Во сите други случаи, оваа форма се пишува со мала буква. Правописот во кој што се користи голема прва буква (''U'', ''Uw'' итн.) е застарен. *не постои самостојна форма на ''jullie'' туку се користи: ''die van jullie'' (вашето) *''de/het uwe'' (Вашето, форма за персирање) ;трето лице множина *''hun'' ('r, d'r) (нивно) ** Во архаичен холандски, се користи ''haar'' (или ''heur'') како формата за женски род. *''de/het hunne'' (нивното) ===Взаемни заменки=== Холандскиот јазик познава четири взаемни заменки: ''elkaar'', ''elkander'', ''mekaar'' и ''mekander'' (кои можат да се преведат како еден со друг). Овие форми го имаат практично истото значење во практика, но нивното значење исто така зависи од регистарот којшто се користи. Во стандардниот јазик, ''elkaar'' е формата која се користи најчесто: *''Ze geven '''elkaar''' de schuld'' (Се обвинуваат еден со друг). Формата ''mekaar'' е понеформална, ''elkander'' и ''mekander'' припаѓаат на повисок/политературен стил. ===Односни заменки=== ====Прикажување на именски зборовни групи==== За да се прикаже кон [[именски зборовни групи|именските зборовни групи]], се користат [[односни заменки|односните заменки]] ''die'' (кој), ''dat'' (што), ''wat'' (што) и ''wie'' (кој). * Формата ''die'' се користи за да се прикаже именска зборовна група во множина или именска група која што е во среден род: ::''Zij kent een paar mensen '''die''' nog nooit buiten hun provincie zijn geweest.'' (Таа познава неколку луѓе ''кои'' уште никогаш немаат патувано надвор од нивната провинција) ::''Waar is de cd '''die''' je voor je verjaardag hebt gekregen?'' (''Каде е цд-то коешто го доби за твојот роденден'') Поточно: ''wie'' е индиректниот предмет во зависносложената реченица и прикажува личности. Не се употребува толку често во денешно време: во овие случаи често се користи ''die'' или ''aan wie'': ::''De rechters '''wie''' de vraag was voorgelegd, spraken zich duidelijk uit.'' (Судиите на кои им беше поставено прашањето, се изјаснија) * Формата ''dat'' прикажува именска зборовна група во среден род: ::''Daar ligt het boek '''dat''' ik aan Marie wilde geven.'' (Таму е книгата која сакав да ѝ ја дадам на Мари) ::''Zij is een meisje '''dat''' weet wat er in de wereld te koop is.'' (Таа е девојче кое знае што треба да се купува во светот) Формата ''dat'' често се заменува со ''wat'' (''het boek wat ...'' - книгата што). Оваа употреба не е препорачана од јазичарите. Формата ''dat'' претходена од човечка форма се користи кај сè поголем број на говорители, претежно луѓе кои сè уште го изучуваат холандскиот јазик и кои ја мешаат формата со ''die'' (''een meisje die ...''). Комбинацијата од односната заменка ''dat'' и предлог се заменува со заменски прилог и ''waar'' како прилог: ::'''Daar ligt het boek ''waarmee'' ik Marie wilde verrassen.'' (Таму е книгата со којашто сакав да ја изненадам Мари) (и не се користи: '' ... *met wat ik Marie wilde verrassen.'') * Формата ''wie'' се користи кога таа е претходена од биолошка личност и се користи после сврзник: ::''Daar komt de vrouw '''met wie''' ik heb gesproken.'' (Таму доаѓа жената со која што зборував) Исто така комбинацијата од заменски прилог и ''wie'' со сврзник може да се замени со заменски прилог и ''waar'' како прво член, но јазичарите препорачуваат оваа форма да се образува со ''wie''. Односно се препорачува да не се користи: ''... waarmee ik heb gesproken.'' Други, поретко употребувани форми се: * ''(de)welke'' и ''(het)welk'': ::''Vraag maar niet naar de zaken '''welke''' wij hebben besproken.'' (Не прашувај за работите ''за коишто'' зборувавме) ::''Alles verbleekt bij het genoegen '''hetwelk''' ik smaak bij de aanblik van haar gelaat.'' (Сè избледува од задоволствата кои ги вкусувам кога го гледам нејзиното лице) ====Антецедент==== Со антецедент кој не е експлицитно именуван, најчесто се употребуваат зборовите ''wie'' (за личности), ''wat'' en ''hetgeen'' (во други случаи): ::'''''Wie''' daar woont, moet wel gelukkig zijn.'' (Кој таму живее мора да е среќен) ::''Ze vertelde me '''wat''' (=''het ding dat'') ze in de vakantie ging doen.'' (Таа ми кажа што ќе прави за време на одморот) ::''Ze vertelde me '''hetgeen''' ze in de vakantie ging doen.'' (Таа ми кажа што направила за време на одморот) ;Формата ''wat'' Јазичарите препорачуваат да се употребува односната заменка '''wat''' (што) само во следните ситуации: *Кога антецедентот е придавка која што е употребена како именка (на пример суперлатив). ::''Het leukste wat ik ooit heb meegemaakt was mijn geboorte.'' (Најубавото што го имам искусено е моето раѓање) *Антецедентот е синтагма. :: ''Ze vertelde dat ze ging scheiden, wat ons zeer choqueerde.'' (Таа кажа дека ќе се разделува, што нас не шокираше многу) *Антецедентот е еден од неопределените заменки ''al(les)'' (сè), ''iets'' (нешто) en ''niets'' (ништо) (тука исто така може да се употреби и ''dat'' како придавка). :: ''Alles wat ik doe mislukt!'' (Сè што правам не чини) :: ''Is er iets wat ik voor je kan doen?'' (Дали има нешто што можам да направам за тебе) *Антецедентот исто така е и придавка. :: ''Hij gaf precies dat wat ik wilde hebben.'' (Тој го даде баш тоа кое што сакав да го имам) ;Форми на вториот падеж Односните заменки ''wiens'' (чиј), ''wier'' (чиј), ''welks'' en ''welker'' (чии) се [[генитив|генитивни форми]], односно форми на вториот падеж. Во денешно време се употребуваат поретко отколку во минатотото и употребата е ограничена пред сè во пишаниот јазик. Синоними на ваквите форми се конструкциите ''van wie'' (којшто) en ''waarvan'' (чијшто). *''Wiens'' и ''welks'' прикажуваат еднински зборовни групи од машки и среден род. ''Welks'' може да се употребува само кога антецедентот не е личност. ::''De man <u>wiens</u> auto ik iedere zondag waste, bleek een misdadiger te zijn.'' (Мажот чиј автомобил го миев секоја недела, испадна криминалец) ::''Оваа изјава предизвика видлива возбуденост во советот, <u>чиј</u> претседател исто така изгледаше потресено.''<ref>[http://archive.org/stream/zandvoort.newspapers.1967.zandvoortse.courant/1967.De.Zandvoortse.Courant_djvu.txt Zandvoortse Courant, januari 1967]</ref> Формата ''wiens'' се употребува сè почесто за да прикаже именки во множина и женски род. Оваа употреба не е генерално прифатена. *''Wier'' и ''welker'' се употребуваат во случаи каде што антецедентот е во множина или во еднина, но во женски род. ''Welker'' може да се употреби само во случаи каде што антецедентот не е личност. ::''De vrouw <u>wier</u> man vorig jaar overleed, is niet van plan te hertrouwen.'' (Жената чиј маж почина минатата година не планира да се премажува) ::''De mannen/vrouwen <u>wier</u> visa ontbraken, werden uit de bus gehaald.'' (Мажите/жените чии визи истекоа, беа изнесени надвор од автобусот) ''Wier'' исто така се користи за зборовни групи кои не се од женски род и прикажуваат кон личност со биолошки женски род: ::''De redactie sprak met een meisje <u>wier</u> vriend in de gevangenis zat.'' (Редакцијата зборуваше со девојче чиј пријател беше во затвор) ===Неопределени заменки=== :Самостојна употреба Самостојно употребената неопределена заменка се користи разделено од останатите заменки, односно не може да се користи како придавка. : * '''''Iedereen''' gaat naar huis''. (Секој оди дома) Примери на останати неопределени заменки кои може да се користат самостојно: :alleman (секој), alles (сè), iemands (сечиј), iets (нешто), het beste (најдоброто) ;Несамостојна употреба Несамостојна (но придавска форма) неопределена заменка кажува за друг главен збор, и често стои веднаш до неа: * '''''Iedere'' deelnemer gaat naar huis'''. (Секој учесник оди дома) Примери на други несамостојни неопределени заменки :alle (сите), elk(e) (секој), ieder(e) (секој), deze of gene (ова или тоа), de een of ander (еден или друг) ;Збирни (''collectiverend'') и незбирни Со збирни заменки, се подразбире дека неопределената заменка посочува кон одредена група: * '''Wij gingen ''allen/allemaal'' naar huis'''. (Сите отидовме дома) Други неопределени заменки кои може да се користат како збирни :ieder(e), elk(e), alle(n) Доколку таква неопределена заменка прикажува некоја личност која не е именувана во истата реченица, се додава наставката ''-n''. Во други случаи (односно кога антецедентот е во истата реченица) се користи следната наставка: * ''Buiten spelen '''enkele''' kinderen''. (Надвор играат неколку деца) * ''Alle kinderen moeten naar school. Wel zijn er altijd '''enkelen''' die spijbelen''. (Сите деца мора да одат на училиште. Сепак, секогаш има некои кои бегаат од часови.) * ''Geldt dat in alle gevallen? Nee, slechts in '''enkele'''''. (Дали тоа важи во сите случаи? Не само во некои) Покрај овие, постојат и незбирни неопределени заменки: * '''''Iemand''' wil ons iets vertellen''' (Некој сака да ни каже нешто) Примери на други неопределени и незбирни заменки: :''de een of (de) ander(e)'' (едниот или другиот), ''deze of gene'' (ова или тоа), ''iemand'' (некој), ''iets'' (нешто) == Наводи == {{наводи}} === Белешки === {{notes}} {{Холандски јазик}} [[Категорија:Граматика на холандскиот јазик]] ocrljsrprg1emycex1l13vyhkitq0ho 10 1249995 5606872 4749778 2026-08-09T18:42:46Z Dandarmkd 31127 5606872 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = КНМ-Карпош |state = autocollapse |titlestyle = background-color:#0F52BA |title = [[Културно наследство на Македонија во Општина Карпош|<span style="color:#FFE135;">Културно наследство во Општина Карпош</span>]] |groupstyle = background-color:#FEFEFA |liststyle = background-color:#FEFEFA |image = [[Податотека:Coat of arms of Karpoš Municipality.svg|50п]] |belowstyle = background-color:#E23D28 |group1 = [[Податотека:УЗКН-Лого.PNG|50п]] |list1 = <div class="center">[[Хавзипашини конаци|Хавзипашини конаци<small> (Бардовци)</small>]] {{•}} [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Горно Нерези|Црква „Св. Пантелејмон“<small> (Горно Нерези)</small>]] {{•}} [[Скупи|Археолошко наоѓалиште „Скупи“<small> (Злокуќани)</small>]] {{•}} [[Куќа на ул. „Кнез Хацон“ бр. 2|Куќа на ул. „Кнез Хацон“ бр. 2<small> (Карпош)</small>]] {{•}} [[Спомен-гробница на Кузман Јосифовски-Питу|Спомен-гробница на Кузман Јосифовски-Питу<small> (Карпош)</small>]] {{•}} [[Скопски аквадукт|Скопски аквадукт<small> (Скопје)</small>]]{{•}} Зграда на [[Историски архив (Скопје)|Државен архив - одделение Скопје<small> (Тафталиџе)</small>]]</div> }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за културното наследство во Македонија|Карпош]] </noinclude><includeonly>[[Категорија:Културно наследство на Македонија во Општина Карпош]]</includeonly><noinclude>[[Категорија:Предлошки за Карпош|{{СТРАНИЦА}}]] </noinclude> j017c73zuxwdq89dh8gh6af43qfdn27 0 1250985 5607033 5593021 2026-08-10T08:46:53Z Oradajko(WoALUG) 135791 Added a picture of the poet's statue 5607033 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Lasgush Poradeci (portrait).jpg|мини|Портрет на Лазар Сотир Гушо]] '''Лазар Сотир Гушо''' (на {{langx|sq|Llazar Sotir Gusho}}; роден на {{роден на|27|декември|1899}} година во {{роден во|Поградец}}, починал на {{починал на|12|ноември|1987}} година во {{починал во|Тирана}}), попознат под псевдонимот '''Ласгуш Порадеци'''<ref group="Белешка" name="ime"/> (на {{langx|sq|Lasgush Poradeci}}) — [[Албанци|албански]] [[писател]], [[поет]], [[Филологија|филолог]], [[преведувач]] и пионер на модерната албанска книжевност.<ref name="Elsie">{{Наведена книга|title=Albanian Literature: A Short History|year=2005|url=https://archive.org/details/albanianliteratu0000elsi|last=Robert Elsie|publisher=I.B.Tauris, 2005|isbn=9781845110314|language=en|chapter=5|author-link=Robert Elsie}}</ref> Тој се смета за еден од највлијателните албански писатели на 20 век, чии дела се директно поврзани со [[Романтизам|романтизмот]] и [[Реализам (книжевност)|реализмот]].<ref name="Röhm">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.joachim-roehm.de/poradeci.htm|title=Lasgush Poradeci|last=Joachim Röhm|work=joachim-roehm.de|archive-url=https://archive.today/20120803060505/http://www.joachim-roehm.de/poradeci.htm|archive-date=3 August 2012|accessdate=29 декември 2012}}</ref> Роден во гратчето [[Подградец]] на брегот на [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]], тогаш во [[Отоманска Албанија|османлиска Албанија]], основното и средното образование ги завршил во [[Битола]] и [[Атина]], а академското образование го стекнал на универзитетите во [[Букурешт]] и [[Грац]]. Тој развил и одржувал тесни врски со [[Александар Ставре Дренова|Асдрени]], [[Ернест Колиќи]], [[Ѓерѓ Фишта]] и [[Митруш Кутели]], кои станале едни од најистакнатите албански писатели во тоа време.<ref name="Elsie 2">{{Наведена книга|title=Historical Dictionary of Albania|last=Robert Elsie|publisher=Rowman & Littlefield, 2010|isbn=9780810861886|pages=362–363|language=en|author-link=Robert Elsie}}</ref> Порадеци е најдобро запаметен по неговите збирки поезија „Танцот на ѕвездите“ (''Vallja e yjve'') и „Ѕвездата на срцето“ (''Ylli i zemrës''), инспирирани од традициите и особеностите на албанскиот живот. Неговиот стил се одликува со стилско-техничко достигнување, форма и содржина, како и ангажман со [[природа]]та, [[еротика]]та и [[филозофија]]та.<ref>{{Наведена книга|title=The Albanians: Europe's Forgotten Survivors|last=Anton Logoreci|publisher=Gollancz, 1977|edition=[[University of California]]|page=64}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Jeta e re, Band 19|edition=[[University of California]]|page=446}}</ref> Тој на албански јазик има преведено повеќе познати англиски, германски, италијански, руски и француски дела.<ref name="Heine">{{Наведена книга|title=Heine-Jahrbuch 2016|publisher=Springer-Verlag, 2016|isbn=9783476043696|edition=Sabine Brenner-Wilczek|page=189}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.elsie.de/pdf/B1988Adler.pdf|title=Anthologie albanischer Lyrik vom 16. Jahrhundert bis zur Gegenwart|last=[[Robert Elsie]]|work=elsie.de|page=61|accessdate=2020-09-26|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420113956/http://www.elsie.de/pdf/B1988Adler.pdf|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:Lasgush Poradeci Statue in Pogradec.jpg|мини|Статуата на поетот Ласгуш Порадеци во центарот на неговиот роден град, Поградец.]] == Наводи == {{наводи|group="Белешка"|refs= <ref name="ime">Ласгуш е изведено од неговото име '''Ла'''зар '''С'''отир '''Гуш'''о, а Порадеци од неговото родно место Поградец</ref>}} {{наводи}} [[Категорија:Албански писатели]] [[Категорија:Албански поети]] [[Категорија:Албанци од 19 век]] e93jqp6mlmmqvrtds53xbdpg2ec1gdt 0 1251152 5606792 5606010 2026-08-09T14:21:18Z Gurther 105215 5606792 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Chor der Berliner Liedertafel 1884.jpg|мини|Хорот на Берлинскиот Лидертафел во [[2022|2022 г.]]]] '''Берлинер Лидертафел''' или '''Берлински Лидертафел''' ({{langx|de|Liedertafel}}; хорско друштво во Берлин) — германска ознака за аматерски пејачки друштва - пред сè машки хорови - кои во голем број се создале во XIX век и биле еден од носителите, не само во општествениот културен живот, туку и во националните стремежи во Германија и пошироко. Тоа условило настанување на богата хорска литература, претежно романтично-национално обоена, а по техничките барања приспособена на можностите на [[Аматерски хорови|аматерските хорови]]. Како име за '''машки''' '''гласен''' хор, првпат беше употребен во декември 1808 година од [[Карл Фридрих Зелтер]],<ref name="Bodley" /> кој го воспостави првиот северногермански прототип за такви хорови со машки глас.<ref>{{наведена книга|last=Smither|first=Howard E.|title=The Oratorio in the Nineteenth and Twentieth Centuries, Vol. 4|year=2000|publisher=The University of North Carolina Press|isbn=0-8078-2511-5|pages=38|url=https://books.google.com/books?id=Khz3kZNd0Z8C&pg=PA38&dq=berliner+liedertafel+choir+society&hl=en&ei=hZwuTsPtMcyr8AO729hH&sa=X&oi=book_result&ct=book-preview-link&resnum=5&ved=0CDoQuwUwBA#v=onepage&q&f=false}}</ref> Во 1819 година е основано друго општество од [[Лудвиг Бергер (композитор)|Лудвиг Бергер]], [[Бернхард Клајн]], [[Густав Рајхард]] и [[Лудвиг Релстаб]] и во 1884 година, [[Адолф Зандер|Адолф Зандер го]] основа сè уште активниот машки пејачки клуб Берлинер Лидертафел е. В. == Историја == === (Оригиналниот) Берлински Лидертафел од 1809 година === Првото берлинско хорско друштво познато уште како „Зелтер Лидертафел“, именувано по неговиот основач [[Карл Фридрих Зелтер]], беше првото машко хорско друштво од ваков вид и модел за слични групи.<ref name="Samson" /> Составени од 25 мажи кои пишувале и изведувале дела едни за други,<ref name="Bodley">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=HNmjI63APvEC&pg=PA26&dq=berliner+liedertafel+choir+society&hl=en&ei=4aUuTrSUFcq58gPTx9lj&sa=X&oi=book_result&ct=book-preview-link&resnum=7&ved=0CEYQuwUwBjgK#v=onepage&q&f=false|title=Goethe and Zelter: musical dialogues|last=Bodley|first=Lorraine Byrne|publisher=Ashgate Publishing, Limited|year=2009|isbn=0-7546-5520-2|pages=26}}</ref> користеле ''Дас Енглише Хаус'' (Англиската куќа) на ''[[Моренстраше|Моренстраже]]'' како свое место за средба. === (Помладиот) берлинец Лидертафел од 1819 година === „Помладиот Берлин Лидертафел“ од 1819 година (или дури и помладиот Лиедертафел од Берлин) основан од Лудвиг Бергер, Бернхард Клајн,<ref name="Samson">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=6tK4l7lEepcC&pg=PA675&dq=berliner+liedertafel+choir+society&hl=en&ei=hZwuTsPtMcyr8AO729hH&sa=X&oi=book_result&ct=book-preview-link&resnum=1&ved=0CCsQuwUwAA#v=onepage&q&f=false|title=The Cambridge history of nineteenth-century music|last=Samson|first=Jim|publisher=Cambridge University Press|year=2001|isbn=0-521-59017-5|pages=675}}</ref> Густав Рајхард и Лудвиг Релстаб, ја продолжи традицијата на популарна хорска музика во градот. Радикално се разликуваше од елитистичката, романтична [[Витези на тркалезната маса|Тркалезна маса]] на Зелтер, откако се засноваше и на демократски статут. Тука се собра генерацијата на млади ветерани од [[Прва светска војна|Првата светска војна]], носејќи ги своите либерални и патриотски идеи. === (Новиот) берлински Лидертафел од 1884 година === Во 1884 година, ново берлинско хорско друштво, основано од Адолф Зандер, настанало преку спојување на неколку помали хорови. Хорот броеше веќе со 117 пејачи до крајот на основачката година. Во ерата на ''Вилхелмијан Лидертафел'', Берлинскиот Лидертафел броеше со повеќе од 250 пејачи, што беше најголемиот машки глас во Германија. Хорот направи долги патувања во странство ([[Австрија]], [[Романија]], [[Шведска]], [[Франција]], [[Балтички држави|балтичките држави]], [[Италија]], [[Русија]], [[Египет]], [[САД]], [[Јапонија]]), а заедно со [[Оркестар на филхармонијата во Берлин|Берлинската филхармонија]] одржа одлични концерти. Ова општество родило друго, Лехергесангвереин од 1886 година.<ref name="Samson"/> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.berliner-liedertafel.de Официјално мрежно место] {{de}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Германска музика]] 9nor0xb7yeo1dbfe8e0snpshbl31l3n 0 1254037 5606943 5593090 2026-08-10T00:06:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606943 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Cc-public_domain_mark_white.svg|мини|150x150пкс| Ознака за јавна сопственост на [[Криејтив комонс]], означува дела што се во јавна сопственост]] '''Јавносопственичка програмска опрема''' — [[програмска опрема]] која е ставена во [[јавна сопственост]]: со други зборови, нема апсолутно никаква сопственост како што се [[Авторски права|авторско право]], [[Регистриран заштитен знак|трговска марка]] или [[патент]]. Софтверот во јавна сопственост може да се модифицира, дистрибуира или продава дури и без какво било припишување од никого. Ова е за разлика од вообичаениот случај на софтвер под ексклузивно [[Авторски права|авторско право]], каде што софтверските лиценци даваат ограничени права на употреба. Според Бернската конвенција, која повеќето земји ја имаат потпишано, авторот автоматски се стекнува со ексклузивни авторски права за што и да е напишано, а локалното законодавство може слично да им даде авторско право, патент или трговска марка. Конвенцијата во Берн опфаќа и програми. Програмата автоматски е предмет на авторско право и доколку треба да се стави во јавна сопственост, тогаш авторот мора експлицитно да се одрекне од авторските права и другите права на неа на некој начин, како на пример со документ - изјава за одрекување.<ref>[https://books.google.de/books?id=PA-Rhb_QSAwC&lpg=PA227&ots=IUqQ-y_UG5&dq=tex%20in%20public%20domain%20knuth&hl=de&pg=PA227#v=onepage&q=tex%20in%20public%20domain%20knuth&f=false Open Source: Technology and Policy] by Fadi P. Deek, James A. M. McHugh "Public domain", page 227 (2008).</ref> Во некои јурисдикции, некои права (особено моралните) не можат да бидат отфрлени: на пример, граѓанскиот закон "[[:en:Urheberrecht|Urheberrecht]]" заснован врз традицијата на Германија, тука се разликува од концептот „[[Авторски права|авторско право]]“ на [[Англосфера|англосаксонското]] право. == Историја == === Ран академски еко-систем на софтвер од јавна сопственост === Од 1950-тите до 1990-тите години, софтверската култура, како оригинални академски феномени, софтверот „од јавна сопственост“ (обично скратено „PD“ од "public-domain" на англиски ) бил популарен. Овој вид на слободно распространување и заеднички "слободен софтвер" во комбинација со денешните софтвер класи на [[Бесплатна програмска опрема|freeware]], shareware и слободен и софтвер со отворен код и е создаден во академските институции, преку [[хоби]]сти и хакери .<ref name="infoworld1983">{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=yy8EAAAAMBAJ&q=us+government+public+domain+software&pg=PA31|title=Free software - Free software is a junkyard of software spare parts|last=Shea|first=Tom|date=1983-06-23|work=[[InfoWorld]]|accessdate=12 ноември 2020|quote=In contrast to commercial software is a large and growing body of free software that exists in the public domain. Public-domain software is written by microcomputer hobbyists (also known as "hackers") many of whom are professional programmers in their work life.}}</ref> Бидејќи софтверот често се пишувал на толкуван јазик како што е [[:en:BASIC|BASIC]], изворниот код бил потребен и затоа се дистрибуирал за да се изврши софтверот. ПД-софтверот исто така бил споделуван и дистрибуиран како печатен изворен код ( тип-програма ) во компјутерски списанија (како ''Creative Computing'', ''SoftSide'', ''Compute!,'' ''Byte'' итн.) Исто така и книги, како најпродаваните ''ОСНОВНИ компјутерски игри'' .<ref> {{Наведена мрежна страница|url=http://www.swapmeetdave.com/Ahl/DHAbio.htm|title=David H. Ahl biography from Who's Who in America|last=Ahl|first=David|accessdate=12 ноември 2020}} </ref> На почетокот, софтверот со затворен извор бил невообичаен, сè до средината на 1970-тите до 1980-тите години.<ref>[https://books.google.de/books?id=hSBrPSYgjI4C&pg=PP55&lpg=PP55&dq=ibm+object+code+only+model+source+code&source=bl&ots=yCJ5eoF0WE&sig=DCSQKgLCMClADd1HFc1CDsI-fYE&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwi3n7TZqKzXAhWBWBoKHULsDJcQ6AEIKTAA#v=onepage&q=ibm%20object%20code%20only%20model%20source%20code&f=false Object code only: is IBM playing fair?] ''IBM's OCO policy protects its own assets but may threaten customers investment'' on [[Computerworld]] - 8 Febr. 1988</ref><ref>[https://books.google.de/books?id=4Wgmey4obagC&pg=PA8&lpg=PA8&dq=ibm+object+code+only+model+source+code&source=bl&ots=Yhre5CmetJ&sig=hibiSJTH-ryhabehXtQWZwwTUe0&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwi3n7TZqKzXAhWBWBoKHULsDJcQ6AEIOzAD#v=onepage&q=ibm%20object%20code%20only%20model%20source%20code&f=false Firm sidestep IBM policy by banning software changes] on [[Computerworld]] (18 March 1985)</ref><ref name="ibm-oco-policy">{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=4Wgmey4obagC&q=1983object-only+model+IBM&pg=PA8|title=IBM policy draws fire – Users say source code rules hamper change|last=Gallant|first=John|date=1985-03-18|work=[[Computerworld]]|accessdate=12 ноември 2020|quote=While IBM's policy of withholding source code for selected software products has already marked its second anniversary, users are only now beginning to cope with the impact of that decision. But whether or not the advent of object-code-only products has affected their day-to-day DP operations, some users remain angry about IBM's decision. Announced in February 1983, IBM's object-code-only policy has been applied to a growing list of Big Blue system software products}}</ref> Пред 1974 година, кога Комисијата за нови технолошки употреби на авторски дела на САД (КОНТУ) на САД одлучи дека ''„компјутерските програми, до степен до кој ја отелотворуваат оригиналната творба на авторот, се соодветна тема на авторско право“'',<ref>[http://digitalcommons.law.ggu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1344&context=ggulrev Apple Computer, Inc. v. Franklin Computer Corporation Puts the Byte Back into Copyright Protection for Computer Programs] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170507231059/http://digitalcommons.law.ggu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1344&context=ggulrev |date=2017-05-07 }} in Golden Gate University Law Review Volume 14, Issue 2, Article 3 by Jan L. Nussbaum (January 1984)</ref><ref name="sail_book">Lemley, Menell, Merges and Samuelson. ''Software and Internet Law'', p. 34.</ref> софтверот бил не се заштитен со авторски права и затоа секогаш во јавна сопственост. Ова законодавство, плус судски одлуки како што се ''Apple v.'' ''Френклин'' во 1983 година за код на објектот, дополнитлно ни појаснува дека Законот за авторско право им дава на компјутерските програми статус на авторско право на книжевни дела. Во 1980-тите, заеднички начин за споделување на софтвер од јавна сопственост е со нивно примање преку локална корисничка група или компанија како PC-SIG, од Санивејл, Калифорнија, која одржувала каталог за нарачки со повеќе од 300 дискови со просечна цена од 6 УСД.<ref>{{Наведени вести|title=Hackers Create Public-Domain Software for the Sheer Joy of It.|last=Kristina B. Sullivan|date=1986-01-14|work=PC Week|issue=2|volume=3|pages=121–122}}</ref> Софтвер од јавна сопственост со изворен код исто така бил споделен на мрежите BBS . Софтверот од јавна сопственост бил комерцијализиран понекогаш со модел на донации, барајќи од корисниците донација за пари да биде испратена по пошта.<ref>[http://www.eckhardkruse.net/atari_st/baller.html April 1987: Ballerburg - Zwei Spieler, zwei Burgen und ein Berg dazwischen...] on eckhardkruse.net: "Ich habe das Programm als Public Domain veröffentlicht (die Unterscheidung in Freeware, Shareware usw. gab es damals nicht), mit der Bitte um eine 20 DM Spende. Dafür gab es dann die erweitere Version und den Quellcode." (in German).</ref> Моделите за комерцијализација на „бесплатно споделување“ и „донации“ од јавна сопственост еволуираа во следните години во (не волонтерскиот) модел на споделен софтвер,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.erowid.org/culture/characters/wallace_bob/wallace_bob_timeline1.shtml|title=Bob Wallace Timeline|date=12 јануари 2004|publisher=Erowid|accessdate=12 ноември 2020}}</ref><ref>[http://www.ddj.com/184403976?pgno=2 Article about Jim "Button" Knopf], from ''Dr. Dobb's Journal''.</ref> наречен [[Бесплатна програмска опрема|бесплатен софтвер]].<ref>[http://asp-software.org/www/history/the-history-of-shareware-psl/ the-history-of-shareware-psl] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150708212859/http://asp-software.org/www/history/the-history-of-shareware-psl/ |date=2015-07-08 }} on asp-software.org.</ref> Дополнително, поради други промени во компјутерската индустрија, споделувањето на изворниот код стана помалку вообичаено.<ref name="ibm-oco-policy"/> Со Законот за имплементација на Бернската конвенција од 1988 година (и претходниот Закон за авторско право од 1976 година), правната основа за софтвер од јавна сопственост драстично се промени. Пред самиот чин, ослободувањето на софтвер без известување за авторско право било доволно за да се посвети на јавна сопственост. Со новиот акт за авторски права, софтверот по автоматизам бил заштитен со авторски права и му требало изречна изјава за откажување или лиценца на авторот.<ref name="cornelledu">[http://copyright.cornell.edu/resources/publicdomain.cfm publicdomain] on [[cornell.edu]]</ref><ref name="copyrightgov">''[http://www.copyright.gov/circs/circ03.pdf Copyright Notice]'', U.S. Copyright Office Circular 3, 2008.</ref> Референтни имплементации на алгоритми, често [[Encryption|криптографски алгоритми]], наменети или применети за стандардизација, сè уште често се даваат во јавна сопственост, примери се CERN httpd<ref>[https://web.archive.org/web/20140817185526/http://home.web.cern.ch/topics/birth-web/licensing-web The birth of the web Licensing the web] on cern.ch (2014).</ref> во 1993 година и Шифра на змија во 1999 година. Проектот Openwall одржува список на неколку алгоритми и нивниот изворен код во јавна сопственост.<ref>[http://openwall.info/wiki/people/solar/software/public-domain-source-code Source code snippets and frameworks placed in the public domain] on openwall.info.</ref> === Бесплатен и софтвер со отворен извор како наследник === Како одговор на крајот на 80-тите години на академскиот софтверски екосистем на промената во системот на авторско право, биле развиени дозволени текстови за лиценца, како лиценцата БДС и дериватите. Дозволениот лиценциран софтвер, што е еден вид бесплатен и софтвер со отворен извор, ги споделува повеќето одлики на претходниот софтвер од јавна сопственост, но стои на правната основа на законот за авторски права. Во 1980-тите години [[Ричард Сталман]], кој работел долго во академско опкружување на споделување на софтвер, како „од јавна сопственост“, забележа појава на комерцијален софтвер и пад на екосистемот на софтвер од јавна сопственост. Како пристап кон зачувување на овој екосистем, тој создаде софтверска лиценца, [[ГНУ-ова општа јавна лиценца|GPL]], која ги кодира правата од „јавна сопственост“ и ги спроведува неотповикливо на софтвер. Парадоксално, неговиот [[копилефт]]ски пристап се потпира на спроведливоста на авторските права за да биде делотворен. Копилефтскиот [[Слободна програмска опрема|бесплатниот софтвер]] споделува многу својства со софтверот од јавна сопственост, но не дозволува прелиценцирање или подлиценцирање. За разлика од реалниот софтвер од јавна сопственост или софтвер со дозволен лиценца, лиценцата за копилефт на Сталман се обидува да ја спроведе бесплатната споделување на софтверот и во иднина, не дозволувајќи измени на лиценцата. Затоа, не е точно да се повикува на [[Слободна програмска опрема|слободен софтвер]] (кој е под лиценца на бесплатен софтвер ) или на софтвер дистрибуиран и употреблив бесплатно ([[Бесплатна програмска опрема|бесплатен софтвер]]) како „јавна сопственост“. Додека јавна сопственост се откажува од ексклузивните права на авторот (на пр. [[Авторски права|Заштитени авторски права]]), во слободниот софтвер авторските права на авторот сè уште се задржуваат и се користат, на пример за да се спроведе [[копилефт]] или да се дели софтвер со дозволен лиценца. Лиценциран софтвер воопшто ''не е'' во јавна сопственост.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cnet.com/news/is-public-domain-software-open-source/|title=Is public domain software open-source?|last=Shankland|first=Stephen|date=28 февруари 2008|publisher=cnet.com|accessdate=12 ноември 2020|quote=There's no doubt that open-source software and that in the public domain are similar. But even experts differ about just how closely linked they are.}}</ref> Друга посебна разлика е во тоа што извршна програма може да биде во јавна сопственост дури и ако нејзиниот изворен код не е достапен (со што програмата не може да се менува), додека слободниот софтвер го има изворниот код секогаш достапен. === Јавна сопственост по авторски права === Со 2000-тите и појавата на мрежи за споделување [[peer-to-peer]] и споделување во развој на веб, новата генерација на развивачи за критички права за авторски права го направи моделот на софтвер од јавна сопственост „без лиценца “ повторно видлив, критикувајќи го и екосистемот на лиценцата FOSS („Post Post Source") како стабилизирачки дел од системот за авторски права.<ref>[http://questioncopyright.org/promise The Surprising History of Copyright and The Promise of a Post-Copyright World] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210305055517/http://questioncopyright.org/promise |date=2021-03-05 }} by Karl Fogel (2006).</ref><ref>[https://opensource.com/law/13/2/post-open-source-software-licensing Younger developers reject licensing, risk chance for reform] on opensource.com by Luis Villa (на 12 февруари 2013).</ref><ref>[http://lu.is/blog/2013/01/27/taking-post-open-source-seriously-as-a-statement-about-copyright-law/ Pushing back against licensing and the permission culture] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200218062051/https://lu.is/blog/2013/01/27/taking-post-open-source-seriously-as-a-statement-about-copyright-law/ |date=2020-02-18 }} Luis Villa (28 јануари 2013).</ref><ref>[https://opensource.com/law/13/8/github-poss-licensing Post open source software, licensing and GitHub] on opensource.com by Richard Fontana (на 13 август 2013).</ref> Развиени се нови не-FOSS лиценци и текстови за откажување, познати се [[Криејтив комонс]] „ CC0 “ (2009) и „ Нелиценца “ (2010) и се забележува зголемена популарност на дозволените софтверски лиценци. Исто така, растечкиот проблем на сирачестиот софтвер и дигиталното застарување на софтверот ја подигна свеста за релевантноста на повторно преминување на софтвер во јавна сопственост за подобро дигитално зачувување на дигиталното наследство, неограничено од авторските права и ДРМ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.si.umich.edu/CAMILEON/reports/IPRreport.doc|title=The CAMiLEON Project: Legal issues arising from the work aiming to preserve elements of the interactive multimedia work entitled "The BBC Domesday Project".|last=Charlesworth|first=Andrew|date=5 November 2002|publisher=Information Law and Technology Unit, University of Hull|location=Kingston upon Hull|format=Microsoft Word|archive-url=https://web.archive.org/web/20110206080418/http://www2.si.umich.edu/CAMILEON/reports/IPRreport.doc|archive-date=6 февруари 2011|accessdate=12 ноември 2020}}</ref><ref name="walker1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rockpapershotgun.com/2014/01/29/gogs-time-machine-sale-lets-you-control-time-itself/|title=GOG's Time Machine Sale Lets You CONTROL TIME ITSELF|last=Walker|first=John|date=29 јануари 2014|publisher=Rock, Paper, Shotgun|accessdate=12 ноември 2020|quote=As someone who desperately pines for the PD model that drove creativity before the copyright industry malevolently took over the planet, it saddens my heart that a game two decades old isn’t released into the world.}}</ref><ref name="walker2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rockpapershotgun.com/2014/02/03/editorial-why-games-should-enter-the-public-domain/|title=Editorial: Why Games Should Enter The Public Domain|last=Walker|first=John|date=3 февруари 2014|publisher=Rock, Paper, Shotgun|accessdate=12 ноември 2020|quote=games more than a couple of decades old aren’t entering the public domain. Twenty years was a fairly arbitrary number, one that seems to make sense in the context of games’ lives, but it could be twenty-five, thirty.}}</ref><ref name="houstonpress">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.houstonpress.com/arts/us-copyright-office-to-explore-making-some-video-games-public-domain-7396031|title=U.S. Copyright Office to Explore Making Some Video Games Public Domain|last=Rouner|first=Jef|date=28 април 2015|publisher=Houston Press|accessdate=12 ноември 2020}}</ref> Околу 2004 година имало дебата дали софтверот од јавна сопственост може да се смета за дел од екосистемот ФОСС, како што тврдел адвокатот Лоренс Росен во есејот „Зошто јавна сопственост не е лиценца“ дека софтверот не може вистински да се дава во јавна сопственост,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rosenlaw.com/lj16.htm|title=Why the public domain isn't a license|last=Lawrence Rosen|authorlink=Lawrence Rosen (attorney)|date=25 мај 2004|publisher=rosenlaw.com|accessdate=12 ноември 2020}}</ref> позиција која се соочувала со противење од Даниел Bern. Бернштајн и други.<ref>[https://cr.yp.to/publicdomain.html Placing documents into the public domain] by Daniel J. Bernstein on cr.yp.to: "Most rights can be voluntarily abandoned ('waived') by the owner of the rights. Legislators can go to extra effort to create rights that can't be abandoned, but usually they don't do this. In particular, you can voluntarily abandon your United States copyrights: 'It is well settled that rights gained under the Copyright Act may be abandoned. But abandonment of a right must be manifested by some overt act indicating an intention to abandon that right. See Hampton v. Paramount Pictures Corp., 279 F.2d 100, 104 (9th Cir. 1960).' " (2004).</ref> Во 2012 година, статусот бил конечно решен кога Росен се предомислил и ја прифатил CC0 како лиценца со отворен извор, притоа признавајќи дека спротивно на претходните тврдења, авторското право може да се одземе, поткрепено со одлука на деветтиот круг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lists.opensource.org/pipermail/license-review/2012-March/001679.html|title=(License-review) (License-discuss) CC0 incompliant with OSD on patents, (was: MXM compared to CC0)|last=Lawrence Rosen|authorlink=Lawrence Rosen (attorney)|date=8 март 2012|publisher=opensource.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312093735/https://lists.opensource.org/pipermail/license-review/2012-March/001679.html|archive-date=12 март 2016|accessdate=12 ноември 2020|quote=The case you referenced in your email, Hampton v. Paramount Pictures, 279 F.2d 100 (9th Cir. Cal. 1960), stands for the proposition that, at least in the Ninth Circuit, a person can indeed abandon his copyrights (counter to what I wrote in my article) – but it takes the equivalent of a manifest license to do so. :-) [...] For the record, I have already voted +1 to approve the CC0 public domain dedication and fallback license as OSD compliant. I admit that I have argued for years against the "public domain" as an open source license, but in retrospect, considering the minimal risk to developers and users relying on such software and the evident popularity of that "license", I changed my mind. One can't stand in the way of a fire hose of free public domain software, even if it doesn't come with a better FOSS license that I trust more.}}</ref> == Пренесување на софтвер во јавна сопственост == === Ослободете се без известувањa за авторско право === Пред Актот за имплементација на Конвенцијата во Берн од 1988 година (и претходниот Закон за авторско право од 1976 година, кој стапи на сила во 1978 година), делата можеа лесно да се дадат во јавна сопственост со само ослободување без експлицитно известување за авторско право и без регистрација на авторски права . По актот за имплементација од 1988 година, сите дела биле стандардно заштитени со авторски права и требало активно да се даваат во јавна сопственост со изјава за одрекување.<ref name="cornelledu"/><ref name="copyrightgov"/> === Оставање на терминот за авторско право === Делата заштитени со авторски права, како софтверот, треба да поминат во јавна сопственост по терминот на авторско право, губејќи ја нивната привилегија за авторско право . Поради повеќедецениската заштита на авторските права доделена од Бернската конвенција, ниту еден софтвер никогаш не преминал во јавна сопственост со напуштање на термините за заштитени права. Прашањето колку брзите дела треба да поминат во јавна сопственост е прашање на научни<ref name="HoEoC">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=RgKZBAAAQBAJ&q=rufus+pollock+15+years&pg=PA10|title=Handbook on the Economics of Copyright: A Guide for Students and Teachers|last=Watt|first=Richard|date=September 26, 2014|publisher=Edward Elgar Publishing|isbn=9781849808538|access-date=2015-01-11}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://rufuspollock.org/economics/papers/optimal_copyright_term.pdf|title=OPTIMAL COPYRIGHT OVER TIME: TECHNOLOGICAL CHANGE AND THE STOCK OF WORKS|last=Pollock|first=Rufus|authorlink=Rufus Pollock|date=2007-10-01|publisher=University of Cambridge|archive-url=https://web.archive.org/web/20130221124708/http://rufuspollock.org/economics/papers/optimal_copyright_over_time.pdf|archive-date=21 февруари 2013|accessdate=12 ноември 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://rufuspollock.org/economics/papers/optimal_copyright_term.pdf|title=FOREVER MINUS A DAY? CALCULATING OPTIMAL COPYRIGHT TERM|last=Pollock|first=Rufus|authorlink=Rufus Pollock|date=2009-06-15|publisher=[[University of Cambridge]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130112152530/http://rufuspollock.org/economics/papers/optimal_copyright_term.pdf|archive-date=12 јануари 2013|accessdate=12 ноември 2020|quote=The optimal term of copyright has been a matter for extensive debate over the last decade.}}</ref> и јавни дебати, исто така, за софтвер, како [[Видеоигра|видео игри]].<ref name="walker1"/><ref name="walker2"/> === Лиценци и откажувања налик на јавна сопственост === [[Податотека:WTFPL_logo.svg|мини|140x140пкс| Лого на WTFPL лиценца, лиценца слична на јавна сопственост]] [[Податотека:Cc-zero.svg|мини|140x140пкс| Лого на лиценцата CC0, откажување од авторско право и лиценца налик на јавна сопственост <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://creativecommons.org/about/downloads|title=Downloads|date=2015-12-16|publisher=Creative Commons|accessdate=2015-12-24}}</ref>]] Додека реалниот јавна сопственост ги прави лиценците за софтвер непотребни, бидејќи од ниту еден сопственик / автор не се бара да даде дозвола („ Култура за дозволи “), постојат лиценци што даваат права слични на јавна сопственост. Не постои универзално договорена лиценца, туку повеќе лиценци кои имаат за цел да ослободат изворен код во јавна сопственост. Во 2000 година, WTFPL бил објавен како известување за лиценца / откажување / анти-авторско право слично на јавна сопственост .<ref>[https://web.archive.org/web/20130602181949/http://anonscm.debian.org/viewvc/pkg-wmaker/trunk/COPYING.WTFPL?revision=2&view=markup Version 1.0 license] on anonscm.debian.org.</ref> Во 2009 година, [[Криејтив комонс|Криејтив комонс го]] објави CC0, кој бил создаден за компатибилност со исто така законски домени (на пр Граѓанско право на [[континентална Европа]] ) каде што ''посветувањето во јавна сопственост'' е проблематично. Ова се постигнува со изјава за одрекување од јавна сопственост и паѓање на целата дозволена лиценца, во случај откажувањето не е можно.<ref>https://creativecommons.org/weblog/2009/03/11/13304</ref><ref name="CC0">[https://rd-alliance.org/sites/default/files/cc0-analysis-kreuzer.pdf Validity of the Creative Commons Zero 1.0 Universal Public Domain Dedication and its usability for bibliographic metadata from the perspective of German Copyright Law] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170525023540/https://www.rd-alliance.org/sites/default/files/cc0-analysis-kreuzer.pdf |date=2017-05-25 }} by Dr. Till Kreutzer, attorney-at-law in [[Berlin, Germany]].</ref> „ ''Унлиценс“'', објавен околу 2010 година, се фокусира на порака против авторските права . ''Улиценцата'' нуди текст за одрекување од јавна сопственост со повратена лиценца како јавна сопственост инспирирана од дозволени лиценци, но без клаузула за припишување Во 2015 година, GitHub објави дека од нивни приближни 5,1 милиони лиценцирани проекти, домаќини на скоро 2%, користат не-лиценца, приближ. 102 000 проекти.<ref name="githubunlicense">{{Наведена мрежна страница|url=https://github.com/blog/1964-license-usage-on-github-com|title=Open source license usage on GitHub.com|last=Balter|first=Ben|date=2015-03-09|publisher=[[github.com]]|accessdate=2015-11-21|quote=1 MIT 44.69%, 2 Other 15.68%, 3 GPLv2 12.96%, 4 Apache 11.19%, 5 GPLv3 8.88%, 6 BSD 3-clause 4.53%, 7 Unlicense 1.87%, 8 BSD 2-clause 1.70%, 9 LGPLv3 1.30%, 10 AGPLv3 1.05% (30 mill * 2% * 17% = 102k)}}</ref> Друга опција е дозволата за нула клаузула БСД, издадена во 2006 година и наменета за софтвер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tldrlegal.com/license/bsd-0-clause-license|title=BSD 0-Clause License (0BSD) Explained in Plain English|accessdate=25 February 2020}}</ref> Како резултат, ваквиот лиценциран софтвер од јавна сопственост ги има сите [[Слободна програмска опрема|четири слободи,]] но не е попречен од комплексноста на припишувањето (ограничување на дозволениот лиценциран софтвер) или компатибилноста на лиценцата (проблем со [[Копилефт|копилефт лиценциран]] софтвер). == Софтвер за јавна сопственост == === Класичен ПД-софтвер/PD software (пред 1988 година) === Софтверот од јавна сопственост во раната компјутерска ера на пример бил споделен како тип-програма во компјутерски списанија и книги како ''ОСНОВНИ компјутерски игри'' . Експлицитните изјави за откажување од ПД или досиејата за лиценци биле во тоа време невообичаени. Се претпоставувало дека јавно достапниот софтвер без известување за авторско право е и го споделува како софтвер од јавна сопственост. Познат општ PD софтвер од тоа време вклучува: * ЕЛИЗА (1966) <ref name="turing">{{Наведена мрежна страница|url=http://news.harvard.edu/gazette/story/2012/09/alan-turing-at-100/|title=Alan Turing at 100|work=Harvard Gazette|accessdate=2016-02-22}}</ref><ref>[http://elizagen.org/index.html The Genealogy of Eliza] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304061624/http://elizagen.org/index.html |date=2016-03-04 }} by Jeff Shrager</ref> * SPICE (1973) <ref>[http://www.allaboutcircuits.com/textbook/reference/chpt-7/history-of-spice/ history-of-spice] on allaboutcircuits.com ''"The origin of SPICE traces back to another circuit simulation program called CANCER. Developed by professor Ronald Rohrer of U.C. Berkeley along with some of his students in the late 1960s, CANCER continued to be improved through the early 1970s. When Rohrer left Berkeley, CANCER was re-written and re-named to SPICE, released as version 1 to the public domain in May of 1972. Version 2 of SPICE was released in 1975 (version 2g6—the version used in this book—is a minor revision of this 1975 release). Instrumental in the decision to release SPICE as a public-domain computer program was professor Donald Pederson of Berkeley, who believed that all significant technical progress happens when information is freely shared. I for one thank him for his vision."''</ref> * БЛАС (1979) * FFTPACK (1985) [[Видеоигра|Видео игрите]] се меѓу најраните примери на споделен PD софтвер, кои сè уште се забележуваат и денес: * Вселенски! (1962) <ref>[http://www.oilzine.com/features/features_details.asp?ID=49 Classic Games] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160412090459/http://www.oilzine.com/features/features_details.asp?ID=49 |date=2016-04-12 }} on oilzine.com ''"Space War (Asteroids) - Steve Russell – MIT - Tech Model Railroad Club (TMRC) - PDP-1 In 1961, the game that would eventually become Asteroids started life, humbly, at MIT (Massachusetts Institute of Technology). [...] It was also open source, so the code was public domain, available for anybody to utilize and improve upon."''</ref> * Хамураби (1969) * Starвездени патеки (текстуална игра) (1971) * Лов на Вумпус (1972) * Лавиринтска војна (1974) * Колосална пештерска авантура (1976) * Андроид Ним (1978) * Rogue (видео игра) (1980) * Балербург (1987) Многу автори на софтвери за јавна сопственост ги задржаа практиките за објавување од јавна сопственост без да имаат текст за одрекување, не знаејќи или грижејќи се за изменетиот закон за авторско право и создаваат правен проблем. Од друга страна, списанијата започнаа во средината на осумдесеттите години од минатиот век да тврдат дека се заштитени со авторски права дури и за типични програми за кои порано се гледало како PD.<ref>[http://www.commodore.ca/gallery/magazines/gazette/Compute-Gazette-Issue-11-01.pdf Compute-Gazette-Issue-11-01.pdf]</ref><ref>[http://www.weihenstephan.org/~michaste/pagetable/transactor/Transactor_v8i3.pdf Transactor_v8i3.pdf]: "though our disk labels show a copyright notice, up until this issue we stated right on our policies page (page 2) that our programs are 'public domain; free to copy, not to sell'. This notice goes back about 4 years – a popular phrase originally designed to prevent one's program from being 'acquired' by someone in the software business".</ref> Само што полека авторите на софтвер за јавна сопственост започнаа да вклучуваат експлицитно откажување или текстови за изјава за лиценца. === Примери на современ PD софтвер (пост 1988 година) === Овие примери на современ ПД-софтвер (по Законот за имплементација на Бернската Конвенција од 1988 година) се наоѓаат во соодветна јавна сопственост (на пр. создадени од владина организација на САД), под соодветна лиценца налик на јавна сопственост (на пример CC0) или се придружени со јасна изјава за откажување од авторот. Иако не е толку распространет како во пред 2000-тите, PD софтверот сè уште постои во денешно време. На пример, SourceForge наведе 334 домаќини на PD-проекти во 2016 година,<ref>[[sourceforge:directory/license:publicdomain/|334 PD projects]] on sourceforge.net (February 2016)</ref> GitHub 102,000 PD-проекти само под нелиценца во 2015 година.<ref name="githubunlicense"/> Во 2016 година, анализата на пакетите на Федора Проектот откри „јавна сопственост“ како седма најпопуларна „лиценца“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://anweshadas.in/software-licenses-in-fedora-ecosystem/|title=Software Licenses in Fedora Ecosystem|last=Anwesha Das|date=22 June 2016|publisher=anweshadas.in|accessdate=2016-06-27|quote=In the above bar-chart I have counted GPL and its different versions as one family, and I did the same with LGPL too. From this diagram it is very much clear that the MIT License is the most used license, with a total number of use case of 2706. Therefore comes GPL (i.e GNU General Public License) and its different versions, BSD, LGPL (i.e. GNU Lesser General Public License) and its different versions, ASL (i.e Apache Software License) family, MPL (i.e. Mozilla Public License). Apart from these licenses there are projects who has submitted themselves into Public Domain and that number is 137.}}</ref> Наградуваниот [[Изработувач на видеоигри|развивач на видео игри]] Јејсон Роер ги објавува своите дела во ПД, како и неколку [[Криптографија|криптографи]], како што се Даниел Bern. Бернштајн, Брус Шнајер и Даглас Крокфорд <ref>[https://github.com/douglascrockford douglascrockford] on [[GitHub]]</ref>, со референтни имплементации на [[Encryption|криптографски алгоритми]] . * БЛАСТ (1990) * Httpd на ЦЕРН (1993) <ref>[http://1997.webhistory.org/www.lists/www-talk.1993q2/0259.html PUBLIC DOMAIN CERN WWW SOFTWARE] (1993)</ref> * ImageJ (1997) <ref>[http://rsb.info.nih.gov/ij/disclaimer.html disclaimer] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305040905/http://rsb.info.nih.gov/ij/disclaimer.html |date=2016-03-05 }} on rsb.info.nih.gov</ref> * Змија (шифра) (1999) <ref>[http://www.cl.cam.ac.uk/~rja14/serpent.html SERPENT - A Candidate Block Cipher for the Advanced Encryption Standard] ''"Serpent is now completely in the public domain, and we impose no restrictions on its use. This was announced on the 21st August at the First AES Candidate Conference."'' (1999)</ref> * SQLite (2000) <ref>[http://www.sqlite.org/copyright.html copyright] on sqlite.org</ref> * reStructuredText (2002) <ref>[http://docutils.sourceforge.net/docs/dev/policies.html#copyrights-and-licensing copyrights-and-licensing] on docutils.sourceforge.net</ref> * I2P (2003) * youtube-dl (2006) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://github.com/rg3/youtube-dl/blob/master/LICENSE|title=youtube-dl GitHub page|work=[[GitHub]]|accessdate=2 October 2016}}</ref> * 7-Zip 's LZMA SDK (2008) <ref name="LZMA_SDK">{{Наведена мрежна страница|url=http://7-zip.org/sdk.html|title=LZMA SDK (Software Development Kit)|last=Igor Pavlov|authorlink=Igor Pavlov (programmer)|year=2008|accessdate=2013-06-16}}</ref> * ''Diamond Trust of London'' (2012) * ''Glitch'' (2013) <ref name="tinyspeckcc0">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.glitchthegame.com/public-domain-game-art/|title=Glitch is Dead, Long Live Glitch! - Art & Code from the Game Released into Public Domain|last=tinyspeck|date=2013-11-18|publisher=glitchthegame.com|accessdate=2013-12-11|quote=The entire library of art assets from the game, has been made freely available, dedicated to the public domain. Code from the game client is included to help developers work with the assets. All of it can be downloaded and used by anyone, for any purpose.|archive-date=2013-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20131213073818/http://www.glitchthegame.com/public-domain-game-art/|url-status=dead}}</ref><ref name="pcworld">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pcworld.com/article/2064273/afterlife-of-an-mmo-glitchs-offbeat-art-enters-public-domain.html|title=Afterlife of an MMO: Glitch's offbeat art enters public domain|last=Blackwell|first=Laura|date=2013-11-18|publisher=pcworld.com|accessdate=2013-12-11}}</ref> * ''Доктрина за замокот'' (2014) * SHA-3 (2015) * Еден час еден живот (2018) <ref>[https://www.gamasutra.com/view/news/325327/Skipping_Steam_Why_Jason_Rohrer_independently_distributes_One_Hour_One_Life.php Skipping Steam: Why Jason Rohrer independently distributes One Hour, One Life] on [[Gamasutra]] by Richard Moss ''"you're paying for an account on the server that I'm running. [...], and it's actually in the public domain — the source code's all available."'' (on August 30, 2018)</ref> == Поврзано == * [[Јавна сопственост]] * [[Лиценца за јавно авторско право]] * [[Софтвер без лиценца]] * [[Бесплатен и софтвер со отворен извор]] * [[Напуштен софтвер]] == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=https://www.gnu.org/philosophy/categories.en.html#PublicDomainSoftware|title=Public domain software|work=Categories of free and nonfree software|publisher=Free Software Foundation|accessdate=12 ноември 2020|archive-date=2020-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112005414/https://www.gnu.org/philosophy/categories.en.html#PublicDomainSoftware|url-status=dead}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://cod5.org/archive/|title=Cod5.org: public domain software source code archive|publisher=Cod5|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319232816/http://www.cod5.org/archive/|archive-date=19 март 2015|accessdate=12 ноември 2020}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://unlicense.org/#unlicensed-free-software|title=Unlicensed Free Software|publisher=Unlicense|archive-url=https://web.archive.org/web/20180708180735/http://unlicense.org/#unlicensed-free-software|archive-date=8 јули 2018|accessdate=12 ноември 2020}} e1n1zjnzl5u610bzhrpk2q6hfx9pg7i 0 1254619 5606901 5584051 2026-08-09T21:27:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606901 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game series | title = '''ТЕКЕН'''<br>'''Tekken''' (鉄拳) | image = [[Податотека:Tekken series logo.svg|300п]] | caption = Лого | creator = {{plainlist| * [[Сеиичи Ишии]]}} | genre = [[Боречка игра|борење]], [[beat ’em up]] | developer = {{plainlist| * [[Bandai Namco Studios]] * [[Namco]]}} | publisher = {{plainlist| * [[Bandai Namco Entertainment]] * Namco * [[Sony Computer Entertainment]]}} | platforms = {{plainlist| * [[Android (оперативен систем)|Android]] * [[Аркадна игра|Аркадна]] * [[Game Boy Advance]] * [[iOS]] * [[Microsoft Windows]] * [[Nintendo 3DS]] * [[PlayStation (конзола)|PlayStation]] * [[PlayStation 2]] * [[PlayStation 3]] * [[PlayStation 4]] * [[PlayStation 5]] * [[PlayStation Portable]] * [[Wii U]] * [[Xbox 360]] * [[Xbox One]] * [[Xbox Series X/S]]}} | spinoffs = | first release version = ''[[Tekken (видеоигра)|Tekken]]'' | first release date = 9 декември 1994 г.,<br>{{Знаме|Japan}} | latest release version = ''[[Tekken 8 (видеоигра)|Tekken 8]]'' | latest release date = 26 јануари 2024 г.,<br>Меѓународно }} {{nihongo|'''Текен'''|[[јап.]] 鉄拳}} е [[Јапонија|јапонска]] мултимедијална франшиза фокусирана на [[борбени игри|борбени]] и [[аркадни игри|аркадни]] [[видеоигра|видеоигри]] создадени и издадени од [[Bandai Namco Entertainment|Бандаи Намко Ентертејнмент]]. Франшизата вклучува филмски и печатени изданија. Главните игри во серијата ги следат настаните од турнирот „Крал на железната тупаница“, одржан од измислената компанија „Мишима [[заибатсу]]“, во која што играчите можат да одберат и контролираат мноштво ликови за да го освојат турнирот и да добијат контрола врз компанијата; конфликтот во семејството Мишима служи како главен заплет на серијата, додека играчите ги дознаваат целите и мотивациите и на другите ликови за контрола на Мишима Ко. Гејмплејот се фокусира на блиска борба со различни боречки вештини (неколку измислени), со екстремно точен систем на борба кој, освен огромен број на напади, вклучува блокови за истите, зафати и фрлања, ескивирања и борба на подот. Серијата подоцна вовела комбоа и специјални потези, а ликовите можат, во одреден миг, и да го искршат подот на арената, иако ова е само визуелен ефект. ''Tekken'' е забележана како една од првите борбени игри кои користеле 3D анимација. Јапонскиот развивач на видеоигри, [[Namco|Намко]], го започнал серијалот во 1994 година, со објавувањето на [[Tekken (видеоигра)|првата истоимена игра]]. Заклучно со 2017 година, постојат девет последователни игри (вкупно 10), осум спин-оф игри, и постојат три адаптации како играни филмови и други медиуми. ''[[Tekken 2 (видеоигра)|Tekken 2]]'', како и третата игра ''[[Tekken 3 (видеоигра)|Tekken 3]]'', се сметаат за камен темелници; тие добиле критичко признание за гејмплејот и за задлабочено искуство. Следните наслови го следеле овој концепт и добиле генерално позитивни критички одговори. Серијата е универзално признаена и комерцијално успешна, испорачувајќи повеќе од 50 милиони копии, што ја прави една од [[Список на најпродавани франшизи на видеоигри|најпродаваните франшизи на видеоигри на сите времиња]], и третата најпродавана франшиза за борбени игри во историјата.<ref name="sales">{{Cite tweet |number=1310023534421241856 |user=Harada_TEKKEN |title=TEKKEN7 had achieved Over 6 million sales ! We recorded Over 50 million copies sales for the series. 鉄拳7が600万枚超を達成し、シリーズ累計は5000万枚超となりました。まだまだダウンロード販売が伸びています。 記念イラストを公開！ #TEKKEN7 #TEKKEN #鉄拳7 #鉄拳 |date=September 26, 2020 |access-date=September 26, 2020 |first=Katsuhiro |last=Harada}}</ref> Главната серија е широко наведена од критичарите и публикациите за видеоигри како најголем фактор за подигање на стандардите на борбените игри, фалејќи ја нејзината гејмплеј механика и можноста за снимање на борбата. {{TOC limit}} == Игри == Сите главни наслови од серијата првично се [[аркадни игри]], а матичните плочи на аркадниот уред традиционално користат технологија заснована на [[PlayStation (конзола)|PlayStation]] конзолите. По нивното аркадно издание, домашните изданија главно се наменети за конзолите од линијата на PlayStation. {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ |- ! | Година ! | Наслов ! | Аркадна машина ! | Домашно издание |- | style="text-align:center;" | 1994 | ''[[Tekken (видеоигра)|Tekken]]''{{efn|name="note1"|Аркадните верзии се повторно објавени и вклучени во домашната верзија на ''Tekken 5''.}}{{efn|Повторно објавена за PlayStation 3 преку PlayStation Network како дел од линијата PSone Classics на 3 јуни 2011 година.}} | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Namco System 11]] | rowspan="3" | [[PlayStation (конзола)|PlayStation]] |- | style="text-align:center;" | 1995 | ''[[Tekken 2 (видеоигра)|Tekken 2]]''{{efn|name="note1"}}{{efn|Повторно објавена за PlayStation Portable, PlayStation 3 и PlayStation Vita преку PlayStation Network како дел од линијата PSone Classics на 4 декември 2006 година и 3 мај 2007 година.}}{{efn|Повторно објавена за [[Zeebo]] преку 3G во Бразил и Мексико на 8 октомври и 4 ноември 2009 година.}} |- | style="text-align:center;" | 1997 | ''[[Tekken 3 (видеоигра)|Tekken 3]]''{{efn|name="note1"}} | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Namco System 12]] |- |style="text-align:center;" | 1999 | ''[[Tekken Tag Tournament (видеоигра)|Tekken Tag Tournament]]''{{efn|Ремастериран во HD како дел од пакетот ''[[Tekken Hybrid (колекција)]]'' за PlayStation 3 на 22 ноември 2011 година.}} | rowspan="3" | [[PlayStation 2]] |- | style="text-align:center;" | 2001 | ''[[Tekken 4 (видеоигра)|Tekken 4]]'' | style="text-align:center;" | [[Namco System 246]] |- | style="text-align:center;" | 2004 | ''[[Tekken 5 (видеоигра)|Tekken 5]]'' | rowspan="2" style="text-align:center;" | Namco System 256 |- | style="text-align:center;" |2005 | ''[[Tekken 5: Dark Resurrection (видеоигра)|Tekken 5: Dark Resurrection]]''{{efn|Повторно објавена на PlayStation 3 преку PlayStation Network на 12 декември 2006 година и ажурирана со онлајн компонента и преименувана во „Tekken 5: Dark Resurrection Online“ на 1 август 2007 година.}} | [[PlayStation Portable]] |- | style="text-align:center;" | 2007 | ''[[Tekken 6 (видеоигра)|Tekken 6]]''{{efn|Намалена верзија била објавена за PlayStation Portable на 24 ноември 2009 година.}} | style="text-align:center;" | [[Namco System 357]] | [[PlayStation 3]], PlayStation Portable, [[Xbox 360]] |- | style="text-align:center;" | 2011 | ''[[Tekken Tag Tournament 2 (видеоигра)|Tekken Tag Tournament 2]]'' | style="text-align:center;" | Namco System 369 | PlayStation 3, Xbox 360, [[Wii U]] |- | style="text-align:center;" | 2015 | ''[[Tekken 7 (видеоигра)|Tekken 7]]'' | style="text-align:center;" | Namco System ES3 | rowspan="1" | [[PlayStation 4]], [[Xbox One]], [[Microsoft Windows]]<ref name="T7@E3">{{cite web|last1=Roney|first1=Austyn|title=Tekken 7 Coming to Xbox One, PlayStation 4, and PC in Early 2017|url=http://shoryuken.com/2016/06/13/tekken-7-coming-to-xbox-one-playstation-4-and-pc-in-early-2017/|website=Shoryuken|accessdate=June 13, 2016|archive-date=2016-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160615151549/http://shoryuken.com/2016/06/13/tekken-7-coming-to-xbox-one-playstation-4-and-pc-in-early-2017/|url-status=dead}}</ref> |- | colspan="5" style="font-size:88%" | '''Белешки:''' {{белешки}} |} === Оригинална PlayStation трилогија (1994–1998 г.) === ====''Tekken''==== Првата игра во серијата, ''Tekken'', била издадена во 1994 година, најпрво како [[аркадни игри|аркадна игра]] и како ексклузивна за [[PlayStation (конзола)|PlayStation]] во 1995 година.<ref name="1spot">{{cite web|url=http://uk.gamespot.com/ps/action/tekken/similar.html?mode=versions |title=Tekken for PlayStation: Release Summary |publisher=[[GameSpot]] |accessdate=December 26, 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101110061751/http://uk.gamespot.com/ps/action/tekken/similar.html?mode=versions |archivedate=November 10, 2010}}</ref> Играта има осум различни ликови, секој со свој претпоследен ''„boss“'' (пред последното ниво). Верзијата на PlayStation содржи слични визуелни арени како оние од аркадната верзија, и исто така, еден по еден, ги отклучува претпоследните ''„boss“'' ликови, откако ќе се сврти играта со даден карактер, вкупно давајќи осумнаесет ликови, вклучително и еден дополнителен костум за ликот [[Казуја Мишима (Текен)|Казуја]] (наречен ''„Devil Kazuya“''). Покрај тоа, последна анимирана сцена се отклучува за даден карактер, кога ќе се сврти играта со истиот, во аркадниот режим, за секој лик од оригиналните осум почетни ликови. Канонот или официјалниот крај на играта се смета на оној на Казуја, одмаздувајќи се на неговиот татко [[Хеихачи Мишима (Текен)|Хеихачи Мишима]], на начин што го победува на турнирот и го фрла од истата карпа што неговиот татко пред тоа го фрла Казуја. ====''Tekken 2''==== ''[[Tekken 2 (видеоигра)|Tekken 2]]'' била аркадно објавена во 1995 година, а во 1996 година за PlayStation. Неколку години подоцна била направена варијанта и за [[Zeebo]] конзолите. Се состои од десет почетни ликови, и дополнителни петнаесет за отклучување, давајќи вкупно дваесет и пет карактери. Домашната верзија содржи четири нови режими кои ќе станат суштински за серијата, а тоа се ''„Survival“'' (преживување), ''„Team Battle“'' (тимска борба), ''„Time Attack“'' (најбрзо свртување на играта со даден карактер) и ''„Practice“'' (вежбање). Играта содржи содржи слични визуелни арени како оние од аркадната верзија, а последна анимирана сцена се отклучува за даден карактер, кога ќе се сврти играта со истиот, во аркадниот режим, за секој лик од играта. Канонската завршница на оваа игра се смета онаа во која што Хеихачи го преживува падот, влегува во Вториот турнир „Крал на железната тупаница“ и го совладува Казуја, потоа фрлајќи го во активен вулкан и повторно ја зазема компанијата Мишима Заибатсу. За време на настаните од Вториот турнир, Казуја и [[Џун Казама (Текен)|Џун Казама]] се мистериозно привлечени еден кон друг и стануваат интимни. ====''Tekken 3''==== [[Податотека:Musée Mécanique 204.JPG|мини|250п|''Tekken 3'' аркадна машина.]] ''[[Tekken 3 (видеоигра)|Tekken 3]]'' била аркадно издадена во 1997 година, а за PlayStation во 1998 година.<ref name="2spot">{{cite web |url=http://ppssppgoldapk.com/how-to-use-ppsspp-gold/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170424233045/http://ppssppgoldapk.com/how-to-use-ppsspp-gold/ |url-status=dead |archive-date=April 24, 2017 |title=Tekken 2 for PlayStation: Release Summary |publisher=ppssppgoldapk.com |accessdate=December 26, 2009 }}</ref><ref name="3spot">{{cite web |url=http://uk.gamespot.com/ps/action/tekken3/similar.html?mode=versions |archive-url=https://archive.today/20130102185216/http://uk.gamespot.com/ps/action/tekken3/similar.html?mode=versions |url-status=dead |archive-date=January 2, 2013 |title=Tekken 3 for PlayStation: Release Summary |publisher=[[GameSpot]] |accessdate=December 26, 2009 }}</ref> Поради 19-годишниот скок на приказната помеѓу претходната и оваа игра, во голема мера е претставена нова екипа на ликови, вклучувајќи го и дебито на главниот лик [[Џин Казама (Текен)|Џин Казама]], синот на Казуја и Џун, како и познатите дебитантски главни ликови [[Линг Жаоју (Текен)|Линг Жаоју]] и [[Хуоранг (Текен)|Хуоаранг]], вклучувајќи вкупно дваесет и три карактери. Домашната верзија го вклучува режимот наречен ''„Tekken Force“'' (играчот има задача да го „истрча“ нивото, притоа борејќи се против војниците на Мишима корпорација, и на крајот со еден ''„boss“'' лик) како и бонус режим ''„Tekken Ball“'' (буквално подавање со топка слично на одбојка), а исто така ги содржи слични визуелни арени како оние од аркадната верзија. Канонската завршница на ''Tekken 3'' се смета онаа на [[Пол Феникс (Текен)|Пол Феникс]], победувајќи го [[Огар (Текен)|Огар]], верувајќи дека е победникот, за веднаш потоа Огар да се претвори во втората „Вистински Огар“ фаза. Џин Казама се соочува со Вистински Огар и го победува, одмаздувајќи се за неговата мајка. Со Огар надвор од патот, дедото на Џин, Хеихачи, пука во него, оставајќи го да умре. Сепак, Џин преживува, оживеан од „Ѓаволскиот ген“ што го наследил од неговиот татко. ===Деби на „таг-тим“ игрите (1999–2005 г.)=== ====''Tekken Tag Tournament''==== ''[[Tekken Tag Tournament (видеоигра)|Tekken Tag Tournament]]'' е следниот наслов, аркадно објавен во 1999 година, и како официјален придружен наслов при објавувањето на новата [[PlayStation 2]] конзола во 2000 година. Иако играта не е канонична за приказната, таа се смета за еден од главните делови на франшизата. За разлика од претходните наслови, ''Tekken Tag Tournament'' се одликува со ''„таг-битки“'' (дозволено е наизменично менување на двајца претходно одбрани ликови при активна борба), вклучувајќи ги скоро сите карактери на ''Tekken'' во серијата до тој момент, со вкупно 34 карактери. Играта се инсталирала на истата аркадна машина како ''Tekken 3'', па големи графички надградби се добиле кога истата била пренесена за PlayStation 2. Домашната верзија содржи слични визуелни арени како оние од аркадната верзија, а исто така има и бонус режим наречен ''„Tekken Bowl“'' (мод во кој може да се [[Куглање|кугла]] со ликовите). Ремастеризирана верзија на играта, ''Tekken Tag Tournament HD'', е вклучена во колекцијата [[Tekken Hybrid (колекција)|Tekken Hybrid]] од 2011 г.,<ref>{{cite web |url=http://namcobandaigames.com/console/tekken-hybrid |title=TEKKEN® Hybrid |publisher=NAMCO Bandai Games |date= |accessdate=October 15, 2013 |archive-date=2012-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120812223203/http://namcobandaigames.com/console/tekken-hybrid |url-status=dead }}</ref> која исто така содржела демо на играта ''Tekken Tag Tournament 2'', и филмот ''„TEKKEN: BLOOD VENGEANCE“''.<ref name="hybrid">{{cite web|url=http://andriasang.com/comydc/|title=Date Set for Tekken Hybrid|author=Gantayat, Anoop|publisher=Andriasang|accessdate=September 29, 2011|archive-date=2013-05-05|archive-url=https://archive.today/20130505230639/andriasang.com/comydc/|url-status=dead}}</ref> ====''Tekken 4''==== ''[[Tekken 4 (видеоигра)|Tekken 4]]'' е петтиот наслов и следната канонска игра во серијата, објавена во 2001 година за аркадните машини и во 2002 година за PlayStation 2. За да се нагласи приказната, домашната верзија вклучила нов ''„Story mode“'' (режим за официјалната приказна), која ги отклучува последните анимирани сцена за даден карактер, наместо во аркадниот режим, во кој се отклучуваа претходно. Играта исто така содржи многу нови опции во гејмплејот, вклучувајќи ја можноста играчот да се движи пред да започне рундата (без можноста да удри), како и нивоа со ѕидови кои делумно ги одвојуваат играчите. За прв пат, визуелните тематски арени се исти и за аркадната и за домашната верзија. Постојат 23 ликови за избор. Приказната открива дека Казуја го преживеал падот во вулканот пред 20 години, влегувајќи на Четвртиот турнир „Крал на железната тупаница“ за да ја врати Мишима Заибатсу под негова контрола. Во канонската завршница, Казуја и Хеихачи заедно се поразени од Џин, кој неволно се преобразува во неговата ѓаволска форма, но откако добива кратка визија од неговата мајка Џун (која не ја видел веќе шест години), тој се воздржува да го погуби Хеихачи. ====''Tekken 5''==== ''[[Tekken 5 (видеоигра)|Tekken 5]]'' била издадена за аркадните машини во 2004 година, а во 2005 година за [[PlayStation 2]], со краток временски период на преминување од аркадните во PlayStation конзолите, со два месеци во Северна Америка и со четири месеци во Јапонија.<ref name="4spot">{{cite web |url=http://uk.gamespot.com/ps2/action/tekken4/similar.html?mode=versions |archive-url=https://archive.today/20130102162227/http://uk.gamespot.com/ps2/action/tekken4/similar.html?mode=versions |url-status=dead |archive-date=January 2, 2013 |title=Tekken 4 for PlayStation 2: Release Summary |publisher=[[GameSpot]] |accessdate=December 26, 2009 }}</ref><ref name="5spot">{{cite web |url=http://uk.gamespot.com/ps2/action/tekken5/similar.html?mode=versions |archive-url=https://archive.today/20130102162228/http://uk.gamespot.com/ps2/action/tekken5/similar.html?mode=versions |url-status=dead |archive-date=January 2, 2013 |title=Tekken 5 for PlayStation 2: Release Summary |publisher=[[GameSpot]] |accessdate=December 26, 2009 }}</ref> Постојат 32 карактери за избор, вклучително, и за прв пат, „Девил Џин“ (втората форма на ликот Џин) и [[Асука Казама (Текен)|Асука Казама]] која доаѓа од измислена верзија на градот [[Осака]]. Повеќето ликови што се отстранети од [[Tekken 3 (видеоигра)|Tekken 3]] се враќаат во Tekken 5. Домашната верзија го вклучува и режимот познат како ''„Devil Within“'', варијанта на режимот ''„Tekken Force“'' претставен во ''Tekken 3''. По официјалната канонска завршница, Џин Казама го победува својот демонски прадедо [[Џинпачи Мишима (Текен)|Џинпачи Мишима]] (кој ја презема Мишима Заибатсу кратко по завршувањето на настаните од ''Tekken 4''), наследуваjќи ја Мишима Заибатсу. === Проширување на други платформи (2006–2012 г.) === ====''Tekken 5: Dark Resurrection''==== Иако ''Tekken'' игрите вообичаено се темелат на аркадните верзии, ''Tekken 5'' била првиот наслов во серијата што имала ревизија што била доволно значајна што била објавена, со поднасловот ''Dark Resurrection (Мрачно Воскреснување)'' во 2005 година. Играта била пренесена на [[PlayStation Portable]] во 2006 година и содржи два нови лика: [[Лили (Текен)|Емили „Лили“ Де Рошфорт]] и [[Сергеј Драгунов (Текен)|Сергеј Драгунов]]. [[Армор Кинг (Текен)|Армор Кинг]] е исто така воведен како лик што може да се игра во оваа ревизија. Играта воведува и систем за рангирање. Домашната верзија се одликува со нови режими, како ''Ghost Mode'', ''Tekken Dojo Mode'' и два бонус режими, ''Gold Rush'' и ревидирана верзија на ''Tekken Bowl'', претставена првпат на ''Tekken Tag Tournament''. Режимот ''Devil Within'' од PlayStation 2 верзијата, сепак, отсуствува. Намко Бандаи ја препознале побарувачката на обожавателите за верзија на [[PlayStation 3]] конзолата, па оваа била објавена во 2007 година, во [[1080p|HD 1080p]].<ref name="darkpspspot">{{cite web |url=http://uk.gamespot.com/psp/action/tekken/similar.html?mode=versions |title=Tekken: Dark Resurrection for PSP: Release Summary |publisher=[[GameSpot]] |accessdate=December 26, 2009 }}{{dead link|date=December 2013}}</ref><ref name="darkspot">{{cite web|url=http://uk.gamespot.com/ps3/action/tekken5darkresurrection/similar.html?mode=versions |title=Tekken 5: Dark Resurrection for PlayStation 3: Release Summary |publisher=[[GameSpot]] |accessdate=December 26, 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090220193838/http://uk.gamespot.com/ps3/action/tekken5darkresurrection/similar.html?mode=versions |archivedate=February 20, 2009 }}</ref> Верзијата на PlayStation 3 исто така била ажурирана и е наречена ''Tekken 5: Dark Resurrection ONLINE'', што за првпат се добива опција за онлајн играње. Верзијата за PlayStation 3 исто така го отклучува ликот Џинпачи Мишима, дозволувајќи му на играчот да го одбере и него (но не и во онлајн борбите). ====''Tekken 6''==== ''[[Tekken 6 (видеоигра)|Tekken 6]]'' првично била објавена за аркадните машини во 2007 година, проследена со ажурирана аркадна верзија од 2008 година, насловена како ''Tekken 6: Bloodline Rebellion''.<ref name="bloodspot">{{cite web |url=http://www.anexfar.com/tekken-7/=versions |title=Tekken 7: Bloodline Rebellion for Arcade Games: Release Summary |publisher=[[GameSpot]] |accessdate=December 26, 2009 }}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Домашната верзија е заснована на ''Bloodline Rebellion'' и била објавена за PlayStation 3 и [[Xbox 360]], за прв пат станувајќи мултиплатформна.<ref name="6spot">{{cite web|url=http://uk.gamespot.com/ps3/action/tekken6/similar.html?mode=versions |title=Tekken 6 for PlayStation 3: Release Summary |publisher=[[GameSpot]] |accessdate=December 26, 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091118161853/http://uk.gamespot.com/ps3/action/tekken6/similar.html?mode=versions |archivedate=November 18, 2009 }}</ref><ref name="6xboxspot">{{cite web|url=http://uk.gamespot.com/xbox360/action/tekken6/similar.html?mode=versions |title=Tekken 6 for Xbox 360: Release Summary |publisher=[[GameSpot]] |accessdate=December 26, 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091103031638/http://uk.gamespot.com/xbox360/action/tekken6/similar.html?mode=versions |archivedate=November 3, 2009 |df=mdy }}</ref> Играта се одликува со ''Scenario Campaign mode'', режим кој е по оној на примерот од ''Tekken Force mode'', кој може да се игра и онлајн заедно со стандардниот ''Versus'' режим (стандардна онлајн борба). На крајот на „Сценарио“ режимот, се открива дека Џин Казама, откако бива поразен од вонбрачниот син на Хеихачи, [[Ларс Александерсон (Текен)|Ларс Александерсон]] (кој претрпува амнезија во еден момент на приказната), намерно направил хаос и водел војна со светот за да го наполни со негативна енергија доволна да генерира физичка манифестација на [[Список на ликови од Текен|Азазел]], така што тој самиот би може да се соочи со него и да го убие, верувајќи дека убиството на Азазел може да го исчисти од Ѓаволскиот ген во неговото тело. По битката, телото на Џин е пронајдено од [[Список на ликови од Текен|Рејвен]], а Ѓаволскиот ген сè уште е недопрен во неговото тело. ====''Tekken Tag Tournament 2''==== ''[[Tekken Tag Tournament 2 (видеоигра)|Tekken Tag Tournament 2]]'' била објавена во јапонските аркадни машини во 2011 година.<ref name="6xboxcvg">{{cite web |url=http://www.computerandvideogames.com/317201/tekken-tag-tournament-2-hits-japan-next-month/|title=Tekken Tag Tournament 2 hits Japan next month|publisher=[[Computer and Video Games]] |accessdate=September 3, 2011 }}</ref> Верзијата за конзолите била објавена следната година и се засновала на ажурираната аркадна верзија наречена ''Tekken Tag Tournament 2 Unlimited'', која содржи нови функции.<ref name=sep2012>{{cite web|url=http://www.computerandvideogames.com/343489/tekken-tag-tournament-2-hits-consoles-september-with-new-features/|title=Tekken Tag Tournament 2 hits Consoles September with new features|publisher=Computer and Video Games}}</ref> Верзијата за [[Wii U]], служи и како придружен наслов за лансирањето на оваа конзола, и вклучува ревидирана верзија на ''Tekken Ball'' режимот од ''Tekken 3''. === Спин-оф игри (2013 – ) === ====''Tekken 7''==== [[Податотека:Wikia-Gamescom-2016-075 (29015027926).jpg|мини|350п|Промоција на ''[[Gamescom]] 2016''.]] На почетокот на 2014 година, [[Катсухиро Харада]] изразил интерес за продолжување на серијата на [[PlayStation 4]].<ref name="PS4">{{cite web|url=http://www.pushsquare.com/news/2014/01/the_producer_of_tekken_wants_to_continue_the_series_on_ps4|title=The Producer of Tekken Wants to Continue the Series on PS4|last=Anderson|first=Kell|date=January 6, 2014|publisher=Push Square|accessdate=October 22, 2014}}</ref> ''[[Tekken 7 (видеоигра)|Tekken 7]]'' била објавена во јапонските и корејските аркадни машини во 2015 година. Претставува и прва игра во серијалот создадена со [[Unreal Engine 4|Unreal Engine]].<ref>{{cite web |url=http://www.polygon.com/2014/7/13/5891441/tekken-7-unreal-engine-4 |title=Tekken 7 announced, powered by Unreal Engine 4 |publisher=[[Polygon (website)|Polygon]] |accessdate=July 14, 2014 }}</ref> Играта добила ажурирање, со поднаслов ''„Fated Retribution“ (Судбоносна одмазда)'', објавена за аркадните машини на 5 јули 2016 година, заедно со вториот, третиот, четвртиот и петтиот гостински лик во серијалот, односно се појавуваат ликовите [[Акума (Стрит Фајтер)|Акума]] од франшизата ''„[[Street Fighter (франшиза)|Street Fighter]]“'', [[Гис Хауард (Фатал Фјури)|Гис Хауард]] од ''„Fatal Fury“'', [[Ноктис Луцис Каелум (Фајнал Фентаси)|Ноктис Луцис Каелум]] од франшизата ''„[[Final Fantasy (франшиза)|Final Fantasy]]“'' и [[Неган (Живи мртовци)|Неган]] од франшизата ''„[[The Walking Dead (франшиза)|The Walking Dead]]“''. Верзијата за [[PlayStation 4]] била потврдена на [[Недела на игри во Париз|Неделата на игри во Париз 2015 г.]] и се одликува со ексклузивна содржина, како и поддршка за [[виртуелна реалност]]. Верзиите за [[Xbox One]] и [[Microsoft Windows]] биле објавени на 2 јуни 2017 година, заедно со верзијата за PlayStation 4 и се засновани на ''Fated Retribution''.<ref>{{cite web|url=https://www.engadget.com/2017/01/23/tekken-7-delayed-to-june-2/|title='Tekken 7' delayed to June 2|publisher=engadget|date=2017-01-23|accessdate=2017-02-18}}</ref> Во канонскиот крај, сметан за заклучок на Мишима сагата, Хеихачи ја презема контролата над Заибатсу и се обидува да го извади Ѓаволскиот ген од Казуја. На крајот, во нивната последна битка, Казуја го убива Хеихачи, фрлајќи го во активен вулкан, додека Џин, опоравен од комата, изјавува дека мора да го убие Казуја за да стави крај на проклетата Мишима крвна линија. Понатаму е откриено и дека Хеихачи ја убил својата сопруга [[Список на карактери од Текен|Казуми]] поради нејзиното опседнување од Ѓаволскиот ген и фактот дека таа станала поделена личност поради генот, за кратко време по раѓањето на Казуја. ==== Спин-оф и кросовер игри ==== ''Tekken 3'' исто така била направена и за [[Game Boy Advance]] како ''[[Tekken Advance (видеоигра)|Tekken Advance]]'' во 2001 година.<ref name="advancespot">{{cite web|url=http://uk.gamespot.com/gba/action/tekkenadvance/similar.html?mode=versions |title=Tekken Advance for Game Boy Advance: Release Summary |publisher=[[GameSpot]] |accessdate=December 26, 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110920020435/http://uk.gamespot.com/gba/action/tekkenadvance/similar.html?mode=versions |archivedate=September 20, 2011 }}</ref> Заснована на ''Tekken 6'' играта ''[[Tekken 3D: Prime Edition (видеоигра)|Tekken 3D: Prime Edition]]'' била издадена за [[Nintendo 3DS]] во 2012 година. Бесплатна верзија на ''Tekken'' била објавена во 2013 година за PSN насловена како ''[[Tekken Revolution (видеоигра)|Tekken Revolution]]''. ''[[Tekken Card Challenge (видеоигра)|Tekken Card Challenge]]'' била објавена на [[WonderSwan]], ексклузивна јапонска конзола во 1999 година.<ref name="cardspot">{{cite web|url=http://uk.gamespot.com/wonderswan/puzzle/tekkencardchallenge/similar.html?mode=versions |title=Tekken Card Challenge for WonderSwan: Release Summary |publisher=[[GameSpot]] |accessdate=December 26, 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110920021903/http://uk.gamespot.com/wonderswan/puzzle/tekkencardchallenge/similar.html?mode=versions |archivedate=September 20, 2011 }}</ref> Спин-оф [[акциско-авантуристичка игра|акциона авантуристичка игра]] со ликот [[Нина Вилијамс (Текен)|Нина Вилијамс]] како протагонистот, ''„[[Death by Degrees (видеоигра)|Death by Degrees]]“ („Смрт во степени“)'', објавена за PlayStation 2 во 2005 година.<ref name="deathspot">{{cite web |url=http://uk.gamespot.com/ps2/action/nina/similar.html?mode=versions |archive-url=https://archive.today/20130123184506/http://uk.gamespot.com/ps2/action/nina/similar.html?mode=versions |url-status=dead |archive-date=January 23, 2013 |title=Death by Degrees for PlayStation 2: Release Summary |publisher=[[GameSpot]] |accessdate=December 26, 2009 }}</ref> Две мобилни спин-оф ''Tekken'' игри биле објавени во 2011 година: една дводимензионална борбена игра ''Tekken Resolute'', која е првата игра во која не е вклучен Хеихачи Мишима,<ref>{{cite web|url=http://www.namcogames.com/mobile/tekken-resolute_9776.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100816131435/http://www.namcogames.com/mobile/tekken-resolute_9776.html |url-status=dead |archive-date=August 16, 2010 |title=TEKKEN Resolute |publisher=Namco Games |accessdate=October 15, 2013}}</ref> и ''Tekken Bowl'', мини-игра со куглање од ''Tekken Tag Tournament'', за [[iOS]] оперативниот систем. ''Tekken Bowl'' е првата игра во која не се вклучени [[Јошимитсу (Текен)|Јошимитсу]], Нина Вилијамс, Пол Феникс и [[Кинг (Текен)|Кинг]].<ref>{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/app/tekken-bowl/id446308836?mt=8 |title=Tekken Bowl for Iphone and iPad |publisher=Itunes.apple.com |date=September 8, 2011 |accessdate=October 15, 2013}}</ref> Во 2013 година, третата мобилна игра насловена како ''Tekken Card Tournament'' била издадена од Намко Бандаи во [[App Store]] за [[iOS]] и [[Google Play|Play Store]] за [[Android (оперативен систем)|Android]].<ref>{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/app/tekken-card-tournament/id596424376?mt=8 |title=Tekken Card Tournament for iOS |publisher=Itunes.apple.com |date= |accessdate=October 15, 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=https://play.google.com/store/apps/details?id=eu.namcobandaigames.tekkencard&feature=nav_result#?t=W251bGwsMSwyLDNd |title=Tekken Card Tournament for Android |publisher=Play.google.com |date= |accessdate=October 15, 2013}}</ref> Истата година, Намко Бандаи, исто така, ја објавиле ''Tekken Arena'' во Google Play Store за Андроид.<ref>{{cite web|url=https://play.google.com/store/apps/details?id=com.namcobandaigames.tekkenarena |title=Tekken Arena – Android Apps on Google Play |publisher=Play.google.com |accessdate=November 7, 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131111034004/https://play.google.com/store/apps/details?id=com.namcobandaigames.tekkenarena |archivedate=November 11, 2013 }}</ref> На 30 април 2015 година, Намко ја издале ''Galaga: Tekken 20th Anniversary Edition'', варијанта за мобилни игри од [[Галага]] аркадните машини со ликови од франшизата. Првично била објавена на 1 април 2015 година.<ref name="eurogamer-galaga">{{cite web|title=Tekken / Galaga crossover is real|url=http://www.eurogamer.net/articles/2015-04-27-tekken-galaga-crossover-is-real|website=Eurogamer|accessdate=4 July 2017}}</ref> Намко и [[Capcom|Капком]] се согласиле да создадат кросовер игри на ''Tekken'' и [[Street Fighter]] франшизите. Во 2012 година, издадена била ''[[Street Fighter X Tekken (видеоигра)|Street Fighter X Tekken]]'', проследена од ''[[Tekken X Street Fighter (видеоигра)|Tekken X Street Fighter]]'' (во развоен пекол од 2018 година).<ref>{{cite web|url=http://www.computerandvideogames.com/300782/news/street-fighter-x-tekken-out-before-april-2012|title=Street Fighter X Tekken out before April 2012|author=Mike Jackson|publisher=Computer And Video Games|accessdate=September 2, 2011}}</ref><ref name="destructoid">{{cite web|url=http://www.destructoid.com/sdcc-two-street-fighter-tekken-crossover-games-announced-179779.phtml&mainnav=&track=featurebox |title=SDCC: Two Street Fighter/Tekken Crossover games announced |publisher=Destructoid |author=Johnathan Holmes |date=July 24, 2010 |accessdate=July 24, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100727181656/http://www.destructoid.com/sdcc-two-street-fighter-tekken-crossover-games-announced-179779.phtml%26mainnav%3D%26track%3Dfeaturebox |archivedate=July 27, 2010 |url-status=dead }}</ref> Првата игра е развиена од Capcom и се служи со 2D механика на игра која што е стандардна во ''[[Street Fighter IV (видеоигра)|Street Fighter IV]]'', додека втората игра се развива од Namco и ќе вклучува 3D механика како таа од [[Tekken Tag Tournament 2 (видеоигра)|Tekken Tag Tournament 2]].<ref>{{cite web|first=Tim|last=Turi|date=July 24, 2010|title=Capcom Vs. Namco Is Street Fighter X Tekken|url=http://gameinformer.com/b/news/archive/2010/07/24/capcom-vs-namco-is-street-fighter-x-tekken.aspx|publisher=Game Informer|accessdate=August 5, 2010|archive-date=2018-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116085344/https://www.gameinformer.com/b/news/archive/2010/07/24/capcom-vs-namco-is-street-fighter-x-tekken.aspx|url-status=dead}}</ref> ''[[Pokkén Tournament (видеоигра)|Pokkén Tournament]]'' била објавена во август 2014 година, како спин-оф со дејствието во рамките на франшизата [[Покемон (франшиза)|Покемон]]. Првично била објавена во [[Јапонија]] како аркадна игра, а потоа објавена на меѓународно ниво на [[Wii U]] во 2016 година, а исто така е пренесена и за [[Nintendo Switch]].<ref>{{cite web|last1=Skrebels|first1=Joe|title=Pokkén Tournament DX Announced for Nintendo Switch|url=https://www.ign.com/articles/2017/06/06/pokken-tournament-dx-announced-for-nintendo-switch|website=IGN|accessdate=6 June 2017}}</ref><ref name="polygon-pokkenwiiu">{{cite web|title=Pokemon fighting game Pokkén Tournament coming to Wii U in spring 2016|url=https://www.polygon.com/2015/8/21/9186793/pokken-tournament-wii-u-north-america-release-date|website=Polygon|accessdate=4 July 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://kotaku.com/pokken-is-a-pokemon-meets-tekken-fighting-game-1626863443|title=Pokémon Arcade Fighting Game Announced in Japan|author=Brian Ashcraft|publisher=Gawker Media|work=Kotaku}}</ref> ''[[Tekken (видеоигра)|Tekken Mobile]]'', друг спиноф, бил објавен на 1 март 2018 г.<ref>{{cite web|last1=Arif|first1=Shabana|title=TEKKEN MOBILE GETS RELEASE DATES AND BRAND NEW CHARACTER|url=https://www.ign.com/articles/2018/02/01/tekken-mobile-gets-release-dates-and-brand-new-character|website=IGN|accessdate=8 February 2018}}</ref> Иако имала мешан прием од критичарите,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.metacritic.com/game/ios/tekken-mobile/critic-reviews |title=архивска копија |accessdate=2020-11-19 |archive-date=2020-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201208201744/https://www.metacritic.com/game/ios/tekken-mobile/critic-reviews |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.pocketgamer.co.uk/r/iPhone/Tekken/review.asp?c=76726</ref><ref>https://kotaku.com/tekken-feels-weird-as-a-free-to-play-mobile-game-1823519352</ref> била добро прифатена од јавноста и надминала еден милион симнувања. == Развој == [[Податотека:Katsuhiro Harada - Samedi - Japan Expo 2013 - P1670076.jpg|мини|300п|Продуцентот Катсухиро Хатрада.]] Првично ''Tekken'' не била замислен како борбена игра. Проектот започнал како внатрешна тест-рамка на Намко за анимирање на 3D модели на карактери, за на крајот да вгради текстурно мапирање слично на она во тркачката игра на Намко, [[Ridge Racer (видеоигра)|Ridge Racer]] од 1993 година. Режирана од дизајнерот на ''Virtua Fighter'', [[Сеиичи Ишии]], ''Tekken'' требала да биде фундаментално сличен наслов, со додавање на подетални текстури и двојно поголема брзина на кадрите.<ref name="Harada">{{наведен нестручен часопис|url=http://www.edge-online.com/features/an-audience-with-katsuhiro-harada/|title=An Audience With: Katsuhiro Harada – on 20 years of ''Tekken'' and the future of fighting games|magazine=[[Edge (magazine)|Edge]]|date=2013-09-23|accessdate=2014-11-21}}</ref> ''Tekken 4'' добила најнегативна критика до степен што може да се смета за најлошиот наслов во рамките на серијата, што довело до големи промени почнувајќи од следниот наслов.<ref>{{cite web|url=http://ps2.gamespy.com/playstation-2/tekken-5/567587p1.html|title=Tekken 5|publisher=GameSpy|accessdate=December 4, 2019|date=November 19, 2004}}</ref> Ова е направено благодарение на новиот енџин обезбеден од Намко.<ref>{{cite web|url=http://ps2.gamespy.com/playstation-2/tekken-5/567671p1.html|title=Tekken 5 Gets Release Date |publisher=GameSpy|accessdate=December 4, 2019|date=November 19, 2004}}</ref> Како ретроспектива, Харада верувал дека ''Tekken 5'' и ''Tekken 6'', успеале да привлечат нова обожавателска група, нешто што ''Tekken 4'' не успеала да го стори.<ref name="retro">{{cite web|url=https://blog.us.playstation.com/2017/06/02/tekken-7-out-today-harada-talks-history-future-of-fighting-games/|title=Tekken 7 Out Today, Harada Talks History, Future of Fighting Games|publisher=Blog PlayStation|accessdate=June 26, 2019}}</ref> ==Gameplay== Како и со многу борбени игри, играчите бираат [[Измислен лик|лик]] од поставата и се ангажирани во [[блиска борба]] со противникот. Традиционалните борбени игри обично се играат наместени на начин што копчињата одговараат на силата на нападот, како што се силен бокс или слаб шут. '''Текен''', од друга страна, посветува копче на секој од четирите екстремитети на борецот.<ref>{{cite web | title=Tekken A Look Back| url=http://www.gamingtarget.com/article.php?artid=5787&pg=1&comments=|date=July 25, 2006|publisher=Gaming Target|author=Swider, Matt| accessdate=August 21, 2011}}</ref> Системот на игра вклучува блокови, зафати и фрлања, ескивации и борби на земја.<ref>{{cite web| title=Combat Features of Tekken| url=https://www.playne.com/games/tekken/feature/combat| archive-url=https://web.archive.org/web/20161224031323/https://www.playne.com/games/tekken/feature/combat| url-status=dead| archive-date=December 24, 2016| date=February 2, 2014| publisher=Playne| accessdate=November 4, 2015}}</ref> Во оригиналниот ''Tekken'', играчите можат само рачно да ги блокираат нападите. Оттогаш, почнувајќи со ''Tekken 2'', ликовите автоматски блокираат сè додека не се движат нанапред или не вршат дополнителни дејства, одлика наречена „неутрален гард“. При стоење или повлекување, карактерите ги блокираат високите и средните напади без други дејства од играчот, додека клекнатите карактери би ги ескивирале високите напади, а би ги блокирале ниските. Нормалните средни напади би ги удриле клекнатите играчи, но некои специјални средни напади можат да бидат блокирани од стоечкиот или од клекнатиот неутрален гард. Во меѓувреме, притискањето наназад му дава на играчот „активен гард“ што може да блокира одредени комбинирани напади кои нормално би го поминале неутралниот гард. Некои ликови се природно програмирани да ескивираат наместо да блокираат, иако командите им наложуваат блок потег. ''Tekken 3'' вовела неколку гејмплеј можности кои биле задржани во подоцнежните игри, вклучувајќи ја и можноста ликовите да застанат во преден план или во позадината.<ref name="ignfeature">{{cite web| title=The Evolution of Tekken| url=http://games.ign.com/articles/102/1026583p1.html| date=September 18, 2009| publisher=IGN| author=Clements, Ryan| accessdate=September 6, 2011| archive-date=2012-06-01| archive-url=https://www.webcitation.org/686hU2Dsn?url=http://games.ign.com/articles/102/1026583p1.html| url-status=dead}}</ref> ''Tekken 3'', и подоцнежните игри, исто така го намалуваат времето на опоравување откако играчот би бил соборен, давајќи им опција на ликовите да се валкаат (тркалаат) во сите насоки веднаш по паѓањето, дозволувајќи му на играчот побрзо да се врати во борбата, иако со ризик да биде удрен додека се тркала. ''Tekken 4'' им дава на ликовите уште поголема подвижност со додавање на вистинско 3D движење во геометриски сложени арени со нерамна подлога, препреки и ѕидови. 3D гејмплејот овозможува брзи удари при страничните или задните зафати и фрлања на противникот, само ако играчот успее да ги избегне, како и затајувачки напади чии потези започнуваат странично од противникот. ''Tekken 5'' има комбинација од бесконечни и арени со ѕидови, комплетно отфрлајќи го нерамниот под. ''Tekken 6'' го задржува поголемиот дел од дизајнот на ''Tekken 5'', но исто така вклучува и ''Rage mode'' режим, кој се активира кога на некој лик му преостанува малку од лентата за виталност, добивајќи мултипликатор на штета. Додадени се и „врзани“ удари, во кои играчот ангажиран со противник кој во моментот е над земјата, го сместува во неизбежна состојба без блокови, дозволувајќи комбо удари на играчот. Во ''Tekken 6'' е возможно да се уништат подовите и ѕидовите што им овозможува на борците да се распрснат во нови борбени области по нивното уништување. ''Tekken Tag Tournament 2'' ги задржува сите овие елементи, истовремено додавајќи и нов вид на уништување на сцената („балконско уништување“, што е комбинација на кршење на подовите и ѕидовите, така што ликовите поминуваат низ кршлив ѕид и паѓаат на пониско ниво во истата борба). Специфичните одлики на ''Tag 2'' ги вклучуваат ''Tag Assaults'' (кооперативни напади активирани со двата избрани ликови од играчот) и ''Tag Crashes'' (потег за итни случаи кој се добива кога едниот лик на играчот е соборен, а другиот партнерски лик е во ''Rage'' режим). ''Tekken 7'' воведува некои промени во движењето од формулата на ''Tekken''. Анимацијата за повлекување е слична на ''Tekken Revolution'', со пофлуидно оддалечување од противникот, но релативно побавно. Обичното тркалање наназад од втемелена состојба е отстрането, а наместо тоа е заменета со нова проширена анимација при која карактерот се крева и изведува „глужден шут“ (шутирање на противникот додека ликот лежи на земи свртен на грб), за потоа да се истракала наназад, што помага да се направи полесна одделба од противниот. „Балконските кршења“ од ''Tag Tournament 2'' се присутни и функционираат слично како што работат во соло-играта. Новите функции ги вклучуваат ''„Power Crushes“'' (напади што не можат да се прекинат со обични потези откако ќе започнат) и ''„Rage Arts“'' (напади што можат да се користат само кога ликот на играчот достигнал ''Rage'' состојба, жртвувајќи го истиот режим за да го изврши нападот). Врзаните потези претежно се оневозможени освен за специфични ситуации (одредени потези можат да предизвикаат низи на удари ако не бидат комбинирани и сите ескивирања при клекнување можат да предизвикаат врзан ефект, сличен како во ''Tekken 6: Bloodline Rebellion''; распарчувањата на подот сега резултираат во ефект сличен на оној во ''Tag 2'' наместо стандардниот од другите игри) и наместо тоа, ликовите сега имаат почест пристап до ''„Aerial Tailspin“'' ефектот (напад што го фрла противникот наназад со главата кон подот за разлика од директно надолу, иако ваквиот напад е сè уште неизбежен откако ќе се активира, што значи комбо ударите можат да продолжат). == Ликови == [[Податотека:СемејствоМишима.png|мини|400п|Конфликтот помеѓу семејството Мишима служи како главен фокус на заплетот на серијата. Од лево кон десно:<ref name="mishima"/><br>Џинпачи, Хеихачи и Казуја Мишима, и Џин Казама.]] Играчите можат да изберат од разновидна екипа која потекнува од различна етничка припадност и стилови на борба. Неколку карактери имаат натприродно потекло, како што се [[Казуја Мишима (Текен)|Ѓаволски Казуја]], [[Алиса Босконович (Текен)|Алиса Босконович]], [[Список на ликови од Текен|Ангел]], [[Мокуџин (Текен)|Мокуџин]], [[Огар (Текен)|Огар]] и [[Список на ликови од Текен|Азазел]], додека животните како [[Кума (Текен)|Кума]], [[Панда (Текен)|Панда]], семејството кенгури [[Список на ликови од Текен|Роџер и Алекс]] го обезбедуваат [[Комичен елемент|комичниот елемент]].<ref>{{cite web|first=Bratt|last=Elston|date=July 24, 2010|title=The Top 7... impractical characters|url=https://www.gamesradar.com/the-top-7-impractical-characters/?|publisher=GamesRadar|accessdate=September 7, 2011}}</ref> Во „Приказна“ режимот на играта, секој лик генерално има свои лични причини за влез во турнирот и натпреварување за наградата. Протагонистот на серијата варира помеѓу главните наслови; кинематскиот крај на ликот при завршувањето на играта, го одредува протагонистот на секоја од нив. Казуја Мишима е главниот јунак во оригиналната игра, неговиот татко Хеихачи Мишима е главниот јунак во ''Tekken 2'' и ''Tekken 7'', а Џин Казама е централниот јунак од неговото деби во ''Tekken 3''. Конфликтот помеѓу семејството Мишима во рамките на повеќе генерации служи како главен заплет на серијата според Катсухиро Харада.<ref name="mishima">{{cite web|url=http://onlysp.com/tekkens-story-helped-relevance/|title=Tekken’s Story Helped Series Remain Relevant|first=Matthew|last=Gatchalian|publisher=Only SP|date=September 18, 2017|accessdate=September 22, 2017|archive-date=2017-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923054159/http://onlysp.com/tekkens-story-helped-relevance/|url-status=dead}}</ref> Иако [[Ларс Александерсон (Текен)|Ларс Александерсон]], заедно со другите ликови, не е целосно поврзан со нив, тие служат како главни ликови во ''Tekken 6'' каде што Џин служи како главен антагонист наместо неговите роднини.<ref>{{cite web|url=http://www.gamepro.com/article/previews/209703/tekken-6-ps3-interview-with-katsuhiro-harada/|title=Tekken 6: PS3 interview with Katsuhiro Harada|date=April 10, 2009|publisher=[[GamePro]]|author=Shuman, Sid|accessdate=August 27, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100105145012/http://www.gamepro.com/article/previews/209703/tekken-6-ps3-interview-with-katsuhiro-harada|archivedate=January 5, 2010}}</ref> Ликовите со позадинска врска во приказната обично имаат заеднички стилови или потези. На пример, Хеихачи и Казуја Мишима, според семејната врска и учење под истата дисциплина наречена „Напреден Мишима Карате стил на борба“, имаат многу слични потези и засебен „клекнато нурнат“ став во скоро целиот свој изглед во серијата. [[Џин Казама (Текен)|Џин Казама]], кога дебитира, го има истиот стил на борба со Мишима, иако е измешан со оној на неговата мајка Џун Казама, дисциплината „Традиционални Казама стил боречки вештини“. Поради приказната, почнувајќи од ''Tekken 4'', тој се откажува од овој стил, и од тука користи Традиционално Карате, што технички го прави сосема поинаков лик, додека неговиот стар листинг на потези му е доделен на неговата демонска форма, Девил (Ѓавол) Џин. Во меѓувреме, има некои ликови кои пред тоа се клонови во потезите на одредени матични карактери врзани во нивната приказна, за подоцна да добијат свои уникатни потези, како што се Ли Чаолан (клон на Маршал Ло), Ана Вилијамс (клон на нејзината сестра, Нина) и Армор Кинг (клон на Кинг).<ref>{{наведена книга | title=Trigger happy: videogames and the entertainment revolution | url=https://archive.org/details/triggerhappy00spoo | url-access=limited |author=Poole, Steven| page=[https://archive.org/details/triggerhappy00spoo/page/n148 151]|publisher=Arcade Publishing|isbn=1-55970-598-1| year=2004}}</ref><ref>{{cite web | title=Tekken 4 – Page 2 – History| url=http://www.gamepro.com/article/features/25904/tekken-4-page-2-history/|date=August 29, 2002|publisher=GamePro|author=Drifter, Tokyo| accessdate=August 21, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120905045545/http://www.gamepro.com/article/features/25904/tekken-4-page-2-history/| url-status=live|archivedate=September 5, 2012}}</ref> Понатаму, има и ликови кои се заменици или „наследници“ на постарите ликови; ова се случува главно во ''Tekken 3'', поради значителниот временски скок во дејствието на играта, иако некои постари ликови сепак се враќаат подоцна заедно со нивните наследници. Примерите ги вклучуваат [[Џулија Ченг (Текен)|Џулија Ченг]] (заменувајќи ја нејзината менторка, [[Мишел Ченг (Текен)|Мишел]]), [[Хуоаранг (Текен)|Хуоаранг]] (го замениува неговиот ментор [[Баек Доо Сан (Текен)|Баек Доо Сан]], кој подоцна се враќа) и гореспоменатиот Џин Казама (заменувајќи ги двајцата негови родители, Казуја и Џун, од кои Казуја подоцна се враќа, а Џун е заменета со [[Асука Казама (Текен)|Асука Казама]]). Некои ликови од ''Tekken'' се прикажани како гостински ликови во други видеоигри, како што се ''[[Anna Kournikova's Smash Court Tennis (видеоигра)|Anna Kournikova's Smash Court Tennis]]'', ''[[Digimon World Re: Digitize (видеоигра)|Digimon World Re: Digitize]]'', ''[[Naruto Shippuden: Ultimate Ninja Storm 2 (видеоигра)|Naruto Shippuden: Ultimate Ninja Storm 2]]'', ''[[Pac-Man Fever (видеоигра)|Pac-Man Fever]]'', ''[[PlayStation All-Stars Battle Royale (видеоигра)|PlayStation All-Stars Battle Royale]]'', ''[[Ridge Racer 6 (видеоигра)|Ridge Racer 6]]'', ''[[Smash Court Tennis Pro Tournament 2 (видеоигра)|Smash Court Tennis Pro Tournament 2]]'', ''[[Soulcalibur II (видеоигра)|Soulcalibur II]]'' и ''[[Urban Reign (видеоигра)|Urban Reign]]'', и во некои кросовер видеоигри како што се ''[[Cross Edge (видеоигра)|Cross Edge]]'', ''[[Namco × Capcom (видеоигра)|Namco × Capcom]]'', ''[[Project X Zone (видеоигра)|Project X Zone]]'', ''[[Project X Zone 2 (видеоигра)|Project X Zone 2]]'' и ''[[The King of Fighters All Star (видеоигра)|The King of Fighters All Star]]''. == Адаптација == === Анимирани филмови === ''[[Текен (ОВА аниме)|TEKKEN: THE MOTION PICTURE]]'', е аниме [[Оригинална видео анимација|ОВА]] мини серија од две епизоди, издадена во Јапонија во 1998 година. Создадена е од [[Studio Deen (компанија)|Studio Deen]], а е во режија на [[Кунихиса Сугишима]]. Приказната ја следи одмаздата на [[Казуја Мишима (Текен)|Казуја Мишима]] против неговиот татко [[Хеихачи Мишима (Текен)|Хеихачи]] на Првиот турнир „Крал на железната тупаница“.<ref>{{cite web |url=https://www.amazon.com/dp/B00000F0VN |title=Tekken – The Motion Picture (Uncut Version)VHS |publisher=[[Amazon.com]] |accessdate=December 26, 2009 }}</ref> ''[[Текен: Крвна одмазда (анимиран филм)|TEKKEN: BLOOD VENGEANCE]]'', целосно анимиран [[Компјутерско генерирана слика|CGI]] 3D дигитален филм во режија на Јуичи Мури, бил премиерно прикажан во [[САД]] во 2011 година и бил објавен во Јапонија два месеци подоцна. [[Digital Frontier (компанија)|Digital Frontier]] го создала, а Bandai Entertainment го дистрибуирала филмот.<ref>{{cite web |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2011-05-11/digital-frontier-animates-tekken-3d-cg-anime-film|title=Digital Frontier Animates 1st Tekken 3D CG Anime Film|publisher=[[Anime News Network]] |accessdate=September 3, 2011|date=May 11, 2011 }}</ref> ''КРВНА ОДМАЗДА'' е алтернативно прераскажување на настаните помеѓу ''Tekken 5'' и ''Tekken 6''.<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/Harada_TEKKEN/status/165240479057842176|title=Harada's Twitter|work=twitter.com}}</ref> Во Јапонија бил објавен во декември 2011 година, како дел од колекцијата ''[[Tekken Hybrid (колекција)|Tekken Hybrid]]''.<ref name="hybrid"/> === Играни филмови === ''[[Текен (2009 филм)|Tekken]]'' е акционен филм во режија на [[Двајт Х. Литл]], а во него играат [[Џон Фу]], [[Јан Ентони Дејл]] и [[Кели Овертон]]. Бил објавен на [[Американски филмски институт|АФИ филмскиот фестивал]] на 5 ноември 2009 година и во Јапонија на 20 март 2010 година преку [[Warner Bros.|Ворнер]]. Филмот се фокусира на Џин Казама кој влегува во турнирот „Крал на железната тупаница“ по смртта на неговата мајка.<ref>{{cite web|url=http://wwws.warnerbros.co.jp/tekken/ |title=映画「TEKKEN」オフィシャルサイト |publisher=.warnerbros.co.jp |date= |accessdate=March 30, 2010}}</ref> Катсухиро Харада, режисерот на видеоигрите ''Tekken'', дал многу лоши критики кон филмот.<ref>{{cite web |url=http://www.destructoid.com/tekken-boss-calls-tekken-film-terrible--181059.phtml |title=''Tekken'' Boss Calls ''Tekken'' Film "Terrible" |author=Chester, Nick |publisher=Destructoid |date=August 10, 2010 |accessdate=November 11, 2010 |archive-date=2011-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110201060305/http://www.destructoid.com/tekken-boss-calls-tekken-film-terrible--181059.phtml |url-status=dead }}</ref> Претходник на овој филм, насловен ''[[Текен 2: Одмаздата на Казуја (2014 филм)|TEKKEN 2: KAZUYA'S REVENGE]]'' бил објавен директно на ДВД на 12 август 2014 година. Режиран е од [[Вич Каосајананда]] и играат Кејн Косуги и Кели Венхам, а од првиот филм се враќаат Кери-Хирујуки Тагауа и Гери Дениелс.<ref>{{cite web |url=http://www.kungfucinema.com/videos/trailer-tekken-2-kazuyas-revenge |archive-url=https://archive.today/20140816180849/http://www.kungfucinema.com/videos/trailer-tekken-2-kazuyas-revenge |url-status=dead |archive-date=August 16, 2014 |title=TRAILER: Tekken 2: Kazuya’s Revenge |publisher=Kung Fu Cinema |accessdate=August 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.avoidingthepuddle.com/news/2014/7/23/tekken-2-kazuyas-revenge-live-action-movie-gets-new-trailers.html |title=Tekken 2: Kazuya's Revenge Live Action Movie Gets New Trailers and Poster |publisher=Avoiding The Puddle |date=July 23, 2014 |accessdate=July 24, 2014 |archive-date=2014-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140727005955/http://www.avoidingthepuddle.com/news/2014/7/23/tekken-2-kazuyas-revenge-live-action-movie-gets-new-trailers.html |url-status=dead }}</ref> „Варајети“ известиле дека Пол Стивенс ќе направи римејк на ''Tekken'' со кинеската компанија Financing City Network.<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2015/biz/asia/tekken-remake-financing-city-1201498449/|title=CANNES:'Tekken' Remake Taps China's $300 Million Financing City Funding Platforn|publisher=Variety|last=Frater|first=Patrick|date=May 16, 2015}}</ref> ''Tekken Tag Tournament 2'', краток игран филм од Wild Stunt Europe, бил објавен на [[YouTube]] каналот Namco Bandai Games Europe на 19 октомври 2012 година.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=uk0EP6AFFOI |title=TEKKEN Tag Tournament 2 – Live Action Short Film by Wild Stunts Europe |publisher=YouTube|date=October 19, 2012 |accessdate=January 11, 2014}}</ref> ===Други Медиуми=== Постојат пет печатени адаптации на игрите. Knightstone Comics ги објавиле ''Tekken Saga'' и ''Tekken 2'', издадени во октомври 1997 година, односно во септември 1998 година. Двата [[стрип]]ови ги напишал Џон Ким, а ги илустрирал Волтер МекДениел.<ref>{{cite web|url=http://www.comicvine.com/tekken-saga-1/4000-144519/|title=Tekken Saga #1 (Issue)|publisher=[[Comic Vine]]|accessdate=January 10, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.comicvine.com/tekken-2-1/4000-303154/|title=Tekken 2 #1 (Issue)|publisher=[[Comic Vine]]|accessdate=January 10, 2014}}</ref> ''Tekken Forever (Текен засекогаш)'', е стрип од Дејв Чи, илустриран од Пако Дијаз, и објавен од Image Comics во декември 2001 година, содржејќи приказна која се фокусира на семејството Казама и исто така на „[[Џун Казама (Текен)|Непознатиот]]“ лик од ''Tekken Tag Tournament''.<ref>{{cite web |url=https://www.amazon.com/dp/B000Y92YYC/|title=Tekken Forever #1 (Cover B) December 2001|publisher=[[Amazon.com]] |accessdate=September 4, 2011}}</ref> {{nihongo|''Tekken: Tatakai no Kanatani''|鉄拳：闘いの彼方に||бук. „Текен: Другата страна на борбата“}} е манга напишана од [[Кеиичи Сузуки]] и издадена од Шогакукан, која била собрана во два [[танкобон]] тома со првиот на 5 декември 2000 година и вториот на 5 април 2001 година.<ref>{{cite web |url=http://www.shogakukan.co.jp/comics/detail/_isbn_4091580610|archive-url=https://archive.today/20120910042348/http://www.shogakukan.co.jp/comics/detail/_isbn_4091580610|url-status=dead|archive-date=September 10, 2012|script-title=ja:鉄拳　～闘いの彼方に～ 1|publisher=[[Shogakukan]] |accessdate=October 4, 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.shogakukan.co.jp/comics/detail/_isbn_4091580629|archive-url=https://archive.today/20120910155043/http://www.shogakukan.co.jp/comics/detail/_isbn_4091580629|url-status=dead|archive-date=September 10, 2012|script-title=ja:鉄拳　～闘いの彼方に～ 2|publisher=[[Shogakukan]] |accessdate=October 4, 2011}}</ref> ''[[Tekken Comic (манга)|Tekken Comic]]'' е манга илустрирана од Руи Такато и објавена од Ultra Egg Jump во 2009 година. Иако приказната води до Шестиот турнир „Крал на железната тупаница“, таа не е канонска за главната серија на видеоигри. Во октомври 2016 година, Titan Comics објавиле нов ''Tekken'' стрип, мини-серијал со четири изданија од Каван Скот, илустрирана од Енди Тонг и објавена во средината на 2017 година. Серијата се одвива помеѓу ''Tekken 6'' и ''Tekken 7'' и борбата на Џин против ѓаволот во него.<ref>{{cite web|url=http://www.newsarama.com/31469-tekken-gets-ready-for-the-next-battle-in-comic-books.html|title=TEKKEN Gets Ready For The Next Battle - In Comic Books|publisher=|accessdate=2020-11-19|archive-date=2016-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010174225/http://www.newsarama.com/31469-tekken-gets-ready-for-the-next-battle-in-comic-books.html|url-status=dead}}</ref> Карактери и места од серијата, исто така, се појавуваат во колекционерската игра со карти [[Universal Fighting System (игра со карти)|Universal Fighting System]] и во [[Epic Battles (игра со карти)|Epic Battles]]. == Прием == Критичкиот прием на игрите бил позитивен, а серијата го достигнала врвот во 1997 година, со ''Tekken 3'' добивајќи просек од 96% на [[Metacritic]] и [[GameRankings]], и до денес се смета за една од најдобрите борбени игри на сите времиња.<ref name="GR">{{cite web |url=http://www.gamerankings.com/ps/198900-tekken-3/index.html |title=''Tekken 3'' Reviews |accessdate=September 25, 2012 |author= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |work= |publisher=[[GameRankings]] |location= |pages= |doi= |quote= |archive-date=2012-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121205234734/http://www.gamerankings.com/ps/198900-tekken-3/index.html |url-status=dead }}</ref><ref name="MC">{{cite web|url=http://www.metacritic.com/game/playstation/tekken-3 |title=''Tekken 3'' Reviews |accessdate=September 25, 2012 |publisher=[[Metacritic]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101123215000/http://www.metacritic.com/game/playstation/tekken-3 |archivedate=November 23, 2010 |url-status=dead }}</ref> Во 1999 година, списанието ''[[Next Generation (списание)|Next Generation]]'' го навела серијалот како #12 на нивниот список „Топ 50 игри на сите времиња“, коментирајќи дека „Во преминот од 16-бита во 32-бита, ''Tekken'' ја украде круната на ''Street Fighter'' како крал на модерните 'тепачки' чијшто боречки гејмплеј е неверојатно зависен“.<ref>{{наведен нестручен часопис|last=|first= |title=Top 50 Games of All Time |magazine=[[Next Generation (magazine)|Next Generation]]|issue=50 |publisher=[[Imagine Media]] |date=February 1999|page=79}}</ref> Создавачите на игри кои не работеле на ''Tekken'' ја коментирале серијата на различни начини. [[Ед Бун]], ко-творецот на ''[[Mortal Kombat (франшиза)|Mortal Kombat]]'', открил во едно од своите интервјуа за GamePro дека омилена конкурентска борбена игра му е ''Tekken''.<ref>{{cite web |first= Sid |last= Shuman |title= Ed Boon talks Mortal Kombat secrets, MK vs. DC, and the future of M-rated fighters |url= http://www.gamepro.com/article/features/207907/ed-boon-talks-mortal-kombat-secrets-mk-vs-dc-universe/ |date= November 17, 2008 |publisher= [[GamePro]] |accessdate= October 18, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090103082900/http://www.gamepro.com/article/features/207907/ed-boon-talks-mortal-kombat-secrets-mk-vs-dc-universe/|archivedate=January 3, 2009}}</ref> И [[Sega]] и Namco покажале интерес за можен кросовер помеѓу ''[[Virtua Fighter (франшиза)|Virtua Fighter]]'' и ''Tekken'',<ref>Dunham, Jeremy (February 21, 2007). [http://ps3.ign.com/articles/766/766622p1.html Tekken 5: Dark Resurrection Interview] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120105043446/http://ps3.ign.com/articles/766/766622p1.html |date=2012-01-05 }}. [[IGN]]. Retrieved on September 4, 2008</ref> кој се појавил во форма на играта ''[[Project X Zone (видеоигра)|Project X Zone]]'' и [[Project X Zone 2 (видеоигра)|нејзиното продолжение]] за [[Nintendo 3DS|3DS]]. Серијата честопати била етикетирана како „соперник“ на ''Virtua Fighter'', бидејќи двете се најпознатите 3D серијали на борбени игри.<ref>{{cite web |first= James |last= Mielke |title= Tekken vs. Street Fighter |url= http://www.1up.com/features/vf-vs-tekken |archive-url= https://web.archive.org/web/20110923124735/http://www.1up.com/features/vf-vs-tekken |url-status= dead |archive-date= September 23, 2011 |date= July 3, 2007 |publisher= [[1UP.com]] |accessdate= September 7, 2011 }}</ref> Од друга страна, [[Томонобу Итагаки]], дизајнер на серијата [[Dead or Alive (франшиза)|Dead or Alive]], изразил ненаклонетост кон франшизата ''Tekken'' до тој степен што ја сместил како една од неговите најомразени игри.<ref name="hitlist">{{cite web|author=James Mielke |title=Itagaki's Hit List |publisher=[[1UP.com]] |date=September 29, 2005 |url=http://www.1up.com/do/feature?cId=3144194 |accessdate=September 23, 2007 }}{{dead link|date=May 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во филмот ''„[[Шон на мртвите (2004 филм)|ШОН НА МРТВИТЕ]]“'' од [[2004 во филмот|2004 г.]], ликовите Пит, Шон и Ед „остануваат цела ноќ, пиејќи јаболкова ракија и играат ''Tekken 2''.“<ref>[https://www.rottentomatoes.com/quiz/youve-got-red-on-you] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029003129/http://www.rottentomatoes.com/quiz/youve-got-red-on-you|date=October 29, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.subzin.com/quotes/M210025c0c/Shaun+of+the+Dead/Like+that+time+we+stayed+up+all+night+drinking+apple+schnapps+and+playing+Tekken+2.|title=Like that time we stayed up all night drinking apple schnapps and playing Tekken 2 - Shaun of the Dead quotes|work=subzin.com|accessdate=2020-11-19|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225080614/http://www.subzin.com/quotes/M210025c0c/Shaun+of+the+Dead/Like+that+time+we+stayed+up+all+night+drinking+apple+schnapps+and+playing+Tekken+2.|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://voice.fan.tv/2013/06/28/this-weeks-featured-movie-collection-best-buddies/|title=- This Week’s Featured Movie Collection: Best Buddies|work=Fan TV - Voice|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141010004651/http://voice.fan.tv/2013/06/28/this-weeks-featured-movie-collection-best-buddies/|archivedate=October 10, 2014|df=mdy-all}}</ref> ''Tekken 3'' се смета за една од [[Список на најдобри игри на сите времиња|најдобрите игри на сите времиња]].is considered one of the [[greatest games of all time]]. Во 2012 година, ''Complex'' ја рангирале ''Tekken'' на 11-то место на списокот на најдобри франшизи за видеоигри, коментирајќи: „Тогаш кога помисливме дека франшизата ''Street Fighter'' ќе биде олицетворение на борбените игри, ''Tekken'' дојде да го натера да го сподели својот дел од „борбената пита“. ''Tekken'' има обожаватели кои што култно ги доживуваат и „вдишуваат“ потезите и приказните од игрите.“<ref>{{cite web |url=http://www.complex.com/video-games/2012/09/the-50-best-video-game-franchises/tekken |title=The 50 Best Video Game Franchises |publisher=Complex |date=September 25, 2012 |accessdate=October 15, 2013 |archive-date=2014-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318174932/http://www.complex.com/video-games/2012/09/the-50-best-video-game-franchises/tekken |url-status=dead }}</ref> === Продажба === Од декември 2019 година, франшизата ''Tekken'' продала над 50 милиони копии,<ref name="sales"/> со голем дел од продажбата постигнати додека била ексклузивна за конзолите на [[PlayStation (конзола)|PlayStation]].<ref>{{cite web|url=http://www.bandainamcogames.eu/product/tekken-6/xbox-360|title=Tekken 6|work=bandainamcogames.eu|accessdate=2020-11-19|archive-date=2015-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20150311034946/http://www.bandainamcogames.eu/product/tekken-6/xbox-360|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bandainamcogames.eu/product/tekken-6-limited-edition/xbox-360|title=Tekken 6 - Limited edition|work=bandainamcogames.eu|accessdate=2020-11-19|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006123112/http://www.bandainamcogames.eu/product/tekken-6-limited-edition/xbox-360|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.joystiq.com/game/tekken-6|title=Engadget Gaming|work=Engadget}}</ref> ''[[Tekken 3 (видеоигра)|Tekken 3]]'', која е критички најуспешна во серијата, е исто така најуспешна и комерцијално, со продажба од 8,3 милиони примероци до денес, и со 1,4 милиони во Јапонија.<ref>{{cite web|url=http://www.eventhubs.com/news/2014/feb/22/tekken-3-playstation-sold-83-million-copies-according-tekken-producer-katsuhiro-harada-second-best-selling-fighting-game-all-time/|title=Tekken 3 is the one of the best-selling fighting games of all time, sold 8.3 million copies on Playstation according to Tekken producer Katsuhiro Harada|work=eventhubs.com}}</ref> ''Tekken 3'' е трета најпродавана борбена игра на сите времиња, веднаш зад [[Super Smash Bros. Brawl (видеоигра)|Super Smash Bros. Brawl]] и [[Super Smash Bros. Ultimate (видеоигра)|Super Smash Bros. Ultimate]].<ref>{{cite web|url=http://www.craveonline.com/gaming/articles/536095-top-5-most-popular-bestselling-fighting-games-ever|title=Top 5 Most Popular Fighting Games Ever|work=CraveOnline|accessdate=2020-11-19|archive-date=2015-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20150731031554/http://www.craveonline.com/gaming/articles/536095-top-5-most-popular-bestselling-fighting-games-ever|url-status=dead}}</ref> == Наследство == {{Quote box |quoted=true |bgcolor=#bbccff |salign=right |width=25%|align=left | quote =Да, ние ја развивме [за] PlayStation 1, 2 и сега 3, така што точно е дека навистина ни зарасна брендот PlayStation &ndash; имаме многу убави спомени и соработувавме многу блиску, исто така, со [[Кен Кутараги|Г. Кутараги]], така што имавме навистина добри односи. Ние ја сакаме платформата. | source =&ndash; Катсухиро Харада, обраќајќи се на мултиплатформското деби на '''Текен'''.<ref name="Kikizo">{{cite web|url=http://archive.videogamesdaily.com/features/tekken-6-bloodline-rebellion-katsuhiro-harada-interview-p1.asp |title=Interview: Tekken 6: Bloodline Rebellion[interview&#93; |publisher=Kikizo.com |date= |accessdate=1 February 2015}}</ref>}} Бидејќи серијалот има долга историја да биде ексклузивна за [[PlayStation (конзола)|PlayStation]] заедно со аркадните машини кои работат на хардвер на PlayStation, ''Tekken'' е тесно поврзан со брендот PlayStation.<ref>{{cite web|title=PSU's Most Anticipated PS3 Exclusives of 2008|url=http://www.psu.com/feature/2473/PSUs-Most-Anticipated-PS3-Exclusives-of-2008|accessdate=February 1, 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Tekken 7: 5 things we need to see from Namco's upcoming beat-'em-up|url=http://www.psu.com/news/24022/Tekken-7--5-things-we-need-to-see-from-Namcos-upcoming-beat-em-up|last=Harradence|first=Michael|work=PSU|accessdate=February 1, 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=A Playstation retrospective on eve of Sony’s big PS4 announcement|url=http://herocomplex.latimes.com/games/a-playstation-retrospective-on-eve-of-sonys-big-ps4-announcement/#/0|last=Little|first=Morgan|work=LA Times|accessdate=February 1, 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=A brief history of the PlayStation|url=http://www.lazygamer.net/general-news/a-brief-history-of-the-playstation/|work=lazygamer.net|accessdate=February 1, 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=What's New Now: Sony Tips Grey PS4 for PlayStation's 20th Anniversary|url=https://www.youtube.com/watch?v=knDOG_grMrg|work=YouTube|publisher=PC Mag|accessdate=February 1, 2015}}</ref> Катсухиро Харада изјавил дека PlayStation останува главната платформа за развој на ''Tekken''.<ref>{{cite web|title=Interview: Tekken 6: Bloodline Rebellion|url=http://archive.videogamesdaily.com/features/tekken-6-bloodline-rebellion-katsuhiro-harada-interview-p1.asp|last=Doree|first=Adam|publisher=Kikizo|accessdate=February 1, 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://twitter.com/Harada_TEKKEN/status/434734120753569792|last=Harada|title=Don't rush me. Tekken is not development by PC base. It's Develop by Playstation Native. also we don't have Tekken community on PC now.|first=Katsuhiro|authorlink=Katsuhiro Harada|publisher=[[Twitter]]|accessdate=January 10, 2015}}</ref> Првата игра во серијалот била првата игра на „Плејстејшн“ која продала над милион копии,<ref>{{cite web|title=PlayStation History Written By: SCEE |url=http://www.absolute-playstation.com/api_faqs/faq20.htm |accessdate=February 1, 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810075112/http://www.absolute-playstation.com/api_faqs/faq20.htm |archivedate=August 10, 2011 }}</ref><ref>{{cite web|title=PlayStation 4: Can Sony’s new console live up to its predecessor’s record-breaking legacy?|url=http://www.guinnessworldrecords.com/news/2013/2/playstation-4-can-sony%E2%80%99s-new-console-live-up-to-its-predecessor%E2%80%99s-record-breaking-legacy-52997|last=Lynch|first=Kevin|work=Guinness World Records}}</ref> што и донела награда ''„[[Гинисови рекорди|Guinness World Records Gamer's Edition]]“'' во 2008 година, меѓу другите награди меѓу кои и „Прва борбена игра да користи симулирана 3D“, и рекорд за целиот серијал, „Најпродаваната борбена серија за Плејстејшн конзолите“.<ref>{{cite web|title=Tekken retrospective: How the 3D brawler rose to power|url=http://www.digitalspy.com/gaming/levelup/a617582/tekken-retrospective-how-the-3d-brawler-rose-to-power.html#~p3bFmX05bQVuT2|last=Langshaw|first=Mark|publisher=Digital Spy|accessdate=February 1, 2015}}</ref> ''Tekken Tag Tournament'' била еден од најпопуларните наслови лансирани за PlayStation 2.<ref>{{cite web|title=Tekken Tag Tournament|url=http://www.fightersgeneration.com/games/tekkentag.html|publisher=The Fighters Generation|accessdate=February 26, 2015}}</ref> Друга игра развиена од Намко, ''[[Soulcalibur II (видеоигра)|Soulcalibur II]]'', вклучува и ексклузивни ликови за различни верзии на конзолите и го претставува и Хеихачи Мишима, лик кој е во сите '''Текен''' игри и главниот јунак на '''Текен 2''', ексклузивен за [[PlayStation 2]].<ref>{{cite web|title=Soulcalibur II HD Online Review|url=http://www.eurogamer.net/articles/2013-11-22-soulcalibur-2-hd-online-review|last=Edwards|first=Matt|publisher=Eurogamer.net|accessdate=February 2, 2015}}</ref> Тој исто така можел да се одбере во ''[[PlayStation All-Stars Battle Royale (видеоигра)|PlayStation All-Stars Battle Royale]]'' и е омилен лик на Харада од целиот серијал.<ref>{{cite web|title=A history of violence: Harada on his Tekken career|url=http://www.vg247.com/2012/11/15/a-history-of-violence-harada-on-his-tekken-career/|last=Cook|first=Dave|publisher=vg247|accessdate=February 2, 2015}}</ref> Џин Казама, главниот јунак на серијата, честопати е признат како маскота на Плејстејшн. Видео најавата на ''Tekken 7'' за PlayStation 4 претставувала ретроспективна прослава на „20 години ''Tekken“'',<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=sfqoraQvCsk|title=Tekken 7 - Announce TRAILER - #PlayStationPGW|first=|last=PlayStation EU|date=October 27, 2015|publisher=|via=YouTube}}</ref> и верзијата на играта за PlayStation 4 содржи ексклузивна содржина од претходните наслови во серијата, вклучувајќи костуми за ликовите и музика.<ref>{{cite web|last1=Barker|first1=Sammy|title=Tekken 7 Fights Back with Exclusive PS4 Content|url=http://www.pushsquare.com/news/2017/01/tekken_7_fights_back_with_exclusive_ps4_content|website=Pushsquare|accessdate=23 March 2017}}</ref> Верзијата на PlayStation 4 била најпродаваната верзија на играта, и овозможила 6% зголемување на продажбата на хардвер во Јапонија.<ref>{{cite web|last1=Byrne|first1=Katharine|title=Tekken 7 claims No.1 in Japan, prompting 6% rise in PS4 sales|url=http://www.mcvuk.com/news/read/tekken-7-claims-no-1-in-japan-prompting-6-rise-in-ps4-sales/0183545|website=MCV|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170716183054/http://www.mcvuk.com/news/read/tekken-7-claims-no-1-in-japan-prompting-6-rise-in-ps4-sales/0183545|archivedate=July 16, 2017|df=mdy-all}}</ref> Додека [[PlayStation Classic]] конзолата не била добро прифатена од јавноста, ''Tekken 3'' бил вклучен во колекцијата на игри. ''Tekken 3'' е исто така достапна во сите региони.<ref>{{cite web |title=Announcing PlayStation Classic’s Full Lineup of 20 Games |url=https://blog.us.playstation.com/2018/10/29/announcing-playstation-classics-full-lineup-of-20-games/ |accessdate=28 January 2019}}</ref> Во мај 2012 година, Намко Бандаи го отворила Текен музејот во [[Осака]], Јапонија.<ref>{{cite web|title=Press Release|url=http://www.namco.co.jp/press/release/08/20120525_03.pdf|publisher=Namco|accessdate=June 4, 2012|language=ja|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130724194533/http://www.namco.co.jp/press/release/08/20120525_03.pdf|archivedate=July 24, 2013|df=mdy-all}}</ref> Музејот прикажува акциони фигури, уметнички дела, статуи од природна големина на ликовите од '''Текен''' и разна стока. Предметите што се изложени редовно се менуваат така што музејот вреди повеќекратно да се посети.<ref>{{cite web|title=Namco Bandai Set to Open Tekken Museum Tomorrow in Osaka; Grand Opening Event to Include Tournament, Appearances by Nobi and Yuyu|url=http://shoryuken.com/2012/05/25/namco-bandai-set-to-open-tekken-museum-tomorrow-in-osaka-grand-opening-event-to-include-tournament-appearances-by-novi-and-yuyu/|publisher=Shoryuken.com|accessdate=June 4, 2012|archive-date=2020-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200815165657/http://shoryuken.com/2012/05/25/namco-bandai-set-to-open-tekken-museum-tomorrow-in-osaka-grand-opening-event-to-include-tournament-appearances-by-novi-and-yuyu/}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|http://www.tekken.com}} [[Категорија:Серијали на видеоигри]] [[Категорија:Статии со текст на јапонски]] [[Категорија:Научнофантастични видеоигри]] 6ihnwdznd056aqv0emjldr6yxeccj5t 10 1254673 5606877 5606559 2026-08-09T19:41:58Z Dandarmkd 31127 5606877 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = КНМ-Центар |state = autocollapse |titlestyle = background-color:#0F52BA |title = [[Културно наследство на Македонија во Општина Центар|<span style="color:#FFE135;">Културно наследство во Општина Центар</span>]] |groupstyle = background-color:#BEBEBE |liststyle = background-color:#FEFEFA |image = [[Податотека:Coat of arms of Centar Municipality, Macedonia.svg|50п]]<br />[[Податотека:УЗКН-Лого.PNG|50п]] |belowstyle = background-color:#E23D28 | group1 = Верски градби | list1 = [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|Црква „Св. Спас“]] {{•}} [[Црква „Св. Димитриј“ - Скопје|Црква „Св. Димитриј“]] {{•}} [[Адем баба-теќе|Адем баба-теќе]] {{•}} [[Џамија Кебир Мехмед Челеби|Џамија Кебир Мехмед Челеби]] | group2 = Градби на установи | list2 = [[Зграда на Болницата при УК „Св. Климент Охридски“ (Скопје)|Зграда на Болницата при УК „Св. Климент Охридски“ / Стара градска болница]] {{•}} [[Зграда на Музеј на град Скопје|Зграда на Музеј на град Скопје / Стара железничка станица „Скопје“]] {{•}} [[Зграда на Детски културен центар „Карпош“ (Скопје)|Зграда на Детски културен центар „Карпош“]] {{•}} [[Зграда на Македонска пошта (Скопје)|Зграда на Македонска пошта]] {{•}} [[Зграда на Музејот на македонската борба]] {{•}} [[Зграда на Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“]] {{•}} [[Поранешна зграда на Државниот архив на Македонија]] {{•}} [[Спомен-куќа на Мајка Тереза]] {{•}} [[Зграда на Институтот за македонски јазик „Крсте Мисирков“]] {{•}} [[Зграда на Градската библиотека „Браќа Миладиновци“]] {{•}} [[Зграда на „Вардар филм“]] {{•}} [[Зграда на Музејот на Македонија]] {{•}} [[Зграда на Музејот на современата уметност (Скопје)|Зграда на Музејот на современата уметност]] {{•}} [[Спомен-куќа на Лазар Личеноски]] | group3 = Станбени градби | list3 = [[Куќа на ул. „Охридска“ бр. 4 (Скопје)|Куќа на ул. „Охридска“ бр. 4]] {{•}} [[Куќа на ул. „8 Ударна Бригада“ бр. 22 (Скопје)|Шкаперда / Зграда на Амбасадата на Италија]] {{•}} [[Ристиќева палата|Ристиќева палата]] {{•}} [[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41]] {{•}} [[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63]] {{•}} [[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68]] {{•}} [[Палата Рубен]] {{•}} [[Зграда на Министерството за култура (Скопје)|Зграда на Министерството за култура]] {{•}} [[Куќа на ул. „Кукушка“ бр. 17 (Скопје)|Куќа на ул. „Кукушка“ бр. 17]] {{•}} [[Зграда на ул. „Аминта Трети“ бр. 17 (Скопје)|Зграда на Катарина Папатеодоси]] {{•}} [[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 82 (Скопје)|Станбена зграда на Бојаџиеви]] {{•}} [[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 88 (Скопје)|Вила Бишевац]] {{•}} [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 83а (Скопје)|Зграда на генерал Атанасковиќ]] {{•}} [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 88 (Скопје)|Куќа на Тома Ничота]] {{•}} [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 108 (Скопје)|Зграда на Талви Јаков]] {{•}} [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 109 (Скопје)|Куќа на Бојаџијан Хофсед]] {{•}} [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 115 (Скопје)|Куќа на Зденко Буста]] {{•}} [[Зграда на ул. „Раде Кончар“ бр. 4а (Скопје)|Куќа на ул. „Раде Кончар“/„Живко Чинго“ бр. 4а]] {{•}} [[Зграда на Ташковиќ (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Ташковиќ]]{{•}} [[Зграда на Кубеш (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Кубеш]] | group4 = Споменици | list4 = [[Споменик на паднатите борци (Скопје)|Споменик на паднатите борци]] {{•}} [[Споменик на Гоце Делчев (Градски парк, Скопје)|Споменик на Гоце Делчев]] | group5 = Останато | list5 = [[Даут-пашин амам|Даут-пашин амам]] {{•}} [[Музеј на илегалните работилници за време на НОВ]] {{•}} [[Феудална кула|Феудална кула]] {{•}} [[Камен мост (Скопје)|Камен мост]] {{•}} [[Скопско кале|Скопско кале]] {{•}} [[Зграда на „Технометал Вардар“]] {{•}} [[Стара скопска чаршија|Стара скопска чаршија]] {{•}} [[Кури чешма|Кури чешма]] {{•}} [[Чешма на улица „110“|Чешма на улица „110“/„Лазар Танев“/„Укшин Хоти“]] | group6 = Поранешно културно наследство | list6 = [[Стара градска куќа (Скопје)|Стара градска куќа]] {{•}} [[Куќа на ул. „150“ бр. 15 (Скопје)|Куќа на ул. „150“ бр. 15]] {{•}} [[Куќа на ул. „Првомајска“ бр. 41 (Скопје)|Куќа на ул. „Првомајска“ бр. 41]] {{•}} [[Дебар Маало|Дебар Маало]] (дел од населбата) {{•}} [[Централно градско подрачје I (Скопје)|Централно градско подрачје I]] {{•}} [[Порта Македонија]]</div> }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за културното наследство во Македонија|Центар]] </noinclude><includeonly>[[Категорија:Културно наследство на Македонија во Општина Центар]]</includeonly><noinclude>[[Категорија:Предлошки за Општина Центар|{{СТРАНИЦА}}]] </noinclude> mtjczzmxglg3gs2bvt04fsmd49vkoqg 5606878 5606877 2026-08-09T19:46:32Z Dandarmkd 31127 5606878 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = КНМ-Центар |state = autocollapse |titlestyle = background-color:#0F52BA |title = [[Културно наследство на Македонија во Општина Центар|<span style="color:#FFE135;">Културно наследство во Општина Центар</span>]] |groupstyle = background-color:#BEBEBE |liststyle = background-color:#FEFEFA |image = [[Податотека:Coat of arms of Centar Municipality, Macedonia.svg|50п]]<br />[[Податотека:УЗКН-Лого.PNG|50п]] |belowstyle = background-color:#E23D28 | group1 = Верски градби | list1 = [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|Црква „Св. Спас“]] {{•}} [[Црква „Св. Димитриј“ - Скопје|Црква „Св. Димитриј“]] {{•}} [[Адем баба-теќе|Адем баба-теќе]] {{•}} [[Џамија Кебир Мехмед Челеби|Џамија Кебир Мехмед Челеби]] | group2 = Градби на установи | list2 = [[Зграда на Болницата при УК „Св. Климент Охридски“ (Скопје)|Зграда на Болницата при УК „Св. Климент Охридски“ / Стара градска болница]] {{•}} [[Зграда на Музеј на град Скопје|Зграда на Музеј на град Скопје / Стара железничка станица „Скопје“]] {{•}} [[Зграда на Детски културен центар „Карпош“ (Скопје)|Зграда на Детски културен центар „Карпош“]] {{•}} [[Куќа на ул. „8 Ударна Бригада“ бр. 22 (Скопје)|Шкаперда / Зграда на Амбасадата на Италија]] {{•}} [[Зграда на Министерството за култура (Скопје)|Зграда на Министерството за култура]] {{•}} [[Зграда на Македонска пошта (Скопје)|Зграда на Македонска пошта]] {{•}} [[Зграда на Музејот на македонската борба]] {{•}} [[Зграда на Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“]] {{•}} [[Поранешна зграда на Државниот архив на Македонија]] {{•}} [[Спомен-куќа на Мајка Тереза]] {{•}} [[Зграда на Институтот за македонски јазик „Крсте Мисирков“]] {{•}} [[Зграда на Градската библиотека „Браќа Миладиновци“]] {{•}} [[Зграда на „Вардар филм“]] {{•}} [[Зграда на Музејот на Македонија]] {{•}} [[Зграда на Музејот на современата уметност (Скопје)|Зграда на Музејот на современата уметност]] {{•}} [[Спомен-куќа на Лазар Личеноски]] | group3 = Станбени градби | list3 = [[Куќа на ул. „Охридска“ бр. 4 (Скопје)|Куќа на ул. „Охридска“ бр. 4]] {{•}} [[Ристиќева палата|Ристиќева палата]] {{•}} [[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41]] {{•}} [[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63]] {{•}} [[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68]] {{•}} [[Палата Рубен]] {{•}} [[Куќа на ул. „Кукушка“ бр. 17 (Скопје)|Куќа на ул. „Кукушка“ бр. 17]] {{•}} [[Зграда на ул. „Аминта Трети“ бр. 17 (Скопје)|Зграда на Катарина Папатеодоси]] {{•}} [[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 82 (Скопје)|Станбена зграда на Бојаџиеви]] {{•}} [[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 88 (Скопје)|Вила Бишевац]] {{•}} [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 83а (Скопје)|Зграда на генерал Атанасковиќ]] {{•}} [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 88 (Скопје)|Куќа на Тома Ничота]] {{•}} [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 108 (Скопје)|Зграда на Талви Јаков]] {{•}} [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 109 (Скопје)|Куќа на Бојаџијан Хофсед]] {{•}} [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 115 (Скопје)|Куќа на Зденко Буста]] {{•}} [[Зграда на ул. „Раде Кончар“ бр. 4а (Скопје)|Куќа на ул. „Раде Кончар“/„Живко Чинго“ бр. 4а]] {{•}} [[Зграда на Ташковиќ (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Ташковиќ]]{{•}} [[Зграда на Кубеш (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Кубеш]] | group4 = Споменици | list4 = [[Споменик на паднатите борци (Скопје)|Споменик на паднатите борци]] {{•}} [[Споменик на Гоце Делчев (Градски парк, Скопје)|Споменик на Гоце Делчев]] | group5 = Останато | list5 = [[Даут-пашин амам|Даут-пашин амам]] {{•}} [[Музеј на илегалните работилници за време на НОВ]] {{•}} [[Феудална кула|Феудална кула]] {{•}} [[Камен мост (Скопје)|Камен мост]] {{•}} [[Скопско кале|Скопско кале]] {{•}} [[Зграда на „Технометал Вардар“]] {{•}} [[Стара скопска чаршија|Стара скопска чаршија]] {{•}} [[Кури чешма|Кури чешма]] {{•}} [[Чешма на улица „110“|Чешма на улица „110“/„Лазар Танев“/„Укшин Хоти“]] | group6 = Поранешно културно наследство | list6 = [[Стара градска куќа (Скопје)|Стара градска куќа]] {{•}} [[Куќа на ул. „150“ бр. 15 (Скопје)|Куќа на ул. „150“ бр. 15]] {{•}} [[Куќа на ул. „Првомајска“ бр. 41 (Скопје)|Куќа на ул. „Првомајска“ бр. 41]] {{•}} [[Дебар Маало|Дебар Маало]] (дел од населбата) {{•}} [[Централно градско подрачје I (Скопје)|Централно градско подрачје I]] {{•}} [[Порта Македонија]]</div> }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за културното наследство во Македонија|Центар]] </noinclude><includeonly>[[Категорија:Културно наследство на Македонија во Општина Центар]]</includeonly><noinclude>[[Категорија:Предлошки за Општина Центар|{{СТРАНИЦА}}]] </noinclude> bkfuaxxninzy54j09oo3v8492nwf1zi 5606880 5606878 2026-08-09T19:47:53Z Dandarmkd 31127 5606880 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = КНМ-Центар |state = autocollapse |titlestyle = background-color:#0F52BA |title = [[Културно наследство на Македонија во Општина Центар|<span style="color:#FFE135;">Културно наследство во Општина Центар</span>]] |groupstyle = background-color:#BEBEBE |liststyle = background-color:#FEFEFA |image = [[Податотека:Coat of arms of Centar Municipality, Macedonia.svg|50п]]<br />[[Податотека:УЗКН-Лого.PNG|50п]] |belowstyle = background-color:#E23D28 | group1 = Верски градби | list1 = [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|Црква „Св. Спас“]] {{•}} [[Црква „Св. Димитриј“ - Скопје|Црква „Св. Димитриј“]] {{•}} [[Адем баба-теќе|Адем баба-теќе]] {{•}} [[Џамија Кебир Мехмед Челеби|Џамија Кебир Мехмед Челеби]] | group2 = Градби на установи | list2 = [[Зграда на Болницата при УК „Св. Климент Охридски“ (Скопје)|Зграда на Болницата при УК „Св. Климент Охридски“ / Стара градска болница]] {{•}} [[Зграда на Музеј на град Скопје|Зграда на Музеј на град Скопје / Стара железничка станица „Скопје“]] {{•}} [[Зграда на Детски културен центар „Карпош“ (Скопје)|Зграда на Детски културен центар „Карпош“]] {{•}} [[Куќа на ул. „8 Ударна Бригада“ бр. 22 (Скопје)|Шкаперда / Зграда на Амбасадата на Италија]] {{•}} [[Музеј на илегалните работилници за време на НОВ]] {{•}} [[Зграда на Министерството за култура (Скопје)|Зграда на Министерството за култура]] {{•}} [[Зграда на Македонска пошта (Скопје)|Зграда на Македонска пошта]] {{•}} [[Зграда на Музејот на македонската борба]] {{•}} [[Зграда на Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“]] {{•}} [[Поранешна зграда на Државниот архив на Македонија]] {{•}} [[Спомен-куќа на Мајка Тереза]] {{•}} [[Зграда на Институтот за македонски јазик „Крсте Мисирков“]] {{•}} [[Зграда на Градската библиотека „Браќа Миладиновци“]] {{•}} [[Зграда на „Вардар филм“]] {{•}} [[Зграда на Музејот на Македонија]] {{•}} [[Зграда на Музејот на современата уметност (Скопје)|Зграда на Музејот на современата уметност]] {{•}} [[Спомен-куќа на Лазар Личеноски]] | group3 = Станбени градби | list3 = [[Куќа на ул. „Охридска“ бр. 4 (Скопје)|Куќа на ул. „Охридска“ бр. 4]] {{•}} [[Ристиќева палата|Ристиќева палата]] {{•}} [[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41]] {{•}} [[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63]] {{•}} [[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68]] {{•}} [[Палата Рубен]] {{•}} [[Куќа на ул. „Кукушка“ бр. 17 (Скопје)|Куќа на ул. „Кукушка“ бр. 17]] {{•}} [[Зграда на ул. „Аминта Трети“ бр. 17 (Скопје)|Зграда на Катарина Папатеодоси]] {{•}} [[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 82 (Скопје)|Станбена зграда на Бојаџиеви]] {{•}} [[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 88 (Скопје)|Вила Бишевац]] {{•}} [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 83а (Скопје)|Зграда на генерал Атанасковиќ]] {{•}} [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 88 (Скопје)|Куќа на Тома Ничота]] {{•}} [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 108 (Скопје)|Зграда на Талви Јаков]] {{•}} [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 109 (Скопје)|Куќа на Бојаџијан Хофсед]] {{•}} [[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 115 (Скопје)|Куќа на Зденко Буста]] {{•}} [[Зграда на ул. „Раде Кончар“ бр. 4а (Скопје)|Куќа на ул. „Раде Кончар“/„Живко Чинго“ бр. 4а]] {{•}} [[Зграда на Ташковиќ (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Ташковиќ]]{{•}} [[Зграда на Кубеш (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Кубеш]] | group4 = Споменици | list4 = [[Споменик на паднатите борци (Скопје)|Споменик на паднатите борци]] {{•}} [[Споменик на Гоце Делчев (Градски парк, Скопје)|Споменик на Гоце Делчев]] | group5 = Останато | list5 = [[Даут-пашин амам|Даут-пашин амам]] {{•}} [[Феудална кула|Феудална кула]] {{•}} [[Камен мост (Скопје)|Камен мост]] {{•}} [[Скопско кале|Скопско кале]] {{•}} [[Зграда на „Технометал Вардар“]] {{•}} [[Стара скопска чаршија|Стара скопска чаршија]] {{•}} [[Кури чешма|Кури чешма]] {{•}} [[Чешма на улица „110“|Чешма на улица „110“/„Лазар Танев“/„Укшин Хоти“]] | group6 = Поранешно културно наследство | list6 = [[Стара градска куќа (Скопје)|Стара градска куќа]] {{•}} [[Куќа на ул. „150“ бр. 15 (Скопје)|Куќа на ул. „150“ бр. 15]] {{•}} [[Куќа на ул. „Првомајска“ бр. 41 (Скопје)|Куќа на ул. „Првомајска“ бр. 41]] {{•}} [[Дебар Маало|Дебар Маало]] (дел од населбата) {{•}} [[Централно градско подрачје I (Скопје)|Централно градско подрачје I]] {{•}} [[Порта Македонија]]</div> }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за културното наследство во Македонија|Центар]] </noinclude><includeonly>[[Категорија:Културно наследство на Македонија во Општина Центар]]</includeonly><noinclude>[[Категорија:Предлошки за Општина Центар|{{СТРАНИЦА}}]] </noinclude> a9z8cwvkaoagancj47nfod3ncluf5dd 10 1254725 5606864 5606619 2026-08-09T17:32:29Z Dandarmkd 31127 5606864 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = КНМ-Чаир |state = autocollapse |titlestyle = background-color:#0F52BA |title = [[Културно наследство на Македонија во Општина Чаир|<span style="color:#FFE135;">Културно наследство во Општина Чаир</span>]] |groupstyle = background-color:#FEFEFA |liststyle = background-color:#FEFEFA |image = [[Податотека:Coat of arms of Čair Municipality.svg|50п]] |belowstyle = background-color:#E23D28 |group1 = [[Податотека:УЗКН-Лого.PNG|50п]] |list1 = <div> <div class="center">[[Адем баба-теќе|Адем баба-теќе]] {{•}} [[Стара нова бања|Стара нова бања<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Остатоци од амам кај Султан-муратова џамија|Остатоци од амам кај Султан-муратова џамија]] со турбињата [[Турбе на Бикиј Хан|на Бикиј Хан]] и [[Турбе на Али-паша од Дагестан|Али-паша од Дагестан]]<small> (Скопје)</small> {{•}} [[Ѓулчилер амам|Ѓулчилер амам<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Чифте амам|Чифте амам<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Куршумли ан|Куршумли ан<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Сули ан|Сули ан<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Капан ан|Капан ан<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Стара турска пошта|Стара турска пошта<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Турбе на Јигит-паша|Турбе на Јигит-паша<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Вилаетски конак „Уќумат“|Вилаетски конак „Уќумат“<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Саат-кула (Скопје)|Саат-кула<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Руфаиско теќе (Скопје)|Руфаиско теќе (Скопје)<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Џамија Худаверди|Џамија Худаверди<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Џамија Хаџи Балабан|Џамија Хаџи Балабан<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Хатунџук џамија|Хатунџук џамија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Џамија Дуќанџик|Џамија Дуќанџик<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Иса-бегова џамија (Скопје)|Иса-бегова џамија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Мурат-пашина џамија|Мурат-пашина џамија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Исхак-бегова џамија|Исхак-бегова џамија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Јахја-пашина џамија|Јахја-пашина џамија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Султан-муратова џамија|Султан-муратова џамија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Мустафа-пашина џамија|Мустафа-пашина џамија]] со [[Турбе на Мустафа-паша|Турбето]]<small> (Скопје)</small> {{•}} [[Турбе на Исхак-бег|Турбе на Исхак-бег<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Турбе на Шејх Медах баба|Турбе на Шејх Медах баба<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Комплекси од станбени објекти кај Султан-муратова џамија|Комплекси од станбени објекти кај Султан-муратова џамија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Зграда на Музејот на Македонија|Зграда на Музејот на Македонија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Соук чешма|Соук чешма<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Топанска чешма|Топанска чешма<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Куќа на Цветан Димов (Скопје)|Куќа на ул. „Јајце“ бр. 146<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Спомен-куќа на НОБ (Севастополска)|Спомен-куќа на НОБ]] {{•}} [[Куќа на Јашар-бег (Скопје)|Куќа на Јашар-бег<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Стара скопска чаршија|Стара скопска чаршија<small> (Скопје)</small>]]{{•}}[[Куќа на ул. „Славеј Планина“ бр. 2 (Скопје)|Зграда на Амбасадата на Албанија]]{{•}}[[Куќа на ул. „Битпазарска“ бр. 20 (Скопје)|Куќа на ул. „178/Битпазарска“ бр. 20]] </div></div> }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за културното наследство во Македонија|Чаир]] </noinclude><includeonly>[[Категорија:Културно наследство на Македонија во Општина Чаир]]</includeonly><noinclude>[[Категорија:Предлошки за Чаир|{{СТРАНИЦА}}]] </noinclude> 22pzj533yq65ltwi3wai10s4dl70tju 5606869 5606864 2026-08-09T18:27:51Z Dandarmkd 31127 5606869 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = КНМ-Чаир |state = autocollapse |titlestyle = background-color:#0F52BA |title = [[Културно наследство на Македонија во Општина Чаир|<span style="color:#FFE135;">Културно наследство во Општина Чаир</span>]] |groupstyle = background-color:#FEFEFA |liststyle = background-color:#FEFEFA |image = [[Податотека:Coat of arms of Čair Municipality.svg|50п]] |belowstyle = background-color:#E23D28 |group1 = [[Податотека:УЗКН-Лого.PNG|50п]] |list1 = <div> <div class="center">[[Чешма кај Стара нова бања|Чешма]] кај [[Стара нова бања|Стара нова бања<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Остатоци од амам кај Султан-муратова џамија|Остатоци од амам кај Султан-муратова џамија]] со турбињата [[Турбе на Бикиј Хан|на Бикиј Хан]] и [[Турбе на Али-паша од Дагестан|Али-паша од Дагестан]]<small> (Скопје)</small> {{•}} [[Ѓулчилер амам|Ѓулчилер амам<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Чифте амам|Чифте амам<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Куршумли ан|Куршумли ан<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Сули ан|Сули ан<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Капан ан|Капан ан<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Стара турска пошта|Стара турска пошта<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Турбе на Јигит-паша|Турбе на Јигит-паша<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Вилаетски конак „Уќумат“|Вилаетски конак „Уќумат“<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Саат-кула (Скопје)|Саат-кула<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Руфаиско теќе (Скопје)|Руфаиско теќе (Скопје)<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Џамија Худаверди|Џамија Худаверди<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Џамија Хаџи Балабан|Џамија Хаџи Балабан<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Хатунџук џамија|Хатунџук џамија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Џамија Дуќанџик|Џамија Дуќанџик<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Иса-бегова џамија (Скопје)|Иса-бегова џамија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Мурат-пашина џамија|Мурат-пашина џамија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Исхак-бегова џамија|Исхак-бегова џамија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Јахја-пашина џамија|Јахја-пашина џамија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Султан-муратова џамија|Султан-муратова џамија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Мустафа-пашина џамија|Мустафа-пашина џамија]] со [[Турбе на Мустафа-паша|Турбето]]<small> (Скопје)</small> {{•}} [[Турбе на Исхак-бег|Турбе на Исхак-бег<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Турбе на Шејх Медах баба|Турбе на Шејх Медах баба<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Комплекси од станбени објекти кај Султан-муратова џамија|Комплекси од станбени објекти кај Султан-муратова џамија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Зграда на Музејот на Македонија|Зграда на Музејот на Македонија<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Соук чешма|Соук чешма<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Топанска чешма|Топанска чешма<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Куќа на Цветан Димов (Скопје)|Куќа на ул. „Јајце“ бр. 146<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Спомен-куќа на НОБ (Севастополска)|Спомен-куќа на НОБ]] {{•}} [[Куќа на Јашар-бег (Скопје)|Куќа на Јашар-бег<small> (Скопје)</small>]] {{•}} [[Стара скопска чаршија|Стара скопска чаршија<small> (Скопје)</small>]]{{•}}[[Куќа на ул. „Славеј Планина“ бр. 2 (Скопје)|Зграда на Амбасадата на Албанија]]{{•}}[[Куќа на ул. „Битпазарска“ бр. 20 (Скопје)|Куќа на ул. „178“/„Битпазарска“ бр. 20]] </div></div> }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за културното наследство во Македонија|Чаир]] </noinclude><includeonly>[[Категорија:Културно наследство на Македонија во Општина Чаир]]</includeonly><noinclude>[[Категорија:Предлошки за Чаир|{{СТРАНИЦА}}]] </noinclude> e0w1s2yobt3o59ms65un5czj9l6lzld 10 1256683 5607087 4749681 2026-08-10T11:45:50Z Carshalton 30527 5607087 wikitext text/x-wiki {{Navbox |titlestyle = background:#0055A4; color:#FFFFFF; border:1px solid #EF4135; |name = Селектори на француската фудбалска репрезентација |title = Селектори на [[Фудбалска репрезентација на Франција|<span style="color:white;">Франција</span>]] |bodyclass = hlist |image = |list1 = * [[Робер Герен|Герен]]&nbsp;(1904—1906) * [[Андре Били|Били]] и [[Андре Еспер|Еспер]]&nbsp;(1906—1908) * [[Анри Шелу|Шелу]]&nbsp;(1908—1914) * [[Гастон Баро|Баро]]&nbsp;(1919—1934) * [[Раул Кодрон|Кодрон]]&nbsp;(1930) * [[Гастон Баро|Баро]] и [[Сид Кимптон|Кимптон]]&nbsp;(1934–1936) * [[Гастон Баро|Баро]]&nbsp;(1936—1945) * [[Габријел Ано|Ано]]&nbsp;(1945—1949) * [[Гастон Баро|Баро]], [[Пол Никола|Никола]] и [[Жан Ригал|Ригал]]&nbsp;(1949—1950) * [[Гастон Баро|Баро]] и [[Пол Барон|Барон]]&nbsp;(1950—1951) * [[Пјер Пибаро|Пибаро]]&nbsp;(1951—1954) * [[Албер Бате|Бате]]&nbsp;(1955—1962) * [[Анри Герен|Герен]]&nbsp;(1962—1966) * [[Хосе Арибас|Арибас]] и [[Жан Снела|Снела]]&nbsp;(1966) * [[Жист Фонтен|Фонтен]]&nbsp;(1967) * [[Луј Дигоги|Дигоги]]&nbsp;(1967—1969) * [[Жорж Булоњ|Булоњ]]&nbsp;(1969—1973) * [[Штефан Ковач (фудбалер)|Ковач]]&nbsp;(1973—1975) * [[Мишел Идалго|Идалго]]&nbsp;(1976—1984) * [[Анри Мишел|Мишел]]&nbsp;(1984—1988) * [[Мишел Платини|Платини]]&nbsp;(1988—1992) * [[Жерар Улие|Улие]]&nbsp;(1992—1993) * [[Еме Жаке|Жаке]]&nbsp;(1993—1998) * [[Роже Лемер|Лемер]]&nbsp;(1998—2002) * [[Жак Сантини|Сантини]]&nbsp;(2002—2004) * [[Рајмон Доменех|Доменех]]&nbsp;(2004—2010) * [[Лоран Блан|Блан]]&nbsp;(2010—2012) * [[Дидје Дешан|Дешан]]&nbsp;(2012—денес) }}<noinclude> [[Категорија:Навигациски предлошки за француски фудбал|Селектори]] [[Категорија:Предлошки за селектори на фудбалските репрезентации|Франција]] [[Категорија:Предлошки за фудбалска репрезентација на Франција|Селектори]]</noinclude> q39wm5l2m0aj7x9tzwbmejmli07kf0z 5607096 5607087 2026-08-10T11:50:12Z Carshalton 30527 5607096 wikitext text/x-wiki {{Navbox |titlestyle = background:#0055A4; color:#FFFFFF; border:1px solid #EF4135; |name = Селектори на француската фудбалска репрезентација |title = Селектори на [[Фудбалска репрезентација на Франција|<span style="color:white;">Франција</span>]] |bodyclass = hlist |image = |list1 = * [[Робер Герен|Герен]]&nbsp;(1904—1906) * [[Андре Били|Били]] и [[Андре Еспер|Еспер]]&nbsp;(1906—1908) * [[Анри Шелу|Шелу]]&nbsp;(1908—1914) * [[Гастон Баро|Баро]]&nbsp;(1919—1934) * [[Раул Кодрон|Кодрон]]&nbsp;(1930) * [[Гастон Баро|Баро]] и [[Сид Кимптон|Кимптон]]&nbsp;(1934–1936) * [[Гастон Баро|Баро]]&nbsp;(1936—1945) * [[Габријел Ано|Ано]]&nbsp;(1945—1949) * [[Гастон Баро|Баро]], [[Пол Никола|Никола]] и [[Жан Ригал|Ригал]]&nbsp;(1949—1950) * [[Гастон Баро|Баро]] и [[Пол Барон|Барон]]&nbsp;(1950—1951) * [[Пјер Пибаро|Пибаро]]&nbsp;(1951—1954) * [[Албер Бате|Бате]]&nbsp;(1955—1962) * [[Анри Герен|Герен]]&nbsp;(1962—1966) * [[Хосе Арибас|Арибас]] и [[Жан Снела|Снела]]&nbsp;(1966) * [[Жист Фонтен|Фонтен]]&nbsp;(1967) * [[Луј Дигоги|Дигоги]]&nbsp;(1967—1969) * [[Жорж Булоњ|Булоњ]]&nbsp;(1969—1973) * [[Штефан Ковач (фудбалер)|Ковач]]&nbsp;(1973—1975) * [[Мишел Идалго|Идалго]]&nbsp;(1976—1984) * [[Анри Мишел|Мишел]]&nbsp;(1984—1988) * [[Мишел Платини|Платини]]&nbsp;(1988—1992) * [[Жерар Улие|Улие]]&nbsp;(1992—1993) * [[Еме Жаке|Жаке]]&nbsp;(1993—1998) * [[Роже Лемер|Лемер]]&nbsp;(1998—2002) * [[Жак Сантини|Сантини]]&nbsp;(2002—2004) * [[Рајмон Доменех|Доменех]]&nbsp;(2004—2010) * [[Лоран Блан|Блан]]&nbsp;(2010—2012) * [[Дидје Дешан|Дешан]]&nbsp;(2012—денес) }}<noinclude> [[Категорија:Навигациски предлошки за француски фудбал|Селектори]] [[Категорија:Навигациски предлошки за селектори на фудбалските репрезентации|Франција]] [[Категорија:Предлошки за фудбалска репрезентација на Франција|Селектори]]</noinclude> n5fclv79wz7mmrpqens19ixjwvyg1kh 0 1257902 5606832 4855940 2026-08-09T14:46:10Z 19user99 72391 #WPWPMK 5606832 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|десно|мини|250п|Портрет на Рене Декарт од [[Франс Халс]]]] '''Субјективизмот''' е доктрина која утврдува дека „нашата сопствена умствена активност е единствениот неоспорен факт на нашето искуство“,<ref name="Richardson1983p553">Richardson, Alan and Bowden, John (1983) [https://books.google.com/books?id=TFRYGphPQh4C&pg=PA553 ''A new dictionary of Christian theology''] pp.552-3</ref> наместо некаква заедничка или колективна, како и дека не постои надворешна или објективна вистина. Успехот на ова тврдење историски му се припишува на [[Рене Декарт|Декарт]] и на неговиот [[Методолошки скептицизам|„Картезиски“ скептицизам]], иако тој го искористил како епистемолошко средство за да го тврди спротивното, т.е. спознавање на светот преку разумот или разумното размислување, или дискутабилното спознавање на објективен свет на факти, независни од сопственото знаење (од тука и наречен „Татко на модерната филозофија“, бидејќи неговите ставови подоцна стануваат основа на научниот поглед на светот).<ref name="Richardson1983p553"/> Субјективизмот го приоритизира субјективното искуство како основно на секоја мерка и закон.<ref>William Hay (2011) [http://williamhaywriter.blogspot.com/2011/02/subjectivism.html ''Blog entry on subjectivism'']</ref> Во екстремните форми како [[Солипсизам|солипсизмот]], се смета дека природата и постоењето на секој предмет зависи исклучиво од нечијата субјективна перцепција за истиот. Во овој контекст, може да се разгледа [[Емпиризам|емпиризмот]] на [[Џорџ Беркли]], кој го предлага Бог како главен двигател на човечката перцепција. == Метафизички субјективизам == Субјективизмот е термин кој што се користи за означување на филозофскиот принцип дека „нашата сопствена умствена активност е единствениот неоспорен факт на нашето искуство“.<ref name="Richardson1983p553"/> Успехот на ова тврдење историски му се припишува на [[Рене Декарт|Декарт]] и на неговиот [[Методолошки скептицизам|„Картезиски“ скептицизам]]. Субјективизмот низ историјата е отфрлан од христијанските теолози, кои му се спротивставуваат со објективниот авторитет на црквата, христијанската догма и „апсолутната вистина“ на Библијата.<ref name="Dallmayr1989p188">Dallmayr, Fred Reinhard (1989) [https://books.google.com/books?id=lhffXhoB9v8C&pg=PA188 ''Margins of political discourse''] p.188</ref> Христијанските теолози, особено [[Карл Барт]], исто така, го сместуваат и [[Антропоцентризам|антропоцентризмот]] како форма на субјективизам.<ref>Michael Kunzler (2001) [https://books.google.com/books?id=TObDrbvQFT4C&pg=PA3 ''Church's Liturgy''] p.3</ref> Метафизичкиот субјективизам е теоријата дека реалноста е онаа што ние ја сметаме за реална и дека не постои општа вистинска реалност што постои независно од перцепцијата. Исто така, може да се смета дека всушност [[свест]]а, наместо перцепцијата, е реалноста ([[субјективен идеализам]]). Ова е во спротивност со [[Објективност (филозофија)|метафизичкиот објективизам]] и [[Филозофски реализам|филозофскиот реализам]], кои што тврдат дека постои основна „објективна“ реалност, која пак се перцепира на различни начини. Ова гледиште не треба да се збуни со ставот дека „сè е илузија“ или дека „не постои такво нешто како реалност“. Метафизичките субјективисти сметаат дека реалноста е доволно реална. Тие, сепак, сметаат дека природата на реалноста која е поврзана со дадена свест, всушност зависи од таа свест. Својата филозофска основа за првпат ја има во списите на [[Рене Декарт|Декарт]] (''[[cogito ergo sum]]'') и претставува камен-темелник на филозофијата на [[Серен Кјеркегор]]. === Современи верзии === Поскромна современа верзија на метафизичкиот субјективизам, на пример, би било тврдењето да сметаме дека е ''факт'' дека чоколадото е вкусно, иако можеме да препознаеме дека не е вкусно за секого. Ова би значело дека постојат факти кои се ''субјективни'' (аналогно на тоа, може да се смета дека е факт дека на северната полутопка е зима, иако тоа не е секогаш така, што значи дека некои факти се ''привремени''). Џовани Мерло развил специфична верзија на метафизичкиот субјективизам, според која субјективните факти секогаш се однесуваат на ''менталните'' својства.<ref>{{Наведено списание|last=Merlo|first=Giovanni|year=2016|title=Subjectivism and the Mental|journal=Dialectica|volume=70|issue=3|pages=311–342|doi=10.1111/1746-8361.12153}}</ref> Со Џулија Правато, тој тврди дека неговата верзија на субјективизмот обезбедува начин да се биде и [[Реализам (филозофија)|реалистички]] и [[Релативизам|релативистички]] настроен, на пример, за предлогот дека чоколадото е вкусно — би било во делот од реалноста (што е субјективен факт), но тоа не значи дека е нужно точно од туѓа перспектива.<ref>{{Наведено списание|last=Merlo|first=Giovanni|last2=Pravato|first2=Giulia|year=2020|title=Relativism, realism, and subjective facts|journal=Synthese|doi=10.1007/s11229-020-02562-x}}</ref> Теоријата за [[Егоцентричен презентизам|егоцентричнична сегашност]] на [[Каспар Џон Хер|Каспар Хер]] е уште еден, тесно поврзан пример. === Субјективизам, панфизицизам и анимизам === Едно можно проширување на субјективистичката мисла е дека свеста е достапна за сите објективно воочливи субстанци. На пример, ако прегледуваме слики создадени со камера на кои гледаме вулкан што избувнува, можеме да се претпоставиме дека релативното движење на ерупцијата (вулканот) следи од вулкан кој има своја субјективна свест (на вулкан!). Овие својства можеме да ги припишеме и на фотоапаратот или на неговите поединечни компоненти. На овој начин, сепак, субјективизмот се претвора во друга поврзана доктрина, [[панфизицизам]], верување дека секој воочлив ентитет (или настан) има внатрешен или субјективен аспект. Слично на ова, но со поархаични тврдења е [[Анимизам|анимизмот]]. == Етички субјективизам == Етичкиот субјективизам е [[Метаетика|метаетичкото]] тврдење дека етичките судови се сведуваат на фактичките изјави на ставовите и/или конвенционалноста на засебни луѓе, или дека кој било етички суд подразбира став што некој го застапува. Како таков, тој е форма на [[Морален релативизам|моралниот релативизам]], кој вистината на моралните тврдења ја сведува во однос на ставовите на поединците (за разлика од, на пример, заедницата).<ref>"moral subjectivism is that species of moral relativism that relativizes moral value to the individual subject".[http://www.iep.utm.edu/r/relativi.htm Internet Encyclopedia of Philosophy]</ref> На пример, за личност која што замислува како е да се биде мачка, фаќањето и јадењето глувци е сосема природно и морално здраво. За лице кое што замислува дека е глушец, грабливосто од мачките е морално гнасно. Иако е лабава метафора, ова служи за илустрација на гледиштето дека секој одделен субјект има свое разбирање за правилното и погрешното. Еден етички субјективист може да тврди, на пример, дека она што е морално исправно е врзано со тоа дали е одобрено од заедницата или со закон (ова доведува до гледиштето дека различни ствари можат да се исправни според сечија морална идиосинкратична перспектива). Една импликација на ова тврдење е дека, за разлика од [[Морален скептицизам|моралните скептици]] или [[Некогнитивизам|некогнитивистите]], субјективистот смета дека етичките судови, иако субјективни, сепак се вид на ствар што може да биде вистинита или лажна во зависност од ситуацијата. == За веројатноста == Нашироко кажано, постојат две гледишта на [[Бејзиска веројатност]] кои го толкуваат концептот за веројатноста на различни начини. За [[веројатност]]а, субјективистичкиот став е тврдењето дека веројатноста е само степен на верба од страна на свесните „делувачи“ во одредена ситуација, кои што немаат објективна реалност сама по себе. Според субјективистичкото гледиште, веројатноста ја мери „личната верба“.<ref>[[Richard Threlkeld Cox|Cox, R. T.]] 2001. ''Algebra of Probable Inference'', The Johns Hopkins University Press. {{ISBN|978-0801869822}}</ref> За овој вид на субјективизам, тврдењата што имаат врска со веројатноста едноставно го потврдуваат степенот до кој субјективните делувачи веруваат дека нивното тврдење е точно или неточно. Како последица, субјективистот би немал проблем со различните гледишта на различни луѓе кои даваат различни веројатни одговори за одредено прашање, и би ги разбрал сите како точни. Многу современи методи за машинско учење се засноваат на објективистичките бејзиски принципи.<ref>[[Christopher Bishop|Bishop, C.M.]] 2007. ''Pattern Recognition and Machine Learning''. Springer. {{ISBN|978-0387310732}}</ref> Според објективистичкиот став, правилата на [[Бејзиска статистика|Бејзиската статистика]] можат да бидат оправдани со барања кон рационалноста и конзистентноста, и да се толкуваат како дополнување на логиката.<ref>[[Edwin Thompson Jaynes|Jaynes, E.T.]] 1976. "Bayesian Methods: General Background", ''Maximum Entropy and Bayesian Methods in Applied Statistics'', by J. H. Justice (ed.). Cambridge: Cambridge Univ. Press. {{doi|10.1017/CBO9780511569678.003}}</ref><ref name="de Finetti3">[[Bruno de Finetti|de Finetti, B.]] 1974. ''Theory of Probability'' (2 vols.), J. Wiley & Sons, Inc., New York). {{ISBN|978-0471201427}}</ref> Во обид да ја оправда субјективната веројатност, [[Бруно де Финети]] ја создава идејата за [[Кохерентност (филозофска стратегија за коцкање)|филозофска кохерентност]]. Според оваа теорија, тврдењето за веројатноста е слично на облогот, а облогот е кохерентен (разумен) само ако не го изложува обложувачот на губиток доколку неговиот противник избере паметно. За да го објасни своето значење, де Финети создал [[мисловен експеримент]] за да ја илустрира потребата за принципите на кохерентноста при давање на веројатно тврдење. Според него, кога некој ќе го каже својот степен на верување во нешто, некој става мал облог за или против тоа верување и ги специфицира коефициентите, со разбирање дека ''другата'' странка, потоа, може да одлучи која страна од облогот да ја поддржи. Така, ако Бобан специфицира коефициент 3 спрема 1 против исказ А, неговиот противник Ѓорѓи може да избере дали ќе бара од Бобан да ризикува 100 денари за да освои 300 денари, ако се утврди дека предлогот А е точен, или да бара од Бобан да ризикува 300 денари со цел да добие 100 денари ако предлогот А не е точен. Во овој случај, можно е Ѓорѓи да го победи Бобан. Според де Финети, овој случај го смета за некохерентен.<ref name="de Finetti3"/> == Поврзано == * [[Егоцентрично убедување]] * [[Холандска книга]] * [[Трансакционализам]] * [[Трансцендентален идеализам]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Филозофија]] [[Категорија:Метафизички теории]] [[Категорија:Епистемолошки теории]] 94hmhap096gvzwh2qumoc62pxjwlcjd 0 1258671 5606932 5593848 2026-08-09T22:32:38Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606932 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} [[Податотека:Victoria_Arms,_Marston_-_geograph.org.uk_-_130968.jpg|мини|Пабот „Victoria Arms“ на реката Шервел, северно од Марстон Фери патот.]] '''Victoria Arms''' (кирилично: '''Викторија Армс'''; месно позната како '''Vicky Arms''' и порано како „Ferry Inn“) ― [[паб]] на источниот брег на реката Шервел на крајот од Мил Лејн близу до Олд Марстон, североисточно од [[Оксфорд]], [[Англија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tripadvisor.co.uk/Restaurant_Review-g186361-d1837480-Reviews-The_Victoria_Arms-Oxford_Oxfordshire_England.html|title=The Victoria Arms|publisher=TripAdvisor|accessdate=28 јануари 2021}}</ref> Тука некогаш постоел брод (плиток речен премин) низ Шервел, кој се користел уште од 12 век. Гостилница првично била изградена во текот на 17 век, а потоа била повторно изградена во 1840 година.<ref name="hibbert">{{Наведена книга|title=The Encyclopaedia of Oxford|url=https://archive.org/details/encyclopaediaofo0000hibb|publisher=Macmillan Publishers|year=1988|isbn=0-333-39917-X|editor-last=Hibbert|editor-first=Christopher|editor-link=|page=[https://archive.org/details/encyclopaediaofo0000hibb/page/483 483]|chapter=Victoria Arms}}</ref> Гостилницата била затворена во 1958 година и била купена од Оксфордското конзерваторско доверителство во 1961 година. Новинарите Фред и Руби Елкинс ги презеле зградите и управувале со пабот како „Слободна куќа“. За тоа време тие додале доградби на старите градби. Тие, исто така, раководеле со малата дрвена линија-траект преку Шервел многу години пред да се отвори пат. Подоцна бил изнајмен на пиварницата „Wadworth's“, обновенa и повторно отворена во 1986 година. Пабот го посетуваат луѓе кои пловат во текот на летото.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dailyinfo.co.uk/reviews/venue/474/The_Victoria_Arms|title=The Victoria Arms|publisher=Daily Information, Oxford|accessdate=28 јануари 2021}}</ref>. Тука постоела траектна линија преку реката сè до 1971 година, кога бил изграден патот Марстон Фери на југ.<ref name="hibbert" /> „Victoria Arms“ се појавила во телевизиската серија „''Инспектор Морс''“ неколку пати. Најзначајно е тоа што Морс во последната епизода од серијата рецитирал дел од поемата на Алфред Хаусман, „''Колку јасно, колку пријатно светло''“, овде во последната епизода на серијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=//www.squidoo.com/inspector-morse-locations-oxford-city#module109877991|title=The ReMORSEful Day: Victoria Arms Marston|year=2010|work=Inspector Morse Locations Oxford City|publisher=Archive.org/Squidoo|archive-url=https://web.archive.org/web/20101112225249/http://www.squidoo.com/inspector-morse-locations-oxford-city#module109877991|archive-date=2010-11-12|accessdate=28 јануари 2021|url-status=dead}}</ref> Пасус од поемата била искористена за насловот на епизодата „Денот на каење“. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.victoriaarms.co.uk/ Мрежна страница на „Victoria Arms“]{{Мртва_врска|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категорија:Британски пабови]] [[Категорија:Британска култура]] dvfzzqj6s7bmhm2f23yom2oxahezyeq 0 1258946 5606937 5385620 2026-08-09T23:57:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606937 wikitext text/x-wiki '''„Јаболко на раздорот“''' е приказна за деца на А. В. Рјабинин за [[Тројанска војна|Тројанската војна]]. Приказната била наградена со книжевната награда „Ернест Хемингвеј“ во 2017 година <ref name="ham-2017">[http://litsvet.com/index.php/лауреаты/522-лауреаты-2017-года Лауреаты 2017 года литературной премии им. Э. Хемингуэя]</ref>. Врз основа на нејзините мотиви, била напишана и драмата „Игри на боговите или Јаболко на раздорот“, која била поставена во голем број театри во Русија. == Заплет == Заплетот на приказната во основа одговара на митолошкиот опис и историјата на Тројанската војна, како што се претставени во [[Илијада|Хомеровата]] [[Хомер|Илијада]] и во делата на [[Еврипид]], [[Аполодор]], [[Вергилиј|Виргилиј]], [[Овидиј]], Квинт од Смирна, но адаптирани за деца и адолесценти. [[Податотека:Эрида_из_книги_Яблока_раздора_Алексея_Рябинина.jpg|лево|мини| Ерис на венчавката на Пелеј и [[Тетида]] . Илустрација од книгата на А. ИН. Рјабинин „Јаболко на раздорот“]] Боговите на [[Олимп|Олимп го]] славеле бракот на херојот Пелеј и морската божица [[Тетида]]. Сите богови биле поканети на празникот, но тие заборавиле да ја поканат божицата на раздорот и хаосот Ерида. Како и да е, таа сепак дошла на забавата, каде што оставила златно јаболко во градината на [[Хеспериди]]те со натпис „Најубаво!". Кога го виделе јаболкото, започнала расправија помеѓу божиците [[Хера]], [[Афродита]] и [[Атена (митологија)|Атина]], која од нив е најубава и најдостојна да го изеде ова јаболко. По совет на [[Хермес]], божиците решиле да се обратат не кон боговите за решавање на спорот, туку кон човекот - убавиот [[Парис (митологија)|Парис]], младиот син на кралот на [[Троја]] [[Пријам]]. Афродита му ветила на Парис дека тој ќе се ожени со најубавата жена на светот. Како резултат на тоа, Парис ја нарекол најубава Афродита, а со тоа ги навредил и разгневил другите две божици. Поминале години, Парис созреал и ја потсетил Афродита на ветувањето. По совет на божицата, тој отишол во [[Спарта]] да го посети и царот [[Менелај]], кој бил оженет со [[Елена Тројанска|Елена]], жена со неверојатна убавина. Менелај го примил Парис и приредил забава во негова чест. Сепак, во интерес на Афродита, богот на љубовта, [[Ерос (митологија)|Ерос,]] пукал во Елена и таа се вљубила во Парис без да знае. Ноќта, Елена и Парис тајно ја напуштиле Спарта и испловиле кон Троја, а спротивно на одлуките на Парис, неговите војници го украле и целото кралско злато и накит од Спарта. На пат кон Троја, Парис застанал на островот Крана да даде жртва. Во меѓувреме Хермес, на барање на Хера и Атина, ја киднапирал Елена и ја одвел во Египет под заштита на кралот Протеј, каде опсесијата наметната од Ерос ја снемало и тој веднаш се смирил со неа. И наместо вистинската Елена на бродот на Парис, тој оставил извесно духовно суштество само слично на Елена. Предавството на Тројанците предизвикало негодување не само кај Спартанците, туку и кај другите народи и кралеви на [[Пелопонез]]. Како резултат на тоа, трупите не само на Спартанците, туку и на трупите на многу нивни сојузници започнале да се собираат за војна со Троја - повеќе од илјада бродови. Со трупите на Грците командувал кралот на [[Микена]] и братот на Менелај [[Агамемнон]]. Меѓу неговите војници имало многу познати кралеви и херои - кралот на Месенија Нестор, крал на [[Аргос]], [[Диомед]], крал на островот [[Саламина|Саламис]] Ајакс и неговиот полубрат Теукер, [[крит]]скиот крал Идоменео, кралот на островот [[Родос]], кралот Тлептолем [[Итака|на Итака]] [[Одисеј]], воинот Филоктет и други. Единствено што недостасувал бил легендарниот воин [[Ахил]], син на кралот на Тесалија, Пелеј, на чија венчавка и се појавила расправијата меѓу божиците околу златното јаболко. Иако на самиот Ахил не му пречело да војува, неговата мајка [[Тетида]] била против неговото учество. Таа го принудила да се скрие од гласниците на Агамемнон на островот [[Скирос]], маскиран во женска облека. [[Диомед]] и [[Одисеј]] се послужиле со трик, имитирајќи пиратски напад на островот Скирос и кога Ахил се втурнал во одбрана со меч, тој бил фатен и тие го убедиле да учествува во војната со Троја. Афродита ги убедила боговите [[Аполон]] и [[Артемида|Артемида да]] им помогнат на Тројанците. Артемида испратила толку силен ветер и водени струи што Грците не можеле да пловат на море со своите бродови. Свештеникот и гатач Калхас му рекол на Агамемнон дека за да се разгори Артемида, мора да и се жртвува - ќерката на Агамемнон, [[Ифигенија]]. Агамемнон се согласил. Кога, на церемонијата на жртвување, Калчас кренал нож над Ифигенија, Артемида, која гледала сè, се смилувала и ја зела Ифигенија од олтарот и ја префрлила во Таурида, и ставила јарец на нејзиното место, и таа го сторила тоа на начин на кој никој не ја забележал замената. Како резултат, на тоа трупите на Грците заминале за Троја. Во меѓувреме, Тројанците исто така започнале да собираат војници. Сојузниците на Троја - Фригија, Мизија, Пафлагонија, Дакија, [[Тракија]], Киликија, [[Лезбос]] и Лидија ги испратиле своите војници да му помогнат на кралот [[Пријам]]. Меѓу Тројанците имало и многу познати херои - [[Енеја|Енеј]], Кикн, Пандар, Хипофој, Асиј, Акамант и други. Познатиот воин [[Хектор]], син на кралот на Троја Пријам, им командувал на Тројанците. Трупите на Грците пристигнале во Троја, започнале битка во која Ахил го убил Кикн. Тогаш Менелај и Одисеј отишле во Троја да преговараат со Пријам. Сепак, тој одбил да им ја врати Елена и богатствата на Грците и им дал рок од три дена да ги напуштат бреговите на Троја. Следниот ден четите на Грците тргнале во напад на Троја, но не успеале да постигнат победа. Тогаш Грците прибегнале кон опсада на Троја, која траела скоро девет години. Еднаш, бегајќи од околните градови, Агамемнон го ограбил храмот на Аполо во [[Теба (Грција)|Теба]] и ја киднапирал ќерката на првосвештеникот [[Хрисеида|Хрисеј]]. Ова го предизвикало гневот на богот Аполо и тој започнал да ги уништува трупите на Грците со невидливи стрели. По совет на свештениците, Агамемнон ја вратил Крајсеј кај нејзиниот татко, но побарал Ахил да му даде уште еден заробен заробеник - ќерката на кралот Брис. Ова го налутило Ахил и тој одбил да учествува во војната, но тој не сакал да замине со својата војска во пресрет на падот на Троја и да се покрие со срам. Тој се побарал помош од неговата мајка, божицата Тетида, и таа го убедила [[Зевс|Зевс да се]] залага за Тројанците, така што трупите на Агамемнон не би ја зазеле Троја без помош на нејзиниот син. Агамемнон сонувал дека ќе ја заземе Троја и следниот ден ги повлекол своите трупи. Бројни трупи на Троја излегле да го пречекаат. Кога војниците се приближиле, Менелај го видел Парис и сакал лично да се бори против него. Тогаш Хектор им предложил на Парис и Менелај да се борат само тие. Ако Парис победи, трупите на Грците ќе ја напуштат Троја, а ако Менелај, тогаш Тројанците ќе му ја дадат Елена и целото украдено богатство. Страните ќе склучат мир и војната, веќе за сите, ќе заврши. Пријам и Агамемнон јавно ветиле дека нивните трупи ќе го почитуваат овој договор. Битката започнала, каде предноста била на страната на поискусниот воин Менелај. Сепак, Афродита, сакајќи да го заштити своето милениче, го спасила Парис и го одвела внатре во Троја под заштита на ѕидовите, а исто така го убедила Пандар да го застрела Менелај со лак. Иако Менелај бил ранет само со стрела, ова целосно го уништило привременото примирје. Започнала битка, во која, покрај луѓето, и самите богови започнале да се борат на страната на Грците - Афродита, Аполон, [[Арес]] и самиот Зевс. Многу луѓе загинале во битката, вклучувајќи го и Пандар. Иако Афродита и Арес биле ранети од Диомед, на кого тајно им помогнала Атина, грчките трупи биле скоро поразени. Ахил и неговите трупи не учествувале во битката, чекајќи Агамемнон да започне да го моли Ахил да се врати. И навистина амбасадорите на Агамемнон дошле кај него со извинувања и богати подароци. Ахил, иако не му простил на Агамемнон, се согласил да испрати дел од своите трупи да му помогнат под водство на неговиот близок пријател [[Патрокло|Патрокле]] . Во меѓувреме, Зевс им наредил на боговите да им помагаат на Тројанците само додека Ахил не влезе во битката и со тоа ќе се исполни неговото ветување до Тетида. Во битката, Патрокле бил убиен од Хектор. Кога дознал за тоа, Ахил влетал во битка. Во тој момент, боговите веднаш престанале да им помагаат на Тројанците. Ахил се сретнал со Хектор и го убил во двобој. Трупите на Троја останале без водач. Иако трупите му помогнале на кралот Пријам - војската од илјадници [[Амазонки]] предводена од кралицата [[Пентесилеја|Пенфесилаи]] и војската на кралот [[Мемнон|Мемнон од]] [[Етиопија]], биле поразени од Грците. Меѓутоа, во една од битките, Парис пукал кон Ахил и благодарение на Аполо, кој сè уште тајно му помагал на Троја, бил во можност да го убие. Како одговор, грчкиот воин Филоктет го застрелал со лак Парис, кој му го дал [[Херакле|Херкул]], и го убил. Иако трупите на Троја претрпеле сериозни загуби, Грците не успеале да победат, бидејќи градот бил заштитен со импресивно цврсти ѕидови. Повторно започнала опсадата на Троја, која траела неколку месеци. Многумина претпоставиле дека тоа повторно ќе трае со години. Сепак, Одисеј излегол со лукав план. Сите трупи на Грците одеднаш влегле во бродовите и испловиле од Троја, оставајќи [[Тројански коњ|огромен дрвен коњ]] пред портите на градот. Тројанците мислеле дека ја добиле војната и сакале да ја внесат статуата на коњот во градот и да ја постават на најпочесното место. Сепак, свештеникот и бајач Лаокун се спротивставил на ова. Тој верувал дека тоа е стапица и ги поттикнал Тројанците веднаш да го уништат коњот. Атина, слушајќи го ова, веднаш испратила две огромни змии од морето, кои излегле на копно, се упатиле кон Лаокун, го задавиле и повторно се вратиле во морето. Ова ги убедило Тројанците дека коњот е дар од боговите и дека не треба да се пружа отпор. Коњот бил толку голем што не минувал низ портата, а потоа Тројанците го пробиле ѕидот на тврдината и го вовлекле коњот во градот. Започнало славење во градот и никој не се обидел да воспостави стражарски места. Ноќта, кога сите заспале, од дрвениот коњ излегле [[Одисеј]], [[Менелај]], [[Диомед]], Идоменео, Неоптолем, Филоктет и уште неколку десетици војници. И во исто време, грчката флота повторно допловила иТроја паднала. Кралот Приам бил убиен од Неоптолем. Елена била однесена на бродот Менелај. Војната завршила и бродовите на Грците заминале дома со богат плен. Бродовите на Менелај ги зафатило бура до бреговите на [[Древен Египет|Египет]], каде што завршиле во кралството [[Протеј]], каде што Хермес ја криел вистинската Елена. Кога Менелај стапнал на земјата на Египет, етеричниот дух, на местото на Елена, исчезнал и Менелај повторно се сретнал со својата сопруга. После тоа, патувале заедно уште седум години, а потоа се вратиле во Спарта. Агамемнон, враќајќи се на Микена, бил избоден до смрт од неговата сопруга [[Клитамнестра|Климемнестра]] и нејзиниот соучесник Агист. Синот на Агамемнон, Орест, подоцна се соочил со убијците на неговиот татко, а исто така ја пронашол и ја вратил својата сестра [[Ифигенија]] во нејзината татковина. == Пиеса == Во 2017 година, авторот на книгата А. ИН. Рјабинин заедно со драматургот Е. Исаева ја напишал драмата „Игри на боговите или јаболкото на раздорот“ според неговата приказна. Претставата се одвива во Стара Грција, каде што [[Тројанска војна|Тројанската војна се]] смета за компјутерска игра на боговите на [[Олимп]], кои играјќи ја, го одредуваат текот на понатамошните настани <ref>[https://южнаяволна.рф/news/astrahanskie-novosti/v-astrahanskom-tyuze-drevniy-mif-o-troe-pereigrali-10146.html Белова Е. В Астраханском ТЮЗе древний миф о Трое переиграли на новый лад]{{Мртва_врска|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. // «Южная волна», 27 ноября 2018.</ref>. Претставата била одиграна во голем број руски театри. ==== Претстави ==== * "Игри на боговите или јаболко на раздорот". Државниот театар за млади гледачи во Астрахан . Директор С. В. Тараскин . Премиера на 25 ноември 2018 година <ref>[https://www.culture.ru/events/381231/spektakl-igry-bogov-ili-yabloko-razdora Спектакль «Игры Богов, или Яблоко раздора»] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200303165149/https://www.culture.ru/events/381231/spektakl-igry-bogov-ili-yabloko-razdora |date=2020-03-03 }}. // Культура. РФ, 25 ноября 2018.</ref><ref>[http://astrakult.ru/igry-bogov-ili-novye-eksperimenty-astrahanskogo-tyuza/ Игры богов, или новые эксперименты Астраханского ТЮЗа] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190413093129/http://astrakult.ru/igry-bogov-ili-novye-eksperimenty-astrahanskogo-tyuza/ |date=2019-04-13 }}. // «АстраКульт», 26.11.2018.</ref><ref>[http://южнаяволна.рф/news/astrahanskie-novosti/v-astrahanskom-tyuze-drevniy-mif-o-troe-pereigrali-10146.html Белова Е. В Астраханском ТЮЗе древний миф о Трое переиграли на новый лад]{{Мртва_врска|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. // «Южная волна», 27.11.2018.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.mkrf.ru/press/culture_life/spektakl_igry_bogov_ili_yabloko_razdora_20181121220516_5bf5742c4c707/?sphrase_id=2329519 |title=По данным Министерства культуры РФ |accessdate=2021-02-02 |archive-date=2019-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190104021439/https://www.mkrf.ru/press/culture_life/spektakl_igry_bogov_ili_yabloko_razdora_20181121220516_5bf5742c4c707/?sphrase_id=2329519 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://ast-news.ru/node/v-tyuze-proydet-chitka-pesy-s-muzykalnym-soprovozhdeniem/ В ТЮЗе покажут пьесу «Игры богов, или Яблоко раздора»]. // «Астраханские новости», 20 ноября 2018.</ref> . * „Википедија на боговите“. Центар за драма и режија . Во режија на В. Н. Панков . Премиера на 25 април 2019 година <ref>[https://gitis.net/estrade/item/premera-pankov Премьера спектакля в Мастерской Владимира Панкова] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200720141712/https://www.gitis.net/estrade/item/premera-pankov |date=2020-07-20 }}. // Официальный сайт «[[ГИТИС]]», 24 Апреля 2019.</ref> . == Изданија == === Приказна === * Јаболкото на раздорот: Рјабинин А.В .: Приказна за античките богови, божици, кралеви и богатири - Москва: IEUP, 2016 година. - 92 стр. ISBN 978-5-9909598-8-0 * Јаболкото на раздорот: Рјабинин А.В.: Приказна за античките богови, божици, кралеви и херои. - СПб.: Издавачка куќа „Антологија“, 2017. - 128 стр: ISBN 978-5-93249-007-5 === Пиеса === * Рјабинин A., Исаева E. Игри на богови или Јаболко на раздорот. Претстава заснована на книгата на Алексеј Рјабинин „Јаболкото на раздорот. Бајка за античките богови, божици, кралеви и херои “. - М.: IEUP, 2020 година. - 49 стр.: ISBN 978-5-93249-011-2 == Награди == * Романот „Јаболко на раздорот“ бил награден со наградата Ернест Хемингвеј за 2017 година во категоријата „Детска проза“ <ref name="ham-2017"/><ref>[http://novostiliteratury.ru/2018/01/novosti/obyavleny-laureaty-premii-imeni-ernesta-xemingueya/ Объявлены лауреаты премии имени Эрнеста Хемингуэя] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191103183853/http://novostiliteratury.ru/2018/01/novosti/obyavleny-laureaty-premii-imeni-ernesta-xemingueya/ |date=2019-11-03 }}. // «Новости литературы», 22 января 2018.</ref> . * Претставата „Игри на боговите или јаболко на раздорот“ е победник на натпреварот за поддршка на современата драма на Министерството за култура на Руската Федерација (2018) <ref>[https://astratuz.ru/gejmerovskie-zarisovki-v-tyuze-pokazali-spektakl-o-kompyuternoj-zavisimosti/ Астраханский театр юного зрителя, 25.11.2018]</ref> . == Критика == Приказната добила бројни, претежно позитивни критики. Како по правило, забележани се фасцинацијата на презентацијата и леснотијата на читање <ref>[http://inlubertsy.ru/novosti/kultura/lyuberchane-otkroyut-dlya-sebya-novuyu-knigu-yabloko-razdora Люберчане откроют для себя новую книгу «Яблоко раздора»] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200303165149/http://inlubertsy.ru/novosti/kultura/lyuberchane-otkroyut-dlya-sebya-novuyu-knigu-yabloko-razdora |date=2020-03-03 }}. // «Люберецкая панорама», 18 октября 2017.</ref><ref>[http://in-domodedovo.ru/novosti/kulturnye_vesti/zhurnalisty-moskvy-i-podmoskovya-poznakomilis-s-yablokom-razdora Журналисты Москвы и Подмосковья познакомились с «Яблоком раздора»] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200303165146/http://in-domodedovo.ru/novosti/kulturnye_vesti/zhurnalisty-moskvy-i-podmoskovya-poznakomilis-s-yablokom-razdora |date=2020-03-03 }}. // «Новости Домодедово», 21 октября 2017.</ref><ref>[https://bookind.ru/journal/8490/?sphrase_id=11390596 Рецензия на три книги Алексея Рябинина: «Загадка Сфинкса», «Тесей» и «Яблоко раздора»]. // Журнал «Книжная индустрия» № 4 (164), май-июнь, 2019.</ref> . Олег Жданов, писател, публицист и литературен колумнист за Комсомолскаја правда <ref>[https://www.kp.ru/daily/26704/3729387/ Жданов О. «Яблоко раздора»: Новое прочтение древнегреческих мифов]. // «[[Комсомольская правда]]», 14.07.2017.</ref> ја нарекол приказната на Рјабинин „ново читање на античкото грчко културно наследство во контекст на предизвиците на 21 век“ и ја споредил со делата на Николај Кун. Тој истакнал дека книгата има помалку епско пеење и поголема динамика, но презентацијата не ја изгубила главната работа - „има херои, моќна драма, обемни слики, неизбежна казна за гордост и алчност, голема моќ на љубовта“. М. И. Замотин, писател и новинар, секретар на Одборот на московската организација на Сојузот на писатели на Русија, во својот осврт на современи книги што ја прераскажуваат античката митологија, детално се осврнува на делото на А. ИН. Рјабинин <ref>[http://www.chaskor.ru/article/mify_drevnej_gretsii_45559 Замотина М. А. Мифы Древней Греции. Размышления о некоторых книгах на эту тему]. // «[[Частный корреспондент]]», 8 декабря 2019.</ref>. М. Замотина го нарекол поднасловот на А. ИН. Рјабинин, кој покрај „Јаболкото на раздорот“ ги вклучува и „Тезеј“ и „Загатката на Сфингата“: „Приказна за античките богови, божици, кралеви и херои“. Според набљудувачот, неправилно е да се нарекуваат митови бајки, а покрај тоа, авторот по грешка го употребил зборот „херои“, бидејќи „ова не е на грчки“. М. И. Замотина посочува дека би било поправилно да се користи зборот „херои“. Самата книга „Јаболко на раздорот“, од гледна точка на набљудувачот, е напишана во волшебна форма, лесна за читање и убаво дизајнирана. Јелена Царева <ref name="Царёва Е. Светлая гармония мифа">[http://www.moslit.ru/nn/1717/4.htm Царёва Е. Светлая гармония мифа] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180921230328/http://www.moslit.ru/nn/1717/4.htm |date=2018-09-21 }}. // «Московский литератор», № 17 сентябрь, 2017 г.</ref>, колумнист на Московскиот литературен магазин <ref name="Царёва Е. Светлая гармония мифа"/>, генерално позитивно оценувајќи ја приказната „Јаболко на раздорот“, забележала несоодветна употреба на зборовите „бајка“ и „херои“ во поднасловот. Според Царева, зборот „богатир“ има ориентално потекло, а во руските летописи ова првично било името на гувернерот на монголскиот крал. Покрај тоа, таа вели дека ја збунила илустрацијата во книгата, која ја прикажува смртта на [[Ахил]], каде што тој не е прикажан со стрела во петицата, туку со стрела во вратот. Писателот и историчар Алекс Бертранд Громов во својата рецензија на книгата на мрежното место на „Фантастичната лабораторија" забележува <ref>[https://fantlab.ru/blogarticle64412 Громов А. Б. 9 по 9]. // «[[Лаборатория Фантастики]]», 30 декабря 2019.</ref> дека книгата „Јаболкото на раздорот“ на Рјабинин е создадена заснована врз античките грчки митови за Тројанската војна, како што е утврдено во делата на [[Хомер]], [[Еврипид]], [[Аполодор]]ус, [[Вергилиј|Виргилиј]], [[Овидиј]], Квинта од Смирнски. Според Громов, авторот успеал да ги претвори класичните приказни, за кои на многумина можеби ќе им се чинело дека се прилично избришани, во оригинална и живописна нарација, но во исто време врската со оригиналните извори била зачувана, па дури и станала појасно изразена „во споредба со некои други адаптации на античките легенди“. Громов исто така забележува дека постапките на ликовите во приказната, позитивни и негативни, се многу добро психолошки мотивирани. Критичарот на книгата, член на Сојузот на писатели во Москва Дмитриј Гасин во својата рецензија <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=3yiBzTbRzHo Гасин Дм. Алексей Рябинин. «Тесей» и «Яблоко раздора»]. // Видео-блог Дм. Гасина, 24 марта 2019.</ref> ги ставил книгите на Рјабинин „Јаболко на раздорот“ и „Тезеј“ на исто ниво со познатите книги што раскажуваат грчки митови - „Легенди и митови за Стара Грција“ од Николај Кун и „Забавна Грција“ Михаил Гаспаров, и стилот на пишување го споредил со „Сината книга“ од Михаил Зошченко. Гасин, исто така, истакнал дека иако Рјабинин се придржува до точноста на презентацијата на митовите, доколку има неколку опции за толкување, тој секогаш ја избира најблагата опција за детето од 21 век. Така, на пример, поставувајќи го митот за [[Елена Тројанска]], Рјабинин избира верзија на митот за Еврипид дека Парис не ја киднапирал вистинската Елена, туку само нејзиниот дух, а вистинската Елена останала невина, пренесувајќи ја Хермес во Египет. Гасин го фали вокабуларот и стилот на презентација на авторот што е можно поблиску до модерната литература, забележува отсуство на цинизам и иронија, почитување на традицијата, придржување кон логиката на заплетот и систематско претставување. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Тројанска војна]] [[Категорија:Руска книжевност]] d9r5qyv7eymu86x85der288tglr539s 0 1263078 5606851 5606348 2026-08-09T15:02:42Z Gurther 105215 5606851 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Видеоигра | title = Mafia: Definitive Edition<br>Мафија: Конечно издание | writer = [[Хејден Блекмен]]<br/>Вил Портер | genre = [[Акциско-авантуристичка игра|Акционо-авантуристичка]] | released = 25 септември 2020 | platforms = {{Unbulleted list|[[Microsoft Windows]]|[[Плејстејшн 4|PlayStation 4]]|[[Xbox One]]}} | engine = <!--Wikidata--> | series = ''[[Мафија (серијал)|Мафија]]'' | composer = Џеси Харлин | artist = Петр Мотејзик | image = Mafia - Definitive Edition logo.png | programmer = Мартин Бранштатер | designer = Ондреј Вевода | producer = Девин Хич | director = Алекс Кокс | publisher = [[2K Games]] | developer = [[Hangar 13 (копманија)|Hangar 13]]{{efn|Првичната игра развиена од [[Illusion Softworks]].}} | modes = [[Самостојна видеоигра|Самостоен играч]] }} {{Закосен наслов}}'''Mafia: Definitive Edition''' ([[Македонски јазик|македонски]]: ''Мафија: Конечно издание)'' ― [[Акциско-авантуристичка игра|акциона-авантуристичка игра]] од 2020 година, развиена од Хангар 13 и објавена од 2K Games. Преработка на [[видеоигра]]та „''[[Mafia: The City of Lost Heaven|Мафија]]''“ во 2002 година, таа е четврто главно дело од серијата „Мафија“. Со дејство во измислениот град Лос Хевн, [[Илиноис]] (заснован на [[Чикаго]]) во текот на 30-тите години на минатиот век, приказната го следи подемот и падот на еден сицилијанско-американски мафијаш од Лост Хевн, Томи Анџело, во криминалното семејство Салиери. Заедно со режимот на приказна, играчите исто така можат да го истражуваат градот во режим на отворен свет, кој има странични мисии и можност да наоѓаат тајни на свое слободно време. Преработката со себе донела неколку подобрувања во приказната и играта на оригиналот, вклучително и реконструиран амбиент, подобрена динамика на мисијата и воведување на мотоцикли во серијата. Додека најголемиот дел од ветеранската главна екипа на чешката „Мафија“ се вратила на новото дело, англиските гласови биле преработени. Покрај тоа, програмерите создале изворен резултат за преработката. Играта била издадена за „[[Microsoft Windows]]“, „[[Плејстејшн 4|PlayStation 4]]“ и „Xbox One“ на 25 септември 2020 година, како засебна, така и како дел од пакетот ''„Мафија: трилогија“'', кој исто така вклучувал и подобрена верзија на втората игра и верзија на третата игра составена од нејзината дополнителни пакети со приказни. По излегувањето, таа добила општо поволни критики од критичарите, со пофалби за заживување на приказната, перформансите и графиката, но сепак се соочила со некои критики во врска со нејзините анимации. == Начин на играње == Замислен како целосна преработка на оригиналот, „Мафија'':'' Дефинитивно издание“ била изграден од темел со нови средства и проширена приказна, иако мисиите од првичната игра биле пренесени. Како и со играта од 2002 година, играчите го контролираат Томи Анџело во текот на целата кампања на играта со еден играч, а неговиот свет се движи пеш или со возило. Ново во преработката е воведувањето мотоцикли, прва во серијалот.<ref name="yin-poole">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurogamer.net/articles/2020-06-13-mafia-definitive-edition-looks-great|title=Mafia: Definitive Edition looks great|last=Yin-Poole|first=Wesley|date=13 јуни 2020|work=Eurogamer|language=en|accessdate=9 март 2021}}</ref> Механиката за игра на „Мафија: Дефинитивно издание“ се заснова на оние на „Мафија III“. Вклучена е и поставка „Класична тешкотија“, која служи како поставување на најтешките тешкотии во играта што менува некои механики на игра, како што се управување со муниција и полициска реакција на злосторства, приближувајќи ја играта до првичната игра од 2002 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mafiagame.com/news/mafia-definitive-edition-classic-difficulty/|title=Introducing Mafia: Definitive Edition's Classic Difficulty|last=Web|first=2K|work=Mafia - Official Website|language=en|accessdate=9 март 2021}}</ref> Надвор од режимот на главна приказна, вклучен е посебен режим за слободно возење „како глава кон првичната игра“, што му овозможува на играчот да го истражува градот на свое слободно време без никакви задолжителни цели на мисијата. За разлика од првичната игра, сепак, слободно возеење и екстремно слободно возење се споени во режим на една игра, со необичните и надворни странични мисии на вторите вметнати во главниот сегмент слободно возење како скриени тајни што треба да ги открие играчот.<ref name="freeride">{{Наведена мрежна страница|url=https://mafiagame.com/news/mafia-definitive-edition-free-ride-mode/|title=Introducing Mafia: Definitive Edition's Free Ride mode|work=Mafia - Official Website|language=en|accessdate=9 март 2021}}</ref> Ажурирањето по објавувањето објавено во октомври 2020 година додало нови активности во режимот слободно возење во играта, вклучително и такси мисии и режим за тркање што се одвива во автодромот претставен во мисијата „Фер плеј“. Исто така, во ажурирањето е вклучена можноста играта да се игра во [[Црно-бела техника|црно-бела боја]], означена во менито за поставки на играта како „Ноар мод“ како почит за ерата на [[Филм ноар|ноар филмовите]], како и разни можности што му овозможуваат на играчот да прикаже скријте делови од главниот приказ на играта.<ref name="noirmode">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gamespot.com/articles/mafia-definitive-edition-adds-a-black-and-white-noir-mode-with-update-103/1100-6483061/|title=Mafia: Definitive Edition Adds A Black And White Noir Mode With Update 1.03|last=O'Connor|first=James|date=8 октомври 2020|work=GameSpot|language=en-US|accessdate=9 март 2021}}</ref><ref name="Deschamps">{{Наведена мрежна страница|url=https://comicbook.com/gaming/news/mafia-definitive-edition-update-noir-mode-patch-notes/|title=Mafia: Definitive Edition Update Adds Noir Mode|last=Deschamps|first=Marc|date=8 октомври 2020|work=Comicbook.com|language=en|accessdate=9 март 2021}}</ref> == Заплет == Во 1930 година, за време на [[Големата депресија]], осиромашениот таксист Томас „Томи“ Анџело е силно вооружен од двајца членови на криминалното семејство Салиери - Поли Ломбардо и Сем Трапани - за да им помогне да избегаат од заседа од соперникското семејство на криминал Морело. Иако му се нуди работа и е компензирано за неговата помош, Томи Анџело се враќа на својата работа следниот ден сè додека двајца членови на семејството Морело не го нападнат како одмазда. Откако Сем и Поли го спасиле, Томи бара помош од Дон Енио Салиери и им се одмаздува на неговите напаѓачи, додека се согласува да се приклучи на организацијата на Салиери како соработник. Помагајќи при работењето на рекетарите на Салиери преку Лост Хевн, под надзор на неговиот совесник Френк Колети, тој се спријателува со Сем и Поли за време на заедничките работи, додека ја заслужува почитта на Салиери спречувајќи го обидот на семејството Морело да преземе еден од неговите рекети. Во 1932 година, Томи, сега веќе изграден човек, започнува врска со Сара Марино, ќерка на шанкерот на Салиери, Лујџи, откако ја заштити од некои багабонти. Под наредба на Салиери, Томи и Поли извршуваат рација во сксоперникиштето на бандата како одмазда, но Салиери им замери за убиството на нивниот водач, кој бил син на корумпираниот градски советник Роберто Гилоти. На Томи подоцна му е наредено да бомбардира бордел затоа што ги сменил своите верности кон Морело и да убие информатор кој работи таму, но ја поштедил на барање на Сем и ја пуштил да замине во замена за молк. Во 1933 година, Дон Марку Морело ги зголемува своите напори за разбивање на организацијата на Салиери и добива поддршка од Гилоти, кој сака да се одмазди за убиството на неговиот син. Кога Френк исчезнува со книгите за сметки на семејството, Томи го наоѓа како се подготвува да ја напушти земјата со своето семејство, откако склучил таен договор со Морело и [[Федерално истражно биро|ФБИ]]. Дознавајќи дека Морело му се заканувал на своето семејство и сочувствувал со разочарувањето на Френк од начинот на мафијашкиот живот, Томи му дозволува да замине со своето семејство за [[Италија]] во замена за книгите, подоцна лажејќи го Салиери дека ги убил. До 1935 година, со профибицијата завршена, и двете мафијашки семејства започнуваат да се иселуваат во нови рекетирања, додека Томи, унапреден како шеф за неговите успеси, се оженил со Сара и создава семејство. Откако дознал дека Салиери се обидува да ги поткупи полицијата и градските власти во за себе, Морело се обидува да го убие во ресторан. Томи го штити, а кога ќе се открие дека телохранителот на Салиери го шпионирал за неговиот соперник, семејствата одат во војна. Томи е испратен да го убие јавно Гилоти за да испрати порака дека Морело не може да ги заштити своите пријатели и го убива братот на Морело и десната рака Серџо. Војната на крајот завршува кога Томи, Сем и Поли го убиваат самиот Морело кога се обидувал да лета надвор од градот. До 1938 година, семејството Салиери има целосна контрола врз рекетите на градот. Кога Томи, Сем и Поли ќе бидат испратени да извадат парче дијаманти скриени во кутиите со цигари запленети од царинските службеници, тие се шокирани кога наместо тоа пронаоѓаат скриена пратка [[хероин]]. Тројцата тогаш сфаќаат дека штотуку ризикувале живот во затвор за трговија со дрога и дека Салиери знаел за вистинската природа на товарот. Томи и Поли се лути од дволичноста и лицемерието на Салиери и, спротивно на советот на Сем, ограбуваат банка без дозвола на Дон, со намера да го остават зад себе начинот на живот на толпата. Иако работата е успешна, Томи го пронашол Поли застрелан во неговиот стан следниот ден и украдени пари исчезнати. Сем му се јавува на Томи за да го предупреди дека Салиери им задал удар на двајцата затоа што отишле зад грб и се договорил да се сретне со него во градската уметничка галерија. Меѓутоа, еднаш таму, Сем признава дека го убил Поли и открива дека минатите прикривања на Томи биле изложени: Сем намерно го замолил да ја поштеди Мишел, а Френк го препознал пријател на семејството откако за кратко се скрил; и двајцата потоа биле убиени од луѓето на Салиери. Откако го преживеа обидот на Сем за живот, Томи го убива својот поранешен пријател и го напушти Лост Хевн со своето семејство. Подоцна контактирал детектив Норман за помош, кому му ја пренесува својата приказна пред да понуди да сведочи против семејството Салиери во замена за заштита на неговото семејство. Норман се согласува на барањето, од почит кон тоа дека самиот бил семеен човек. Како резултат на истрагата и судењата за толпа дошло до тоа повеќето од семејството Салиери, вклучувајќи го и Дон Салиери, да бидат осудени и осудени на доживотен затвор. По издржувањето на осумгодишна затворска казна, Томи е повторно обединет со своето семејство, сите се ставени под заштита на сведоци и се преселени во Импаер Беј. Томи живее мирен живот со своето семејство сè до 1951 година, кога двајцата убијци{{Efn|Во преработката, атентаторите се конкретно моделирани да бидат Вито Скалета и Џо Барбаро. Витовите зборови се со текст „Вито“.}} приоѓаат. Прифаќајќи ја својата судбина и знаејќи дека неговото минато како мафијаш го стигнало, Томи е застрелан и оставен да умре на неговиот пред тревник. Тој им подлегнува на раните опкружен со семејството, задоволен од тоа што сега се безбедни. Играта завршува со говор што Томи го одржа на свадбата на неговата ќерка за важноста на семејството; заклучувајќи дека додека сè друго доаѓа и си оди, семејството е засекогаш. == Белешки == {{Белешки}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|https://mafiagame.com/}}{{IMDb title|12354406}} [[Категорија:Игри за Windows]] [[Категорија:Видеоигри што се одвиваат во САД]] [[Категорија:Видеоигри од САД]] [[Категорија:Видеоигри од Обединетото Кралство]] [[Категорија:Видеоигри од Чешка]] [[Категорија:Игри со автомобилски битки]] [[Категорија:Видеоигри со организиран криминал]] [[Категорија:Видеоигри со отворен свет]] [[Категорија:Mafia (серијал)]] [[Категорија:Акциско-авантуристички игри]] 3qmgqdtv9ujtlorzelv1uzw7y202ucy 0 1265621 5606978 5113551 2026-08-10T03:45:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606978 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name =Јосипина Турнограјска<br/> Josipina Turnograjska | image = Josipina Urbančič.jpg | caption = | birth_date = {{birth date|1833|7|9|df=y}} | birth_place = [[Турн (замок)|Замок Турн]], Преддвор, [[Кралство Илирија (1816–1849)|Кралство Илирија]], [[Австриска империја]] (денес [[Словенија]]) | death_date = {{death date|1854|6|1|df=y}} | death_place = [[Грац]], [[Војводство Штаерска]], Австриска империја (сега во [[Австрија]]) | occupation = Писател, поет | genre = | movement = [[Романтизам]] | magnum_opus = | website = | footnotes = }} '''Јосипина Урбанчич''' (венчано име „Томан“), која објавувала под псевдоним '''Јосипина Турнограјска''' (9 јули 1833 - 1 јуни 1854 година), била една од првите [[Словенци|словенски]] писателки, поетеси и композиторки.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.kdjt.si/josipina-turnograjska/zivljenje/ |title=Josipina Urbančič Turnograjska |accessdate=2021-04-09 |archive-date=2021-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411155339/https://www.kdjt.si/josipina-turnograjska/zivljenje |url-status=dead }}</ref> == Животопис == Јосипина е родена во [[Турн (замок)|замокот Турн]] во Преддвор во тогашното [[Австриско Царство]], (сега дел од [[Оптшина Преддвор]]), од каде исто така го извела и својот псевдоним " Турнограјска '' (буквално 'од замокот Турн'). Кога ја испратила својата прва приказна до уредникот на литературниот магазин '' [[Словенска Бјела]] '' таа го објасни изборот на името со пишување: "[[словенските народи|словенските]] народи кои сакаат да ја покажат својата сила и вредност. Зошто словенските ќерки не би требало да ја имаат истата желба? Ова е причината зошто решив да пробам да напишам нешто на мојот благ јазик и се осмелувам да испратам на дневна светлина една приказна од мојата колекција и да ве замолам да ја вклучите во вашата публикација. Јосипина Турнограјска, бидејќи замокот Турн е мојот дом “. Нејзини родители биле Јанез Урбанчич и Јосипина Тепинч. По 1849 година, нов учител ги проширил предметите на нејзините наобразби, при што вклучил [[старогрчки]], [[природни науки]] и историја, со посебен акцент на [[словенечки јазик|словенечки]] и историјата на словенските народи. Ова се покажало како катализатор за будење на националниот ентузијазам кај Јосипина, што ја натерало да се определи да стане писател. Во 1850 година таа се свршила за [[Ловро Томан]], поет, кој подоцна ќе стане успешен адвокат и влијателен политичар. Томан студирал право во [[Грац]] и за време на нивниот ангажман, двајцата одржувале широка преписка. Нивната кореподенција била огромен број писма од кои некои се и со по дваесет и пет страници. Нивниот интерес не бил само во прикажување на односот и чувствата на двајца разделени љубовници, туку и затоа што тие даваат важен увид во секојдневниот живот во средината на 19 век во [[Словенечките земји]]. Во 1853 година тие се венчале и поради работата на Томан се преселиле трајно во Грац. Јосипина таму починала една година подоцна, по комбинација на компликации при породување и [[сипаници]]. Таа ималасамо 21 година<ref>[https://www.momus.si/memorial-room-of-josipina-turnograjska/ Memorial Room of Josipina Turnograjska]</ref>. [[Image:Potoče, Preddvor - grad Turn - doprsni kip Josipine Urbančič (2).jpg|thumb|left|180px|Josipina Turnograjska's bust on the facade of [[Turn Castle, Preddvor|Turn Castle]]]] ==Творештво== Јосипина имала широко познавање на [[словенечка литература|словенечки]] и [[европска литература]] и многу ја воодушевуваше поезијата на [[Франце Прешерен]] (таа го копираше неговиот стил во пишувањето) и [[германски романтизам|германски романтичар]] како и популарните авантуристички романи од тоа време. Во нејзините списи акцентот е улогата на жените како писателка, како и на националното будење. Нејзината работа била ценета во другите области на словенскиот јазик (Русија и [[Чешки земји]]), главно затоа што пишуваше на [[словенски јазици|словенски јазик]]. Во периодот по падот на [[Апсолутизам (европска историја] | апсолутист]] [[Ера на Метерних|режим на Метерних]], олабавена е строгата цензура и културните активности со посилна словенечка и словенска нота започнале да цветаат. Работата на Јосипина била обележана со идеите на [[Романтичен национализам]], кој во словенечките земји била поврзана со [[панславизам|панславизмот]]. Во нејзиниот краток творечки живот, Јосипина Турнограјска напишала триесетина раскази, првиот кога таа имала само седумнаесет години. Својата инспирација ја црпела од [[Историја на Словенија|историја на Словените]] и други словенски народи, како и од популарните легенди. Во нејзиното творештво исто така е присутна природата, поетските описи на природата. Пет нејзини раскази биле објавени во литературните списанија „Словенска Čбела“ („Словенечката пчела“, 1851 година) изменето од [[Антон Јанешич]], три во „Зора“ („Зора“) и една во алманах '' Водников споменик '' ("[[Споменикот на [[Валентин Водник|Водник]])", 1852–1853). Околу дваесетина текста останаа необјавени за време на нејзиниот живот<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://revija.ognjisce.si/revija-ognjisce/27-obletnica-meseca/934-josipina-turnograjska/ |title=Janez Nepomuka Urbančiča in Jožefine Terpinc iz Kranja |accessdate=2021-04-09 |archive-date=2021-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411155339/https://revija.ognjisce.si/revija-ognjisce/27-obletnica-meseca/934-josipina-turnograjska |url-status=dead }}</ref>. == Библиографија == '''Проза ''' * Борис, „Зора“ 1852 година * Карирајски патријарх, „Словенец“ 1851 година * Цезар против Љубљана, 1850 година * Домољубље, 1850 година * Донава, 1854 година * Хоја од Преддвор на Турн, 1850 година * Предавство во спарава, '' Словенска блела '' 1851 година * лепелен, 1850 година * Есен, 1850 година * Како што ќе биде Божјата волја, така ќе биде, 1850 година * Катарина, руска царица * Одличен пример за љубов кон непријателите, 1850 година, * Марула, 1851 година, „Водников споменик“ 1859 година * Силата на совеста, 1851 година * На гробот на Прешерен, 1851 година * Невиност и сила, '' Словенска пчела '' 1851 година * Непознани двобојник, 1851 година * Несреќен препир, 1850 година * Никола Зрињи, најголем славјански војникак, 1851 година * Таткова клетва, 1850 година * Петелин, 1850 година * Поjски патриот, 1850 година * Пролет * Сопатник, 1850 година * Урнатини на пустинскиот град, 1850 година * Рожманова Ленчица, „Зора“ 1852 година * Славјански маченик, „Словенечка пчела“ 1851 година * Пресуда на Бретислав, 1850 година * Спитинеј и вдовицата, 1851 година * Уред, 1850 година * Сватобој пуштавник, '' Словенска блела '' 1851 година * Слобода, 1850 година * Слободољубљива Славјанка 1850 година * Трдослав, „Зора“ 1852 година * Виљушка, 1851 година * Војводата Фердинанд Браншвајг и француските офицери во армијата, 1850 година * Лојалност до смрт, „Словенечка пчела“ 1851 година ''' Поезија''' * Смртта е е прекрасна природа * Ноќ на гробот * Смерека ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.ff.uni-lj.si/hp/dnsk/a.exe?name=dnsk&expression=turnograjska Diplomske naloge na temo Josipina Turnograjska]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.dso-preddvor.si/josipina-urbancic-turnograjska.html Josipina Urbančič Turnograjska: življenjepis na dso-preddvor.si ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200323194558/http://www.dso-preddvor.si/josipina-urbancic-turnograjska.html |date=2020-03-23 }} {{DEFAULTSORT:Турнограјска, Јосипина}} [[Категорија:Словенечки писатели]] [[Категорија:Родени во 1833 година]] [[Категорија:Починати во 1854 година]] 3oe9h3gpkt2wddmpw7qcl8b3y9tmu2p 0 1267035 5606936 5605355 2026-08-09T23:15:57Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606936 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=Ѓорѓе Крстиќ<br />Ђорђе Крстић|field=сликарство|elected=|awards=|influenced=|influenced by=|patrons=|works=''Анатом'' (1880)<br />''Под Јабуком'' (1883)|movement=[[Реализам]]|training=Академија за ликовни уметности, [[Минхен]]|nationality=србин|image=Djordje Krstic.jpg|death_place={{знамеикона|Kingdom of Serbia}} [[Белград]], [[Кралство Србија]]|death_date={{Death date and age|df=yes|1907|10|30|1851|4|19}}|birth_place={{знамеикона|Austrian Empire}} [[Кањижа]], [[Австриска Империја]]|birth_date={{Birth date|df=yes|1851|4|19}}|birth_name=|caption=|alt=|imagesize=|website=}}'''Ѓорѓе Крстиќ''' ([[19 април]] [[1851]] - [[30 октомври]] [[1907]]) — српски [[Реализам (сликарство)|реалист]] сликар и [[Српска академија на науките и уметностите|академик]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.arte.rs/sr/umetnici/djordje_krstic-61/biografija/|title=Arte - Đorđe Krstić - Biografija|work=www.arte.rs|accessdate=2019-12-17|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517140445/http://www.arte.rs/sr/umetnici/djordje_krstic-61/biografija/|url-status=dead}}</ref> Честопати е рангиран заедно со неговите современици, [[Паја Јовановиќ]] и [[Урош Предиќ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vreme.com/cms/view.php?id=1144228|title=19. vek|work=Nedeljnik Vreme|accessdate=2019-12-17|archive-date=2020-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200302014859/https://www.vreme.com/cms/view.php?id=1144228|url-status=dead}}</ref> == Животопис == Крстиќ го завршил своето образование во [[Минхен]], [[Германија]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.srbijanac.rs/biografija.php?stv=41&pismo=lat|title=Đorđe KRSTIĆ; slikar|work=www.srbijanac.rs|accessdate=2019-12-17|archive-date=2020-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807004006/https://www.srbijanac.rs/biografija.php?stv=41&pismo=lat|url-status=dead}}</ref> каде ги започнал своите рани дела под влијание на германскиот реализам до 1883 година. Некои значајни дела од овој ран период ги вклучуваат ''„Давичката девојка“'', „''Анатом''“ и ''„Евангелски писател“''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://slikeiprilike.com/2018/08/07/dve-slike-djordja-krstica-na-stalnoj-postavci-narodnog-muzeja-utopljenica-i-pad-stalaca/|title=Dve slike Đorđa Krstića sa stalne postavke Narodnog muzeja: "Utopljenica" i "Pad Stalaća"|language=en-US|accessdate=2019-12-17|archive-date=2019-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217130003/http://slikeiprilike.com/2018/08/07/dve-slike-djordja-krstica-na-stalnoj-postavci-narodnog-muzeja-utopljenica-i-pad-stalaca/|url-status=dead}}</ref> Во [[Србија]], Крстиќ го пресели својот стил на сликање од реалистичен тон во поидиличен, со слики како ''Пејзаж на [[Косово Поле]]'', ''Од околината на [[Чачак]]'', ''Од [[Лесковац]]'', ''[[Студеница (манастир)|Студеница]]'' и ''[[Манастир Жича|Жича]]''. Во подоцнежните години, Крстиќ започнал да слика голем број иконостаси во [[Чуруг]] и [[Ниш]], соработувајќи со архитектот [[Михаило Валтровиќ]], од кои спаѓа и контроверзната ''Смрт на [[Лазар Хребељановиќ|принцот Лазар]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=0efKGwAACAAJ&q=mihailo+valtrovic|title=Pogled na staru srpsku crkvenu arhitekturu|last=Valtrovic|first=Mihailo|year=1889}}</ref> Крстиќ насликал повеќе од 50 дела засновани на српска народна уметност и [[Српски народни носии|традиционална облека]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=bvtFAQAAIAAJ&q=Uro%C5%A1+Kne%C5%BEevi%C4%87&pg=PP6|title=Народне ношње XIX века у Београду|last=Београду|first=Етнографски музеј у|last2=Влаховић|first2=Митар С.|last3=Pap|first3=Károly Szathmári|last4=Радовић|first4=Босиљка|date=1958|publisher=Издање Етнографског Музеја|language=sr}}</ref> == Наследство == Тој е вклучен во списокот на 100 најистакнати Срби. == Галерија == <gallery class="center" widths="150px" perrow="6" style="font-size: small; line-height: 130%;"> Đ.Krstić Utopljenica.jpg|''Удавен'', 1879 година Đorđe Krstić - Studenica monastery, 1881-1883.jpg|[[Studenica monastery|Манастир Студеница]], 1881-1883 година Đ.Krstić Na izvoru 1882.jpg|''На извори'', 1882 година Đorđe Krstić, Свети Сава Благосиља Српчад, 1891.jpg|''[[Saint Sava|Свети Сава]] благословувајќи ги младите Срби'', 1891 година Đ.Krstić Babakaj 1892.jpg|''Бабакаи'', 1892 година Портрет Краља Милана, Ђорђе Крстић, 1902..png|''[[Milan I of Serbia|Милан I од Србија]]'' </gallery> == Поврзано == * [[Список на сликари од Србија]] * [[Српска уметност]] == Наводи == <references /> [[Категорија:Српски сликари]] [[Категорија:Починати во 1907 година]] [[Категорија:Родени во 1851 година]] [[Категорија:Погребани на Новите гробишта (Белград)]] o02akizvqnkdbmeruran13c353e8pmu 0 1270681 5607002 5227072 2026-08-10T06:22:40Z Bjankuloski06 332 5607002 wikitext text/x-wiki '''Етноцид''' — поим што означува поширока категорија од [[културоцид]], како бришење на цела една народна култура. Овој поим се користи кога станува збор за национален или етнички културоцид кои може да биде во комбинација и со другите елементи на искоренување на еден [[народ]], како што е депортацијата односно преместување на населението или слични мерки за поништување на еден народ, [[асимилација]]та или создавање на вештачки народи или [[нација|нации]]. Генерално, етноцидот е поим што означува бришење на етничката култура, обичаите и идентитетот на една етничка група или цела нација. Меѓу правните извори најчесто се наведува како правна основа за спротивставувањето на етноцидните или културоцидните процеси ''Декларација на Обединетите нации за правата на домородните народи'' усвоена 2007 година од [[Генерално собрание на ООН|Генералното собрание на ООН]]<ref>''Declaration on the Rights of Indigenous Peoples'' (2007), види пример во членот 8. кои важи и за автохтоните, но и генерално за сите народи и нации се вели: во став 1. (Indigenous) "peoples and individuals have the right not to be subjected to forced assimilation or destruction of their culture." во став 2. (Indigenous) "States shall provide effective mechanisms for prevention of, and redress for: (a) Any action which has the aim or effect of depriving them of their integrity as distinct peoples, or of their cultural values or ethnic identities; (b) Any action which has the aim or effect of dispossessing them of their lands, territories or resources; (c) Any form of forced population transfer which has the aim or effect of violating or undermining any of their rights; (d) Any form of forced assimilation or integration; (e) Any form of propaganda designed to promote or incite racial or ethnic discrimination directed against them." [https://www.un.org/development/desa/indigenouspeoples/wp-content/uploads/sites/19/2018/11/UNDRIP_E_web.pdf]</ref> Како еден вид или компонентата на „етничкото чистење" во современото време зачестано се појавува и поим "cultural cleansing" ("културното чистење"), што укажува на блиската корелација мегу термините [[културоцид]] и етноцидот. Во споредба со кутуроцидот, етноцид подрзбира сите етно-рестриктивни мерки од власта, посебно управни, административно-финансиски и други државни огрничувања и забрани или наредби насочени кон одреден етнос или нацијата со цел "бришење" на истиот или спроведување дискриминацијата, обесправување, дезинтеграцијата или прогонот по етничката или националната основа.<ref>Од правно-теоретската и културолошката смисла меѓу етноцидот и културоцид како поими не постојат разлики, бидејќи и двата термина се однесуваат на културниот идентитет загрозен од државната (или меѓународната) власт.</ref> Според членот 6 од наведената Декларација (2007) домородните луѓе имаат право на „државјанството“, но овој член може и пошироко да се толкува како колективното право на националноста и надвор од државата и "државјанството" (како поим исклучиво врзан за државата) односно како колективното ''примитивно'' право на етничка и национална припадност, консекветно или евентуално потврдено со одреден тип легитимација од одредена власт.<ref>Види членот 6. од ''Декларација на ОН за правата на домородните народи''(2007) во која се дава право на националност (а во претходните членови и посебен народен културен идентитет) независно од егзистенцијата на државната власт, те. се вели "Every indigenous individual has the right to a nationality."</ref> == Историја == За македонската јавност најпознат етноцид е оној направен врз [[Егејци|македонското население на Егејска Македонија]], кое вклучувало различни вооружени акции, угнетувачки мерки од секаков вид и постапки за да се оневозможи нивниот живот, одземање на имоти, бришење на нивниот идентитет и тн. Најголемиот број етноциди биле извршени за време на [[колонијализам|колонијализмот]] (класичен) и подоцна во време на [[неоколонијализам|неоколонијализмот]] по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] сè до средината на шеесеттите години на XX век. Меѓу познатите етноциди против различните домородни и племенски заедници во новооткриените земји (посебно во Америка и другите подрачја кои увезувале [[роб]]ови како бесплатната работна сила) се етноцидите на идентитетот и културата на [[Индијанци]]те, [[Абориџини]]те, [[Маори]]те и посебно на потомците на африканските робови чија култура масовно и систематски била уништена или сериозно деградирана, најчесто со цел „редефинирање“. Слично на тоа, пример во Европа бројот на келтските јазици е значително намален и „апсорбиран“. Многу [[имиграција|имигрантски]] поцивилизирани народи ги уништиле културите на автохтоните домородци со цел ваквото население полесно да биде искористено за создавање профити од бесплатната работна сила. Во овој процес културното „ништење“ се вршело и масовна културната акултурација и асимилација, посебно на територијата на денешната САД (т.н. "Melting pot" како спојувањето на различните имигрантски нации, со цел создавање нова граѓанска нација-САД), но и секаде во светот каде европските „колонијални сили“ или „метрополи“ владееле со месното население кое имало своја различна култура, користејќи се со средствата на акултурација, „културното прочистување“ (селективното или комплетното „културно чистење“), различни водови на културна манипулација (замена/измена на културите форми или содржини и инсталирање на вредностите/значења), „контракултурација“ и културната асимилација или културното спојување и слично. Од шеесеттите години во XX век, паралелно со процесите на деколонизацијата (колонијалниот отпор и антиколонијални револуции во педесеттите и шеесеттите години на XX век), се развива во ООН концептот на колективните човекови права, и така Генералното собрание на ООН во 1966 година ги донесува двата основни пакта за човековите права кои опфаќаат и нова категорија на колективните права на народите.<ref>Види ''International Covenant on Civil and Political Rights'' (1966) , и ''International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights'' (1966)</ref> Од тој момент концептот на колективните права и слободи се развива и со низа нови посебни права врзани за маргиналните и посебни социјални групи, кои добиваат своите меѓународно гарантирани слободи и колективни меѓународно признати права. Споменатата ''Декларација на ОН за правата на домородните народи'' (2007) претставува најбитен правно-политички документ во развојот на правните инструменти за човековите, пред сè антиколонијални и културни колективни права, чија генеза се должи пред сè на промената во составот на членството во ООН кога во Обединетите нации во педесеттите и шеесеттите години во XX век се зачлениле голем број новоослободени држави, поранешни колонии на големите колонијални европски империјални метрополи. == Поврзано == * [[Човекови права]] * [[Геноцид]] * [[Културоцид]] * [[Вандализам]] * [[Jus Cogens право]] * [[Самоопределување]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * УНИВЕРЗАЛНА ДЕКЛАРАЦИЈА ЗА ПРАВАТА НА ЧОВЕКОТ, ООН, 1948. [http://bezomrazno.mk/wp-content/uploads/2013/10/Univerzalna-deklaracija-za-pravata-na-covekot.pdf] * International Covenant on Civil and Political Rights, UN 1966. * International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, UN 1966. * Vienna declaration and programme of action, A/CONF.157/24. World Conference on Human Rights, UN 1993. == Литература == * I. Janev, ''Prespa Agreement And Its Effects On Macedonian Right To National Identity:: An Act of Ethno– Genocidal Termination of the National Identity'', Lambert Academic Publishing 2021. ISBN 978-620-4-71741-8.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.lap-publishing.com/catalog/details//store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: |title=Види |accessdate=2021-11-19 |archive-date=2021-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211119123051/https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: |url-status=dead }}</ref> [[Категорија:Човекови права]] [[Категорија:Злосторства против човештвото]] [[Категорија:Геноцид]] [[Категорија:Воени злосторства]] [[Категорија:Меѓународно кривично право]] [[Категорија:Меѓународно право]] [[Категорија:Културологија]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] il7lj73bruy0rjbyid0gdien1aw6v54 5607003 5607002 2026-08-10T06:23:54Z Bjankuloski06 332 /* Историја */ 5607003 wikitext text/x-wiki '''Етноцид''' — поим што означува поширока категорија од [[културоцид]], како бришење на цела една народна култура. Овој поим се користи кога станува збор за национален или етнички културоцид кои може да биде во комбинација и со другите елементи на искоренување на еден [[народ]], како што е депортацијата односно преместување на населението или слични мерки за поништување на еден народ, [[асимилација]]та или создавање на вештачки народи или [[нација|нации]]. Генерално, етноцидот е поим што означува бришење на етничката култура, обичаите и идентитетот на една етничка група или цела нација. Меѓу правните извори најчесто се наведува како правна основа за спротивставувањето на етноцидните или културоцидните процеси ''Декларација на Обединетите нации за правата на домородните народи'' усвоена 2007 година од [[Генерално собрание на ООН|Генералното собрание на ООН]]<ref>''Declaration on the Rights of Indigenous Peoples'' (2007), види пример во членот 8. кои важи и за автохтоните, но и генерално за сите народи и нации се вели: во став 1. (Indigenous) "peoples and individuals have the right not to be subjected to forced assimilation or destruction of their culture." во став 2. (Indigenous) "States shall provide effective mechanisms for prevention of, and redress for: (a) Any action which has the aim or effect of depriving them of their integrity as distinct peoples, or of their cultural values or ethnic identities; (b) Any action which has the aim or effect of dispossessing them of their lands, territories or resources; (c) Any form of forced population transfer which has the aim or effect of violating or undermining any of their rights; (d) Any form of forced assimilation or integration; (e) Any form of propaganda designed to promote or incite racial or ethnic discrimination directed against them." [https://www.un.org/development/desa/indigenouspeoples/wp-content/uploads/sites/19/2018/11/UNDRIP_E_web.pdf]</ref> Како еден вид или компонентата на „етничкото чистење" во современото време зачестано се појавува и поим "cultural cleansing" ("културното чистење"), што укажува на блиската корелација мегу термините [[културоцид]] и етноцидот. Во споредба со кутуроцидот, етноцид подрзбира сите етно-рестриктивни мерки од власта, посебно управни, административно-финансиски и други државни огрничувања и забрани или наредби насочени кон одреден етнос или нацијата со цел "бришење" на истиот или спроведување дискриминацијата, обесправување, дезинтеграцијата или прогонот по етничката или националната основа.<ref>Од правно-теоретската и културолошката смисла меѓу етноцидот и културоцид како поими не постојат разлики, бидејќи и двата термина се однесуваат на културниот идентитет загрозен од државната (или меѓународната) власт.</ref> Според членот 6 од наведената Декларација (2007) домородните луѓе имаат право на „државјанството“, но овој член може и пошироко да се толкува како колективното право на националноста и надвор од државата и "државјанството" (како поим исклучиво врзан за државата) односно како колективното ''примитивно'' право на етничка и национална припадност, консекветно или евентуално потврдено со одреден тип легитимација од одредена власт.<ref>Види членот 6. од ''Декларација на ОН за правата на домородните народи''(2007) во која се дава право на националност (а во претходните членови и посебен народен културен идентитет) независно од егзистенцијата на државната власт, те. се вели "Every indigenous individual has the right to a nationality."</ref> == Историја == За македонската јавност најпознат етноцид е оној направен врз [[Егејци|македонското население на Егејска Македонија]], кое вклучувало различни вооружени акции, угнетувачки мерки од секаков вид и постапки за да се оневозможи нивниот живот, одземање на имоти, бришење на нивниот идентитет и тн. Ова е поинаков случај од западниот наратив за геноцидот, кој се задржува на домородни народи и ги занемарува подеднакво домородните народи на подрачја како Европа. Сепак, по бројка најголемиот број етноциди биле извршени за време на [[колонијализам|колонијализмот]] (класичен) и подоцна во време на [[неоколонијализам|неоколонијализмот]] по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] сè до средината на шеесеттите години на XX век. Меѓу познатите етноциди против различните домородни и племенски заедници во новооткриените земји (посебно во Америка и другите подрачја кои увезувале [[роб]]ови како бесплатната работна сила) се етноцидите на идентитетот и културата на [[Индијанци]]те, [[Абориџини]]те, [[Маори]]те и посебно на потомците на африканските робови чија култура масовно и систематски била уништена или сериозно деградирана, најчесто со цел „редефинирање“. Слично на тоа, пример во Европа бројот на келтските јазици е значително намален и „апсорбиран“. Многу [[имиграција|имигрантски]] поцивилизирани народи ги уништиле културите на автохтоните домородци со цел ваквото население полесно да биде искористено за создавање профити од бесплатната работна сила. Во овој процес културното „ништење“ се вршело и масовна културната акултурација и асимилација, посебно на територијата на денешната САД (т.н. "Melting pot" како спојувањето на различните имигрантски нации, со цел создавање нова граѓанска нација-САД), но и секаде во светот каде европските „колонијални сили“ или „метрополи“ владееле со месното население кое имало своја различна култура, користејќи се со средствата на акултурација, „културното прочистување“ (селективното или комплетното „културно чистење“), различни водови на културна манипулација (замена/измена на културите форми или содржини и инсталирање на вредностите/значења), „контракултурација“ и културната асимилација или културното спојување и слично. Од шеесеттите години во XX век, паралелно со процесите на деколонизацијата (колонијалниот отпор и антиколонијални револуции во педесеттите и шеесеттите години на XX век), се развива во ООН концептот на колективните човекови права, и така Генералното собрание на ООН во 1966 година ги донесува двата основни пакта за човековите права кои опфаќаат и нова категорија на колективните права на народите.<ref>Види ''International Covenant on Civil and Political Rights'' (1966) , и ''International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights'' (1966)</ref> Од тој момент концептот на колективните права и слободи се развива и со низа нови посебни права врзани за маргиналните и посебни социјални групи, кои добиваат своите меѓународно гарантирани слободи и колективни меѓународно признати права. Споменатата ''Декларација на ОН за правата на домородните народи'' (2007) претставува најбитен правно-политички документ во развојот на правните инструменти за човековите, пред сè антиколонијални и културни колективни права, чија генеза се должи пред сè на промената во составот на членството во ООН кога во Обединетите нации во педесеттите и шеесеттите години во XX век се зачлениле голем број новоослободени држави, поранешни колонии на големите колонијални европски империјални метрополи. == Поврзано == * [[Човекови права]] * [[Геноцид]] * [[Културоцид]] * [[Вандализам]] * [[Jus Cogens право]] * [[Самоопределување]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * УНИВЕРЗАЛНА ДЕКЛАРАЦИЈА ЗА ПРАВАТА НА ЧОВЕКОТ, ООН, 1948. [http://bezomrazno.mk/wp-content/uploads/2013/10/Univerzalna-deklaracija-za-pravata-na-covekot.pdf] * International Covenant on Civil and Political Rights, UN 1966. * International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, UN 1966. * Vienna declaration and programme of action, A/CONF.157/24. World Conference on Human Rights, UN 1993. == Литература == * I. Janev, ''Prespa Agreement And Its Effects On Macedonian Right To National Identity:: An Act of Ethno– Genocidal Termination of the National Identity'', Lambert Academic Publishing 2021. ISBN 978-620-4-71741-8.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.lap-publishing.com/catalog/details//store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: |title=Види |accessdate=2021-11-19 |archive-date=2021-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211119123051/https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: |url-status=dead }}</ref> [[Категорија:Човекови права]] [[Категорија:Злосторства против човештвото]] [[Категорија:Геноцид]] [[Категорија:Воени злосторства]] [[Категорија:Меѓународно кривично право]] [[Категорија:Меѓународно право]] [[Категорија:Културологија]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] bgvcowoj9akv80gcofxilf042837ztw 5607004 5607003 2026-08-10T06:24:15Z Bjankuloski06 332 /* Историја */ 5607004 wikitext text/x-wiki '''Етноцид''' — поим што означува поширока категорија од [[културоцид]], како бришење на цела една народна култура. Овој поим се користи кога станува збор за национален или етнички културоцид кои може да биде во комбинација и со другите елементи на искоренување на еден [[народ]], како што е депортацијата односно преместување на населението или слични мерки за поништување на еден народ, [[асимилација]]та или создавање на вештачки народи или [[нација|нации]]. Генерално, етноцидот е поим што означува бришење на етничката култура, обичаите и идентитетот на една етничка група или цела нација. Меѓу правните извори најчесто се наведува како правна основа за спротивставувањето на етноцидните или културоцидните процеси ''Декларација на Обединетите нации за правата на домородните народи'' усвоена 2007 година од [[Генерално собрание на ООН|Генералното собрание на ООН]]<ref>''Declaration on the Rights of Indigenous Peoples'' (2007), види пример во членот 8. кои важи и за автохтоните, но и генерално за сите народи и нации се вели: во став 1. (Indigenous) "peoples and individuals have the right not to be subjected to forced assimilation or destruction of their culture." во став 2. (Indigenous) "States shall provide effective mechanisms for prevention of, and redress for: (a) Any action which has the aim or effect of depriving them of their integrity as distinct peoples, or of their cultural values or ethnic identities; (b) Any action which has the aim or effect of dispossessing them of their lands, territories or resources; (c) Any form of forced population transfer which has the aim or effect of violating or undermining any of their rights; (d) Any form of forced assimilation or integration; (e) Any form of propaganda designed to promote or incite racial or ethnic discrimination directed against them." [https://www.un.org/development/desa/indigenouspeoples/wp-content/uploads/sites/19/2018/11/UNDRIP_E_web.pdf]</ref> Како еден вид или компонентата на „етничкото чистење" во современото време зачестано се појавува и поим "cultural cleansing" ("културното чистење"), што укажува на блиската корелација мегу термините [[културоцид]] и етноцидот. Во споредба со кутуроцидот, етноцид подрзбира сите етно-рестриктивни мерки од власта, посебно управни, административно-финансиски и други државни огрничувања и забрани или наредби насочени кон одреден етнос или нацијата со цел "бришење" на истиот или спроведување дискриминацијата, обесправување, дезинтеграцијата или прогонот по етничката или националната основа.<ref>Од правно-теоретската и културолошката смисла меѓу етноцидот и културоцид како поими не постојат разлики, бидејќи и двата термина се однесуваат на културниот идентитет загрозен од државната (или меѓународната) власт.</ref> Според членот 6 од наведената Декларација (2007) домородните луѓе имаат право на „државјанството“, но овој член може и пошироко да се толкува како колективното право на националноста и надвор од државата и "државјанството" (како поим исклучиво врзан за државата) односно како колективното ''примитивно'' право на етничка и национална припадност, консекветно или евентуално потврдено со одреден тип легитимација од одредена власт.<ref>Види членот 6. од ''Декларација на ОН за правата на домородните народи''(2007) во која се дава право на националност (а во претходните членови и посебен народен културен идентитет) независно од егзистенцијата на државната власт, те. се вели "Every indigenous individual has the right to a nationality."</ref> == Историја == За македонската јавност најпознат етноцид е оној направен врз [[Егејци|македонското население на Егејска Македонија]], кое вклучувало различни вооружени акции, угнетувачки мерки од секаков вид и постапки за да се оневозможи нивниот живот, одземање на имоти, бришење на нивниот идентитет и тн. Ова е поинаков случај од западниот наратив за геноцидот, кој се задржува на домородни народи и ги занемарува подеднакво домородните народи на подрачја како Балканот. Сепак, по бројка најголемиот број етноциди биле извршени за време на [[колонијализам|колонијализмот]] (класичен) и подоцна во време на [[неоколонијализам|неоколонијализмот]] по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] сè до средината на шеесеттите години на XX век. Меѓу познатите етноциди против различните домородни и племенски заедници во новооткриените земји (посебно во Америка и другите подрачја кои увезувале [[роб]]ови како бесплатната работна сила) се етноцидите на идентитетот и културата на [[Индијанци]]те, [[Абориџини]]те, [[Маори]]те и посебно на потомците на африканските робови чија култура масовно и систематски била уништена или сериозно деградирана, најчесто со цел „редефинирање“. Слично на тоа, пример во Европа бројот на келтските јазици е значително намален и „апсорбиран“. Многу [[имиграција|имигрантски]] поцивилизирани народи ги уништиле културите на автохтоните домородци со цел ваквото население полесно да биде искористено за создавање профити од бесплатната работна сила. Во овој процес културното „ништење“ се вршело и масовна културната акултурација и асимилација, посебно на територијата на денешната САД (т.н. "Melting pot" како спојувањето на различните имигрантски нации, со цел создавање нова граѓанска нација-САД), но и секаде во светот каде европските „колонијални сили“ или „метрополи“ владееле со месното население кое имало своја различна култура, користејќи се со средствата на акултурација, „културното прочистување“ (селективното или комплетното „културно чистење“), различни водови на културна манипулација (замена/измена на културите форми или содржини и инсталирање на вредностите/значења), „контракултурација“ и културната асимилација или културното спојување и слично. Од шеесеттите години во XX век, паралелно со процесите на деколонизацијата (колонијалниот отпор и антиколонијални револуции во педесеттите и шеесеттите години на XX век), се развива во ООН концептот на колективните човекови права, и така Генералното собрание на ООН во 1966 година ги донесува двата основни пакта за човековите права кои опфаќаат и нова категорија на колективните права на народите.<ref>Види ''International Covenant on Civil and Political Rights'' (1966) , и ''International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights'' (1966)</ref> Од тој момент концептот на колективните права и слободи се развива и со низа нови посебни права врзани за маргиналните и посебни социјални групи, кои добиваат своите меѓународно гарантирани слободи и колективни меѓународно признати права. Споменатата ''Декларација на ОН за правата на домородните народи'' (2007) претставува најбитен правно-политички документ во развојот на правните инструменти за човековите, пред сè антиколонијални и културни колективни права, чија генеза се должи пред сè на промената во составот на членството во ООН кога во Обединетите нации во педесеттите и шеесеттите години во XX век се зачлениле голем број новоослободени држави, поранешни колонии на големите колонијални европски империјални метрополи. == Поврзано == * [[Човекови права]] * [[Геноцид]] * [[Културоцид]] * [[Вандализам]] * [[Jus Cogens право]] * [[Самоопределување]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * УНИВЕРЗАЛНА ДЕКЛАРАЦИЈА ЗА ПРАВАТА НА ЧОВЕКОТ, ООН, 1948. [http://bezomrazno.mk/wp-content/uploads/2013/10/Univerzalna-deklaracija-za-pravata-na-covekot.pdf] * International Covenant on Civil and Political Rights, UN 1966. * International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, UN 1966. * Vienna declaration and programme of action, A/CONF.157/24. World Conference on Human Rights, UN 1993. == Литература == * I. Janev, ''Prespa Agreement And Its Effects On Macedonian Right To National Identity:: An Act of Ethno– Genocidal Termination of the National Identity'', Lambert Academic Publishing 2021. ISBN 978-620-4-71741-8.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.lap-publishing.com/catalog/details//store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: |title=Види |accessdate=2021-11-19 |archive-date=2021-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211119123051/https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: |url-status=dead }}</ref> [[Категорија:Човекови права]] [[Категорија:Злосторства против човештвото]] [[Категорија:Геноцид]] [[Категорија:Воени злосторства]] [[Категорија:Меѓународно кривично право]] [[Категорија:Меѓународно право]] [[Категорија:Културологија]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] 2r05h5cs9g110b8whlgjbu38hu94byt 5607006 5607004 2026-08-10T06:25:24Z Bjankuloski06 332 5607006 wikitext text/x-wiki '''Етноцид''' — поим што означува поширока категорија од [[културоцид]], како бришење на цела една народна култура. Овој поим се користи кога станува збор за национален или етнички културоцид кои може да биде во комбинација и со другите елементи на искоренување на еден [[народ]], како што е депортацијата односно преместување на населението или слични мерки за поништување на еден народ, [[асимилација]]та или создавање на вештачки народи или [[нација|нации]]. Генерално, етноцидот е поим што означува бришење на етничката култура, обичаите и идентитетот на една етничка група или цела нација. Меѓу правните извори најчесто се наведува како правна основа за спротивставувањето на етноцидните или културоцидните процеси ''Декларација на Обединетите нации за правата на домородните народи'' усвоена 2007 година од [[Генерално собрание на ООН|Генералното собрание на ООН]]<ref>''Declaration on the Rights of Indigenous Peoples'' (2007), види пример во членот 8. кои важи и за автохтоните, но и генерално за сите народи и нации се вели: во став 1. (Indigenous) "peoples and individuals have the right not to be subjected to forced assimilation or destruction of their culture." во став 2. (Indigenous) "States shall provide effective mechanisms for prevention of, and redress for: (a) Any action which has the aim or effect of depriving them of their integrity as distinct peoples, or of their cultural values or ethnic identities; (b) Any action which has the aim or effect of dispossessing them of their lands, territories or resources; (c) Any form of forced population transfer which has the aim or effect of violating or undermining any of their rights; (d) Any form of forced assimilation or integration; (e) Any form of propaganda designed to promote or incite racial or ethnic discrimination directed against them." [https://www.un.org/development/desa/indigenouspeoples/wp-content/uploads/sites/19/2018/11/UNDRIP_E_web.pdf]</ref> Како еден вид или компонентата на „етничкото чистење" во современото време зачестано се појавува и поим "cultural cleansing" ("културното чистење"), што укажува на блиската корелација мегу термините [[културоцид]] и етноцидот. Во споредба со кутуроцидот, етноцид подрзбира сите етно-рестриктивни мерки од власта, посебно управни, административно-финансиски и други државни огрничувања и забрани или наредби насочени кон одреден етнос или нацијата со цел "бришење" на истиот или спроведување дискриминацијата, обесправување, дезинтеграцијата или прогонот по етничката или националната основа.<ref>Од правно-теоретската и културолошката смисла меѓу етноцидот и културоцид како поими не постојат разлики, бидејќи и двата термина се однесуваат на културниот идентитет загрозен од државната (или меѓународната) власт.</ref> Според членот 6 од наведената Декларација (2007) домородните луѓе имаат право на „државјанството“, но овој член може и пошироко да се толкува како колективното право на националноста и надвор од државата и "државјанството" (како поим исклучиво врзан за државата) односно како колективното ''примитивно'' право на етничка и национална припадност, консекветно или евентуално потврдено со одреден тип легитимација од одредена власт.<ref>Види членот 6. од ''Декларација на ОН за правата на домородните народи''(2007) во која се дава право на националност (а во претходните членови и посебен народен културен идентитет) независно од егзистенцијата на државната власт, те. се вели "Every indigenous individual has the right to a nationality."</ref> == Историја == За македонската јавност најпознат етноцид е оној направен врз [[Егејци|македонското население на Егејска Македонија]], кое вклучувало различни вооружени акции, угнетувачки мерки од секаков вид и постапки за да се оневозможи нивниот живот, одземање на имоти, бришење на нивниот идентитет итн. Ова е поинаков случај од западниот наратив за геноцидот, кој се задржува на домородни народи и ги занемарува подеднакво домородните народи на подрачја како Балканот. Сепак, по бројка најголемиот број етноциди биле извршени за време на [[колонијализам|колонијализмот]] (класичен) и подоцна во време на [[неоколонијализам|неоколонијализмот]] по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] сè до средината на шеесеттите години на XX век. Меѓу познатите етноциди против различните домородни и племенски заедници во новооткриените земји (посебно во Америка и другите подрачја кои увезувале [[роб]]ови како бесплатната работна сила) се етноцидите на идентитетот и културата на [[Индијанци]]те, [[Абориџини]]те, [[Маори]]те и посебно на потомците на африканските робови чија култура масовно и систематски била уништена или сериозно деградирана, најчесто со цел „редефинирање“. Слично на тоа, пример во Европа бројот на келтските јазици е значително намален и „апсорбиран“. Многу [[имиграција|имигрантски]] поцивилизирани народи ги уништиле културите на автохтоните домородци со цел ваквото население полесно да биде искористено за создавање профити од бесплатната работна сила. Во овој процес културното „ништење“ се вршело и масовна културната акултурација и асимилација, посебно на територијата на денешната САД (т.н. "Melting pot" како спојувањето на различните имигрантски нации, со цел создавање нова граѓанска нација-САД), но и секаде во светот каде европските „колонијални сили“ или „метрополи“ владееле со месното население кое имало своја различна култура, користејќи се со средствата на акултурација, „културното прочистување“ (селективното или комплетното „културно чистење“), различни водови на културна манипулација (замена/измена на културите форми или содржини и инсталирање на вредностите/значења), „контракултурација“ и културната асимилација или културното спојување и слично. Од шеесеттите години во XX век, паралелно со процесите на деколонизацијата (колонијалниот отпор и антиколонијални револуции во педесеттите и шеесеттите години на XX век), се развива во ООН концептот на колективните човекови права, и така Генералното собрание на ООН во 1966 година ги донесува двата основни пакта за човековите права кои опфаќаат и нова категорија на колективните права на народите.<ref>Види ''International Covenant on Civil and Political Rights'' (1966) , и ''International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights'' (1966)</ref> Од тој момент концептот на колективните права и слободи се развива и со низа нови посебни права врзани за маргиналните и посебни социјални групи, кои добиваат своите меѓународно гарантирани слободи и колективни меѓународно признати права. Споменатата ''Декларација на ОН за правата на домородните народи'' (2007) претставува најбитен правно-политички документ во развојот на правните инструменти за човековите, пред сè антиколонијални и културни колективни права, чија генеза се должи пред сè на промената во составот на членството во ООН кога во Обединетите нации во педесеттите и шеесеттите години во XX век се зачлениле голем број новоослободени држави, поранешни колонии на големите колонијални европски империјални метрополи. == Поврзано == * [[Човекови права]] * [[Геноцид]] * [[Културоцид]] * [[Вандализам]] * [[Jus Cogens право]] * [[Самоопределување]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * УНИВЕРЗАЛНА ДЕКЛАРАЦИЈА ЗА ПРАВАТА НА ЧОВЕКОТ, ООН, 1948. [http://bezomrazno.mk/wp-content/uploads/2013/10/Univerzalna-deklaracija-za-pravata-na-covekot.pdf] * International Covenant on Civil and Political Rights, UN 1966. * International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, UN 1966. * Vienna declaration and programme of action, A/CONF.157/24. World Conference on Human Rights, UN 1993. == Литература == * I. Janev, ''Prespa Agreement And Its Effects On Macedonian Right To National Identity:: An Act of Ethno– Genocidal Termination of the National Identity'', Lambert Academic Publishing 2021. ISBN 978-620-4-71741-8.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.lap-publishing.com/catalog/details//store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: |title=Види |accessdate=2021-11-19 |archive-date=2021-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211119123051/https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/gb/book/978-620-4-71741-8/prespa-agreement-and-its-effects-on-macedonian-right-to-national-identity: |url-status=dead }}</ref> [[Категорија:Човекови права]] [[Категорија:Злосторства против човештвото]] [[Категорија:Геноцид]] [[Категорија:Воени злосторства]] [[Категорија:Меѓународно кривично право]] [[Категорија:Меѓународно право]] [[Категорија:Културологија]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] 48mliknfbzlr7kyd2xhbh5nmhn94ew6 0 1279170 5606794 5606022 2026-08-09T14:22:46Z Gurther 105215 5606794 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Fragment of a violin sonata (La Guerra) by Johann Paul von Westhoff, in Johann Helmich Romans hand.jpg|мини|Фрагмент од виолинската соната La Guerra од Јохан Пол фон Вестхоф, напишана од Јохан Хелмих Роман]] '''Јохан Хелмих Роман''' (26 октомври 1694 - 20 ноември 1758) — [[Шведска|шведски]] [[барок]]ен [[композитор]]. Познат како „татко на шведската музика“ или „шведскиот [[Георг Фридрих Хендл|Хендел]]“. Роман бил водач на шведската опера низ поголемиот дел од ерата на слободата на Шведската опера. == Живот == Роман е роден во [[Стокхолм]] во семејството на Јохан Роман, член на шведската кралска капела. Презимето „Роман“ може да потекнува од [[Финска|финското]] име Раума, бидејќи предците на Јохан живееле во Финска. Момчето најверојатно ги добило првите музички лекции од неговиот татко. Се приклучил во кралската капела во 1711 година како [[Виолина|виолинист]] и [[Обоа|обоист]]. Околу 1715 година, [[Карл XII|кралот]] му дал дозвола на Роман да студира во странство, а младиот композитор поминал околу шест години во [[Лондон]].Студирал под Јохан Кристоф Пепуш, ги запознал Франческо Геминијани, Џовани Бонончини и што е најважно, [[Георг Фридрих Хендл|Џорџ Фридерик Хендел]], чија музика оставила траен впечаток кај Роман. Роман се вратил назад во Шведска во 1721 година. Наскоро тој бил назначен за заменик маестро на кралската капела, а шест години подоцна станал главен маестро на шведскиот кралски оркестар. Животот на Роман во текот на 1720 тите години бил полн со организациска активност што довела до зголемени стандарди во капелата и во 1731 година првите јавни концерти во Шведска. Единственото објавено дело на Роман била колекција од 12 сонати за флејта, виолона и чембало, објавена во 1727 година. Во 1730 година Роман се оженил, но неговата сопруга починала четири години подоцна. Во 1734 година, композиторот ја напуштил Шведска за да посети неколку европски земји - [[Австрија]], [[Англија]], [[Франција]], [[Германија]] и [[Италија]]. Се вратил во Стокхолм во 1737 година, носејќи многу композиции и мелодии напишани од различни композитори, за да се исвират во кралската капела. Во 1738 година Роман повторно се оженил. Во 1740 година, бил избран за член на новоформираната [[Кралска академија на науките (Шведска)|Кралска академија на науките]]. Успешната кариера на Роман се свртела кон полошо во раните 1740 тите. Најголемата покровителка на композиторот, кралицата Улрика Елеонора од Шведска, починала кон крајот на 1741 година. Во 1742 година, активноста на Роман била спречена поради повеќе здравствени проблеми. Во 1744 година, Роман компонирал едно од неговите најдобри дела, кој бил изведуван со оркестар за венчавката на престолонаследникот Адолф Фредерик од Шведска и Луиза Улрика од Прусија. Иронично, поради Адолф и Луиза кариерата на Роман настрадала. Новата принцеза имала различен вкус, а нејзиниот сопруг поставил многу силна конкурентна капела. Конечно, втората сопруга на Роман, Марија Елизабет Баумгарт починала во 1744 година, оставајќи го композиторот со пет деца. Во 1745 година, Роман се повлекол од водачката функција на кралската капела поради глувост, која брзо напреднала во текот на претходните години. Се населил во парохијата Рисби, на имотот ''Лила Харалдсмала'', во близина на градот Калмар во југоисточна Шведска. Освен една посета на Стокхолм во 1751–52 година за директирање на музиката за погребот и крунисувањето по приемот на Адолф Фредерик, последните години на Роман биле посветени на превод на европски теоретски трактати на шведски и адаптација на свети текстови на шведски јазик. Тој починал во Харалдсмала, во 1758 година. Неговите дела никогаш не се заборавени, веќе девет години по неговата смрт, Кралската академија на науките одржала комеморативна церемонија, каде што биле документирани достигнувањата на Роман; копии од делата на Роман се наоѓаат во ракописи од 1810 година. == Музика == Една од најпознатите композиции на Роман е „Дротнингхолм музика“, или „Музика за кралска свадба“. Се состои од збирка од 24 кратки парчиња со должина од околу една до шест минути. Роман ја напишал оваа музика за свадбата во август 1744 година на престолонаследникот Адолф Фредерик од Шведска и неговата невеста Луиза Улрика од Прусија. Нивната венчавка се одржала во палатата Дротнинхолм (оттука и модерната титула). Прославата траела четири дена. Делата на „Дротнингхолм музика“ очигледно биле избрани и наредени како што одговара на приликата. Роман, исто така, чувал осум дела во резерва. Овие дела се познати како Суит во Д мајор. Во ракопис останува миса, мотети, повеќе од 80 псалми, 21 симфонија, 6 увертири, повеќе од 20 сонати за виолина, дванаесет сонати од чембала и разни други дела. == Користена литература == *Bengtsson, Ingmar & van Boer, Bertil H. (2001). "Johan Helmich Roman". In Root, Deane L. (ed.). The New Grove Dictionary of Music and Musicians. Oxford University Press.‎ *Keefe, Simon P., 1968. The Cambridge History of Eighteenth-Century Music. Cambridge: Cambridge University Press, 2011. Page 421. == Надворешни врски == * (на Шведски) [https://web.archive.org/web/20100811162356/http://www.muslib.se/ebibliotek/roman/ Римска колекција на Јохан Хелмих на Музичката библиотека на Шведска] * {{ChoralWiki}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Р}} [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Починати во 1758 година]] [[Категорија:Родени во 1694 година]] [[Категорија:Шведски композитори]] lose9c97yk9d3madxmf7p3z8gvk6raa 5606795 5606794 2026-08-09T14:23:09Z Gurther 105215 5606795 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2026}}[[Податотека:Fragment of a violin sonata (La Guerra) by Johann Paul von Westhoff, in Johann Helmich Romans hand.jpg|мини|Фрагмент од виолинската соната La Guerra од Јохан Пол фон Вестхоф, напишана од Јохан Хелмих Роман]] '''Јохан Хелмих Роман''' (26 октомври 1694 - 20 ноември 1758) — [[Шведска|шведски]] [[барок]]ен [[композитор]]. Познат како „татко на шведската музика“ или „шведскиот [[Георг Фридрих Хендл|Хендел]]“. Роман бил водач на шведската опера низ поголемиот дел од ерата на слободата на Шведската опера. == Живот == Роман е роден во [[Стокхолм]] во семејството на Јохан Роман, член на шведската кралска капела. Презимето „Роман“ може да потекнува од [[Финска|финското]] име Раума, бидејќи предците на Јохан живееле во Финска. Момчето најверојатно ги добило првите музички лекции од неговиот татко. Се приклучил во кралската капела во 1711 година како [[Виолина|виолинист]] и [[Обоа|обоист]]. Околу 1715 година, [[Карл XII|кралот]] му дал дозвола на Роман да студира во странство, а младиот композитор поминал околу шест години во [[Лондон]].Студирал под Јохан Кристоф Пепуш, ги запознал Франческо Геминијани, Џовани Бонончини и што е најважно, [[Георг Фридрих Хендл|Џорџ Фридерик Хендел]], чија музика оставила траен впечаток кај Роман. Роман се вратил назад во Шведска во 1721 година. Наскоро тој бил назначен за заменик маестро на кралската капела, а шест години подоцна станал главен маестро на шведскиот кралски оркестар. Животот на Роман во текот на 1720 тите години бил полн со организациска активност што довела до зголемени стандарди во капелата и во 1731 година првите јавни концерти во Шведска. Единственото објавено дело на Роман била колекција од 12 сонати за флејта, виолона и чембало, објавена во 1727 година. Во 1730 година Роман се оженил, но неговата сопруга починала четири години подоцна. Во 1734 година, композиторот ја напуштил Шведска за да посети неколку европски земји - [[Австрија]], [[Англија]], [[Франција]], [[Германија]] и [[Италија]]. Се вратил во Стокхолм во 1737 година, носејќи многу композиции и мелодии напишани од различни композитори, за да се исвират во кралската капела. Во 1738 година Роман повторно се оженил. Во 1740 година, бил избран за член на новоформираната [[Кралска академија на науките (Шведска)|Кралска академија на науките]]. Успешната кариера на Роман се свртела кон полошо во раните 1740 тите. Најголемата покровителка на композиторот, кралицата Улрика Елеонора од Шведска, починала кон крајот на 1741 година. Во 1742 година, активноста на Роман била спречена поради повеќе здравствени проблеми. Во 1744 година, Роман компонирал едно од неговите најдобри дела, кој бил изведуван со оркестар за венчавката на престолонаследникот Адолф Фредерик од Шведска и Луиза Улрика од Прусија. Иронично, поради Адолф и Луиза кариерата на Роман настрадала. Новата принцеза имала различен вкус, а нејзиниот сопруг поставил многу силна конкурентна капела. Конечно, втората сопруга на Роман, Марија Елизабет Баумгарт починала во 1744 година, оставајќи го композиторот со пет деца. Во 1745 година, Роман се повлекол од водачката функција на кралската капела поради глувост, која брзо напреднала во текот на претходните години. Се населил во парохијата Рисби, на имотот ''Лила Харалдсмала'', во близина на градот Калмар во југоисточна Шведска. Освен една посета на Стокхолм во 1751–52 година за директирање на музиката за погребот и крунисувањето по приемот на Адолф Фредерик, последните години на Роман биле посветени на превод на европски теоретски трактати на шведски и адаптација на свети текстови на шведски јазик. Тој починал во Харалдсмала, во 1758 година. Неговите дела никогаш не се заборавени, веќе девет години по неговата смрт, Кралската академија на науките одржала комеморативна церемонија, каде што биле документирани достигнувањата на Роман; копии од делата на Роман се наоѓаат во ракописи од 1810 година. == Музика == Една од најпознатите композиции на Роман е „Дротнингхолм музика“, или „Музика за кралска свадба“. Се состои од збирка од 24 кратки парчиња со должина од околу една до шест минути. Роман ја напишал оваа музика за свадбата во август 1744 година на престолонаследникот Адолф Фредерик од Шведска и неговата невеста Луиза Улрика од Прусија. Нивната венчавка се одржала во палатата Дротнинхолм (оттука и модерната титула). Прославата траела четири дена. Делата на „Дротнингхолм музика“ очигледно биле избрани и наредени како што одговара на приликата. Роман, исто така, чувал осум дела во резерва. Овие дела се познати како Суит во Д мајор. Во ракопис останува миса, мотети, повеќе од 80 псалми, 21 симфонија, 6 увертири, повеќе од 20 сонати за виолина, дванаесет сонати од чембала и разни други дела. == Користена литература == *Bengtsson, Ingmar & van Boer, Bertil H. (2001). "Johan Helmich Roman". In Root, Deane L. (ed.). The New Grove Dictionary of Music and Musicians. Oxford University Press.‎ *Keefe, Simon P., 1968. The Cambridge History of Eighteenth-Century Music. Cambridge: Cambridge University Press, 2011. Page 421. == Надворешни врски == * (на Шведски) [https://web.archive.org/web/20100811162356/http://www.muslib.se/ebibliotek/roman/ Римска колекција на Јохан Хелмих на Музичката библиотека на Шведска] * {{ChoralWiki}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Р}} [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Починати во 1758 година]] [[Категорија:Родени во 1694 година]] [[Категорија:Шведски композитори]] j2takbglts7hc26pj79gchusxzdjbxs 0 1279401 5606854 5606379 2026-08-09T15:04:30Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/Lili Arsova|Lili Arsova]]) и ја поврати преработката 5420452 на Bjankuloski06 5606854 wikitext text/x-wiki {{Infobox album <!-- See Wikipedia:WikiProject_Albums --> | Name = Жената чудо 1984 <br>Wonder Woman 1984 | Type = Саундтрак | Artist = [[Ханс Цимер]] | Cover = | Released = {{Start date|2020|16|12}} | Recorded = WaterTower Music | Genre = [[Саундтрак]] | Length = 90:23 | Label = | Producer = [[Ханс Цимер]] | Last album = ''[[Мрачниот феникс (саундтрак)|Мрачниот феникс]]''<br />(2019) | This album = '''''Жената чудо 1984 '''''<br />(2020) | Next album = ''[[Елегија за планинците (саундтрак)|Елегија за планинците]]''<br />(2020) }} '''Истребувач 2049 ''' ({{langx|en|Wonder Woman 1984}}) — албум издаден за филмот „[[Жената чудо 1984]]“ од страна на [[Ханс Цимер]]. Саундтракот бил објавен на [[16 декември]] [[2020]] година преку [[WaterTower Music]].<ref>{{en}} [https://www.soundtrack.net/album/wonder-woman-1984/ Wonder Woman 1984] Soundtrack.net, 16 december 2020</ref> ==Преглед== На [[22 август]] [[2018]] година, [[Ханс Цимер]] бил најавен како композитор на ''Wonder Woman 1984'', заменувајќи го [[Руперт Грегсон-Вилијамс]] кој го компонирал првиот филм. Цимер претходно ги компонирал „''[[Човек од челик (саундтрак)|Човек од челик]]''“ и „''[[Бетмен против Супермен: Зора на правдата (саундтрак)|Бетмен против Супермен: Зора на правдата]]''“, првиот и вториот филм во проширениот универзум на DC и последниот во кој се појавува Жената чудо. Дополнителна музика била компонирана од [[Дејвид Флеминг]] и [[Стив Мацаро]]<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20201125164732/http://hans-zimmer.com/index.php?rub=disco&id=1856 Wonder Woman 1984] Hans-zimmer.com, 16 december 2020</ref>. Како дел од ''DC FanDome 2020'', WaterTower Music ја објавил првата песна на саундтракот на 22 август 2020 година, насловена како „''Themyscira''“<ref>{{en}} [https://filmmusicreporter.com/2020/08/22/first-track-from-wonder-woman-1984-soundtrack-released/ First Track from ‘Wonder Woman 1984’ Soundtrack Released] Filmmusicreporter.com, 22 augustus 2020</ref>. Друга песна „''Open Road''“ била објавена на [[10 декември]] 2020 година како дел од промоцијата на социјалните мрежи „Недела на чудата“ што следело до објавувањето на филмот<ref>{{en}} [https://filmmusicreporter.com/2020/12/10/wonder-woman-1984-soundtrack-album-details/ ‘Wonder Woman 1984’ Soundtrack Album Details] Filmmusicreporter.com, 10 december 2020</ref>. == Список на песни== {{Track listing | all_music = [[Hans Zimmer]] | title1 = Themyscira | length1 =3:51 | title2 = Games | length2 = 5:17 | title3 = 1984 | length3 = 7:04 | title4 = Black Gold | length4 = 4:55 | title5 = Wish We Had More Time | length5 = 2:54 | title6 = The Stone | length6 = 2:13 | title7 = Cheetah | length7 = 3:13 | title8 = Fireworks | length8 = 2:38 | title9 = Anything You Want | length9 = 4:45 | title10 = Open Road | length10 = 5:36 | title11 = Without Armor | length11 = 3:46 | title12 = The White House | length12 = 7:45 | title13 = Already Gone | length13 = 5:04 | title14 = Radio Waves | length14 = 8:02 | title15 = Lord of Desire | length15 = 2:44 | title16 = The Beauty In What Is | length16 = 3:48 | title17 = Truth | length17 = 4:45 | title18 = Lost and Found (Bonus Track) | length18 = 11:55 | total_length = }} ''Wonder Woman 1984: Sketches from the Soundtrack'' е вториот саундтрак на филмот Жената чудо 1984, објавен од WaterTower Music на [[5 февруари]] [[2021]] година. Албумот содржи единаесет компизиции за филмот од Ханс Цимер.<ref>{{en}} [https://filmmusicreporter.com/2021/02/04/hans-zimmers-sketches-from-wonder-woman-1984-soundtrack-to-be-released/ Hans Zimmer’s Sketches from ‘Wonder Woman 1984’ Soundtrack to Be Released] Filmmusicreporter.com, 4 februari 2021</ref> {{Track listing | all_music = [[Hans Zimmer]] | title1 = ’84 | length1 = 2:28 | title2 = No Hero Is Born from Lies | length2 = 4:38 | title3 = Apex Predator | length3 = 5:08 | title4 = The Monkey Paw | length4 = 6:49 | title5 = Barbara Minerva | length5 = 1:32 | title6 = Dechalafrea Ero | length6 = 11:10 | title7 = In Love | length7 = 10:48 | title8 = Citrine | length8 = 3:04 | title9 = In Harm's Way | length9 = 5:15 | title10 = Life Is Good, But It Can Be Better | length10 = 11:51 | title11 = The Amazon | length11 = 9:44 | total_length = }} == Наводи == {{наводи}} {{Ханс Цимер}} [[Категорија:Филмска музика од 2020 година]] [[Категорија:Филмска музика од Ханс Цимер]] [[Категорија:Албуми од Ханс Цимер]] gb46usrshbtwhbiqb0pp2t0dc5ivunt 0 1281796 5606837 5606080 2026-08-09T14:48:59Z Gurther 105215 5606837 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Lena Einhorn 02.jpg|мини|Лена Ајнхорн во [[2018|2018 г.]]]] '''Лена Ајнхорн''' (родена на 19 мај 1954 година) е шведска режисерка и писателка и поранешен лекар. == Ран живот и семејството == Ајнхорн е родена на 19 мај 1954 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.svd.se/lena-einhorn|title=Lena Einhorn|date=27 February 2005|work=Svenska Dagbladet|language=sv|accessdate=16 October 2020}}</ref> во Спанга, Шведска. Нејзината мајка, Нина, избегала од варшавското гето за време на Втората светска војна и се населила во Шведска, а нејзиниот татко Јержи бил специјалист за рак, политичар и [[Холокауст|преживеан од Холокаустот]], кој во 1966 година напишал книга за она што го доживеал. Нејзиниот помлад брат е доктор и автор, Стефан Ајнхорн.<ref name="Liska">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=lcDRzEIdjPYC&pg=PA70|title=Contemporary Jewish Writing in Europe: A Guide|last=Liska|first=Vivian|last2=Nolden|first2=Thomas|date=5 December 2007|publisher=Indiana University Press|isbn=978-0-253-00007-1|page=70|language=en}}</ref> == Кариера == Откако дипломирала на Институтот Каролинска во Стокхолм со докторат по вирусологија и биологија на тумори, таа работела како лекар, специјализирана за туморски вируси и причинители на рак кај фетуси и новороденчиња. <ref name="Einhorn">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nordicwomeninfilm.com/person/lena-einhorn/|title=Lena Einhorn {{!}} Nordic Women in Film|work=nordicwomeninfilm|language=sv|accessdate=23 August 2020}}</ref> Својата кариерата ја променила кога живеела во Соединетите држави во 1980-тите и почнала да работи како медицински уредник во Лајфтајм телевизија, каде што исто така продуцирала и пишувала медицински документарни филмови. Исто така, продуцирала научни и медицински документарни филмови за независни компании и за ПБС додека не се вратила во Шведска во 1994 година.<ref name="Einhorn"/> По враќањето во Шведска, станала независна филмаџика. Нејзиниот драмски документарец од 1998 година, ''Патувачки продавач во животот'', се фокусира на спасувачките напори за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] и била основата на нејзиниот прв роман, исто така наречен ''Патувачки продавач во животот'', кој бил објавен во 1999 година.<ref name="Einhorn"/> Еден месец откако на двајцата родители на Ајнхорн им бил дијагностициран неизлечлив рак кон крајот на 1999 година, таа направила снимено интервју со нејзината мајка за нејзините искуства од гетото во Варшава за време на [[Холокауст|Холокаустот]]. Планот на Ајнхорн бил да сними игран филм со нејзината мајка како наратор, меѓутоа, таа не можела да обезбеди финансии пред нејзината мајка да умре во 2002 година, па наместо тоа решила да напише книга. Таа успеала да обезбеди финансирање шест месеци подоцна и објави и филм и книга наречена ''„Патувањето на Нина“''. Филмот ја освоила наградата Гулдбаге за најдобар филм и за најдобро сценарио<ref name="Einhorn"/> и книгата ја освоија наградата Август 2005 година. <ref name="Liska"/> Ајнхорн ја напишала својата прва драма, ''Дневна соба'' со Анет Салмандер. Премиерата била прикажана во 2008 година во Културхусет во Стокхолм.<ref name="Einhorn"/> Таа го објавила филмот ''„Изгубено уметничко дело'' “ во 2012 година, што следела по двегодишната потрага по шест слики кои биле ограбени од нацистите од детскиот дом на нејзиниот татко во Јужна Полска.<ref name="Einhorn"/> Ајнхорн напишала две книги со хипотеза за алтернативно разбирање на животот, смртта и воскресението на Исус - ''Мистеријата на Исус'' во 2007 година,<ref>{{Наведена книга|title=The Jesus mystery : astonishing clues to the true identities of Jesus and Paul|url=https://archive.org/details/jesusmystery00lena|last=Einhorn|first=Lena|date=2007|publisher=Lyons Press|isbn=978-1-59921-148-0|location=Guilford, Conn.}}</ref> и ''Промена во времето'' во 2016 година.<ref>{{Наведена книга|title=A shift in time : how historical documents reveal the surprising truth about Jesus|last=Einhorn|first=Lena|date=2016|isbn=978-1-63158-099-4|location=New York, NY}}</ref> Ајнхорн е член на Научен форум Ковид 19, група која го критикувала одговорот на шведската влада на пандемијата Ковид 19 во Шведска. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencemag.org/news/2020/10/it-s-been-so-so-surreal-critics-sweden-s-lax-pandemic-policies-face-fierce-backlash|title=‘It’s been so, so surreal.’ Critics of Sweden’s lax pandemic policies face fierce backlash|last=Vogel|first=Gretchen|date=2020-10-06|work=Science {{!}} AAAS|language=en|accessdate=2020-11-05}}</ref> == Наводи == {{наводи}}   {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ајнхорн, Лена}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1954 година]] [[Категорија:Шведски режисерки]] [[Категорија:Шведски писателки]] o6dvk0fs95pt10bl9pk4cbwfynximj2 5606839 5606837 2026-08-09T14:49:30Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Шведски режисерки]]; додадена [[Категорија:Шведски режисери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606839 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Lena Einhorn 02.jpg|мини|Лена Ајнхорн во [[2018|2018 г.]]]] '''Лена Ајнхорн''' (родена на 19 мај 1954 година) е шведска режисерка и писателка и поранешен лекар. == Ран живот и семејството == Ајнхорн е родена на 19 мај 1954 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.svd.se/lena-einhorn|title=Lena Einhorn|date=27 February 2005|work=Svenska Dagbladet|language=sv|accessdate=16 October 2020}}</ref> во Спанга, Шведска. Нејзината мајка, Нина, избегала од варшавското гето за време на Втората светска војна и се населила во Шведска, а нејзиниот татко Јержи бил специјалист за рак, политичар и [[Холокауст|преживеан од Холокаустот]], кој во 1966 година напишал книга за она што го доживеал. Нејзиниот помлад брат е доктор и автор, Стефан Ајнхорн.<ref name="Liska">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=lcDRzEIdjPYC&pg=PA70|title=Contemporary Jewish Writing in Europe: A Guide|last=Liska|first=Vivian|last2=Nolden|first2=Thomas|date=5 December 2007|publisher=Indiana University Press|isbn=978-0-253-00007-1|page=70|language=en}}</ref> == Кариера == Откако дипломирала на Институтот Каролинска во Стокхолм со докторат по вирусологија и биологија на тумори, таа работела како лекар, специјализирана за туморски вируси и причинители на рак кај фетуси и новороденчиња. <ref name="Einhorn">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nordicwomeninfilm.com/person/lena-einhorn/|title=Lena Einhorn {{!}} Nordic Women in Film|work=nordicwomeninfilm|language=sv|accessdate=23 August 2020}}</ref> Својата кариерата ја променила кога живеела во Соединетите држави во 1980-тите и почнала да работи како медицински уредник во Лајфтајм телевизија, каде што исто така продуцирала и пишувала медицински документарни филмови. Исто така, продуцирала научни и медицински документарни филмови за независни компании и за ПБС додека не се вратила во Шведска во 1994 година.<ref name="Einhorn"/> По враќањето во Шведска, станала независна филмаџика. Нејзиниот драмски документарец од 1998 година, ''Патувачки продавач во животот'', се фокусира на спасувачките напори за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] и била основата на нејзиниот прв роман, исто така наречен ''Патувачки продавач во животот'', кој бил објавен во 1999 година.<ref name="Einhorn"/> Еден месец откако на двајцата родители на Ајнхорн им бил дијагностициран неизлечлив рак кон крајот на 1999 година, таа направила снимено интервју со нејзината мајка за нејзините искуства од гетото во Варшава за време на [[Холокауст|Холокаустот]]. Планот на Ајнхорн бил да сними игран филм со нејзината мајка како наратор, меѓутоа, таа не можела да обезбеди финансии пред нејзината мајка да умре во 2002 година, па наместо тоа решила да напише книга. Таа успеала да обезбеди финансирање шест месеци подоцна и објави и филм и книга наречена ''„Патувањето на Нина“''. Филмот ја освоила наградата Гулдбаге за најдобар филм и за најдобро сценарио<ref name="Einhorn"/> и книгата ја освоија наградата Август 2005 година. <ref name="Liska"/> Ајнхорн ја напишала својата прва драма, ''Дневна соба'' со Анет Салмандер. Премиерата била прикажана во 2008 година во Културхусет во Стокхолм.<ref name="Einhorn"/> Таа го објавила филмот ''„Изгубено уметничко дело'' “ во 2012 година, што следела по двегодишната потрага по шест слики кои биле ограбени од нацистите од детскиот дом на нејзиниот татко во Јужна Полска.<ref name="Einhorn"/> Ајнхорн напишала две книги со хипотеза за алтернативно разбирање на животот, смртта и воскресението на Исус - ''Мистеријата на Исус'' во 2007 година,<ref>{{Наведена книга|title=The Jesus mystery : astonishing clues to the true identities of Jesus and Paul|url=https://archive.org/details/jesusmystery00lena|last=Einhorn|first=Lena|date=2007|publisher=Lyons Press|isbn=978-1-59921-148-0|location=Guilford, Conn.}}</ref> и ''Промена во времето'' во 2016 година.<ref>{{Наведена книга|title=A shift in time : how historical documents reveal the surprising truth about Jesus|last=Einhorn|first=Lena|date=2016|isbn=978-1-63158-099-4|location=New York, NY}}</ref> Ајнхорн е член на Научен форум Ковид 19, група која го критикувала одговорот на шведската влада на пандемијата Ковид 19 во Шведска. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencemag.org/news/2020/10/it-s-been-so-so-surreal-critics-sweden-s-lax-pandemic-policies-face-fierce-backlash|title=‘It’s been so, so surreal.’ Critics of Sweden’s lax pandemic policies face fierce backlash|last=Vogel|first=Gretchen|date=2020-10-06|work=Science {{!}} AAAS|language=en|accessdate=2020-11-05}}</ref> == Наводи == {{наводи}}   {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ајнхорн, Лена}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1954 година]] [[Категорија:Шведски режисери]] [[Категорија:Шведски писателки]] pjr35g1bguqac0did97rjsvt1ag3kq7 5606840 5606839 2026-08-09T14:49:37Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Шведски писателки]]; додадена [[Категорија:Шведски писатели]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606840 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Lena Einhorn 02.jpg|мини|Лена Ајнхорн во [[2018|2018 г.]]]] '''Лена Ајнхорн''' (родена на 19 мај 1954 година) е шведска режисерка и писателка и поранешен лекар. == Ран живот и семејството == Ајнхорн е родена на 19 мај 1954 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.svd.se/lena-einhorn|title=Lena Einhorn|date=27 February 2005|work=Svenska Dagbladet|language=sv|accessdate=16 October 2020}}</ref> во Спанга, Шведска. Нејзината мајка, Нина, избегала од варшавското гето за време на Втората светска војна и се населила во Шведска, а нејзиниот татко Јержи бил специјалист за рак, политичар и [[Холокауст|преживеан од Холокаустот]], кој во 1966 година напишал книга за она што го доживеал. Нејзиниот помлад брат е доктор и автор, Стефан Ајнхорн.<ref name="Liska">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=lcDRzEIdjPYC&pg=PA70|title=Contemporary Jewish Writing in Europe: A Guide|last=Liska|first=Vivian|last2=Nolden|first2=Thomas|date=5 December 2007|publisher=Indiana University Press|isbn=978-0-253-00007-1|page=70|language=en}}</ref> == Кариера == Откако дипломирала на Институтот Каролинска во Стокхолм со докторат по вирусологија и биологија на тумори, таа работела како лекар, специјализирана за туморски вируси и причинители на рак кај фетуси и новороденчиња. <ref name="Einhorn">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nordicwomeninfilm.com/person/lena-einhorn/|title=Lena Einhorn {{!}} Nordic Women in Film|work=nordicwomeninfilm|language=sv|accessdate=23 August 2020}}</ref> Својата кариерата ја променила кога живеела во Соединетите држави во 1980-тите и почнала да работи како медицински уредник во Лајфтајм телевизија, каде што исто така продуцирала и пишувала медицински документарни филмови. Исто така, продуцирала научни и медицински документарни филмови за независни компании и за ПБС додека не се вратила во Шведска во 1994 година.<ref name="Einhorn"/> По враќањето во Шведска, станала независна филмаџика. Нејзиниот драмски документарец од 1998 година, ''Патувачки продавач во животот'', се фокусира на спасувачките напори за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] и била основата на нејзиниот прв роман, исто така наречен ''Патувачки продавач во животот'', кој бил објавен во 1999 година.<ref name="Einhorn"/> Еден месец откако на двајцата родители на Ајнхорн им бил дијагностициран неизлечлив рак кон крајот на 1999 година, таа направила снимено интервју со нејзината мајка за нејзините искуства од гетото во Варшава за време на [[Холокауст|Холокаустот]]. Планот на Ајнхорн бил да сними игран филм со нејзината мајка како наратор, меѓутоа, таа не можела да обезбеди финансии пред нејзината мајка да умре во 2002 година, па наместо тоа решила да напише книга. Таа успеала да обезбеди финансирање шест месеци подоцна и објави и филм и книга наречена ''„Патувањето на Нина“''. Филмот ја освоила наградата Гулдбаге за најдобар филм и за најдобро сценарио<ref name="Einhorn"/> и книгата ја освоија наградата Август 2005 година. <ref name="Liska"/> Ајнхорн ја напишала својата прва драма, ''Дневна соба'' со Анет Салмандер. Премиерата била прикажана во 2008 година во Културхусет во Стокхолм.<ref name="Einhorn"/> Таа го објавила филмот ''„Изгубено уметничко дело'' “ во 2012 година, што следела по двегодишната потрага по шест слики кои биле ограбени од нацистите од детскиот дом на нејзиниот татко во Јужна Полска.<ref name="Einhorn"/> Ајнхорн напишала две книги со хипотеза за алтернативно разбирање на животот, смртта и воскресението на Исус - ''Мистеријата на Исус'' во 2007 година,<ref>{{Наведена книга|title=The Jesus mystery : astonishing clues to the true identities of Jesus and Paul|url=https://archive.org/details/jesusmystery00lena|last=Einhorn|first=Lena|date=2007|publisher=Lyons Press|isbn=978-1-59921-148-0|location=Guilford, Conn.}}</ref> и ''Промена во времето'' во 2016 година.<ref>{{Наведена книга|title=A shift in time : how historical documents reveal the surprising truth about Jesus|last=Einhorn|first=Lena|date=2016|isbn=978-1-63158-099-4|location=New York, NY}}</ref> Ајнхорн е член на Научен форум Ковид 19, група која го критикувала одговорот на шведската влада на пандемијата Ковид 19 во Шведска. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencemag.org/news/2020/10/it-s-been-so-so-surreal-critics-sweden-s-lax-pandemic-policies-face-fierce-backlash|title=‘It’s been so, so surreal.’ Critics of Sweden’s lax pandemic policies face fierce backlash|last=Vogel|first=Gretchen|date=2020-10-06|work=Science {{!}} AAAS|language=en|accessdate=2020-11-05}}</ref> == Наводи == {{наводи}}   {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ајнхорн, Лена}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1954 година]] [[Категорија:Шведски режисери]] [[Категорија:Шведски писатели]] 4nwr4sr6lnxumxn728x5rokpa5gu9q8 0 1282423 5606968 5124067 2026-08-10T02:26:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606968 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Joachim Pim-Pim Johansson.jpg|мини|Јоаким Јохансон на Шведскиот опен во Бастад, 10 јули 2008 година.]] '''Јоаким Јохансон''' (роден на 1 јули 1982 година) е поранешен професионален [[тенис]]ер од Шведска во машка конкуренција. Тој стигнал до полуфиналето на Отвореното првенство на САД во 2004 година, освоил 3 титули во поединечна конкуренција, а највисокиот пласман во кариерата му бил на 5то место и тоа во февруари 2005 година. == Почетоци == Јохансон е роден во градот [[Лунд]], а моментално живее во [[Седертелје]], Шведска. Неговиот татко, Леиф Јохансон, исто така бил тенисер и ја претставувал Шведска во Дејвис купот во 1970-тите години. Јоаким го носел прекарот „Пим Пим“, кој го имал уште од најрани години. Имено неговиот постар брат го изговарал Јоаким како „Јоапим“ што подоцна се претворило во „Пим Пим". Во 2005 година Џени Калур станала негова девојка, но во август 2008 година се разделиле.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.itftennis.com/procircuit/players/player/profile.aspx?playerid=30017595 |title=ITF Profile |accessdate=2021-11-23 |archive-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020230115/https://www.itftennis.com/procircuit/players/player/profile.aspx?playerid=30017595 |url-status=dead }}</ref> Сестрата на Лејтон Хјуит , Џеслин Хјуит, била негова нова девојка цели пет години, од 2000 до 2005 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.theage.com.au/articles/2004/09/10/1094789681123.html|title=Hewitt v Johansson a family affair|date=11 September 2004|work=The Age|location=Australia}}</ref> Тој моментално е оженет со Јохана Вестерберг, шведски професионален играч на голф која настапува на европските турнири за дами. Со неа Јоаким има и едно дете. Јоаким нема никаква роднинска врска со колегата и шведски тенисер Томас Јохансон. == Тениска кариера == === 2000–2003 година === Јохансон за прв пат се натпреварувал на натпревар од ранг на професионален турнир на Шведскиот опен во 2000 година, каде што се повлекол од натпреварот против Маркус Хипфл. Подоцна тој ја остварил својата прва победа на настанот Челинџер турнир во Шведска, победувајќи го Александар Пеја. Се натпреварувал на Отвореното првенство на Сканија во Стокхолм во 2000 година, но загубил од Бохдан Улихрач. Во 2001 година Јохансон се фокусирал на Челинџерс турнирите и затоа се натпреварувал само на еден АТП - турнир и тоа на Отвореното првенство во Стокхолм во 2001 година, губејќи од Андреас Винчигера. Сепак, тој стигнал до две полуфиналиња на фјучрсот, во Велика Британија и Нов Зеланд и две финалиња на турнири во Германија и Австрија. Првиот фјучрс турнир го освоил во Австралија, победувајќи го Тод Пери. Во 2002 година, Јохансон победил на три тениски фјучерси во Полска, Австрија и во Шведска и стигнал до финалето во Полска. Подоцна го победил својот прв натпревар на ниво на АТП турнири, на неговиот домашен турнир на Отвореното првенство во Стокхолм во 2002 година против Алберт Портас, но потоа загубил од Фабрис Санторо. Во 2003 година Јохансон го одиграл својот прв натпревар на Грен слем турнирот на Австралија Опен во 2003 година, губејќи од американецот [[Марди Фиш]]. Потоа ја претставувал Шведска против Австралија во Дејвис купот, но загубил од Вејн Артурс. По овој турнир настапил на турнирот во Њупорт губејќи од Зак Флешман. Во својот прв настап [[Отворено тениско првенство на САД|на УС Опен]] тој повторно загубил од [[Марди Фиш]]. Јохансон се натпреварувал уште еднаш, односно по четврти пат на Отвореното првенство во Стокхолм во 2003 година, каде стигнал до своето прво четвртфинале каде го победил својот прв противник од топ 30 светски играчи во моментот 25от Фернандо Гонсалес во второто коло, пред да загуби во третото коло од Дејвид Сангвинети. Во 2003 година тој освоил два турнири од Челинџер серијата и стигнал до две финалиња од истата серија. === 2004 година === 2004 година претставувала голем пробив за Јохансон. На неговиот прв турнир на Адидас Интернационал во 2004 година, тој ја остварил својата прва победа над играч кој се наоѓал помеѓу првите 10 играчи на АТП листата. Тоа бил [[Рајнер Шутлер]] кој во моментот бил на 6то место. Подоцна загубил од Арно Клемент. Продолжил со своите настапи и својата прва Гренд слем победа на Австралија Опен во 2004 година ја остварил против Александар Поп, веднаш и втората против Алберто Мартин, пред да загуби од тогашниот светски играч број 3 Хуан Карлос Фереро и тоа во четири сета. Подоцна во 2004 година Јохансон се натпреварувал на турнирот Сибел опен каде загубил во четвртфиналето од подоцнежниот победник [[Енди Родик]]. Јохансон ја продолжил својата добра форма со освојување на својата прва АТП титула на Крогер Сент Јуд во 2004 година каде до патот во финалето ги победил Џејмс Блејк, [[Марди Фиш]], а во финалето и германецот Николас Кифер. Сепак, неговата добра серија била нарушена, победувајќи на само два натпревари на следните седум турнири. Двете победи му биле против Марк Филипусис и сонародникот [[Робин Седерлинг]]. Неговите порази продолжиле и на стартот на Отвореното првенство во Франција [[Фернандо Вердаско|во 2004 година против Фернандо Вердаско]]. Имал и нови порази од хрватот Марио Анчиќ и [[Хуан Монако]]. По овие порази Јохансон заминал на Вимблдон 2004, каде загубил во 4то коло од [[Флоријан Мајер]], откако ги победил Арно Клемент, [[Марди Фиш]] и [[Јонас Бјоркман]]. Стигнал до своето прво четвртфинале од Мастерс серијата на Мастерсот во Канада во 2004 година каде загубил од сонародникот Томас Јохансон. Неговата најголема победа во кариерата ќе дојде на Отвореното првенство на САД во 2004 година, кога предизвикал огромна изненаденост победувајќи го бранителот на титулата од минатата година американецот [[Енди Родик]] во четврт финалето во пет сета. Невообичаеност во овој натпревар било тоа што Родик освоил дури 24 поени повеќе од Јохансон, но сепак на крајот бил поразен. Јохансон подоцна го загубил натпреварот од полуфиналето против Лејтон Хјуит. Тој ја завршил годината со четири последователни четвртфинални натпревари и тоа на Гранд при турнирот во Лион во 2004 година, губејќи од идниот шампион [[Робин Седерлинг]], купот на Кремљ во Москва 2004, Мастерсот во Мадрид 2004 и Отвореното првенство во Стокхолм во 2004 година. Јохансон ја завршил годината како 12ти играч на светот. === Измачен од повреди (2005–2007) === Јохансон ја започнал 2005 година со успех победувајќи на Аделаида Интернационал, против Тејлор Дент во финалето во два сета, а на Австралија опен 2005 година, стигнал до четвртфиналето губејќи од Андре Агаси со 7–6, 6–7, 6–7, 4–6. Победил на турнирот Опен 13 каде успеал да го победи [[Иван Љубичиќ]] во финалето, по што го прескокнал во топ 10 тенисери и се нашол на 9то место. Сепак, тој остварил победи во само пет натпревари на неговите претстојни 12 турнири. Победил на Светскиот тениски турнир АБН АМРО во 2005 година, во Дејвис купот и на турнирот на Есторил опен 2005 година. На Вимблдон успеал да постигне само една победа. Јохансон по овие слаби резултати решил да го оперира рамото во јули 2005 година, со што бил принуден остатокот од годината да го паузира. Во 2006 година тој напорно вежбал за да ја поврати својата физичка кондиција и да се рехабилитира од операцијата. Тренирал заедно со тренерот Агне Бергвал и со шведските атлетски ѕвезди Каролина Клуфт, Сузана и Џени Калур. И покрај тоа што играл само половина година, тој завршил на крајот на 45то место. Во февруари 2006 година, Јоаким играл на SAP Open во Сан Хосе, но заработил уште една повреда. Потоа, тој бил принуден да ги прескокне турнирите во Индијан Велс и Мајами до почетокот на второто негово враќање во јули 2006 година со играње на Челинџер и Фјучрс турнири. Во октомври 2006 година, Јохансон направил триумфално враќање на АТП турнирот на Стокхолм опен. Иако со вајлд - карта,во првото коло го победил Дејвид Сангвинети, додека го второто коло изненадувачки го победил и првиот носител и светски рекет број два [[Рафаел Надал]]. Во тој натпревар, Јохансон сервирал 17 асови и најавил враќање во врвот на светскиот тенис. Таа победа ја нарекол најголемата победа во својата кариера. Јохансон се квалификувал во полуфиналето на турнирот пред да загуби од петтиот носител Јарко Ниеминен во три сета. На неговиот следен турнир, Мастерсот во Мадрид, Јохансон загубил уште натпревар и тоа во второто коло, претходно победувајќи го петтиот носител [[Николај Давиденко]] во првото коло во три сета. Тој, сепак, бил принуден да се повлече од следниот натпревар поради инфекција на грлото. Во 2007 година, Јохансон се натпреварувал само на 4 турнири, и тоа на турнирот на Аделаида Интернационал, каде стигнал до полуфиналето и загубил од [[Новак Ѓоковиќ]], потоа на Австралија Опен 2007 година се повлекол во првото коло во кое играл со Гилермо Гарсија-Лопес при резултат 1–1 во гемови во првиот сет. Потоа, Јоаким заминал на операција на десното рамо која се случила на 23 февруари во Милано. Не се враќал на тениските терени сè до септември кога играл на Дејвис купот против САД (со Родик на отворањето). Тој само еднаш го загубил својот сервис во три сета од Американецот, кој во моментот бил на 5то место во светот. По Дејвис купот, тој одиграл еден турнир на Отвореното првенство во Стокхолм во 2007 година, победувајќи го Карлос Берлок во првото коло, пред да се повлече во второто коло поради болест против подоцнежниот победник Иво Карловиќ. === 2008 – денес (пензија и враќање) === Јохансон се повлекол од професионалниот тенис на 1 февруари 2008 година поради неговата постојана повреда на рамото.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/7222725.stm|title=Injury forces Johansson to quit|date=1 February 2008|publisher=BBC Sport}}</ref> Тој рекол дека „нема друга опција“ освен да се откаже. Но, на 3 октомври 2008 година тој објавил дека ќе се врати во светот на тенисот и дека неговата повреда на рамото е санирана. Добил вајлд-карта за да се натпреварува на Отвореното првенство во Стокхолм во 2008 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/01022008/58/atp-tour-pim-pim-calls-quits.html|title=Pim-Pim calls it quits|date=1 February 2008|publisher=[[Yahoo! News]]}}</ref> Јохансон го означил своето враќање победувајќи го Николас Махут во првото коло пред да загуби од [[Давид Налбандијан|Дејвид Налбандијан]] во второто коло. Во 2009 година, тој се натпреварувал на турнирите Челинџерс серијата стигнувајќи до полуфиналето во Измир, Турција пред да се повлече против Андреа Стопини поради повреда. Потоа добил влез со вајлд-карта на Малезија опен и направил изненадувачка победа над Лејтон Хјуит во првото коло пред да загуби од [[Ришар Гаске]] во второто коло. Подоцна се натпреварувал на Отвореното првенство на Стокхолм во 2009 година, повторно со вајлд-карта. Ги победил Петер Лучак и [[Хуан Монако]], но потоа загубил од Томаз Белучи во третото коло. Во 2010 година, Јохансон го одиграл својот прв натпревар во таа година и тоа во поединечна конкуренција за време на натпреварот во Дејвис Купот против Аргентина, кој го загубил во четири сета од[[Леонардо Мајер]]. Тој добил вајлд-карта на Челинџер турнирот на интернациналниот тениски турнир во Бергамо Трофео Трисмока 2011 година. Играл во Дејвис купот против Русија. Во октомври 2013 година, Јохансон најавил мини враќање за да се квалификува за Отвореното првенство на Стокхолм во 2013 година. Директорот на турнирот Томас Јохансон му доделил вајл-карта за квалификациите и во нив Јоаким најпрво го победил светскиот рекет број 450 Ерик Чвојка во првото коло и потоа светскиот рекет број 142, Матијас Бахингер во второто коло. Тој го победил Алехандро Фала во првото коло од главниот турнир, но сепак загубил од [[Милош Раониќ]] во второто коло од главната фаза.. == Рекорди == Тој го држел рекордот за најмногу сервирани асови во еден натпревар со 51 ас против Андре Агаси во 4то коло на Австралија Опен во 2005 година (овој натпревар Јохансон го загубил во четири сета). На прес-конференцијата по натпреварот, Јохансон рекол дека чувствувал дека можел да сервира уште подобро.<ref>[http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20050124/ai_n9697590 TENNIS: Agassi survives ordeal by aces as Johansson serves record 51]{{Мртва_врска|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска|date=April 2017}}</ref><ref>[http://www.asapsports.com/show_interview.php?id=18548 Post-match interview]</ref> Иво Карловиќ го израмнил рекордот на 21 јуни 2005 година на [[Вимблдон]] против Даниеле Брачиали, а на Отвореното првенство на Франција во 2009 година, Карловиќ сепак успеал овој рекорд да го собори со 55 ас сервиси и тоа против Лејтон Хјуит во првото коло, но на крајот го загубил натпреварот во пет сета. Јохансон сè уште држел рекорд - најмногу асови сервирани во натпревар од 4 сетови (51) до јули 2014 година, кога [[Џон Изнер|Џон Иснер]] го урнал тој резултат на Вимблдон (Иснер сервирал неверојатни 52 асови во 4 сета, но исто така загубил во тој натпревар). == Финалиња во кариерата на АТП == === Поединечна конкуренција 3 (3 победи) === {| | {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" | '''Победник-Легенда (пред/пост 2009)''' |- style="background:#f3e6d7;" | Гренд слем турнири (0) |- style="background:#ffffcc;" | Мастерс куп во тенис /Финале на светската турнеја на АТП (0) |- style="background:#e9e9e9;" | Мастерс серија на АТП /<br />АТП светска турнеја Мастерс 1000 (0) |- style="background:#d4f1c5;" | Златна меѓународна серија на АТП / АТП светска турнеја 500 серија (1/0) |- | АТП меѓународна серија /<br />АТП светска турнеја 250 серија (2/0) |} | {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" | '''настапи на разлини подлоги''' |- | Тврда (3/0) |- | Земја (0/0) |- | Трева (0/0) |- | Тепих - синтелон (0/0) |} |} {| class="sortable wikitable" ! style="width:40px" |Резултат ! class="unsortable" style="width:30px" | Поб./Пор. ! style="width:65px" | Датум ! style="width:160px" | Турнир ! style="width:50px" | Површина ! style="width:140px" | Противник ! class="unsortable" style="width:100px" | Резултат |- style="background:#d4f1c5;" | style="background:#98fb98;" | Победи | 1–0 | февруари 2004 година | Мемфис, Соединетите Американски Држави | Тврда |{{Знамеикона|GER}} [[Николас Кифер]] | 7–6, 6–3 |- | style="background:#98fb98;" | Победи | 2–0 | Јануари 2005 година | Аделаида, Австралија | Тврда |{{Знамеикона|USA}} [[Тејлор Дент]] | 7–5, 6–3 |- | style="background:#98fb98;" | Победи | 3–0 | февруари 2005 година | Марсеј, Франција | Тврда |{{Знамеикона|CRO}} [[Иван Љубичиќ]] | 7–5, 6–4 |} === Двојки (парови): 2 (1 победа, 1 пораз) === {| class="sortable wikitable" ! style="width:40px" |Резултат ! class="unsortable" style="width:30px" | В/Л ! style="width:65px" | Датум ! style="width:160px" | Турнир ! style="width:50px" | Површина ! style="width:140px" | Партнер ! style="width:140px" | Противниците ! class="unsortable" style="width:140px" | Резултат |- | style="background: #ffa07a;" | Пораз | 0–1 | Јуни 2005 г | Хале, Германија | Трева |{{Знамеикона|RUS}} [[Марат Сафин]] |{{Знамеикона|SUI}} [[Ив Алегро]]<br /><br />{{Знамеикона|SUI}} [[Роџер Федерер]] | 5–7, 7–6 ^(8–6), 3–6 |- | style="background:#98fb98;" | Победа | 1–1 | јули 2005 година | Бастад, Шведска | Земја |{{Знамеикона|SWE}} [[Јонас Бјоркман]] |{{Знамеикона|ARG}} [[Хосе Акасусо]]<br /><br />{{Знамеикона|ARG}} [[Себастијан Прието (тенис)|Себастијан Прието]] | 6–2, 6–3 |} == Временска рамка за изведба поединечни натпревари == {| class="wikitable" !Турнир ! 2000 година ! 2001 година ! 2002 година ! 2003 година ! 2004 година ! 2005 година ! 2006 година ! 2007 година ! 2008 година ! 2009 година ! [[Светска турнеја на АТП 2010|2010 година]] ! 2011 година ! 2013 година ! Победа-загуба во кариерата |- | style="background:#EFEFEF;" | [[Отворено тениско првенство на Австралија|Австралија опен]] | align="center" | апстиненција | align="center" | апстиненција | align="center" | апстиненција | align="center" style="background:#afeeee;" | 1 коло | align="center" style="background:#afeeee;" | 3 коло | align="center" style="background:#afeeee;" | 4 коло | align="center" | апстинеција | align="center" style="background:#afeeee;" | 1 коло | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 5–4 |- | style="background:#EFEFEF;" | [[Отворено тениско првенство на Франција|Француски опен]] | align="center" | апстиненција | align="center" | апстиненција | align="center" | апстиненција | align="center" | квалификации 1 коло | align="center" style="background:#afeeee;" | 1 коло | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 0–1 |- | style="background:#EFEFEF;" | [[Вимблдон]] | align="center" | апстиненција | align="center" | апстиненција | align="center" | апстиненција | align="center" | квалификации 1 коло | align="center" style="background:#afeeee;" | 4 коло | align="center" style="background:#afeeee;" | 3 коло | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 5–2 |- | style="background:#EFEFEF;" | [[Отворено тениско првенство на САД|УС Опен]] | align="center" | апстиненција | align="center" | апстиненција | align="center" | апстиненција | align="center" style="background:#afeeee;" | 1 коло | align="center" style="background:yellow;" | полу финале | align="center" | апстиненција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" | апстинеција | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 5–2 |- | style="background:#EFEFEF;" | Победи-порази на Грен слем | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 0–0 | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 0–0 | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 0–0 | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 0–2 | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 10–4 | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 5–2 | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 0–0 | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 0–1 | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 0–0 | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 0–0 | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 0–0 | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 0–0 | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 0–0 | align="center" style="background:#EFEFEF;" | 15–9 |- | style="background:#EFEFEF;" | Рангирање на крајот на годината | align="center" | 773 | align="center" | 390 | align="center" | 219 | align="center" | 95 | align="center" | 11 | align="center" | 54 | align="center" | 193 | align="center" | 350 | align="center" | 771 | align="center" | 365 | align="center" | 889 | align="center" | 554 | align="center" | 694 | align="center" style="background:#EFEFEF;" | N/A |} == Наводи == <references /> ==  Надворешни врски == * {{АТП}} * {{DavisCupplayerlink}} * [https://web.archive.org/web/20051013055507/http://www.joachimjohansson.org/ Јоаким Јохансон.] [https://web.archive.org/web/20051013055507/http://www.joachimjohansson.org/ ORG – веб-страница посветена на Јоаким Јохансон] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1982 година]] [[Категорија:Шведски тенисери]] bxmtw29cnyam6o762c4pt8kqjgxyd0d 0 1288685 5606935 5549240 2026-08-09T23:07:34Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606935 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Djordje Alfirevic Alf.jpg|мини|Ѓорѓе Алфиревиќ Алф]] '''Ѓорѓе И. Алфиревиќ''' ([[Белград]], [[18 април]] [[1976]]) е [[Србија|српски]] [[архитект]], [[уметник]] и [[научник]]. Автор е на неколку десетици архитектонски проекти, десетици научни трудови и добитник на годишната награда на Друштвото на ликовни уметници за применета уметност и дизајнери на Србија (УЛУПУДС) и награда на Универзитетот во Белград за најдобар истражувачки проект во 2000 г. == Биографија == '''Ѓорѓе''' И Алфиревиќ е роден на 18 април 1976 година во Белград. Основно училиште и гимназија завршил во Земун.<ref>[http://www.zemunskagimnazija.edu.rs/kontent/stranicy/gimnazija_biblioteka/spisak1858-2008.pdf Списак матураната Земунске гимназије 1993/94]</ref> Дипломирал како архитектонски инженер во 2002 година со одбрана на својата дисертација на Архитектонскиот факултет на Универзитетот во Белград, под наслов ''Културен центар и станбена населба на Гардош во Земун'' (ментор: Дарко Марушиќ ). Звањето магистер на науки{{Се бара извор|date=09. 2018.}} од областа на архитектурата и урбанизмот, го стекнал во 2010 година на Архитектонскиот факултет на Универзитетот во Белград<ref>[http://www.arh.bg.ac.rs/ Univerzitet u Beogradu - Arhitektonski fakultet (University of Belgrade - Faculty of Architecture){{Ботовски наслов}}]</ref> одбрана на магистерскиот труд под наслов ''Реновирање и развој на Рајачкте пивници Методи на дизајнирање во контекст на заштитена средина'' (ментор: Василије Милуновиќ ). Звањето доктор на технички науки го стекнал во 2015 година. година со одбрана на докторската дисертација со наслов ''Експресионизмот во архитектурата на XX век во Србија'' на Архитектонскиот факултет на Универзитетот во Белград (ментор: Александар Игњатовиќ). Во периодот од 2000 до 2006 година е ангажиран во Институтот за архитектура и урбанизам на Србија ( ИАУС ) со статус на истражувач-стипендист на Министерството за наука и технологија на Република Србија. Во периодот од 2006 до 2008 година, работел во независното проектно биро ''Векторинг'' во Белград. Во текот на 2008 и 2009 година работел во Машинопроект Копринг во Белград. Статусот на самостоен уметник и членство во архитектонската секција на УЛУПУДС го стекнал во 2011 година, по што основал независна архитектонска ординација - Студио Алфиревиќ.<ref>[http://www.alfirevic.com Studio Alfirevic arhitekti | arhitektura i dizajn enterijera{{Ботовски наслов}}]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Покрај архитектурата, активно се занимавал со сликарство, истражување и едукација од областа на уметноста. Своите уметнички дела ги има изложено на повеќе колективни и самостојни изложби. Ѓорѓе Алфиревиќ низ годините ги преиспитувал своите дела преку есеи и објавувал теоретски трудови. Во исто време, покрај научната работа, станал архитект и автор на згради. Во неговата сфера на интереси и дела е интердисциплинарно истражување на архитектурата и психологијата преку отворени прашања за психолошките ефекти на архитектурата врз корисниците, а од друга страна, архитектурата како артефакт - физичка манифестација на свеста на авторот.<ref>Мецанов, Драгана. [http://scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/1450-605X/2017/1450-605X1718161M.pdf Приказ монографије Експресионизам у српској архитектури аутора др Ђорђа Алфиревића. Наслеђе (Београд, бр. 18 (2017), стр. 161.])</ref> == Уметнички дела == === Уметнички работи === Сликарството на авторот е последица на неговото истражување на феномените на чистиот израз и експресивност во уметноста и архитектурата.<ref>[http://scindeks.ceon.rs/article.aspx?query=RELAAU%26and%2675153&page=7&sort=1&stype=0&backurl=%2fRelated.aspx%3fartaun%3d75153 Визуелни израз у архитектури] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140714193129/http://scindeks.ceon.rs/article.aspx?query=RELAAU%26and%2675153&page=7&sort=1&stype=0&backurl=%2fRelated.aspx%3fartaun%3d75153 |date=2014-07-14 }}, у коме прави критички осврт на појмове експресије и експресивности и износи своје виђење о овим феноменима.</ref> Тенденцијата кон фигуративното и реалистичното творештво, кое било карактеристично за првиот период од неговото творештво (од [[1994]] - [[2009]] г.), Истражувањето се одликува со психолошки состојби и човечки стравови. Клучните одлики кои се евидентни во делата од овој период се: примената на силни контрасти, склоноста кон сликовитост, смелоста на потезите, кои се нагласени до степен на гребење на површината. Сите уметнички елементи го отсликуваат духовниот немир, карактеристичен за раната фаза на неговото сликарство. Вториот период Алфиревиќ (од [[2009]] - [[2014]] година) се одликува со апстрактен пристап и теми кои варираат од природни појави до стремеж кон материјализација на енергијата и дематеријализација на формите во природата. Примерите од овој период може семантички да се поврзат со романтичната работа на [[:en:J. M. W. Turner|Вилијам Тарнер]] и апстрактните концепти на [[:en:Jackson Pollock|експресионизмот на Џексон Полок]], бидејќи авторот ги наведува како чист пример за експресивност во своето истражување.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://scindeks.ceon.rs/article.aspx?query=RELAAU%26and%2675153&page=3&sort=1&stype=0&backurl=%2fRelated.aspx%3fartaun%3d75153 |title=Експресионизам као стваралачка тенденција у архитектури |accessdate=2022-01-23 |archive-date=2014-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140319030141/http://scindeks.ceon.rs/article.aspx?query=RELAAU%26and%2675153&page=3&sort=1&stype=0&backurl=%2fRelated.aspx%3fartaun%3d75153 |url-status=dead }}</ref> Во делата од овој период доминираат силни контрасти, интензивна боја и фрагментирана структура, со која авторот, како фротеж, се стреми да ги дематеријализира формите до нивото на нивната духовна суштина. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="звучи као есеј/састав; написати енциклопедијским стилом">објасни</span></nowiki>'' &#x5D;} === Галерија === <gallery> Djordje Alfirevic - Usce.jpg|Влив, сув пастел, 45x30cm, 2014 година Djordje Alfirevic - Vojvodina II.jpg|Војводина, сув пастел, 45x30cm, 2014 г Djordje Alfirevic - Stihija 1.jpg|Елемент, сув пастел, 45x30cm, 2014 година. Djordje Alfirevic - Semblance.jpg|Илузија, сув пастел, 45x30cm, 2014 година Djordje Alfirevic - Semblance II.jpg|Привид II, сув пастел, 45х30см, 2014 година Djordje Alfirevic - Krah.jpg|Несреќа, цртеж со молив, 45x30cm, 2013 година. Djordje Alfirevic - Bura II.jpg|Бура II, цртеж со молив, 30x45cm, 2013 година Djordje Alfirevic - Postanje I.jpg|Becoming I, цртеж со молив, 45x30cm, 2014 година Djordje Alfirevic - Reka uspomena.jpg|Река на сеќавањата, цртеж со молив, 100x35cm, 2009 година. </gallery> == Награди и награди == * Годишна награда ЗЛУПУДС<ref>[http://www.ulupuds.org.rs ULUPUDS, Udruženje likovnih umetnika primenjenih umetnosti i dizajnera Srbije{{Ботовски наслов}}]</ref> за 2012 година година * ''Награда Борба'' за најдобар студентски проект во 2000 година. * Награда на Универзитетот во Белград за најдобар истражувачки проект во 2000 година. === Награди на архитектонски и урбанистички конкурси === * 2012: Конкурсен проект за павилјонот „Низ очите на Ито Јакучу“, меѓународен натпревар „Ито Јакучу инспириран“, Токио (соавтор Сања Алфиревиќ Симоновиќ) - II награда.<ref>[http://www.designboom.com/design/ito-jakuchu-inspired-competition-results/ Резултати конкурса] - извод са сајта Designboom.</ref> * 2012: Конкурентен проект за типизирана белградска фонтана, Белград (соавтор Сања Алфиревиќ Симоновиќ) - III награда. * 2011: Конкурентен проект на комплексот социјални станови во Овча, Белград (соавтори Д. Марушиќ, М. Марушиќ) - откуп.<ref>[http://www.dab.rs/dab-konkursi/item/285-ovca Резултати конкурса] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220123110020/http://www.dab.rs/dab-konkursi/item/285-ovca |date=2022-01-23 }} - извод са сајта Друштва архитеката Београда.</ref> * 2010: Натпреварувачки проект на јапонската фонтана на Калемегдан, меѓународен натпревар, Белград (самостојна работа) - II награда. * 2006 година: Конкурентен проект на комплекс на социјални и непрофитни станови западно од населбата Д-р Ивана Рибара, Нов Белград (самостојна работа) - откуп. * 2005: Конкурентен проект на населба Вишњичко поле - ИГМ „Трудбеник“, Белград (соавтори Д. Марушиќ, М. Марушиќ, А. Чорап) - Наградувам.<ref>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2005/11/01/srpski/BG05103101.shtml Мали град у Београду] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120303095119/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2005/11/01/srpski/BG05103101.shtml |date=2012-03-03 }} - текст Ј. Вучића у Гласу Јавности 01.11.2005.</ref> * 2003: Натпреварувачки проект на плоштадот пред Белградскиот драмски театар,<ref>[http://bdp.rs Београдско драмско позориште]</ref> Белград (самостојно дело) - I награда.<ref>[http://www.urbel.com/documents/planovi/4576(sl%20l%201-06).pdf Извод из Плана детаљне регулације] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150220203442/http://www.urbel.com/documents/planovi/4576(sl%20l%201-06).pdf |date=2015-02-20 }} - Службени лист града Београда бр.1/2006</ref> == Архитектонски достигнувања == === Најважните дела (избор) === [[Податотека:Djordje_Alfirevic_-_Ito_Jakuchu_Inpired_Pavilion.jpg|десно|мини|288x288пкс| Павилјон ''низ очите на Ито Јакучу'']], Токио (соавтор С. Симоновиќ Алфиревиќ)]] [[Податотека:Djordje_Alfirevic_-_Betonhala_Waterfront_Center.jpg|десно|мини|288x288пкс| Културен центар Бетон Хол, Белград (соавтори Б. Станковиќ, Д. Трифуновиќ, Ѓ. Николиќ, П. Туфегдиќ, М. Вујошевиќ)]] [[Податотека:Djordje_Alfirevic_-_Museum_of_Contemporary_Art_of_Vojvodina.jpg|десно|мини|288x288пкс| Музеј на современа уметност на Војводина, Нови Сад (соавтор А. Чорапиќ)]] [[Податотека:Djordje_Alfirevic_-_Ovca_Social_Housing_Complex.jpg|десно|мини|288x288пкс| Станбено-деловен комплекс на социјални станови во населба Овча, Белград (соавтори Д. Марушиќ, М. Марушиќ)]] [[Податотека:Djordje_Alfirevic_-_Open_Pool_Reconstruction_at_Olimp_Sport_Center.jpg|десно|мини|288x288пкс| Реконструкција на базен СЦ ''Олимп'', Белград (соавтори Н. Милојевиќ,.. Кубуриќ)]] [[Податотека:Djordje_Alfirevic_-_Japanese_Fountain_at_Kalemegdan_Fortress.jpg|десно|мини|288x288пкс| Јапонска фонтана на Калемегдан, Белград (самостојна работа)]] [[Податотека:Djordje_Alfirevic_-_Raft_Restaurant_4U.jpg|десно|мини|288x288пкс| Сплав- ресторант 4У, Белград (соавтор С. Симоновиќ Алфиревиќ)]] * 2013: Ентериер на психоаналитичкото советувалиште Ракиќ-Глишиќ, Белград (соавтор Сања Алфиревиќ Симоновиќ). * 2012: ''Павилјон на'' театарот Operalab, Варшава (соавтор Сања Алфиревиќ Симоновиќ). * 2012: Изложбен павилјон ''Низ очите на Ито Јакучу'', Токио (соавтор Сања Алфиревиќ Симоновиќ). * 2012: Станбено деловен комплекс во населба „Расадник“, Лазаревац (соавтори Дарко Марушиќ, Миленија Марушиќ). * 2012: Станбено-деловен комплекс на социјални станови во Овча, Белград (соавтори Дарко Марушиќ, Миленија Марушиќ). * 2011: Културен центар ''Сала Бетон'', Белград (соавтори Бојана Станковиќ, Душан Трифуновиќ, Ѓорѓе Николиќ, Петар Туфегџиќ, Милица Вујошевиќ). * 2010: Јапонска фонтана на Калемегдан, Белград (самостојна работа). * 2010: Внатрешност на станот Мутавџиќ, Белград (соавтори Бојан Стевиќ, Душан Трифуновиќ, Ѓорѓе Николиќ). * 2009: Реконструкција на базенот СЦ „Олимп“, Белград (соавтори Наташа Милојевиќ, Јелена Кубуриќ). * 2007: Музеј на современа уметност на Војводина, Нови Сад (соавтор Ана Чарапиќ). * 2003: Плоштад пред Белградскиот драмски театар, Белград (самостојно дело). == Библиографија == === Книги, монографии, публикации === * Алфиревиќ, Ѓорѓе: ''Експресионизмот во архитектурата на XX век во Србија'', докторска дисертација. Белград: Архитектонски факултет, Универзитет во Белград, 2015 г. * Алфиревиќ, Ѓорѓе: ''Рајачке пивнице: заштита, реновирање, развој - методи на дизајнирање во контекст на заштитена средина''. Белград: Орионарт, Институт за архитектура и урбанизам на Србија, Архитектонски факултет, Универзитет во Белград, 2011 г. * Алфиревиќ, Ѓорѓе: ''Реновирање и развој на Рајачки пивнице - оптимални методи на дизајнирање во контекст на заштитена средина'', магистерски труд. Белград: Архитектонски факултет, Универзитет во Белград, 2010. === Референтни текстови === * Куртовиќ Фолиќ, Наџа. ''Rajačke pivnice: заштита, реставрација, развој-дизајн методи во контекст на заштитена средина (книга преглед)'' . Архитектура и урбанизам (Белград), бр. 31 (2011), стр. 74-75. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|http://www.alfirevic.com}} * [http://www.centarzastanovanje.com CS Housing Center] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191123100225/http://www.centarzastanovanje.com/ |date=2019-11-23 }} * [http://www.ulupuds.org.rs/Umetnici/Arhitektura/DjordjeAlfirevic.htm УЛУПУДС (Здружение на ликовни уметници за применета уметност и дизајнери на Србија)] * [http://scindeks.ceon.rs/Related.aspx?artaun=75153 SCIndeks (База на податоци за научни цитати на Србија)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140318153521/http://scindeks.ceon.rs/Related.aspx?artaun=75153 |date=2014-03-18 }} * [https://independent.academia.edu/DjordjeAlfirevic Academia.edu (Објавени трудови во научна база на податоци)] [[Категорија:Српски сликари]] [[Категорија:Српски архитекти]] [[Категорија:Луѓе од Белград]] [[Категорија:Родени во 1976 година]] kg7bp7jxpv5i2nfkyfr24tayctmaup5 0 1288792 5606748 5605586 2026-08-09T13:34:10Z Gurther 105215 Одбиени последните 2 промени (од [[Специјална:Придонеси/~2026-43446-52|~2026-43446-52]]) и ја поврати преработката 4823574 на Bjankuloski06 5606748 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" cellspacing="2" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%" ! colspan="2" style="font-size: 120%; background: #81DAF5; text-align: center;" |'''''<span class="summary">Воена академија</span>''''' |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 95%;" | |- !Серија |Воена академија |- !Држава |[[Србија]] {{знамеикона|Србија}} |- !Мрежа |[[Радио-телевизија Србија|РТС]] |- !Премиерно прикажување |[[29 септември]]— [[31 декември]] [[2018|2018 година]] |- !Број на епизоди |14 |- !Претходна сезона |[[Војна академија (ТВ серија, 3. сезона)|3]] |- !Следна сезона | |} Четвртата сезона на телевизиската серија ''[[Воена академија (ТВ серија)|Воена академија]]'' била премиерно прикажана на [[Радио-телевизија Србија|РТС]] од [[29 септември]] до [[31 декември]] [[2018|2018 година]]. == Синопсис == Се дознава во кои гранки на армијата се распоредени новите кадети, а доаѓаат и некои нови воени лица. == Улоги == === Главни === * [[Бојан Периќ]] – [[Данијел Стошиќ]] * [[Бранко Јанковиќ]] – [[Живојин Џаковиќ]] * [[Тијана Печенчиќ]] – [[Милица Зимоњиќ]] Зимче * [[Славен Дошло]] – [[Илија Морача]] Ика * [[Вучиќ Перовиќ]] – [[Богољуб Јанковиќ]] Буги * [[Ѓорѓе Стојковиќ]] – [[Груја Голијанин]] * [[Ангела Јовановиќ|Анѓела Јовановиќ]] – [[Светлана Савиќ]] Цеца * [[Андреа Ржаничанин]] – [[Анѓела Бањац]] * [[Гордана Пауновиќ]] – [[Марија Гаѓеша|Марија Гачеша]] Маша * [[Јован Јовановиќ]] – [[Гвозден Савиќ]] * [[Јована Беловиќ]] – [[Наџа Лалиќ]] * [[Небојша Миловановиќ]] – мајор [[Драган Кашанин]] * [[Иван Михаиловиќ]] – [[Мирко Клисура]] * [[Драгана Дабовиќ]] – [[Инес Шашвари]] Шаша * [[Тамара Драгичевиќ]] – [[Надица Арсиќ]] * [[Радивоје Буквиќ]] – Проф. мајор [[Миодраг Марковиќ]] * [[Гордан Кичиќ]] – познат глумец * [[Виктор Савиќ]] − Капетан на корветата [[Здравко Бркиќ]] * [[Тихомир Станиќ]] – [[генерал Зековиќ]] * [[Драган Бјелогрлиќ]] – Полковник [[Мирослав Паниќ]] * [[Младен Нелевиќ]] – [[Десимир Џаковиќ]] * [[Олга Одановиќ]] – [[Милијарда Клисура]] * [[Предраг Смиљковиќ]] – [[Богољуб Зимоњиќ]] * [[Марија Вицковиќ]] – [[Рија]] * [[Марија Бергам]] - [[Александра (Војна академија (ТВ серија))|Александра]] * [[Милан Мариќ]] − [[Огнен]] * [[Марко Гверо]] − Потполковник [[Данило Јеж]] * [[Јелица Сретеновиќ]] – готвачка [[Бранкица Тодоровиќ]] Буразер * [[Марија Гашиќ]] − [[Глогиња Јовановиќ]] * [[Анка Гачеша]] − [[Виолета (Војна академија (ТВ серија))|Виолета]] * [[Милица Томашевиќ]] − [[Маруша Павловиќ]] Мара === Епизодни === * [[Горан Радаковиќ]] – професор Чучко * [[Синиша Чопиќ]] − Душан Павловиќ, татко на Мара * [[Зинаида Дедакин]] – мајка на Маша * [[Наташа Чулибрк]] − Анѓелија Џаковиќ, ќерката на Џаковиќ и Надица * [[Миљан Прљета]] како Ратомир * [[Ѓорѓе Марковиќ]] како мајор Жељко Тремошљика * [[Верољуб Јефтиќ]] како офицер * [[Нела Михаиловиќ]] како богатата Хелена * [[Васа Вранеш]] како Милош, син на Рија * [[Радослав Миленковиќ]] како чичко Живојин * [[Љубиша Милишиќ]] како татко на Ика * [[Марија Опсеница]] како мајка на Ика * [[Рада Ѓуричин]] како Ружица, мајка на Анѓелина * [[Бранка Пујиќ]] како Милена Савиќ, мајка на Цеца * [[Драган Петровиќ]] како Васа Савиќ, татко на Цеца * [[Милош Петровиќ]] како Калаш * [[Милица Мајкиќ]] како Мија * [[Ива Јовановиќ]] како Марија Савиќ, сестра на Цеца * [[Оливера Викторовиќ]] како Рада Џаковиќ, мајка на Џаковиќ * [[Предраг Бјелац]] како Зорко Савиќ, татко на Гвозден * [[Харис Бурина]] како Марадона Клисура == Епизоди == {| class="wikitable" |+ !Бр. на еп. (вкупно) !Бр. на еп. (во сезона) !Наслов !Режисер !Сценарист !Премиера |- |39 |1 |Епизода 4.1 |[[Дејан Зечевиќ]] |По приказната: Горан Михиќ и Бобан Јевтиќ Сценарио: Зорица Цвијетиќ |29 септември 2018 год. |- | colspan="6" |Кадетите се распоредуваат по родови на војската, а најлесното го добиваат Анѓела и Груја кои за заповедник го добиваат Џаковиќ. Буги го праќаат во речна морнарица каде заповедник е капетанот Здравко Бркиќ. Маша има потешкотии со трчањето бидејќи неколку пати паѓала на вежби кај Зимче. Стошиќ го испраќа Ика во специјалци каде Ика добива задача да истовари полн камион муниција, што ја завршува со тешки маки. Стошиќ ја задолжува Цеца да го опере цел спрат на нејзиниот нов род во војската, а таа таму на сретнува Наџа која го жали денот кога ја послушала да остане во војска. Генерал Зековиќ најавува доаѓање на многу строгиот мајор Марковиќ кој ќе ги обучува кадетите. На Буразер и пристигнува нова готвачка бидејќи Шеки и Жарач се прекомандирануи во Нови Сад. Ноќта, Груја ги одведува Буги и Ика во кафеана којашто се наоѓа преку патот од касарната каде пее убавата пејачка Рија, но оттаму ги брка Бркиќ кој не го очекувале. |- |40 |2 |Епизода 4.2 |[[Дејан Зечевиќ]] |По приказната: Горан Михиќ и Бобан Јевтиќ Сценарио: Зорица Цвијетиќ |6 октомври 2018 год. |- | colspan="6" |Стошиќ ја нодси Маша поради повредата на зглобот кај докторката Александра која ја затекнува во расправија со нејзиното момче Огнен. Џаковиќ разговара со Надица која е загрижена бидејќи Десимир ја храни нивната ќерка Анѓелија со месом што Џале го поддржува. Зековиќ ја носи на Паниќ сликата на која се Паниќ и неговата поранешна девојка која е воедно и поранешна девојка на Зековиќ. Строгиот мајор Марковиќ доаѓа на академиата и веднаш и дава задача на Наџа. На патот кон полигонот, Буги ја сретува Рија како се сонча. Долаѓа мајката на Маша во посета и успева да ја избламира кај Кашанин. Во месарницата „Чварак", Груја и Морача ја запознаваат убавата Мара, а нејзе Груја веднаш и запаѓа во очи и му го дава својот фејсбук профил. Кај Бркиќ настанува вистинска збрка кога Гвозден му соопштува дека го изгубиле Буги. |- |41 |3 |Епизода 4.3 |Дејан Зечевиќ |По приказната: Горан Михиќ и Бобан Јевтиќ Сценарио: Зорица Цвијетиќ |13 октомври 2018 год |- | colspan="6" |Клисура и Виолета ја најавуваат својата свадба на Милијарда, а таа чудно реагира. За време на трчањето, водот на Бркиќ поминува покрај куќата на Рија па таа му мавта на Буги што Бркиќ го дочекува на нож. Цеца го упатува Паниќ кај Анѓела, а таа му открива чија е ќерка. Водот на Џаковиќ го запознава својот нов надреден, потполковикот Данило Јеж. За време на состанокот со Џаковиќ, Зимче и Стошиќ, Кашанин го прима повикот и открива дека глумецот поворно се вратил на снимање и дека тој на негово незадолство ќе му биде стручен соработник. Десимир го моли Џаковиќ да му позајми воени уред за пронаоѓање на подземни води со што Џаковиќ одбива. На вежбите, водот на Зимче го запознава својот нов професор, мајорот Жељко Тремошљика. |- |42 |4 |Епизода 4.4 |Дејан Зечевиќ |По приказната: Горан Михиќ и Бобан Јевтиќ Сценарио: Зорица Цвијетиќ |20 октомври 2018 год. |- | colspan="6" |Познатиот глумец продолжува со снимањето на академијата. Мајорот Марковиќ држи час по самоодбрана, но почнува малку да претерува со предавањата и многу да се соживува поради што на Анѓела замалку ќе и ја скршеше раката, но полковникот Паниќ наидува и го смитрува. Груја започнува да се допишува со Мара преку фејсбук. Десимир го води Богољуб (таткото на Зимче) на „задача за позајмување на уредот за пронаоѓање на подземни води", но ги фаќааѕт и покренуваат истрага која се преносува и на Зимче и Џаковиќ бидејќи се сомнева на нивната вмешаност во овој настан. |- |43 |5 |Епизода 4.5 |Дејан Зечевиќ |По приказната: Горан Михиќ и Бобан Јевтиќ Сценарио: Зорица Цвијетиќ |27 октомври 2018 год |- | colspan="6" |Потполковникот Јеж одржува предавање пред групата на Груја за работа со тенк, а подоцна му замери на Џаковиќ што донел кошници со пчели во близина на полето за вежбање. Синот на Рија оди на риболов, но паѓа од чамецот во водата. За среќа, во тој момент во близина се капетанот на корветата Бркиќ и неговата група, па Буги ја покажува својата херојска страна спасувајќи го нејзиниот син. На забавата што ја добиваат како одмор другарот на Буги од групата Гвозден ги запознава другите, но кога ќе ги запознае се создаваат искри меѓу него, Груја, Ика и Анѓела, па тој заминува. Цеца излегува на сцената и отпева една од песните на Зана, поради што Груја е принуден да му каже на Буги да ги реши работите со Цеца и да не и дава лажна надеж. Десимир и Богољуб се пуштени од притвор. Доаѓа Шаша кај Надица и и кажува дека раскинала со Ненад и дека изгледа се уште го сака Мирко. Свои маки има и Надица - нејзината и ќерката на Џаковиќ Анѓелија јаде само суво месо. Милијарда е загрижена за врската на Мирко со Виолета. Пред да заспие, Груја на фејсбук и бара на Мара слика од неа, а тоа што му го испратила го изненадило. |- |44 |6 |Епизода 4.6 |Дејан Зечевиќ |По приказната: Горан Михиќ и Бобан Јевтиќ Сценарио: Зорица Цвијетиќ |3 ноември 2018 год. |- | colspan="6" |Поради неговото одбивање да ја изврши наредбата, Ика е испратен во затвор, но таму одбива да јаде, поради што Стошиќ доаѓа да го предупреди и да му се закани дека ќе му ја продолжи казната. Груја ја наоѓа Наџа како плаче, а таа му кажува дека се заљубила во мајорот Марковиќ, но дека тој има сопруга новинарка. Кога тој и се јавува на мобилниот телефон, Александра му се развикува не знаејќи дека и се јавил Стошиќ. Додека оди по месо за војската, Буги ги посетува Рија и нејзиниот син, а ја носи Груја Мара во оставата, каде што го започнуваат своето прво водење љубов, но ги прекинува доаѓањето на нејзиниот татко. На враќање кон касарната доаѓа до мало недоразбирање меѓу Груја и потполковникот Јеж, бидејќи Груја останал само во боксерите во џипот затоа што и ја дал униформата на Буразер да му ја сошие. Подоцна, друштвото оди во тајна посета на Ика преку Гвозден, при што тој и Анѓела си признаваат што чувствуваат. Шаша се запишува на часови по танц кај Мирко и Виолета за да го спроведе својот план да си го врати Мирко. Глумецот му кажува на режисерот дека се заљубил во Зимче. |- |45 |7 |Епизода 4.7 |Дејан Зечевиќ |По приказната: Горан Михиќ и Бобан Јевтиќ Сценарио: Зорица Цвијетиќ |10 ноември 2018 год |- | colspan="6" |Ика е одведен на задача од притвор. Во текот на возењето Анѓела го замолува Џаковиќ да ги сменат местата, но Стошиќ му забранува, а глумецот и се додворува на Зимче, што таа не го дозволува тоа пред кадетите. Груја и Гвозден се борат со рацете да видат кој е посилен и Груја победува. Стошиќ се сретнува со Александра на рингишпил и таму пукаат во целта, а потоа се раѓа врска меѓу нив. Шаша почнува полека да ги учи чекорите, но ѝ се жали на Надица дека не може, на што таа одговара дека мора да биде упорна. Наџа ја наоѓа Цеца додека ја чита Кама Сутра и Цеца и кажува дека со Буги ќе ја изгуби невиноста и дека смислила како да го заведе. Таткото на Ика доаѓа на гости и му кажува дека неговите поранешни пријатели ги уценуваат и бараат пари, а Ика ветува дека ќе го реши. Десимир и Богољуб одат да купат куче трагач од селанецот Ратомир, но по жестока расправија бегаат, без разлика што тој ги пушта кучињата врз нив, а потоа доживуваат нов судир кога ќе влезат во конфликт со селанка која поради нив нив носи соседи со пушки. Мара доаѓа во касарната и ја моли Маша да го донесе Груја. Кога доаѓа Груја му кажува дека е бремена. |- |46 |8 |Епизода 4.8 |Дејан Зечевиќ |По приказната: Горан Михиќ и Бобан Јевтиќ Сценарио: Зорица Цвијетиќ |17 ноември 2018 год. |- | colspan="6" |Мајорот Марковиќ ги носи кадетите со глумецот и им дава задача да стигнат до полигонот со помош на мапа, но за време на движењето глумецот се губи и налетува на Ратомир кој ја напаѓа Мара, па го застрелува во нога и наоѓа помош од Стошиќ, Џаковиќ и Зимче. Во меѓувреме непознати и маскирани ги фаќаат Цеца, Маша и Гвозден, а останатите тргнуваат да ги ослободат, при што Анѓела влегува во борба со еден од овие лица и ги совладува, при што тој ја вади маската и и открива дека е мајорот Марковиќ и дека се е вежба. |- |47 |9 |Епизода 4.9 |Дејан Зечевиќ |По приказната: Горан Михиќ и Бобан Јевтиќ Сценарио: Зорица Цвијетиќ |24 ноември 2018 год. |- | colspan="6" |Глумецот е примен на шиење. Откако го послуша советот на Наџа како да се подготви за губење на невиноста со Буги, Цеца прави како што таа кажува, но не еднаш туку неколку пати, поради што пијана заспива во креветот на Буги. Кадетите добиваат бесплатен викенд, па секој си оди по својот пат - Буги кај Рија, каде таа открива дека заминува за Германија, по што ја остава и ја прифаќа поканата на Цеца кај нејзините, Маша со Гвозден прво кај неговите, а потоа во ресторан, Груја со своите во Белград ја зема Мара со себе бидејќи му беше жал за нејзината состојба, а Анѓела со Паниќ кај мајка и. На Ика му се јавува татко му и му кажува дека го тепале, но и дека не им дал пари и дека мајка му е видно потресена. На паркингот Огнен ја убедува Александра да оди со него во Белград, а кога таа го одбива, тој ја удрира, поради што Стошиќ излетува од дворот и го претепува. Глогиња и признава на Буразер дека немала врска десет години. |- |48 |10 |Епизода 4.10 |Дејан Зечевиќ |По приказната: Горан Михиќ и Бобан Јевтиќ Сценарио: Зорица Цвијетиќ |1 декември 2018 г. |- | colspan="6" |Цеца го носи Буги во семејството, а таму дознава за претходниот живот на Цеца и какво е нејзиното семејство. Подоцна оди во кафеаната на Рија, а оттаму кај нејзе каде водат љубов. Ика го посетува својата поранешна екипа и успева да ги натера да го остават неговото семејство на мира, но подоцна тој е уапсен од полицијата и пуштен на поттик на Стошиќ. Анѓела и Паниќ одат кај неа дома, но таму од баба и откриваат дека мајка ѝ повеќе не живее таму и дека отишла со пробисвет и го сменила телефонскиот број. Исто така, тие ја откриваат вистината за нејзиниот татко која целосно ја крши. За време на престојот во кафаената, на Шаша налетува момче, но Мирко успева да го претепа и да го избрка. Гледајќи ја сцената помеѓу Мирко и Шаша по тепачката, Виолета заминува, а Мирко решава да ја запроси Шаша. Кога таа се согласува, Мирко оди кај Милијарда да и ја каже радосната вест. На пат кон Белград автобусот во кој се Груја и Мара е во гужва поради несреќа пред нив. Патниците излегле, при што на Мара и се слошува. |- |49 |11 |Епизода 4.11 |Дејан Зечевиќ |По приказната: Горан Михиќ и Бобан Јевтиќ Сценарио: Зорица Цвијетиќ |8 декември 2018 год |- | colspan="6" |Груја ја носи онесвестената Мара во болница каде се откриева дека абортирала. Маша и Гвозден одат кај неговиот татко Зорко, стар мотоциклист кој некогаш припаѓал на познатата 63-та падобранска бригада. Двајцата кадети се повеќе се зближуваат. Кога конечно се заедно дома, Надица и Џаковиќ се опуштаат, па тој предложува да работат на друго дете, но ѕвончето ги спречува. Овој пат не е Десимир туку загрижената мајка на Џаковиќ. Буги се буди во креветот на Риа по љубовната ноќ и е тажен поради нејзиното заминување. Напуштајќи ја, на брегот го здогледува капетанот на корветата Бркиќ, кој целосно ја разбрал ситуацијата. Доаѓа до конфликт меѓу полковникот Паниќ и мајорот Марковиќ. Паниќ како негов претпоставен му наредува повеќе да не ги малтретира кадетите, а во разговорот е откриено дека двајцата биле на Косово во моментот на НАТО агресијата. Глумецот завршува со снимањето на филмот, па доаѓа во канцеларијата на Зимче да се поздрави со неа и во таа прилика се однесува толку театрално што ја насмеал до солзи. На железничката станица Рија и нејзиниот мал син Милош чекаат да се качат во возот за Германија, но се изненадени од неочекуваното појавување на Буги. Следниот ден се одржува состанок на високо ниво. Непосредно пред почетокот на вежбата, кадетите добиваат коверти со непосредни упатства и поделба на задачите. Ика е назначен за „командант на баталјон“ како дел од вежбата. |- |50 |12 |Епизода 4.12 |Дејан Зечевиќ |По приказната: Горан Михиќ и Бобан Јевтиќ Сценарио: Зорица Цвијетиќ |15 декември 2018 год. |- | colspan="6" |Главната вежба започна. Пред оскудната „битка“, Џаковиќ им одржува податлив говор на кадетите, воодушевено читајќи ги познатите зборови на хероите од Цер. Паниќ и Марковиќ сега и официјално се на спротивни страни. Паник е главниот стратег на „сините“ на кои им припаѓаат кадетите под команда на Ика, додека Марковиќ ги предводи „црвените“ кои ја „играат“ непријателската војска во нападот. Како што одминува симулираниот конфликт меѓу двете страни, се чини дека „црвените“ на Марковиќ се во опасна предност. Паниќ молчи на забелешките на Марковиќ дека направил школски пример за стратешка грешка. Во вежбата учествуваат сите гранки на војската. Тенкот на Груја се расипува во важен момент, па неговите луѓе се обидуваат да го поправат. Одбраната на „сините“ се сведува на една куќа. Многумина се заробени. Ќе успеат ли да ја свртат ситуацијата во своја полза? Кој ќе слави на крајот - Паниќ или Марковиќ? Кој кому ќе му честита за добрата проценка на ударот? |- |51 |13 |Епизода 4.13 |Дејан Зечевиќ |По приказната: Горан Михиќ и Бобан Јевтиќ Сценарио: Зорица Цвијетиќ |22 декември 2018 год |- | colspan="6" |По вежбата сите се враќаат на редовна работа на Воена академија. Началникот Зековиќ ги повикува на извештај Стошиќ, Зимче, Кашанин, Бркиќ, Јеж и Џаковиќ и бара да се покрене кривична постапка за некои непослушни кадети, но сите ќе ги вратаат со познатите 4 „C“ во форма на истите писмени извештаи. Цеца и кажува на Наџа дека решила да го заборави Буги, а Наџа и објаснува како да го освои. Саша и открива на Зимче дека се мажи за Клисура и бара од Надица да и биде кума, што Надица со воодушевување прифаќа. Клисура подоцна го зема Џаковиќ за кум. Калиопе и носи на Милијарда „венчаница“ за Шаша, но Шаша одбив да ја носи. Зимче добива задача да организира сè околу свадбата, поради што ја ангажира Буразер да направи торта, а поради маката околу неа и помогнала Глогиња да ја направи. Маша го убедува Гвозден да оди на свадба со неа, но тој се обидува да ѝ даде до знаење дека му се допаѓа, но се завршува малку поинаку. |- |52 |14 |Епизода 4.14 |Дејан Зечевиќ |По приказната: Горан Михиќ и Бобан Јевтиќ Сценарио: Зорица Цвијетиќ |31 декември 2018 год. |- | colspan="6" |Клисура го сонува својот покоен татко кој му дава совети за брак. Свадбата на Шаша и Клисура носи многу разрешувања - Глогиња се обидува да го заведе Кашанин, но не успева, Груја преку мобилен телефон и искажува љубов на Мара со трубачи, Маша и Гвозден си признаваат што чувствуваат, Буги успева да ја заборави Рија, а Паниќ му открива на Зековиќ чија всушност ќерка е Анѓела. |} == Забелешка == * За време на досегашното емитување на серијата, името на самата епизода не било наведено на почетокот на секоја епизода. == Надворешни врски == * [[imdbtitle:1880898|Војна академија]] на сајтот IMDb (јазик: англиски) [[Категорија:Српски телевизиски серии]] 42oulrolz0i11aw03xemt8yomzy2n89 0 1288883 5606971 5241922 2026-08-10T02:44:47Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606971 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Jovan Krahtovil.jpg|мини|Јован Кратохвил (1924 - 1998)]] '''Јован Кратохвил''' ([[Белград]], [[17 април]] [[1924]] - [[Белград]], [[22 февруари]] [[1998]]) бил [[Срби|српски]] вајар, професор на Факултетот за ликовни уметности и се занимавал со [[Човечко пливање|пливање]] и [[стрелаштво]]. == Биографија == Роден е на 17 април 1924 година во [[Белград]]. Дипломирал на Академијата за ликовни уметности во Белград и завршил специјален курс по скулптура, а дипломирал во 1949 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.spomenikdatabase.org/jovan-kratohvil|title=Designers & Creators Directory: Jovan Kratohvil|date=10 август 2020|work=spomenikdatabase.org|accessdate=10 август 2020}}</ref> Потоа бил професор на Факултетот за ликовни уметности и ректор на Универзитетот за уметности во Белград (1971-1973 г.).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.srpskilegat.rs/umro-je-vajar-jovan-kratohvil/?pismo=cir|title=Умро је вајар Јован Кратохвил|date=22 февруари 2020|work=srpskilegat.rs|accessdate=10 август 2020}}{{Мртва_врска|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Автор е на многу скулптури и споменици, меѓу кои и споменикот на паднатите војници на Мајевица и Земун.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://beogradskevesti.info/spomenik-palim-borcima-u-narodnoj-revoluciji-u-beogradu/|title=Spomenik palim borcima u narodnoj revoluciji u Beogradu|work=beogradskevesti.info|accessdate=9 август 2020}}</ref> Тој направил споменик на советските воени ветерани загинати во авионска несреќа на Авала, спомен костурница во Сансеполкро, [[Италија]] и многу други, а се знаимавал со графика и таписерија. Покрај уметноста, Кратохвил активно се занимавал и со [[спорт]], па пред [[Втора светска војна|Втората светска војна]] бил шампион на Југославија во пливање. По војната бил државен шампион во [[стрелаштво]], го освоил второто место на Светските првенства и учествувал [[Летни олимписки игри 1952|на Олимписките игри]] во 1952 година во [[Хелсинки]]. На Олимписките игри го освоил 14-тото место во пушка, трискок, 300 метри.<ref name="sports-reference">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sports-reference.com/olympics/summer/1952/SHO/mens-free-rifle-three-positions-300-metres.html|title=Shooting at the 1952 Helsinki Summer Games: Men's Free Rifle, Three Positions, 300 metres|work=sports-reference.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418132134/https://www.sports-reference.com/olympics/summer/1952/SHO/mens-free-rifle-three-positions-300-metres.html|archive-date=18 април 2020|accessdate=4 февруари 2015}}</ref> Починал во 1998 година во Белград и бил погребан во Алејата на заслужните граѓани на Новите гробишта .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.arte.rs/sr/umetnici/jovan_kratohvil-3997/biografija/|title=Jovan Kratohvil (1924 - 1998)|date=10 август 2020|work=arte.rs|accessdate=10 август 2020|archive-date=2022-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124231700/http://www.arte.rs/sr/umetnici/jovan_kratohvil-3997/biografija/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/06/15/srpski/T02061401.shtml|title=Badža i Buha tri groba od Andrića|date=15 јуни 2002|work=arhiva.glas-javnosti.rs|accessdate=10 август 2020|archive-date=2022-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422092555/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/06/15/srpski/T02061401.shtml|url-status=dead}}</ref> Неговиот син Марко Кратохвил,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:797190-DELA-MARKA-KRATOHVILA-U-GALERIJI-HAOS-Kako-osvojiti-slobodu|title=Dela Marka Kratohvila u galeriji Haos: Kako osvojiti slobodu|date=27 мај 2019|work=[[Večernje novosti]]|accessdate=10 август 2020}}</ref> кој исто така е вајар, од 2009 година живее во САД.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.danas.rs/kultura/marko-kratohvil-za-danas-svaka-moja-linija-ima-energiju-pokreta/|title=Marko Kratohvil za Danas: Svaka moja linija ima energiju pokreta|date=8 јули 2019|work=[[Данас (новине)|Данас]]|accessdate=10 август 2020}}</ref><center><div style="text-align:center;font-size:85%;"></div></center> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.zeptermuseum.rs/gallery-jovan-kratohvil Јован Кратохвил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220124231709/http://www.zeptermuseum.rs/gallery-jovan-kratohvil |date=2022-01-24 }} на веб-страницата на музејот Цептер. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:К}} [[Категорија:Професори на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Српски вајари]] [[Категорија:Починати во 1998 година]] [[Категорија:Родени во 1924 година]] [[Категорија:Погребани во Алејата на заслужните граѓани на Новите гробишта (Белград)]] km898t4eww81vdo5z0xk1xveqixzv88 0 1290814 5606972 4982666 2026-08-10T02:54:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606972 wikitext text/x-wiki '''Јован Поповиќ''' (14 ноември 1810 – 25 септември 1864) бил [[Србија|српски]] сликар.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=UIByDQAAQBAJ&q=Jovan+Popovi%C4%87+%28painter%29&pg=PA60|title=Across the Danube: Southeastern Europeans and Their Travelling Identities (17th–19th C.)|date=December 1, 2016|publisher=BRILL|isbn=9789004335448|via=Google Books}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=6pFxDwAAQBAJ&q=jovan+popovic+&pg=PA167|title=Culture and Customs of Serbia and Montenegro|last=Deliso|first=Christopher|date=December 30, 2008|publisher=ABC-CLIO|isbn=9780313344374|via=Google Books}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=B5FRBwAAQBAJ&q=Jovan+Popovi%C4%87+%28painter%29&pg=PA42|title=On the Very Edge: Modernism and Modernity in the Arts and Architecture of Interwar Serbia (1918–1941)|last=Bogdanović|first=Jelena|last2=Robinson|first2=Lilien Filipovitch|last3=Marjanović|first3=Igor|date=September 1, 2014|publisher=Leuven University Press|isbn=9789058679932|via=Google Books}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.riznicasrpska.net/likovnaumetnost/index.php?topic=205.0|title=Jovan Popović (1810—1864)|work=www.riznicasrpska.net|accessdate=2022-02-13|archive-date=2022-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213142509/http://www.riznicasrpska.net/likovnaumetnost/index.php?topic=205.0|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=b7RWayXdH0UC&q=Jovan+Popovi%C4%87+%28painter%29&pg=PA78|title=Belgrade A Cultural History|last=Norris|first=David A.|date=October 29, 2008|publisher=Oxford University Press, USA|isbn=9780199704521|via=Google Books}}</ref><ref name="auto1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.arte.rs/sr/umetnici/jovan_popovic-3980/|title=Arte - Jovan Popović - Portfolio|work=www.arte.rs|accessdate=2022-02-13|archive-date=2015-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150224232946/http://www.arte.rs/sr/umetnici/jovan_popovic-3980/|url-status=dead}}</ref> == Биографија == Поповиќ е роден во Опово во [[Банат]] во 1810 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://books.google.com/books?id=m35MAAAAMAAJ&q=Jovan+Popovi%C4%87+(painter)|title=The Agriculture of the Socialist Republic of Serbia|last=Rokić|first=Vasa|last2=Stevčić|first2=Mirjana|date=September 30, 1971|publisher=Export-Press}}</ref> Од 1839 година живеел во [[Белград]]. Прво го научил сликарството од [[Константин Данил]], а подоцна академските студии ги продолжил во Виена на познатата Академија за ликовни уметности. Негови професори таму беа Џозеф фон Фирих и Леополд Купелвизер.<ref name="auto1"/> Во 1845 година се вратил во Белград, но откако таму, не можејќи да добие провизии затоа што му биле давани на неговиот професионален ривал Димитрије Аврамовиќ, тој решил да се врати во Опово во Банат кон крајот на 1845 година и да се ожени со својата средношколска љубов. Кум му бил [[Јован Стерија Поповиќ]].<ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.arte.rs/sr/umetnici/jovan_popovic-3980/biografija/|title=Arte - Jovan Popović - Biografija|work=www.arte.rs|accessdate=2022-02-13|archive-date=2022-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213142508/http://www.arte.rs/sr/umetnici/jovan_popovic-3980/biografija/|url-status=dead}}</ref> За него се смета дека ги сликал иконите во [[иконостас]]от на [[Српска православна црква|Српската православна црква]] Свети Никола во Долово, од 1853 до 1855 година. Поповиќ насликал портрети на луѓе, жени и деца, припадници на цивилното население како неговата современа колешка [[Катарина Ивановиќ]] .<ref name="auto"/> == Наследство == Училиште во [[Нови Сад]] го носи името на Поповиќ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jovanpopovic.edu.rs/|title=Основна школа "ЈОВАН ПОПОВИЋ"|language=sr-RS|accessdate=2020-01-05}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Jovan Popovich Women Portrait.jpg|Женски портрет Податотека:Jovan Popović (1810-1864) - Portret Muškarca, 1838.jpg|Портрет на маж, 1838 година Податотека:Jovan Popović - Portret Tome Vučića Perišića,1841, oil on canvas, 54,5 x 68 cm.jpg|[[Тома Вучиќ Перишиќ]], 1841 година Податотека:Jovan Popović, Prince Mihailo Obrenović 1841.jpg|Принцот Михаило Обреновиќ, 1841 година Податотека:Jovan Popović, Portrait of Miloje Božić 1841, National Museum of Serbia.jpg|Портрет на Милоје Божиќ 1841 година, Народен музеј на Србија Податотека:Jovan Popović - Teodor Teja Radosavljević, 1856.png|Теодор Теја Радосављевиќ, 1856 г Податотека:Jovan Popović - Vuk Karadžić, XIX century.jpg|[[Вук Караџиќ]] Податотека:Jovan-Popovic-Dete-sa-jagnjetom.jpg|Дете со јагне </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * Биста на Јован Поповиќ од [[Оља Ивањицки|Оља Ивањички]] : [https://mapio.net/pic/p-104026335/ Опово - Јован Поповиќ - сликар 1810-1864 година.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220213142509/https://mapio.net/pic/p-104026335/ |date=2022-02-13 }} [https://mapio.net/pic/p-104026335/ (Автор Оља Ивањицки)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220213142509/https://mapio.net/pic/p-104026335/ |date=2022-02-13 }} {{DEFAULTSORT:Поповиќ}} [[Категорија:Починати во 1864 година]] [[Категорија:Родени во 1810 година]] [[Категорија:Српски сликари]] qm8j3uk9x8g7vgumc0401zyeq4i3gja 0 1291429 5606996 5520655 2026-08-10T05:03:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606996 wikitext text/x-wiki '''Љубинка Јовановиќ''' ([[Белград]], 1922 – 3 август 2015 година) е [[Срби|српска]] сликарка кој живеела и работела во [[Париз]] и [[Белград]]. Таа била под силно влијание на иконските традиции на српската средновековна уметност и инспирирана од српско-византискиот стил на сликање, развиен во модерен стил со специфични знаци на нејзините хроматски слики.<ref name="novosti" /> Љубинка Јовановиќ студирала сликарство на Академијата за ликовни уметности во [[Белград]] во класата на проф. Иван Табаковиќ. Со нејзиниот иден сопруг, [[Милорад Бата Михаиловиќ]] и неговите пријатели од класата [[Миќа Поповиќ]], [[Петар Омчикус]], [[Коса Бокчан]] и Вера Божичковиќ Поповиќ во 1947 година отишла на [[Јадранско Море|Јадранското крајбрежје]] каде што формирале уметничка комуна „Задарска група“. Била членка на групата „Единаесет“. Таа изложува од 1951 година. Љубинка Јовановиќ имаше бројни самостојни и групни изложби во [[Србија]] и во странство. Со Бата Михаиловиќ се населиле во Париз 1952 г. Таа почина во Париз, Франција, на 3 август 2015 година.<ref name="novosti">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:560761-Umrla-Ljubinka-Jovanovic-Mihailovic|title=Umrla Ljubinka Jovanović Mihailović|work=novosti.rs|accessdate=14 July 2016}}</ref> == Уметност == Како и сите членови на повоената генерација на српската сликарка и Љубинка Јовановиќ помина низ неколку фази, кои, сепак, во споредба со другите допрва треба да бидат помалку драматични во стилските промени. Во основа, се уште се потпира на моќта на бојата на сликата и помалку се обрнува внимание на формата. Формата во нејзините слики, по неоапстрактниот период, но кон крајот на 1960-тите го добива значењето на ликот кој има блиски и директни извори во форма на аскетизам, средновековна српска фреска и иконопис. На таквата визуелна слика го изградила едно од најпрепознатливите дела на авторот во српската современа уметност од крајот на 20 век. == Самостојна изложба (избор) == * 1952 Галерија УЛУС, [[Белград]] * 1953 Галерија Марсеј, [[Париз]] * 1964 Галерија Ариел, [[Париз]] * 1965 Galerie Peintres du Monde, [[Париз]], Универзитетот Лонг Ајленд, [[Њујорк (град)|Њујорк Сити]] * 1967 Салон Muzeja savremene umetnosti, [[Белград]] * 1976 Galerie de la ville, [[Руан]] * 1977 Галерија Арица, [[Билбао]] * 1977 Galerie Toroves, [[Сантјаго]], Galerie Rive gauche, [[Париз]] * 1980 Аркус, [[Париз]] * 1981 Модерна галерија, [[Будва]] * 1990 Уметнички павилјон „Цвијета Зузориќ“, [[Белград]] (ретроспектива) * 1992 Savremena galerija Centra za kulturu, [[Панчево]] * 1995 Галерија „Надежда Петровиќ“, [[Чачак]] * 1996 Галерија „Никола I“, Центар за култура, [[Никшиќ]] * 1998 Галерија Хаос, [[Белград]] * 2000 Галерија Рајка Мамузиќа, [[Нови Сад]] * 2002 Galerija Centra za kulturu, Деспотовац * 2003 Модерна галерија, [[Будва]] * 2006 Галерија РТС, [[Белград]] * 2010 Српски културен центар, [[Париз]] (ретроспектива) == Библиографија (избор) == * 1962 Жорж Будеј, Ле Салон де Мај: Le goût de notre temps, Lettres françaises, du 10 au 16 mai, [[Париз]] * 1964 Jean-Jacaues Lévêque, Les merveillex univers de Lybinka, Galerie Ariel, Lettres françaises, fevrier, [[Париз]] * 1964 Raoul-Jean Moulin, Lybinka, Cimaise, No 67, стр.&nbsp;78, [[Париз]] * 1964 Jean-Jacaues Lévêque, Lybinka - Galerie Ariel, Arts, Mars, [[Париз]] * 1964 Jean-Jacaues Lévêque, Lybinka - Galerie Ariel, La Galerie des arts, 15 avril, стр.&nbsp;33, [[Париз]] * 1965 Жорж Будај, (преф), Galerie Peintres du Monde, [[Париз]] * 1965 Раул-Жан Мулен, (преф.), Каталог на изложба на персоналот на Галеријата Peintres du Monde, ноември, [[Париз]] * 1965 Жорж Будеј, Фасцинација на рел, Уметности, 11 ноември, [[Париз]] * 1965 Jean-Jacaues Lévêque, L'artiste est-il un piège à images? Уметност, од 10 до 16 ноември, [[Париз]] * 1965 Jean-Jacaues Lévêque, Icônes modernes, Arts, 11 noembre, [[Париз]] * 1965 година. Раул-Жан Мулен, (преф), Trois peintres de Paris: Lybinka, Bitran, Mihailovitch, Umeo, (La Suède) * 1965 Жан Ролин, Природа и плати, хуманитe, 26 ноември, [[Париз]] * 1966 Jannine Lipsi, Lybinka, Beaux-Arts, 20 Janvier, [[Париз]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.arte.rs/en/galerije/galerija_rts-85/umetnici/ljubinka_jovanovic_mihajlovic-108/ Галерија РТС - Љубинка Јовановиќ-Михаиловиќ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110904100033/http://www.arte.rs/en/galerije/galerija_rts-85/umetnici/ljubinka_jovanovic_mihajlovic-108/ |date=2011-09-04 }} * [http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:560761-Umrla-Ljubinka-Jovanovic-Mihailovic Умрла Љубинка Јовановиќ Михаиловиќ] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јовановиќ, Љубинка}} [[Категорија:Починати во 2015 година]] [[Категорија:Родени во 1922 година]] [[Категорија:Српски сликари]] [[Категорија:Југословенски сликари]] d67bl4whb2l3atpp2q20h943ql72piu 0 1296803 5606979 5375375 2026-08-10T03:51:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606979 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Јосиф Христовски-Ѕвончаро | портрет = Josif Hristovski - bista.jpg | px = 150px | опис = Биста на Јосиф Христовски пред Судот во Битола | родено-име = | роден-дата = {{роден на|15|декември|1914}} | роден-место = {{роден во|Битола}} | починал-дата = {{починал на||април|1942}} | починал-место = околина на [[Лесковац]] | починал-причина = | наставка = | познат = | занимање = | сопружник = | родители = | деца = }} '''Јосиф Христовски-Ѕвончаро''' ({{роден на|15|декември|1914}}, {{роден во|Битола}} – {{починат на||април|1942}}, {{починат во|Србија}}) — припадник на македонското националноослободително и комунистичкото движење и учесник во антифашистичката борба во Југославија.<ref name=JH>{{нмс | last=Литовски | first=Александар | authorlink=Александар Литовски | title=На денешен ден е роден Јосиф Христовски-Ѕвончаро, учесник во НОБ | url=https://www.apla.mk/denes/item/6550-na-deneshen-den-e-roden-josif-hristovski-dzvoncharo-uchesnik-vo-nob | date=15.12.2020 | work= | publisher=Апла | accessdate=29 март 2022 | archive-date=2022-04-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220401003403/https://www.apla.mk/denes/item/6550-na-deneshen-den-e-roden-josif-hristovski-dzvoncharo-uchesnik-vo-nob | url-status=dead }}</ref> ==Животопис== [[Податотека:Josif Hristovski - bista Gradski park Bitola.jpg|мини|лево|200px|Биста на Јосиф Христовски-Ѕвончаро во Градскиот парк во Битола]] Јосиф Христовски основно и средно образование завршил во Битола. По матурата во 1933 година, се запишал на правни студии во [[Белград]], [[Србија]]. Откако дипломирал во 1939 година се вратил во Битола, и станал еден од иницијаторите за создавањето на нов Местен комитет на [[КПЈ]] и негов прв секретар. Во тоа својство е организатор на поголем број на [[штрајк]]ови на битолските работници. Заради својата револуционерна дејност од српската окупаторска полицијата бил повеќепати апсен и затворан. Во 1939 година бил затворен во [[Билеќа]], [[Босна и Херцеговина]]. Откако се вратил, повторно се вклучил во работата на комунистичката организација во Битола како член на Месниот комитет. Во септември 1940 година бил уапсен и осуден на пет години затвор. Казната ја издржувал во Србија, во затворот во [[Сремска Митровица]].<ref name=JH/> ==Учество во НОБ== [[Априлска војна|Априлската војна]] од 1941 година го затекнала в затвор. Во август 1941 година заедно со други комунисти-затвореници успеал да побегне од затворот и како партизан му се приклучил на Фрушкогорскиот партизански одред. По краток период се префрлил во Западна Србија и учествувал во создавањето и работата на познатата [[Ужичка Република]]. Оттаму заминал во југозападна Србија и во реонот на [[Лесковац]] бил борец на Кукавичкиот партизански одред. Загинал во борбите на оваа партизанска единица со големосрпските четници на [[Дража Михајловиќ]] во април 1942 година.<ref name=JH/> ==Чествување== Адвокатската комора на Битола донирала бисти на Јосиф Христовски-Ѕвончаро и на [[Коле Канински]] како на правници кои се поставени пред [[Апелациони суд - Битола|Апелациониот суд]] во Битола во 1981 година. Секоја година на денот на адвокатите полагаат цвеќе пред нивните бисти.<ref>{{нмс | last= | first= | authorlink= | title=Битолските адвокати го одбележаа Денот на македонската адвокатура | url=https://akademik.mk/bitolskite-advokati-go-odbelezhaa-denot-na-makedonskata-advokatura/ | date=18.06.2018 | work= | publisher=Академик | accessdate=29 март 2022 }}{{Мртва_врска|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Христовски-Ѕвончаро, Јосиф}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Македонски партизани]] j8oo68obh7da1loxqb99fharpzkm4ub 0 1296905 5606754 5605696 2026-08-09T13:40:29Z Gurther 105215 5606754 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Roger Black 2011.jpg|мини|Роџер Блек во [[2011|2011 г.]]]] '''Роџер Ентони Блек''' (роден на 31 март 1966 година) — британски пензиониран [[Атлетика|атлеичар]]. За време на неговата атлетска кариера, тој освои поединечни сребрени медали во спринт на 400 метри на [[Олимписки игри|Олимписките игри]] и [[Светско првенство во атлетика|на Светските првенства]]. Откако се повлече од атлетиката, тој работи како телевизиски водител и мотивациски говорник. Блек има колекција од петнаесет медали од големите атлетски натпреварувања. == Ран живот == Роден е во Госпорт, [[Хемпшир]], има сестра близначка Јулија. Додека играл фудбал со локалниот тим (RPFC) тој почнал да ја демонстрира својата умешност како тркач, постигнувајќи бројни голови оставајќи многу играчи позади себе. Потоа се приклучил на атлетските клубови, повторно полагал еден од своите испити од А-ниво и почнал да студира медицина на Универзитетот во Саутемптон, но го напуштил курсот по три месеци бидејќи почнал да постигнува успех како спортист. == Атлетска кариера == Блек стана познат во 1985 година кога го освои Европското првенство за јуниори на 400 метри во време од 45,43 на 19 годишна возраст. Во 1986 година, Блек дипломирал во сениорскиот ранг и направил спектакуларно влијание победувајќи на Игрите на Комонвелтот во Единбург со 45,57, а потоа и на Европското првенство во Штутгарт, победувајќи со време од 44,59, неговиот прв британски рекорд, соборувајќи го Дерек Редмонд 44,82. Неговите наредни три сезони беа во мирување поради болест и повреди. На патеката се врати во 1990 година во добра форма и повторно го однесе на Европското првенство кое се одржа во Сплит. Блек ги оспори 400-те мери финале и ја задржа титулата со време од 45.11, задржувајќи го својот стар ривал Томас Шенлебе позади себе. Потоа го закотви тимот на ГБ на лесни 4 × 400 метри победа со разлика од 15 метри и европски рекорд од 2:58.23, со неговото поделено време од 43.9. Така постигна редок дабл-дабл – два златни медали на последователни првенства. Извонредната сезона на Блек во 1990 година беше проследена со сезоната на Светското првенство во 1991 година со многу очекувања. Неговата форма во почетокот на сезоната во Кристал Палас го натера да ги победи Стив Луис и Антонио Петигру, но само да загуби од новиот спортист Мајкл Џонсон. Блек постави нов британски рекорд од 44,37 [[Секунда|секунди]] на 3 јули 1996 година во [[Лозана]], [[Швајцарија]]. Времето на Блек е второ најбрзо на сите времиња забележано од британски тркач. Неговото најголемо поединечно достигнување во атлетика беше на Олимпијадата во [[Летни олимписки игри 1996|1996 година]] во Атланта кога во финалето на 400 метри, тој заврши на второто место зад Мајкл Џонсон, освојувајќи го сребрениот медал. Потоа се повлече од спортот само две години подоцна откако не беше избран за Европското првенство во 1998 година. Блек беше тренер на Мајк Смит и Мајк Витингем, во спонзорство на Рибок. == Награди == Во 1995 година, Универзитетот Саутемптон му додели на Блек почесна диплома и тој исто така беше награден од [[Елизабета II|кралицата Елизабета Втора]] со [[Ред на Британската Империја|MBE]]. == Телевизиска кариера == Во 1998 година Блек се појави на детската програма за вести ''Њузраунд'' со колегата спортист Иван Томас известувајќи за дебелината кај децата. Блек работеше редовно за [[Би-би-си|Би-Би-Си]] на програми како што се ''Утрешниот свет'' и ''Трибината''. Во 2004 година тој беше една од познатите личности кои учествуваа на натпреварот за танцување про-ам, Стриктли Кам Денсинг на БиБиСи 1. Во септември 2006 година, тој учествуваше во програмата за ''славни мајстори'' на BBC One, стигнувајќи до финалето заедно со Мет Досон и Хардип Синг Коли. == Пишување == Блек напиша автобиографија, објавена од Андре Дојч, со наслов ''Колку трае курсот?'' ,{{ISBN|0-233-99644-3}} == Личен живот == Блек е оженет со Џулија Бурџис, со која ги добија близнаците Џорџ и Макс во 2006 година. Блек има и ќерка Изабел од претходниот брак со Елса Девасојн. И покрај тоа што е роден во Госпорт и го посетува престижното Grammar School во Портсмут, Блек е поддржувач на [[ФК Саутхемптон|Саутемптон ФК.]] Во август 2014 година, Блек беше еден од 200-те јавни личности кои беа потписници на писмото до ''[[Гардијан]]'' во кое се противи на шкотската независност во периодот пред Септемврискиот [[Референдум за независност на Шкотска (2014)|референдум за тоа прашање]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/politics/2014/aug/07/celebrities-open-letter-scotland-independence-full-text|title=Celebrities' open letter to Scotland – full text and list of signatories|date=2014-08-07|work=The Guardian|accessdate=2014-08-26}}</ref> == Достигнувања == * 1985 година ** Европско првенство за јуниори – [[Котбус]], [[Германија]] *** Златен медал на 400 метри – 45,36 секунди *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 3:07.18 * 1986 година ** Игри на Комонвелтот - [[Единбург]], [[Шкотска]] *** 400&nbsp;м. златен медал – 45,57 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 3:07.19 ** Европско првенство – [[Штутгарт]], Германија *** 400&nbsp;м. златен медал – 44,59 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:59,84 * 1987 година ** Светско првенство – [[Рим]], [[Италија]] *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. штафетен сребрен медал * 1990 година ** Европско првенство – [[Сплит]], [[Југославија]] *** 400&nbsp;м. златен медал – 45,08 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:58,22 * 1991 година ** Светско првенство – [[Токио]], [[Јапонија]] *** 400&nbsp;м. сребрен медал – 44,62 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:57,53 * 1992 година ** [[Летни олимписки игри 1992|Летни олимписки игри]] - [[Барселона]], [[Шпанија]] *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. Бронзен медал во штафета – 2:59,73 * 1994 година ** Европско првенство – [[Хелсинки]], [[Финска]] *** 400&nbsp;м. сребрен медал – 45,2 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:59,13 * 1996 година ** [[Летни олимписки игри 1996|Летни олимписки игри]] - [[Атланта]], [[Соединети Американски Држави|САД]] *** 400&nbsp;м. сребрен медал – 44,41 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. штафетен сребрен медал – 2:56,60 * 1997 година ** Светско првенство – [[Атина]], [[Грција]] *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:56,65 == Надворешни врски == * [http://www.rogerblack.co.uk/ Почетна страница на Роџер Блек] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220428184219/https://www.rogerblack.co.uk/ |date=2022-04-28 }} * [https://www.gordonpoole.com/talent/roger-black-mbe/ Роџер Блек MBE мотивационен говорен профил и видео] * Roger Black == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блeк, Роџер}} [[Категорија:Членови на Редот на Британската Империја]] [[Категорија:Олимписки сребрени медалисти за Велика Британија]] [[Категорија:Олимписки бронзени медалисти за Велика Британија]] [[Категорија:Родени во 1966 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] k1j7ycxwx5hee91eox7ynjg7rm34qmp 5606755 5606754 2026-08-09T13:41:20Z Gurther 105215 5606755 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Roger Black 2011.jpg|мини|Роџер Блек во [[2011|2011 г.]]]] '''Роџер Ентони Блек''' (р. [[31 март]] [[1966|1966 година]]) — британски пензиониран [[Атлетика|атлеичар]]. За време на неговата атлетска кариера, тој освои поединечни сребрени медали во спринт на 400 метри на [[Олимписки игри|Олимписките игри]] и [[Светско првенство во атлетика|на Светските првенства]]. Откако се повлече од атлетиката, тој работи како телевизиски водител и мотивациски говорник. Блек има колекција од петнаесет медали од големите атлетски натпреварувања. == Ран живот == Роден е во Госпорт, [[Хемпшир]], има сестра близначка Јулија. Додека играл фудбал со локалниот тим (RPFC) тој почнал да ја демонстрира својата умешност како тркач, постигнувајќи бројни голови оставајќи многу играчи позади себе. Потоа се приклучил на атлетските клубови, повторно полагал еден од своите испити од А-ниво и почнал да студира медицина на Универзитетот во Саутемптон, но го напуштил курсот по три месеци бидејќи почнал да постигнува успех како спортист. == Атлетска кариера == Блек стана познат во 1985 година кога го освои Европското првенство за јуниори на 400 метри во време од 45,43 на 19 годишна возраст. Во 1986 година, Блек дипломирал во сениорскиот ранг и направил спектакуларно влијание победувајќи на Игрите на Комонвелтот во Единбург со 45,57, а потоа и на Европското првенство во Штутгарт, победувајќи со време од 44,59, неговиот прв британски рекорд, соборувајќи го Дерек Редмонд 44,82. Неговите наредни три сезони беа во мирување поради болест и повреди. На патеката се врати во 1990 година во добра форма и повторно го однесе на Европското првенство кое се одржа во Сплит. Блек ги оспори 400-те мери финале и ја задржа титулата со време од 45.11, задржувајќи го својот стар ривал Томас Шенлебе позади себе. Потоа го закотви тимот на ГБ на лесни 4 × 400 метри победа со разлика од 15 метри и европски рекорд од 2:58.23, со неговото поделено време од 43.9. Така постигна редок дабл-дабл – два златни медали на последователни првенства. Извонредната сезона на Блек во 1990 година беше проследена со сезоната на Светското првенство во 1991 година со многу очекувања. Неговата форма во почетокот на сезоната во Кристал Палас го натера да ги победи Стив Луис и Антонио Петигру, но само да загуби од новиот спортист Мајкл Џонсон. Блек постави нов британски рекорд од 44,37 [[Секунда|секунди]] на 3 јули 1996 година во [[Лозана]], [[Швајцарија]]. Времето на Блек е второ најбрзо на сите времиња забележано од британски тркач. Неговото најголемо поединечно достигнување во атлетика беше на Олимпијадата во [[Летни олимписки игри 1996|1996 година]] во Атланта кога во финалето на 400 метри, тој заврши на второто место зад Мајкл Џонсон, освојувајќи го сребрениот медал. Потоа се повлече од спортот само две години подоцна откако не беше избран за Европското првенство во 1998 година. Блек беше тренер на Мајк Смит и Мајк Витингем, во спонзорство на Рибок. == Награди == Во 1995 година, Универзитетот Саутемптон му додели на Блек почесна диплома и тој исто така беше награден од [[Елизабета II|кралицата Елизабета Втора]] со [[Ред на Британската Империја|MBE]]. == Телевизиска кариера == Во 1998 година Блек се појави на детската програма за вести ''Њузраунд'' со колегата спортист Иван Томас известувајќи за дебелината кај децата. Блек работеше редовно за [[Би-би-си|Би-Би-Си]] на програми како што се ''Утрешниот свет'' и ''Трибината''. Во 2004 година тој беше една од познатите личности кои учествуваа на натпреварот за танцување про-ам, Стриктли Кам Денсинг на БиБиСи 1. Во септември 2006 година, тој учествуваше во програмата за ''славни мајстори'' на BBC One, стигнувајќи до финалето заедно со Мет Досон и Хардип Синг Коли. == Пишување == Блек напиша автобиографија, објавена од Андре Дојч, со наслов ''Колку трае курсот?'' ,{{ISBN|0-233-99644-3}} == Личен живот == Блек е оженет со Џулија Бурџис, со која ги добија близнаците Џорџ и Макс во 2006 година. Блек има и ќерка Изабел од претходниот брак со Елса Девасојн. И покрај тоа што е роден во Госпорт и го посетува престижното Grammar School во Портсмут, Блек е поддржувач на [[ФК Саутхемптон|Саутемптон ФК.]] Во август 2014 година, Блек беше еден од 200-те јавни личности кои беа потписници на писмото до ''[[Гардијан]]'' во кое се противи на шкотската независност во периодот пред Септемврискиот [[Референдум за независност на Шкотска (2014)|референдум за тоа прашање]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/politics/2014/aug/07/celebrities-open-letter-scotland-independence-full-text|title=Celebrities' open letter to Scotland – full text and list of signatories|date=2014-08-07|work=The Guardian|accessdate=2014-08-26}}</ref> == Достигнувања == * 1985 година ** Европско првенство за јуниори – [[Котбус]], [[Германија]] *** Златен медал на 400 метри – 45,36 секунди *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 3:07.18 * 1986 година ** Игри на Комонвелтот - [[Единбург]], [[Шкотска]] *** 400&nbsp;м. златен медал – 45,57 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 3:07.19 ** Европско првенство – [[Штутгарт]], Германија *** 400&nbsp;м. златен медал – 44,59 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:59,84 * 1987 година ** Светско првенство – [[Рим]], [[Италија]] *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. штафетен сребрен медал * 1990 година ** Европско првенство – [[Сплит]], [[Југославија]] *** 400&nbsp;м. златен медал – 45,08 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:58,22 * 1991 година ** Светско првенство – [[Токио]], [[Јапонија]] *** 400&nbsp;м. сребрен медал – 44,62 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:57,53 * 1992 година ** [[Летни олимписки игри 1992|Летни олимписки игри]] - [[Барселона]], [[Шпанија]] *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. Бронзен медал во штафета – 2:59,73 * 1994 година ** Европско првенство – [[Хелсинки]], [[Финска]] *** 400&nbsp;м. сребрен медал – 45,2 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:59,13 * 1996 година ** [[Летни олимписки игри 1996|Летни олимписки игри]] - [[Атланта]], [[Соединети Американски Држави|САД]] *** 400&nbsp;м. сребрен медал – 44,41 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. штафетен сребрен медал – 2:56,60 * 1997 година ** Светско првенство – [[Атина]], [[Грција]] *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:56,65 == Надворешни врски == * [http://www.rogerblack.co.uk/ Почетна страница на Роџер Блек] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220428184219/https://www.rogerblack.co.uk/ |date=2022-04-28 }} * [https://www.gordonpoole.com/talent/roger-black-mbe/ Роџер Блек MBE мотивационен говорен профил и видео] * Roger Black == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блeк, Роџер}} [[Категорија:Членови на Редот на Британската Империја]] [[Категорија:Олимписки сребрени медалисти за Велика Британија]] [[Категорија:Олимписки бронзени медалисти за Велика Британија]] [[Категорија:Родени во 1966 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] rozw32lj3zazixx8x9q7b2wwhahiwoh 5606756 5606755 2026-08-09T13:41:33Z Gurther 105215 5606756 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Roger Black 2011.jpg|мини|Роџер Блек во [[2011|2011 г.]]]] '''Роџер Ентони Блек''' (р. [[31 март]] [[1966|1966 година]]) — [[британски]] пензиониран [[Атлетика|атлеичар]]. За време на неговата атлетска кариера, тој освои поединечни сребрени медали во спринт на 400 метри на [[Олимписки игри|Олимписките игри]] и [[Светско првенство во атлетика|на Светските првенства]]. Откако се повлече од атлетиката, тој работи како телевизиски водител и мотивациски говорник. Блек има колекција од петнаесет медали од големите атлетски натпреварувања. == Ран живот == Роден е во Госпорт, [[Хемпшир]], има сестра близначка Јулија. Додека играл фудбал со локалниот тим (RPFC) тој почнал да ја демонстрира својата умешност како тркач, постигнувајќи бројни голови оставајќи многу играчи позади себе. Потоа се приклучил на атлетските клубови, повторно полагал еден од своите испити од А-ниво и почнал да студира медицина на Универзитетот во Саутемптон, но го напуштил курсот по три месеци бидејќи почнал да постигнува успех како спортист. == Атлетска кариера == Блек стана познат во 1985 година кога го освои Европското првенство за јуниори на 400 метри во време од 45,43 на 19 годишна возраст. Во 1986 година, Блек дипломирал во сениорскиот ранг и направил спектакуларно влијание победувајќи на Игрите на Комонвелтот во Единбург со 45,57, а потоа и на Европското првенство во Штутгарт, победувајќи со време од 44,59, неговиот прв британски рекорд, соборувајќи го Дерек Редмонд 44,82. Неговите наредни три сезони беа во мирување поради болест и повреди. На патеката се врати во 1990 година во добра форма и повторно го однесе на Европското првенство кое се одржа во Сплит. Блек ги оспори 400-те мери финале и ја задржа титулата со време од 45.11, задржувајќи го својот стар ривал Томас Шенлебе позади себе. Потоа го закотви тимот на ГБ на лесни 4 × 400 метри победа со разлика од 15 метри и европски рекорд од 2:58.23, со неговото поделено време од 43.9. Така постигна редок дабл-дабл – два златни медали на последователни првенства. Извонредната сезона на Блек во 1990 година беше проследена со сезоната на Светското првенство во 1991 година со многу очекувања. Неговата форма во почетокот на сезоната во Кристал Палас го натера да ги победи Стив Луис и Антонио Петигру, но само да загуби од новиот спортист Мајкл Џонсон. Блек постави нов британски рекорд од 44,37 [[Секунда|секунди]] на 3 јули 1996 година во [[Лозана]], [[Швајцарија]]. Времето на Блек е второ најбрзо на сите времиња забележано од британски тркач. Неговото најголемо поединечно достигнување во атлетика беше на Олимпијадата во [[Летни олимписки игри 1996|1996 година]] во Атланта кога во финалето на 400 метри, тој заврши на второто место зад Мајкл Џонсон, освојувајќи го сребрениот медал. Потоа се повлече од спортот само две години подоцна откако не беше избран за Европското првенство во 1998 година. Блек беше тренер на Мајк Смит и Мајк Витингем, во спонзорство на Рибок. == Награди == Во 1995 година, Универзитетот Саутемптон му додели на Блек почесна диплома и тој исто така беше награден од [[Елизабета II|кралицата Елизабета Втора]] со [[Ред на Британската Империја|MBE]]. == Телевизиска кариера == Во 1998 година Блек се појави на детската програма за вести ''Њузраунд'' со колегата спортист Иван Томас известувајќи за дебелината кај децата. Блек работеше редовно за [[Би-би-си|Би-Би-Си]] на програми како што се ''Утрешниот свет'' и ''Трибината''. Во 2004 година тој беше една од познатите личности кои учествуваа на натпреварот за танцување про-ам, Стриктли Кам Денсинг на БиБиСи 1. Во септември 2006 година, тој учествуваше во програмата за ''славни мајстори'' на BBC One, стигнувајќи до финалето заедно со Мет Досон и Хардип Синг Коли. == Пишување == Блек напиша автобиографија, објавена од Андре Дојч, со наслов ''Колку трае курсот?'' ,{{ISBN|0-233-99644-3}} == Личен живот == Блек е оженет со Џулија Бурџис, со која ги добија близнаците Џорџ и Макс во 2006 година. Блек има и ќерка Изабел од претходниот брак со Елса Девасојн. И покрај тоа што е роден во Госпорт и го посетува престижното Grammar School во Портсмут, Блек е поддржувач на [[ФК Саутхемптон|Саутемптон ФК.]] Во август 2014 година, Блек беше еден од 200-те јавни личности кои беа потписници на писмото до ''[[Гардијан]]'' во кое се противи на шкотската независност во периодот пред Септемврискиот [[Референдум за независност на Шкотска (2014)|референдум за тоа прашање]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/politics/2014/aug/07/celebrities-open-letter-scotland-independence-full-text|title=Celebrities' open letter to Scotland – full text and list of signatories|date=2014-08-07|work=The Guardian|accessdate=2014-08-26}}</ref> == Достигнувања == * 1985 година ** Европско првенство за јуниори – [[Котбус]], [[Германија]] *** Златен медал на 400 метри – 45,36 секунди *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 3:07.18 * 1986 година ** Игри на Комонвелтот - [[Единбург]], [[Шкотска]] *** 400&nbsp;м. златен медал – 45,57 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 3:07.19 ** Европско првенство – [[Штутгарт]], Германија *** 400&nbsp;м. златен медал – 44,59 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:59,84 * 1987 година ** Светско првенство – [[Рим]], [[Италија]] *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. штафетен сребрен медал * 1990 година ** Европско првенство – [[Сплит]], [[Југославија]] *** 400&nbsp;м. златен медал – 45,08 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:58,22 * 1991 година ** Светско првенство – [[Токио]], [[Јапонија]] *** 400&nbsp;м. сребрен медал – 44,62 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:57,53 * 1992 година ** [[Летни олимписки игри 1992|Летни олимписки игри]] - [[Барселона]], [[Шпанија]] *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. Бронзен медал во штафета – 2:59,73 * 1994 година ** Европско првенство – [[Хелсинки]], [[Финска]] *** 400&nbsp;м. сребрен медал – 45,2 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:59,13 * 1996 година ** [[Летни олимписки игри 1996|Летни олимписки игри]] - [[Атланта]], [[Соединети Американски Држави|САД]] *** 400&nbsp;м. сребрен медал – 44,41 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. штафетен сребрен медал – 2:56,60 * 1997 година ** Светско првенство – [[Атина]], [[Грција]] *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:56,65 == Надворешни врски == * [http://www.rogerblack.co.uk/ Почетна страница на Роџер Блек] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220428184219/https://www.rogerblack.co.uk/ |date=2022-04-28 }} * [https://www.gordonpoole.com/talent/roger-black-mbe/ Роџер Блек MBE мотивационен говорен профил и видео] * Roger Black == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блeк, Роџер}} [[Категорија:Членови на Редот на Британската Империја]] [[Категорија:Олимписки сребрени медалисти за Велика Британија]] [[Категорија:Олимписки бронзени медалисти за Велика Британија]] [[Категорија:Родени во 1966 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] q859pvtdwzhxqap38hvz1x57n5ryzvq 5606757 5606756 2026-08-09T13:41:55Z Gurther 105215 /* Надворешни врски */ 5606757 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Roger Black 2011.jpg|мини|Роџер Блек во [[2011|2011 г.]]]] '''Роџер Ентони Блек''' (р. [[31 март]] [[1966|1966 година]]) — [[британски]] пензиониран [[Атлетика|атлеичар]]. За време на неговата атлетска кариера, тој освои поединечни сребрени медали во спринт на 400 метри на [[Олимписки игри|Олимписките игри]] и [[Светско првенство во атлетика|на Светските првенства]]. Откако се повлече од атлетиката, тој работи како телевизиски водител и мотивациски говорник. Блек има колекција од петнаесет медали од големите атлетски натпреварувања. == Ран живот == Роден е во Госпорт, [[Хемпшир]], има сестра близначка Јулија. Додека играл фудбал со локалниот тим (RPFC) тој почнал да ја демонстрира својата умешност како тркач, постигнувајќи бројни голови оставајќи многу играчи позади себе. Потоа се приклучил на атлетските клубови, повторно полагал еден од своите испити од А-ниво и почнал да студира медицина на Универзитетот во Саутемптон, но го напуштил курсот по три месеци бидејќи почнал да постигнува успех како спортист. == Атлетска кариера == Блек стана познат во 1985 година кога го освои Европското првенство за јуниори на 400 метри во време од 45,43 на 19 годишна возраст. Во 1986 година, Блек дипломирал во сениорскиот ранг и направил спектакуларно влијание победувајќи на Игрите на Комонвелтот во Единбург со 45,57, а потоа и на Европското првенство во Штутгарт, победувајќи со време од 44,59, неговиот прв британски рекорд, соборувајќи го Дерек Редмонд 44,82. Неговите наредни три сезони беа во мирување поради болест и повреди. На патеката се врати во 1990 година во добра форма и повторно го однесе на Европското првенство кое се одржа во Сплит. Блек ги оспори 400-те мери финале и ја задржа титулата со време од 45.11, задржувајќи го својот стар ривал Томас Шенлебе позади себе. Потоа го закотви тимот на ГБ на лесни 4 × 400 метри победа со разлика од 15 метри и европски рекорд од 2:58.23, со неговото поделено време од 43.9. Така постигна редок дабл-дабл – два златни медали на последователни првенства. Извонредната сезона на Блек во 1990 година беше проследена со сезоната на Светското првенство во 1991 година со многу очекувања. Неговата форма во почетокот на сезоната во Кристал Палас го натера да ги победи Стив Луис и Антонио Петигру, но само да загуби од новиот спортист Мајкл Џонсон. Блек постави нов британски рекорд од 44,37 [[Секунда|секунди]] на 3 јули 1996 година во [[Лозана]], [[Швајцарија]]. Времето на Блек е второ најбрзо на сите времиња забележано од британски тркач. Неговото најголемо поединечно достигнување во атлетика беше на Олимпијадата во [[Летни олимписки игри 1996|1996 година]] во Атланта кога во финалето на 400 метри, тој заврши на второто место зад Мајкл Џонсон, освојувајќи го сребрениот медал. Потоа се повлече од спортот само две години подоцна откако не беше избран за Европското првенство во 1998 година. Блек беше тренер на Мајк Смит и Мајк Витингем, во спонзорство на Рибок. == Награди == Во 1995 година, Универзитетот Саутемптон му додели на Блек почесна диплома и тој исто така беше награден од [[Елизабета II|кралицата Елизабета Втора]] со [[Ред на Британската Империја|MBE]]. == Телевизиска кариера == Во 1998 година Блек се појави на детската програма за вести ''Њузраунд'' со колегата спортист Иван Томас известувајќи за дебелината кај децата. Блек работеше редовно за [[Би-би-си|Би-Би-Си]] на програми како што се ''Утрешниот свет'' и ''Трибината''. Во 2004 година тој беше една од познатите личности кои учествуваа на натпреварот за танцување про-ам, Стриктли Кам Денсинг на БиБиСи 1. Во септември 2006 година, тој учествуваше во програмата за ''славни мајстори'' на BBC One, стигнувајќи до финалето заедно со Мет Досон и Хардип Синг Коли. == Пишување == Блек напиша автобиографија, објавена од Андре Дојч, со наслов ''Колку трае курсот?'' ,{{ISBN|0-233-99644-3}} == Личен живот == Блек е оженет со Џулија Бурџис, со која ги добија близнаците Џорџ и Макс во 2006 година. Блек има и ќерка Изабел од претходниот брак со Елса Девасојн. И покрај тоа што е роден во Госпорт и го посетува престижното Grammar School во Портсмут, Блек е поддржувач на [[ФК Саутхемптон|Саутемптон ФК.]] Во август 2014 година, Блек беше еден од 200-те јавни личности кои беа потписници на писмото до ''[[Гардијан]]'' во кое се противи на шкотската независност во периодот пред Септемврискиот [[Референдум за независност на Шкотска (2014)|референдум за тоа прашање]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/politics/2014/aug/07/celebrities-open-letter-scotland-independence-full-text|title=Celebrities' open letter to Scotland – full text and list of signatories|date=2014-08-07|work=The Guardian|accessdate=2014-08-26}}</ref> == Достигнувања == * 1985 година ** Европско првенство за јуниори – [[Котбус]], [[Германија]] *** Златен медал на 400 метри – 45,36 секунди *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 3:07.18 * 1986 година ** Игри на Комонвелтот - [[Единбург]], [[Шкотска]] *** 400&nbsp;м. златен медал – 45,57 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 3:07.19 ** Европско првенство – [[Штутгарт]], Германија *** 400&nbsp;м. златен медал – 44,59 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:59,84 * 1987 година ** Светско првенство – [[Рим]], [[Италија]] *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. штафетен сребрен медал * 1990 година ** Европско првенство – [[Сплит]], [[Југославија]] *** 400&nbsp;м. златен медал – 45,08 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:58,22 * 1991 година ** Светско првенство – [[Токио]], [[Јапонија]] *** 400&nbsp;м. сребрен медал – 44,62 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:57,53 * 1992 година ** [[Летни олимписки игри 1992|Летни олимписки игри]] - [[Барселона]], [[Шпанија]] *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. Бронзен медал во штафета – 2:59,73 * 1994 година ** Европско првенство – [[Хелсинки]], [[Финска]] *** 400&nbsp;м. сребрен медал – 45,2 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:59,13 * 1996 година ** [[Летни олимписки игри 1996|Летни олимписки игри]] - [[Атланта]], [[Соединети Американски Држави|САД]] *** 400&nbsp;м. сребрен медал – 44,41 сек. *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. штафетен сребрен медал – 2:56,60 * 1997 година ** Светско првенство – [[Атина]], [[Грција]] *** 4&nbsp;x&nbsp;400&nbsp;м. златен медал во штафета – 2:56,65 == Надворешни врски == * [http://www.rogerblack.co.uk/ Почетна страница на Роџер Блек] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220428184219/https://www.rogerblack.co.uk/ |date=2022-04-28 }} * [https://www.gordonpoole.com/talent/roger-black-mbe/ Роџер Блек MBE мотивационен говорен профил и видео] == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Блeк, Роџер}} [[Категорија:Членови на Редот на Британската Империја]] [[Категорија:Олимписки сребрени медалисти за Велика Британија]] [[Категорија:Олимписки бронзени медалисти за Велика Британија]] [[Категорија:Родени во 1966 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] nvra4n8fp4k4tmwdrke3ck3mm5tuvcv 0 1297259 5607058 4754208 2026-08-10T10:47:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607058 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = Австрискa музичкa наградa Амадеус | image =[[File:Nazar - Amadeus Awards 2013 trophy.jpg]] | image_size = 200px | caption = | current_awards = | awarded_for = Outstanding achievements in the Austrian [[music industry]] | presenter = [[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI Austria]] | country = Austria | network = | year = {{Start date and age|2000}} | website = {{URL|amadeusawards.at}} }} [[File:Amadeus Austrian Music Awards 2016.jpg|мини]] '''Австрискa музичкa наградa Амадеус''' е годишна церемонија на доделување награди за извонредност во музичката индустрија [[Австрија]]. Се доделува на најуспешните австриски музичари и се одржува во [[Volkstheater, Vienna|Народниот театар]] во [[Виена]] секој март од 2012 година. Тоа е австриски еквивалент на [[Греми]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://aama.at// |title=Amadeus Austrian Music Awards |accessdate=2022-04-02 |archive-date=2022-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220406020223/https://aama.at// |url-status=dead }}</ref>. ==Историја== Церемонијата на доделување награди била основана од [[Меѓународната федерација на фонографската индустрија|IFPI Австрија]] во 2000 година, а била емитувана од австрискиот национален радиодифузер [[ORF (преносител)|Österreichischer Rundfunk]] (ORF). [[Анди Нол]] бил домаќин на шоуто. Во 2008 година, радиодифузерите [[Puls 4]] и [[ProSiebenSat.1 Media]] почнаа да ја одржуваат церемонијата заедно. Мајкл Островски бил домаќин на шоуто од 2008 до 2010 година, а Мануел Рубеј почна да го води во 2012 година. ==Награди== Наградите се доделуваат на секој музичар со австриско државјанство или кој својата кариера ја има воспоставено во Австрија. Од 2016 година наградата има 19 категории. ===Општо=== {{col-start}} {{col-2}} *Музички состав на годината *Машки уметник на годината *Жена уметник на годината *Албум на годината *Песна на годината {{ col-break}} * Настап во живо на годината во живо * Видео на годината * Текстописец на годината * Награда FM4 * Животно дело * Најдобар звук и снимка за албум {{col-end}} ===Жанр=== {{col-start}} {{col-2}} *Алтернативен поп/рок *Hard & Heavy *ХипХоп / Урбан * Џез / Свет / Блуз {{ col-break}} *Електронски / Танц *Поп/рок *Шлагер *Фолк музика {{col-end}} ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *{{Commons category-inline}} [[Категорија:Годишни телевизиски емисии]] [[Категорија:Награди основани во 2000 година]] [[Категорија:Установи во 2000 година во Австрија]] [[Категорија:Австриски музички награди]] tn2yafinf0ka5w7exqmn5kakvubwt1u 0 1298685 5606900 5606549 2026-08-09T21:25:28Z Gurther 105215 5606900 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision | native_name = ''Royaume de Chypre''<br>''Regnum Cypri'' | common_name = Кипар | conventional_long_name = Кипарско Кралство | year_start = 1192 | year_end = 1489 | p1 = Кипар (тема) | flag_p1 = Flag_of_Cyprus.svg | p2 = Кипарско Кралство#Витези Темплари | flag_p2 = Bandeira Templária.svg | p3 = Ерусалимско Кралство | flag_p3 = Vexillum Regni Hierosolymae.svg | p4 = Ерменското Кралство Киликија | flag_p4 = Flag of the Rubenid Dynasty.svg | s1 = Venetian Cyprus | flag_s1 = Flag of Republic of Venice (1659-1675).svg | image_flag = Stemma reale di Giano di Cipro.svg | flag_size = 110px | image_flag2 = [[File:Flag of Cyprus (1350) as reported by the Book of All Kingdoms.svg|110px]] | flag2_border = no | flag_type = Горе: Кралско знаме на [[Јанус Кипарски]] (15 век)<br />Долу: Знаме според [[Книга за знаење на сите кралства|Книга на сите кралства]] (1350 г.) | image_coat = Coat of Arms of the House of Lusignan (Kings of Armenia, Cyprus and Jerusalem).svg | symbol_type = Грб<br>(во близина на Ерусалим, де Лузињан, Ерменија и Кипар, објавувајќи тврдење дека ќе владее над поранешните кралства на [[Ерменското Кралство Киликија|Киликија]] и [[Кралството Ерусалим|Ерусалим]]) | coa_size = 90px | capital = [[Никозија]] | common_languages = [[Латински]] <small>(официјален)</small><br />[[Старофранцуски јазик|Старофранцуски]] <small>(говорен)</small><br />[[Средновековен латински јазик|Средновековен латински]]<br />[[Италијански јазик|Италијански]]<br />[[Средновековен грчки јазик|Средновековен грчки]]<br />[[Француски јазик|Француски]]<br />[[Грчки јазик|Грчки]] <br />[[Арапски јазик|Арапски]]<br>[[Ерменски јазик|Ерменски]] | religion = [[Католичка црква|Католичко христијанство]]<br />[[Грчко христијанство]] | image_map = Medieval Cyprus.png | image_map_caption = Градови на средновековен Кипар | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | era = [[Среден век]] | leader1 = [[Ги Лузињан]] (прв) | leader2 = [[Катерина Корнаро]] (последен) | year_leader1 = 1192–1194 | year_leader2 = 1474–1489 | title_leader = [[Крал на Кипар|Карл]] }} {{Историја на Кипар}} '''Кипарско Кралство''' ({{langx|fr|Royaume de Chypre}}, {{langx|la|Regnum Cypri}}) — кралство кое постоело помеѓу 1192 и 1489 година. Со него управувала француската [[династија Лузињан]]. Кралството го опфаќала не само островот [[Кипар]], туку и територии од [[Мала Азија|Анадолија]]: [[Анталија]] помеѓу 1361 и 1373 година и Корикос помеѓу 1361 и 1448 година. == Историја == === Трета крстоносна војна === Островот Кипар бил освоен во [[1191]] година од англискиот крал [[Ричард I]] за време на [[Трета крстоносна војна|Третата крстоносна војна]], од Исак Комнин Кипарски, локален гувернер, византиски принц и самопрогласен цар на [[Византија]]. Англискиот крал немал намера да го освои островот додека неговата флота не била распрсната од бура на пат кон опсадата на Акра и три од неговите бродови не биле протерани до бреговите на Кипар. Трите брода биле уништени и потонале пред пристаништето [[Лимасол]].<ref name="Richard"/> Преживеаните од бродоломот биле заробени од Комнени и кога бродот со сестрата на кралот Ричард, Јоана и невестата Беренгарија влегол во пристаништето, Комнин го одбил нивното барање да им даде свежа вода.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://historymedren.about.com/od/richardthelionheart/a/bio_richardlion_2.htm|title=Richard the Lionheart in Cyprus|last=Melissa Snell|publisher=about.com|accessdate=2022-04-16|archive-date=2012-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915075458/http://historymedren.about.com/od/richardthelionheart/a/bio_richardlion_2.htm|url-status=dead}}</ref> Кралот Ричард и остатокот од неговата флота пристигнале набргу потоа. Кога слушнал за затворањето на неговите другари потонати од брод и за навредите што им ги упатувал на невестата и сестрата, кралот Ричард во битка се сретнал со Комнин. Имало гласини дека Комнен тајно се договорил со [[Саладин]] за да се заштити од неговите непријатели од династијата Ангели, владејачкото семејство во византискиот главен град [[Цариград|Истанбул]].<ref name="Richard" /> Контролата на островот Кипар му дала на кралот Ричард високо стратешка база за да започне понатамошни иницијативи за крстоносна војна. Англиската војска ги ангажирала Кипарците на брегот на Лимасол со англиски стрелци и тешко оклопни витези. Комнен и остатокот од војската побегнале во ридовите за време на ноќта, но кралот Ричард и неговите војници го следеле кипарскиот владетел и го нападнале неговиот логор пред зори. Комнин повторно избегал со мал број луѓе. Следниот ден, многу кипарски благородници дошле кај кралот Ричард да се заколнат на лојалност.<ref name="Richard"/> Во следните денови, Комнин му понудил 20.000 марки злато и 500 луѓе на кралот Ричард, како и ветување дека ќе ги предаде својата ќерка и замоците како залог за неговото добро однесување.<ref name="Richard" /> Плашејќи се од предавство од рацете на новите освојувачи, Комнен побегнал откако го дал овој залог пред кралот Ричард и избегал во упориштето Кантара. Неколку недели по бракот на кралот Ричард со неговата невеста во Лимасол на [[12 мај]] [[1191]] година, Комнен се обидел да избега со брод, но бил фатен во опатијата на Кејп Сент Андреја на источната точка на островот, а подоцна бил затворен во замокот на Маркапос во [[Сирија]], каде што починал набргу потоа во заробеништво.<ref name="Richard">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cypnet.co.uk/ncyprus/history/17.htm|title=Cyprus under Richard I|last=cypnet.co.uk|publisher=cypnet.co.uk}}</ref> Во меѓувреме, кралот Ричард го продолжил своето патување до [[Ако (Израел)|Ако]] и, со многу потребен одмор, нови средства и засилувања, испловил кон [[Светата земја]] придружуван од кралот на Ерусалим, Ги Лизињан и други високи благородници. Англискиот крал оставил гарнизони во градовите и замоците на островот пред да замине, а самиот остров бил оставен на чело на Ричард од Канвил и Роберт од Торнам.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cyprusexplorer.globalfolio.net/eng/history/peterborough_conquered1/index.php|title=How Richard, king of England, seized and conquered Cyprus|last=Pseudo-[[Benedict of Peterborough]]|publisher=cyprusexplorer.globalfolio.net|accessdate=2022-04-16|archive-date=2012-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20120602085021/http://www.cyprusexplorer.globalfolio.net/eng/history/peterborough_conquered1/index.php|url-status=dead}}</ref> Ричард им го конфискувал имотот на оние Кипарци кои се бореле против него. Тој, исто така, наметнал 50% капитална такса на островот во замена за потврдување на неговите закони и обичаи. Тој, исто така, им наредил на кипарските мажи да ги избричат брадите. Имало бунт предводен од роднина на Исак, но бил задушен од Роберт од Торнам, кој го обесил водачот. Ричард го прекорил Роберт за ова погубување, бидејќи погубувањето на човек кој тврдел дека е крал било навреда на кралското достоинство. Некои детали за краткиот англиски период на Кипар може да се најдат во ''Хрониката на Опатијата Мо'', веројатно изведена од Роберт од Торнам, кој имал врска со опатијата.<ref>{{Наведување|last=John Gillingham|title=Richard I|year=1999|publisher=Yale University Press|author-link=John Gillingham}}, p. 152.</ref> === Витези Темплари === Кога кралот [[Ричард I]] сфатил дека Кипар ќе се покаже како тешка територија за одржување и надгледување додека започнува офанзивата во [[Светата земја]], тој ја продал на витезите [[Темплари]] за такса од 100.000 безанти, од кои 40.000 требало веднаш да се платат., додека остатокот требало да се плати на рати.<ref name="Richard"/> Еден од најголемите воени редови на средновековното време, витезите темплари биле познати по нивната извонредна финансиска моќ и огромните поседи на земја и имот низ [[Европа]] и Истокот. Нивната сериозност на владеење на Кипар брзо ја навлекла омразата на домородното население. На Денот на [[Велигден]] во 1192 година, Кипарците се обиделе да извршат масакр на нивните темплари владетели; сепак, поради претходното знаење за нападот и ограничениот број војници, витезите се засолниле во нивното упориште во [[Никозија]]. Следела опсада и Темпларите, сфаќајќи ги нивните тешки околности и неподготвеноста на нивните опсадувачи да се пазарат, излегле на улиците едно утро во зори, изненадувајќи ги Кипарците. Подоцнежното колење било безмилосно и широко распространето и иако владеењето на Темпларите било обновено по настанот, воениот поредок не сакал да продолжи со владеењето и наводно го молел кралот Ричард да го врати Кипар. Кралот Ричард ја прифатил понудата и темпларите се вратиле во [[Сирија]], задржувајќи само неколку имоти на островот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.whatson-northcyprus.com/history/byzantine.htm|title=A Brief History of Cyprus - Byzantine Period (330 - 1191)|last=whatson-northcyprus.com|publisher=whatson-northcyprus.com}}</ref> Мало малцинско римокатоличко население на островот главно било ограничено на некои крајбрежни градови, како што е [[Фамагуста]], како и во внатрешноста на [[Никозија]], традиционалниот главен град. Римокатолиците ги задржале уздите на моќта и контролата, додека православните жители живееле на село; ова било речиси исто како и уредувањето во [[Ерусалимско Кралство|Ерусалимското Кралство]]. На независната [[Православна црква|Источна Православна]] [[Кипарска православна црква|Црква на Кипар]], со свој Архиепископ и под никаков патријарх, и било дозволено да остане на островот. === Ги и Амалрик === [[Податотека:LusignanPlateEarly14thCentury.JPG|лево|мини| Плоча на Куќата на Лузињан, со грб во центарот. Почетокот на 14 век, [[Кипар]]. [[Лувр|Музеј Лувр]].]] Во меѓувреме, наследната кралица на Ерусалим, Сибила, умрела, а противењето на владеењето на нејзиниот сопруг, кралот Ги од Лузињан, во голема мера се зголемилло до тој степен што тој бил отфрлен од неговото барање за круната на Ерусалим.<ref name="Richard"/> Бидејќи Ги бил долгогодишен вазал на кралот Ричард, англискиот крал му го понудил Кипарско Кралство на Ги Лузињан, и му дозволил на својот пријател да го спаси лицето и да задржи некаква моќ на Исток, а истовремено да се ослободи од проблематичниот феуд. Не е јасно дали кралот Ричард му ја дал територијата или ја продал и многу е малку веројатно дека кралот Ричард некогаш бил платен, дури и ако бил склучен договор.<ref name="Richard" /> Во 1194 година, Ги Лузињан умрел без никакви наследници и така неговиот постар брат, Амалрик, станал крал Амалрик I, круна и титула која била одобрена од Хајнрих VI, светиот римски цар.<ref name="Richard" /> По смртта на Амалрик, Кралството постојано преминало на низа млади момчиња кои пораснале како кралеви. Семејството Ибелин, кое имало голема моќ во [[Ерусалим]] пред неговиот пад, дејствувало како регенти во текот на овие рани години. Во 1229 година, еден од регентите на Ибелин бил принуден да ја напушти власта од Фредерик II, кој ја довел борбата меѓу Гелфите и Гибелините на островот. Поддржувачите на Фридрих биле поразени во оваа борба до 1232 година од кипарските сили во Битката кај Агриди, иако таа траела подолго во Кралството Ерусалим и во [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]]. Потомците на Фредерик Хоенштауфен продолжиле да владеат како кралеви на Ерусалим до 1268 година кога [[Иго III Кипарски|Иго III од Кипар]] ја побарал титулата и нејзината територија на Ако за себе по смртта на Конрад III, со што ги обединил двете кралства. Територијата во [[Палестина]] конечно била изгубена додека бил крал [[Анри II Ерусалимски|Анри II]] во 1291 година, но кралевите на Кипар продолжиле да ја бараат титулата. === Управување === [[Податотека:Gentile_Bellini_002.jpg|лево|мини| Портрет на Катерина Корнаро, последниот монарх на Кипар]] Како и Ерусалим, Кипар имал ''Висок суд'', иако бил помалку моќен отколку што бил во Ерусалим. Островот бил побогат и пофеудален од [[Ерусалим]], така што кралот имал поголемо лично богатство и можел да си дозволи да го игнорира Високата суд. Најважното вазално семејство било Куќа на Ибелин. Сепак, кралот често бил во конфликт со [[италија]]нските трговци, особено затоа што Кипар станал центар на европската трговија со [[Африка]] и [[Азија]] по падот на Ако во 1291 година. Кралството на крајот доминирало сè повеќе и повеќе во 14 век од страна на џеновските трговци. Затоа Кипар застанал на страната на [[Авињонско папство|Папството Авињон]] во [[Западен раскол|Големиот раскол]], со надеж дека [[Франција|Французите]] ќе можат да ги истераат Италијанците. Мамелуците потоа го направиле кралството приточна држава во 1426 година; преостанатите монарси постепено ја изгубиле речиси целата независност, сè до 1489 година кога последната кралица, Катерина Корнаро, била принудена да го продаде островот на [[Венецијанска Република|Венеција]].<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-33828/Cyprus "Cyprus], ''Encyclopædia Britannica'', accessed May 2007.</ref> == Економија == [[Податотека:Cyprus_gold_bezant_derived_from_Byzantine_design_1218_1253_Cyprus_Western_style_silver_gros_1285_1324.jpg|мини|Кипарски златен безант]] [[Податотека:CoinKingdomOfCyprus13thCentury.jpg|мини|Монета од Кипарско Кралство, 13 век.]] Економијата на Кипар останала првенствено аграрна за време на периодот Лузињан. Истовремено, сепак, островот добил важност во трговската мрежа што ги поврзува [[Западна Европа]] и [[Блискиот Исток]], служејќи како „''претприемач''“. Ова довело до зголемување на побарувачката на кипарските производи (најважно шеќер, но и вино, пченица, масло, рогач) во странство, а аграрната економија станала поизвозно ориентирана. Ова му овозможило на Кипар да стане попросперитетен во однос на византискиот период, поттикнувајќи го развојот на пристаништето [[Фамагуста]] и главниот град [[Никозија]], овозможувајќи изградба на архитектонски дела кои преживеале до ден-денес. Додека развојот на овие два ги засени другите градови, градовите како [[Лимасол]], [[Пафос]] и Киренија земале одредено учество во променливото економско опкружување. Лимасол, особено, станал пристаниште за извоз на земјоделски производи и служел како попатна станица за христијанските аџии во [[Светата земја]]. Релативниот просперитет поттикнал миграција кон Кипар од Запад ([[Република Џенова|Џенова]], [[Венецијанска Република|Венеција]], [[Прованса]], [[Каталонија]] ) и [[Сирија|од Исток]]. Латинските имигранти учествувале во економскиот живот како трговци, занаетчии, бродари, капетани на бродови и чувари на таверни и како такви имале огромен удел во економијата.<ref name="coureas103">{{Наведена книга|title=Cyprus: Society and Culture 1191-1374|last=Coureas|first=Nicholas|date=2005|publisher=BRILL|editor-last=Nicolaou-Konnari|editor-first=Angel|pages=103–104|chapter=Economy|editor-last2=Schabel|editor-first2=Chris}}</ref> Во овој период, нови индустрии се појавиле и во Кипар. Кипарската керамика развила посебни одлики и била извезена во крстоносните држави до падот на Ако во 1291 година. Во овој период се развила текстилната индустрија, при што во Никозија биле основани нови работилници за боење на текстил, а кипарските самити имале зголемена побарувачка на Запад и Исток. [[Фамагуста]] станал центар за бродоградба. Овие случувања го поттикнале доаѓањето на претставници од фирентинските банкарски куќи, како што се Перуци и Барди. Растот на индустријата, како и трудоинтензивното производство на шеќер и вино резултирало со побарувачка за робови, а пазарите на робови постоеле во Никозија и Фамагуста.<ref name="coureas103"/> == Општество и култура == Кипарското општество во периодот на Лузињан било мултиетничко, при што православните кипарски Грци го сочинувале мнозинството од населението. [[Грци]]те го сочинувале мнозинството од населението во руралните области, каде што биле или кметови (пароикои) или слободни станари (франкомати). Населението се зголемувало до средината на четиринаесеттиот век, но [[Црна смрт|Црната смрт]] во 1347-48 година резултирала со губење на една петтина до една третина од населението. Повторените епидемии го спречија обновувањето на населението во петнаесеттиот век.<ref name="nicolaou">{{Наведена книга|title=Cyprus: Society and Culture 1191-1374|last=Nicolaou-Konnari|first=Angel|date=2005|publisher=BRILL|editor-last=Nicolaou-Konnari|editor-first=Angel|pages=103–104|chapter=Greeks|editor-last2=Schabel|editor-first2=Chris}}</ref> Римокатоличките Латини никогаш не надминувале една четвртина од населението на островот и биле концентрирани во градовите. Франките витези и аристократијата претежно живееле во Никозија, додека Италијанците биле концентрирани во Фамагуста. Загубите што ги претрпеле крстоносните држави во 1270-тите и 1280-тите и последниот пад на Ако во 1291 година, предизвикале прилив на латински имигранти од [[Левант]], бидејќи италијанските, арагонските и провансалските трговски градови ги преместиле своите трговци на Кипар. Маронитите, Ерменците и Сиријците биле концентрирани во подножјето на Пентадактилос и крајбрежните рамнини. Постоел систем на етничка дискриминација и социјално раслојување. Меѓутоа, со оглед на тоа што поголемиот дел од населението биле Грци, франкското благородништво воспоставило систем кој ќе прими одреден степен на грчка автономија, на пример, одржување на грчките црковни судови отворени за консултации со „''мудри и истакнати луѓе''“, со што практично се формираат секуларни Грчки форми кои практикувале форма на судска автономија. Дијалектот на кипарските Грци се користел како [[лингва франка]] на островот, а правните текстови биле преведени на народен јазик. Оваа релативна автономија значела дека нема бунтови од етнички карактер во периодот на Лузињан. Додека грчката историографија традиционално гледа селански бунт во 1426-27 како националистичко востание, ова било несистематска серија на немири на грабежи од страна на делови од грчкото селско население и шпанските платеници по инвазијата на Мамелуците, заробувањето на кралот Јанус и политичкиот вакуум кој настанал.<ref name="nicolaou"/> == Дополнителна литература == * Кар, Анемари (1995). [https://www.academia.edu/2097306/Art_in_the_Court_of_the_Lusignan_Kings?auto=download Уметност во дворот на кралевите Лузињан] * Куреас, Николас (2016). [https://www.academia.edu/24551521/Latin_Cyprus_and_its_Relations_with_the_Mamluk_Sultanate_1250-1517 Латински Кипар и неговите односи со Мамелучкиот Султанат, 1250-1517 година] * Куреас, Николас (2017). [https://www.researchgate.net/publication/328021090_The_Lusignan_Kingdom_of_Cyprus_and_the_Sea_13th-15th_Centuries Лузињанското кралство Кипар и морето 13-15 век] == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Кипарско Кралство| ]] [[Категорија:Островски земји]] [[Категорија:Поранешни монархии во Европа]] [[Категорија:Поранешни монархии во Азија]] [[Категорија:Поранешни кралства]] n2ybjf1i6jv4zp4pesdz4kertesy3qv 0 1299599 5606848 5606304 2026-08-09T15:01:15Z Gurther 105215 5606848 wikitext text/x-wiki {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Годиче, Ана Магдалена}} [[Категорија:Статии со hCards]] [[Податотека:Anna Magdalene Høpfner 1776.jpg|мини|Ана Магдалена Годиче во [[1776|1776 г.]]]] '''Ана Магдалена Годиче,''' родена ''Хопфнер'' (11 јануари 1721 – 22 февруари 1781) била дански печатач и издавач на книги. Таа раководела со најголемата печатница во современа Данска. == Биографија == Ана Магдалена била родена од татко судија во [[Хадерслев]]. Таа се омажила за Андреас Хартвиг Годиче (1714-1769) од Копенхаген во 1736 година. Тој бил сопственик на една од најголемите компании за печатење во Данска и бил еден од оние кои придонеле за проширување на печатењето книги во Данска во средината на 18 век. Таа ја презела компанијата како вдовица и управувала со неа до нејзината смрт. Нејзиниот син бил психички лошо и не можел да се снајде. Годиче го поседувала монополот за печатење и објавување на казните на [[де факто]] регентот Јохан Фридрих Струензе и Еневолд Брант, кои биле славно погубени во 1772 година. Специјализирала за историски дела и ги отпечатила ''Дневните регистри на Фридрих IV'' (1770) на Андреас Бусеус, Историјата на ''Кристијан III'' на Нилс Краг (1776-79) и И''сториски записи за просперитетни дански благородници'' (1777-79)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://denstoredanske.dk/Dansk_Biografisk_Leksikon/Medier/Bogtrykker/A.H._Godiche|title=A. H. Godiche|last=Lauritz Nielsen|publisher=Dansk Biografisk Leksikon, Gyldendal|accessdate=April 1, 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://runeberg.org/dbl/3/0269.html|title=Bussæus, Andreas 1679-1735|publisher=Dansk biografisk Lexikon|accessdate=April 1, 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://runeberg.org/dbl/9/0436.html|title=Krag, Niels 1550-1602|publisher=Dansk biografisk Lexikon|accessdate=April 1, 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.antikvariat.net/sv/rud61175-historiske-efterretninger-om-de-velfortiente-danske-adelsmaend-med-deres-stamme-tavler-og|title=Tycho de Hofman|publisher=Antikvariat|accessdate=April 1, 2019|archive-date=2019-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405204954/https://www.antikvariat.net/sv/rud61175-historiske-efterretninger-om-de-velfortiente-danske-adelsmaend-med-deres-stamme-tavler-og|url-status=dead}}</ref> По нејзината смрт, бизнисот го наследила нејзината ќерка Елизабет Кристин Берлинг, која веќе раководела со печатарската дејност и пиварницата на нејзиниот покоен сопруг и затоа ја распуштила.<ref>Harald Ilsøe (1992) ''Bogtrykkerne i København ca. 1600-1810, Det Kongelige Bibliotek'' (Museum Tusculanums Forlag) {{ISBN|87-7289-195-5}}.</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Починати во 1781 година]] [[Категорија:Родени во 1721 година]] [[Категорија:Дански жени - издавачки]] [[Категорија:Жени печатарки и издавачи пред 1800 година]] [[Категорија:Печатарство]] s1jzhndyk96609f7bhv0vsv926sj5cv 5606849 5606848 2026-08-09T15:01:40Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Дански жени - издавачки]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606849 wikitext text/x-wiki {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Годиче, Ана Магдалена}} [[Категорија:Статии со hCards]] [[Податотека:Anna Magdalene Høpfner 1776.jpg|мини|Ана Магдалена Годиче во [[1776|1776 г.]]]] '''Ана Магдалена Годиче,''' родена ''Хопфнер'' (11 јануари 1721 – 22 февруари 1781) била дански печатач и издавач на книги. Таа раководела со најголемата печатница во современа Данска. == Биографија == Ана Магдалена била родена од татко судија во [[Хадерслев]]. Таа се омажила за Андреас Хартвиг Годиче (1714-1769) од Копенхаген во 1736 година. Тој бил сопственик на една од најголемите компании за печатење во Данска и бил еден од оние кои придонеле за проширување на печатењето книги во Данска во средината на 18 век. Таа ја презела компанијата како вдовица и управувала со неа до нејзината смрт. Нејзиниот син бил психички лошо и не можел да се снајде. Годиче го поседувала монополот за печатење и објавување на казните на [[де факто]] регентот Јохан Фридрих Струензе и Еневолд Брант, кои биле славно погубени во 1772 година. Специјализирала за историски дела и ги отпечатила ''Дневните регистри на Фридрих IV'' (1770) на Андреас Бусеус, Историјата на ''Кристијан III'' на Нилс Краг (1776-79) и И''сториски записи за просперитетни дански благородници'' (1777-79)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://denstoredanske.dk/Dansk_Biografisk_Leksikon/Medier/Bogtrykker/A.H._Godiche|title=A. H. Godiche|last=Lauritz Nielsen|publisher=Dansk Biografisk Leksikon, Gyldendal|accessdate=April 1, 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://runeberg.org/dbl/3/0269.html|title=Bussæus, Andreas 1679-1735|publisher=Dansk biografisk Lexikon|accessdate=April 1, 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://runeberg.org/dbl/9/0436.html|title=Krag, Niels 1550-1602|publisher=Dansk biografisk Lexikon|accessdate=April 1, 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.antikvariat.net/sv/rud61175-historiske-efterretninger-om-de-velfortiente-danske-adelsmaend-med-deres-stamme-tavler-og|title=Tycho de Hofman|publisher=Antikvariat|accessdate=April 1, 2019|archive-date=2019-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405204954/https://www.antikvariat.net/sv/rud61175-historiske-efterretninger-om-de-velfortiente-danske-adelsmaend-med-deres-stamme-tavler-og|url-status=dead}}</ref> По нејзината смрт, бизнисот го наследила нејзината ќерка Елизабет Кристин Берлинг, која веќе раководела со печатарската дејност и пиварницата на нејзиниот покоен сопруг и затоа ја распуштила.<ref>Harald Ilsøe (1992) ''Bogtrykkerne i København ca. 1600-1810, Det Kongelige Bibliotek'' (Museum Tusculanums Forlag) {{ISBN|87-7289-195-5}}.</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Починати во 1781 година]] [[Категорија:Родени во 1721 година]] [[Категорија:Жени печатарки и издавачи пред 1800 година]] [[Категорија:Печатарство]] hf1yo7kalu3xloqcscsoeldbohvg5dz 5606850 5606849 2026-08-09T15:01:47Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Жени печатарки и издавачи пред 1800 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606850 wikitext text/x-wiki {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Годиче, Ана Магдалена}} [[Категорија:Статии со hCards]] [[Податотека:Anna Magdalene Høpfner 1776.jpg|мини|Ана Магдалена Годиче во [[1776|1776 г.]]]] '''Ана Магдалена Годиче,''' родена ''Хопфнер'' (11 јануари 1721 – 22 февруари 1781) била дански печатач и издавач на книги. Таа раководела со најголемата печатница во современа Данска. == Биографија == Ана Магдалена била родена од татко судија во [[Хадерслев]]. Таа се омажила за Андреас Хартвиг Годиче (1714-1769) од Копенхаген во 1736 година. Тој бил сопственик на една од најголемите компании за печатење во Данска и бил еден од оние кои придонеле за проширување на печатењето книги во Данска во средината на 18 век. Таа ја презела компанијата како вдовица и управувала со неа до нејзината смрт. Нејзиниот син бил психички лошо и не можел да се снајде. Годиче го поседувала монополот за печатење и објавување на казните на [[де факто]] регентот Јохан Фридрих Струензе и Еневолд Брант, кои биле славно погубени во 1772 година. Специјализирала за историски дела и ги отпечатила ''Дневните регистри на Фридрих IV'' (1770) на Андреас Бусеус, Историјата на ''Кристијан III'' на Нилс Краг (1776-79) и И''сториски записи за просперитетни дански благородници'' (1777-79)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://denstoredanske.dk/Dansk_Biografisk_Leksikon/Medier/Bogtrykker/A.H._Godiche|title=A. H. Godiche|last=Lauritz Nielsen|publisher=Dansk Biografisk Leksikon, Gyldendal|accessdate=April 1, 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://runeberg.org/dbl/3/0269.html|title=Bussæus, Andreas 1679-1735|publisher=Dansk biografisk Lexikon|accessdate=April 1, 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://runeberg.org/dbl/9/0436.html|title=Krag, Niels 1550-1602|publisher=Dansk biografisk Lexikon|accessdate=April 1, 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.antikvariat.net/sv/rud61175-historiske-efterretninger-om-de-velfortiente-danske-adelsmaend-med-deres-stamme-tavler-og|title=Tycho de Hofman|publisher=Antikvariat|accessdate=April 1, 2019|archive-date=2019-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405204954/https://www.antikvariat.net/sv/rud61175-historiske-efterretninger-om-de-velfortiente-danske-adelsmaend-med-deres-stamme-tavler-og|url-status=dead}}</ref> По нејзината смрт, бизнисот го наследила нејзината ќерка Елизабет Кристин Берлинг, која веќе раководела со печатарската дејност и пиварницата на нејзиниот покоен сопруг и затоа ја распуштила.<ref>Harald Ilsøe (1992) ''Bogtrykkerne i København ca. 1600-1810, Det Kongelige Bibliotek'' (Museum Tusculanums Forlag) {{ISBN|87-7289-195-5}}.</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Починати во 1781 година]] [[Категорија:Родени во 1721 година]] [[Категорија:Печатарство]] s2tv16n33to3hs3bw508dkw0kkzkz97 0 1299623 5606793 5606015 2026-08-09T14:22:02Z Gurther 105215 5606793 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bundesarchiv Bild 146-2005-0119, Kurt Weill.jpg|мини|[[Курт Вајл]] во [[1932|1932 г.]]]] '''''Залогот ({{Јаз|de|Die Bürgschaft}}'')''' е [[опера]] во три чина од [[Курт Вајл]]. [[Каспар Нехер]] го напишал германското [[либрето]] по [[Парабола (книжевност)|параболата]] ''Африканска пресуда'' од [[Јохан Готфрид Хердер]]. Компонирана од август до октомври 1931 година, премиерно била прикажана на 10 март [[1932 во музиката|1932 година]] во [[Дојче опер Берлин|Штадтише опера]] во [[Берлин]], [[Германија]]. == Намера == Операта датира од годините непосредно пред [[иселување|емиграцијата]] на Вајл во Соединетите држави. Претставувајќи го „збирот на кариерата на Вајл како оперски композитор во Европа“,<ref name="Hinton">[[Stephen Hinton]]: "''Die Bürgschaft''", Grove Music Online, ed. L. Macy (Accessed 13 November 2007)>.</ref> дава увид во композицискиот пат што Вајл можеби би го следел доколку останел во Европа.<ref name="AMG">{{Allmusic|class=work|id=c382891|label=''Die Bürgschaft''|accessdate=13 November 2007}}</ref> ''Залогот'' е опера со широки амбиции и опсег, со многу помрачен тон од претходните сценски дела на Вајл.<ref name="AMG" /> Делото е делумно резултат на растечкото растојание на Вајл од [[Бертолт Брехт|Брехт]] за време на работата на ''[[Подемот и падот на градот Махагони]]'', што го натерало композиторот да се сврти кон сценскиот дизајнер [[Каспар Нехер]], неговиот долгогодишен соработник како сценски режисер, за либретото.<ref name="Kowalke">Kim H. Kowalke: "Kurt Weill's ''Die Bürgschaft''", Liner Notes to the EMI Classics 2000 Recording of ''Die Bürgschaft'' (2000).</ref> ''Залогот'' е, понатаму, производ на неговата политичка клима, наречена од Вајл опера која што „се обидува да заземе став за работите што нè засегаат сите нас“, и едно од многуте сценски дела на Вајл од овој период „се однесува на проблемот на моралната одговорност, во една култура која што се распаѓа, предадена на алчноста, моќта и нечовечноста“.<ref name="Kowalke" /> Како што напишал Вајл во реакцијата на прегледот на премиерата на операта, „работата на операта денес се состои во посегнување надвор од судбината на приватни лица кон универзалност“.<ref name="Hinton" /> Покрај трезвеноста и политичкиот призвук, ''Залогот'' е музички пресврт за Вајл. Тој го окарактеризирал како „враќање кон вистинското создавање музика“.<ref name="Kowalke" /> Научниците го забележале неговото отстапување од формулата „[[опера со број]]“ на дела како што се ''[[Операта со три гроша|Операта за три гроша]]'' и ''Подемот и падот на градот Махагони'' во замена за поконтинуиран звук, како и минимизирање на сатирата и иронијата.<ref name="Hinton" /><ref name="AMG" /><ref name="Kowalke" /> Неколку од овие научници, исто така, забележале влијанија кои се движат од [[Георг Фридрих Хендл|Хендл]] и [[Џузепе Верди|Верди]] во неговите одлики слични на [[ораториум]] до одвоен и неемотивен лик должен на ''[[Едип Рекс (опера)|Кралот Едип]]'' на [[Игор Стравински|Стравински]].<ref name="Hinton" /><ref name="Kowalke" /> ''Залогот'' се однесува на доаѓањето на власт на диктатурата управувана од парите, која што со себе носи алчност и уништување. Заплетот има јасни паралели со подемот на [[Националсоцијализам|нацизмот]] во Германија во тоа време, но како што е спомнато погоре, тој дејствува и како поголема социјална парабола што се занимава со улогата на човекот во општеството.<ref name="AMG"/> Навистина, изворот за Хердеровата приказна ''Африканска пресуда'', на која се базира либретото на Нехер, е делот „[[Бава Мециа]]“ од [[Талмуд]]от. Според тоа, општествената парабола на ''Залогот'' е завет на рабинското учење: врските меѓу луѓето, меѓу луѓето и нивната заедница и меѓу силите во заедницата на луѓето како што се законот, државата и владата.<ref name="Kowalke"/> == Историја на изведба == По неговата премиера во Берлин во [[1932]] година (во режија на [[Карл Еберт]]), ''Залогот'' била прикажана во два дополнителни германски града во [[1932]] година, [[Висбаден]] и [[Диселдорф]] (12 април 1932 година; во режија на [[Валтер Бруно Илц]], диригент: [[Јаша Хоренштајн]]), пред политичките настани да доведат до нејзино отстранување од германската сцена.<ref name="Kowalke"/> По две радио оживувања на силно уредувани, ако не и осакатени, верзии на операта во [[1957]] и [[1980]] година, соодветно, оригиналната верзија била изведена со хорот [[Vrije Universiteit Амстердам|Vrije Universiteit Amsterdam]] и под диригентство на Жан-Мари тен Велден во февруари [[1987]] година во [[Парадизо (Амстердам)|концертната сала Парадизо]] во Амстердам; и од операта во Билефелд под диригентство на Рајнер Кох и [[Џефри Мол]] во [[1998]] година.<ref name="Kowalke" /> Еден германски критичар забележал за продукцијата во Билефелд дека „сите интенденти на германските оперски куќи треба да бидат обврзани да присуствуваат на претставата“.<ref name="Kowalke" /> Набргу потоа, оригиналната верзија ја добила својата американска премиера и првото снимање, на фестивалот Сполето во САД во [[1999]] година во [[Чарлстон, Јужна Каролина]], под водство на [[Јулиус Рудел]].<ref name="Kowalke" /> Музичкиот критичар за ''[[Волстрит журнал|The Wall Street Journal]]'', Хајди Валесон, напишал за операта, во прегледот на продукцијата на фестивалот Сполето, дека ''Залогот'' е „неверојатно дело што ги спојува интензивните општествени и политички грижи на Вајл со композициска вештина и изум од највисок ред.<ref name="Kowalke" /> == Улоги == {| class="wikitable" !Улога ! Тип на глас ! Премиерна екипа, 10 март 1932 година<br />(Диригент: Фриц Стидри ) |- | Јохан Матес, ''трговец со говеда во градот Урб'' | баритон | Ханс Едуард Вочинц („Ханс Рајнмар“) |- | Ана Матес, ''сопругата на Јохан'' | мецосопран | Лоте Лења |- | Дејвид Орт, ''трговец со жито во градот Урб'' | бас | Вилхелм Роде |- | Јакоб Орт, ''синот на Давид'' | [[тенор]] | Хенк Норт |- | Луиз Матес, ''ќерката на Јохан и Ана'' | [[сопран]] | Ајрин Ајзинџер |- | Судијата на Урб | [[тенор]] | Бјорн Тален |- | Градскиот плач | тенор | |- | Елис, ''комесарот'' | тенор | |- | Банда од тројца доверители/автопатари/уценувачи/агенти | тенор, баритон, бас | |- | Алто соло | алт | |} == Снимки == * Прво комплетно снимање: Јулиус Рудел, фестивалски оркестар на Сполето, со Ен Панагулијас (сопран), Маргарет Томпсон (мецосопран), Кетрин Сиесински (алт), Џоел Соренсен (тенор), Фредерик Бурчинал (баритон), Дејл Тревис (бас), Хорот Вестминстер == Наводи == '''Белешки''' {{Наводи}} '''Извори''' * Casaglia, Gherardo (2005)."Die Bürgschaft, 10 March 1932". L'Almanacco di Gherardo Casaglia (in Italian). {{Портал-кутија|Opera}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Опери]] [[Категорија:Опери на германски јазик]] [[Категорија:Статии со текст на германски]] tewtm90y1oo7tzm0dvu0e6pdhljdryp 0 1300366 5606771 5606186 2026-08-09T13:50:47Z Bjankuloski06 332 5606771 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |image = Atropa belladonna (16627871072).jpg |genus = Atropa |species = bella-donna |authority = [[Карл Линеј|L.]] }} '''Обична помамница''' или '''обичен балан''' ({{науч|Atropa belladonna}}) — токсично [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Тревесто растение|тревно растение]] од семејството на [[зрнци]]те,<ref name="Kennedy 2014">{{Наведена книга|title=Plants and the Human Brain|last=Kennedy|first=David O.|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199914012|location=[[New York City|New York]]|pages=131–137|chapter=The Deliriants - The Nightshade (''Solanaceae'') Family|lccn=2013031617|chapter-url=https://books.google.com/books?id=YUNDAgAAQBAJ&pg=PA131}}</ref> кое вклучува и [[домат]]и, [[компир]]и и [[модар патлиџан]]. Домородно е во [[Европа]], [[Северна Африка]] и [[Југозападна Азија|Западна Азија]]. Неговата распространетост се протега од [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] на запад, до западна [[Украина]] и [[иран]]ската провинција [[Гилан]] на исток. Исто така е одомаќинет или воведен во некои делови на Канада и САД. Зеленилото и [[Бобинка|бобинките]] се екстремно токсични кога се внесуваат, а содржат и тропански алкалоиди.<ref name="Kennedy 2014"/><ref name="nsreview">{{Наведено списание|last=Ulbricht|first=C|last2=Basch|first2=E|last3=Hammerness|first3=P|last4=Vora|first4=M|last5=Wylie Jr|first5=J|last6=Woods|first6=J|year=2004|title=An evidence-based systematic review of belladonna by the natural standard research collaboration|url=http://webspace.pugetsound.edu/facultypages/bdasher/Chem361/Review_Articles_files/Belladonna.pdf|journal=Journal of Herbal Pharmacotherapy|volume=4|issue=4|pages=61–90|doi=10.1080/J157v04n04_06|pmid=15927926}}</ref><ref name="mp2015">{{Наведена мрежна страница|url=https://medlineplus.gov/druginfo/natural/531.html|title=Belladonna|date=23 February 2015|publisher=MedlinePlus, US National Institutes of Health|accessdate=17 October 2017}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Fatur|first=Karsten|last2=Kreft|first2=Samo|date=April 2020|title=Common anticholinergic solanaceaous plants of temperate Europe - A review of intoxications from the literature (1966–2018)|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0041010120300362|journal=Toxicon|language=en|volume=177|pages=52–88|doi=10.1016/j.toxicon.2020.02.005|pmid=32217234}}</ref> Овие токсини вклучуваат [[атропин]], скополамин и хиосциамин, кои предизвикуваат [[делириум]] и [[Халуцинација|халуцинации]],<ref name="Kennedy 2014" /><ref name="nsreview" /><ref name="mp2015" /><ref name="Wilson2008">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=0SjhNDtBerYC&q=hallucinogenic++Atropa+belladonna&pg=PA107|title=Buzzed. The Straight Facts about the Most Used and Abused Drugs from Alcohol to Ecstasy|last=Kuhn|first=Cynthia|last2=Swartzwelder|first2=Scott|last3=Wilson|first3=Wilkie|last4=Wilson|first4=Leigh Heather|last5=Foster|first5=Jeremy|publisher=[[W. W. Norton & Company]]|year=2008|isbn=978-0-393-32985-8|location=New York|page=107}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Fatur|first=Karsten|last2=Kreft|first2=Samo|date=April 2020|title=Common anticholinergic solanaceaous plants of temperate Europe - A review of intoxications from the literature (1966–2018)|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0041010120300362|journal=Toxicon|language=en|volume=177|pages=52–88|doi=10.1016/j.toxicon.2020.02.005|pmid=32217234}}</ref> и исто така се користат како фармацевтски антихолинергици.<ref name="Kennedy 2014" /> Тропанските алкалоиди се честа појава, и сите тие припаѓаат на семејството зрнци.<ref name="Kennedy 2014" /> Помамницата има непредвидливи ефекти.<ref name="nsreview" /> Противотров за труење со помамница е физостигмин или пилокарпин, исто како и за [[атропин]].<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/ahandbookmateri00pottgoog|title=A Handbook of Materia Medica Pharmacy and Therapeutics|last=Potter|first=Samuel O.L.|publisher=P. Blakiston's|year=1893|location=London|pages=[https://archive.org/details/ahandbookmateri00pottgoog/page/n58 53]|quote=the antidote for belladonna is physostigmine or pilocarpine the same as for atropine.}}</ref> == Историја == Помамницата има долга историја на употреба како лек, козметика и како отров.<ref name="nsreview" /><ref name="mp2015" /><ref name="Fatur 140–158">{{Наведено списание|last=Fatur|first=Karsten|date=June 2020|title="Hexing Herbs" in Ethnobotanical Perspective: A Historical Review of the Uses of Anticholinergic Solanaceae Plants in Europe|url=http://link.springer.com/10.1007/s12231-020-09498-w|journal=Economic Botany|language=en|volume=74|issue=2|pages=140–158|doi=10.1007/s12231-020-09498-w|issn=0013-0001}}</ref> Растението е познато под различни народни имиња (како што е „смртоносен ноќник“ на англиски). Латинското име на билката, ''Atropa Belladonna'' го добила од [[Карл Линеј]] (1707–1778) кога го осмислил својот систем за класификација. Линеј го избрал името на родот ''Атропа'' поради отровните својства на овие растенија. Се вели дека Атропос, една од Трите судбини во грчката митологија, го земала животот на една личност откако нејзините сестри ја предале и изневериле. Линеј го избрал името на видот ''беладона'' („убава жена“ на италијански) во однос на козметичката употреба на растението за време на [[ренесанса]]та, кога жените го користеле сокот од бобинки во капки за очи наменети да ги прошират зениците и да направат очите да изгледаат позаводливи.<ref name="mp2015" /><ref>''Goodman and Gilman's Pharmacological Basis of Therapeutics'', q.v. – "Muscarinic receptor antagonists – History", e.g. p. 163 in the 2001 edition.</ref><ref name="Hofmann">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/plantsofgodsorig00schu/page/88|title=Plants of the Gods: Origins of Hallucinogenic Use|last=Hofmann, Albert|last2=Schultes, Richard Evans|publisher=Van der Marck Editions|year=1987|isbn=0-912383-37-2|location=New York|pages=[https://archive.org/details/plantsofgodsorig00schu/page/88 88]}}</ref><ref name="Tombs">{{Наведено списание|year=2004|title=Pupillometry: A sexual selection approach|journal=Evolution and Human Behavior|volume=25|issue=4|pages=211–228|doi=10.1016/j.evolhumbehav.2004.05.001}}</ref> Екстрактите од [[Зрнци|растенијата од семејството на зрнците,]] се користат најмалку од 4 век п.н.е., кога ''мандрагора'' (мандраке) била препорачана од [[Теофраст]] за лекување на рани, гихт и несоница, како и љубовна напивка. Во првиот век п.н.е., [[Клеопатра]] користела екстракти богати со атропин од египетското растение [[буника]] (уште еден вид на помамница) за гореспоменатата цел да ги прошири зениците на нејзините очи. Употребата на помамниците како отров била позната во Стариот Рим, како што е потврдено од гласините дека римската царица [[Ливија Друсила]] користела сок од бобинки од ова растение за да го убие својот сопруг, императорот [[Октавијан Август]]. Во првиот век од нашата ера, [[Диоскорид]] го препознал виното од мандраке како анестезија, што треба да се дава пред операција или каутеризација.<ref name="holzman">{{Наведено списание|last=Robert S. Holzman, MD|date=July 1998|title=The Legacy of Atropos|url=http://www.anesthesiology.org/pt/re/anes/fulltext.00000542-199807000-00030.htm;jsessionid=GSJKLv9vLCdQSmpp6vH3xdhnzWN1hy3s7JqMNFpWkHhLbKJT5vLM!741375937!-949856145!8091!-1#P89|journal=Anesthesiology|volume=89|issue=1|pages=241–249|doi=10.1097/00000542-199807000-00030|pmid=9667313|access-date=2007-05-21}}{{Мртва_врска|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} citing J. Arena, Poisoning: Toxicology-Symptoms-Treatments, 3rd edition. Springfield, Charles C. Thomas, 1974, p 345</ref> Употребата на препарати за анестезија, често во комбинација со [[опиум]], опстојувала низ Римската и Исламската Империја и продолжила во Европа сè додека не била заменета во 19 век со современи анестетици. Современата фармаколошка студија на екстрактите од помамница ја започнал [[Германија|германскиот]] хемичар Фридлиб Фердинанд Рунге (1795–1867). Во 1831<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/php/side.php?news_id=997&part_id=0&navi=11|title=Heinrich Friedrich Georg Mein|work=ostfriesischelandschaft.de|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511031004/http://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/php/side.php?news_id=997&part_id=0&navi=11|archive-date=2013-05-11|accessdate=2019-10-20}}</ref>, германскиот фармацевт ''Хајнрих'' Ф. Г. Мејн успеал да подготви чист кристалин од активната субстанца.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=tT09AAAAcAAJ&pg=PA67|title=Annalen der Pharmacie|last=Heinrich Friedrich Georg Mein|year=1833|edition=1|volume=6|pages=67–72|language=de|chapter=Ueber die Darstellung des Atropins in weissen Kristallen|trans-chapter=On the preparation of atropine as white crystals}}</ref><ref>Atropine was also independently isolated in 1833 by Geiger and Hesse: </ref> == Опис == [[Податотека:Atropa_bella-donna1.jpg|мини|Помамница]] ''Atropa Belladonna'' е разгранет [[Тревесто растение|тревест]] повеќегодишен [[ризом]]атозен хемикриптофит, кој често расте како [[полугрмушка]] од нејзиниот месест корен. Растенијата растат до 2м во височина, со овални листови кои се 18см. [[Цвет]]овите во форма на ѕвонче се нечисто виолетови со зелени нијанси и имаат слаба арома. [[Плод]]овите се [[Бобинка|бобинки]], кои се зелени, зреат до сјајна црна боја и приближно 1.5см во пречник. Бобинките се слатки и ги консумираат животни кои ги распрснуваат [[Семе|семињата]] со нивниот измет, иако тие содржат токсични [[алкалоид]]и.<ref>{{Наведено списание|last=Kay QON|year=2008|title=Edible fruits in a cool climate: the evolution and ecology of endozoochory in the European flora|journal=Fruit and Seed Production: Aspects of Development, Environmental Physiology and Ecology (Society for Experimental Biology Seminar Series)|location=Cambridge, UK|publisher=Cambridge University Press|pages=240|isbn=978-0-521-05045-6}}</ref> Постои бледо-жолта цветна форма наречена '''''Atropa belladonna'' var. ''lutea''''' со бледо жолто овошје. Помамницата понекогаш може да се помеша со многу помалку отровната црна ноќница, ''Solanum nigrum'', која припаѓа на различен род во [[Зрнци|Solanaceae]].<ref>{{Наведено списание|last=Fatur|first=Karsten|last2=Kreft|first2=Samo|date=2021-02-22|editor-last=Mehanathan|editor-first=Muthamilarasan|title=Nixing the nightshades: Traditional knowledge of intoxicating members of the Solanaceae among hallucinogenic plant and mushroom users in Slovenia|journal=PLOS ONE|language=en|volume=16|issue=2|pages=e0247688|bibcode=2021PLoSO..1647688F|doi=10.1371/journal.pone.0247688|issn=1932-6203|pmc=7899348|pmid=33617573|doi-access=free}}</ref> Споредбата на овошјето покажува дека црните бобинки од ноќница растат во гроздови, додека смртоносните бобинки од помамницата растат поединечно. Друга разлика е дека црните цветови на ноќницата се со бели ливчиња. == Распространетост == Помамницата потекнува од јужна, Средна и Источна Европа; [[Северна Африка]], [[Турција]], [[Иран]] и [[Кавказ]], но се одгледува и воведе надвор од нејзиниот домороден опсег. Во јужна Шведска е забележана како дел од флората што се наоѓа во Сконе во 1870 година како одгледуван во аптекарски градини во близина на Малме.<ref name="Hylander">{{Наведено списание|last=Hylander|first=N.|date=1971|title=Prima loca plantarum vascularium Sueciae. Första litteraturuppgift för Sveriges vildväxande kärlväxter jämte uppgifter om första svenska fynd. Förvildade eller i senare tid inkomna växter.|journal=Svensk Botanisk Tidskrift|volume=64|pages=332}}</ref> Во Британија е домородно само на варовнички почви, на нарушена почва, рабови на полиња, жива ограда и отворени шуми. Семето се шири главно од птици.<ref name="BSBI">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/index.php?q=plant/atropa-belladonna|title=Online Atlas of the British and Irish Flora: Atropa belladonna (Deadly nightshade)|publisher=Botanical Society of Britain and Ireland (BSBI)}}</ref> Одомаќинето е во делови од [[Северна Америка]], каде што често се наоѓа на засенчени, влажни места со [[Почва|почви]] богати со [[варовник]]. Се смета за вид [[плевел]] во делови од светот,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ATBE|title=PLANTS Profile for ''Atropa bella-donna'' (belladonna) &#124; USDA PLANTS|archive-url=https://web.archive.org/web/20130430081959/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ATBE|archive-date=2013-04-30|accessdate=2008-07-08}}</ref> каде што колонизира области со нарушена почва.<ref>{{Наведено списание|last=Stepp JR|date=June 2004|title=The role of weeds as sources of pharmaceuticals|journal=J Ethnopharmacol|volume=92|issue=2–3|pages=163–6|doi=10.1016/j.jep.2004.03.002|pmid=15137997}}</ref> == Одгледување == [[Податотека:Belladonna_cultivation_Hand_book_of_pharmacy_and_therapeutics_b1007511_005_tif_5x21tg304.tiff|десно|мини| Одгледување Беладона, Ели Лили и компанија, 1919 година]] Ова растение ретко се користи во градините, но, кога се одгледува, обично е поради исправениот [[Облик на растенијата|облик]] и ефектните бобинки.<ref>{{Наведена книга|title=Dangerous garden: the quest for plants to change our lives|url=https://archive.org/details/dangerousgardenq0000stua_t0a8|last=Stuart, David|publisher=Harvard University Press|year=2004|isbn=0-674-01104-X|location=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/dangerousgardenq0000stua_t0a8/page/49 49]}}</ref> Ртењето на малите семиња честопати е тешко, поради тврдите облоги на семиња. Ртењето трае неколку недели под наизменични температурни услови, но може да се забрза со употреба на [[гиберелинска киселина]].<ref>{{Наведено списание|year=1997|title=Study on the germination of ''Atropa Bella-donna'' L. seeds|url=http://www.bio21.bas.bg/ipp/gapbfiles/v-23/97_1-2_61-66.pdf|journal=Bulgarian Journal of Plant Physiology|volume=23|issue=1–2|pages=61–66|access-date=2008-07-08}}</ref> На садниците им е потребна стерилна [[почва]] за да се спречи придушување и нарушување на коренот за време на пресадувањето. == Таксономија == ''Atropa belladonna'' е во семејството на ''[[Зрнци|Solanaceae (зрнци)]],'' кое го дели со [[компир]]и, [[домат]]и, [[Модар патлиџан|модри патлиџани]], [[татула]], [[тутун]] и [[Чили пиперка|чили пиперки]]. Вообичаените имиња за овој вид вклучуваат беладона, дивале, двејл,<ref name="spiegl">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=_CbA5a0u5E0C&q=belladonna&pg=PA21|title=Fritz Spiegl's Sick Notes: An Alphabetical Browsing-Book of Derivatives, Abbreviations, Mnemonics and Slang for Amusement and Edification of Medics, Nurses, Patients and Hypochondriacs|last=Spiegl, Fritz|publisher=Taylor & Francis|year=1996|isbn=1-85070-627-1|location=Washington, DC|pages=21–22}}</ref> баневорт, ѓаволски бобинки, цреши на смртта, убава смрт, ѓаволска билка итн.<ref name="Grieve">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=KgfHxvGFHAoC&q=The+berries+are+full+of+a+dark,+inky+juice&pg=PA584|title=Modern Herbal|last=Grieve|first=Margaret|last2=Leyel, C. F.|publisher=[[Courier Dover Publications]]|year=1971|isbn=0-486-22799-5|pages=584|access-date=2008-07-08}}</ref> == Токсичност == [[Податотека:IMG_8023_Atropa_belladonna_L._Single_fruit.jpg|мини|Атрактивно слатко и налик на цреша плод на ''Атропа беладона'']] Беладона е едно од најотровните растенија познати,<ref name="drugs">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.drugs.com/monograph/belladonna.html|title=Belladonna|date=18 April 2019|publisher=Drugs.com|accessdate=28 August 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://herbarium.freehostia.com/index.php|title=Herbarium of toxic plants|work=herbarium.freehostia.com|accessdate=May 31, 2020}}</ref> и ако се конзумира орално, го зголемува ризикот во бројни клинички состојби, како што се компликации од бременоста, [[Срцеви заболувања|кардиоваскуларни болести]], гастроинтестинални нарушувања и психијатриски нарушувања, меѓу другото<ref name="nsreview" /><ref name="mp2015" /> Сите делови на растението содржат тропан алкалоиди .<ref name="nsreview" /><ref name="veterinary">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.emea.europa.eu/pdfs/vet/mrls/054098en.pdf|title=Committee for Veterinary Medicinal Products, ''Atropa Belladonna'', Summary Report|year=1998|publisher=The European Agency for the Evaluation of Medicinal Products|archive-url=https://web.archive.org/web/20060718184838/http://www.emea.europa.eu/pdfs/vet/mrls/054098en.pdf|archive-date=2006-07-18|accessdate=2008-07-08}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Fatur|first=Karsten|last2=Kreft|first2=Samo|date=April 2020|title=Common anticholinergic solanaceaous plants of temperate Europe - A review of intoxications from the literature (1966–2018)|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0041010120300362|journal=Toxicon|language=en|volume=177|pages=52–88|doi=10.1016/j.toxicon.2020.02.005|pmid=32217234}}</ref> Корените имаат до 1,3%, листовите 1,2%, стебленцата 0,65%, цветовите 0,6%, зрелите бобинки 0,7%, а семките 0,4% тропан алкалоиди. Листовите достигнуваат максимална содржина на алкалоид кога растението пупнува и цвета, корените се најотровни на крајот од вегетацискиот период на растението.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=The encyclopedia of psychoactive plants: ethnopharmacology and its applications|url=https://archive.org/details/encyclopediaofps0000rats|last=Raetsch|first=Ch.|publisher=US: Park Street Press|year=2005|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofps0000rats/page/80 80]–85}}</ref> Нектар од беладона пчелите го трансформираат во мед кој содржи и тропан алкалоиди.<ref>{{Наведено списание|last=Hazlinsky|first=B.|date=1956|title=Poisonous honey from deadly nightshade|journal=Zeitschrift für Bienenforschung|issue=3|pages=93–96}}</ref> Бобинките претставуваат најголема опасност за децата бидејќи изгледаат привлечно и имаат малку сладок вкус.<ref name="Grieve" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thepoisongarden.co.uk/atoz/atropa_belladonna.htm|title=The poison garden website}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wellness.com/reference/herb/belladonna-atropa-belladonna-l-or-its-variety-acuminata-royle-ex-lindl/dosing-and-safety|title=Belladonna (''Atropa belladonna'' L. or its variety ''acuminata'' Royle ex Lindl)|date=2014-06-14|publisher=Wellness.com}}</ref> Коренот на растението е генерално најтоксичниот дел, иако тоа може да варира од еден примерок до друг.<ref name="Grieve" /><ref name="veterinary" /> Помамница е исто така токсична за многу домашни животни, предизвикувајќи [[Наркоманија|наркоза]] и [[парализа]].<ref name="NC_State">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cals.ncsu.edu/plantbiology/ncsc/Poisonplants/Vascular_plants.htm|title=Poisonous Vascular Plants|last=North Carolina State University Department of Plant Biology|year=2000|publisher=NC State University|archive-url=https://web.archive.org/web/20080706170159/http://www.cals.ncsu.edu/plantbiology/ncsc/Poisonplants/Vascular_plants.htm|archive-date=6 July 2008|accessdate=2008-07-07}}</ref> Сепак, говедата и [[Зајак|зајаците]] го јадат растението навидум без да претрпат штетни ефекти.<ref name="pmid17575737">{{Наведено списание|last=Lee MR|date=March 2007|title=Solanaceae IV: Atropa belladonna, deadly nightshade|url=http://www.rcpe.ac.uk/publications/articles/journal_37_1/R-lee.pdf|journal=J R Coll Physicians Edinb|volume=37|issue=1|pages=77–84|pmid=17575737}}</ref> Кај луѓето, неговите антихолинергични својства ќе предизвикаат нарушување на когнитивните капацитети, како што се меморијата и учењето.<ref name="giancarlo">{{Наведена книга|title=From messengers to molecules: memories are made of these|last=Giancarlo Pepeu|last2=Maria Grazia Giovannini|publisher=Springer|year=2004|isbn=978-0-306-47862-8|editor-last=Gernot Riedel|edition=illustrated|chapter=Acetylcholine: I. Muscarinic Receptors|editor-last2=Bettina Platt|chapter-url=https://books.google.com/books?id=dCyscToVVJkC&q=belladonna+acetylcholine+anticholinergic&pg=RA1-PA90}}</ref> == правен статус == Одгледувањето Помамница е легално во Јужна и Источна Европа, Пакистан, Северна Америка и Бразил.<ref name=":0" /> Листовите и корените можат да се купат со [[лекарски рецепт]] во аптеките низ Германија.<ref>{{Наведена книга|title=Haegers Handbuch der pharmazeutischen Praxis|last=Lindequist|first=U.|publisher=Berlin: Springer|year=1992|edition=5|page=429|language=de|chapter=Atropa}}</ref> Во Соединетите Американски Држави, постои само еден одобрен [[лек на рецепт]] кој содржи беладона алкалоиди, како што е атропин, а ФДА смета дека сите производи што се издаваат без рецепт и кои тврдат дека се ефикасност и безбедност како антихолинергичен лек, се нелегални.<ref name="fda">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.accessdata.fda.gov/scripts/cdrh/cfdocs/cfcfr/CFRSearch.cfm?fr=310.533|title=Sec. 310.533 Drug products containing active ingredients offered over-the-counter (OTC) for human use as an anticholinergic in cough-cold drug products.|date=1 April 2018|publisher=Code of Federal Regulations, Title 21, US Food and Drug Administration|accessdate=28 August 2019}}</ref> == Корист == === Козметика === Заедничкото име ''беладона'' потекнува од неговата историска употреба од страна на жените, бидејќи ''bella donna'' е [[Италијански јазик|италијански]] за „убава жена“. Капките подготвени од растението беладона се користеа за проширување на женските зеници, ефект кој се смета за привлечен и заводлив.<ref name="Fatur 140–158" /><ref name="Hofmann" /> Капките Беладона делуваат како мускарински антагонист, блокирајќи ги рецепторите во мускулите на окото кои ја стеснуваат големината на зеницата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.netdoctor.co.uk/medicines/100002958.html|title=Atropine Eye Drops|archive-url=https://web.archive.org/web/20080708050653/http://www.netdoctor.co.uk/medicines/100002958.html|archive-date=8 July 2008|accessdate=2008-07-08}}</ref> Беладона во моментов ретко се користи козметички, бидејќи ги носи негативните ефекти на предизвикување мали визуелни нарушувања, неможност да се фокусира на блиски предмети и зголемен пулс. Се верува дека продолжената употреба може да предизвикува слепило.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=hw0DAAAAQAAJ&q=%22in+one,+producing+blindness+with+large+dilatation+of+the+pupil%22&pg=PA792|title=A Treatise on Therapeutics, and Pharmacology or Materia Medica|last=Wood, George Bacon|publisher=J.B. Lippincott & Co|year=1867|volume=1|location=Philadelphia|pages=792–795}}</ref> === Додатоци во исхраната === Во Соединетите Американски Држави, беладона се продава како [[додаток во исхрана]]та, обично како состојка на [[атропин]] во лекови за настинки кои се продаваат без рецепт.<ref name="drugs" /><ref name="fda" /> Иако таквите лекови за настинка се веројатно безбедни за орална употреба во типични дози на атропин (0,2 милиграми), нема соодветни научни докази за да се обезбеди нивната ефикасност.<ref name="fda" /> Според упатствата на ФДА за суплементи, не постојат регулирани стандарди за производство за лекови за настинка што содржат атропин, при што е откриено дека некои додатоци на беладона содржат загадувачи.<ref name="drugs" /> Беладона со векови се користи во хербалната медицина како ублажувач на болка, мускулен релаксатор и антиинфламаторен лек, и за лекување на менструални проблеми, хистаминска реакција и болест на движење.<ref name="nsreview" /><ref name="mp2015" /><ref name="Fatur 140–158" /><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=CMJKgfhCKzIC&pg=PA203|title=Pharmacodynamic Basis of Herbal Medicine|last=Ebadi, Manuchair|publisher=CRC Press|year=2007|isbn=9780849370502|page=203}}</ref><ref name="oxfordbook">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/oxfordbookofheal0000vaug_y3v1|title=The Oxford Book of Health Foods|last=Vaughan|first=John Griffith|last2=Patricia Ann Judd|last3=David Bellamy|publisher=Oxford University Press|year=2003|isbn=0-19-850459-4|pages=[https://archive.org/details/oxfordbookofheal0000vaug_y3v1/page/59 59]|quote=deadly nightshade homeopathic.|url-access=registration}}</ref> === Отров === Тропанските алкалоиди на ''A. belladonna'' се користеле како отрови, а раните луѓе правеле отровни стрели од растението.<ref name="Fatur 140–158" /><ref name="Michael1998">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=bMCzyrAtrvYC&q=hallucinogenic++Atropa+belladonna&pg=PA20|title=Alkaloids : biochemistry, ecology, and medicinal applications|last=Michael|publisher=Plenum Press|year=1998|isbn=0-306-45465-3|location=New York|pages=20}}</ref> Во [[Римски период|Стариот Рим]], како отров го користела [[Агрипина Помладата]], сопругата на императорот [[Клавдиј]] по совет на Локуста, жена специјализирана за отрови, и [[Ливија Друсила|Ливија]], за која се шпекулира дека го користела за да го убие својот сопруг императорот [[Октавијан Август]].<ref name="Michael1998" /><ref name="Timbrell2005">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/poisonparadoxche0000timb|title=The poison paradox : chemicals as friends and foes|last=Timbrell|first=John|publisher=Oxford Univ. Pr.|year=2005|isbn=0-19-280495-2|location=Oxford|pages=[https://archive.org/details/poisonparadoxche0000timb/page/2 2]|quote=poisons used my the wife of Claudius.|url-access=registration}}</ref> Магбет од Шкотска, кога сè уште беше еден од поручниците на кралот Данкан I од Шкотска, го користела растението како отров за време на примирјето, за да ги отруе трупите на напаѓачот [[Харолд Брзоногиот]], кралот на Англија, до тој степен што англиските трупи не биле во можност да издржат и биле приморани да се повлечат на своите бродови.<ref name="Fatur 140–158" /><ref name="groombridge">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=vfsWAAAAYAAJ&q=belladonna+atropos+date:0-1900&pg=PA193|title=The Naturalist: Illustrative of the Animal, Vegetable, and Mineral Kingdoms|publisher=R. Groombridge|year=1839|editor-last=R. Groombridge|page=193}} Notes: v.4–5 (1838–1839)</ref> Медицинските историчари исто така се сомневаат дека Соломон Нортап, црнец кој бил киднапиран и продаден во ропство во 1841 година, бил отруен со комбинација на б''еладона'' и лауданум.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/twelveyearsasla00nortgoog|title=Twelve years a slave|last=Northup|first=Solomon|date=1975|publisher=Louisiana State University Press|isbn=9780807101506|edition=Louisiana pbk.|location=Baton Rouge|oclc=804847817}}</ref> [[Податотека:Atropa_Bella-donna2.jpg|мини|Листови од ''беладона'']] == Галерија == <gallery> Податотека:Atropa belladonna L. longipedicellate flower.jpg|Цвеќе на кое се гледа долга пенила која извира од пазувите на листот. Податотека:IMG 8028 Atropa belladonna L. Single flower in profile.jpg|Atropa belladonna L. Корола и чашка од еден цвет во профил. Податотека:IMG 8052 Atropa belladonna L. Single flower Exterior & Interior.jpg|Atropa belladonna L. Единечно цвеќе под агол за да се прикаже и надворешноста и внатрешноста. Податотека:IMG 8017 Atropa belladonna L. Heart of Single Flower.jpg|Atropa belladonna L. преглед на цветот Податотека:Atropa belladonna 074.jpg|Едно цвеќе, лице од три четвртини, покажува фини детали од пуберулентната стигма Податотека:Atropa belladonna L. back-lit corolla reticulation.jpg|Atropa belladonna L. единечен цвет осветлен со силна сончева светлина за да се открие виолетова ретикулација на жолтеникаво-зелена корола цевка. Податотека:IMG 8073 Atropa belladonna L. Back of Calyxj.jpg|Atropa belladonna L. Обратна страна на плодната чашка, која покажува конкавна задна страна на лобуси на чашката со нечистотија од загадениот воздух прекривки со лепливи трихоми. Податотека:Atropa belladonna 'Lutea' Pokrzyk wilcza jagoda 2019-10-26 01.jpg|Проѕирните жолти бобинки на ''Atropa belladonna lutea''. </gallery> == Поврзано == * [[Список на отровни растенија]] * [[Список на растенија отровни за коњите]] == Наводи == {{наводи|2}} {{Таксонска лента|from=Q156091}} [[Категорија:Помамница]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Ентеогени]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] lo4frz4ggtd4x33ga7g4zqqk5hmg62i 0 1300635 5607029 5603964 2026-08-10T08:31:02Z Виолетова 1975 5607029 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |name= Гулабови очи |image = Hepatica nobilis plant.JPG |genus = Anemone |species = hepatica |authority = [[Карл Линеј|L.]] |synonyms_ref = <ref name=TPL>{{ThePlantList|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2638271|title=Anemone hepatica L.}}</ref> |synonyms ={{расклопен список| *''Anemone acuta'' (Pursh) <small>Vail. ex Britton</small> *''Anemone acutiloba'' <small>(DC.) G.Lawson</small> *''Anemone praecox'' <small>Salisb.</small> *''Anemone transylvanica'' <small>Heuff.</small> *''Anemone triloba'' <small>Stokes</small> *''Hepatica acuta'' <small>(Pursh) Britton</small> *''Hepatica acutiloba'' <small>DC.</small> *''Hepatica anemonoides'' <small>Vest</small> *''Hepatica asiatica'' <small>Nakai</small> *''Hepatica hepatica'' <small>(L.) H.Karst. nom. inval.</small> *''Hepatica hepatica'' var. ''albiflora'' <small>(R.Hoffm.) Farw.</small> *''Hepatica insularis'' <small>Nakai</small> *''Hepatica nobilis'' <small>Schreb. non Mill.</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''acutiloba'' <small>(DC.) Beck</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''albiflora'' <small>(R.Hoffm.) Steyerm.</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''hypopurpurea'' <small>(Makino) Nakai</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''lutea'' <small>Kadota</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''plena'' <small>(Fernald) Steyerm.</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''pubescens'' <small>([[M.Hiroe]]) Kadota</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''rosea'' <small>(R.Hoffm.) Steyerm.</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''variegata'' <small>(Makino) Nakai</small> *''Hepatica nobilis'' var. ''acuta'' <small>(Pursh) Steyerm.</small> *''Hepatica nobilis'' var. ''asiatica'' <small>(Nakai) H.Hara</small> *''Hepatica nobilis'' var. ''japonica'' <small>Nakai</small> *''Hepatica nobilis'' var. ''nipponica'' <small>Nakai</small> *''Hepatica triloba'' <small>Choix</small> }}}} '''Гулабови очи''' ({{науч|Anemone hepatica}}, [[синоним (таксономија)|syn.]] ''Hepatica nobilis'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] на [[лутичиња]]та, домородно во шумските предели во [[умерена клима|умерените]] краишт на северната полутопка. Ова [[Тревесто растение|тревно]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] растение расте од [[ризом]]. == Таксономија == Таксономијата на родот [[саса (растение)|саса]] (''Anemone'') и неговите видови не е целосно решена, но [[Филогенија|филогенетските]] студии на многу видови на ''Anemone'' и сродните родови <ref>{{Наведено списание|last=Sara B. Hoot|last2=Anton A. Reznicek|last3=Jeffrey D. Palmer|date=January–March 1994|title=Phylogenetic Relationships in Anemone (Ranunculaceae) Based on Morphology and Chloroplast DNA|journal=Systematic Botany|volume=19|issue=1|pages=169–200|doi=10.2307/2419720|jstor=2419720}}</ref> покажуваат дека видовите од родот ''Hepatica'' треба да бидат вклучени под ''Anemone'' поради сличностите и во молекуларните атрибути и други заеднички морфологии.<ref>{{EFloras|1|101733|Anemone}}</ref> Описот на таксонот исто така се дебатира, некои автори ги наведуваат северноамериканските вар. ''acuta'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2638272|title=Anemone hepatica var. acuta (Pursh) Pritz. — The Plant List|work=www.theplantlist.org|accessdate=2019-07-25}}</ref> и var. ''obtusa'',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2845816|title=Hepatica nobilis var. obtusa (Pursh) Steyerm. — The Plant List|work=www.theplantlist.org|accessdate=2019-07-25}}</ref> додека другите ги наведуваат како посебни видови ''A.'' и ''A. С''оодветно.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomylist.aspx?category=species&type=genus&value=Hepatica&id=5554|title=GRIN-Global Web v 1.10.5.0|work=npgsweb.ars-grin.gov|accessdate=2019-07-25}}</ref> === Сорти === Сорти на гулабови очи кои понекогаш се препознаваат се:<ref name="TPL"/> * ''Anemone hepatica'' var. ''japonica'', синоним за ''Hepatica nobilis'' var.&nbsp;''japonica'' {{Мали|Nakai}}, е домороден во рускиот Далечен Исток, [[Народна Република Кина|Кина]], [[Кореја]] и [[Јапонија]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://en.hortipedia.com/wiki/Anemone_hepatica_var._japonica|title=Anemone hepatica var. japonica - Hortipedia|work=en.hortipedia.com|accessdate=2019-07-25}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Anemone hepatica'' var. ''acuta'', синоним за ''Hepatica acutiloba'' {{Мали|DC.}}, е домороден во источна [[Северна Америка]] * ''Anemone hepatica'' var. ''obtusa'', синоним за ''Hepatica americana'' {{Мали|(DC.) Ker Gawl.}}, е домороден во источна Северна Америка <gallery> Asian liverleaf.jpg|''Anemone hepatica'' var. ''јапонија'' </gallery> == Распространетост и живеалиште == Се наоѓа во шуми, густини и ливади, особено во планините на континентална Европа и Северна Америка. Расте во [[Македонија]], иако не е често растение. Познато е за околината на [[Крива Паланка]], [[Сува Гора]] и [[Славеј (планина)|Славеј Планина]]. Се посочува дека растението е видено и на [[Рудока]] и падините на [[Кораб]].''<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 109, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Екологија == Цветовите на хепатика произведуваат полен, но без нектар. Во Северна Америка, цвеќињата прво ги привлекуваат потните пчели и малите столарски пчели кои залудно бараат нектар. Потоа, кога [[Прашник|стоманите]] почнуваат да испуштаат полен, пчелите се враќаат да го соберат и да се хранат со полен. Пчелите од рударството понекогаш ги посетуваат цвеќињата, но претпочитаат цвеќиња кои произведуваат нектар и полен.<ref name="pollinators">{{Наведена книга|title=Pollinators on Native Plants|url=https://archive.org/details/pollinatorsofnat0000holm|last=Heather Holm|date=2014|publisher=Pollinator Press|location=Minnetonka, MN|pages=[https://archive.org/details/pollinatorsofnat0000holm/page/140 140]–141}}</ref> == Токсичност == Како и другите свежиот црн дроб содржи протоанемонин и затоа е малку токсичен. Со сушење на билката, протоанемонин се димеризира до нетоксичен анемонин . == Употреба == Средновековните билкари верувале дека може да се користи за лекување на заболувања на црниот дроб, а сè уште се користи во алтернативната медицина денес. Други современи примени на билкарите вклучуваат третмани за мозолчиња, бронхитис и [[гихт]] .<ref>{{Наведена книга|title=Traditional Folk Remedies|last=Howard|first=Michael|date=1987|publisher=Century|pages=161–2}}</ref> Под името ''Hepatica'', кое сега се смета за синоним, ова растение ја доби наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво .<ref name="RHSPF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/8645/Hepatica-nobilis/Details|title=''Hepatica nobilis''|work=www.rhs.org|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=14 August 2020}}</ref> == Култура == Тоа е официјален цвет на политичката партија Шведски демократи во шведската политика.{{Се бара извор|date=January 2021}} == Галерија == <gallery> Податотека:Ranuncolaceae - Anemone hepatica-2.JPG| Податотека:Anemone hepatica in the Horsan nature reserve.jpg| Податотека:Ranuncolaceae - Anemone hepatica.JPG| Податотека:Sinilill, makro.jpg| Податотека:Hepatica nobilis Kelchblätter W.jpg| Податотека:Hepatica nobilis kz1.jpg| </gallery> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{cite web |title=''Hepatica nobilis'' (Liverleaf) |url=https://www.biolib.cz/en/taxon/id38361/ |website=BioLib.cz |access-date=15 January 2021}} * [https://www.paenflowered.org/apgii/ranunculales/ranunculaceae/hepatica/hepatica-americana Флора на Пенсилванија] * {{CalPhotos|Anemone|hepatica}} {{Taxonbar|from1=Q15613598|from2=Q161050}} [[Категорија:Саса (растение)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] goin3c5l8bw7h3yje8muw0lavchafjw 5607030 5607029 2026-08-10T08:32:20Z Виолетова 1975 /* Сорти */ 5607030 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |name= Гулабови очи |image = Hepatica nobilis plant.JPG |genus = Anemone |species = hepatica |authority = [[Карл Линеј|L.]] |synonyms_ref = <ref name=TPL>{{ThePlantList|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2638271|title=Anemone hepatica L.}}</ref> |synonyms ={{расклопен список| *''Anemone acuta'' (Pursh) <small>Vail. ex Britton</small> *''Anemone acutiloba'' <small>(DC.) G.Lawson</small> *''Anemone praecox'' <small>Salisb.</small> *''Anemone transylvanica'' <small>Heuff.</small> *''Anemone triloba'' <small>Stokes</small> *''Hepatica acuta'' <small>(Pursh) Britton</small> *''Hepatica acutiloba'' <small>DC.</small> *''Hepatica anemonoides'' <small>Vest</small> *''Hepatica asiatica'' <small>Nakai</small> *''Hepatica hepatica'' <small>(L.) H.Karst. nom. inval.</small> *''Hepatica hepatica'' var. ''albiflora'' <small>(R.Hoffm.) Farw.</small> *''Hepatica insularis'' <small>Nakai</small> *''Hepatica nobilis'' <small>Schreb. non Mill.</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''acutiloba'' <small>(DC.) Beck</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''albiflora'' <small>(R.Hoffm.) Steyerm.</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''hypopurpurea'' <small>(Makino) Nakai</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''lutea'' <small>Kadota</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''plena'' <small>(Fernald) Steyerm.</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''pubescens'' <small>([[M.Hiroe]]) Kadota</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''rosea'' <small>(R.Hoffm.) Steyerm.</small> *''Hepatica nobilis'' f. ''variegata'' <small>(Makino) Nakai</small> *''Hepatica nobilis'' var. ''acuta'' <small>(Pursh) Steyerm.</small> *''Hepatica nobilis'' var. ''asiatica'' <small>(Nakai) H.Hara</small> *''Hepatica nobilis'' var. ''japonica'' <small>Nakai</small> *''Hepatica nobilis'' var. ''nipponica'' <small>Nakai</small> *''Hepatica triloba'' <small>Choix</small> }}}} '''Гулабови очи''' ({{науч|Anemone hepatica}}, [[синоним (таксономија)|syn.]] ''Hepatica nobilis'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] на [[лутичиња]]та, домородно во шумските предели во [[умерена клима|умерените]] краишт на северната полутопка. Ова [[Тревесто растение|тревно]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] растение расте од [[ризом]]. == Таксономија == Таксономијата на родот [[саса (растение)|саса]] (''Anemone'') и неговите видови не е целосно решена, но [[Филогенија|филогенетските]] студии на многу видови на ''Anemone'' и сродните родови <ref>{{Наведено списание|last=Sara B. Hoot|last2=Anton A. Reznicek|last3=Jeffrey D. Palmer|date=January–March 1994|title=Phylogenetic Relationships in Anemone (Ranunculaceae) Based on Morphology and Chloroplast DNA|journal=Systematic Botany|volume=19|issue=1|pages=169–200|doi=10.2307/2419720|jstor=2419720}}</ref> покажуваат дека видовите од родот ''Hepatica'' треба да бидат вклучени под ''Anemone'' поради сличностите и во молекуларните атрибути и други заеднички морфологии.<ref>{{EFloras|1|101733|Anemone}}</ref> Описот на таксонот исто така се дебатира, некои автори ги наведуваат северноамериканските вар. ''acuta'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2638272|title=Anemone hepatica var. acuta (Pursh) Pritz. — The Plant List|work=www.theplantlist.org|accessdate=2019-07-25}}</ref> и var. ''obtusa'',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2845816|title=Hepatica nobilis var. obtusa (Pursh) Steyerm. — The Plant List|work=www.theplantlist.org|accessdate=2019-07-25}}</ref> додека другите ги наведуваат како посебни видови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomylist.aspx?category=species&type=genus&value=Hepatica&id=5554|title=GRIN-Global Web v 1.10.5.0|work=npgsweb.ars-grin.gov|accessdate=2019-07-25}}</ref> === Сорти === Сорти на гулабови очи кои понекогаш се препознаваат се:<ref name="TPL"/> * ''Anemone hepatica'' var. ''japonica'', синоним за ''Hepatica nobilis'' var.&nbsp;''japonica'' {{Мали|Nakai}}, е домороден во рускиот Далечен Исток, [[Народна Република Кина|Кина]], [[Кореја]] и [[Јапонија]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://en.hortipedia.com/wiki/Anemone_hepatica_var._japonica|title=Anemone hepatica var. japonica - Hortipedia|work=en.hortipedia.com|accessdate=2019-07-25}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Anemone hepatica'' var. ''acuta'', синоним за ''Hepatica acutiloba'' {{Мали|DC.}}, е домороден во источна [[Северна Америка]] * ''Anemone hepatica'' var. ''obtusa'', синоним за ''Hepatica americana'' {{Мали|(DC.) Ker Gawl.}}, е домороден во источна Северна Америка <gallery> Asian liverleaf.jpg|''Anemone hepatica'' var. ''јапонија'' </gallery> == Распространетост и живеалиште == Се наоѓа во шуми, густини и ливади, особено во планините на континентална Европа и Северна Америка. Расте во [[Македонија]], иако не е често растение. Познато е за околината на [[Крива Паланка]], [[Сува Гора]] и [[Славеј (планина)|Славеј Планина]]. Се посочува дека растението е видено и на [[Рудока]] и падините на [[Кораб]].''<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 109, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Екологија == Цветовите на хепатика произведуваат полен, но без нектар. Во Северна Америка, цвеќињата прво ги привлекуваат потните пчели и малите столарски пчели кои залудно бараат нектар. Потоа, кога [[Прашник|стоманите]] почнуваат да испуштаат полен, пчелите се враќаат да го соберат и да се хранат со полен. Пчелите од рударството понекогаш ги посетуваат цвеќињата, но претпочитаат цвеќиња кои произведуваат нектар и полен.<ref name="pollinators">{{Наведена книга|title=Pollinators on Native Plants|url=https://archive.org/details/pollinatorsofnat0000holm|last=Heather Holm|date=2014|publisher=Pollinator Press|location=Minnetonka, MN|pages=[https://archive.org/details/pollinatorsofnat0000holm/page/140 140]–141}}</ref> == Токсичност == Како и другите свежиот црн дроб содржи протоанемонин и затоа е малку токсичен. Со сушење на билката, протоанемонин се димеризира до нетоксичен анемонин . == Употреба == Средновековните билкари верувале дека може да се користи за лекување на заболувања на црниот дроб, а сè уште се користи во алтернативната медицина денес. Други современи примени на билкарите вклучуваат третмани за мозолчиња, бронхитис и [[гихт]] .<ref>{{Наведена книга|title=Traditional Folk Remedies|last=Howard|first=Michael|date=1987|publisher=Century|pages=161–2}}</ref> Под името ''Hepatica'', кое сега се смета за синоним, ова растение ја доби наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво .<ref name="RHSPF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/8645/Hepatica-nobilis/Details|title=''Hepatica nobilis''|work=www.rhs.org|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=14 August 2020}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Ranuncolaceae - Anemone hepatica-2.JPG| Податотека:Anemone hepatica in the Horsan nature reserve.jpg| Податотека:Ranuncolaceae - Anemone hepatica.JPG| Податотека:Sinilill, makro.jpg| Податотека:Hepatica nobilis Kelchblätter W.jpg| Податотека:Hepatica nobilis kz1.jpg| </gallery> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * {{cite web |title=''Hepatica nobilis'' (Liverleaf) |url=https://www.biolib.cz/en/taxon/id38361/ |website=BioLib.cz |access-date=15 January 2021}} * [https://www.paenflowered.org/apgii/ranunculales/ranunculaceae/hepatica/hepatica-americana Флора на Пенсилванија] * {{CalPhotos|Anemone|hepatica}} {{Taxonbar|from1=Q15613598|from2=Q161050}} [[Категорија:Саса (растение)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] iuku7vy1wdxxf9oxcy15hv5s7uk9zw7 0 1306267 5606863 5367825 2026-08-09T17:32:02Z Dandarmkd 31127 5606863 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Културно добро на Македонија |назив=Адем баба-теќе<br/>Зинџирли теќе |слика= |слика_големина= |опис= |друг_назив= |адреса=бул. „Гоце Делчев“ бр. 9 |месност=Џами Атик (поранешно маало)<br />[[Битпазар (населба)|Битпазар]] (денес) |општина=Чаир |категорија= |поткатегорија |автор= |број= |установа= |класа= |вид= |група= |создадено= |прогласено= }} {{Infobox building |name = Адем баба-теќе |image = |caption = |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Скопје]] |location_country = [[Македонија]] |address = |architect = |client = Адем-баба |engineer = |construction_start_date = |completion_date = 17 век |date_demolished = 1971 |cost = |structural_system = |owner = |style = |size = | floor_count = }} '''Адем баба-теќе''' или '''Зинџирли теќе''' ― поранешно [[теќе]] во [[Скопје]]. Градбата е заведена како [[Список на културно наследство на Македонија|културно наследство на Македонија]].<ref name=":1">{{наведена мрежна страница |last1= |first1= |editor1-first= |editor1-last= |editor1-link= |others= |title=Национален регистар на објекти кои се заштитно културно наследство |url=http://mkopen.org/entry/b4lneRwy7EHOIGvCtgc7Vg |format= |accessdate=20 септември 2022 |date=2012 |publisher=Министерство за култура |language= |archive-date=2021-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210809121456/http://mkopen.org/entry/b4lneRwy7EHOIGvCtgc7Vg |url-status=live }}</ref> ==Историја== Се претпоставува дека [[теќе]]то настанало во XVII век. Се наоѓало во поранешното маало Џами Атик. Припаѓало на [[Дервиш|дервишкиот ред]] Халвети (Шабание) Карабаши. Основачот на ова теќе, Адем-баба е роден во [[Багдад]]. Кога дошол во [[Скопје]], живеел седум години во близина на [[Камен мост|Камениот Мост]]. Подоцна го купил тоа место и го изградил теќето. Бил учен човек, држел вазови во [[Иса-бегова џамија (Скопје)|Иса-беговата џамија]]. Имал [[Хипноза|хипнотизирачка]] моќ. Подоцна купил уште еден плац и изградил два [[дуќан]]а и [[фурна]] наменета за теќето. Од оваа фурна Адем-баба ги хранел сиромасите. Фурнаџијата Санџактар Мехмед-ефендија бил и дервиш во теќето. Пред еден [[Курбан бајрам]], Санџактар Мехмед побарал Адем-баба да купи курбан и да го заколе за Бајрам. Тогаш Адем-баба погледнал кон планината и рекол дека курбанот ќе му дојде. До вечер курбанот не дошол, но утредента откако го завршиле „Бајрам намаз“ дошол елен во теќето, шејхот Адем-баба го фатил за [[рог]]овите со еден синџир, го внел во теќето и го жртвувал како курбан. Тоа се толкувало како посебна милост од [[Господ|Бога]] кон Адем-баба. Синџирот и еленските рогови се чувале во теќето.<ref name="ceipa">{{наведена мрежна страница |last1= |first1= |editor1-first= |editor1-last= |editor1-link= |others= |title=Адем-баба (зинџирли) теќе |url=https://ceipa.pmf.ukim.mk/mk/node/90 |format= |accessdate=20 септември 2022 |date= |publisher=ceipa.pmf.ukim.mk |language= |archive-date=2022-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215185233/https://ceipa.pmf.ukim.mk/mk/node/90 |url-status=live }}</ref> Во време на последниот шејх Мехмед Ферид, теќето од карабашиско станало џерахиско, од истиот халветски ред. Главното седиште на овој ред бил во [[Константинопол]]. Уште Адем-баба во дворот на теќето подигнал [[чешма]] што ја ѕидал мајстор од [[Дебар]]. На влезната врата се наоѓал [[синџир]] според што и теќето го добило името „зинџирли“. Теќето било урнато 1971 година, при расчистување на просторот за изградба на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот]].<ref name="ceipa"/> == Поврзано == * [[Културно наследство на Македонија во Општина Чаир]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://uzkn.gov.mk/ Управа за заштита на културното наследство] * [https://web.archive.org/web/20160320165311/http://niskn.gov.mk/Default.aspx Управа за заштита на културното наследство] (архивирана страница) {{КНМ-Чаир}} [[Категорија:Теќиња во Македонија]] [[Категорија:Верски објекти во Скопје]] 53tewss6hsbbx5luqwpgm4g6ouitn2a 5606868 5606863 2026-08-09T18:17:33Z Dandarmkd 31127 Отповикана преработката [[Special:Diff/5606863|5606863]] на [[Special:Contributions/Dandarmkd|Dandarmkd]] ([[User talk:Dandarmkd|разговор]]) 5606868 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Културно добро на Македонија |назив=Адем баба-теќе<br/>Зинџирли теќе |слика= |слика_големина= |опис= |друг_назив= |адреса=бул. „Гоце Делчев“ бр. 9 |месност=Џами Атик (поранешно маало)<br />[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]] (денес) |општина=Центар |категорија= |поткатегорија |автор= |број= |установа= |класа= |вид= |група= |создадено= |прогласено= }} {{Infobox Historic building |name = Адем баба-теќе |image = |caption = |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Скопје]] |location_country = [[Македонија]] |address = |architect = |client = Адем-баба |engineer = |construction_start_date = |completion_date = 17 век |date_demolished = 1971 |cost = |structural_system = |owner = |style = |size = | floor_count = }} '''Адем баба-теќе''' или '''Зинџирли теќе''' ― поранешно [[теќе]] во [[Скопје]]. Градбата е заведена како [[Список на културно наследство на Македонија|културно наследство на Македонија]].<ref name=":1">{{наведена мрежна страница |last1= |first1= |editor1-first= |editor1-last= |editor1-link= |others= |title=Национален регистар на објекти кои се заштитно културно наследство |url=http://mkopen.org/entry/b4lneRwy7EHOIGvCtgc7Vg |format= |accessdate=20 септември 2022 |date=2012 |publisher=Министерство за култура |language= |archive-date=2021-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210809121456/http://mkopen.org/entry/b4lneRwy7EHOIGvCtgc7Vg |url-status=live }}</ref> ==Историја== Се претпоставува дека [[теќе]]то настанало во XVII век. Се наоѓало во поранешното маало Џами Атик. Припаѓало на [[Дервиш|дервишкиот ред]] Халвети (Шабание) Карабаши. Основачот на ова теќе, Адем-баба е роден во [[Багдад]]. Кога дошол во [[Скопје]], живеел седум години во близина на [[Камен мост|Камениот Мост]]. Подоцна го купил тоа место и го изградил теќето. Бил учен човек, држел вазови во [[Иса-бегова џамија (Скопје)|Иса-беговата џамија]]. Имал [[Хипноза|хипнотизирачка]] моќ. Подоцна купил уште еден плац и изградил два [[дуќан]]а и [[фурна]] наменета за теќето. Од оваа фурна Адем-баба ги хранел сиромасите. Фурнаџијата Санџактар Мехмед-ефендија бил и дервиш во теќето. Пред еден [[Курбан бајрам]], Санџактар Мехмед побарал Адем-баба да купи курбан и да го заколе за Бајрам. Тогаш Адем-баба погледнал кон планината и рекол дека курбанот ќе му дојде. До вечер курбанот не дошол, но утредента откако го завршиле „Бајрам намаз“ дошол елен во теќето, шејхот Адем-баба го фатил за [[рог]]овите со еден синџир, го внел во теќето и го жртвувал како курбан. Тоа се толкувало како посебна милост од [[Господ|Бога]] кон Адем-баба. Синџирот и еленските рогови се чувале во теќето.<ref name="ceipa">{{наведена мрежна страница |last1= |first1= |editor1-first= |editor1-last= |editor1-link= |others= |title=Адем-баба (зинџирли) теќе |url=https://ceipa.pmf.ukim.mk/mk/node/90 |format= |accessdate=20 септември 2022 |date= |publisher=ceipa.pmf.ukim.mk |language= |archive-date=2022-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215185233/https://ceipa.pmf.ukim.mk/mk/node/90 |url-status=live }}</ref> Во време на последниот шејх Мехмед Ферид, теќето од карабашиско станало џерахиско, од истиот халветски ред. Главното седиште на овој ред бил во [[Константинопол]]. Уште Адем-баба во дворот на теќето подигнал [[чешма]] што ја ѕидал мајстор од [[Дебар]]. На влезната врата се наоѓал [[синџир]] според што и теќето го добило името „зинџирли“. Теќето било урнато 1971 година, при расчистување на просторот за изградба на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот]].<ref name="ceipa"/> == Поврзано == * [[Културно наследство на Македонија во Општина Центар]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://uzkn.gov.mk/ Управа за заштита на културното наследство] * [https://web.archive.org/web/20160320165311/http://niskn.gov.mk/Default.aspx Управа за заштита на културното наследство] (архивирана страница) {{КНМ-Центар}} [[Категорија:Теќиња во Македонија]] [[Категорија:Верски објекти во Скопје]] 33vxcnzxsc6r7rio0mhnt7vcrtyfhol 0 1306272 5606870 4829869 2026-08-09T18:28:09Z Dandarmkd 31127 5606870 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Културно добро на Македонија |назив=Чешма кај Стара нова бања |слика= |слика_големина= |опис= |друг_назив= |адреса= |месност= |општина=Чаир |категорија= |поткатегорија |автор= |број= |установа= |класа= |вид= |група= |создадено= |прогласено= }} {{Infobox Historic building |name = Чешма кај Стара нова бања |image = |caption = |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Скопје]] |location_country = [[Македонија]] |address = |architect = |client = |engineer = |construction_start_date = |completion_date = |date_demolished = |cost = |structural_system = |owner = |style = |size = | floor_count = }} '''Чешма кај Стара нова бања''' ― [[чешма]] кај урнатините на [[Стара нова бања]] во [[Скопје]]. Градбата е заведена како [[Список на културно наследство на Македонија|културно наследство на Македонија]].<ref name=":1">{{наведена мрежна страница |last1= |first1= |editor1-first= |editor1-last= |editor1-link= |others= |title=Национален регистар на објекти кои се заштитно културно наследство |url=http://mkopen.org/entry/b4lneRwy7EHOIGvCtgc7Vg |format= |accessdate=20 септември 2022 |date=2012 |publisher=Министерство за култура |language= |archive-date=2021-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210809121456/http://mkopen.org/entry/b4lneRwy7EHOIGvCtgc7Vg |url-status=live }}</ref> == Поврзано == * [[Културно наследство на Македонија во Општина Чаир]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://uzkn.gov.mk/ Управа за заштита на културното наследство] * [https://web.archive.org/web/20160320165311/http://niskn.gov.mk/Default.aspx Управа за заштита на културното наследство] (архивирана страница) {{КНМ-Чаир}} [[Категорија:Чешми во Скопје]] 3f0zbnrnynyrvied4v3air6t99gty1h 0 1307787 5606836 5606079 2026-08-09T14:48:38Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/Lili Arsova|Lili Arsova]]) и ја поврати преработката 4940406 на Bjankuloski06 5606836 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писател|name=Берта Бојету|image=|caption=|birth_date={{birth date|1946|2|7|df=y}}|birth_place=[[Марибор]], [[СР Словенија|НР Словенија]], [[СФРЈ]]|death_date={{death date and age|1997|3|16|1946|2|7|df=y}}|death_place=[[Љубљана]], [[Словенија]]|occupation=[[писател]]ка, [[поет]]еса, [[глумица]]|nationality=[[СФРЈ|Југословенка]], [[Словенија|Словенка]]|ethnicity=[[Словенечки Евреи|Еврејка]]|spouse=|children=Клемен Јелинчич Боета|genre=|movement=|notableworks=''[[Филио не е дома]]'', ''Куќа за птици''|awards={{Awd|[[Кресник (награда)|Награда „Кресник“]]|1996|Куќа за птици}}|influences=|influenced=|website=|footnotes=}} '''Берта Бојету''' (исто така '''Берта Бојету Боета'''; 7 февруари 1946 - 16 март 1997 година) ― [[Словенија|словенечка]] [[писател]]ка, [[поет]]еса и [[глумица]]. == Живот == Бојету е родена во [[Марибор]] во 1946 година. Студирала на Факултетот за образование на Универзитетот во Љубљана и на Академијата за изведувачки уметности во [[Љубљана]]. Работела во Љубљанскиот куклен театар и била една од основачите на театарската група ''Кореодрама''.<ref>Helga Glušič, ''Sto Slovenskih Pripovednikov'' (Ljubljana: Prešernova družba, 1996) {{ISBN|961-6186-21-3}}</ref> Таа починала во Љубљана во 1997 година. Во 1996 година ја добила Наградата „Кресник“ за нејзиниот [[роман]] ''Куќа за птици'' ([[словенечки]]: ''Pticja hiša'').<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.drustvo-dsp.si/si/drustvo_slovenskih_pisateljev/prireditve_nagrade/151/detail.html|title=Slovene Writers' Association site|work=Slovene writers' portal: Kresnik Award|publisher=DSP Slovene Writers' Association|language=sl|archive-url=https://web.archive.org/web/20111114224604/http://www.drustvo-dsp.si/si/drustvo_slovenskih_pisateljev/prireditve_nagrade/151/detail.html|archive-date=14 ноември 2011|accessdate=15 октомври 2022}}</ref> Во 2002 година во Марибор бил организиран меѓународен симпозиум за работата на Бојету. Трудовите дадени на симпозиумот биле објавени во 2004 година<ref>Katja Sturm Schnabl (ed.): ''Berta Bojetu Boeta: prvi mednarodni simpozij, Zbornik predavanj'', 2005, [[Клагенфурт]], Hermagoras {{ISBN|978-3-7086-0167-0}}</ref> Таа била мајка на [[историчар]]от и [[Преведување|преведувач]] Клемен Јелинчич Боета. == Објавени дела == * ''Жаба'' (''Žabon''), [[поезија]], (1979) * ''Беседи од куќите Карлштајн'' (''Besede iz hiše Karlstein''), поезија, (1988) * ''Филио не е дома'' (Filio ni doma), [[роман]], (1980)<ref>[http://www.thezaurus.com/?/literature/bojetu_berta_filio_is_not_at_home/ English excerpt from the novel on Thezaurus, Slovenian Culture and Language Resources site]</ref> * ''Куќа за птици'' (''Ptičja hiša''), роман, (1995) == Поврзано == {{Наводи|2}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бојету, Берта}} [[Категорија:Родени во 1946 година]] [[Категорија:Починати во 1997 година]] [[Категорија:Словенечки Евреи]] [[Категорија:Словенечки женски писатели]] [[Категорија:Југословенски глумици]] [[Категорија:Словенечки куклени глумци]] [[Категорија:Глумци од Марибор]] [[Категорија:Добитници на Наградата „Кресник“]] [[Категорија:Дипломци на Универзитетот во Љубљана]] [[Категорија:Словенечки женски поети]] [[Категорија:Словенечки женски писатели од 20 век]] [[Категорија:Писатели од Марибор]] [[Категорија:Никулци за словенечки писатели]] [[Категорија:Апсолвенти на Љубљанскиот универзитет]] lrw0rfep92w6w96u06mq72xdl9d2pta 0 1310708 5607090 5450480 2026-08-10T11:49:13Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607090 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Адил Рами | image = [[Податотека:Adil Rami 20120611.jpg|300п]] | caption = Адил Рами во 2012 година | fullname = Адил Рами<ref>{{cite web |url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageId=526&kisiId=2216100 |title=Adil Rami |publisher=Turkish Football Federation |access-date=28 November 2020}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1985|12|27|df=y}}<ref>{{cite web |url=https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA World Cup Russia 2018: List of Players: France |publisher=FIFA |page=11 |date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611000407/https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=11 June 2019}}</ref> | birth_place = [[Бастија]], Франција | height = 1.90 м<ref>{{cite web |url=https://www.om.net/equipes/effectifs/joueurs/323250/rami-adil |title= Profil of Adil Rami |publisher=Olympic of Marseille |format=web |date=19 October 2018 |access-date=19 October 2018}}</ref> | position = [[одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = [[ФК Троа|Троа]] | clubnumber = 23 | youthyears1 = 1994–2003 | youthclubs1 = [[ФК Фрежис|Фрежис]] | years1 = 2003–2006 | clubs1 = [[ФК Фрежис|Фрежис]] | caps1 = 58 | goals1 = 0 | years2 = 2006–2011 | clubs2 = {{Fb team Lille}} | caps2 = 142 | goals2 = 10 | years3 = 2011–2014 | clubs3 = {{Fb team Valencia}} | caps3 = 61 | goals3 = 2 | years4 = 2014 | clubs4 = → {{Fb team Milan}} (п) | caps4 = 18 | goals4 = 3 | years5 = 2014–2015 | clubs5 = {{Fb team Milan}} | caps5 = 21 | goals5 = 1 | years6 = 2015–2017 | clubs6 = {{Fb team Sevilla}} | caps6 = 49 | goals6 = 0 | years7 = 2017–2019 | clubs7 = {{Fb team Olympique Marseille}} | caps7 = 49 | goals7 = 2 | years8 = 2019–2020 | clubs8 = {{Fb team Fenerbahce}} | caps8 = 6 | goals8 = 0 | years9 = 2020 | clubs9 = [[ФК Сочи|Сочи]] | caps9 = 0 | goals9 = 0 | years10 = 2020–2021 | clubs10 = {{Fb team Boavista}} | caps10 = 22 | goals10 = 0 | years11 = 2021– | clubs11 = {{Fb team Troyes}} | caps11 = 22 | goals11 = 3 | nationalyears1 = 2010–2018 | nationalteam1 = [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | nationalcaps1 = 36 | nationalgoals1 = 1 | medaltemplates = {{Medal|Sport|[[фудбал]]}} {{Medal|Country|{{fb|FRA}}}} {{Medal|Comp|[[Светско првенство во фудбал]]}} {{Medal|W|[[Светско првенство во фудбал 2018|Русија 2018]]|}} {{Medal|Comp|[[Европско првенство во фудбал]]}} {{Medal|RU|[[Европско првенство во фудбал 2016|Франција 2016]]|}} | pcupdate = 9 септември 2022 | ntupdate = 20 ноември 2018 }} '''Адил Рами''' (роден на {{роден на|27|декември|1985}} година) — француски професионален [[фудбал]]ер кој игра како [[Одбрана (фудбал)|централен бек]] за Троа, екипа на кој е капитен. Рами ја започнал својата фудбалска кариера играјќи за аматерскиот клуб Фрежис. Поради тоа што го играл спортот само како хоби, тој поминал три сезони во клубот играјќи во аматерскиот Шампионат де Франс, четвртата дивизија на францускиот фудбал. Во 2006 година, Рами потпишал со клубот од [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]], Лил. Во Лил, Рами се развил во стартер, а своето професионално деби го имал во мај 2007 година. Тој бил наречен ''„Шрек“'' од соиграчите и поддржувачите на Лил. Во јануари 2011 година, Рами му се приклучил на шпанскиот клуб [[ФК Валенсија|Валенсија]] со четиригодишен договор. Сепак, тој веднаш бил позајмен назад во неговиот претходен клуб и бил дел од тимот на Лил кој ги освоил [[Двојна круна (фудбал)|двојната лига и купот]]. И покрај постојаните рани прашања од [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]] пред неговата прва селекција, Рами избрал да игра за неговата родна земја Франција. Тој бил во прелиминарниот список за да игра за Франција на финалето на [[Светско првенство во фудбал 2010|Светското првенство 2010 година]], но не влегол во конечниот состав. Рами го направил своето деби на 11 август 2010 година во [[пријателски натпревар]] против [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]]. == Рани години == Рами е роден во градот [[Бастија]] на островот [[Корзика]] од марокански родители. Како млад, неговото семејство се преселило на копното, на крајот се населило во градот Фрежис на јужниот брег, каде што неговата мајка работела како член на градскиот совет. Рами е трето од четирите деца и има две сестри и еден брат.<ref name="rami_family">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nordeclair.fr/Sports/Tous_les_Sports/2010/03/03/dans-l-intimite-d-adil-rami.shtml|title=Dans l'intimité d'Adil Rami|date=3 March 2010|publisher=Nord Éclair|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727113112/http://www.nordeclair.fr/Sports/Tous_les_Sports/2010/03/03/dans-l-intimite-d-adil-rami.shtml|archive-date=27 July 2011|accessdate=5 November 2009}}</ref> Додека тренирал да стане професионален фудбалер, Рами работел за градот откако неговото семејство се загрижило за неговата иднина. Често правел чудни работи како што се грижата за одржувањето и чистотата на градот.<ref name="rami_family" /> == Клупска кариера == === Рана кариера === Рами се регистрирал како младински играч за Фрежис, во 1994 година на деветгодишна возраст. И покрај амбициите за професионално играње фудбал, Рами го играл овој спорт само како хоби и работел за градското собрание за да се издржува.<ref name="rami_morocco">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bladi.net/17772-adil-rami-equipe-france.html|title=Adil Rami, l'homme qui a dit non-aux Lions|date=7 April 2008|publisher=Bladi|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20090416001928/http://www.bladi.net/17772-adil-rami-equipe-france.html|archive-date=16 April 2009|accessdate=5 November 2010}}</ref> Тој го направил своето аматерски деби за клубот во текот на сезоната 2003-04 додека Фрежис натапувал во Шампионат де Франс, четвртата дивизија на францускиот фудбал. Во првата сезона се појавил на четири натпревари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stat2foot.com/defclubs/frejus0304.htm|title=Saison Football 2003/2004|publisher=Stat2Foot|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006152428/http://www.stat2foot.com/defclubs/frejus0304.htm|archive-date=6 October 2011|accessdate=5 November 2010}}</ref> Во сезоната 2004-2005, Рами настапил на 24 натпревари додека Фрежис завршил на средината на табелата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stat2foot.com/defclubs/frejus0405.htm|title=Saison Football 2004/2005|publisher=Stat2Foot|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006152434/http://www.stat2foot.com/defclubs/frejus0405.htm|archive-date=6 October 2011|accessdate=5 November 2010}}</ref> Пред сезоната 2005-06, Рами се префрлил на играње во централната одбрана. Тој првично играл како [[Напад (фудбал)|офанзивен играч]] често во средниот ред, но по повредата на соиграчот, кого Рами го опишал како негов најдобар пријател, неговите тренери го вметнале во одбраната.<ref name="rami_youth">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lavoixdessports.com/LOSC/2010/01/02/article_adil-rami-le-triomphe-de-l-insouciance.shtml|title=Adil Rami, le triomphe de l'insouciance|date=2 January 2010|publisher=La Voix des Sports|language=fr|accessdate=5 November 2010}}</ref> Транзицијата била успешна, со тоа што Рами настапил на 30 натпревари со Фрежис во неговата трета последователна сезона, завршувајќи на средината на табелата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stat2foot.com/defclubs/frejus0506.htm|title=Saison Football 2005/2006|publisher=Stat2Foot|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006152532/http://www.stat2foot.com/defclubs/frejus0506.htm|archive-date=6 October 2011|accessdate=5 November 2010}}</ref> На средината на кампањата, на Рами му било понудено проба од професионалниот клуб Лил. Со желба да го напушти аматерскиот клуб, тој ја искористил можноста и по еднонеделниот тренинг со Лил, кој Рами го опишал како „тежок“, потпишал аматерски договор со кој неговиот матичен клуб добил 10.000 евра.<ref name="rami_youth" /> === Лил === По неговото пристигнување во клубот, Рами бил вметнат во аматерскиот тим на клубот Шампионат де Франс и бил надгледуван од тренерот Паскал Планк, кој Рами изјавил дека му ја дал најдобрата можност да расте како играч. Рами настапил на 27 натпревари додека тимот завршил на третата позиција, највисока завршница меѓу професионалните клубови резервни тимови кои играле во групата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stat2foot.com/lclubs/lille20607.htm|title=Saison Football 2006/2007|publisher=Stat2Foot|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006152602/http://www.stat2foot.com/lclubs/lille20607.htm|archive-date=6 October 2011|accessdate=5 November 2010}}</ref> Со два месеци преостанати во сезоната 2006-07 Лига 1, Рами бил повикан во сениорскиот тим од менаџерот Клод Пуел. Тој го направил своето професионално деби на 19 мај 2007 година во натпревар од [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] против Оксер, почнувајќи како централен бек. Следната недела, Рами повторно започнал, против Рен. На 4 јуни, Рами го потпишал својот прв професионален договор откако се согласил на тригодишен договор до 2010 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bladi.net/13053-adil-rami-lille.html|title=Adil Rami signe son premier contrat "pro" avec Lille|date=4 June 2007|publisher=Bladi|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20090416091304/http://www.bladi.net/13053-adil-rami-lille.html|archive-date=16 April 2009|accessdate=5 November 2010}}</ref> Потоа бил промовиран во сениорскиот тим на постојана основа и му бил доделен дресот со број 23. Во сезоната 2007-2008, Рами бил прогласен за стартер од Пуел и вметнат како централен бек, заедно со капитенот Грегори Тафоро. На воведниот натпревар од сезоната, против Лориен, Рами настапил до 69. минута, кога заработил повреда на лигаментите на едното колено.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/51303|title=Lille v. Lorient Match Report|date=4 August 2007|publisher=[[Ligue de Football Professionnel]]|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120313204141/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/51303|archive-date=13 March 2012|accessdate=5 November 2010}}</ref> Тој потоа пропуштил три и пол месеци поради повредата, враќајќи се во ноември 2007 година. По неговото враќање, Рами настапувал на секој преостанат натпревар за Лил, освен на еден лигашки натпревар. Лил ја завршил кампањата на седмата позиција, едно место надвор од [[УЕФА|Европа]]. По сезоната, Рами потпишал двегодишно продолжување на договорот со клубот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fr.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=830433.html|title=Le défenseur Adil Rami prolonge jusqu'en 2012|date=22 July 2008|publisher=[[Fédération Internationale de Football Association|FIFA]]|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716072753/http://fr.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid%3D830433.html|archive-date=16 July 2011|accessdate=5 November 2010}}</ref> За сезоната 2008-09, дебито на Рами во сезоната во Лига 1 против Нанси било прекинато во судиското надополнување откако заработил директен црвен картон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52263|title=Nancy v. Lille Match Report|date=9 August 2008|publisher=[[Ligue de Football Professionnel]]|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120313204157/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52263|archive-date=13 March 2012|accessdate=5 November 2010}}</ref> На 18 октомври 2008 година, тој го постигнал својот прв професионален гол во ремито 2–2 против [[ФК Олимпик Лион|Лион]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52317|title=Lyon v. Lille Match Report|date=18 October 2008|publisher=[[Ligue de Football Professionnel]]|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120313204255/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52317|archive-date=13 March 2012|accessdate=5 November 2010}}</ref> Следниот месец, Рами постигнал гол против [[ФК Олимпик Марсеј|Марсеј]] во уште едно реми 2-2.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52306|title=Marseille v. Lille Match Report|date=23 November 2008|publisher=[[Ligue de Football Professionnel]]|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120313204313/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52306|archive-date=13 March 2012|accessdate=5 November 2010}}</ref> На 1 февруари 2009 година, тој го постигнал потенцијалниот победнички гол против Бордо во 57. минута. Сепак, голот бил поништен осум минути подоцна од Јоан Гуркуф за израмнување на натпреварот на 2-2.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52410|title=Bordeaux v. Lille Match Report|date=1 February 2009|publisher=[[Ligue de Football Professionnel]]|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120313204320/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52410|archive-date=13 March 2012|accessdate=5 November 2010}}</ref> Четвртиот и последен гол во сезоната на Рами бил вториот гол на тимот во победата од 3–2 над Нанси на последниот ден од сезоната во лигата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52233|title=Lille v. Nancy Match Report|date=30 May 2009|publisher=[[Ligue de Football Professionnel]]|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120313204357/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52233|archive-date=13 March 2012|accessdate=5 November 2010}}</ref> Победата го обезбедила петтото место за Лил, што резултирало со квалификациите за клубот за новосоздадената [[УЕФА Лига Европа]]. По сезоната, Рами привлекол значителен интерес од неколку клубови, меѓу кои биле и француските клубови Марсеј и Лион, англиските клубови [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] и [[ФК Арсенал|Арсенал]] и италијанскиот клуб [[ФК Милан|Милан]]. И покрај соодветните понуди за играчот, претседателот на Лил Мишел Сејду изјавил дека Рами нема да го напушти клубот по пријавената преселба во Марсеј за 12 милиони евра била ненадејно откажана во јули 2009 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.leparisien.fr/abo-sports/rami-coince-par-lille-14-07-2009-579505.php|title=Rami coincé par Lille|date=14 July 2009|work=Le Parisien|location=France|language=fr|accessdate=5 November 2010}}</ref> Објавата довела до вознемиреност кај Рами кој изјавил дека остатокот од договорот со Лил ќе го продолжи седејќи на резервните клупи доколку не биде префрлен. Тој дури отишол дотаму што изјавил дека имало заговор меѓу Лил и Лион, поради лесните преговори на клубот за време на меѓусебните трансфери, како и поради тоа што братот на Сејду, Жером, бил акционер на Лион.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lequipe.fr/Football/20090713_225449_rami-je-ne-vaux-pas-11-millions.html|title=Rami: "Je ne vaux pas 11 millions"|date=13 July 2009|publisher=[[L'Equipe]]|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20090925221556/http://www.lequipe.fr/Football/20090713_225449_rami-je-ne-vaux-pas-11-millions.html|archive-date=25 September 2009|accessdate=5 November 2010}}</ref> На 15 август 2009 година, Рами се извинил за коментарите и изјавил дека ќе остане во Лил.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.footmercato.net/OM-Lille-Rami-evoque-son-vrai-faux_article37902.html|title=OM-Lille: Rami évoque son vrai faux transfert|date=15 August 2009|publisher=FootMercato.net|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20100126043017/http://www.footmercato.net/OM-Lille-Rami-evoque-son-vrai-faux_article37902.html|archive-date=26 January 2010|accessdate=5 November 2010}}</ref> Рами ја започнал сезоната 2009-10 повторно како стартер бидејќи Лил се мачел рано поради тешкиот распоред, во кој тимот се соочил со Марсеј, [[ФК Париз Сен Жермен|Пари Сен Жермен]] и Тулуз во првите четири недели од сезоната. Тој го направил своето деби во Лигата на Европа на УЕФА на 30 јули 2009 година во првиот натпревар од натпреварот од третото квалификациско коло на клубот.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/matches/season=2010/round=2000035/match=2000643/postmatch/index.html|title=Sevojno v. Lille Match Report|date=30 July 2009|work=[[UEFA|Union of European Football Associations]]|access-date=5 November 2010}}</ref> Рами го постигнал својот прв гол во сезоната на 19 септември на годишниот натпревар на Дерби ду Норд против Ленс. Откако Лил заостанувал со 1-0 во [[Фудбал|судиското продолжение]] на непријателскиот Стад Феликс-Болаерт, Рами поврзал со глава по удар од аголот во 93-та минута и израмнил на натпреварот на 1-1, што претставувао и конечен резултат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/44684|title=Lens v. Lille Match Report|date=19 September 2009|publisher=[[Ligue de Football Professionnel]]|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120313204536/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/44684|archive-date=13 March 2012|accessdate=5 November 2010}}</ref> На 28 октомври, тој го постигнал својот втор гол против [[ФК Сент Етјен|Сент-Етјен]] во победата од 4–0 откако извел слободен удар од речиси 35 метри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/44729|title=Lille v. Saint-Étienne Match Report|date=28 October 2009|publisher=[[Ligue de Football Professionnel]]|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120313204747/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/44729|archive-date=13 March 2012|accessdate=5 November 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=f0ugxAr7nBs|title=Lille Adil Rami süper frikik|publisher=YouTube|accessdate=5 November 2010}}</ref> На 25 февруари 2010 година, Рами го постигнал вкупниот победнички гол во шеснаесетфиналето на гостувањето кај [[ФК Фенербахче|Фенербахче]], откако постигнал гол со глава на пет минути до крајот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/matches/season=2010/round=2000038/match=2000936/postmatch/report/index.html|title=Lille v. Saint-Étienne Match Report|date=25 February 2010|publisher=[[UEFA|Union of European Football Associations]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100227020657/http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/matches/season%3D2010/round%3D2000038/match%3D2000936/postmatch/report/index.html|archive-date=27 February 2010|accessdate=5 November 2010}}</ref> === Валенсија === На 3 јануари 2011 година, шпанскиот клуб [[ФК Валенсија|Валенсија]] на својата веб-страница потврдила дека постигнала договор со Лил за трансферот на Рами, при што тимот од [[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла Лига]] му платил на Лил пријавена сума за трансфер за која се верува дека е во опсег од 6-10 милиони евра.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.valenciacf.com/contenidos/Actualidad/Noticias/2011/01/Noticia_29305.html?__locale=es|title=Fichaje de Adil Rami|date=3 January 2011|publisher=[[Valencia CF|Valencia]]|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20110106031215/http://www.valenciacf.com/contenidos/Actualidad/Noticias/2011/01/Noticia_29305.html?__locale=es|archive-date=6 January 2011|accessdate=3 January 2011}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1583910.html|title=Rami to leave Lille for Valencia|date=3 January 2011|publisher=[[UEFA|Union of European Football Associations]]|accessdate=3 January 2011}}</ref> Рами ја завршил кампањата 2010-11 со Лил како позајмен од Валенсија и официјално му се приклучил на својот матичен клуб на 13 јуни откако успешно ги поминал медицинските прегледи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.valenciacf.com/contenidos/Actualidad/Noticias/2011/06/Noticia_30674.html?__locale=es|title=Adil Rami, todo OK|date=13 June 2011|publisher=[[Valencia CF|Valencia]]|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118212636/http://www.valenciacf.com/contenidos/Actualidad/Noticias/2011/06/Noticia_30674.html?__locale=es|archive-date=18 January 2012|accessdate=13 June 2011}}</ref> Рами го направил своето деби за Валенсија против Расинг де Сантандер во победата од 4–3 на домашен терен. Во истиот натпревар, тој го постигнал својот прв гол за клубот од корнер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://soccernet.espn.go.com/match/_/id/324016?cc=5739|title=Rami netting in his debut for Valencia|date=27 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102060845/http://soccernet.espn.go.com/match/_/id/324016?cc=5739|archive-date=2 November 2012|accessdate=27 August 2011}}</ref> === Милан === На 25 септември 2013 година, Валенсија привремено го суспендирала Рами од неговиот договор откако тој дал интервју на Радио Валенсија во кое тој отворено ги критикувал своите соиграчи и неговиот тренер, [[Мирослав Ѓукиќ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.xinhuanet.com/english/sports/2013-09/26/c_132751278.htm|title=Valencia suspend French international Rami after radio interview|last=Danlu|first=Tang|date=26 September 2013|work=[[Xinhuanet#Xinhuanet|Xinhuanet]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304120631/http://news.xinhuanet.com/english/sports/2013-09/26/c_132751278.htm|archive-date=4 March 2016|accessdate=15 July 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.marca.com/2013/09/25/en/football/spanish_football/1380127627.html|title=Valencia sends Rami off... possibly for good|date=25 September 2013|work=[[Marca (newspaper)|Marca.com]]|accessdate=15 July 2014}}</ref> Тој, исто така, бил казнет со 275.000 евра (130.000 евра нето) од преостанатата плата што му ја должи за полусезоната, најголемата досега изречена од Валенсија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.insidespanishfootball.com/83094/adil-rami-fined-e275000-for-valencia-criticisms/|title=Adil Rami fined €275,000 for Valencia criticisms|last=Conn|first=Tom|date=18 October 2013|work=Insidespanishfootball.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140720031811/http://www.insidespanishfootball.com/83094/adil-rami-fined-e275000-for-valencia-criticisms/|archive-date=20 July 2014|accessdate=15 July 2014}}</ref> Во меѓувреме, Рами го напуштил шпанскиот клуб и почнал да тренира со [[ФК Милан|Милан]]. На 16 октомври 2013 година, Валенсија му дал дозвола да тренира со италијанскиот клуб и бил постигнат договор меѓу клубовите дека играчот ќе биде позајмен на Милан кога ќе се отвори зимскиот преоден рок, на 3 јануари 2014 година, со опција за купување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.valenciacf.com/ver/32694/comunicado-oficial.html|title=Comunicado Oficial: Cesión de Adil Rami|date=16 October 2013|work=[[Valencia CF]]|accessdate=15 July 2014|archive-date=2015-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150702055433/http://www.valenciacf.com/ver/32694/comunicado-oficial.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-italia.net/40674/official-rami-joins-milan|title=Official: Rami Joins Milan|date=16 October 2013|work=Football Italia|accessdate=16 October 2013}}</ref> На 6 јануари 2014 година, Рами го направил своето деби во [[Серија А]], влегувајќи како замена за [[Кристијан Сапата|Кристијан Запата]] во мечот против [[ФК Аталанта|Аталанта]], во победата од 3–0. На 1 февруари, тој го постигнал својот прв гол во Серија А, против [[ФК Торино|Торино]]. На 23 февруари, тој го постигнал својот втор гол против [[ФК Сампдорија|Сампдорија]]. Неговиот трет и последен гол во [[Серија А 2013-2014|сезоната во Серија А]] го постигнал на 16 март, против [[ФК Парма|Парма]]. На 12 јули 2014 година, Милан потпишал тригодишен договор со Рами во вредност од 3,37 милиони фунти (4,25 милиони евра).<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/football/news/11837/9380029/transfer-news-adil-rami-joins-ac-milan-from-valencia-on-three-year-contract|title=Transfer news: Adil Rami joins AC Milan from Valencia on three-year contract|date=14 July 2014|work=[[Sky Sports]]|access-date=12 July 2014}}</ref> Рами лично платил 500.000 евра за да ја покрие разликата во плаќањето со Валенсија, бидејќи Милан одбил да ја плати оригиналната откупна клаузула од 7,5 милиони, нудејќи само 3,75 милиони.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.football-italia.net/51901/galliani-rami-paid-milan-move|title=Galliani: Rami paid for Milan move|date=15 July 2014|work=Football Italia|access-date=10 July 2014}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.football-espana.net/43207/rami-pays-valencia-exit|title=Rami pays for Valencia exit|date=17 July 2014|work=Football Espana|access-date=11 July 2014|archive-date=2017-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920092807/http://www.football-espana.net/43207/rami-pays-valencia-exit|url-status=dead}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол во [[ФК Милан сезона 2014–2015|сезоната 2014-15]] на 28 септември 2014 година со удар со глава во ремито 1-1 со Чезена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Cesena-Milan/68689|title=Cesena 1 – 1 Milan|date=28 September 2014|editor-last=legaseriea.it|archive-url=https://web.archive.org/web/20140929105242/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Cesena-Milan/68689|archive-date=29 September 2014|accessdate=28 September 2014}}</ref> === Севиља === На 1 јули 2015 година, шпанскиот весник ''Марка'' потврди дека Севиља постигнала договор со Милан за потписот на Рами на четири сезони, при што се верува дека трансферната сума била 3,5 милиони евра.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sevillafc.es/nuevaweb/actualidad/noticias/38021/el-sevilla-fc-y-el-milan-llegan-a-un-acuerdo-para-el-traspaso-de-rami|title=El Sevilla FC y el Milan llegan a un acuerdo para el traspaso de Rami|date=1 July 2015|publisher=Sevilla's official website|language=es|trans-title=Sevilla FC and Milan reach an agreement for the transfer of Rami|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703020732/http://sevillafc.es/nuevaweb/actualidad/noticias/38021/el-sevilla-fc-y-el-milan-llegan-a-un-acuerdo-para-el-traspaso-de-rami|archive-date=3 July 2015|accessdate=2 July 2015}}</ref> === Марсеј === [[Податотека:FC_Salzburg_versus_Olympique_Marseille_(3._Mai_2018)_12.jpg|мини| Рами за [[ФК Олимпик Марсеј|Марсеј]] во 2018 година]] На 13 јули 2017 година, Рами му се приклучил на клубот од Лига 1, [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] на четиригодишен договор за сума од 6 милиони евра.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Marseille-officialise-l-arrivee-d-adil-rami/818022|title=Marseille officialise l'arrivée d'Adil Rami|date=13 July 2017|publisher=L'Équipe}}</ref> На 27 јули, тој го направил своето натпреварувачко деби за Марсеј, во третото квалификациско коло на УЕФА Лига Европа 2017-18, на првиот натпревар против Остенде на [[Стадион Велодром|Стад Велодром]], играјќи ги сите 90 минути од победата од 4-2. Тој го направил своето деби во Лига 1 за Марсеј на 6 август во нивниот домашен натпревар против Дижон, повторно играјќи ги сите 90 минути од натпреварот, кој Марсеј го добил со 3-0. На 14 септември, тој со глава го упатил корнерот изведен од [[Димитри Паје]] постигнувајќи го својот прв натпреварувачки гол за Марсеј во нивната групна фаза на УЕФА Европа 2017-18 во победата 1-0 на домашен терен над Коњаспор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ligue1.com/autresCompetitions/article/nice-and-marseille-with-europa-league-wins-lyon-held.htm|title=Nice and Marseille with Europa League wins; Lyon held|date=14 September 2017|publisher=www.ligue1.com}}</ref> На 3 мај 2018 година, тој ја играл секоја минута од реваншот од полуфиналето на Лига Европа на гостувањето кај ФК Ред Бул Салцбург, кој Марсеј го загубил со 2-1 по продолженијата, но победил со вкупни 3-2 за да обезбеди место во [[Финале на Лига Европа 2018|Финалето на Лига Европа]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43998194|title=FC Red Bull Salzburg 2–1 Marseille|date=3 May 2018|publisher=[[BBC Sport]]|accessdate=3 May 2018}}</ref> што се одиграло на Паркот Олимпик Лион во [[Метропола Лион|Лион]], Франција на 16 мај 2018 година,<ref name="host">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=2398004.html|title=Lyon to host 2018 UEFA Europa League Final|date=9 December 2016|work=UEFA.com|publisher=Union of European Football Associations|accessdate=9 December 2016}}</ref> против [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]]. Рами ги одиграл сите 90 минути од финалето, кое Атлетико Мадрид го добил со 3-0. На 11 ноември 2018 година, Рами го постигнал својот прв гол во Лига 1 во сезоната 2018-19, а исто така асистирал и на воведниот гол што го постигнал [[Лукас Окампос]] во победата од 2–0 на домашен терен над Дижон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ligue1.com/ligue1/article/marseille-down-dijon-to-get-back-on-track.htm|title=Marseille down Djon to get back on track|date=11 November 2018|publisher=www.ligue1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116000944/https://www.ligue1.com/ligue1/article/marseille-down-dijon-to-get-back-on-track.htm|archive-date=16 November 2018|accessdate=15 November 2018}}</ref> На 19 декември, Рами го промашил последниот пенал од [[Изведување пенали (фудбал)|пенал-]] серијата на домашен натпревар од осминафиналето на Купот де ла Лига 2018-19 против Стразбур, што резултирало со елиминација на Марсеј од натпреварувањето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ligue1.com/coupeLigue/article/om-lose-on-penalties-monaco-through.htm|title=OM lose on penalties, Monaco through|date=19 December 2018|publisher=www.ligue1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181220230640/https://www.ligue1.com/coupeLigue/article/om-lose-on-penalties-monaco-through.htm|archive-date=20 December 2018|accessdate=20 December 2018}}</ref> Рами бил изоставен од претсезонската турнеја на Марсеј во САД во летото 2019 година и бил изоставен од тимот за воведниот натпревар на клубот од сезоната 2019-2020 на 10 август 2019 година под водство на новоименуваниот тренер Андре Вилаш-Боаш, во поразот на домашен терен од Лига 1 со 2–0 од Стад де Ремс. На 13 август 2019 година, Рами бил отпуштен од Марсеј поради „''грубо недолично однесување''“. Тој бил под истрага од клубот за пропуштање на тренинг на крајот на сезоната 2018-19, откако тврдел дека има повреда. Но, истиот ден со пропуштениот тренинг, Рами учествувал во снимањето на епизодата од француската ТВ-игра ''Форт Бојард'' каде натпреварувачите се натпреваруваат во низа предизвици за да добијат парични награди, вклучително и учество во варијација на борење со кал и изведување на тешки физички акробации.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.channelnewsasia.com/news/sport/football-french-club-marseille-sack-adil-rami-for-gross-11805412|title=Football: French club Marseille sack Adil Rami for 'gross misconduct'|date=13 August 2019|publisher=CNA|accessdate=2022-12-02|archive-date=2019-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826040004/https://www.channelnewsasia.com/news/sport/football-french-club-marseille-sack-adil-rami-for-gross-11805412|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://deadspin.com/marseille-release-adil-rami-for-faking-an-injury-to-app-1837203676|title=Marseille Release Adil Rami For Faking An Injury To Appear On A Reality Show|date=13 August 2019|publisher=Deadspin}}</ref> === Фенербахче === На 27 август 2019 година, 2 недели откако бил отпуштен од [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик од Марсеј]] поради „''грубо недолично однесување''“ и како слободен играч, Рами потпишал краткорочен договор со турскиот клуб од [[Турска Супер лига|Супер лигата]], [[ФК Фенербахче|Фенербахче]], кој ќе трае до крајот на сезоната 2019-2020. и ја вклучило опцијата за втора сезона.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.firstpost.com/sports/french-defender-adil-rami-signs-for-turkeys-fenerbahce-after-being-sacked-by-marseille-for-gross-misconduct-7236441.html|title=French defender Adil Rami signs for Turkey's Fenerbahce after being sacked by Marseille for 'gross misconduct'|date=27 August 2019|publisher=Firstpost}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.as.com/en/2019/08/27/football/1566920969_604542.html|title=Fenerbahçe snap up free agent Adil Rami|date=27 August 2019|publisher=Diario AS|accessdate=2022-12-02|archive-date=2019-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827164919/https://en.as.com/en/2019/08/27/football/1566920969_604542.html|url-status=dead}}</ref> === Сочи === На 21 февруари 2020 година, по заеднички договор со клубот, тој го раскинал договорот со [[ФК Фенербахче|Фенербахче]] <ref>[https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Fenerbahce-adil-rami-a-resilie-son-contrat/1111881 Fenerbahçe: Adil Rami terminated his contract]</ref> и истиот ден се приклучил на рускиот тим ПФЦ Сочи. Додека првенството било прекинато поради пандемијата COVID-19, неговиот договор бил раскинат на 27 мај 2020 година без да одигра ниту еден натпревар.<ref>[https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Adil-rami-quitte-deja-sotchi-trois-mois-apres-son-arrivee/1138189 Adil Rami is already leaving Sochi, three months after his arrival]</ref> Рами тврди дека не бил платен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sport-express.ru/football/rfpl/news/chempion-mira-2018-adil-rami-stal-igrokom-sochi-1644950/|title=Чемпион мира-2018 Адиль Рами стал игроком "Сочи"|date=21 February 2020|work=sport-express.ru|language=ru|accessdate=22 February 2020}}</ref> === Боавишта=== По раскинувањето на договорот со Сочи, Рами заминал во првата лига на Португалија со тоа што се приклучил на Боавишта на двегодишен договор на 4 септември 2020 година, средба со својот пријател Рикардо Коста.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ojogo.pt/futebol/1a-liga/boavista/noticias/rami-o-contrato-com-o-campeao-do-mundo-e-reencontro-no-boavista-12631333.html|title=Rami: o contrato do campeão do mundo e reencontro no Boavista|work=O Jogo|language=pt|accessdate=2022-12-02|archive-date=2020-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20201007160240/https://www.ojogo.pt/futebol/1a-liga/boavista/noticias/rami-o-contrato-com-o-campeao-do-mundo-e-reencontro-no-boavista-12631333.html|url-status=dead}}</ref> Тој одиграл 22 натпревари и си заминал по заедничка согласност на следниот 29 јули.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-bwin/boavista/detalhe/rami-rescinde-com-o-boavista?ref=Mercado_BucketDestaquesPrincipais|title=Rami rescinde com o Boavista|date=29 July 2021|work=Record|access-date=1 August 2021|language=pt|archive-date=2022-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202204604/https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-bwin/boavista/detalhe/rami-rescinde-com-o-boavista?ref=Mercado_BucketDestaquesPrincipais|url-status=dead}}</ref> === Троа === На 24 август 2021 година, Рами потпишал со Троа од [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] на едногодишен договор.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Transferts-adil-rami-rejoint-troyes/1280242|title=Transferts : Adil Rami rejoint Troyes|date=24 August 2021|work=l'Équipe|access-date=24 August 2021|language=fr}}</ref> == Меѓународна кариера == [[Податотека:Adil_Rami_and_Fernando_Torres_Spain-France_Euro_2012.jpg|лево|мини|242x242пкс| Рами (лево) за [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] на [[Европско првенство во фудбал 2012|Евро 2012]]]] Рами е [[Фудбалска репрезентација на Франција|француски репрезентативец]], откако го имал своето деби на 11 август 2010 година на [[пријателски натпревар]] против [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]]. Пред да ја претставува Франција, тој привлекол интерес од [[Фудбалска репрезентација на Мароко|репрезентацијата на Мароко]]. Пред [[Африкански куп на нации 2008|Африканскиот куп на нации во 2008 година]], менаџерот Анри Мишел на Рами му понудил шанса да игра со Мароко на ова натпреварување. Сепак, Рами ја одбил понудата, наведувајќи ја неговата амбиција да игра за Франција. Тој во неколку наврати изјавил дека би сакал „''да го претставува Мароко во рамките на репрезентацијата на Франција''“. На 20 март 2008 година, Рами го добил својот прв повик во репрезентацијата на Франција од тогашниот селектор Рејмонд Доменек за пријателски натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]]. Рами бил информиран за повикот од соиграчот и капитен на Лил, Рио Мавуба, што Рами првично го сметал за шега. Повикот навистина се сметал за изненадувачки од француските медиуми и поддржувачи, бидејќи Рами одиграл само 17 натпревари во Лига 1.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bladi.net/17528-adil-rami-equipe-de-france.html|title=Adil Rami appelé en équipe de France|date=20 March 2008|publisher=Bladi|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20090429103516/http://www.bladi.net/17528-adil-rami-equipe-de-france.html|archive-date=29 April 2009|accessdate=5 November 2010}}</ref> Рами настапил со тимот Б на пријателскиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Мали|Мали]] на 25 март 2008 година. Поради тоа што натпреварот бил неофицијален, на Рами повторно му била понудена шанса да игра за Мароко откако бил повикан за пријателскиот натпревар на тимот против [[Фудбалска репрезентација на Чешка|Чешката Република]] на 11 февруари 2009 година од новиот менаџер Роже Лемер. Рами повторно ја одбил можноста. На 19 март, тој повторно бил повикан од Лемер за квалификацискиот натпревар на тимот за Светското првенство во ФИФА против Габон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aujourdhui.ma/couverture-details67678.html|title=Lemerre convoque Adil Rami et se passe d'El Aissati|date=17 March 2009|publisher=Aujourd'hui Le Maroc|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721003107/http://www.aujourdhui.ma/couverture-details67678.html|archive-date=21 July 2011|accessdate=5 November 2010}}</ref> По трет пат, Рами ја одбил можноста и подоцна го прифатил неговиот повик во репрезентацијата на Франција за нејзините квалификации за Светското првенство во ФИФА против [[Фудбалска репрезентација на Литванија|Литванија]]. На 11 мај 2010 година, и покрај тоа што немал ниту еден настап за Франција, Рами бил именуван на прелиминарната листа од 30 играчи од Доменек за да игра во финалето на [[Светско првенство во фудбал 2010|Светското првенство 2010 година]], но не успеал да влезе во последниот тим од 23 играчи. [[Податотека:Adil_Rami_World_Cup_Trophy.jpg|мини| Рами го држи трофејот на Светскиот куп на ФИФА во [[Светско првенство во фудбал 2018|2018 година]]]] На 5 август 2010 година, Рами бил повикан во сениорскиот тим од новиот менаџер [[Лоран Блан]] за [[Пријателски натпревар|пријателскиот натпревар]] на тимот против Норвешка на 11 август 2010 година. Тој ја заработил својата прва сениорска репрезентација на тој натпревар, почнувајќи од централниот бек заедно со [[Филип Мексес]]. Откако редовно се појавувал во квалификациите за [[Квалификации за европското првенство во фудбал 2012|Евро 2012]], на 29 мај 2012 година, Рами бил именуван во тимот за учество во [[Европско првенство во фудбал 2012|финалето на тоа натпреварување]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/yoann-gourcuff-omitted-as-france-announce-euro-2012-squad-7800136.html|title=Yoann Gourcuff omitted as France announce Euro 2012 squad|date=29 May 2012|work=The Independent|access-date=3 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120601002038/http://www.independent.co.uk/sport/football/international/yoann-gourcuff-omitted-as-france-announce-euro-2012-squad-7800136.html|archive-date=2012-06-01}}</ref> Два дена претходно, тој го постигнал својот прв репрезентативен гол во победата од 3-2 на пријателскиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Исланд|Исланд]].<ref>{{Наведени вести|url=http://sportsillustrated.cnn.com/2012/soccer/05/27/france.iceland.euro.warmup.ap/index.html|title=Ribery, France beat Iceland in Euro warmup|date=27 May 2012|access-date=5 June 2012|publisher=[[Sports Illustrated]]|archive-date=2013-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005005841/http://sportsillustrated.cnn.com/2012/soccer/05/27/france.iceland.euro.warmup.ap/index.html|url-status=dead}}</ref> Рами го направил своето деби во финалето на [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] или Европското првенство на УЕФА на 11 јуни во [[Европско првенство во фудбал 2012 - група D|воведниот натпревар на Евро 2012]] против Англија. Тој започнал и го одиграл целиот натпревар, кој завршил нерешено 1–1. Тој, исто така, ја играл секоја минута од последните три натпревари на Франција на турнирот - преостанатите два натпревари од групата Д против [[Фудбалска репрезентација на Украина|Украина]] и [[Фудбалска репрезентација на Шведска|Шведска]], и четврт-финалето против [[Европско првенство во фудбал 2008|бранителот на титулата]] - и следен победник - [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18076341|title=France 1 England 1|date=11 June 2012|work=BBC Sport|accessdate=17 June 2012}}</ref> Рами учествувал во финалето на турнирот [[Европско првенство во фудбал 2016|Евро 2016]], повикан да го замени повредениот [[Рафаел Варан]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-euro-fr-injury/rami-to-replace-varane-in-france-euro-2016-squad-idUKKCN0YF2OQ|title=Rami to replace injured Varane in France Euro 2016 squad|date=24 May 2016|work=Reuters|accessdate=2022-12-02|archive-date=2018-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712152758/https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-euro-fr-injury/rami-to-replace-varane-in-france-euro-2016-squad-idUKKCN0YF2OQ|url-status=dead}}</ref> Рами ја играл секоја минута од првите четири натпревари (групна фаза и осминафинале) од финалето, против Романија, [[Фудбалска репрезентација на Албанија|Албанија]], [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]] и Република Ирска. Сепак, тој не ги одиграл четвртфиналните, полуфиналните и финалните натпревари против [[Фудбалска репрезентација на Исланд|Исланд]], [[Фудбалска репрезентација на Германија|Германија]] и [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]], соодветно.<ref name="AdilRamiSoccerway">{{Наведени вести|url=https://uk.soccerway.com/players/adil-rami/13635/|title=Adil Rami's profile at Soccerway|publisher=Soccerway}}</ref> Домаќинот Франција завршила како второпласирана на турнирот откако загубила од Португалија со 1-0 по продолженијата во финалето.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/sport/football/36696772|title=Portugal 1–0 France|date=10 July 2016|publisher=BBC Sport}}</ref> На 17 мај 2018 година, Рами бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на Франција|францускиот тим]] од 23 играчи за финалето на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светското првенство во Русија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skysports.com/football/news/12025/11376691/alexandre-lacazette-and-anthony-martial-on-standby-for-france-world-cup-squad-and-dimitri-payet-out|title=Alexandre Lacazette and Anthony Martial on standby for France World Cup squad and Dimitri Payet out|date=21 May 2018|work=Sky Sports}}</ref> Тој по освоениот трофеј најавил повлекување од репрезентацијата. Рами бил единствениот неискористен играч на теренот на тој турнир.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Adil-rami-prend-sa-retraite-internationale/923174|title=Adil Rami prend sa retraite internationale|date=15 July 2018|work=L'Équipe|language=fr}}</ref> И покрај неговата најава за пензионирање, Рами бил именуван во тимот на Дешам за три од четирите натпревари од првенствената фаза од воведната Лига на нации на УЕФА 2018-19 против [[Фудбалска репрезентација на Германија|Германија]] и [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]]. Тој бил неискористена замена на сите тие три натпревари, а Франција не успеала да се пласира во финалето кое се одржало во Португалија. == Личен живот == Рами е татко на близнаци Зејн и Мади (р. 2016 година), со поранешната придружничка Сидони Биемонт.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.closermag.fr/insolite/adil-rami-papa-de-jumeaux-sidonie-biemont-a-accouche-!-photo-664803 |title="Adil Rami papa de jumeaux : Sidonie Biémont a accouché !" |accessdate=2022-12-02 |archive-date=2021-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121025614/https://www.closermag.fr/insolite/adil-rami-papa-de-jumeaux-sidonie-biemont-a-accouche-!-photo-664803 |url-status=dead }}</ref> Во 2017 година, тој почнал да се забавува со канадската глумица [[Памела Андерсон]] и од ноември 2018 година, двајцата живееле заедно во замок во Касис, во близина на [[Марсеј]], во [[Азурен Брег|француската ривиера]]. Во јуни 2019 година, Андерсон објавила на [[Инстаграм]] дека ја прекинале својата врска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.foxnews.com/entertainment/pamela-anderson-adil-rami-cheating-domestic-abuse|title=Pamela Anderson dumps soccer star boyfriend Adil Rami, accuses him of cheating, abuse|last=Sager|first=Jessica|date=June 25, 2019|work=[[Fox News]]|accessdate=June 26, 2019}}</ref> == Статистика == === Клупска === {{Updated|9 септември 2022}}<ref>{{cite web|url=http://new.lfp.fr/joueur/rami-adil |title=La Fiche de Adil Rami |access-date=5 November 2010 |publisher=[[Ligue de Football Professionnel]] |language=fr |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101209171708/http://new.lfp.fr/joueur/rami-adil |archive-date= 9 December 2010 }}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.losc.fr/?saison=20082009&r=0,1,0,1,1,1,1426,0,0,0 | title = Fiche Sportive Adil Rami du LOSC Lille Metrople | access-date = 5 November 2010 | publisher=[[Lille OSC]] | language = fr }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" !rowspan="2"|Клуб !rowspan="2"|Сезона !colspan="3"|Лига ! colspan="2" |Национален куп ! colspan="2" |Лига Куп ! colspan="2" |Европа !colspan="2"|Останато !colspan="2"|Вкупно |- !Лига !Нат !Гол !Нат !Гол !Нат !Гол !Нат !Гол !Нат !Гол !Нат !Гол |- | rowspan="4" |Фрежис |2003–04 |Национален шампионат 2 |4 |0 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |4 |0 |- |2004–05 |Национален шампионат 2 |24 |0 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |24 |0 |- |2005–06 |Национален шампионат 2 |30 |0 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |30 |0 |- ! colspan="2" |Вкупно !58 !0 !0 !0 ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— !58 !0 |- | rowspan="6" |[[ФК Лил|Лил]] |2006–07 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |2 |0 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |2 |0 |- |2007–08 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |24 |0 |3 |0 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |27 |0 |- |2008–09 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |33 |5 |4 |0 |1 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |38 |5 |- |2009–10 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |34 |3 |0 |0 |2 |1 |13 |1 | colspan="2" |— |49 |5 |- |2010–11 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |36 |0 |4 |0 |2 |0 |5 |0 | colspan="2" |— |47 |0 |- ! colspan="2" |Вкупно !129 !8 !11 !0 !5 !1 !18 !1 ! colspan="2" |— !163 !10 |- | rowspan="4" |[[ФК Валенсија|Валенсија]] |2011–12 |[[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла Лига]] |33 |2 |7 |0 | colspan="2" |— |13 |2 | colspan="2" |— |53 |4 |- |2012–13 |[[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла Лига]] |25 |0 |5 |1 | colspan="2" |— |6 |1 | colspan="2" |— |36 |2 |- |2013–14 |[[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла Лига]] |3 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |1 |0 | colspan="2" |— |4 |0 |- ! colspan="2" |Вкупно !61 !2 !12 !1 ! colspan="2" |— !20 !3 ! colspan="2" |— !93 !6 |- |[[ФК Милан|Милан]] (п) |[[ФК Милан сезона 2013–2014|2013–14]] |[[Серија А]] |18 |3 |2 |0 | colspan="2" |— |2 |0 | colspan="2" |— |22 |3 |- | rowspan="2" |[[ФК Милан|Милан]] |[[ФК Милан сезона 2014–2015|2014–15]] |[[Серија А]] |21 |1 |1 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |22 |1 |- ! colspan="2" |Вкупно !39 !4 !3 !0 ! colspan="2" |— !2 !0 ! colspan="2" |— !44 !4 |- | rowspan="3" |[[ФК Севиља|Севиља]] |2015–16 |[[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла Лига]] |28 |0 |6 |2 | colspan="2" |— |11 |1 |1 |0 |46 |3 |- |2016–17 |[[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла Лига]] |21 |0 |3 |0 | colspan="2" |— |7 |0 |2 |0 |33 |0 |- ! colspan="2" |Вкупно !49 !0 !9 !2 ! colspan="2" |— !18 !1 !3 !0 !79 !3 |- | rowspan="3" |[[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] |2017–18 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |33 |1 |3 |0 |0 |0 |18 |1 |0 |0 |54 |2 |- |2018–19 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |16 |1 |0 |0 |1 |0 |4 |0 |0 |0 |21 |1 |- ! colspan="2" |Вкупно !49 !2 !3 !0 !1 !0 !22 !1 !0 !0 !75 !3 |- |[[ФК Фенербахче|Фенербахче]] |2019–20 |[[Турска Супер лига|Супер лига]] |1 |0 |6 |0 | colspan="2" |— |0 |0 |0 |0 |7 |0 |- |[[ФК Боавишта|Боавишта]] |2020–21 |[[Примеира лига]] |22 |0 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |22 |0 |- | rowspan="3" |Троа |2021–22 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |17 |3 |1 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |18 |3 |- |2022–23 |[[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] |5 |0 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |5 |0 |- ! colspan="2" |Вкупно !22 !3 !1 !0 ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— !23 !3 |- ! colspan="3" |Вкупно !430 !19 !45 !3 !6 !1 !80 !6 !3 !0 !564 !29 |} === Меѓународна === {{Updated|20 ноември 2018}}<ref>[http://www.fff.fr/individus/selections/visu_fiche.php?in_no=756&id_cat=1 RAMI Adil] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110425000639/http://www.fff.fr/individus/selections/visu_fiche.php?in_no=756&id_cat=1 |date=25 April 2011 }}, fff.fr. Retrieved 3 January 2010</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" !Репрезентација ! Година ! Настапи ! Голови |- | rowspan="9" | [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] | 2010 | 6 | 0 |- | 2011 | 10 | 0 |- | 2012 | 8 | 1 |- | 2013 | 2 | 0 |- | 2014 | 0 | 0 |- | 2015 | 0 | 0 |- | 2016 | 7 | 0 |- | 2017 | 0 | 0 |- | 2018 | 3 | 0 |- ! colspan="2" | Вкупно ! 36 ! 1 |} : ''Од 27 мај 2012 г'' == Почести == '''Лил''' * [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]]: 2010–11 <ref name="AdilRamiFFF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/756-adil-rami|title=Adil Rami's profile at FFF|publisher=official website of the French Football Federation|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802212733/https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/756-adil-rami|archive-date=2 August 2017|accessdate=7 February 2018}}</ref> * Куп на Франција: 2010–11 <ref name="AdilRamiFFF" /> '''Севиља''' * [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа на УЕФА]]: 2015–16 <ref name="AdilRamiFFF"/> '''Франција''' * [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство на ФИФА]]: [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/sport/football/44754965|title=France 4–2 Croatia|last=McNulty|first=Phil|date=15 July 2018|publisher=BBC|accessdate=15 July 2018}}</ref> '''Поединечни''' * УНФП Лига 1 Тим на сезоната: 2010–11 * Состав на сезоната на УЕФА Лига Европа: 2015–16 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=2366628.html|title=UEFA Europa League Squad of the Season|date=20 May 2016|publisher=UEFA}}</ref> '''Ордени''' * Витез на Легијата на честа: 2018 година <ref>{{Наведено списание|date=1 January 2019|title=Décret du 31 décembre 2018 portant promotion et nomination|trans-title=Decree of 31 December 2018 on promotion and appointment|url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000037909703|journal=Official Journal of the French Republic|language=fr|volume=2019|issue=1|id=PRER1835394D|access-date=28 November 2020}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{UEFA player}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.valenciacf.com/contenidos/ElEquipo/Jugadores/Valencia/Adil_Rami.html?__locale=en|title=Valencia official profile|archive-url=https://web.archive.org/web/20111030085903/http://www.valenciacf.com/contenidos/ElEquipo/Jugadores/Valencia/Adil_Rami.html?__locale=en|archive-date=30 October 2011|accessdate=11 September 2011}} * {{LFP}} * [http://www.ciberche.net/histoche/jugadores/19?pid=975&show_all=1 Ciberche stats and bio] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210112215134/http://www.ciberche.net/histoche/jugadores/19?pid=975&show_all=1 |date=2021-01-12 }} {{In lang|es}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Рами, Адил}} [[Категорија:Витези на Легијата на честа]] [[Категорија:Фудбалери освојувачи на Светско првенство]] [[Категорија:Фудбалери на Европско првенство 2012]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери од Ла Лига]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Боавишта]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпик Марсеј]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Севиља]] [[Категорија:Фудбалери на Милан]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Валенсија]] [[Категорија:Фудбалски централни дефанзивци]] [[Категорија:Француски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1985 година]] ga0ogdc28bybldkd38i1tua0onvgmfc 0 1312927 5606769 5605722 2026-08-09T13:49:30Z Gurther 105215 5606769 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} '''„Папокот на светот“''' — [[роман]] на македонскиот писател [[Венко Андоновски]] од 2000 година. ==Содржина== ===Предговор на приредувачот=== Во предговорот, издавачот на книгата, кој за себе вели дека работи како [[Сметководство|сметководител]], ги објаснува мотивите за издавањето на книгата: заедно со ковчегот со мртвото тело на брат му, кој работел во [[циркус]]от „Медрано“, тој добива и еден куфер полн со книги, но во куферот пронаоѓа уште неколку записи: романот „Папокот на светот“, дневникот на брат му и судското сведочење за неговата смрт дадено од госпоѓата Луција Земанек. Иако се сомнева дека брат му е автор на романот, сметководителот решава да ги објави пронајдените ракописи при што вистинските имиња ги заменува со имињата на главните ликови во романот „[[Шега (новела)|Шега]]“ на [[Милан Кундера]].<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 5-8.</ref> ===Дел прв: Клучалница=== Отец Иларион, кој е отфрлен од божјата милост и ја има загубено верата во [[бог]]а, ја пишува својата исповед во која раскажува за своите односи со [[Свети Кирил|св. Кирил Филозофот]]. Отец Иларион е дете од непознати родители, пронајдено и одгледано од [[Монах|калуѓерите]], а почнал да зборува уште на шестмесечна возраст и подоцна се одликува со дарбата да раскажува приказни поради што е наречен Сказник. Отец Иларион се одликува и со дарбата да ги гледа невидливите нешта како во случајот со смртта на царската ќерка, кога во огледалото го видел нејзиниот посмртен лик, а потоа од парчињата на скршеното огледало ја составил сликата на мртвата девојка. Еден ден, во дворот на логотетот (владетелот) доаѓа Кирил Филозофот кој со својата мудрост тој го засенува главниот советник на логотетот, отец Стефан наречен Писмородецот поради тоа што по налог на владетелот создал сосема нови букви. Гневниот отец Стефан ги собира дванаесетмината членови на царскиот совет на таен состанок со намера да коваат заговор против Филозофот. Иларион не се согласува со тоа, но од страв им се приклучува на заверениците.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 11-54.</ref> Филозофот успева да ги прочита новите букви на отец Стефан и тогаш се открива дека дека се работи за старо, заборавено писмо кое во минатото се употребувало во [[Кападокија]]. Отец Стефан е јавно посрамотен, а поради направениот фалсификат е сменет од функцијата. Неговиот гнев кон Филозофот уште повеќе се зголемува и тој го испраќа Иларион во [[Дамаск]] за да купи отровен пајак. Во меѓувреме, логотетот му дава нова задача на Филозофот – да го преведе записот на неговиот [[прстен]], напишан на некој непознат јазик. Кирил повторно се истакнува со својата [[мудрост]] и не само што успешно го преведува записот, туку го подучува логотетот како да чита непознати писма. Стефан и Иларион го пуштаат отровниот [[Пајаци|пајак]] во собата во која се чува копијата на еден таен ракопис. Потоа, Иларион го краде дрвото на кое се запишани старите букви од Кападокија, членовите на царскиот совет го палат дрвото, но тоа се претвора во татко му на отец Стефан, човекот кој направил препис од тајниот ракопис, а потоа се претворил во [[Буква|букви]]. Утредента, кога Иларион оди да бара прошка од Кирил Филозофот, на големо изненадување го здогледува дрвото со стариот ракопис сосема нечепнато. Отец Стефан не мирува и повторно го наклеветува Филозофот кај логотетот, но тој успешно се брани со својата убедлива беседа за значењето на зборовите и гласовите. Тогаш, отец Стефан станува љубезен кон Филозофот и го предлага за член на царскиот совет. Иако предлогот е едногласно поддржан од сите членови на советот, на тајното гласање Филозофот добива само два гласа, од логотетот и од Иларион, но сепак, логотетот го назначува Филозофот за член на советот.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 55-102.</ref> Логотетот му дава нова задача на Кирил Филозофот – да го протолкува тајниот текст кој одамна се чува заклучен во источната одаја на [[библиотека]]та, додека неговиот препис се чува во западната одаја. Кирил и Иларион влегуваат во западната одаја и над книгата здогледуваат пајак од кого се ослободуваат. Читајќи го преписот, Кирил сфаќа дека тој е само обична пресметка и дека не крие никаква тајна. Тој бара дозвола да влезе во источната одаја за да го прочита оригиналниот запис, но логотетот не се согласува. Тогаш, во придружба на Иларион, Кирил заминува на пат со намера да го пронајде центарот на светот, убеден дека таму се наоѓа оригиналниот ракопис. Тие пристигаат до планината наречена Папокот на светот која се наоѓа во [[пустина]]та и на една карпа пронаоѓаат древен запис. На Кирил му се потребни три месеци за да го препише записот, а кога стигнува до крајот, наеднаш удира гром, но тој останува неповреден. Кирил открива дека записот е дело на [[Дариј I|царот Дариј]].<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 103-143.</ref> Кирил и Иларион се враќаат во [[Цариград]] каде дознаваат дека на Стефан му се јавил на сон татко му, по што тој го отворил неговиот гроб и коските на татко му го протолкувале тајниот запис од источната одаја чиј автор бил [[Соломон|царот Соломон]]. Кирил утврдува дека неговиот запис и записот што го откил отец Стефан се речиси исти, но сфаќа дека Стефан не успеал да го протолкува записот. И навистина, проклетството на царскиот двор продолжува понатаму: ќерката на владетелот се претвора во пајак, а земјата ја тресат [[земјотрес]]и и се шират разни болести. Поради тоа, логотетот му го дава на Кирил клучот од источната одаја. И во неа Кирил здогледува пајак над записот при што пајакот има на грбот крст каков што има и Иларион на неговиот грб. Тајниот запис е напишан на непознато писмо, а започнува со буквата Ж. Исто така, и во таа одаја се наоѓа [[Фрескопис|фреска]] на која е прикажан [[ѓавол]]от. Кирил го чита записот, а Иларион ја кажува последната реченица од преписот направен од отец Мида, таткото на отец Стефан. Тогаш, двајцата ја напуштаат одајата, а Кирил е задоволен зашто најпосле ја решава загатката.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 144-158.</ref> Кирил му објаснува на Иларион дека записот во тајната одаја е препис од чашата на царот Соломон, а дека истиот препис се наоѓа и на карпата на Папокот на светот при што тој запис го фалсификувал царот Дариј. Тогаш, Иларион сфаќа дека отец Стефан има копија од клучот од тајната соба каде подолго време врши блуд со малоумната ќерка на владетелот. Иларион влегува тајно во собата на отец Стефан каде го чита целиот текст на преписот направен од отец Мида и открива дека тој го протолкувал тајниот запис, дека водел љубов со некоја девојка-пајак, дека тој е зачнат од таа врска и дека отец Стефан му е брат. Наспроти долготрајните измачувања до Стефан, сепак Иларион му простува и решава да го спаси од гневот на логотетот. Истата ноќ, Иларион влегува во тајната соба и го поместува тајниот запис на местото од каде што не може да се види дека тој во себе крие уште еден запис. Утредента, Кирил го води логотетот во одајата со намера да го остави самиот да го прочита тајниот запис, кој кажува дека царот Соломон не бил мудрец. Меѓутоа, бидејќи ракописот е поместен, логотетот не може да го прочита скриениот запис, па Кирил го напушта Цариград и заминува во [[Рим]] каде подоцна умира. Отец Стефан пак си го враќа угледот и повеќе не го измачува Иларион, ќерката на владетелот оздравува, во царството владее мир, на Иларион му исчезнува крстот на грбот, но истовремено тој ја губи способноста да ги гледа невидливите нешта.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 159-181.</ref> ===Дел втор: Клуч=== Петнаесет години по напуштањето на родниот град, Јан Лудвик решава да го напушти [[циркус]]от „Медрано“. Уште од средношколските денови тој е вљубен во Луција на која безуспешно ѝ се додворувал неколку години. Причината за неуспехот лежи во тоа што тој ја одбива нејзината понуда да стане член на [[Политичка партија|партијата]] во која членува таа. Неговиот најдобар другар е Павел Земанек за кого Јан дознава дека, исто така, е вљубен во Луција и кој неколку години подоцна се жени со неа. Јан случајно во себе открива акробатски способности. Во една прилика, тој ја разоткрива љубовната врска меѓу Луција и наставникот по физичко воспитување. По скандалот, Луција боледува цел месец, а Јан ѝ ја посветува својата стихозбирка „Енигма“. Подоцна, во училиштето се одржува приредба во организација на Луција, а Јан има мала акробатска точка за време на паузата. Кон крајот на учебната година, учениците заминуваат на излет во [[Стоби]], каде Јан се опива и има халуцинации. По завршувањето на излетот, тој и Земанек заминуваат пеш до [[Велес]], а патем ја здогледуваат Луција во возилото на наставникот по физичко, кој во меѓувреме е поставен за директор на [[училиште]]то. Во Велес, Јан ја среќава Луција и таа му признава дека го сака. Тие почнуваат да се љубат, тој ја соблекува Луција гола, но во последен миг ја одбива нејзината понуда за [[полов однос]], зашто сфаќа дека таа е веќе искусна во тој поглед. По тој настан, директорот го повикува Јан на разговор во својата канцеларија и ја исмева неговата стихозбирка посветена на Луција. Во меѓувреме, во градот пристигнува циркус и Јан се запознава со Ина, која настапува во циркусот. Истовремено, тој пишува [[есеј]] во кој остро ја напаѓа новата народна уметност што ја пропагира власта.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 185-276.</ref> Поради есејот, Јан е повикан на сослушување во канцеларијата на директорот на училиштето, каде е присутна и Луција. Јан одбива да се покае и продолжува со навредите кон партијата поради што директорот крвнички го претепува. Луција и Земанек го носат Јан во циркусот (каде тој веќе има акробатски настап) и тој го напушта градот заедно со циркусот, а Ина станува негова љубовница. Од тој настан минуваат многу години, а во меѓувреме Јан дознава за смртта на родителите, за напредувањето на Земанек во партијата, за неговиот брак со Луција и за нивната подоцнежна разделба поради неверството на Земанек. Истовремено, поради здравствените проблеми со внатрешното уво, Јан ја губи смислата за рамнотежа и добива отказ од циркусот.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 276-289.</ref> ====Книга '''Светлина'''==== По смртта на Јан, Луција дава исказ пред судот во кој прераскажува некои случки од средношколските денови: причините поради кои ја отфрлила неговата љубов поради верноста кон партијата и заминувањето на Јан од градот. Потоа, таа раскажува за стапувањето во брак со Земанек, за неговото напредување во партијата и за нивната подоцнежна разделба поради љубовната врска на Земанек. Најпосле, таа подробно ги опишува околностите пред погинувањето на Јан, кој го напуша циркусот со намера да се [[Монах|замонаши]], но претходно ненајавено ја посетува Луција во нејзиниот дом; на негово наговарање, тие заминуваат во Стоби каде тој пие вино од нејзиниот папок, ѝ го враќа украсот со пајакот, додека таа му ја враќа стихозбирката; потоа, тие продолжуваат пеш кон Велес, движејќи се по железничката пруга; кога пристигаат до [[тунел]]от, Јан се качува на мостот, а во тој миг тука минува експресниот воз; качен на ограта од мостот, Јан моча врз возот и тогаш настапува силна светлина; возот застанува во тунелот, а машиновозачот го здогледува јагленисаното тело на Јан кое лежи на електричните жици; за време на неговиот погреб, присутните не можат да го отворат ковчегот од чија внатрешност се слуша шушкање на книги; претходно, за време на [[аутопсија]]та, во џебот на панталоните на Јан лекарите ја пронаоѓаат неговата пеплосана стихозбирка.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 291-313.</ref> ===Поговор=== Овој дел ја содржи рецензијата на второто издание на романот „Папокот на светот“ на Јан Лудвик при што рецензентот, доцентот Венко Андоновски, ги наведува причините поради кои го одбил барањето да биде рецензент на првото издание на романот.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 315-320.</ref> ===Дополнение=== Приредувачот ја претставува стихозбирката „Енигма“ на Јан Лудвик, која била спасена врз основа на фотокопијата направена од мајка ѝ на Луција. Притоа, приредувачот го искажува својот сомнеж во однос на оригиналноста на збирката, навестувајќи ја можноста дека песните ги напишала токму таа, т.е. дека тие не се оригиналните песни на Лудвик. Овој сомнеж го потврдува и доцентот Андоновски.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 321-327.</ref> ====ЕНИГМА==== Овој дел ја содржи стихозбирката „Енигма“ на Јан Лудвик, како и едно писмо од писателот [[Бранко Варошлија]] во кое патем ги споменува и песните од збирката.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 329-341.</ref> ==За романот== „Папокот на светот“ постигнал голем успех како кај публиката, така и кај [[Книжевна критика|книжевната критика]]. Романот доживеал повеќе изданија и бил продаден во повеќе од 12 000 примероци.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 343.</ref> Истовремено, тој бил награден со неколку македонски и странски награди, како: роман на годината, „[[Награда „Стале Попов“|Стале Попов]]“, „[[Балканика]]“ и „[[Југра]]“.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019.</ref> ==Преводи== Српското издание на книгата го објавила издавачката куќа ''Лагуна'' од [[Белград]] во [[2019]] година во превод на Љиља Цревар и Данка Андоновски.<ref name="plus.cobiss.net">{{нмс |title=Пупак света / Венко Андоновски |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/sr/sr/bib/273695756#full |website=plus.cobiss.net |access-date=10 ноември 2022}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Венко Андоновски]] [[Категорија:Македонски романи]] [[Категорија:Изданија на Три]] [[Категорија:Македонски дела од 2000 година]] [[Категорија:Појавено во 2000 година во Македонија]] [[Категорија:Книги од 2000 година]] nqa4qeborejvo449yj21uuu40arh4eu 5606770 5606769 2026-08-09T13:49:47Z Gurther 105215 5606770 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Внимание}} '''„Папокот на светот“''' — [[роман]] на македонскиот писател [[Венко Андоновски]] од 2000 година. ==Содржина== ===Предговор на приредувачот=== Во предговорот, издавачот на книгата, кој за себе вели дека работи како [[Сметководство|сметководител]], ги објаснува мотивите за издавањето на книгата: заедно со ковчегот со мртвото тело на брат му, кој работел во [[циркус]]от „Медрано“, тој добива и еден куфер полн со книги, но во куферот пронаоѓа уште неколку записи: романот „Папокот на светот“, дневникот на брат му и судското сведочење за неговата смрт дадено од госпоѓата Луција Земанек. Иако се сомнева дека брат му е автор на романот, сметководителот решава да ги објави пронајдените ракописи при што вистинските имиња ги заменува со имињата на главните ликови во романот „[[Шега (новела)|Шега]]“ на [[Милан Кундера]].<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 5-8.</ref> ===Дел прв: Клучалница=== Отец Иларион, кој е отфрлен од божјата милост и ја има загубено верата во [[бог]]а, ја пишува својата исповед во која раскажува за своите односи со [[Свети Кирил|св. Кирил Филозофот]]. Отец Иларион е дете од непознати родители, пронајдено и одгледано од [[Монах|калуѓерите]], а почнал да зборува уште на шестмесечна возраст и подоцна се одликува со дарбата да раскажува приказни поради што е наречен Сказник. Отец Иларион се одликува и со дарбата да ги гледа невидливите нешта како во случајот со смртта на царската ќерка, кога во огледалото го видел нејзиниот посмртен лик, а потоа од парчињата на скршеното огледало ја составил сликата на мртвата девојка. Еден ден, во дворот на логотетот (владетелот) доаѓа Кирил Филозофот кој со својата мудрост тој го засенува главниот советник на логотетот, отец Стефан наречен Писмородецот поради тоа што по налог на владетелот создал сосема нови букви. Гневниот отец Стефан ги собира дванаесетмината членови на царскиот совет на таен состанок со намера да коваат заговор против Филозофот. Иларион не се согласува со тоа, но од страв им се приклучува на заверениците.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 11-54.</ref> Филозофот успева да ги прочита новите букви на отец Стефан и тогаш се открива дека дека се работи за старо, заборавено писмо кое во минатото се употребувало во [[Кападокија]]. Отец Стефан е јавно посрамотен, а поради направениот фалсификат е сменет од функцијата. Неговиот гнев кон Филозофот уште повеќе се зголемува и тој го испраќа Иларион во [[Дамаск]] за да купи отровен пајак. Во меѓувреме, логотетот му дава нова задача на Филозофот – да го преведе записот на неговиот [[прстен]], напишан на некој непознат јазик. Кирил повторно се истакнува со својата [[мудрост]] и не само што успешно го преведува записот, туку го подучува логотетот како да чита непознати писма. Стефан и Иларион го пуштаат отровниот [[Пајаци|пајак]] во собата во која се чува копијата на еден таен ракопис. Потоа, Иларион го краде дрвото на кое се запишани старите букви од Кападокија, членовите на царскиот совет го палат дрвото, но тоа се претвора во татко му на отец Стефан, човекот кој направил препис од тајниот ракопис, а потоа се претворил во [[Буква|букви]]. Утредента, кога Иларион оди да бара прошка од Кирил Филозофот, на големо изненадување го здогледува дрвото со стариот ракопис сосема нечепнато. Отец Стефан не мирува и повторно го наклеветува Филозофот кај логотетот, но тој успешно се брани со својата убедлива беседа за значењето на зборовите и гласовите. Тогаш, отец Стефан станува љубезен кон Филозофот и го предлага за член на царскиот совет. Иако предлогот е едногласно поддржан од сите членови на советот, на тајното гласање Филозофот добива само два гласа, од логотетот и од Иларион, но сепак, логотетот го назначува Филозофот за член на советот.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 55-102.</ref> Логотетот му дава нова задача на Кирил Филозофот – да го протолкува тајниот текст кој одамна се чува заклучен во источната одаја на [[библиотека]]та, додека неговиот препис се чува во западната одаја. Кирил и Иларион влегуваат во западната одаја и над книгата здогледуваат пајак од кого се ослободуваат. Читајќи го преписот, Кирил сфаќа дека тој е само обична пресметка и дека не крие никаква тајна. Тој бара дозвола да влезе во источната одаја за да го прочита оригиналниот запис, но логотетот не се согласува. Тогаш, во придружба на Иларион, Кирил заминува на пат со намера да го пронајде центарот на светот, убеден дека таму се наоѓа оригиналниот ракопис. Тие пристигаат до планината наречена Папокот на светот која се наоѓа во [[пустина]]та и на една карпа пронаоѓаат древен запис. На Кирил му се потребни три месеци за да го препише записот, а кога стигнува до крајот, наеднаш удира гром, но тој останува неповреден. Кирил открива дека записот е дело на [[Дариј I|царот Дариј]].<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 103-143.</ref> Кирил и Иларион се враќаат во [[Цариград]] каде дознаваат дека на Стефан му се јавил на сон татко му, по што тој го отворил неговиот гроб и коските на татко му го протолкувале тајниот запис од источната одаја чиј автор бил [[Соломон|царот Соломон]]. Кирил утврдува дека неговиот запис и записот што го откил отец Стефан се речиси исти, но сфаќа дека Стефан не успеал да го протолкува записот. И навистина, проклетството на царскиот двор продолжува понатаму: ќерката на владетелот се претвора во пајак, а земјата ја тресат [[земјотрес]]и и се шират разни болести. Поради тоа, логотетот му го дава на Кирил клучот од источната одаја. И во неа Кирил здогледува пајак над записот при што пајакот има на грбот крст каков што има и Иларион на неговиот грб. Тајниот запис е напишан на непознато писмо, а започнува со буквата Ж. Исто така, и во таа одаја се наоѓа [[Фрескопис|фреска]] на која е прикажан [[ѓавол]]от. Кирил го чита записот, а Иларион ја кажува последната реченица од преписот направен од отец Мида, таткото на отец Стефан. Тогаш, двајцата ја напуштаат одајата, а Кирил е задоволен зашто најпосле ја решава загатката.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 144-158.</ref> Кирил му објаснува на Иларион дека записот во тајната одаја е препис од чашата на царот Соломон, а дека истиот препис се наоѓа и на карпата на Папокот на светот при што тој запис го фалсификувал царот Дариј. Тогаш, Иларион сфаќа дека отец Стефан има копија од клучот од тајната соба каде подолго време врши блуд со малоумната ќерка на владетелот. Иларион влегува тајно во собата на отец Стефан каде го чита целиот текст на преписот направен од отец Мида и открива дека тој го протолкувал тајниот запис, дека водел љубов со некоја девојка-пајак, дека тој е зачнат од таа врска и дека отец Стефан му е брат. Наспроти долготрајните измачувања до Стефан, сепак Иларион му простува и решава да го спаси од гневот на логотетот. Истата ноќ, Иларион влегува во тајната соба и го поместува тајниот запис на местото од каде што не може да се види дека тој во себе крие уште еден запис. Утредента, Кирил го води логотетот во одајата со намера да го остави самиот да го прочита тајниот запис, кој кажува дека царот Соломон не бил мудрец. Меѓутоа, бидејќи ракописот е поместен, логотетот не може да го прочита скриениот запис, па Кирил го напушта Цариград и заминува во [[Рим]] каде подоцна умира. Отец Стефан пак си го враќа угледот и повеќе не го измачува Иларион, ќерката на владетелот оздравува, во царството владее мир, на Иларион му исчезнува крстот на грбот, но истовремено тој ја губи способноста да ги гледа невидливите нешта.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 159-181.</ref> ===Дел втор: Клуч=== Петнаесет години по напуштањето на родниот град, Јан Лудвик решава да го напушти [[циркус]]от „Медрано“. Уште од средношколските денови тој е вљубен во Луција на која безуспешно ѝ се додворувал неколку години. Причината за неуспехот лежи во тоа што тој ја одбива нејзината понуда да стане член на [[Политичка партија|партијата]] во која членува таа. Неговиот најдобар другар е Павел Земанек за кого Јан дознава дека, исто така, е вљубен во Луција и кој неколку години подоцна се жени со неа. Јан случајно во себе открива акробатски способности. Во една прилика, тој ја разоткрива љубовната врска меѓу Луција и наставникот по физичко воспитување. По скандалот, Луција боледува цел месец, а Јан ѝ ја посветува својата стихозбирка „Енигма“. Подоцна, во училиштето се одржува приредба во организација на Луција, а Јан има мала акробатска точка за време на паузата. Кон крајот на учебната година, учениците заминуваат на излет во [[Стоби]], каде Јан се опива и има халуцинации. По завршувањето на излетот, тој и Земанек заминуваат пеш до [[Велес]], а патем ја здогледуваат Луција во возилото на наставникот по физичко, кој во меѓувреме е поставен за директор на [[училиште]]то. Во Велес, Јан ја среќава Луција и таа му признава дека го сака. Тие почнуваат да се љубат, тој ја соблекува Луција гола, но во последен миг ја одбива нејзината понуда за [[полов однос]], зашто сфаќа дека таа е веќе искусна во тој поглед. По тој настан, директорот го повикува Јан на разговор во својата канцеларија и ја исмева неговата стихозбирка посветена на Луција. Во меѓувреме, во градот пристигнува циркус и Јан се запознава со Ина, која настапува во циркусот. Истовремено, тој пишува [[есеј]] во кој остро ја напаѓа новата народна уметност што ја пропагира власта.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 185-276.</ref> Поради есејот, Јан е повикан на сослушување во канцеларијата на директорот на училиштето, каде е присутна и Луција. Јан одбива да се покае и продолжува со навредите кон партијата поради што директорот крвнички го претепува. Луција и Земанек го носат Јан во циркусот (каде тој веќе има акробатски настап) и тој го напушта градот заедно со циркусот, а Ина станува негова љубовница. Од тој настан минуваат многу години, а во меѓувреме Јан дознава за смртта на родителите, за напредувањето на Земанек во партијата, за неговиот брак со Луција и за нивната подоцнежна разделба поради неверството на Земанек. Истовремено, поради здравствените проблеми со внатрешното уво, Јан ја губи смислата за рамнотежа и добива отказ од циркусот.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 276-289.</ref> ====Книга '''Светлина'''==== По смртта на Јан, Луција дава исказ пред судот во кој прераскажува некои случки од средношколските денови: причините поради кои ја отфрлила неговата љубов поради верноста кон партијата и заминувањето на Јан од градот. Потоа, таа раскажува за стапувањето во брак со Земанек, за неговото напредување во партијата и за нивната подоцнежна разделба поради љубовната врска на Земанек. Најпосле, таа подробно ги опишува околностите пред погинувањето на Јан, кој го напуша циркусот со намера да се [[Монах|замонаши]], но претходно ненајавено ја посетува Луција во нејзиниот дом; на негово наговарање, тие заминуваат во Стоби каде тој пие вино од нејзиниот папок, ѝ го враќа украсот со пајакот, додека таа му ја враќа стихозбирката; потоа, тие продолжуваат пеш кон Велес, движејќи се по железничката пруга; кога пристигаат до [[тунел]]от, Јан се качува на мостот, а во тој миг тука минува експресниот воз; качен на ограта од мостот, Јан моча врз возот и тогаш настапува силна светлина; возот застанува во тунелот, а машиновозачот го здогледува јагленисаното тело на Јан кое лежи на електричните жици; за време на неговиот погреб, присутните не можат да го отворат ковчегот од чија внатрешност се слуша шушкање на книги; претходно, за време на [[аутопсија]]та, во џебот на панталоните на Јан лекарите ја пронаоѓаат неговата пеплосана стихозбирка.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 291-313.</ref> ===Поговор=== Овој дел ја содржи рецензијата на второто издание на романот „Папокот на светот“ на Јан Лудвик при што рецензентот, доцентот Венко Андоновски, ги наведува причините поради кои го одбил барањето да биде рецензент на првото издание на романот.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 315-320.</ref> ===Дополнение=== Приредувачот ја претставува стихозбирката „Енигма“ на Јан Лудвик, која била спасена врз основа на фотокопијата направена од мајка ѝ на Луција. Притоа, приредувачот го искажува својот сомнеж во однос на оригиналноста на збирката, навестувајќи ја можноста дека песните ги напишала токму таа, т.е. дека тие не се оригиналните песни на Лудвик. Овој сомнеж го потврдува и доцентот Андоновски.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 321-327.</ref> ====ЕНИГМА==== Овој дел ја содржи стихозбирката „Енигма“ на Јан Лудвик, како и едно писмо од писателот [[Бранко Варошлија]] во кое патем ги споменува и песните од збирката.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 329-341.</ref> ==За романот== „Папокот на светот“ постигнал голем успех како кај публиката, така и кај [[Книжевна критика|книжевната критика]]. Романот доживеал повеќе изданија и бил продаден во повеќе од 12 000 примероци.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019, стр. 343.</ref> Истовремено, тој бил награден со неколку македонски и странски награди, како: роман на годината, „[[Награда „Стале Попов“|Стале Попов]]“, „[[Балканика]]“ и „[[Југра]]“.<ref>Венко Андоновски, ''Папокот на светот''. Скопје: Три, 2019.</ref> ==Преводи== Српското издание на книгата го објавила издавачката куќа ''Лагуна'' од [[Белград]] во [[2019]] година во превод на Љиља Цревар и Данка Андоновски.<ref name="plus.cobiss.net">{{нмс |title=Пупак света / Венко Андоновски |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/sr/sr/bib/273695756#full |website=plus.cobiss.net |access-date=10 ноември 2022}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Венко Андоновски]] [[Категорија:Македонски романи]] [[Категорија:Изданија на Три]] [[Категорија:Македонски дела од 2000 година]] [[Категорија:Појавено во 2000 година во Македонија]] [[Категорија:Книги од 2000 година]] gmolmcqxl63z8mugq3r623of9rs5q4n 0 1313163 5606988 5171068 2026-08-10T04:37:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606988 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Saint_Juliana_the_Merciful.jpg|мини|331x331пкс|Фреска со Јулијана Лазаревска.]] '''Јулијана Лазаревска''', позната и како '''Јулијана Муромска''', (1530 — 10 јануари 1604) ― [[Светец|светица]] во [[Православна црква|православната црква]]. Таа е родена во [[Москва]], во семејството на Јустин и Стефанида Недјурев, а се омажила за Георгија Осоргин, сопственик на селото Лазарево, во близина на [[Муром]]. Таа живеела праведен живот, посветувајќи се на помагање на сиромашните и сиромашните луѓе.<ref name="stju">{{Наведена мрежна страница |url=http://stjuliana.com/the_saints_life.html |title=Saint Juliana Biography |accessdate=2023-01-07 |archive-date=2019-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611180637/https://stjuliana.com/the_saints_life.html |url-status=dead }}</ref> Нејзиниот живот се смета за пример на лаик кој живее во светот, бидејќи секој може да му угоди на [[Бог]]а не само со повлекување од светот во монашка ќелија, туку и во семејството, среде грижата за децата, брачниот другар и членовите на домаќинството. Денот на светата Јулијана Лазаревска, православната црква го празнува на 2 јануари по [[Грегоријански календар|нов стил]] и на 15 јануари по [[Јулијански календар|стар стил]]. Нејзиниот потомок, Јулијана Осоргина, била мајка на Серж Шмеман.<ref>Serge Schmemann, "Soul of Russia", ''National Geographic'', април 2009.</ref> Постои парохија на Западно-американската епархија на Руската православна црква надвор од Русија наречена „Православна црква Света Јулијана Лазаревска“.<ref>[http://stjulianalazarevo.org/ Parish web-site]</ref> == Поврзано == * [[Православие]] * [[Руска православна црква]] == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Русинки од 17 век]] [[Категорија:Русинки од 16 век]] [[Категорија:Христијански светици од раниот нов век]] [[Категорија:Христијански светци од 17 век]] [[Категорија:Христијански светци од 16 век]] [[Категорија:Руси од 17 век]] [[Категорија:Руси од 16 век]] [[Категорија:Руски православни светци]] [[Категорија:Починати во 1604 година]] [[Категорија:Родени во 1530 година]] 9waizili8x9v0nd7m1qewy6yarcrn6t 0 1313941 5607011 5274528 2026-08-10T07:20:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607011 wikitext text/x-wiki '''Џејден Шварц''' (роден на 25 јуни 1992 година) е канадски професионален играч [[Хокеј на мраз|на хокеј на мраз]] и алтернативен капитен на Сиетл Кракен од [[Национална хокеарска лига|Националната хокеарска лига]] (НХЛ). Шварц бил избран за 14-ти во генералниот пласман од Сент Луис Блуз во драфтот за влез во НХЛ во 2010 година .<ref name="2010firstround">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nhl.com/ice/draftsearch.htm?year=2010&round=1|title=2010 NHL Entry Draft|publisher=[[National Hockey League]]|accessdate=June 28, 2010}}</ref> Шварц го освоил Купот Стенли како член на Сините во 2019 година, водејќи го тимот во постигнување голови за време на плејофот. == Играчка кариера == === Мал хокеј === Шварц играл мал хокеј на колеџот Атол Мареј во Нотр Дам во Вилкокс, Саскачеван. Како бантам, Шварц му помогнал на Нотр Дам да победи на меѓународниот турнир во хокеј на мраз Камлупс во 2006 и 2007 година. Во 2007 година, тој исто така играл на ниво на млади, помагајќи им на Хаундс да победат на турнирот во хокеј на млади на Мек ААА во 2007 година. Шварц и Нотр Дам повторно играле на Мак турнирот во 2008 година. Шварц бил прогласен за најдобар напаѓач во хокеарската лига ААА во Саскачеван за сезоната 2007-2008, откако ја предводел лигата по постигнување.<ref name="hcanprofile">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hockeycanada.ca/index.php/ci_id/75136/la_id/1/player_id/119818/profile_id/151464/season_id/151418/|title=Jaden Schwartz|publisher=Hockey Canada|accessdate=December 22, 2010}}</ref> Додека играл со Миџет ААА во училиштето, тој постигнал 39 гола и додал 72 асистенции во 44 натпревари за да ги собори рекордите за престигнување на места кои претходно ги држеле Винсент Лекавалиер и Бред Ричардс .<ref name="nhldraftprofile">{{Наведена мрежна страница|title=Schwartz, Jaden|url=http://www.nhl.com/ice/draftprospectdetail.htm?dpid=2281|publisher=[[National Hockey League]]|accessdate=June 28, 2010}}</ref> === Јуниор === Шварц ја започнал својата хокеарска кариера играјќи јуниорски хокеј на мраз за неговиот роден град Нотр Дам Хаунс во Јуниорската хокеарска лига Саскачеван . Во текот на сезоната 2008-09 со Хаундс, Шварц завршил петти во лигата постигнувајќи 34 гола и 42 асистенции во 46 натпревари.<ref name="sjhlstats">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sjhl.ca/leadersstats.aspx?season_id=8&orderby=PTS%20DESC,G%20DESC,GP%20ASC|title=SJHL 2008–09 scoring|publisher=[[Saskatchewan Junior Hockey League]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706203644/http://www.sjhl.ca/leadersstats.aspx?season_id=8&orderby=PTS%20DESC,G%20DESC,GP%20ASC|archive-date=July 6, 2011|accessdate=August 4, 2010}}</ref> На крајот на сезоната, тој бил прогласен за дебитант на годината од СЏХЛ.<ref name="roty">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sjhl.ca/page.aspx?page_id=169|title=SJHL Past Award Winners|publisher=Saskatchewan Junior Hockey League|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722075511/http://www.sjhl.ca/page.aspx?page_id=169|archive-date=July 22, 2011|accessdate=December 22, 2010}}</ref> Шварц се префрли во Трисити Сторм. Шварц ја освоил титулата на УСХЛ во сезоната 2009-10 со 83 поени во 60 натпревари.<ref name="nhldraftprofile"/> Тој, исто така, бил именуван за првиот ол-стар тим на лигата и му биле доделени почести за најдобар офанзивен играч.<ref name="nhldraftprofile" /> === Колеџ === [[Податотека:JSchwartz32611.jpg|лево|мини|300x300пкс| Шварц со колеџот Колорадо во март 2011 година]] На 22 јануари 2008 година, Шварц се обврзал да игра NCAA дивизија I колеџ хокеј на мраз на колеџот Колорадо на Западниот колеџ хокеј асоцијација (ВЦХА) за сезоната 2010-11.<ref name="nhldraftprofile"/> Шварц му помогнал на Колеџот во Колорадо да настапи на турнирот NCAA каде што тимот бил заменет во Западниот регион што се одржа во центарот Скотрејд, во [[Сент Луис]]. Во првото коло, тој дал два гола и две асистенции за да му помогне на Колеџот Колорадо да го победи актуелниот шампион во НЦАА и број еден носител Бостон колеџ со 8–4.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.omaha.com/article/20110325/MAVS/703259744|title=Schwartz brothers are keys for Tigers|last=Purcell|first=Chad|date=March 25, 2011|access-date=March 17, 2012|archive-url=https://archive.today/20120908065634/http://www.omaha.com/article/20110325/MAVS/703259744|archive-date=September 8, 2012|publisher=[[Omaha World-Herald]]}}</ref> Тој, исто така, асистирал за единствениот гол постигнат од неговиот брат, Рајлан Шварц, во натпреварот од второто коло против Мичиген .<ref>{{Наведени вести|url=http://www.uscho.com/recaps/2011/03/26/michigan-punches-frozen-four-ticket-by-downing-colorado-college/|title=Michigan punches Frozen Four ticket by downing Colorado College|last=Weston|first=Paula C.|date=March 26, 2011|access-date=March 17, 2012|publisher=U.S. College Hockey Online|archive-date=2016-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160504103710/http://www.uscho.com/recaps/2011/03/26/michigan-punches-frozen-four-ticket-by-downing-colorado-college/|url-status=dead}}</ref> Шварц ја завршил својата прва сезона на колеџот Колорадо со 17 гола и 30 асистенции за 47 поени во 30 натпревари.<ref name="CC1011stats">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uscho.com/stats/team/colorado-college/mens-hockey/2010-2011/|title=Colorado College Tigers Men's Hockey 2010–2011 Team Statistics|date=March 26, 2011|publisher=U.S. College Hockey Online|accessdate=March 17, 2012|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929020949/https://www.uscho.com/stats/team/colorado-college/mens-hockey/2010-2011/|url-status=dead}}</ref> Неговите 47 поени биле први во тимот и забележал четири гола за победа и осум гола во Пауерплеј.<ref name="CC1011stats" /> За време на неговата втора сезона на колеџот Колорадо, Шварц забележал 15 гола и 26 асистенции за 41 поен во само 30 натпревари, пропуштајќи шест поради Светскиот јуниорски турнир.<ref name="CC1112">{{Наведени вести|url=http://www.gazette.com/sports/jaden-135026-blues-schwartz.html|title=Jaden Schwartz leaves CC, signs pro contract with Blues|last=Gomez|first=Brian|date=March 13, 2012|access-date=March 17, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314224906/http://www.gazette.com/sports/jaden-135026-blues-schwartz.html|archive-date=March 14, 2012|publisher=[[Colorado Springs Gazette]]}}</ref> Тој ги предводел Тигрите во поени и асистенции за сезоната;<ref name="CC1112" /><ref>{{Наведени вести|url=https://www.tsn.ca/nhl/story/?id=390141|title=Blues Ink F Schwartz to Contract; To Make NHL Debut Tuesday|last=Staff|date=March 12, 2012|access-date=March 17, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314222838/http://tsn.ca/nhl/story/?id=390141|archive-date=March 14, 2012|publisher=[[The Sports Network|TSN]]}}</ref> четири од неговите 15 гола биле запишани како голови за победа на натпреварот, а пет од неговите голови биле играни на моќ.<ref name="CC1112" /> На 10 март 2012 година, Колеџот Колорадо загубиле со 3-4 по продолженија од Мичиген Тек во првото коло од плејофот на ВЦХА.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.greenwichtime.com/sports/article/Michigan-Tech-beats-Colorado-College-4-3-in-OT-3397547.php|title=Michigan Tech beats Colorado College 4-3 in OT|last=AP Staff|date=March 11, 2012|access-date=March 17, 2012|publisher=[[Greenwich Time (newspaper)|Greenwich Time]]}}{{Мртва_врска|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На 12 март 2012 година, Шварц одлучил да се откаже од последните две години од НЦАА и потпишал тригодишен договор за влез на ниво со Сент Луис Блуз.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.uscho.com/2012/03/12/report-schwartz-leaving-colorado-college-for-nhl-deal-with-st-louis/|title=Schwartz leaves Colorado College for NHL deal with St. Louis|last=Staff|date=March 13, 2012|access-date=March 17, 2012|publisher=U.S. College Hockey Online|archive-date=2021-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210618112922/https://www.uscho.com/2012/03/12/report-schwartz-leaving-colorado-college-for-nhl-deal-with-st-louis/|url-status=dead}}</ref> === Професионален === ==== Сент Луис Блуз ==== Сент Луис Блуз потпишале договор со Шварц на 12 март 2012 година, а потоа го додал во нивниот список на НХЛ.<ref name="signed">{{Наведување|url=http://blues.nhl.com/club/news.htm?id=621836|title=Blues Sign Schwartz to Entry Level Deal: Schwartz, the Blues' first-round pick in 2010, will join the team in Chicago|publisher=NHL.com|date=March 12, 2012|access-date=March 12, 2012|archive-date=2012-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314153021/http://blues.nhl.com/club/news.htm?id=621836|url-status=dead}}</ref> Откако патувал и вежбал со тимот една недела, му била дадена првата можност за игра во НХЛ, откако крилниот напаѓач Енди Мекдоналд добил повреда на рамото.<ref>{{Наведени вести|url=https://calgaryherald.com/sports/Team+Canada+captain+Schwartz+debut/6316861/story.html|title=Team Canada captain Schwartz set for NHL debut|last=Goold|first=Derrick|date=March 17, 2012|access-date=March 17, 2012|publisher=[[Calgary Herald]]}}{{Мртва_врска|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Шварц го направил своето деби во НХЛ на 17 март 2012 година, во заливот Тампа, лизгајќи на втората линија со Џејми Лангенбрунер и Патрик Берглунд. За време на натпреварот, тој го постигнал својот прв НХЛ гол, победнички на натпреварот, од неговиот прв удар во НХЛ на моќност на 19:24 од првиот период, кога пресретнал одбиена топка пред мрежата и го победил голманот Двејн Ролосон.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.stltoday.com/sports/hockey/professional/final-blues-lightning/article_0592a85a-703f-11e1-a263-001a4bcf6878.html|title=Final: Blues 3, Lightning 1|last=Rutherford|first=Jeremy|date=March 17, 2012|access-date=March 17, 2012|publisher=[[St. Louis Post-Dispatch]]}}</ref> На 27 септември 2014 година, Шварц се согласил на двегодишно продолжување на договорот од 4,7 милиони долари со Блуз по вонсезона опкружена со неизвесност дали повторно ќе се приклучи на клубот. По заминувањето на Владимир Соботка за Авангард Омск од КХЛ, Шварц се префрлил на 17-тото место на почетокот од сезоната 2014-15, откако претходно го носел бројот 9 во неговата кариера во сините. Промената била направена како почит на неговата покојна сестра, која го носела бројот играјќи хокеј на Јеил, пред да и биде дијагностицирана леукемија.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.cbc.ca/news/canada/saskatchewan/jaden-schwartz-of-st-louis-blues-switching-to-late-sister-s-number-1.2706199|title=Blues' Jaden Schwartz switches from No. 9 to late sister's 17|work=CBC News|access-date=February 13, 2018|language=en}}</ref> На 15 јули 2016 година, Блуз потпишале договор со Шварц за пет години за 26,75 милиони долари, избегнувајќи арбитража.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nhl.nbcsports.com/2016/07/15/report-blues-sign-schwartz-to-five-year-deal-avoiding-arbitration/|title=Blues sign Schwartz to five-year deal, avoiding arbitration (Updated: It's official)|last=Tucker|first=Cam|date=July 15, 2016|work=ProHockeyTalk|accessdate=July 16, 2016}}</ref> Шварц го освоил финалето на Купот Стенли во 2019 година со сините, првиот Стенли куп на Сент Луис во нивната 52-годишна историја на франшиза. Тој имал два хет-трика за време на плејофот и ги предводел сините во плејоф головите со 12 гола.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sportsnet.ca/hockey/nhl/players/jaden-schwartz/550764/|title=Jaden Schwartz player profile|date=July 4, 2021|publisher=[[Sportsnet.ca]]|accessdate=July 4, 2021}}</ref> ==== Сиетл Кракен ==== По сезоната 2020–21, неговата десетта сезона со Блуз и откако го склучил договорот, Шварц за прв пат во кариерата се впуштил како слободен агент. На 28 јули 2021 година, Шварц бил потпишан од клубот Сиетл Кракен, согласувајќи се на петгодишен договор од 27,5 милиони долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sportsnet.ca/nhl/article/kraken-sign-jaden-schwartz-five-year-27-5m-contract/|title=Kraken sign Jaden Schwartz, five-year $27.5 million|date=July 28, 2021|publisher=[[Sportsnet.ca]]|accessdate=July 28, 2021}}</ref> На 6 јануари 2022 година, Кракен објавил дека Шварц нема да може да игра околу еден месец поради повреда на раката. Тој бил активиран од повредената резерва на 5 март 2022 година. == Интернационална игра == {{МедалТабелаНајгоре|Jaden Schwartz WJC12 press conference.jpg|225px|Шварц како член на тимот на Канада на Светското јуниорско првенство во 2012 година}} {{МедалСпорт|[[Хокеј на мраз]]}} {{МедалЗемја|{{flagicon|CAN}} [[Канада машки национален јуниорски тим за хокеј на мраз|Канада]]}} {{МедалНатпревар|[[IIHF Светско првенство U20|Светско јуниорско првенство]]}} {{МедалСребро|[[2011 Светско јуниорско првенство во хокеј на мраз|2011 Канада]]|}} {{МедалБронза|[[2012 Светско јуниорско првенство во хокеј на мраз|2012 Канада]]|}} {{МедалНатпревар|[[Меморијален турнир на Иван Хлинка]]}} {{МедалЗлато|[[Меморијален турнир на Иван Хлинка 2009|Чешка Република 2009]]|}} {{МедалЗемја|{{ihj|CAN}} West}} {{МедалНатпревар|[[Светски Јуниор А предизвик]]}} {{МедалСребро|[[2008 Светски јуниорски предизвик|2008 Camrose]]|}} {{МедалНајдолу}}Шварц ја претставувал Канада на меѓународно ниво. Неговото прво искуство со Хокеј Канада било додека го претставувал тимот Запад на Светскиот Јуниор А предизвик во 2008 година, освојувајќи сребрен медал и Светскиот предизвик во хокеј до 17 години во 2009 година, со четвртото место. Шварц и помогнал на Канада да го освоил златниот медал на меморијалниот турнир на Иван Хлинка во 2009 година.<ref name="hcanprofile"/> Шварц постигнал гол и додал асистенција во играта за златен медал.<ref name="goldmedalgame">{{Наведена мрежна страница|url=http://hockeycanada56.prismx.net/index.php/ci_id/65264/la_id/1.htm|title=Canada Hammers Russia 9-2 in U18 Memorial of Ivan Hlinka Tournament|publisher=Hockey Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724021609/http://hockeycanada56.prismx.net/index.php/ci_id/65264/la_id/1.htm|archive-date=July 24, 2011|accessdate=December 31, 2010}}</ref> Тој бил избран да ја претставува Канада на Светското јуниорско првенство во 2011 година. Во неговиот втор натпревар на турнирот, против [[Чешка]], Шварц доживеал фрактура на зглобот и бил надвор од теренот до крајот на турнирот.<ref name="ankle">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theglobeandmail.com/sports/hockey/world-juniors/canadas-jaden-schwartz-knocked-out-of-world-juniors/article1853274/|title=Canada's Jaden Schwartz knocked out of World Juniors|last=Mirtle|first=James|date=December 30, 2010|work=The Globe and Mail|archive-url=https://web.archive.org/web/20110102182032/http://www.theglobeandmail.com/sports/hockey/world-juniors/canadas-jaden-schwartz-knocked-out-of-world-juniors/article1853274/|archive-date=January 2, 2011|accessdate=December 30, 2010}}</ref> Тој бил избран следната година во тимот на Канада за Светското јуниорско првенство во 2012 година во Едмонтон и Калгари и бил именуван [[Капитен|за капитен на тимот]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.tsn.ca/canadian_hockey/story/?id=383349|title=Schwartz to Captain Canada's Team at Word Juniors|last=Staff|date=December 22, 2012|access-date=March 17, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120107060000/http://www.tsn.ca/canadian_hockey/story/?id=383349|archive-date=January 7, 2012|publisher=[[The Sports Network|TSN]]}}</ref> Играјќи со Русија во полуфиналето, Шварц постигнал гол и пет шута за да биде прогласен за најдобар играч на Канада во поразот со 6-5.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://reports.iihf.hockey/Hydra/270/IHM270226_74_5_0.pdf|title=Game Summary|date=January 3, 2012|publisher=[[International Ice Hockey Federation]]|accessdate=January 5, 2012|archive-date=2023-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118204330/http://reports.iihf.hockey/Hydra/270/IHM270226_74_5_0.pdf|url-status=dead}}</ref> Тој го завршил турнирот со пет поени (два гола и три асистенции) на шест натпревари, додека Канада го освоила бронзениот медал над Финска .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iihf.com/channels1112/wm20/statistics.html|title=Games & Results|publisher=[[International Ice Hockey Federation]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130112060113/http://www.iihf.com/channels1112/wm20/statistics.html|archive-date=January 12, 2013|accessdate=January 5, 2012}}</ref> На 12 април 2018 година, Шварц бил именуван [[Репрезентација на Канада во хокеј на мраз|во сениорскиот тим на Канада]] за прв пат да се натпреварува на Светското првенство 2018 година .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hockeycanada.ca/en-ca/news/2018-mwc-18-named-to-worlds-roster|title=HOCKEY CANADA NAMES FIRST 18 PLAYERS TO 2018 IIHF WORLD CHAMPIONSHIP ROSTER|date=April 12, 2018|work=hockeycanada.ca|accessdate=May 3, 2018}}</ref> == Личен живот == Шварц е роден во Мелфорт, Саскачеван и израснал во Вилкокс, Саскачеван <ref name="nhldraftprofile"/> во семејството на Рик и Керол Шварц. Тој имал постар брат, Рајлан, кој исто така играл хокеј на колеџот Колорадо,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eliteprospects.com/player.php?player=33906|title=Player Profile: Rylan Schwartz|publisher=Eliteprospects.com}}</ref> и сега игра за Франкфурт Лајонс од германскиот ДЕЛ, и постара сестра Менди која играла хокеј со женскиот хокеј на мраз на Јеил Булдог тим додека не и било дијагностицирана акутна миелоидна леукемија во декември 2008 година.<ref name="family">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gazette.com/sports/matter-100701-5px-nhl.html|title=NHL draft a family matter for CC recruit Schwartz|date=June 23, 2010|work=Colorado Springs Gazette|archive-url=https://web.archive.org/web/20120614031526/http://www.gazette.com/sports/matter-100701-5px-nhl.html|archive-date=June 14, 2012|accessdate=June 28, 2010}}</ref> И покрај обидот да се најде донатор за Менди и, во тој процес, подигање на свеста за трансплантација на [[Пресадување на коскена срж|коскена срцевина]] и [[Пресадување на коскена срж|матични клетки]],<ref name="family" /> Менди починала во април 2011 година по трет релапс на ракот.<ref>[http://blues.nhl.com/club/news.htm?id=558151 Blues Mourn Loss of Mandi Schwartz: Mandi, sister of Blues draft choice Jaden Schwartz, succumbs to cancer] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120613073621/http://blues.nhl.com/club/news.htm?id=558151 |date=2012-06-13 }}, NHL.com (April 3, 2011)</ref><ref>[http://blues.nhl.com/club/news.htm?id=558211 Mandi Schwartz Leaves Memorable Legacy] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110413185525/http://blues.nhl.com/club/news.htm?id=558211 |date=2011-04-13 }}, NHL.com (April 4, 2011)</ref> == Статистика за кариера == === Редовна сезона и плеј-оф === {| border="0" cellpadding="1" cellspacing="0" style="text-align:center; width:60em;" ! colspan="3" bgcolor="#ffffff" |  ! rowspan="99" bgcolor="#ffffff" |  ! colspan="5" |Регуларна сезона ! rowspan="99" bgcolor="#ffffff" |  ! colspan="5" |Плеј офф |- style="background:#e0e0e0;" !Сезона !Тим !Лига !ГП !Г !A !Поени !Пенали !ГП !Г !A !Поени !Пенали |- |2008–09 |Notre Dame Hounds |SJHL |46 |34 |42 |76 |15 |— |— |— |— |— |- style="background:#f0f0f0;" |2009–10 |Три сити сторм |USHL |60 |33 |50 |83 |18 |3 |3 |0 |3 |0 |- |2010–11 |Колорадо Колеџ |ВЦХА |30 |17 |30 |47 |22 |— |— |— |— |— |- style="background:#f0f0f0;" |2011–12 |Колорадо Колеџ |ВЦХА |30 |15 |26 |41 |18 |— |— |— |— |— |- |2011–12 |Сент Луис Блуз |[[Национална хокеарска лига|NHL]] |7 |2 |1 |3 |0 |— |— |— |— |— |- style="background:#f0f0f0;" |2012–13 |Пеориа Ривермен |AHL |33 |9 |10 |19 |14 |— |— |— |— |— |- |2012–13 |Сент Луис Блуз |NHL |45 |7 |6 |13 |4 |6 |0 |1 |1 |2 |- style="background:#f0f0f0;" |2013–14 |Сент Луис Блуз |NHL |80 |25 |31 |56 |27 |6 |1 |2 |3 |0 |- |2014–15 |Сент Луис Блуз |NHL |75 |28 |35 |63 |16 |6 |1 |2 |3 |0 |- style="background:#f0f0f0;" |2015–16 |Сент Луис Блуз |NHL |33 |8 |14 |22 |8 |20 |4 |10 |14 |6 |- |2016–17 |Сент Луис Блуз |NHL |78 |19 |36 |55 |18 |11 |4 |5 |9 |2 |- style="background:#f0f0f0;" |2017–18 |Сент Луис Блуз |NHL |62 |24 |35 |59 |26 |— |— |— |— |— |- |2018–19 |Сент Луис Блуз |NHL |69 |11 |25 |36 |16 |26 |12 |8 |20 |2 |- style="background:#f0f0f0;" |2019–20 |Сент Луис Блуз |NHL |71 |22 |35 |57 |18 |9 |4 |0 |4 |4 |- |2020–21 |Сент Луис Блуз |NHL |40 |8 |13 |21 |20 |4 |0 |0 |0 |0 |- style="background:#f0f0f0;" |2021–22 |Сиетл Кракен |NHL |37 |8 |15 |23 |14 |— |— |— |— |— |- bgcolor="#e0e0e0" ! colspan="3" |НХЛ вкупно !597 !162 !246 !408 !167 !88 !26 !28 !54 !16 |} === Меѓународен === {| border="0" cellpadding="1" cellspacing="0" style="text-align:center; width:40em" !година ! Тим ! Настан ! Резултат ! rowspan="99" bgcolor="#ffffff" | ! ГП ! Г ! А ! Поени ! Пенали |- | 2009 година | Западна Канада | U17 |{{Gold1}} | 6 | 2 | 4 | 6 | 2 |- style="background:#f0f0f0;" | 2009 година | Канада | ИХ18 |{{Gold1}} | 4 | 0 | 4 | 4 | 0 |- | 2011 година | Канада | WJC |2-ри | 2 | 1 | 2 | 3 | 0 |- style="background:#f0f0f0;" | 2012 година | Канада | WJC |3-ти | 6 | 2 | 3 | 5 | 4 |- | 2018 година | [[Репрезентација на Канада во хокеј на мраз|Канада]] | ВЦ | 4-ти | 8 | 0 | 4 | 4 | 0 |- bgcolor="#e0e0e0" ! colspan="4" | Јуниор вкупно ! 18 ! 7 ! 11 ! 18 ! 6 |- bgcolor="#e0e0e0" ! colspan="4" | Сениор вкупно ! 8 ! 0 ! 4 ! 4 ! 0 |} == Награди и почести == {| class="wikitable" !Награда ! година ! |- align="center" bgcolor="#e0e0e0" | colspan="3" | Колеџ |- | Сите- ВЦХА дебитант тим | 2010–11 | |- | Сите- ВЦХА Трет тим | 2010–11 | |- | ВЦХА прв тим | 2011 година | <ref name="tournament">{{Наведени вести|url=http://wcha.com/men/tourney/history.php|title=WCHA Tourney History|access-date=June 26, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180822214038/http://www.wcha.com/men/tourney/history.php|archive-date=August 22, 2018|publisher=WCHA}}</ref> |- | Сите- Втор тим на ВЦХА | 2011–12 | |- | АХЦА западен прв тим | 2011–12 | |- align="center" bgcolor="#e0e0e0" | colspan="3" | [[Национална хокеарска лига|НХЛ]] |- | Шампион на Купот Стенли (Сент Луис Блуз) | 2019 година | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nhl.com/gamecenter/stl-vs-bos/2019/06/12/2018030417#game=2018030417,game_state=final|title=Blues win cup for first time, defeat Bruins in Game 7 of final|date=June 12, 2019|publisher=[[National Hockey League]]|accessdate=June 12, 2019}}</ref> |} == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * BioГraphical information and career statistics from NHL.com, or Eliteprospects.com, or Hockey-Reference.com, or The Internet Hockey Database {{Почетна кутија}} {{S-ach}} {{succession box|before=[[Дејвид Рандблад]]|title=[[Список на избрани драфт од Сент Луис Блуз|Св. Изборот на првиот круг нацрт на Луис Блуз]]|years=[[2010 NHL Entry Draft|2010]]|after=[[Владимир Тарасенко]]}} {{s-end}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Шварц, Џејден}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Хокеари по националност]] se6easvuem58p4tzqqlloh23gff2xyc 0 1314332 5606957 5449270 2026-08-10T00:54:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606957 wikitext text/x-wiki {{Infobox ice hockey player|image=Yann Danis.jpg|image_size=230px|birth_date={{birth date and age|1981|6|21}}|birth_place=[[Saint-Jérôme, Quebec]], Canada|height_ft=6|height_in=0|weight_lb=185|position=[[Goaltender]]|catches=Left|played_for=[[Montreal Canadiens]]<br>[[New York Islanders]]<br>[[New Jersey Devils]]<br>[[Amur Khabarovsk]]<br>[[Edmonton Oilers]]|draft=''Undrafted''|career_start=2004|career_end=2017}} '''Јан Џозеф Ричард Данис''' (роден на 21 јуни 1981 година) е канадски поранешен професионален голман во [[хокеј на мраз]] кој играл во [[Национална хокеарска лига|Националната хокеарска лига]] (НХЛ) за Монтреал Канадиенс, Њујорк Ајландерс, Едмонтон Ојлерс и Њу Џерси Девилс. Играл во стилот на пеперутка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2003/11/19/sports/hockey-college-report-brown-s-goalie-leads-way.html|title=HOCKEY: COLLEGE REPORT; Brown's Goalie Leads Way|last=Scheerer|first=Mark|date=2003-11-19|work=The New York Times|accessdate=2011-02-01}}</ref> == Раниот живот == Данис е роден во семејството на Ив Данис и Жинет Буше во Сен Жером, Квебек .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sportsnet.ca/hockey/nhl/players/Yann_Danis/|title=Yann Danis|publisher=Sportsnet.ca|accessdate=2011-01-30}}</ref><ref name="Magazine">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sportsfoundation.brown.edu/bbmag/bbmagazines/Spring_2009-10.pdf|title=Brown Bear Magazine|date=Spring 2010|publisher=The Brown University Sports Foundation|accessdate=2011-01-30}}</ref> Тој е единственото дете на парот.<ref name="Brown profile">{{Наведена мрежна страница|url=http://brownbears.com/sports/m-hockey/mtt/danis_yann00.html|title=Yann Danis|publisher=Brown Bears|accessdate=2011-01-30|archive-date=2011-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708100417/http://brownbears.com/sports/m-hockey/mtt/danis_yann00.html|url-status=dead}}</ref> Данис дипломирал на Еколе Секондаре Сент Жозеф во Сен-Хијасинт, франкофонско [[Средно образование|средно училиште]], во 1999 година.<ref name="Brown profile" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.essjweb.com/essjv2/indexaout.php|title=École Secondaire Saint-Joseph|publisher=École Secondaire Saint-Joseph|accessdate=2011-01-31|archive-date=2011-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110201140307/http://www.essjweb.com/essjv2/indexaout.php|url-status=dead}}</ref> Тој не почнал да игра хокеј до седумгодишна возраст бидејќи се плашел да не биде повреден. Меѓутоа, откако родителите го увериле дека нема да биде повреден во мал хокеј, Данис почнал да игра како напаѓач на седумгодишна возраст.<ref name="Early life">{{Наведена мрежна страница|url=http://brownalumnimagazine.com/content/view/773/40/|title=The Puck Stops Here|last=Cole|first=Scott|date=May–June 2004|publisher=Brown Alumni Magazine|accessdate=2011-01-31}}</ref> Кога имал осум години, тој им рекол на своите родители дека сака да се префрли да биде голман затоа што, како што рекол, „Ми се допаднаа големите голмански перничиња и мислев дека е кул да имам ракавица за фаќање“.<ref name="Early life" /> Неговите родители последователно му ја купиле опремата за голман за празникот Божиќ.<ref name="Early life" /> Данис играл на меѓународниот турнир во Квебек Пи-Ви во 1995 година со тимот за хокеј на мраз Северни избори.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.publicationsports.com/ressources/files/439/Joueurs_Pro.pdf|title=Pee-Wee players who have reached NHL or WHA|year=2018|work=Quebec International Pee-Wee Hockey Tournament|accessdate=2019-02-10|archive-date=2019-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306085544/https://www.publicationsports.com/ressources/files/439/Joueurs_Pro.pdf|url-status=dead}}</ref> Откако играл за Кеп Женес во 1995–96 и Поливаленте од Сент Жером од 1996–1998, Данис бил именуван за седумнаесетгодишниот ол-стар тим на Квебек Јуниор AAA Хокеарската лига во 1998–99.<ref name="Brown profile"/> Потоа играл со Корнвол Колтс од Централната Јуниорска А хокеј лига (CJHЛ) во 1999-2000 година. Тој ја водел лигата со голови против просекот во текот на регуларниот дел од сезоната, и бил именуван во Академскиот Ол-Стар тим и Дебитантот Ол-стар тимот.<ref name="Brown profile" /> Колтс завршиле први во поредокот на регуларниот дел од сезоната и го освоиле Купот Богарт (претставен на шампионот на CJHЛ) бидејќи Данис постигнал најниски голови против просекот на кој било голман на CJHЛ во плеј-офот. Неговиот тим се натпреварувал на Купот на Фред Пејџ (претставен на Јуниорските шампиони „А“ од Источна Канада) пред Колтс конечно да завршат на четвртото место во генералниот пласман на турнирот во хокеј за јуниори „А“ во Канада.<ref name="Brown profile" /> == Играчка кариера == === Колеџ === Данис првпат бил забележан од [[Универзитет Браун|Универзитетот Браун]] за време на натпреварот на ѕвездите во 1999 година. По неговата година со Корнвол, тој избрал да присуствува на Браун за да може да се фокусира на образованието заедно со неговата хокејска кариера.<ref name="Early life"/> При посетувањето на Браун, тој станал првиот член од неговото семејство што посетувал универзитет.<ref name="Magazine"/> Ја започнал својата кариера со Браун Медведи како поддршка на Брајан Еклунд на голот. Сепак, тој го презел Еклунд во средината на сезоната и отишол со 2–8–1 со 3,60 ГАА и ,888 одбрани процент во 12 натпревари во сезоната со четири победи за Браун. Следната година, тој бил прогласен за ко-примател на Меморијалниот трофеј на Кевин Р. Папата, кој годишно го доделува Универзитетот Браун на бруцошот кој најмногу придонесува за успехот на тимот.<ref name="Brown profile"/><ref name="Early life" /> Следната година, Данис постигнал 11–10–2 во 24 натпревари. Неговите 1,86 ГАА и 0,938 зачувани процент (втор во нацијата) поставиле рекорди на Браун во една сезона, а неговите три исклучувања (деветти во нацијата) го израмниле рекордот на Браун во една сезона.<ref name="Brown profile" /> Браун таа година влегол во плејофот, но тие биле поразени од [[Харвард|Универзитетот Харвард]] во првиот круг. Сепак, Данис привлекол внимание во последниот натпревар од серијата, кога направил 66 одбрани во поразот од 2-1.<ref name="Early life" /> По сезоната, тој бил прогласен за најкорисен играч на Браун и станал првиот сеамериканец на Браун од 1992 година. Тој, исто така, бил именуван во Ол Академик тимот и Ол Стар тимот на Њу Ингланд хоки врајтерс асосијешн и бил прогласен за Акедемик Ол Ајви.<ref name="Brown profile" /> Данис постигнал рекорд од 15–14–5 во 2003 година, а неговиот процент од 0,929 спаси и неговиот 2,31 ГАА беа втори и осми во нацијата, соодветно. Тој го поставил Браун рекорди за исклучување во една сезона (пет, трет во нацијата), исклучување во кариерата (осум) и одбрани во една сезона (1.043). Тој станал четвртиот двократен победник на Браун МВП и повторно бил избран во тимот Ол Стар. Повторно бил избран во Академскиот тим и повторно бил прогласен за Ол Американ. Неговиот настап му помогнал на Браун да напредува за прв пат од 1994 година на Фајнл-форот на ЕКАК.<ref name="Brown profile"/><ref name="Early life"/> Во 2003-04, Данис објавил рекорд од 15-11-4 заедно со 1,81 ГАА и ,942 заштеден процент што се рангираше на третото и второто место во нацијата, соодветно. Браун се пласирал во четвртфиналето на ЕКАК, но тие повторно биле елиминирани од Харвард. Како и да е, Данис уште еднаш освоил повеќе награди, вклучувајќи ги и признанијата за сеамерикански прв тим Јофа, почести од првиот тим на колеџот за хокеј на сите Соединетите Американски Држави почести за Ол-стар Нехва и првиот тим Ол-ЕКАК и првиот тим Ол Ајви почести. Покрај тоа, тој бил прогласен за играч и голман на годината на ЕКАК во 2004 година, за одбранбен играч на годината на УСЦХО и за играч на годината во Ајви Лигата.<ref name="LOH">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.legendsofhockey.net/LegendsOfHockey/jsp/SearchPlayer.jsp?player=21223|title=Yann Danis|publisher=Legends of Hockey|accessdate=2010-04-28}}</ref> Тој, исто така, ја зел наградата Леонард Фаул како МВП на Нова Англија, како што била изгласана од NEHВA, и тој станал првиот Браун финалист за наградата Хоби Бејкер . Во текот на сезоната, Данис поставил рекорди на ЕКАК за процент на заштеда во една сезона и исклучување во кариерата (13), а го изедначил Кевин Мекејб за најмногу победи во кариерата од голман на Медведи со 43. Дипломирал и на Браун со диплома по економија во јавниот и приватниот сектор.<ref name="Magazine"/><ref name="Early life" /> === Професионален === [[Податотека:Yann_Danis.JPG|десно|мини|200x200пкс| Данис за време на игра на островот]] Вашингтон Капиталс и Канадиенс од Монтреал покажале интерес за Данис по неговата трета година на колеџ, но тој избрал да остане со Браун за неговата последна година.<ref name="Early life"/> По неговата колеџ кариера, Канадианс сè уште биле заинтересирани за него, и тој потпишал со нив на 19 март 2004 година <ref name="LOH"/> По потпишувањето, тој бил назначен во Хамилтон Булдогс на Американската хокеарска лига, каде што го поддржувал Жан-Франсоа Дамфуз . Започнал два натпревари за Хамилтон и ги добил двата, а се појавил и во плејоф натпревар во релјеф на Дамфос.<ref name="Goalie profile">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hockeygoalies.org/bio/danis.html|title=Yann Danis|publisher=hockeygoalies.org|accessdate=2011-10-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hockeydb.com/ihdb/stats/leagues/seasons/ahl19412004.html|title=2003–04 American Hockey League [AHL]|publisher=The Internet Hockey Database|accessdate=2011-02-08}}</ref> Во 2004-2005 година, Данис станал почетниот голман за Булдогс, бидејќи Дамфус потпишал со Квебек Радио X на Лига Северна Америка на Хокеј.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hockeydb.com/ihdb/stats/leagues/seasons/teams/0007912005.html|title=2004–05 Hamilton Bulldogs [AHL]|publisher=The Internet Hockey Database|accessdate=2011-02-06}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hockey-reference.com/players/d/damphje01.html|title=Jean-Francois Damphousse|publisher=Hockey-Reference.com|accessdate=2011-02-08}}</ref> На 53 натпревари од регуларната сезона, тој имал 28 победи, 17 порази, шест нерешени средби, пет исклучувања, 2,34 ГАА и ,924 зачувани процент. Булдогс стигнале до плејофот таа година, но тие биле поразени во првото коло од Рочестер Американците, бидејќи Данис ги загубил сите четири натпревари од серијата.<ref name="LOH"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hockeydb.com/ihdb/stats/playoffdisplay.php?league=ahl1941&season=2005&leaguenm=AHL|title=2004-05 AHL Playoff Results|publisher=The Internet Hockey Database|accessdate=2011-10-23}}</ref> Данис повторно бил почетниот голман за Булдогс во 2004-05, но тој исто така бил повикан од Канадианс неколку пати.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hockeydb.com/ihdb/stats/leagues/seasons/teams/0007912006.html|title=2005-06 Hamilton Bulldogs [AHL]|publisher=The Internet Hockey Database|accessdate=2011-12-25}}</ref><ref name="TSN">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tsn.ca/nhl/teams/players/bio/?id=2858|title=Yann Danis|publisher=TSN|accessdate=2011-02-04}}</ref> Тој играл на шест натпревари со Монтреал во 2005-06 . На 12 октомври 2005 година, Данис заработил исклучување против Атланта Трешерс во неговиот прв натпревар во [[Национална хокеарска лига|НХЛ]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://canadiens.nhl.com/club/news.htm?id=488936|title=A perfect debut for Danis|last=Almela|first=Manny|date=2005-10-12|publisher=NHL.com|accessdate=2011-02-04}}</ref> На 2 јули 2008 година, тој потпишал како неограничен слободен агент со Њујорк Ајландерс.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://islanders.nhl.com/club/news.htm?id=465753|title=ISLANDERS SIGN G YANN DANIS|date=2008-07-02|publisher=NHL.com|accessdate=2011-02-04|archive-date=2012-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20120401064016/http://islanders.nhl.com/club/news.htm?id=465753|url-status=dead}}</ref> По една сезона во организацијата на островјаните, тој потпишал со Њу Џерси Девилс како неограничен слободен агент на 10 јули 2009 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://devils.nhl.com/club/news.htm?id=458660|title=Devils sign goaltender Yann Danis|date=2000-07-10|publisher=NHL.com|accessdate=2011-02-04|archive-date=2012-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309042153/http://devils.nhl.com/club/news.htm?id=458660|url-status=dead}}</ref> На 27 јули 2010 година, Данис потпишал со Амур Хабаровск од Континенталната хокеарска лига.<ref name="TSN"/> Следната година, тој потпишал едногодишен договор со Едмонтон Ојлерс од [[Национална хокеарска лига|НХЛ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://oilers.nhl.com/club/news.htm?id=564134|title=Oilers 2011 off-season movement tracker|publisher=Edmonton Oilers|accessdate=2011-07-04}}</ref> Тој потпишал едногодишен договор за останување во Ојлерс на 1 јули 2012 година. Откако тој договор истекол, Данис потпишал едногодишен, двонасочен договор со Филаделфија Флаерс.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://flyers.nhl.com/club/news.htm?id=676705|title=Flyers sign Yann Danis to one-year contract|date=July 5, 2013|publisher=Philadelphia Flyers|accessdate=July 6, 2013}}</ref> Во сезоната 2014–15, Данис со задоцнување потпишал како слободен агент на пробен договор со Норфолк Адмиралс на 10 ноември 2014 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.norfolkadmirals.com/release_story1.php?id=3316|title=Admirals reassign Marcoux; sign Danis to PTO|date=November 10, 2014|publisher=[[Norfolk Admirals (AHL)|Norfolk Admirals]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141110224226/http://www.norfolkadmirals.com/release_story1.php?id=3316#|archive-date=2014-11-10|accessdate=November 10, 2014}}</ref> По 11 натпревари со Адмиралис, тој бил ослободен од обидот и потпишал со колега АХЛ клуб Хартфорд Волф Пак. На 3 јули 2015 година, Данис се вратил во организацијата на Њу Џерси Девилс како слободен агент, потпишувајќи едногодишен двонасочен договор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://devils.nhl.com/club/news.htm?id=773903|title=Danis returns to Devils, signs as free agent|date=2015-07-03|publisher=[[New Jersey Devils]]|accessdate=2015-07-03|archive-date=2015-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150705122533/http://devils.nhl.com/club/news.htm?id=773903|url-status=dead}}</ref> На 14 март 2016 година, Данис го забележал својот прв настап во НХЛ од 10 март 2013 година, со олеснување на Кит Кинкаид, дозволувајќи еден гол во поразот од Анахајм Дакс со 7-1. На 18 октомври 2016 година, Данис потпишал договор за АХЛ со Сент Џонс АЈс Пекс на организацијата Монтрела Канадиенс. Тој официјално го објавил своето пензионирање на 11 февруари 2018 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://theahl.com/danis-announces-retirement|title=Danis announces retirement|date=February 11, 2018|publisher=TheAHL.com|accessdate=February 13, 2018|archive-date=2023-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123083838/https://theahl.com/danis-announces-retirement|url-status=dead}}</ref> == Личен живот == Данис има сопруга, Кајла, која по потекло е од Барбадос, и два сина, Џејден и Рајдер. Тие моментално живеат во Едмонд, [[Оклахома]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://lejournaldequebec.canoe.ca/sports/hockey/archives/2010/12/20101222-231539.html|title=Les choses se passent bien pour moi|last=Brasset|first=Yolande|date=2010-12-22|publisher=Le Journal de Québec|language=fr|accessdate=2011-01-30}}{{Мртва_врска|date=April 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Статистика за кариера == === Редовна сезона и плеј-оф === {| border="0" cellpadding="1" cellspacing="0" style="width:90%; text-align:center;" ! colspan="3" bgcolor="#ffffff" | ! rowspan="99" bgcolor="#ffffff" | ! colspan="10" bgcolor="#e0e0e0" |Регуларна сезона ! rowspan="99" bgcolor="#ffffff" | ! colspan="8" bgcolor="#e0e0e0" |Плеј-оф |- bgcolor="#e0e0e0" !Сезона !Тим !Лига !ГП !В !Л !T !OTЛ !МИН !ГА !СО !ГАА !СВ% !ГП !В !Л !МИН !ГА !СО !ГАА !СВ% |- |2000–01 |Браун Универзитет |ЕКАК |12 |2 |8 |1 |— |667 |40 |0 |3.60 |.888 |— |— |— |— |— |— |— |— |- bgcolor="#f0f0f0" |2001–02 |Браун Универзитет |ЕКАК |24 |11 |10 |2 |— |1451 |45 |3 |1.86 |.938 |— |— |— |— |— |— |— |— |- |2002–03 |Браун Универзитет |ЕКАК |34 |15 |14 |5 |— |2074 |80 |5 |2.31 |.929 |— |— |— |— |— |— |— |— |- bgcolor="#f0f0f0" |2003–04 |Браун Универзитет |ЕКАК |30 |15 |11 |4 |— |1821 |55 |5 |1.81 |.942 |— |— |— |— |— |— |— |— |- |2003–04 |Хамилтон Булдогс |АХЛ |2 |2 |0 |0 |— |120 |3 |1 |1.50 |.933 |1 |0 |0 |12 |0 |0 |0.00 |1.000 |- bgcolor="#f0f0f0" |2004–05 |Хамилтон Булдогс |АХЛ |53 |28 |17 |6 |— |3075 |120 |5 |2.34 |.924 |4 |0 |4 |237 |13 |0 |3.29 |.893 |- |2005–06 |Хамилтон Булдогс |АХЛ |39 |17 |17 |— |3 |2242 |111 |0 |2.97 |.902 |— |— |— |— |— |— |— |— |- bgcolor="#f0f0f0" |2005–06 |Монтреал Канадиенс |[[Национална хокеарска лига|НХЛ]] |6 |3 |2 |— |0 |312 |14 |1 |2.69 |.908 |— |— |— |— |— |— |— |— |- |2006–07 |Хамилтон Булдогс |АХЛ |44 |23 |14 |— |5 |2540 |119 |1 |2.81 |.905 |1 |1 |0 |54 |1 |0 |1.12 |.944 |- bgcolor="#f0f0f0" |2007–08 |Хамилтон Булдогс |АХЛ |38 |11 |19 |— |4 |2064 |113 |0 |3.28 |.893 |— |— |— |— |— |— |— |— |- |2008–09 |Бриџборт Саунд Тајгерс |АХЛ |10 |7 |3 |— |0 |611 |23 |0 |2.26 |.920 |— |— |— |— |— |— |— |— |- bgcolor="#f0f0f0" |2008–09 |Њујорк Ајлендерс |НХЛ |31 |10 |17 |— |3 |1760 |84 |2 |2.86 |.910 |— |— |— |— |— |— |— |— |- |2009–10 |Њу Џерси Девилс |НХЛ |12 |3 |2 |— |1 |467 |16 |0 |2.05 |.923 |— |— |— |— |— |— |— |— |- bgcolor="#f0f0f0" |2010–11 |Амур Кабаровск |KHЛ |31 |8 |17 |— |3 |1652 |84 |2 |3.05 |.910 |— |— |— |— |— |— |— |— |- |2011–12 |Оклахома Сити Баронс |АХЛ |43 |26 |14 |— |2 |2545 |88 |5 |2.07 |.924 |14 |8 |6 |842 |33 |1 |2.35 |.901 |- bgcolor="#f0f0f0" |2011–12 |Едмонтон Ојлерс |НХЛ |1 |0 |0 |— |0 |32 |2 |0 |3.70 |.833 |— |— |— |— |— |— |— |— |- |2012–13 |Оклахома Сити Баронс |АХЛ |47 |26 |15 |— |6 |2775 |120 |2 |2.59 |.911 |17 |10 |7 |1019 |41 |1 |2.41 |.923 |- bgcolor="#f0f0f0" |2012–13 |Едмонтон Ојлерс |НХЛ |3 |1 |0 |— |0 |110 |7 |0 |3.82 |.881 |— |— |— |— |— |— |— |— |- |2013–14 |Адирондак Фантомс |АХЛ |31 |9 |11 |— |4 |1514 |76 |2 |3.01 |.897 |— |— |— |— |— |— |— |— |- bgcolor="#f0f0f0" |2014–15 |Норфолк Адмиралс |АХЛ |11 |5 |6 |— |0 |640 |29 |2 |2.72 |.914 |— |— |— |— |— |— |— |— |- |2014–15 |Хартфорд Вулф Пек |АХЛ |24 |12 |7 |— |4 |1428 |56 |2 |2.35 |.921 |14 |7 |7 |887 |35 |0 |2.37 |.918 |- bgcolor="#f0f0f0" |2015–16 |Олбени Девилс |АХЛ |47 |28 |12 |— |5 |2681 |99 |8 |2.22 |.908 |1 |0 |0 |20 |2 |0 |6.00 |.778 |- |2015–16 |Њу Џерси Девилс |НХЛ |2 |0 |1 |— |0 |50 |4 |0 |4.75 |.778 |— |— |— |— |— |— |— |— |- bgcolor="#f0f0f0" |2016–17 |Сент Џонс Ајс Кепс |АХЛ |25 |11 |9 |— |5 |1487 |74 |1 |2.99 |.902 |— |— |— |— |— |— |— |— |- bgcolor="#e0e0e0" ! colspan="3" |НХЛ вкупно !55 !17 !22 !— !4 !2733 !127 !3 !2.79 !.908 !— !— !— !— !— !— !— !— |} == Награди и почести == {| class="wikitable" !Награда ! година ! |- align="center" bgcolor="#e0e0e0" | colspan="3" | Колеџ |- | Сите- ЕКАК хокеј втор тим | 2001–02 | |- | АХЦА Исток-втор тим на Ол Американ | 2001–02 | |- | Сите- ЕКАК хокеј втор тим | 2002–03 | |- | ЕКАК хокејски тим на сите турнири | 2003 година | <ref>{{Наведени вести|url=http://www.ecachockey.com/men/tournament/Men-s_All-Tournament_Teams.pdf|title=All-Tournament Honors|access-date=2014-05-12|publisher=ECAC Hockey}}</ref> |- | Сите- ЕКАК хокеј првиот тим | 2003–04 | |- | АХЦА Исток од првиот тим на Ол Американ | 2003–04 | |- |} == Наводи == {{Наводи|2}} * {{Почетна кутија}} {{S-ach}} {{succession box|before=[[Крис Хигинс (хокеј на мраз)|Крис Хигинс]]<br>[[Дејвид Леневеу]]|title=[[Список на ECAC хокеј играч на годината|ECAC хокеј играч на годината]]|years=[[2003–04 NCAA дивизија I машка сезона во хокеј на мраз|2003–04]]|after=[[Дејвид МекКи (хокеј на мраз)|Дејвид МекКи]]}} {{succession box|before=[[Дејвид Леневеу]]|title=[[Список на ECAC награда Кен Драјден|Награда Кен Драјден]]|years=[[2003–04 NCAA дивизија I машка сезона во хокеј на мраз|2003–04]]|after=[[Дејвид МекКи (хокеј на мраз)|Дејвид МекКи]]}} {{succession box|before=[[Бред Тисен]]|title=[[Спомен награда на Алдеж „Баз“ Бастиен]]|years=[[2011–12 сезона AHL|2011–12]]|after=[[Никлас Сведберг]]}} {{s-end}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Данис, Јан}} [[Категорија:Апсолвенти на Брауновиот универзитет]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1981 година]] [[Категорија:Хокеари]] m7hg3xwqew12y55tqe08cn3477gub24 0 1314934 5607010 5520620 2026-08-10T07:18:06Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607010 wikitext text/x-wiki {{Infobox ice hockey player|alt=|image=Jeff Deslauriers.jpg|caption=Деслаурерс во 2010 г.|image_size=230px|birth_date={{birth date and age|1984|5|15}}|birth_place=[[Квебек]],<br>Канада|career_start=2004|career_end=2016}} '''Џеф Друин-Деслауриерс''' (роден на 15 мај 1984 година) е канадски поранешен професионален голман во [[хокеј на мраз]] кој играл во [[Национална хокеарска лига|Националната хокеарска лига]] (НХЛ) со Едмонтон Ојлерс и Анахајм Дакс. Деслауриерс бил избран од Ојлерс во вториот круг на драфтот за влез во НХЛ 2002 година со 31-виот вкупен пик. == Играчка кариера == === Јуниорска и малолигашка кариера === Деслауриерс бил избран од Чикутими од QMJHL, каде што бил стартен голман три сезони. Сезоната 2004-05 било првото професионално искуство на Деслауриер. Тој го поделил времето помеѓу Едмонтон Роуд тркачи на AHL и Гринвил Гроул од ECHL. Тоа не била добра сезона за Деслауриер, бидејќи се борел со проблеми со повреди и играл за тим од АХЛ кој не успеал да се пласира во плејофот. Во сезоната 2005-06, поради тоа што Ојлерс немале тим на фарма, Деслауриерс одиграл само 13 натпревари и се мачел, пред да биде испратен уште еднаш во Гринвил. Сепак, сезоната 2006-07 бил пресвртна. Деслауриерс се вратил во АХЛ со Вилкс-Баре/Скрантон Пингвинс, и на крајот станал почетниот голман на тимот. Играл добро и се рангирал меѓу најдобрите голмани во лигата. [[Податотека:Jef_Delauriers.jpg|лево|мини|253x253пкс| Деслауриерс во униформа на Edmonton Ојлерс во 2009 година]] === Едмонтон Ојлерс (2008-10) === На 17 октомври 2008 година, Деслаурерс ја заработил својата прва победа во НХЛ во победата од 4–3 над Калгари Флејмс. Во текот на неговите први четири настапи, тој постави блескави бројки, вклучувајќи рекорд од 3-0 со дозволен просек од 1,50 гола и процент од ,951 одбрани. Меѓутоа, по два натпревари каде што дозволил четири или повеќе гола, и како резултат на триглавиот голмански рингишпил на Двејн Ролосон и Матје Гарон, тој бил исфрлен на клупата и повремени периоди за рехабилитација во АХЛ. Меѓутоа, со размената на Гарон во Питсбург Пингвинс, тој го вратил своето полно работно време резервна позиција како голман број два на Едмонтон. По 2008–09, Ролосон ги напуштил Ојлерс преку бесплатна агенција, а Ојлерс го заменил со ветеранот голман Николај Кабибулин. Деслауриер морал да му биде резерва, а сезоната ја започнал со ограничена минутажа. Тој играл само три пати во првите 21 натпревар на Едмонтон, но објавил статистика за почит, со резултат 1–1–1 со дозволен просек од 1,96 гола и процент од ,937 одбрани. Набргу по неговиот трет старт, Хабибулин се повредил и Деслауријс започна 14 натпревари по ред во негово отсуство, но со помалку импресивна статистика. Во јануари 2010 година, Ојлерс објавил дека Хабибулин ќе биде подложен на операција на крајот на сезоната, ставајќи го Деслауриерс во почетната улога. По неспектакуларната година како голман број еден на Ојлерс, Деслаурерс морал да се бори во тренинг кампот за резервната улога против Деван Дабник и поранешниот НХЛер Мартин Гербер. Отпрвин, Ојлерс решиле да ги задржат и Дубник и Деслауриерс, иако Деслаурерс не доби време за игра. На 1 ноември 2010 година, Деслауриерс бил ставен на откажување оставајќи го Деван Дубник како примарна резерва за Ојлерс. Деслауриерс бил доделен во Оклахома Сити Барони каде што беше голман број два зад Гербер. Деслауриерс играл за [[Репрезентација на Канада во хокеј на мраз|тимот на Канада]] на Купот Спенглер во 2010 година, каде што бил прогласен за најдобар голман. === Анахајм Дакс (2011–12), враќање во АХЛ, европска кариера === На 12 јули 2011 година, Деслауриерс потпишал двегодишен договор со Анахајм Дакс. На 10 јануари 2012 година, тој ја заработил својата прва победа како Патка, победата со 5–2 над Далас Старс.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.foxsportswest.com/07/12/11/Ducks-sign-Deslauriers/landing_ducks.html?blockID=538316&feedID=3707|title=Ducks sign Deslauriers|date=2011-07-12|work=[[Fox Sports]]|accessdate=2011-07-12}}{{Мртва_врска|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Откако ја одиграл целата сезона 2013–14 во АХЛ со Вилкс-Баре/Скрантон Пингвинс, Деслауриерс како слободен агент се согласил да присуствува на тренинг кампот во Лос Анџелес Кингс 2014 на договор за проба на 2 септември 2014.<ref name="lakingsinsider.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://lakingsinsider.com/2014/09/02/training-camp-at-staples-deslauriers-tryout/|title=Training camp at Staples, Deslauriers try-out|date=2014-09-02|work=lakingsinsider.com|accessdate=2014-09-02}}</ref> Тој бил ослободен од неговиот обид од страна на Кингс на 26 септември 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kings.nhl.com/club/news.htm?id=731946&navid=DL%7CLAK%7Chome|title=Kings announced player transactions|last=|first=|date=September 26, 2014|work=LA Kings Official Website|publisher=|accessdate=2026-08-10|archive-date=2016-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604210627/http://kings.nhl.com/club/news.htm?id=731946&navid=DL%7CLAK%7Chome|url-status=dead}}</ref> По една сезона во Континенталната хокеарска лига со [[Латвија|латвискиот]] клуб Динамо Рига, Деслауриерс ја продолжил својата кариера во странство потпишувајќи едногодишен договор со [[Германија|германскиот]] клуб Аугсбургер Пантер од DEL на 19 јуни 2015 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aev-panther.de/panther/news_news,-Jeff-Deslauriers-neue-Nummer-1-_naid,1557.html|title=Jeff Deslauriers new number 1 goalie|date=2015-06-19|publisher=[[Augsburger Panther]]|language=de|accessdate=2015-06-19}}</ref> По неговото пензионирање, Деслауриерс престојувал во Едмонтон и работел во комерцијални недвижности.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://cwedm.com/jeff-deslauriers-joins-cushman-wakefield-edmonton/|title=Jeff Deslauriers Joins Cushman & Wakefield Edmonton|date=March 21, 2017|accessdate=2023-01-31|archive-date=2022-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327072901/https://cwedm.com/jeff-deslauriers-joins-cushman-wakefield-edmonton/|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.hockeysfuture.com/prospect/jeff_drouin-deslauriers Prospect report from HockeysFuture.com] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Деслаурерс, Џеф }} [[Категорија:Родени во 1984 година]] [[Категорија:Хокеари]] ew3801g36fy5w335bt0er4uirog41yl 0 1315722 5606888 5570871 2026-08-09T20:41:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606888 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}'''Роблокс''' (/ˈ r oʊ b l ɒ k s /) е онлајн платформа [[Видеоигра|за игри]] и систем за создавање игри развиен од Роблокс Корпорација кој им овозможува на корисниците да [[Програмирање|програмираат]] игри и да играат игри создадени од други корисници. Создадена од Дејвид Базуки и Ерик Касел во [[2004]] година и објавена во [[2006]] година, платформата е домаќин на игри создадени од корисници од повеќе жанрови кодирани во [[Програмски јазик|програмскиот јазик]] Луа. Во поголемиот дел од историјата ''Роблокс'' бил релативно мал, и како платформа и како компанија. ''Роблокс'' почнал брзо да расте во втората половина на 2010-тите, а овој раст е забрзан од пандемијата [[КОВИД-19]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://techcrunch.com/2019/07/11/how-roblox-avoided-the-gaming-graveyard-and-grew-into-a-2-5b-company/|title=How Roblox avoided the gaming graveyard and grew into a $2.5B company|last=Morrison|first=Sherwood|date=July 12, 2019|work=[[TechCrunch]]|accessdate=August 28, 2020}}</ref> ''Роблокс'' е бесплатен за играње, со купувања во играта достапни преку виртуелна валута наречена Робукс. Од август 2020 година, Роблокс имаше над 164 милиони месечни активни корисници, вклучувајќи повеќе од половина од сите американски деца под 16 години.<ref name="NYTimes">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/08/16/technology/roblox-tweens-videogame-coronavirus.html|title=You May Not Know This Pandemic Winner, but Your Tween Probably Does|last=Browning|first=Kellen|date=August 16, 2020|work=[[The New York Times]]|access-date=August 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200816195005/https://www.nytimes.com/2020/08/16/technology/roblox-tweens-videogame-coronavirus.html|archive-date=2020-08-16}}</ref><ref name="Verge">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theverge.com/2020/7/21/21333431/roblox-over-half-of-us-kids-playing-virtual-parties-fortnite|title=Over half of US kids are playing Roblox, and it's about to host Fortnite-esque virtual parties too|last=Lyles|first=Taylor|date=July 21, 2020|work=[[The Verge]]|accessdate=July 23, 2020}}</ref> Иако ''Роблокс'' доби генерално позитивни критики од критичарите, тој се соочи со критики за умереноста и микротрансакции и обвинувања за експлоататорски практики насочени кон децата. == Преглед == === Роблокс Студио === [[Податотека:Roblox_Studio_logo_2021_present.svg|алт=Two blue polygons with a gap in between them.|мини|100x100пкс| Логото на Роблокс Студио]] ''Роблокс'' им овозможува на играчите да креираат свои игри користејќи го неговиот сопствен мотор, Роблокс Студио,кој потоа може да се игра од други корисници.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/games/2019/sep/28/roblox-guide-children-gaming-platform-developer-minecraft-fortnite|title=All you need to know about Roblox|last=Dredge|first=Stuart|date=September 29, 2019|work=[[The Guardian]]|access-date=April 21, 2020}}</ref> Игрите (наречени „искуства“ од корпорацијата) се направени со дериват на јазикот Луа наречен Луау.<ref name="PCN">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pcgamesn.com/best-roblox-games|title=The best Roblox games|last=Shepherd|first=Harry|date=August 13, 2018|work=[[PCGamesN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129031549/https://www.pcgamesn.com/best-roblox-games|archive-date=November 29, 2018|accessdate=November 29, 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gamedevelopment.tutsplus.com/articles/how-to-learn-roblox-and-roblox-studio--gamedev-2304|title=How to Learn Roblox and Roblox Studio|last=Vanbrocklin|first=Tyler|date=December 26, 2012|work=Game Development Envato Tuts+|accessdate=June 7, 2020|archive-date=2014-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140309114704/https://gamedevelopment.tutsplus.com/articles/how-to-learn-roblox-and-roblox-studio--gamedev-2304|url-status=dead}}</ref> Корисниците можат да креираат содржини што може да се купат преку еднократни купувања,познати како „пропусници за игри“,како и микротрансакции кои можат да се купат повеќе од еднаш, познати како „програмери производи“ или „производи“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://theconversation.com/why-is-kids-video-game-roblox-worth-38-billion-and-what-do-parents-need-to-know-157133|title=Why is kids' video game Roblox worth $38 billion and what do parents need to know?|last=Carter|first=Marcus|last2=Mavoa|first2=Jane|date=March 17, 2021|work=[[The Conversation (website)|The Conversation]]|accessdate=March 28, 2021}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-03-14/roblox-unearths-92-million-to-challenge-microsoft-s-minecraft|title=Roblox Unearths $92 Million to Challenge Microsoft's Minecraft|last=Cao|first=Jing|date=March 14, 2017|work=[[Bloomberg News]]|access-date=February 6, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180821093935/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-03-14/roblox-unearths-92-million-to-challenge-microsoft-s-minecraft|archive-date=August 21, 2018}}</ref> Поголемиот дел од игрите произведени со Roblox Studio се развиваат од малолетни лица,а со него се произведуваат вкупно 20 милиони игри годишно.<ref name="NYTimes"/><ref name="Study">{{Наведена мрежна страница|url=https://docsend.com/view/yytafca42a83pbgq|title=Dubit Guide to Roblox for Brands|last=Douthwaite|first=Andrew|last2=Warneford|first2=Matthew|year=2020|work=DocSend|publisher=[[Dubit Limited]]|page=5|accessdate=July 10, 2020|last3=Pierce|first3=Matt}}</ref> === Ставки и валута === [[Податотека:Robux_2019_Logo_gold.svg|мини|109x109пкс| Лого на виртуелната валута „Робукс“]] ''Роблокс'' им овозможува на играчите да купуваат, продаваат и создаваат виртуелни предмети што може да се користат за украсување на нивниот виртуелен карактер што служи како нивен аватар на платформата.<ref name="NYTimes"/> Облеката може да ја купи секој,но само играчите со премиум членство можат да ја продаваат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://metro.co.uk/2017/07/17/roblox-everything-you-need-to-know-about-the-online-game-your-children-are-obsessed-with-6779913/|title=Roblox: Everything you need to know about the online game your children are obsessed with|last=Phillips|first=Catherine|date=July 17, 2017|work=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129201140/https://metro.co.uk/2017/07/17/roblox-everything-you-need-to-know-about-the-online-game-your-children-are-obsessed-with-6779913/|archive-date=November 29, 2018|accessdate=February 6, 2018}}</ref> Само администраторите ''на Роблокс'' можат да продаваат додатоци,делови од телото,опрема и пакети под официјалната корисничка сметка ''на Роблокс'';<ref name="bizjournals">{{Наведени вести|url=https://www.bizjournals.com/sanfrancisco/news/2017/05/17/tech-awards-2017-gaming-esports-roblox-virtual.html|title=Roblox lets users build their own virtual world|last=Procter|first=Richard|date=May 17, 2017|work=[[San Francisco Business Times]]|access-date=February 6, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129201849/https://www.bizjournals.com/sanfrancisco/news/2017/05/17/tech-awards-2017-gaming-esports-roblox-virtual.html|archive-date=November 29, 2018}}</ref> виртуелните капи и додатоци може да бидат објавени и од неколку избрани корисници со минато искуство со работа со Роблокс Корпарацијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blog.roblox.com/2019/08/paving-road-user-generated-catalog/|title=Paving the Road to a User-Generated Catalog|last=givenothingback|last2=Captain_Rando|date=August 16, 2019|work=Roblox Blog|language=en-US|accessdate=June 4, 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://devforum.roblox.com/t/ugc-catalog-is-now-live/331405|title=UGC Catalog is Now Live!|last=coefficients|date=August 15, 2019|work=Roblox Developer Forum|language=en-US|accessdate=June 4, 2020}}</ref> Неколку поединци дизајнираат артикли како работа со полно работно време,при што креаторите со најголема заработувачка заработуваат преку 100.000 долари годишно од продажбата на артикли.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.voguebusiness.com/technology/digital-fashion-surges-in-a-sales-downturn-forma-drest|title=Digital fashion surges in a sales downturn|last=McDowell|first=Maghan|date=April 14, 2020|work=[[Vogue (magazine)|Vogue Business]]|accessdate=September 1, 2020|archive-date=2020-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920022429/https://www.voguebusiness.com/technology/digital-fashion-surges-in-a-sales-downturn-forma-drest|url-status=dead}}</ref> Ставките со статус на ограничено издание може да се тргуваат или продаваат само од корисници со членство на Роблокс Премиум.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.geek.com/games/roblox-101-getting-started-with-robux-and-the-builders-club-1725962/|title=Roblox 101: Getting Started With Robux and The Builders Club|last=Jagneaux|first=David|date=December 15, 2017|work=[[Geek.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129202401/https://www.geek.com/games/roblox-101-getting-started-with-robux-and-the-builders-club-1725962/|archive-date=November 29, 2018|accessdate=February 6, 2018}}</ref> Робукс им овозможува на играчите да купуваат различни ставки,а се добиваат со купување со вистинска валута,од периодична стипендија што им се дава на членовите со членство во Премиум и од други играчи со производство и продажба на виртуелна содржина во ''Роблокс''.<ref name="heavy">{{Наведена мрежна страница|url=https://heavy.com/games/2017/07/roblox-youtube-free-download-corporation-baszucki-cassel-nerfmodder/|title=Roblox: 5 Fast Facts You Need to Know|last=Fennimore|first=Jack|date=July 12, 2017|work=[[Heavy.com|Heavy]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129032712/https://heavy.com/games/2017/07/roblox-youtube-free-download-corporation-baszucki-cassel-nerfmodder/|archive-date=November 29, 2018|accessdate=November 29, 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.geek.com/games/roblox-101-how-to-avoid-free-robux-scams-1725253/|title=Roblox 101: How To Avoid Free Robux Scams|last=Jagneaux|first=David|date=December 8, 2017|work=[[Geek.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129210131/https://www.geek.com/games/roblox-101-how-to-avoid-free-robux-scams-1725253/|archive-date=November 29, 2018|accessdate=February 6, 2018}}</ref> Пред 2016 година ,''Роблокс'' имал друга валута,Тик (кратенка од „Тикетс“), која била прекината во април истата година.<ref>{{Наведени вести|url=https://techstory.in/the-history-of-roblox-from-2004-until-now/|title=The History Of Roblox : From 2004 Until Now|last=Sidhwani|first=Priyansh|date=12 March 2021|work=TechStory|access-date=13 March 2021}}</ref> Робукс добиен преку продажба на содржина генерирана од корисници може да се размени во валута од реалниот свет преку системот за размена на програмери на мрежното место.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.softonic.com/articles/how-to-make-money-on-roblox|title=How to make money with DevEx on Roblox|last=Editorial Team|date=January 5, 2018|work=[[Softonic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129031731/https://en.softonic.com/articles/how-to-make-money-on-roblox|archive-date=November 29, 2018|accessdate=April 24, 2018}}</ref> Има значителен број на измами поврзани со Робукс, кои главно се вртат околу автоматизирани пораки кои промовираат мрежни места за измами, игри со измами дизајнирани да изгледаат како да даваат бесплатен Робукс и неважечки Робукс кодови.<ref>{{Наведени вести|url=https://6abc.com/video-games-roblox-robux-fortnight/3603994/|title=Action News Troubleshooters: Spotting video game scams|last=Han|first=Nydia|date=June 15, 2018|work=[[WPVI-TV]]|access-date=September 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127235823/https://6abc.com/video-games-roblox-robux-fortnight/3603994/|archive-date=January 27, 2021}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=The Ultimate Roblox Book: An Unofficial Guide: Learn How to Build Your Own Worlds, Customize Your Games, and So Much More!|last=Jagneaux|first=David|date=January 1, 2018|publisher=[[Simon & Schuster]]|isbn=978-1507205334|page=240|lccn=2017040387}}</ref> === Настани === ''Роблокс'' повремено е домаќин на реални и виртуелни настани. Тие во минатото беа домаќини на настани како што е БлоксКон,кој бил конвенција за обичните играчи на платформата.<ref name="heavy"/> ''Роблокс'' работи на годишен лов на велигденски јајца<ref>{{Наведени вести|url=https://www.canberratimes.com.au/story/6716010/roblox-has-an-easter-egg-hunt-to-help-you-through-the-weekend/#gsc.tab=0|title=Roblox Easter Egg Hunt 2020 will make being in isolation the best thing this Easter|last=Tomlinson|first=Gayle|date=April 8, 2020|work=[[The Canberra Times]]|access-date=June 24, 2020}}</ref> и исто така е домаќин на годишен настан наречен „Блокси Награди“, церемонија на доделување награди која исто така функционира како собирање средства.Изданието на наградите Блокси за 2020 година,кое се одржа виртуелно на платформата, привлече 600.000 гледачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://venturebeat.com/2020/03/23/robloxs-in-game-bloxy-awards-drawn-4-million-concurrent-players/|title=Roblox's in-game Bloxy Awards draw 600,000 spectators|last=Takahashi|first=Dean|date=March 23, 2020|work=[[VentureBeat]]|accessdate=July 21, 2020|archive-date=2020-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200725045846/https://venturebeat.com/2020/03/23/robloxs-in-game-bloxy-awards-drawn-4-million-concurrent-players/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gamesindustry.biz/articles/2020-06-04-robloxs-continuing-construction-of-a-social-creative-space|title=Roblox's continuing construction of a social, creative space|last=Valentine|first=Rebekah|date=June 4, 2020|work=[[Gamasutra]]|accessdate=September 18, 2020}}</ref> Корпорацијата Роблокс годишно е домаќин на Конференцијата за програмери на Роблокс,тридневен настан само со покана во [[Сан Франциско]],<nowiki/>каде врвните создавачи на содржина на страницата учат за претстојните промени на платформата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://techcrunch.com/2019/08/12/roblox-announces-new-game-creation-tools-and-marketplace-100m-in-2019-developer-revenue/|title=Roblox announces new game-creation tools and marketplace, $100M in 2019 developer revenue|last=Perez|first=Sarah|date=August 13, 2019|work=[[TechCrunch]]|accessdate=March 28, 2020}}</ref> Компанијата исто така бил домаќин на слични настани во [[Лондон]] и [[Амстердам]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pocketgamer.biz/news/71372/what-we-learned-at-the-roblox-developer-conference/|title=$100m dev payouts, 1.2 billion hours of engagement a month: What we learned at the Roblox Developers Conference|last=Chapple|first=Craig|date=August 11, 2019|work=[[Pocket Gamer]]|accessdate=April 23, 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blog.roblox.com/2018/08/thanks-wonderful-rdc-2018-amsterdam/|title=Thanks for a Wonderful RDC 2018 in Amsterdam!|last=YoSoyTofu|date=August 31, 2018|work=Roblox Blog|language=en-US|accessdate=August 30, 2019|archive-date=2018-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20181018030911/https://blog.roblox.com/2018/08/thanks-wonderful-rdc-2018-amsterdam/|url-status=dead}}</ref> Роблокс повремено се вклучува во настани за промовирање филмови,како што се оние што се одржуваат за промовирање на ''Вондер Вуман'' и ''Акуаман.''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://venturebeat.com/2020/06/25/roblox-teams-with-warner-bros-and-dc-on-wonder-woman-the-themyscira-experience/|title=Roblox teams with Warner Bros. and DC on Wonder Woman: The Themyscira Experience|last=Takahashi|first=Dean|date=June 26, 2020|work=[[VentureBeat]]|accessdate=June 26, 2020|archive-date=2020-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627052954/https://venturebeat.com/2020/06/25/roblox-teams-with-warner-bros-and-dc-on-wonder-woman-the-themyscira-experience/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://variety.com/2018/film/news/roblox-warner-bros-movie-crossover-1203094353/|title=How Warner Bros. Uses a Video Game to Fuel Interest in Its Movies|last=Crecente|first=Brian|date=December 21, 2018|work=Variety|access-date=June 26, 2020}}</ref> Во 2020 година, Роблокс бил домаќин на својот прв виртуелен концерт, кој ''[[Ролинг Стоун]]'' го спореди со виртуелниот концерт на американскиот рапер Тревис Скот во ''Фортнајт''<ref name="Stoned" /> за време на кој американскиот рапер [[Лил Наз Екс]] дебитирал со својата песна „ Холидеј “ пред публика од Играчи ''на Роблокс''.<ref name="Stoned">{{Наведени вести|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/lil-nas-x-roblox-virtual-show-1087921/|title=Lil Nas X to Play Virtual Concert on Roblox|last=Millman|first=Ethan|date=November 10, 2020|work=[[Rolling Stone (magazine)|Rolling Stone]]|access-date=November 14, 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://social.techcrunch.com/2020/11/10/roblox-to-host-its-first-virtual-concert-featuring-lil-nas-x/|title=Roblox to host its first virtual concert, featuring Lil Nas X|last=Perez|first=Sarah|date=November 11, 2020|work=[[TechCrunch]]|language=en-US|accessdate=November 14, 2020|archive-date=2020-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116222741/https://social.techcrunch.com/2020/11/10/roblox-to-host-its-first-virtual-concert-featuring-lil-nas-x/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=November 14, 2020}}</ref> Во 2021 година, шведската пејачка Зара Ларсон изведе песни на виртуелна забава за да го прослави повторното издавање на нејзиниот албум ''Постер девојка''.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/57186245|title=Roblox: Zara Larsson performing new album - and other virtual concerts|date=May 21, 2021|work=[[BBC Newsround]]|access-date=May 22, 2021|language=en-GB}}</ref> На 17 септември 2021 година се одржа виртуелен концерт на американскиот бенд [[Twenty One Pilots|Твенти Уан Пајлотс]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://venturebeat.com/2021/09/08/roblox-will-launch-twenty-one-pilots-virtual-concert/|title=Roblox will launch Twenty One Pilots virtual concert|last=Takahashi|first=Dean|date=September 8, 2021|work=[[VentureBeat]]|accessdate=September 9, 2021|archive-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028085742/https://venturebeat.com/2021/09/08/roblox-will-launch-twenty-one-pilots-virtual-concert/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://variety.com/2021/digital/news/twenty-one-pilots-21-roblox-concert-experience-1235058749/|title=Twenty One Pilots to Stage Elaborate Roblox 'Concert Experience'|last=Aswad|first=Jem|date=September 8, 2021|work=Variety|accessdate=September 9, 2021}}</ref> Во октомври 2021 година, Роблокс соработуваше со Чипотле Мексикан Грилл за да им подари 1 милион долари бурито на првите 30.000 луѓе секој ден како дел од промоцијата на Чипотле за Ноќта на вештерките Буурито.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.restaurantbusinessonline.com/marketing/chipotle-launches-truly-virtual-restaurant-roblox|title=CHIPOTLE Launches a Truly 'Virtual' Restaurant via Roblox|last=Lalley|first=Heather|date=October 26, 2021|work=Restaurant Business Online}}</ref> == Историја и развој == {{multiple image|direction=vertical|width=200|image1=First Roblox Logo.svg|caption1=Првото ''Роблокс'' лого, дизајнирано во 2004<ref name="Logo">{{Cite web |last=Baszucki |first=David |author-link=David Baszucki |date=January 10, 2017 |title=Introducing Our Next-Generation Logo |url=https://blog.roblox.com/2017/01/introducing-our-next-generation-logo/ |access-date=July 16, 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170110161305/https://blog.roblox.com/2017/01/introducing-our-next-generation-logo/|archive-date=January 10, 2017|website=Roblox Blog}}</ref>|image2=Roblox Logo 2004.svg|caption2=''Роблокс'' логото што било користено од 2004 и 2005<ref name="Logo2022">{{cite news|last1=Meers|first1=Whitney|title=New Roblox logo and tagline show the company is growing up|url=https://www.pcgamesn.com/roblox/new-roblox-logo|access-date=31 August 2022|work=PCGamesN|date=30 August 2022}}</ref>|image3=ROBLOX 2004.svg|caption3="Роблокс" логото што било користено од 2005 to 2006<ref name="Logo"/>|image4=Roblox logo.svg|caption4=Роблокс логото користено од 2006 до 2017; имаше бројни варијации, но главно остана ист.<ref name=Logo/>|image5=Roblox logo 2017.svg|caption5=Роблокс логото користено од 2017 до 2018<ref name="Logo"/>|image6=Roblox Logo Black.svg|caption6=Роблокс логото користено од 2018 до 2022<ref name="Logo2022"/>}} Бета верзијата на Роблокс била креирана од ко-основачите Дејвид Базуки и Ерик Касел во 2004 година под името ''ДајнаБлокс''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.yourtechstory.com/2019/07/24/david-baszucki-founder-roblox-biggest-video-game-building-platform/|title=David Baszucki : Founder of Roblox, the Biggest Video Game Building Platform|last=Vashishtha|first=Yashica|date=July 24, 2019|work=Your Tech Story|language=en-US|accessdate=September 2, 2019}}</ref> Башуки почнал да ги тестира првите демо снимки таа година.<ref name="inc">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.inc.com/neil-c-hughes/how-this-user-generated-video-game-is-leading-the-way-with-innovation-and-vr.html|title=How This User-Generated Video Game Is Leading The Way With Innovation and VR|last=Hughes|first=Neil|date=July 15, 2016|work=[[Inc. (magazine)|Inc.]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129215529/https://www.inc.com/neil-c-hughes/how-this-user-generated-video-game-is-leading-the-way-with-innovation-and-vr.html|archive-date=November 29, 2018|accessdate=January 10, 2017}}</ref> Во 2005 година, компанијата го промени своето име во ''Роблокс'',<ref name="inc" /> и официјално била лансирана на 1 септември 2006 година. Во март 2007 година, Роблокс стана усогласен со СОРРА, со додавање на безбеден разговор, промена што ја ограничи комуникациската способност на корисниците на возраст под 13 години, ограничувајќи ги на избирање однапред дефинирани пораки од менито.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kidscreen.com/2015/06/23/superawesome-and-roblox-join-forces-on-kid-safe-advertising/|title=SuperAwesome and Roblox join forces on kid-safe advertising|last=Dickson|first=Jeremy|date=June 23, 2015|work=Kidscreen|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129222253/http://kidscreen.com/2015/06/23/superawesome-and-roblox-join-forces-on-kid-safe-advertising/|archive-date=November 29, 2018|accessdate=November 29, 2018}}</ref> Во август, ''Роблокс'' примени подобрувања на опслужувачот и објави премиум услуга за членство наречена „Билдерс Клуб“.<ref>{{Наведена книга|title=Basic ROBLOX Lua Programming|last=LaRouche|first=Brandon John|date=March 31, 2012|publisher=Double Trouble Studio|isbn=978-0-9854513-0-1|page=237}}</ref> Оваа функција за платено членство била ребрендирана како Роблокс Премиум во септември 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://devforum.roblox.com/t/roblox-premium-is-here/355721|title=Roblox Premium is here!|last=coefficients|date=September 23, 2019|work=Roblox Developer Forum|language=en-US|accessdate=September 25, 2019}}</ref> Во декември 2011 година, Роблокс ја одржа својата прва Хак Недела, годишен настан на кој програмерите ''на Роблокс'' работат на идеи надвор од кутијата за нови случувања да и ги претстават на компанијата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.sfgate.com/technology/article/Hackathons-move-beyond-Silicon-Valley-4085718.php|title=Hackathons move beyond Silicon Valley|last=Milian|first=Mark|date=December 2, 2012|work=[[San Francisco Chronicle]]|access-date=February 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129232929/https://www.sfgate.com/technology/article/Hackathons-move-beyond-Silicon-Valley-4085718.php|archive-date=November 29, 2018}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.sfgate.com/technology/article/Lua-language-helps-kids-create-software-3828132.php|title=Lua language helps kids create software|last=Chaykowski|first=Kathleen|date=August 31, 2012|work=[[San Francisco Chronicle]]|access-date=February 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129233534/https://www.sfgate.com/technology/article/Lua-language-helps-kids-create-software-3828132.php|archive-date=November 29, 2018}}</ref> На 11 декември 2012 година била објавена [[IOS|ИОС]] верзија на Роблокс,<ref name="iOSR">{{Наведена мрежна страница|url=https://venturebeat.com/2012/12/12/roblox-mobile-ipad-iphone-now/|title=Block-builder Roblox goes mobile in time for the holidays|last=Grubb|first=Jeff|date=December 12, 2012|work=[[VentureBeat]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129233810/https://venturebeat.com/2012/12/12/roblox-mobile-ipad-iphone-now/|archive-date=November 29, 2018|accessdate=November 29, 2018}}</ref> и на 16 јули 2014 година била објавена верзијата [[Андроид (оперативен систем)|на]] Андроид. На 1 октомври 2013 година, Роблокс ја објави својата програма за Размена на програмери, дозволувајќи им на програмерите да разменуваат Робукс заработени од нивните игри во валути од реалниот свет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://venturebeat.com/2014/06/06/roblox-is-gamings-quiet-giant-and-its-only-getting-bigger/|title=Roblox is gaming's quiet giant – and it's only getting bigger|last=Grubb|first=Jeff|date=June 6, 2014|work=[[VentureBeat]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129235317/https://venturebeat.com/2014/06/06/roblox-is-gamings-quiet-giant-and-its-only-getting-bigger/|archive-date=November 29, 2018|accessdate=April 24, 2018}}</ref> На 31 мај 2015 година, додадена е функција наречена „Мазен терен“, со што се зголемува графичката верност на теренот и се менува физичкиот мотор од блок ориентиран стил во помазен и пореален.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://venturebeat.com/2015/06/01/roblox-user-generated-world-moves-from-blocky-to-smooth-3d-terrain/|title=Roblox user-generated world moves from blocky terrain to smooth 3D|last=Takahashi|first=Dean|date=June 1, 2015|work=[[VentureBeat]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129235824/https://venturebeat.com/2015/06/01/roblox-user-generated-world-moves-from-blocky-to-smooth-3d-terrain/|archive-date=November 29, 2018|accessdate=June 3, 2015}}</ref> На 20 ноември, Роблокс бил лансиран на ЕксБокс 1, со првичен избор од 15 игри избрани од персоналот ''на Роблокс''.<ref name="XboxOneRelease">{{Наведена мрежна страница|url=https://venturebeat.com/2015/09/24/roblox-comes-to-xbox-one/|title=Roblox comes to Xbox One, joins Minecraft in the growing player-made content space on consoles|last=Grubb|first=Jeff|date=September 24, 2015|work=[[VentureBeat]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181130001239/https://venturebeat.com/2015/09/24/roblox-comes-to-xbox-one/|archive-date=November 30, 2018|accessdate=November 30, 2018}}</ref> Новите игри ''на Роблокс'' за ЕксБокс Еден треба да поминат низ процес на одобрување и се предмет на стандардите на Одборот за оценување на софтвер за забава.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://venturebeat.com/2016/01/27/roblox-launches-on-xbox-one-with-15-player-created-games-watch-us-play-them/|title=Roblox launches on Xbox One with 15 player-created games – watch us play them|last=Grubb|first=Jeff|date=January 27, 2016|work=[[VentureBeat]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181130001719/https://venturebeat.com/2016/01/27/roblox-launches-on-xbox-one-with-15-player-created-games-watch-us-play-them/|archive-date=November 30, 2018|accessdate=November 30, 2018}}</ref> Во април 2016 година, Роблокс го лансираше Роблокс ВиАр за Осилис Рифт. Во времето на објавувањето, повеќе од десет милиони игри беа достапни во 3Д.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fortune.com/2016/04/15/roblox-vr-oculus-rift/|title=This Company Just Introduced 20 Million People to Oculus Rift|last=Gaudiosi|first=John|date=April 15, 2016|work=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181130002929/http://fortune.com/2016/04/15/roblox-vr-oculus-rift/|archive-date=November 30, 2018|accessdate=December 13, 2016}}</ref> Приближно во истиот временски период, функцијата за безбеден разговор била отстранета и заменета со систем заснован на белата листа со збир на прифатливи зборови за корисници под 13 години и збир на зборови на црната листа за други корисници.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.esafety.gov.au/esafety-information/games-apps-and-social-networking/roblox|title=Roblox|work=Office of the eSafety Commissioner|publisher=[[Government of Australia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181130003250/https://www.esafety.gov.au/esafety-information/games-apps-and-social-networking/roblox|archive-date=November 30, 2018|accessdate=December 13, 2016}}</ref> Во јуни, компанијата лансираше верзија компатибилна со [[Windows 10|Виндос 10]] Додека платформата за игри имаше присуство на компјутерот од 2004 година, кога била креирана нејзината веб-верзија, ова било прв пат да се надгради со самостоен пренесувач изграден за Виндос.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://venturebeat.com/2016/06/10/after-xbox-one-success-roblox-now-has-a-dedicated-windows-10-app/|title=After Xbox One success, Roblox now has a dedicated Windows 10 app|last=Grubb|first=Jeff|date=June 10, 2016|work=[[VentureBeat]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181130003633/https://venturebeat.com/2016/06/10/after-xbox-one-success-roblox-now-has-a-dedicated-windows-10-app/|archive-date=November 30, 2018|accessdate=November 30, 2018}}</ref> Во текот на 2017 година, Роблокс се вклучи во голем број ажурирања на технологијата на својот опслужувач, бидејќи технологијата на која работеа до тој момент била застарена и доведе до чести прекини.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://techcrunch.com/2020/10/09/how-roblox-completely-transformed-its-tech-stack/|title=How Roblox completely transformed its tech stack|last=Miller|first=Ron|date=October 1, 2020|work=[[TechCrunch]]|accessdate=October 14, 2020}}</ref> Исто така во 2017 година, Роблокс ги затвори своите официјални [[Семрежен форум|форуми]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://ftw.usatoday.com/2021/12/roblox-facing-accusations-unsafe-children|title=Roblox is facing accusations of being unsafe for children|last=Campbell|first=Kyle|date=2021-12-15|work=[[USA Today|For The Win]]|language=en-US|accessdate=2021-12-19}}</ref> Во ноември 2018 година, целосно била отстранета можноста играчот да игра како „гостин“, без сметка, која била постепено ограничена во текот на претходните две години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pockettactics.com/roblox/guest|title=Roblox guest – what are guests and what happened to them|last=Vaz|first=Christian|date=November 3, 2020|work=Pocket Tactics|accessdate=February 2, 2021}}</ref> Во јули 2020 година, Роблокс го објави создавањето на „Парти Плејс“, кое функционира како онлајн дружење. Функцијата била создадена со помош на нова технологија што била користена за време на Блокси наградите во 2020 година и била дизајнирана како одговор на пандемијата КОВИД-19. ''На Роблокс'' му била дадена дозвола да излезе во Кина на 3 декември 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gamesindustry.biz/articles/2020-12-03-roblox-cleared-for-launch-in-china#:~:text=Roblox%20is%20officially%20heading%20to,date%20has%20been%20given%20yet.|title=Roblox cleared for launch in China|last=Batchelor|first=James|date=December 3, 2020|work=Games Industry|publisher=[[Gamer Network]]|accessdate=February 14, 2021}}</ref> Во октомври 2021 година, Роблокс го доживеа својот најдолг прекин до сега, при што услугите беа недостапни три дена.<ref name="outage-bundle">{{Наведени вести|url=https://www.ign.com/articles/roblox-servers-down-chipotle-free-burritos|title=Roblox's Servers Are Down And Fans Are Blaming Chipotle|last=Plant|first=Logan|date=October 30, 2021|work=[[IGN]]|access-date=October 30, 2021|language=en}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://inews.co.uk/culture/gaming/robox-down-isnt-working-today-login-problems-latest-news-1274363|title=Is Roblox down? Why the gaming platform isn't working today with thousands of users reporting login problems|last=Finnis|first=Alex|date=October 29, 2021|work=[[i (newspaper)|i]]}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theverge.com/2021/10/30/22754107/roblox-down-outage-chipotle-server-issues-status|title=Roblox has been down for more than a day and it's not because of Chipotle|last=Warren|first=Tom|date=October 30, 2021|work=[[The Verge]]|accessdate=October 30, 2021}}</ref> Во декември 2021 година, Роблокс ги затвори своите кинески опслужувачи, наведувајќи дека тие се обидуваат да создадат „друга верзија“ на апликацијата што им дозволува на кинеските играчи пристап до платформата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.reuters.com/technology/roblox-takes-down-china-app-says-building-another-version-2022-01-07/|title=Roblox takes down China app, says building another version|last=Kirton|first=David|date=January 7, 2022|work=[[Reuters]]|accessdate=February 3, 2023}}</ref> Во јули 2022 година, неидентификуван хакер протече архива со внатрешни документи поврзани со активностите на платформата во Кина. Овој документ откри дека корпорацијата Роблокс планирала да спроведе различни промени на платформата со цел да се усогласи со кинеските интернет цензури за закони и дека пред да ги затворат своите операции во Кина биле загрижени дека Тенсентt ќе ја хакира платформата и ќе се обиде да постави конкурент.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vice.com/en/article/wxndpx/revealed-documents-show-how-roblox-planned-to-bend-to-chinese-censorship|title=Revealed: Documents Show How Roblox Planned to Bend to Chinese Censorship|last=Cox|first=Joseph|date=July 26, 2022|work=[[Motherboard (website)|Motherboard]]|publisher=Vice Media Group LLC|accessdate=July 18, 2022}}</ref> Во септември 2022 година, Роблокс Корпорацијата објави дека планира да додаде систем за рангирање на возраста, кој ќе овозможи умерено прикажување на насилството во игрите означени како соодветни за играчи на возраст од 13 и повеќе години. Компанијата изјави дека сака да ја зголеми привлечноста на платформата до младата возрасна публика од корисници од 17 до 24 години, за која изјави дека е најбрзо растечката демографија на Роблокс.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/video-games/2022/09/09/roblox-ads-metaverse/|title=Roblox wants to advertise to gamers ages 13 and up in the metaverse|last=Liao|first=Shannon|date=September 9, 2022|work=The Washington Post|access-date=September 9, 2022|issn=0190-8286}}</ref> === Активизам === Корисниците на Роблокс се забележани по нивните напори против [[Расизам|расизмот]], при што бројни редовни корисници и ко-основачот Базуки изјавија дека ги поддржуваат протестите на Џорџ Флојд и животите на црнците се важни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.entertainment-focus.com/games-section/game-news/david-baszucki-founder-and-ceo-of-roblox-sends-a-heartfelt-message-in-a-recent-blog-post/|title=David Baszucki, founder and CEO of Roblox sends a heartfelt message in a recent blog post|last=Stevens|first=Barry|date=June 3, 2020|work=Entertainment Focus|accessdate=June 26, 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/06/24/well/family/how-to-raise-an-anti-racist-kid.html|title=How to Raise an Anti-Racist Kid|last=Parker-Pope|first=Tara|date=June 24, 2020|work=[[The New York Times]]|access-date=June 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127234351/https://www.nytimes.com/2020/06/24/well/family/how-to-raise-an-anti-racist-kid.html|archive-date=January 27, 2021|author-link=Tara Parker-Pope}}</ref> Во август 2019 година, истрагата на НБС вести откри над 100 сметки поврзани со [[Крајна десница|екстремно десничарски]] и [[Неонацизам|неонацистички]] групи. Откако НБС ги контактираше за сметките, модераторите ''на Роблокс'' ги отстранија.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/extremists-creep-roblox-online-game-popular-children-n1045056|title=Extremists creep into Roblox, an online game popular with children|last=Farivar|first=Cyrus|date=August 22, 2019|work=[[NBC News]]|access-date=August 19, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311180608/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/extremists-creep-roblox-online-game-popular-children-n1045056|archive-date=March 11, 2021}}</ref> === Ефекти од пандемијата КОВИД-19 === Пандемијата КОВИД-19 влијаеше на Роблокс на многу начини. Поради карантините наметнати од пандемијата што ја ограничува социјалната интеракција, Роблокс се користи како начин за децата да комуницираат едни со други.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://venturebeat.com/2020/06/29/roblox-how-teens-are-using-games-to-cope-with-the-pandemic/|title=Roblox: How teens are using games to cope with the pandemic|last=Takahashi|first=Dean|date=June 29, 2020|work=[[VentureBeat]]|accessdate=July 4, 2020|archive-date=2020-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630160355/https://venturebeat.com/2020/06/29/roblox-how-teens-are-using-games-to-cope-with-the-pandemic/|url-status=dead}}</ref> Еден од најзабележаните начини на остварување на овој начин на комуникација е феноменот на одржување роденденски забави на платформата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-04-15/kids-flock-to-roblox-for-parties-and-playdates-during-lockdown|title=Kids Flock to Roblox for Parties and Playdates During Lockdown|last=Kharif|first=Olga|date=April 15, 2020|work=[[Bloomberg News]]|access-date=July 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210319084441/https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-04-15/kids-flock-to-roblox-for-parties-and-playdates-during-lockdown|archive-date=March 19, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://techcrunch.com/2020/04/06/creative-ways-to-host-a-virtual-birthday-party-for-kids/|title=Creative ways to host a virtual birthday party for kids|last=Perez|first=Sarah|date=April 6, 2020|work=[[TechCrunch]]|accessdate=July 4, 2020}}</ref> КОВИД-19 предизвика значително зголемување и на приходите на платформата и на бројот на играчи на неа, во согласност со сличните ефекти што ги доживува поголемиот дел од индустријата за игри, бидејќи играчите принудени да останат во затворени простории поради заклучувањата КОВИД-19 поминуваа повеќе време играње видео игри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://techcrunch.com/2020/06/30/global-app-revenue-jumps-to-50b-in-the-first-half-of-2020-in-part-due-to-covid-19-impacts/|title=Global app revenue jumps to $50B in the first half of 2020, in part due to COVID-19 impacts|last=Perez|first=Sarah|date=July 1, 2020|work=[[TechCrunch]]|accessdate=July 14, 2020}}</ref><ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=July 23, 2020}}</ref> === Звучниот ефект „Ууф“. === Од неговото објавување до ноември 2020 година, звучниот ефект {{'}} Роблокс за кога некој лик умира бил звук „уф“, кој стана значителен дел од репутацијата на платформата поради нејзиниот статус како [[Мем (семрежје)|мем]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.rockpapershotgun.com/2020/11/12/roblox-will-soon-charge-for-the-memey-oof-death-noise/|title=Roblox will soon charge for the memey "oof" death noise|last=Beckheling|first=Imogen|date=November 12, 2020|work=[[Rock, Paper, Shotgun]]|access-date=November 14, 2020}}</ref> Звукот првично бил произведен од студиото на композиторот на видео игри Томи Таларико за видео играта ''Месија'' од 2000 година, а тој и ''Роблокс'' влегоа во спор за авторските права. Спорот заврши во 2022 година кога Роблокс го повлече звукот од нивната платформа и го замени со нов звучен ефект.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.polygon.com/23280931/roblox-oof-sound-effect-replaced-copyright-licensing|title=Say goodbye to Roblox's iconic 'oof' sound effect|last=Marshall|first=Cass|date=2022-07-27|work=Polygon|language=en-US|accessdate=2022-07-27}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pcgamer.com/oof-the-iconic-roblox-death-noise-has-been-replaced-with-a-way-uglier-sound/|title=Oof, the iconic Roblox death noise has been replaced with a way uglier sound|last=Taylor|first=Mollie|date=July 27, 2022|work=PC Gamer|accessdate=2022-07-27}}</ref> == Прием и приходи == === Критички прием === Роблокс генерално доби позитивни критики. Медиум за Здрав Разум и додели 4 од 5 ѕвезди, пофалувајќи ја разновидноста на игри на веб-страницата и способноста да се поттикне креативноста кај децата, притоа откривајќи дека децентрализираната природа на платформата значи дека квалитетот на играта е различен и препорача оневозможување на функциите за разговор за младите играчи за да се спречат можните штетни интеракции.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.commonsensemedia.org/website-reviews/roblox|title=Roblox|last=Brereton|first=Erin|date=November 14, 2019|work=[[Common Sense Media]]|accessdate=June 24, 2020}}</ref> Патриша Е. Венс од семејниот институт за онлајн безбедност ги советуваше родителите да ги следат интеракциите на нивното дете на платформата, но ја пофали платформата за „...дозволувајќи им на децата да играат, истражуваат, дружат, создаваат и учат на самонасочен начин“, и доделување специјални пофалби за Роблокс Студио за неговата способност да ги охрабри децата да искусат развој на игри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fosi.org/good-digital-parenting/what-parents-need-know-about-roblox/|title=What Parents Need To Know About Roblox|last=Vance|first=Patricia E.|date=December 19, 2018|work=[[Family Online Safety Institute]]|accessdate=June 27, 2020|archive-date=2020-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708131228/https://www.fosi.org/good-digital-parenting/what-parents-need-know-about-roblox/|url-status=dead}}</ref> ''Доверливи Критики'', во својот преглед на платформата, го пофали и Роблокс Студио, наведувајќи дека „за секој кој сака да ги развие своите вештини за компјутерски науки или да создаде проекти кои веднаш ќе добијат повратни информации од огромна публика, привлечноста е очигледна“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.trustedreviews.com/opinion/what-is-roblox-the-world-s-most-popular-game-you-might-not-have-heard-of-2946534|title=What is Roblox? The world's most popular game you might not have heard of|last=Mahboubian-Jones|first=Justin|date=December 15, 2016|work=[[Trusted Reviews]]|publisher=[[TI Media]]|accessdate=August 1, 2016|archive-date=2017-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009024509/http://www.trustedreviews.com/opinion/what-is-roblox-the-world-s-most-popular-game-you-might-not-have-heard-of-2946534|url-status=dead}}</ref> Крег Хурда, пишувајќи во ''Андроид момци'', даде поумерен преглед, пофалувајќи го бројот на достапни игри и откри дека играта е забавна за децата, а исто така откри дека аудиото на платформата е „хит или промашување“ и изјави дека има ограничена привлечност за возрасни играчи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.androidguys.com/news/roblox-is-waaayy-more-than-a-game-review/|title=Roblox is waaayy more than a game (Review)|last=Hurda|first=Craig|date=February 8, 2017|work=Android Guys|accessdate=August 23, 2020}}</ref> ==== Критика ==== Роблокс доби широки критики за неговиот систем за филтрирање на разговори.<ref name="Roblox criticism">{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/uk-gaming-roblox-content-focus/kids-gaming-platform-roblox-faces-hurdles-ahead-of-public-listing-rough-words-idUKKBN27Z1GK|title=Kids gaming platform Roblox faces hurdles ahead of public listing: rough words|last=Vengattil|first=Munsif|date=November 19, 2020|work=[[Reuters]]|access-date=December 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228182015/https://www.reuters.com/article/uk-gaming-roblox-content-focus/kids-gaming-platform-roblox-faces-hurdles-ahead-of-public-listing-rough-words-idUKKBN27Z1GK|archive-date=February 28, 2021|last2=Munn|first2=Joseph}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/technology-48450604|title=Roblox: 'I thought he was playing an innocent game'|last=Stonehouse|first=Rachel|date=May 29, 2020|work=[[BBC News]]|access-date=December 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210329041522/https://www.bbc.com/news/technology-48450604|archive-date=March 29, 2021}}</ref> Иако системот за филтрирање {{'}} Роблокс Заедница Сифт,<ref>{{Наведена изјава за печат|access-date=March 1, 2021}}</ref> ги цензурира и отстранува повеќето несоодветни пораки и содржини, некои сепак можат да го избегнат системот. За да се бори против овие проблеми, Роблокс има 1.600 луѓе кои работат на отстранување на таква содржина од платформата.<ref name="Roblox criticism" /> Роблокс нуди поставки за приватност; родителите можат да ограничат со какви луѓе може да контактира корисникот, да го ограничат пристапот до приватните опслужувачи и да вклучат родителски контроли.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.mercurynews.com/2020/11/05/keeping-kids-safe-on-roblox/|title=Larry Magid: Keeping kids safe on Roblox|last=Magid|first=Larry|date=November 5, 2020|work=[[The Mercury News]]|access-date=December 17, 2020}}</ref> Иако сексуалната содржина е забранета на Роблокс, платформата доби значителни критики за присуството на сексуално експлицитни игри и слики во неа. Оваа содржина вклучува ставки како виртуелни секс клубови и ноќни клубови, при што креаторите на споменатата содржина во голема мера комуницираат преку платформи од трети страни кои не можат да бидат регулирани од модераторите ''на Роблокс''.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.foxbusiness.com/technology/roblox-discord-teen-gamers-inappropriate|title=Roblox teen gamers engage in sexual behavior in platform's 'red light district': report|last=Conklin|first=Audrey|date=August 25, 2020|work=[[Fox Business]]|access-date=December 19, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210101115812/https://www.foxbusiness.com/technology/roblox-discord-teen-gamers-inappropriate|archive-date=January 1, 2021}}</ref> Истрагата од 2020 година од Фаст Компани покажа дека сексуалната содржина сè уште е распространета во Роблокс, при што обидите на модераторите да ја отстранат се споредуваат со „удри- крт“,<ref name="SLV">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fastcompany.com/90539906/sex-lies-and-video-games-inside-roblox-war-on-porn|title=Sex, lies, and video games: Inside Roblox's war on porn|last=Helm|first=Burt|date=August 19, 2020|work=[[Fast Company]]|accessdate=December 19, 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vice.com/en/article/epdzxk/roblox-goes-public-says-child-pornography-is-a-risk-to-its-business|title=Roblox Goes Public, Says Child Pornography Is a Risk to Its Business|last=Cole|first=Samantha|date=November 21, 2020|work=[[Vice Media|Motherboard]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201184039/https://www.vice.com/en/article/epdzxk/roblox-goes-public-says-child-pornography-is-a-risk-to-its-business|archive-date=December 1, 2020|accessdate=December 19, 2020}}</ref> иако исто така било откриено дека ситуацијата генерално била се подобри во последните години пред извештајот.<ref name="SLV" /> Во интервју од октомври 2022 година, главниот научник на Роблокс, Морган Мекгваер, изјави дека е „предизвик да се ублажи 3Д“, а исто така го спореди модерирањето ''на Роблокс'' со исклучување на спикесејс.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/technology/reuters-momentum-roblox-says-policing-virtual-world-is-like-shutting-down-2022-10-11/|title=Roblox says policing virtual world is like 'shutting down speakeasies'|last=Chmielewski|first=Dawn|date=2022-10-11|work=Reuters|access-date=2022-10-12|last2=Dastin|first2=Jeffrey|language=en}}</ref> ''Роблокс,'' исто така, бил критикуван за тоа што им олеснува на децата да трошат големи суми пари преку микротрансакции, што доведе до бројни случаи каде децата трошеле големи суми пари на платформата без знаење на родителите,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.techspot.com/news/85882-eleven-year-old-girl-spends-almost-6000-roblox.html|title=Dad discovers his 11-year-old daughter spent almost $6,000 on Roblox|last=Thubron|first=Rob|date=July 6, 2020|work=TechSpot}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-51328762|title=Roblox: Wrexham mum's warning after daughter's iPad bill|date=January 31, 2020|work=[[BBC News]]}}</ref> и бришење на сметките на играчи кои поднесуваат повратни трошоци или бараат рефундирање за плаќања со Робукс преку нивните банки, издавачи на картички или други компании од трети страни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/money/2020/mar/11/my-kids-spent-600-on-their-ipads-without-my-knowledge|title=My kids spent £600 on their iPads without my knowledge|last=Tims|first=Anna|date=March 11, 2020|work=[[The Guardian]]}}</ref> Професорката Џејн Џуфер од Универзитетот Корнел го обвини ''Роблокс'' дека го поттикнува [[Потрошуваштво|консумеризмот]] кај децата.<ref>{{Наведена книга|title=Don't use your words! : children's emotions in a networked world|last=Juffer|first=Jane|date=2019|publisher=NYU Press|isbn=9781479833054|location=New York}}</ref> ''Роблокс'' бич обвинет од каналот Ју Туб за истражувачко новинарство ''Пипл Мејк Гејмс'' за „експлоатација“ на развивачите на детски игри, ветувајќи им огромни суми пари кога ги монетизираат нивните игри, додека за возврат им дава само малку или никаков пари со високи намалувања на приходите. девизен курс при продажба на Робукс понизок од стапката за купување Робукс, и недостаток на методи за да се направат нивните игри лесно да се откријат. Ова било споредено со скрипта на компанијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurogamer.net/articles/2021-08-20-roblox-exploiting-young-game-developers-new-investigation-reports|title=Roblox "exploiting" young game developers, new investigation reports|last=Yin-Poole|first=Wesley|date=20 August 2021|work=[[Eurogamer]]|publisher=[[Gamer Network]]|accessdate=4 December 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nme.com/news/gaming-news/roblox-is-allegedly-exploiting-young-game-developers-3024548|title='Roblox' is allegedly exploiting young game developers|last=Wen|first=Alan|date=20 August 2021|work=[[NME]]|publisher=[[BandLab Technologies]]|accessdate=4 December 2021}}</ref> Во дискусија со Ахоис, главниот директор за производи ''на Роблокс'' (CPO) Мануел Бронштајн одговори велејќи дека Роблокс има намера да им даде повеќе пари на своите развивачи на заедницата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.axios.com/roblox-outlines-future-for-the-virtual-platform-c45d9941-2412-485c-8cad-863cbd88b360.html|title=Roblox outlines future for the virtual platform|last=Totilo|first=Stephen|date=October 15, 2021|work=Axios|access-date=18 December 2021|language=en|archive-date=2021-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221063450/https://www.axios.com/roblox-outlines-future-for-the-virtual-platform-c45d9941-2412-485c-8cad-863cbd88b360.html|url-status=dead}}</ref> Откако ''Роблокс'' побара од каналот да го отстрани видеото, Пипл Мејк Гејмс објави дополнителни обвинувања за практики кои ја загрозуваат [[Детска заштита|безбедноста на децата]], обвинувајќи ја платформата за практики како што се недостаток на надзор над програмерите и метод за луѓето да се справат со злоупотребата на програмерите, што доведува до детските програмери се експлоатирани за труд на платформи од трети страни, дозволувајќи му на развивачот навидум да продолжи да монетизира и да има контрола врз развојот на играта и покрај тоа што нивната лична сметка е забранета поради наводно сексуално плен на дете, водење на пазарот на колекционерски предмети да функционира како коцкање и одбивање да помогне програмер чија сметка била хакирана и биле украдени неговите колекционерски предмети и средства и ги охрабрува децата да бараат неофицијални и небезбедни локации за тргување за лесно да добијат предмети со висока вредност.<ref name=":0"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurogamer.net/articles/2021-12-14-roblox-accused-of-being-unsafe-environment-for-children|title=Roblox accused of being an unsafe environment for children|last=Nightangale|first=Ed|date=14 December 2021|work=[[Eurogamer]]|publisher=[[Gamer Network]]|accessdate=17 December 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pcgamer.com/roblox-faces-new-allegations-of-being-unsafe-for-children/|title=Roblox faces new allegations of being unsafe for children|last=Chalk|first=Andy|date=14 December 2021|work=[[PC Gamer]]|publisher=[[Future Publishing]]|accessdate=17 December 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gamesindustry.biz/articles/2021-12-13-roblox-criticized-for-lack-of-safeguards-for-children-stock-market-like-collectibles|title=Roblox criticized for lack of safeguards for kids, stock-market-like collectibles|last=Sinclair|first=Brendan|date=13 December 2021|work=[[GamesIndustry.biz]]|publisher=[[Gamer Network]]|accessdate=17 December 2021}}</ref> Во април 2022 година, Вистина во Рекламирањто поднесе жалба против Роблокс до Федералната трговска комисија за измамен маркетинг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://truthinadvertising.org/articles/roblox-metaverse-playing-games-with-consumers/|title=Roblox Metaverse Playing Games with Consumers|date=April 19, 2022|work=tina.org|publisher=Truth in Advertising|accessdate=April 19, 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://truthinadvertising.org/wp-content/uploads/2022/04/4_19_22-Complaint-to-FTC-re-Roblox.pdf|title=Deceptive Marketing on Roblox|date=April 19, 2022|work=tina.org|publisher=Truth in Advertising|accessdate=April 19, 2022}}</ref> === Игри === Поради својот статус како платформа за игри,Роблокс има различни популарни игри. Од мај 2020 година, најпопуларните игри на Роблокс имаа над 10 милиони месечни активни играчи. Од август 2020 година, најмалку 20 игри биле одиграни повеќе од една милијарда пати, а најмалку 5.000 биле одиграни повеќе од еден милион пати.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.economist.com/graphic-detail/2020/08/21/gamers-are-logging-millions-of-hours-a-day-on-roblox|title=Gamers are logging millions of hours a day on Roblox|date=August 21, 2020|work=[[The Economist]]|access-date=August 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210328183921/https://www.economist.com/graphic-detail/2020/08/21/gamers-are-logging-millions-of-hours-a-day-on-roblox|archive-date=March 28, 2021}}</ref> ТекКранч забележа во март 2021 година дека игрите ''на Роблокс'' во голема мера се разликуваат од воспоставените традиции во видео игрите за бесплатно играње, откривајќи дека успешните игри ''на Роблокс'' биле насочени кон моментално задоволство и откриле дека додавањето упатства значително го намалува ангажманот на играчите, спротивно на воспоставената мудрост за бесплатни игри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://techcrunch.com/2021/03/26/5-mistakes-creators-make-building-new-games-on-roblox/|title=5 mistakes creators make building new games on Roblox|last=Ferencz|first=Joe|date=March 27, 2021|work=[[TechCrunch]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210328104324/https://techcrunch.com/2021/03/26/5-mistakes-creators-make-building-new-games-on-roblox/|archive-date=March 28, 2021|accessdate=March 28, 2021}}</ref> === Приходи === За време на конференцијата за програмери на Роблокс во 2017 година, официјалните лица рекоа дека креаторите на платформата за игри, од кои имаше околу 1,7&nbsp;милиони од 2017 година,<ref>{{Наведени вести|url=https://www.businessinsider.com/roblox-vp-of-developer-relations-grace-francisco-2017-5|title=This game turned players into $50,000-a-month entrepreneurs – now it has a plan to help them make $1.68&nbsp;million a year|last=Weinberger|first=Matt|date=May 9, 2017|work=[[Business Insider]]|access-date=October 10, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181130004003/https://www.businessinsider.com/roblox-vp-of-developer-relations-grace-francisco-2017-5|archive-date=November 30, 2018}}</ref> колективно заработил најмалку 30&nbsp;милиони долари во 2017 година.<ref name="engadget">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.engadget.com/2017/07/22/roblox-30-million-pay-out-developers-2017-how/|title=Hobbyist developers will make $30&nbsp;million via 'Roblox' this year|last=Conditt|first=Jessica|date=July 22, 2017|work=[[Engadget]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129211723/https://www.engadget.com/2017/07/22/roblox-30-million-pay-out-developers-2017-how/|archive-date=November 29, 2018|accessdate=October 10, 2017}}</ref> иОС верзијата на Роблокс достигна 1 милијарда долари животен приход во ноември 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/roblox-mobile-crosses-1b-lifetime-revenue-1257935|title='Roblox Mobile' Crosses $1B in Lifetime Revenue|last=Shanley|first=Patrick|date=November 25, 2019|work=[[The Hollywood Reporter]]|accessdate=June 15, 2020}}</ref> 1,5 милијарди долари во јуни 2020 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pocketgamer.biz/news/73751/roblox-mobile-one-and-a-half-billion-usd-lifetime-revenue/|title=Roblox Mobile hits $1.5 billion in lifetime revenue|last=Partleton|first=Kayleigh|date=June 26, 2020|work=[[Pocket Gamer]]|accessdate=June 26, 2020}}</ref> и 2 милијарди долари во октомври 2020 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pocketgamer.biz/news/74828/roblox-surpasses-2-billion-in-player-spending/|title=Roblox surpasses $2 billion in player spending on mobile|last=Partleton|first=Kayleigh|date=October 22, 2020|work=[[Pocket Gamer]]|accessdate=October 23, 2020}}</ref> што ја прави апликација за иОС со втор најголем приход.<ref name="Levy">{{Наведени вести|url=https://www.cnbc.com/2020/04/08/roblox-is-seeing-a-surge-during-coronavirus-shelter-in-place.html|title=While parents Zoom, their kids are flocking to an app called Roblox to hang out and play 3D games|last=Levy|first=Ari|date=April 8, 2020|work=[[CNBC]]|access-date=June 27, 2020}}</ref> Неколку поединечни игри на Роблокс имаат акумулирано приходи од над 10 милиони американски долари,<ref name="Ling">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gamesindustry.biz/articles/2020-07-21-adopt-me-interview|title=Adopt Me: The most popular game you've never played|last=Handrahan|first=Matthew|last2=Ling|first2=Josh|date=July 21, 2020|work=Games Industry|publisher=[[Gamer Network]]|accessdate=July 25, 2020}}</ref> додека програмерите како целина на платформата колективно се предвидуваше дека заработиле околу 250 милиони долари во текот на 2020 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://screenrant.com/roblox-creators-250-million-2020-monthly-players/|title=Roblox Developers To Make $250 Million In 2020 Thanks To Explosive Growth|last=Lawver|first=Bryan|date=July 28, 2020|work=[[Screen Rant]]|accessdate=August 6, 2020}}</ref> Стана третата игра со најголема заработка во 2020 година, со приход од 2,29 Милијарди долари, под титулите на Тенсент ''ПабЃи'' и Хонор Оф Кингс.<ref name="SuperData2020">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.superdataresearch.com/blog/2020-year-in-review|title=Games and interactive media earnings rose 12% to $139.9B in 2020|date=January 6, 2021|work=[[SuperData Research]]|publisher=[[Nielsen Company]]|url-access=registration|archive-url=https://web.archive.org/web/20210106144257/https://www.superdataresearch.com/blog/2020-year-in-review|archive-date=January 6, 2021|accessdate=January 6, 2021}}</ref> == Линии за играчки == Во јануари 2017 година, производителот на играчки Жазварес соработуваше со Роблокс Корпорацијата за да произведе минифигури за играчки засновани на содржина генерирана од корисниците создадена од развивачите на платформата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://venturebeat.com/2017/01/10/roblox-launches-toys-based-on-its-user-generated-games/|title=Roblox launches toys based on its user-generated games|last=Takahashi|first=Dean|date=January 10, 2017|work=[[VentureBeat]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181130011005/https://venturebeat.com/2017/01/10/roblox-launches-toys-based-on-its-user-generated-games/|archive-date=November 30, 2018|accessdate=November 7, 2017}}</ref> Минифигурите имаат екстремитети и зглобови слични на оние на Лего минифигурите, иако се околу двојно поголеми.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.chicagotribune.com/consumer-reviews/sns-bestreviews-toys-the-best-roblox-toy-20200423-esndl5pf7rf7rh6o27h2o3zyui-story.html|title=The best Roblox toy|last=Foster|first=Allan|date=April 23, 2020|work=[[Chicago Tribune]]|access-date=July 21, 2020}}</ref> Минифигурите имаат екстремитети и додатоци кои се заменливи. Сетови вклучуваа код што се користеше за откупување на виртуелни предмети, како и слепи кутии кои содржеа случајни минифигури.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kotaku.com.au/2017/01/roblox-gets-into-the-toy-business/|title=Roblox Gets Into The Toy Business|last=Fahey|first=Mike|date=January 12, 2017|work=[[Kotaku|Kotaku Australia]]|accessdate=September 3, 2020|archive-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128003814/https://www.kotaku.com.au/2017/01/roblox-gets-into-the-toy-business/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://heavy.com/games/2017/08/roblox-toys-wave-2-series-codes-figures-playsets/|title=Roblox Toys Wave 2 Hits Store Shelves This August|last=Fennimore|first=Jack|date=August 2, 2017|work=[[Heavy.com|Heavy]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181130011521/https://heavy.com/games/2017/08/roblox-toys-wave-2-series-codes-figures-playsets/|archive-date=November 30, 2018|accessdate=November 7, 2017}}</ref> Во 2019 година, Роблокс Корпорација објави нова линија на играчки, означени како серијата „Роблокс Десктоп“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/andyrobertson/2019/02/19/roblox-toys-come-of-age-with-collectable-desktop-series/#712589037a6f|title=Roblox Toys Come Of Age With Collectable Desktop Series|last=Robertson|first=Andy|date=February 19, 2019|work=[[Forbes (magazine)|Forbes]]|accessdate=September 3, 2020}}</ref> На 13 април 2021 година, Роблокс соработуваше со Хасбро за да ги објави нерф пиштоли со тема Roblox и изданието ''Монопол'' со тема Роблокс.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.cnbc.com/2021/04/13/hasbro-partners-with-roblox-to-develop-monopoly-and-nerf-products.html|title=Roblox shares up after gaming platform partners with Hasbro for Monopoly and Nerf products|last=Tsai|first=Katie|date=April 13, 2021|work=[[CNBC]]|access-date=April 13, 2021}}</ref> == Надворешни врски == * {{Матична|1=https://www.roblox.com/info/about-us?locale=en_us}} {{Нормативна контрола}} == Наводи == [[Категорија:Видеоигри од САД]] [[Категорија:Програми за изработка на видеоигри]] [[Категорија:Играчки погони]] [[Категорија:Игри за Windows]] [[Категорија:Семрежни игри]] [[Категорија:Игри за Mac OS X]] [[Категорија:Игри за Андроид]] lqwz7zq8icwt7q1ublxghe6rjdc4fm0 0 1317528 5606963 5274750 2026-08-10T01:26:57Z CommonsDelinker 746 Замена на [[File:Ascoli_Piceno_2015_by-RaBoe_231.jpg]] со [[File:Ascoli_Piceno_2015_-_Duomo_-_by-RaBoe_231.jpg]] (од страна на [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] поради: [[:c:COM:FR|File renamed]]:). 5606963 wikitext text/x-wiki [[Податотека:DuomoAscoliPiceno.JPG|мини|208x208пкс|Катедралата Сан Емидио]] '''Катедралата Асколи Пичено''', официјално '''катедралата Санта Марија Мадре ди Дио е сант'Емидио (Света Богородица и Свети Емидио)''' или пократко '''катедралата Сант'Емидио''', претставува главната или централна црква на градот Асколи Пичено и епископија на истоимената епархија. Се наоѓа на плоштадот Аринго и заедно со Палатата на Аренго го претставува центарот на градскиот живот уште од римско време и барем до целиот таканаречен период на општината. Во месец мај [[1857|1857 година,]] [[Папа Пиј IX|папата Пиј IX]] оваа црква ја издигнал до достоинство на една мала базилика.<ref>[http://www.gcatholic.org/churches/data/basITX.htm ''Catholic.org Basilicas in Italy'']</ref> == Историја == [[Податотека:Battistero_San_Giovanni_16.jpg|мини|Романска крстилница.]] [[Податотека:Ascoli_Piceno_Cattedrale_di_Sant’Emidio.jpg|мини|Катедралата во печат од 1898 година.]] Сегашната градба е резултат на многу адаптации и надградби што се случиле помеѓу 5 и 16 век. Некои остатоци пронајдени за време на реставраторската работа во [[1967|1967 година]] на криптата покажуваат дека првиот храм всушност бил изграден во [[4 век|4]] или [[5 век]] врз претходно постоечка зграда од римскиот период која историчарот Себастиано Андреантонели ја идентификувал како пагански храм можеби посветен на музите, додека други историчари храмот го припишуваат на боговите Херкулес или на [[Јунона]]. Археолошките наоди од [[1882]]-[[1883]] година покажуваат дека катедралата била изградена со помош на остатоците од цивилната базилика на римскиот форум идентификувани во најстарите делови од сегашната зграда. Такви делови биле [[трансепт]]от, потоа основите на полукружните [[Апсида|апсиди]], а според некои и [[купола]]та. Сите тие датираат, всушност, од крајот на 8 или почетокот на 9 век. Цивилната градба од периодот на римската ера има димензии приближно 32 метри во должина и 13 метри во ширина, додека висината изнесува 9 метри. Телото на катедралата било составено од три полукружни апсиди и вкупно три влеза кои биле ориентирани во правец кон Форумот. Помеѓу [[5 век|5]] и [[6 век]] градбата претрпела почетна трансформација и добила облик на латински крст со додавање на надолжниот [[Брод (архитектура)|кораб]] и реконструкција на утврдените полигонални апсиди. Во периодот помеѓу [[746]] и [[780|780 година]], лонгобардскиот епископ Еуклер во своите проекции ја додал куполата со осмоаголна основа, чија изградба сепак била одложена за периодот на [[11 век]], во времето на епископот Бернардо II (1045-1069). Во тој период на градбата најверојатно и била дадена романска структура. Тој стил се постигнал со изградбата на фасадата и, пред сè, со изградбата на криптата во која биле сместени моштите на Сан Емидио. Токму по тој повод катедралата, осветена уште од периодот на ранохристијанската ера на Дева Марија, со титулата Богородица (''Theotòkos''), му била посветена и на светиот маченик Емидио, кој бил првиот историски посведочен епископ на градот. Во исто време се започнало со изградбата на двете [[Кула|кули]], кои биле поставени на надворешните агли на [[фасада]]та и кои давале впечаток дека излегуваат од неа. Просторот помеѓу двете камбанарии бил зафатен од трем со капели, кој бил речиси целосно отстранет по проширувањата на катедралата во периодот на шеснаесеттиот век. Во тој период бил отстранет и фенерот. Градбата долго време ги задржала своите романски форми, сѐ некаде до последната четвртина на 15 век. Некои цркви во Асколи во тоа време, пред сè оние од редот Мендиканти (Сан Франческо, Сан Пјетро Мартире и Сан Агостино) биле многу поголеми по површина отколку во однос на Дуомо. На 2 јануари [[1481|1481 година]], за време на епископот Просперо Кафарели (1464 - 1500 г.), бил склучен договорот за уривање на античката фасада и изградба на трите нови кораби поделени со полигонални столбови и отворање на големите прозорци. Ова реновирање на катедралата со готско-ренесансен стил останал во својата почетна состојба долго време. Фасадата на катедралата била изградена во периодот од [[1529]] до [[1539|1539 година]] според дизајнот на Кола дел Аматриче. Во истиот период бил изграден нов висок [[олтар]], додека во ѕидовите на страничните кораби започнало да се поставуваат некои погребни споменици и воедно биле подигнати раскошни олтари во согласност со страничните кораби. Епископот [[Пјетро Камајани]] ([[1567]] - [[1579]]) подоцна ги завршил [[свод]]овите на трите кораби. Единствениот влез во криптата во делот на централниот кораб бил заменет со двете скалила кои биле поставени во страничните кораби. Во 1838 година била отворена капелата СС Сакраменто, која била додадена на телото на катедралата долж десната патека на раскрсницата на [[трансепт]]от. Во годините помеѓу [[1882]] - [[1894|1894 година]] влезот во криптата од страна на централниот коридор повторно бил ставен во употреба. Тоа е сторено според проектот на архитектот Џузепе Сакони кој го дизајнирал и цибориумот под самата купола. Во десетлетието помеѓу [[1884]] - [[1894]] сводовите на централниот кораб и куполата биле украсени со фрески изработени од страна на Чезаре Маријани. Во текот на 20 век, односно на крајот на Втората светска војна, епископот Амброџио Сквинтани ги украсил ѕидовите на криптата со мозаици засновани на карикатури на Пјетро Гауденци (1880-1955), прикажувајќи епизодни делови од [[Втора светска војна|последната војна]]. Новата интервенција на криптата била завршена во [[1961|1961 година]], од страна на епископот Марчело Морганте. Тој таму ја изградил гробницата на епархиските бискупи. Конечно, во [[1967|1967 година]], било изведено литургиското прилагодување на презвитерието, според укажувањата на Вториот ватикански собор. == Надворешен изглед == [[Податотека:IL_Duomo,_Ascoli_Piceno_AP,_Marche,_Italy_-_panoramio.jpg|мини|Поглед на комплексот Дуомо.]] [[Податотека:Ascoli_Piceno,_Porta_della_Musa.jpg|мини|''Портата на музата''.]] [[Фасада]]та на катедралата, со правоаголна форма, изградена помеѓу [[1529]] и [[1539|1539 година]] по дизајн на архитектот Кола дел Аматриче била поставена по таканаречен џиновски ред. Изградена со мазни блокови од травертин, таа е поделена на три дела со четири коринтски [[столб]]ови, од кои секој дел има рамна задна колона поддржана од постамент што се потпира на таванската основа. Во горниот дел, над 4-те столбови, [[архитрав]]от, [[фриз]]от и носечкиот корнизон кој е поддржан од аголните столбови се движат во хоризонтална насока. Во центаралниот дел на фасадата се наоѓа влезната порта на катедралата која е врамена со вертикално пресечени столбови, со основи, капители и корнизи во јонски стил. На страните од портата, во двете помали меѓуколони, фасадата завршува со две големи ниши во кои се сместени две травертински седишта. Терминалната балустрада составена од мали столбови била додадена на горниот простор на проектот некаде во [[1592|1592 година]]. На краевите на фасадата се издигаат две [[Кула|кули]] изработени од травертин со квадратна основа, кои датираат од втората половина на [[11 век]]. Десно од нив има страна со висина 4,80 метри и е украсена со тули и [[Парапет|балустрада]], чиј горен дел е обновен во [[1592]] година врз основа на дизајнот на арахитектот Силвестро Галеоти од Асколи. Оној пак од левата страна е малку повисок од фасадата на [[Црква (градба)|црквата]]. Левата страна на катедралата, која е свртена кон крстилницата, датира од [[1485|1485 година]]. Украсена е со бравулести коринтски пиластри, а во нивните меѓупростори има [[Готска уметност|готски]] [[Бифора|мулионирани прозорци]] украсени со искривени столбови и многу фини огради, од кои на едниот прозорец е видлив штитот со грбот на епископот Кафарели. Во претпоследниот простор во делот помеѓу столбовите на ѕидот, кон [[трансепт]]от, се отвора страничниот влез во катедралата во стил на [[ренесанса]], со два коринтски пиластри кои поддржуваат полукружен тимпан. Овој влез се вика Портата на музата, а името произлегува од епиграфот сместен и заѕидан во надворешниот ѕид на трансептот. Импозантните димензии и неговото богатство се оправдуваат со тоа што првично тој бил главниот влез, кој бил срушен и преместен на таа нова позиција, веднаш по изградбата на сегашниот главен влез во катедралата. Уметничкото авторство на портата било доста контроверзно и подложно на критики. Дрвените врати на овој влез биле украсени со панели од рози врежани во релјеф и зооморфни фигури. Сето тоа било дело на Франческо ди Џовани од Асколи, кој го ставил својот потпис на една од рамките на вратите. До вратата се пристапува преку скалила украсени со травертинска балустрада, која била изградена во [[1841|1841 година]] по дизајн на архитектот Габриеле Габриели. Продолжувајќи кон задниот дел на катедралата, наидуваме на [[трансепт]]ниот простор, формиран од големи блокови од травертин, секако тие потекнувале од некои римски градби. Овој дел претставува најстариот дел од катедралата кој датирал од 8-9 век. Двата правоаголни отвори на трансептниот ѕид, кои се наоѓаат на околу еден метар над површината на земјата, даваат светлина во внатрешноста во делот на криптата на Сан Емидио. Продолжувајќи по надворешноста од трансептот, можат да се забележат двете странични октагонални [[Апсида|апсиди]], кои веројатно биле изградени во [[11 век]] во исто време кога била изградена и криптата. Централната апсида, од друга страна, била повторно изградена во периодот помеѓу [[1480]] и [[1550|1550 година]]. Во својата основа има блок од травертин со важно историско значење бидејќи на него стои натписот: CAESARI TRIBUNITIA POTESTATE (Цезарската трибунитска моќ), што може да ја докаже хипотезата дека катедралата Асколи била изградена врз старата римска цивилна базилика. Фенерот, кој бил изграден во романскиот период некаде на крајот на [[11 век]], исто така бил направен од травертин. Неговиот надворешен облик бил октогонален и завршувал со [[Корниз (архитектура)|рамка]] на висина на покривот затворена со [[свод]]. Материјалот исто така бил травертин. На сводот постои слеп фенер со четири обоени прозорци, кој бил надграден со врв. Десната страна на катедралата е речиси слична на левата и се отвора кон градината на ректоратот. == Камбанарија == Концертот на ѕвона на катедралата во Асколи се состои од вкупно пет [[Ѕвоно|ѕвона]]. * Најголемото ѕвоно е означено со името ''Сан Емидио'', изградено е од основачите Емидио Марини и од Атилио Роси од Сенигалија во [[1655]] година под епископијата Џулио Габриели чиј грб е врежан на него. Со значителна големина, достигнува тежина од 8000 [[Фунта (единица)|фунти]], еднаква на околу 28 квинтали. Неговото хармонично тимбро одговара на Б рамнината на музичката скала. Во [[1798|1798 година]], во времето на француско-цисалпската окупација на Асколи, ѕвоното било спуштено од кулата за да се стопи и нејзината бронза да се употреби за изградба на [[топ]]ови. По заминувањето на французите во месец јануари [[1799|1799 година]], тоа повторно било поставено на кулата. * Второто по големина и најстарото ѕвоно го носи името ''Марина'', сместено на [[Исток|источната]] страна на кулата. Во [[1594]] година тоа било фрлено-отстрането од страна на извесен Камплани од Фермо. Неговата тежина одговарала на околу 15 квинтали и звучело со баритонски звук. * Ѕвоното ''Полисија'', така наречено во знак на почит на младата паганка, ќерка на гувернерот на Асколи Полимио, преобратена во христијанство од страна на Сан Емидио, е трето по големина. Било создадено од Стефано Ландолфи од Валтелина во [[1630|1630 година]] и последователно било преобликувано во [[1913|1913 година]]. * Четвртото ѕвоно било наречено ''Гуштер'' бидејќи ја носело фигурата на животното кое го користела како симбол леарницата на браќата Донати од Аквила. Ова ѕвоно било изработено во [[1771|1771 година]]. * Петтото и најмало од сите ѕвона е ''Маркучија'', излеано во средината на деветнаесеттиот век, така наречена затоа што е свртена кон ридот Коле Сан Марко. == Внатрешен изглед == [[Податотека:Ascoli_Piceno_2015_by-RaBoe_222.jpg|мини|Поглед на внатрешноста.]] [[Податотека:Ascoli_Piceno_2015_by-RaBoe_226.jpg|мини|Презвитериумот со цибориумот и куполата.]] [[Податотека:Affresco_interno_del_Duomo_di_Ascoli_Piceno.jpg|мини|Фреска од четиринаесеттиот век во основата на левата кула, која му се припишува на мајсторот на полиптихот од Асколи]] По минувањето на влезот во катедралата, од левата страна постои капела, во непосредна близина на камбанаријата, која го претставува она што останало од портот кој во средновековно време се наоѓал пред фасадата на градбата изградена во романски стил. Тој дефинитивно бил изгубен при создавањето на ренесансните дела, што кулминира со изградбата на новата фасада од шеснаесеттиот век. Во капелата е сместено ''Распетието'', најдобро сочуваното парче од целата декорација, што му се припишува на мајсторот на полиптихот од Асколи. Тој се смета за мајсторот на Офида. Тоа дело се појавило во страничните украсни парчиња на малата капела. Големата внатрешна сала на катедралата, долга 70 метри и широка 30 метри, изградена во [[Романска архитектура|романско]] - [[Готска архитектура|готски]] стил, има латински крст и е поделена на три [[Брод (архитектура)|кораби]] со шест октогонални столбови надградени со [[Ренесанса|ренесансни]] [[капител]]и кои воедно ги потпираат и[[свод]]овите. Во содејство со шесте столбови, на страничните ѕидови има пиластри со коринтски капители, а во просторите меѓу пиластрите има ниши надградени со големи школки. Во двата дела на контрафасадата во кореспонденција со страничните кораби, кои во ренесансната ера ги инкорпорирале двете средновековни камбанарии. Таму постојат две простории кои одговараат на основите на истата, од кои во онаа лево од влезот се сместени предмети поврзани со заштитникот Сан Емидио. Меѓу нив, во центарот, на обновената престолнина (престол), стои '''''раката-реликвија на Сан Емидио''''', дело на Пјетро Ванини, најголемиот златар од реонот Асколи од 15 век. Делото, инаку вистинско ремек-дело на италијанското златарство од петнаесеттиот век, било создадено во годините веднаш по ''Libertas Ecclesiastica (Црковна слобода).'' Истото било доделено на Асколи во [[1482]] година од страна на папата Систо IV. Ова дело се состои од стебло со основа на ѕвезда, кое држи тенка рака во чинот на благослов, покриен со ракавица, која има декорација во позлатено сребро и обоени емајли. Изработено било со златарски техники како што се втиснување, [[филигран]] и длетување. Во основата на раката, внатре во мал шестоаголен прозорец, се наоѓал фрагмент од коска на самиот светец, елемент што го прави најрепрезентативен побожен предмет на заштитникот на градот. Прстенот, поставен на раката бил составен од централен рубин и дванаесет дијаманти. Овој прстен бил дониран во [[1790]] година од страна на епископот Франческо Антонио Маркучи, кој пак го добил од [[Јосиф II (Свето Римско Царство)|Јосиф II]], за време на апостолското патување во Австрија во свитата на папата [[Папа Пиј VI|Пиј VI]], на која тој бил исповедник. Зад скулптурата се поставени две дрвени кутии кои датираат од [[11 век]], веројатна ера на пренесување на телото на Сан Емидио во криптата. Во кутиите биле неговите останки сѐ до препознавањето на телото во [[1959]] година. На сводот пак, од другата страна, има мало платно од XVIII век во рамка кое ја прикажува полубистата на светителот. Во пределот на [[трансепт]]от се издига [[купола]]та која започнува од правоаголна основа за да премине во неправилно октагонална во горниот дел и завршува со елипсовидна капа. Нејзината изградба датира околу [[8 век]], во времето на епископот Евклер, кој ѝ дал византиски отпечаток на градбата на базиликата. Сликарот Чезаре Маријани ([[1826]] - [[1901]]), кој бил меѓу најголемите италијански фрескоживописци од втората половина на [[19 век]], во годините помеѓу [[1884]] и [[1894|1894 година]], ги изработил сликите кои ја покриваат куполата, потоа сводовите на трите кораби и апсидата. Негов соработник бил Гаетано Ваникола ([[1859]] - [[1923]]), сликар и архитект од Офида. На столбовите на куполата најблиску до корабите, од сите страни, се сместени различни погребни споменици, кои имале форма и на погребни споменици, но и во форма на гроб. Ова се единствените споменици оставени на нивната оригинална локација. За време на создавањето на делата од [[19 век]], многу од овие украсни елементи биле преместени во внатрешноста на криптата (забележете ги трагите од преостанатата по ѕидовите и столбовите на црквата). Очигледни референци за слични дела на Бернини може да се видат во погребните мемоари на епископот Филипо Ленти (1707), во црн мермер и на Канон Џузепе Марија Карпани (1696). Тука постојат и двете дела на Џузепе Џиосафати. Од Мартино Бонфини ди Патрињоне наместо тоа постои погребниот споменик на Гаспаре Сгариља (''по'' 1554 година), кој се одликува со ликот на водачот кој лежи во оклоп над самиот саркофаг. Други споменици кои постојат се оние во чест на римскиот принц Сила Орсини, кој починал во [[1592|1592 година]], изработен од страна на [[Џироламо Сантучи]] во првата половина на 16 век, потоа на [[Џироламо Тубери]], кој умрел во [[1532|1532 година]] и на Франческо Антонио Сгариља, кој починал на 15 март [[1669|1669 година]]. Во основата на столбот помеѓу капелата на Светата Тајна и трансептот има неиспишана урна која се претпоставува дека е можеби гробот на Леоне, Џовани или Риналдо Сфорца, кои живееле во првата половина на [[15 век]]. Некои претпоставуваат дека сепак тоа е гробот на епископот Пјетро. [[Податотека:Sindone_Arquata.jpg|мини|Светото платно на Арквата дел Тронто се пресели во катедралата Сан Емидио по сеизмичките настани во 2016 година]] Во близина на третиот столб лево кон централниот кораб се наоѓа орев амвон, дело на [[Скипион Париз]] од Мателика, кој го градел од [[1657]] до [[1661|1661 година]]. Под [[купола]]та се наоѓа високиот [[олтар]], надграден со дрвениот цибориум кој потсетува на византискиот стил измешан со готски мотиви. Цибориумот бил подигнат во [[1895|1895 година]] по дизајн на архитектот Џузепе Сакони и е украсен со четири барелефи на евангелистите од [[Џорџо Паци]]. Олтарот датира од [[13 век]] и е составен од инкрустирани мермерни плути. Презвитериумот бил издигнат над нивото на црквата по изградбата на криптата која се случила во 11 век. Во [[1969]] година, презвитерскиот простор бил приспособен на литургиските норми по Вториот ватикански собор, со поставување на епископската столица блиску до столбот на фенерот и [[Амвон|амбото]] потпирајќи се на скалилата од скалите. Внатрешноста, покрај подземната крипта, има присуството на капели потоа изрезбан дрвен хор поставен на задниот дел од катедралата и сакристијата. === Капела на Пресвета Богородица === Во северниот дел на [[трансепт]]от е сместена капелата на Пресвета Богородица обновена во [[1958|1958 година]] од страна на епископот Марчело Морганте. На полихромниот [[мермер]]ен олтар, кој датира од [[1894|1894 година]], има табернакул во форма на ренесансниот храм кој во украсите на куполата го носи времето на [[1567|1567 година]]. Наодот се смета за едно од првите креации по [[Трентски собор|соборот во Тренто]] кој пропишал употреба на скинијата за зачувување на [[Евхаристија]]та. Во централното подрачје на сливот има мала маса со димензии 0,30 x 0,45 метри, копија на оригиналот насликан во темпера од страна на Пјетро Алемано од Готвајг со ликот на Богородица, главна покровителка на бискупијата и на градот Асколи. Масата е затворена во [[барок]]на рамка од позлатено дрво. [[Мозаик|Мозаиците]] на ѕидовите што го прикажуваат [[Папа Јован XXIII|папата Јован XXIII]] и прогласувањето на Мадона Деле Грацие за покровителка на градот и бискупијата Асколи се создадени во [[1961|1961 година]] од работилницата за мозаици во градот [[Равена]]. Дизајнот на мозаиците бил врз основа на сликарот Карло Матиоли од градот [[Парма]]. === Капела на Светата Тајна === [[Податотека:Carlo_crivelli,_polittico_di_sant'emidio.jpg|мини|''Полиптихот на Сант'Емидио'' од Карло Кривели во ''капелата на Светата тајна'' .]] [[Податотека:Altare_Cappella_del_Sacramento_-_Duomo_di_Ascoli_Piceno.jpg|мини|Сребрен фронтал од XIV век од ''капелата на Светата Тајна'' .]] Речиси на крајот од десната [[Брод (архитектура)|патека]], во близина на излезот од влезните скалила на криптата, се наоѓа капелата на Светата тајна. Првично била дизајнирана во 1689 година на иницијатива на бискупот Џузепе Фадулфи, но подоцна проектот бил напуштен, за повторно да го преземе епископот Џовани Андреа Арчети почнувајќи од [[1795]] година. Конечно е изградена по проект на [[Агостино Капели]], а завршена под раководство на [[Игнацио Канталамеса]]. Капелата на 3 август [[1838|1838 година]] од страна на епископот Грегорио Зели Лакобузи била осветена и отворена за религиозни настани. Капелата како тело одвоено од останатиот дел од градбата, има неправилна октагонална форма и се одликува со [[купола]] со висок октагонален барабан надграден со голем фенер. Внатрешноста има грчки вкрстен план, иако краците не се со иста големина, и се одликува со монохроматска ''тромпе l'oeil'' декорација. Целосно била создадена од страна на Рафаел Фолиарди. Тој ги симулира архитектонските членови, со флејтирани пиластри (чии капители се во позлатени штуко фрагменти) кои ги означуваат аглите на планот, до лажниот таван на куполата. Четирите шпандели на куполата ги прикажуваат Давид, Мојсеј, Соломон и Исаија, секој со својот карактеристичен елемент и плоча со натпис. Во олтарот е сместен познатиот ''Полиптих од Сан Емидио'' од Карло Кривели, нарачан директно од сликарот и од бискупот Просперо Кафарели во 1472 година. Тој бил завршен наредната година и го претставува неговото најрепрезентативно дело, како и единствениот полиптих на венецијанскиот уметник кој пристигнал целосно недопрен во сите негови компоненти, вклучувајќи ја и рамката. Бил чуван во истата црква за која е и направен. Пренесувањето во оваа капела се случило во 1894 година. Таа е структурирана во три реда со предели, која го прикажува ''благословениот Христос'' во централниот панел, кој бил опкружен со Петар, Павле и останатите апостоли, претставени во динамични пози. Во средниот ред претставени биле светите ''Петар'', ''Јован Крстител'', ''Богородица и детето'', ''Емидио'' и ''Павле.'' Во другиот ред биле светите ''Катерина Александриска'', ''Јероним'', ''Георгиј'' и ''Урсула.'' Масите се сместени во врежана и прободена готска рамка со круна составена од пет лунети надминати со мешани лакови и врамени со шпицови. Тоа било веројатно дело на истата работилница на резбари од градот Асколи кои го создале и дрвениот хор. Завршетоците имале одлики на сличност со врвот на полиптихот. По силата на својот интегритет, ова дело претставува параметар за научниците за реконструкција на другите распарчени полиптиси. Одлична изработка е и [[Сребро|сребрениот]] антепендиум кој го покрива [[олтар]]от. Изработен е помеѓу [[14 век|14]] и [[15 век]] и е составен од вкупно 27 квадратни плочки, по 25 [[Метар|см]] од секоја страна, поделени со мали ленти од сребрена фолија кои формираат четирипетален цвет на секој агол. Вкупните димензии на артефактот се 2,52 x 0,82 метри. Панелите се распоредени по три реда од по девет панели и прикажуваат сцени од Новиот завет, со голема назначеност за оние од Страдањата Христови. Овој антепендиум се смета за најважното предренесансно златарско дело во Маршовите. Тешко е да се истакне чија изработка е ова дело. Еминентните научници, како што бил Берто, се сметал дека ова дело е на златарата во [[Абруцо]], други пак како на пример Џузепе Фабијани го идентификува како дело на Ванино, активен златар од Асколи во [[15 век]], татко на попознатиот Пјетро, таканаречениот „принц“ на златарите во Асколи. Сепак станува збор за дело создадено на крајот на XIV век кое прикажува просторно конструирани сцени земајќи ги предвид новите сликовити достигнувања направени од големиот Џото. Последните три сцени долу десно, се одликувани со поголема пластична цврстина. Тоа е резултат на интервенцијата извршена во XV век, што можеби се припишува на работилницата на Никола да Гвардиагреле. Покрај фронталот има полихроматски дрвен шатор, изработен во втората половина на [[16 век]] по дизајн на [[Џорџо Вазари]] и изработен од страна на граверот Алберто Алберти од Сансеполкро, нарачан директно од епископот Камајани, кој исто така нарачал расвета - лустер (зачуван во Епархискиот музеј). Табернакулот, од архитектонска типологија, се состои од понизок ред на полигонална форма испрекината со ниши надградени со школки и брави, со колони кои имаат врата во центарот со ликот на воскреснатиот Христос. Во горниот дел се гледа висок тапан, на кој се претставени фигурите на ликовите од Стариот завет (''пророци'' и ''водачи на 12-те племиња на Израел'') насликани во монохроматска техника, надградени со купола. На страничните ѕидови на капелата се сместени две платна кои се дел од серијата од четири (другите две се на контрафасадата на црквата), изработени од страна на Лудовико Траси некаде по средината на 17 век и на кои е прикажано ''Крштевањето на Полисија'' и ''Отсекувањето на главата на Сан Емидио.'' Претставен е моментот во кој светецот, држејќи ја сопствената глава, сред ужасот и чудењето на другите ликови наоколу, тргнал да чекори кон сопственото гробното место. Од страна на бискупот Џовани Д'Ерколе, во септември 2016 година во капелата се поставени [[Плаштаница]]та на Арквата дел Тронто и распетието од 12 век, кои доаѓаат соодветно од црквата Сан Франческо ди Борго и од црквата Анунзијата во Арквата дел Тронто. Овие цркви биле уништени од земјотресите во 2016 година. Во јануари 2020 година, распетието се вратило во првобитната црква, додека Плаштаницата била поставена веднаш по десната патека, во близина на влезот во капелата на Светата Тајна. === Капела на СС. Распетието на крст === Во скромната апсида на трансептот се наоѓа капелата на СС. Распетието во кое се наоѓа истоимената скулптура која датира од првата половина на [[15 век]], од училиштето Марке преку црквата Сан Виторе е пренесено во оваа катедрала. === Криптата === [[Податотека:Marche_-_366.jpg|мини|Криптата]] До криптата се пристапува преку страничните скали на крајот на корабите и се развива во просторот под презвитериумот, што одговара на просторот што го зафаќа базиликата дел Форо. Таа е изградена, според најакредитираната теза, во средината на 11 век, под епископијата на Бернардо II, со цел да ги прими посмртните останки на Сант'Емидио и неговите придружници, кои доаѓаат од областа од катакомбите на Кампо Парињано, каде подоцна некаде во VXIII век бил изграден храмот на Sant'Emidio alle Grotte. Изградбата се сметала за завршена до [[1054]] година, годината на бикот на папата [[Папа Лав IX|Лав IX]] во која за прв пат се појавува катедралата посветена не само на Богородица, туку и на маченикот Емидио. Подземната црква е структурирана во седум патеки поделени со 64 травертински столбови. Тоа биле елементи на повторна употреба на античкиот стил, од кои некои некои делови имале раносредновековни капители. Централниот дел на криптата бил реконструиран од страна на Џузепе Џосафати помеѓу 1704 и 1706 година, подигнувајќи ги сводовите, кои биле поддржани од колони во црвен веронски мермер (кој алудира на крвта на мачеништвото) надополнети со капители во стилот на штуко кои биле четирикратно спарени (удвоени). Во центарот, поставен вертикално над главниот олтар, се наоѓал ''гробот на Сан Емидио'', исто така важен елемент за повторна употреба од античките стилови, бидејќи тој претставувал пагански саркофаг некаде од III век и првично наменет за некој војник. Над него била сместена мермерна група на која е прикажан ''Сан Емидио како ја крсти Полисија'' (1730 - 34), дело изработено од Лазаро Џосафати. По ѕидовите на криптата се наоѓаат погребните споменици посветени на епископи, прелати, историчари и експоненти на градското благородништво, пренесени на ова место од горната црква, како дел од реставраторските работи од периодот на деветнаесеттиот век. Во 2019 година започнале работите за реставрација со цел првенствено повторно откривање на декорацијата која датирала од средновековниот период, со што требало да се обнови огромен сликовен циклус кој потекнувал од XIII и XIV век, исто така и на сводовите (во многу случаи во форма на синопија),но и на задните ѕидови, формирани од периметарскиот ѕид на римската градба. === Сакристија === Сакристијата се отвора во задниот ѕид на десниот трансепт, во кој се сместени погребните споменици на Филипо Мерли (1818) и на блажениот Саладино д'Асколи. Портата била реконструирана во 19 век, кога била изградена лунетата украсена со штит со грбот на Поглавјето,опкружена со два грифина. Во неа се наоѓа врата украсена со 28 квадратни панели со мотив на фитоморфни украси и розети, додека на горниот дел го носи грбот на епископот Паоло Алберти во штит, што овозможувало да датира артефактот од околу 1430 година. Татковство било доделено на Џовани ди Матео, истиот автор на хорските изведби во кои сепак, нема некое украсно богатство. Сакристијата била изградена помеѓу [[1415]] и [[1425|1425 година]] Таа има правоаголна форма и се состои од два заливи надградени со ребрести попречни [[свод]]ови, украсени од страна на Маријани, нешто слично како и сводовите на црквата. Просторијата се осветлувала од светлината која се филтрирала низ два [[Готска уметност|готски]] [[Монофора|единечни прозорци]] сместени на левиот ѕид. До излезната врата во градината на ректоратот се наоѓа монументален травертински мијалник направен од познатиот Џузепе Џосафати, некаде во втората половина на 17 век, во чија ниша е поставена бистата на епископот Алберани од 19 век. Соседната градина, исто така, го формира преминот за да се стигне до Капитуларската архива, до салата за состаноци на каноните и до малата сакристија позната и како ''Капитолето''. Внатрешната опрема на сакристијата се состои од голем пулт со ореви, кој го затвора целиот ѕид спроти влезот во должина од околу 10 метри. Ова дело го направил Антонио Мојс од Антверпен, фламански мајстор активен во градот Асколи помеѓу 1560 и 1570 година.Овој автор бил создавач и на монументалната хорска мансарда (се наоѓа на влезот во капелата на Светата Тајна), изградена за сместување на оргулите изградени во 1563 година (хорска мансарда и инструмент изгубени за време на делата од 19 век). Мојс изработил и други дела нарачана од градските благороднички семејства за нивните палати. Уметникот го ставил својот потпис „ANTONIUS MOYS DE ANTUERPIA“ (Антонио Мојс од Антверпен) на централната инкрустирана плоча на која е прикажано ''Распетието'', додека во времето на [[1565|1565 година]], е поставен на панелот на киматиумот кој прикажува класична архитектура. Структурата на обвивката е врамена во мали обелиси и оцртана со мотив гаргојл. Парчето мебел се одликува со правоаголни огледала, означени со дорски столбови кои поддржуваат табла долж кој се протега фриз во класичен стил со триглифи и метопи кои наизменично прикажуваат трофеи и музички инструменти. По должината на десниот ѕид се наоѓаат уште две дрвени гардероби, изработени од непознат уметник, обележани со двојни дорски пиластри, крунисани со триглифи и метопи, кои потсетуваат на оние направени од страна на Антонио Мојс. Тие се со правоаголни огледални врати, од кои секоја содржи бас- релјефен грб на кардиналот Џироламо Бернерио. Тоа е доказ за да можеме да ги датираме овие покуќнини во годините помеѓу 16 и 17 век. На горниот дел од истиот ѕид има, на секој од заливите, две монументални спомен-плочи од ерата на епископот Бернерио и епископот Гамби, временски датирани од 1717 година. На влезниот ѕид на сакристијата, кон црквата, по отстранувањето на слојот од гипс се откриле грандиозните травертински блокови на [[трансепт]]от, од [[5 век|V]] -[[6 век|VI век]], кои припаѓале на базиликата на Форумот. === Дрвениот хор === Зад [[олтар]]от, на хемициклот на трибината, се наоѓа хор во [[Готска уметност|готски]] стил изработен од ореово дрво. Дело на [[Џовани ди Матео]], мајстор [[15 век|од 15 век]], роден во Малтињано, кој го создал, со помош на неговиот син Паолино од Асколи, помеѓу [[1443]] и [[1448|1448 година]]. На хорот изработен за катедралата од страна на Џовани ди Матео, составен од тринаесет тезги, во [[1546]] година по повод проширувањето на централната апсида, бил додаден уште еден дел од вкупно дванаесет делчиња, кои доаѓаат од црквата Асколи на Сан Пјетро Мартире. И овој додаток е изработен во истите години од страна на истата работилница, со слична структура и декорација. Ова дело на спојување на сите делчиња од двете цркви го извел маестро Грифон ди Франческо, внук на еден од архитектите на хорот од XV век. Тој сепак морал да прилагоди структура дизајнирана за четириаголна, за структура на полигонална апсида. Погледот бил восхитувачки по додавањето на двете надворешни завршни глави, од панели украсени со растителни елементи. Целиот дрвен хор се состои од 40 простори распоредени во два реда: 16 во долниот и 24 во горниот ред. Целиот артефакт има извонреден декоративен ефект, богато врежан со розети, кубиња со цветни мотиви, зеленило и линии кои им даваат живот на мотивите на префинетата уметност. Хорот е завршен со 4 панели издлабени во мал релјеф и целосно насликани. Тие се поставени зад епископското столче, кое го дели хемициклот на хорот на половина и го претставуваат [[Архангел Гаврил]], [[Благовештение]]то, додека на страничните глави се прикажани [[Јован Крстител|Свети Јован Крстител]] и Свети Емидио. Свети Емидио прикажува благослов, облечен во свети облеки, додека во левата рака го носел [[Евангелие]]то. === Оргули === [[Податотека:Ascoli Piceno 2015 - Duomo - by-RaBoe 231.jpg|мини|Контрафасадниот орган.]] Во катедралата има два вредни лулести оргули направени од различни членови на семејството Паци, семејство уметници кои биле протагонисти на уметноста на градот Асколи помеѓу последната четвртина од осумнаесеттиот век и првата четвртина на дваесеттиот век. Некои од членовите на тоа семејство исто така се истакнале во уметноста на градење оргули во XIX век. Во хорската мансарда, изградена по дизајн на Чезаре Маријани во 1884 година, сместена на контрафасадата, во монументален истовременски сандак насликан во имитација на полихроматски мермер и украсен со мотиви на мали столбови и амфори, е сместен инструментот од 1873 година, дело на Винченцо Пачи. Тој бил потпомогнат од страна на неговите синови Џовани и Енрико. Тој претставувал механички преносен инструмент со вкупно 30 регистри распоредени на две тастатури со вкупно 58 хроматски копчиња. Другиот орган, позитивен, составен од 8 регистри со кратка тастатура од вкупно 45 копчиња, се наоѓа на јужната страна на централната апсида и е поставен таму, откако долго време бил сместен во капелата на Светата Тајна. По наредба на Епископот Џовани Д'Еркол во декември 2015 година органот бил преместен. Нарачателот на новата локација, бил парохискиот свештеник архиепископот Анџело Цианкоти. Преместувањето требало да го изврши мајсторот градител на органи Алесандро Жирото. Овој позитивен и помал орган бил направен во 1854 година од страна на Винченцо Паци, користејќи дел од инструментот направен од страна на Гаетано Калидо во 1786 година (''опус'' 223) за истата црква. == Наводи == <references /> == Библиографија == * Џамбатиста Кардучи, ''За сеќавањата и спомениците на Асколи нел Пичено'', Фермо, Saverio Del Monte Editore, 1853, стр. 66 - 88; * Лујџи Лепорини, ''Катедралата Асколи'', Асколи Пичено, 1967 година; * Антонио Родилоси, ''Катедралата на Асколи Пичено: уметничко-верски водич'', Асколи Пичено, Типолитографско друштво, 1969 година; * Антонио Родилоси, ''град на уметноста Асколи Пичено'', Модена, Група „Стампа и Стампа“ Еуроарте Гатеи, СТИГ Графика, 1983, стр.&nbsp;56 – 60; * Џанлуиџи Спазијани, ''Орган во Асколи Пичено од 15 до 19 век.'' ''Поглавја од историјата на органите на Асколи вратени преку архивски документи и преживеани инструменти'', Гроттамаре, Портокал Стампериа, 2001, стр. 53 – 60; 203 - 204; 226 - 228; * ''Катедралата на Асколи Пичено'', уредена од Адел Ана Амадио, Лујџи Морганти, Микеле Пичиоло, Асколи Пичено, Д'Аурија, 2008 година == Други проекти == {{Братскиврски|b=Disposizioni foniche di organi a canne/Italia/Marche/Provincia di Ascoli Piceno/Ascoli Piceno/Ascoli Piceno - Cattedrale di Sant'Emidio}} * [[File:Wikibooks-logo.svg|врска=|18x18пкс|Collabora a Wikibooks]] [https://it.wikibooks.org/wiki/ Wikibooks] contiene testi o manuali sulle '''[https://it.wikibooks.org/wiki/Disposizioni%20foniche%20di%20organi%20a%20canne/Italia/Marche/Provincia%20di%20Ascoli%20Piceno/Ascoli%20Piceno/Ascoli%20Piceno%20-%20Cattedrale%20di%20Sant'Emidio disposizioni foniche degli organi a canne]''' * [[File:Commons-logo.svg|врска=https://commons.wikimedia.org/wiki/?uselang=it|24x24пкс|Collabora a Wikimedia Commons]] <span class="plainlinks">[https://commons.wikimedia.org/wiki/?uselang=it Wikimedia Commons]</span> contiene immagini o altri file sulla '''<span class="plainlinks">[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Duomo_(Ascoli_Piceno)?uselang=it cattedrale di Sant'Emidio ad Ascoli Piceno]</span>''' == Надворешни врски == * [http://www.beweb.chiesacattolica.it/cattedrali/cattedrale/451/Chiesa+di+Sant%27Emidio Црквата Сант'Емидио (Асколи Пичено)] на BeWeB - црковно наследство на интернет  {| class="CdA" ! | [[Virtual International Authority File|VIAF]] <span class="uid">( <span style="font-weight:bolder; font-size:80%"><abbr title="inglese">ИТ</abbr></span> )[[viaf:124525281|124525281]]</span><span style="font-weight:bold;">LCCN</span> <span class="uid">( <span style="font-weight:bolder; font-size:80%"><abbr title="inglese">EN</abbr></span></span> [[Library of Congress Control Number|)]]<span class="uid">[http://id.loc.gov/authorities/names/n2001032748 n2001032748]</span><span style="font-weight:bold;">GND</span> [[Gemeinsame Normdatei|(]] <span class="uid"><span style="font-weight:bolder; font-size:80%"><abbr title="tedesco">DE</abbr></span> )[https://d-nb.info/gnd/4644114-1 4644114-1]</span><span style="font-weight:bold;">·</span> [[WorldCat|Идентитети на WorldCat]] <span class="uid">( <span style="font-weight:bolder; font-size:80%"><abbr title="inglese">EN</abbr></span> )[https://www.worldcat.org/identities/lccn-n2001032748 lccn-n2001032748]</span> |} [[Категорија:Катедрали во Италија]] j6uzfpfjvypfrizetq95qp3xcj7ba4y 0 1318624 5606768 5605706 2026-08-09T13:48:39Z Gurther 105215 5606768 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Sud Italia nel 1112-es.svg|мини|Политичка карта на Јужна Италија во [[1112|1112 година]], границата на Кралството Сицилија во [[1154|1154 година]]]] '''Гуарин''' (починал на 21 јануари 1137) бил капелан и [[канцелар]] на Роже II од Сицилија од околу 1130 година до неговата смрт, во текот на првата деценија на [[Кралство Сицилија|норманското кралство Сицилија]]. Според Александар Телезески, современиот хроничар, тој бил „ерудит... и најпретпазлив во преговорите... свештеник добро упатен во буквите, вешт во работите од светот и поседувал жилав и претпазлив ум“. Гуарин бил [[Нормани|Норманец]] од [[Франција]] кој пристигнал во Италија не многу пред Роџер да биде крунисан за крал во 1130 година. Прво се појавил како ''канцелариус'' (канцелар) во диплома од 1130 година, а потоа се појавил во диплома од август 1132 година како ''магистер канцелариус'' (магистер канцелар). Кога започнало неговото правилно канцеларство, тоа било оспорено. Во зимата 1134 &#x2013; 1135 година, Гуарин и емирот Јован биле испратени на чело на војската во Тера ди Лаворо против бунтовничкото трио Роберт II од Капуа, Сергиј VII од Неапол и Ранулф II од Алифе. Бунтовниците ја зазеле [[Аверса]], која двајцата генерали се обиделе да ја вратат. Гуарин ја бранел и ја зајакнал [[Капуа]] од секој можен напад. По доаѓањето на Роџер II на сцената, востанието набрзо пропаднало и Гуарин ги зел [[Алифе]] и [[Рависканина]] без противење. Гуарин се приклучил на опсадата на Неапол што тогаш била во тек. Откако ја презел контролата врз Капуа за кралот, бил назначен за администратор на истоименото Кнежевство Капуа кога кралот го направи својот син Алфонсо принц таа година (1135). Следните две години Гуарин управувал со Капуа заедно со младиот принц. Кога, кон крајот на летото 1136 година, императорот Лотар II водел голема војска надолу по полуостровот, Гуарин повторно бил испратен да подготви одбрана и да ја принуди соработката од игуменот Сениоректус и монасите од Монтекасино. На 5 јануари 1137 година, Гуарин побарал нивна помош и кога бил одбиен го опколил манастирот во обид да го заземе неговото богатство и неговите ѕидини (да се користи како тврдина против војската на Хенри X од Баварија). Тој се разболел за време на опсадата и умрел во [[Салерно]] на 21 јануари. ''Chronica monasterii Casinensis'' ја навел неговата смрт како доказ за божествената правда. Гуарин бил наследен во неговата канцеларија накратко од неговиот поручник, Џоселин. Како главен свештеник бил наследен од Томас Брун и како канцелар од Роберт од Селби, двајцата Англичани. == Извори == * Каравале, Марио (ед). ''Dizionario Biografico degli Italiani: LX Grosso – Guglielmo da Forlì'' . Рим, 2003 година. * Метју, Доналд. ''Норманското Кралство Сицилија'' . Cambridge University Press : 1992 година. * Хоубен, Хуберт. ''Роџер II од Сицилија: Владетел меѓу Истокот и Западот'' . Транс. Г.А. Лоуд и Дајан Милбурн. Cambridge University Press : 2002 година. * Кертис, Едмунд. ''Роџер од Сицилија и Норманите во Долна Италија 1016 &#x2013; 1154 година'' . Синовите на ГП Путнам: Њујорк, 1912 година. * Александар Телесески, преведен од Г.А. Лоуд. ''Делата направени од Роџер од Сицилија'' . [http://www.leeds.ac.uk/history/weblearning/MedievalHistoryTextCentre/Telese%20Intro.doc Вовед] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100728023144/http://www.leeds.ac.uk/history/weblearning/MedievalHistoryTextCentre/Telese%20Intro.doc |date=2010-07-28 }} и [http://www.leeds.ac.uk/history/weblearning/MedievalHistoryTextCentre/Telese%201.doc книги еден] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070316230324/http://www.leeds.ac.uk/history/weblearning/MedievalHistoryTextCentre/Telese%201.doc |date=2007-03-16 }}, [http://www.leeds.ac.uk/history/weblearning/MedievalHistoryTextCentre/Telese%202.doc два] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080409050140/http://www.leeds.ac.uk/history/weblearning/MedievalHistoryTextCentre/Telese%202.doc |date=2008-04-09 }}, [http://www.leeds.ac.uk/history/weblearning/MedievalHistoryTextCentre/Telese%203.doc три] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070316031611/http://www.leeds.ac.uk/history/weblearning/MedievalHistoryTextCentre/Telese%203.doc |date=2007-03-16 }} и [http://www.leeds.ac.uk/history/weblearning/MedievalHistoryTextCentre/Telese%204.doc четири] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20040808223706/http://www.leeds.ac.uk/history/weblearning/MedievalHistoryTextCentre/Telese%204.doc |date=2004-08-08 }} [[Категорија:Родени во непозната година]] [[Категорија:Починати во 1137 година]] [[Категорија:Сицилијански папи]] im6uh10ion6j78c1gw92jvaxsxra2o3 0 1322105 5607063 5385262 2026-08-10T11:14:02Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607063 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Pataki_Ági-004.jpg|мини|Аги Патаки 004.jpg]] ''Матичната форма на ова лично име е Патаки Аги.'' ''Оваа статија користи западен редослед на имиња кога споменува поединци.'' '''Аги Патаки'''<ref>{{Наведено списание|last=Gelencsér|first=Gábor|date=2016-07-31|title=Népszerű Filmkultúra Az Államszocializmus Korában|journal=Hungarológiai Közlemények|volume=17|issue=1|pages=1–15|doi=10.19090/hk.2016.1.1-15|issn=2406-3266|hdl-access=free}}</ref> (родено '''Агнес Патаки''', 5 септември 1951 година) е [[Унгарија|унгарски]] модел и филмски продуцент. Таа била прикажана на постери за производната линија Фабулон на Кобања Фармација околу две децении.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/736x/07/d0/2b/07d02b2c91a006485ca2bcd3e03b02d2.jpg|title=Fabulon a bőre őre plakát|last=|first=|date=2019-12-03|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20170318172809/https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/736x/07/d0/2b/07d02b2c91a006485ca2bcd3e03b02d2.jpg|archive-date=2017-03-18|accessdate=}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.helia-d.hu/a-fabulon-marka-tortenete|title=A Fabulon márka története|work=www.helia-d.hu|language=hu|accessdate=2019-12-03}}</ref> Таа, исто така, се појавила во промоции за големите брендови како што се [[Пепси]], Филип Морис, Лореал и Семперит.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.femina.hu/hazai_sztar/pataki-agi-manokenek-regen-es-most|title=Az első magyar szupermodell volt - Pataki Ági 65 évesen is ilyen dögös|last=András|first=Bajtai|date=2017-02-05|work=www.femina.hu|language=hu|accessdate=2019-12-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nlc.hu/foto/20160905/pataki-agi-szuletesnap-65-ev-fotok/|title=Ma 65 éves Pataki Ági, az első magyar szupermodell|date=2016-09-05|work=nlc|language=hu-HU|accessdate=2019-12-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blikkruzs.blikk.hu/stilus/trend/meg-mindig-bombazok-az-egykori-szupermodellek/4fyn9d5|title=Még mindig bombázók az egykori szupermodellek|date=2016-06-06|work=Blikk.hu|language=hu|accessdate=2019-12-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://axioart.com/tetel/cca-1970-1980-pataki-agnes-1951-az-els-magyar-szupermode|title=cca 1970-1980 Pataki Ágnes (1951-) az első magyar szupermodell fürdőruhát mutat be, 24x21 cm {{!}} 211. Online aukció: filatélia, numizmatika, képeslap, könyv, festmény, grafika, papírrégiség {{!}} Darabanth {{!}} 2013. 10. 01. kedd 18:00 {{!}} axioart.com|work=cca 1970-1980 Pataki Ágnes (1951-) az első magyar szupermodell fürdőruhát mutat be, 24x21 cm {{!}} 211. Online aukció: filatélia, numizmatika, képeslap, könyv, festmény, grafika, papírrégiség {{!}} Darabanth {{!}} 2013. 10. 01. kedd 18:00 {{!}} axioart.com|accessdate=2019-12-03}}</ref> Во 2019 година, на 67-годишна возраст, таа станала заштитно лице на линијата производи против брчки Сел Консепт на Хелиа-Д за повозрасни жени. == Кариера == === Ран живот === Пред [[Унгарска револуција (1956)|Унгарската револуција во 1956 година]], таткото на Патаки бил офицер во војската на земјата. По револуцијата станал економски истражувач. Нејзината мајка била администратор во Министерството за здравство. Патаки го поминала своето детство во [[Будимпешта]] . По дипломирањето, работела како професионален преведувач, но предходно положила германско-шпански испит за туристички водич.<ref>Versenyezni kell a férfiakkal?, VG.hu - 2014. május 27</ref> === Моделирање === Додека придружувала група за турнеи во посета на салон во Будимпешта кон крајот на 1960-тите, Патаки била охрабрена од сопственикот да стане модел.  Во 1970 година, фотографија на Патаки од Андреа Неметс <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fotomuveszek.hu/tagok/nemeth-andrea|title=Németh Andrea|work=www.fotomuveszek.hu|language=hu|accessdate=2019-12-06}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://retronom.hu/node/48082|title=Fabulon plakát {{!}} retronom.hu|work=retronom.hu|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315221641/http://retronom.hu/node/48082|archive-date=2016-03-15}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nol.hu/kultura/20090812-a_fabulon-lany_fabulaja-345010|title=A Fabulon-lány fabulája|last=Lajos|first=Csordás|date=2009-08-12|work=NOL.hu|language=hu|accessdate=2019-12-06}}</ref> била откриена од графичкиот дизајнер Јозеф Финта,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.duol.hu/hetvege/tortenelem-plakatokon-1443513/|title=Történelem plakátokon|date=2010-02-06|work=DUOL|language=hu|accessdate=2019-12-06|archive-date=2019-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207005046/https://www.duol.hu/hetvege/tortenelem-plakatokon-1443513/|url-status=dead}}</ref> директор за односи со јавноста на Кобања Фармација. Таа станала модел на голем постер за линијата на козметика Фабулон на компанијата во текот на 1970-тите и 1980-тите. Коментирајќи ја нејзината манекенска кариера во компанијата, Патаки рекла: „. . . Мислам дека повеќе бев под влијание на жените отколку на мажите. Не случајно избрале лице на женска козметика. Специјалистот кој ме избра за оваа задача беше жена која бараше лице за да ги таргетира жените. . . „ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utisugo.hu/wellness/pataki-agi-%E2%80%93-negyven-eves-korom-utan-eletmodot-valtoztattam-286704.html|title=Pataki Ági – negyven éves korom után életmódot változtattam|work=Útisúgó.hu|accessdate=2019-12-07|archive-date=2019-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207005136/https://www.utisugo.hu/wellness/pataki-agi-%25E2%2580%2593-negyven-eves-korom-utan-eletmodot-valtoztattam-286704.html|url-status=dead}}</ref> Патаки, исто така, моделирала во реклами за неколку меѓународни производи, работејќи со фотографи, вклучувајќи ги Јанош Фенјо, Габор Модос, и Миклош Ленгјел.<ref name="Zsigmond, Marta">Zsigmond Márta: Ez a Divat Évkönyv '77 (antikvarium.hu)</ref> Во 2003 година се појавила во списанието Ел. Во 2014 година, била првата унгарска „Ит Жена“ во кампања на Лореал.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.frizuraszepseg.hu/201415-oszi-teli-it-looks-a-loreal-professionnel-magyar-nagykoveteinek-kollekcioja/|title=2014/15 őszi-téli It Looks A L'Oréal Professionnel magyar nagyköveteinek kollekciója|date=2014-11-04|work=Frizura & Szépség|language=hu|accessdate=2019-12-07|archive-date=2019-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207005045/https://www.frizuraszepseg.hu/201415-oszi-teli-it-looks-a-loreal-professionnel-magyar-nagykoveteinek-kollekcioja/|url-status=dead}}</ref> Во 2015, 2016 и 2017 година Форбс ја избрал за 9-та највлијателна Унгарка во културата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://index.hu/belfold/2015/04/01/forbes_levai_aniko_a_legbefolyasosabb_magyar_no/|title=Forbes: Lévai Anikó a legbefolyásosabb magyar nő|last=Barbara|first=Thüringer|date=2015-04-01|work=index.hu|language=hu|accessdate=2019-12-06}}</ref> === Филмски продуцент и бизнисменка === Во 1980-тите, Патаки станала бизнисменка додека сè уште работела како модел, отворајќи синџир од три модни бутици. До 1990-тите, Патаки стана познат како филмски продуцент во Унгарија. Таа и нејзиниот сопруг, Габор Ковач, еден од основачите и директорите на Филмпартнерс,<ref name="Zsigmond, Marta"/> придонеле многу за успехот на унгарските филмови како што се филмовите ''Стаклен тигар'' во 2001, 2006 и 2010 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.baon.hu/kozelet/helyi-kozelet/pataki-agi-eleteben-meghatarozo-a-fabulon-es-az-uvegtigris-2474997/|title=Pataki Ági életében meghatározó a Fabulon és az Üvegtigris|date=2020-02-15|work=BAON|language=hu|accessdate=2020-04-02}}</ref> Во 2003 година, таа била прогласена за една од педесетте најуспешни жени во Унгарија, составена од ''Маѓар Хирлап''. Во 2011 година станала основач на Асоцијацијата на независни производители.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://index.hu/kultur/cinematrix/ccikkek/2011/11/15/final_cut/|title=Vajnáéknál lehet az utolsó vágás joga|last=Kati|first=Gőzsy|date=2011-11-15|work=index.hu|language=hu|accessdate=2019-12-07}}</ref> Во 2015 година, била во состав на петчленото професионално жири на првата програма за инкубатор објавена од Унгарската национална филмска фондација, која требало да избере десет филмски проекти за да помогне во нивното развивање.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mnf.hu/hu|title=Magyar Nemzeti Filmalap|work=Magyar Nemzeti Filmalap|language=en|accessdate=2019-12-07}}</ref> Во 2016 година придонела за снимањето на експерименталниот филм ''Копирачот'',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hvg.hu/kultura/20160608_the_copyist_fenymasolo_film_palm_springs_fesztival_rovidfilm_koszegi_tamas|title=Magyarok csinálták az első fénymásolóval készült narratív filmet|date=2016-06-08|work=hvg.hu|language=hu|accessdate=2019-12-06}}</ref> кој дебитирал на Меѓународниот натпревар за анимација за краток фестивал во Палм Спрингс.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kreativ.hu/cikk/fuggetlen_magyar_rovidfilm_versenyez_palm_springsben|title=Kreatív Online - Független magyar rövidfilm versenyez Palm Springsben|work=Kreatív Online|accessdate=2019-12-06}}</ref> == Наводи == <references />{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Патаки, Аги}} [[Категорија:Родени во 1951 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Унгарски манекенки]] itfgbu6ve48tfkghssfeg4u25lwrlrb 0 1322801 5606964 5604707 2026-08-10T01:54:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606964 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Јајчест дебелец |image = A 40 year old jade plant (Crassula ovata).jpg |image_caption = A 40-year-old plant |genus = Crassula |species = ovata |authority = ([[Филип Милер|Miller]]) Druce (1917) |synonyms = * ''Cotyledon lutea'' Lam. nom. illeg. * ''Cotyledon ovata'' Mill. * ''Crassula argentea'' Thunb. * ''Crassula articulata'' Zuccagni * ''Crassula nitida'' Schönland * ''Crassula obliqua'' Aiton * ''Crassula portulacea'' Lam. |synonyms_ref = <ref>{{нмс|url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2741970|title=Crassula ovata (Mill.) Druce — The Plant List|website=www.theplantlist.org}}</ref> }} '''Јајчест дебелец''' ({{науч|Crassula ovata}}) ― [[сочник]] со мали розови или бели [[цвет]]ови кое потекнува од покраините [[Квазулу-Натал]] и [[Источен Кејп]] во [[Јужноафриканска Република|ЈАР]] и [[Мозамбик]]; вообичаено е како домашно растение ширум светот.<ref>{{GRIN | access-date=30 мај 2023 }}</ref> Голем дел од неговата популарност произлегува од ниските нивоа на потребна нега; јајчестиот дебелец бара малку [[вода]] и може да преживее во повеќето внатрешни услови. Понекогаш е нарекувано „'''дрво на парите'''“; сепак, ''[[Pachira aquatica]]'' исто така го има овој [[прекар]].<ref>Urs Eggli (ed.): Succulent Encyclopedia. Crassulaceae (thick-leafed plants). Eugen Ulmer, [[Штутгарт]] 2003, {{ISBN|3-8001-3998-7}}, стр. 66.</ref> == Опис == [[Податотека:Crassula_ovata4_ies.jpg|лево|мини|220x220пкс|Примероци во цут.]] Растението е [[Зимзелено растение|зимзелено]] со дебели гранки. Има дебели, сјајни, мазни лисја кои растат во спротивставени парови по гранките. Листовите се богато зелени како [[жад]], иако некои може да изгледаат дека се повеќе жолто-зелени. Некои сорти може да развијат црвена нијанса на рабовите на листовите кога се изложени на високо ниво на [[сончева светлина]]. Растот на новото стебло е со иста боја и текстура како листовите, станувајќи дрвенести и кафеави со возраста. Расте како исправена, заоблена, густо стеблеста, силно разгранета грмушка и достигнува висина до 2,5 метри. Основата е обично ретко разгранета. Понекогаш е образувана единствено главно стебло со дијаметар до 9 центиметри. Сочните ластари се сиво-зелени. Кората на постарите гранки се олупи во хоризонтални, кафеави ленти. Иако стануваат кафеави и изгледаат дрвенести со возраста, стеблата никогаш не стануваат вистинско лигнифицирано [[ткиво]], останувајќи сочни и месести во текот на животот на растението. Спротивно наредените, растечки до распространети, зелени листови се демнат со кратки до 5 милиметри. Месестиот, гол, [[Облици на листови|капковиден]] лист, во облик на клин, е долг од 3 до 9 сантиметри и широк од 1,8 до 4 центиметри. Границите на листовите со остри рабови често се црвеникави. Избрани се бројни сорти, од кои ''C. ovata'' 'Hummel's Sunset' ја добило [[Награда за градинарски заслуги|Наградата за градинарски заслуги]] на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2547|title=RHS Plant Selector - ''Crassula ovata'' 'Hummel's Sunset'|archive-url=https://web.archive.org/web/20130807062730/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2547|archive-date=7 август 2013|accessdate=30 мај 2023}}</ref> === Соцветие === Кога созрева, во зима дава мали бели или розови [[цвет]]ови во облик на [[ѕвезда]]. Крајното [[соцветие]] е врвен кружен тирзус со бројни [[Соцветие|дихазија]]. Има должина и дијаметар од околу 5 центиметри. [[Педункул (ботаника)|Стеблото на соцветието]] има должина од 15 до 18 милиметри и дијаметар од 2 милиметри. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се долги 5 милиметри.<ref name="auto">Botanical Society and Exchange Club of the British Isles 1917. 1917, стр. 617.</ref> Хермафтодитските цветови со сладок мирис, имаат радијална симетрија и двојни [[Околуцветник|околуцветници]]. Петте сепали, секој долг околу 2 милиметри, се споени еден со друг во основата. Розовата или белата цветна круна е во облик на ѕвезда и има дијаметар од околу 15 милиметри. Неговите [[Облици на листови|копјести]] ливчиња се долги 7 милиметри и широки 2,5 милиметри. Стамени имаат должина од 5 милиметри. Комбинацијата од пократки денови, студени ноќи и недостиг на вода во текот на неколку недели ќе даде цвет околу почетокот на зимата. == Одгледување == [[Податотека:Crassula_bonsai.jpg|мини|199x199пкс| Како бонсаи во затворен простор.]] Како [[сочник]], ''Crassula ovata'' бара малку [[вода]] во лето, а уште помалку во зима. Тоа е подложно на прекумерно наводнување, особено во студената сезона. Прекумерното наводнување може да предизвика опаѓање на листовите и [[Гниење на корените|гниење на коренот]]. Меѓутоа, недостатокот на вода исто така може да го оштети. Треба да биде одгледувано во порозна подлога со добра дренажа, која ќе варира во зависност од климата во која се одгледува. Потребни се околу 4-6 часа директно изложување на [[сонце]] или средно сенка со силна светлина. Во региони со благи временски услови може да издржи мал мраз, под услов подлогата да биде чувана сува.<ref>Gibbs Russell, GE, WGM Welman, E. Retief, KL Immelman, G. Germishuizen, BJ Pienaar, M. Van Wyk & A. Nicholas. 1987.</ref> ''C. ovata'' може да покаже црвена нијанса околу лисјата кога се одгледува со силна сончева светлина. Во поекстремни случаи, зелената боја на растението се губи и може да се замени со жолта. Ова е предизвикано од јајчестиот дебелец што произведува пигменти како што се каротиноидите за заштита од суровата сончева светлина и [[Ултравиолетово зрачење|ултравиолетовите]] зраци. Растението цвета и во зима, особено за време на поладна, потемна и сув период. ''C. ovata'' понекогаш е нападната од Pseudococcidae, вообичаена непријатност за [[сочници]]те. === Размножување === Јајчестиот дебелец е познато и по леснотијата на [[Размножување на растенијата|размножување]], што може да се изведе со исечоци или дури и заскитани лисја кои паѓаат од растението. Растенијата можат лесно да се размножуваат и од двете со стапки на успех повисоки отколку со [[резница]]. Во дивината, вегетативното размножување е главниот метод на размножување на јајчестиот дебелец. Гранките редовно паѓаат од дивиот јајчест дебелец, а овие гранки може да се вкоренат и да образуваат нови растенија. Како и многу сочници, јајчестите дебелци може да се размножуваат само од отечените лисја кои растат во двојки на стеблата. Иако методите на размножување може да варираат, повеќето следат слични чекори. Вообичаено, раните на листовите се оставаат да се исушат и се оставаат калус. Потоа, листовите се ставаат во или на земја. [[Корен]]ите почнуваат да растат на отсечените лисја околу четири недели по отстранувањето од [[стебло]]то. Еколошките фактори како што се температурата и [[влажност]]а влијаат на брзината со која се развиваат корените и новите растенија. Зеленилото обично се појавува веднаш по образувањето на новите корени.<ref>MD, MD and PhD (pref.</ref> == Паразити и болести == Штитестите ваши се вообичаени штетници на ''Crassula ovata'' и можат да предизвикаат разобличувањет на растението за време на растот. Наездата може да се елиминира со убивање на секој [[инсект]] со [[памучна пупка]] или четка што е натопена во [[алкохол]] за триење. Ова постапка се повторува секој ден додека не се уништат сите Pseudococcidae, како и новите инсекти кои сè уште може да се изведат откако ќе бидат убиени сите Pseudococcidae што живеат на растението. [[Лисна вошка|Лисните вошки]] се исто така вообичаени штетници, но тие имаат тенденција да ги нападнат стеблата на цвеќето. Вошките Tetranychidae исто така можат да предизвикаат проблеми. Изложеноста на [[сок]]от или лисјата може да предизвика [[дерматит]] кај луѓето.<ref name="auto"/> == Токсичност == Некои извори тврдат дека некои видови од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Crassulaceae]], вклучително и јајчестиот дебелец, се веројатно токсични за [[коњ]]ите, [[Мачка|мачките]] и [[Куче|кучињата]], како и благо токсични за луѓето со допир со [[кожа]], но таквите тврдења остануваат недокажани. Познато е дека ''Crassula ovata'' е користена како лековито растение во некои региони.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/publication/283527553_Phytochemical_and_Antimicrobial_Activity_of_Crassula_ovata_Jade_Plant_on_Different_Strains_of_Bacteria|title=Phytochemical and Antimicrobial Activity of (Crassula ovata) Jade Plant on Different Strains of Bacteria|work=www.researchgate.net/publication/283527553}}</ref><ref name="WattPP">Watt, John Mitchell; Breyer-Brandwijk, Maria Gerdina: The Medicinal and Poisonous Plants of Southern and Eastern Africa 2nd ed Pub.</ref> == Култивари == * 'Crosby's Compact' (синоними 'Crosby's Dwarf', 'Crosby's Red', 'Red Dwarf Jade Plant') - сортата има помали листови кои обично се црвени по боја. Гранките се исто така помали од оние на другите сорти, со што се добива впечаток дека е ''минијатурен'' . * 'Monstruosa' (син. 'Cristata', 'Gollum', 'Hobbit') - сорта во облик на труба, слабо разгранета, грмушкаста сорта до 90 цм висока и околу 60 цм широка, со цевчести листови кои имаат црвеникава нијанса. Цветовите се мали и ѕвездени, бели или розово-бели во боја. Слично на мало дрво, неговото стебло станува густо со возраста. Тие растат во добро исцедени, редовно наводнувани почви во светло воздушни услови под неколку часа сончева светлина на ден, како и во делумна сенка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cactus-art.biz/schede/CRASSULA/Crassula_cultivar/Crassula_gollum/Crassula_gollum.htm|title=Crassula cv. Gollum|work=www.cactus-art.biz|accessdate=30 мај 2023}}</ref> Тие имаат површна сличност со ''[[Sedum rubrotinctum]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://spazioinwind.libero.it/piantegrasse/schede_succulente/crassula%20portulacea%20monstruosa.htm|title=Crassula portulacea monstruosa|work=spazioinwind.libero.it|accessdate=30 мај 2023|archive-date=2011-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109073206/http://spazioinwind.libero.it/piantegrasse/schede_succulente/crassula%20portulacea%20monstruosa.htm|url-status=dead}}</ref> Разговорично е познато како „дрво на парите“.<ref>[https://www.houzz.com/magazine/how-to-grow-jade-plants-that-look-like-shreks-ears-stsetivw-vs~105980021 How to Grow Jade Plants That Look Like Shrek’s Ears] by Lauren Dunec Hoang, 21 април 2018</ref> * 'Tricolor' – бавно растечка разгранета грмушка со витки стебла која има тркалезни, разновидни светлозелени листови кои се кремасто жолти и бели во боја. Отпорна на [[суша]], сè уште се потпира на повремена вода во лето, но практично нема во зима (освен ако не е одгледувано во саксија). Оваа сорта може да биде наречена и како ''Crassula Ovata ‘Lemon & Lime’'' . * 'Undulata' - сорта со кадрави лисја. === Сорти кои ја добиле Наградата за градинарски заслуги === Следниве сорти ја добиле [[Награда за градинарски заслуги|Наградата за градинарски заслуги]] на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]]: * ''Crassula ovata'' <ref name="RHSPF">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/4739/Crassula-ovata/Details|title=''Crassula ovata''|work=www.rhs.org|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=30 мај 2023}}</ref> * 'Gollum'<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/213602/Crassula-ovata-Gollum/Details|title=''Crassula ovata'' 'Gollum'|publisher=RHS|accessdate=30 мај 2023}}</ref> * 'Hummel's Sunset' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/73457/Crassula-ovata-Hummel-s-Sunset-(v)/Details|title=''Crassula ovata'' 'Hummel's Sunset'|publisher=RHS|accessdate=30 мај 2023}}</ref> == Галерија == <gallery> Crassula_ovata_HC1.JPG|Кремасто бели цветови Jade Plant Blooming.jpg|Во цут Starr_070302-4996_Crassula_ovata.jpg|Примерок во цут покрај тротоар Addisonia_(PLATE_109)_(8592464390).jpg|Ботанички примерок Jade3_ies.jpg|Подробност на цвет Crassula_ovata_2011_1.jpg|Младо растенија Crassula_ovata_monstruosa.jpg|20-годишен примерок Among_the_branches_of_a_potted_jade_plant.jpg|Гранка и стебло Young_gollum_crassula_ovata.jpg|2-годишен 'Gollum' Crassula_ovata6_ies.jpg|Примерок во природно живеалиште Starr 030702-0049 Crassula ovata.jpg|Подробност на листовите Crassula ovata - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Crassula ovata'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]] Crassula ovata - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Crassula ovata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје Crassula ovata - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Crassula ovata'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје Crassula ovata 'Monstruosa' - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Crassula ovata 'Monstruosa''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје Crassula ovata 'Monstruosa' - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Crassula ovata 'Monstruosa''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје Crassula ovata 'Monstruosa' - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Crassula ovata 'Monstruosa''' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје </gallery> == Поврзано == * [[Дрвовиден дебелец]] * ''[[Kleinia petraea]]'', несродно растение со сличен изглед == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Crassula ovata}} * [http://www.succulent-plant.com/families/crassulaceae/moneyplant.html ''Crassula ovata'' на succulent-plant.com] {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Дебелец]] [[Категорија:Флора на ЈАР]] [[Категорија:Флора на Мозамбик]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Собни растенија]] [[Категорија:Растенија за бонсаи]] kd9vir9pmcd9f0kc2two2g8rt5i0n3m 0 1327220 5607014 5549256 2026-08-10T07:25:53Z ~2026-44005-32 135788 /* Песни */ 5607014 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |Name = Лара Иванова |Background = khaki |Img =Лара Иванова (2023).jpg |Img_capt =Лара Иванова, на концерт на плоштадот во Куманово, ноември 2023 |Alias = |Born = {{birth date and age|df=yes|2004|5|14}}<br />[[Скопје]], [[Македонија]] |Occupation = [[Пејач]]ка |Genre = [[Поп-музика|Поп]], [[Ритам и блуз|Р&Б]] |Years_active = 2019– |Instrument = |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |Label = |Associated_acts = |URL = }} '''Лара Иванова''' (родена на 14 мај 2004 г.) — македонска пејачка. ==Биографија== Лара Иванова е родена во [[Скопје]] и од своја 6-годишна возраст започнала паралелно да посетува основно музичко и основно балетско училиште. Во 2010 година, таа настапила на детскиот фестивал „Супер ѕвезда“ со песната „Фабрика за насмевки“ на композиторот [[Александар Масевски]].<ref>[https://www.fakulteti.mk/news/23022022/lara-ivanova-moeto-vreme-doprva-doagja Лара Иванова: Моето време допрва доаѓа] fakulteti.mk; 23 февруари 2022</ref> Иванова се школувала во [[СУ „Илија Николовски Луј“ - Скопје|средното музичко и балетско училиште „Илија Николовски Луј“]] во Скопје на балетскиот отсек. Во 2019 година, таа за прв пат настапила на фестивалот [[Макфест]] со песната „Кој те учи така“, компонирана од страна на [[Иле Спасев]], за која тој ја добил наградата за најдобар аранжман. Една година подоцна, таа се претставила на Макфест со песната „За нас“, за чиј текст се погрижил Робин Зимбаков, а за аранжманот на песната, Иле Спасов повторно ја добил наградата за најдобар аранжман, втора последователна година.<ref>[https://tocka.com.mk/vesti/354160/video-intervju-nagrada-za-najdobar-aranzman-za-pesnata-na-lara-ivanova-vtora-godina-po-red Видео интервју: Награда за најдобар аранжман за песната на Лара Иванова, втора година по ред] Точка; 21 септември 2020</ref> Во 2021 година, Лара ја добила наградата за најдобра интерпретација на 36. издание на Макфест, за изведбата на песната „Душа“, создадена од тандемот Зимбаков-Спасев.<ref>[https://fashionel.mk/kultura/video-najdobra-interpretacija-na-makfest-lara-ivanova-so-spot-za-dusha (ВИДЕО) Најдобра интерпретација на „Макфест“: Лара Иванова со спот за „Душа“] fashionel.mk; 24 септември 2021</ref> Лара учествувала во [[Македонија на Евровизија 2022|македонскиот избор за песна на Евровизија]] за 2022 година со песната „Flower of Sorrow“ (македонски: Цвеќе на тагата), завршувајќи на четвртото место во конечниот пласман. На Макфест 2022, Лара настапила заедно со [[Пајак (пејач)|Пајак]] со песната „Bella“, која станала огромен хит во Македонија и на балканските простори. На 26. издание на популарната манифестација [[Златна бубамара на популарноста]], во 2023 година, Лара ја добила наградата за најперспективна пејачка.<ref>[https://radiobubamara.mk/koj-%D0%B3%D0%B8-%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D0%B8-%D0%B7%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B1%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B8-%D0%B7%D0%B0-2022/ Koj ги доби златните бубамари за 2022?] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230731213912/https://radiobubamara.mk/koj-%D0%B3%D0%B8-%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D0%B8-%D0%B7%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B1%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B8-%D0%B7%D0%B0-2022/ |date=2023-07-31 }} Радио Бубамара; 17 март 2023</ref> ==Дискографија== ===Песни=== {{div col|colwidth=35em}} *2019: „Кој те учи така“ *2020: „За нас“/„Goodbye“ *2020: „Полудена по тебе“/„Crazy 'Bout you“ *2020: „Некогаш ќе помине“ *2021: „Кој е сега крив“ *2021: „Осамена“ *2021: „Zero Gravitation“ (заедно со Cyrillic) *2021: „Душа“ *2021: „Само сврти се“ (дует со [[Панче Касапски]]) *2022: „Цвеќе на тагата“/„Flower of Sorrow“ *2022: „Ремек-дело“ *2022: „Јас против целиот свет“ (дует со [[Роберт Билбилов]]) *2022: „Bella“ (дует со [[Пајак (пејач)|Пајак]]) *2023: „Нека гори“ *2023: „Ме сакаш кога ме немаш“ *2024: „Сите светла“ (дует со Јосиф) *2024: „Лутам“ (заедно со Бокса) *2024: „Фиеста“ (заедно со Дупер, Луна и Јосиф) *2024: „Само лага“ *2024: „Ризик“ *2024: „Токсин“ (дует со Панче Касапски) *2024: „Таму горе“ *2025: „After Party“ (дует со Vanski) *2025: „Доминантен” *2026: „Галерија“ (дует со Vanski) *2026: „Вкус на неморал“ *2026: „Тотално луда“ (дует со Пајак) *2026: „Ајде“{{div col end}} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Иванова}} [[Категорија:Родени во 2004 година]] [[Категорија:Македонски поп-пејачи]] sn2n6hqyi05bh8loh0qdjmxr9kkx1k6 0 1333028 5607045 5529711 2026-08-10T10:30:37Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607045 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork | title = Авганистанската девојка | image = | wikidata = Q230487 | year = 1984 | medium = [[Kodachrome|Kodachrome 64]] филм во боја, преку [[Nikon FM2]] камера и [[Nikkor]] 105mm Ai-S f/2,5 објектив | subject = [[Шарбат Гула]] | owner = [[Стив Мекери]] }} [[Податотека:Sharbat_Gula_-_Brussels_-_2017.jpg|мини|300x300пкс| Изложба на [[Стив Мекари|Стив МекКари]] од Брисел во мај 2017 година]] '''''Авганистанско девојче''''' — фотографски портрет од 1984 година на Шарбат Гула, авганистански бегалец во Пакистан за време на [[Советска војна во Авганистан|Советско-Авганистанската војна]]. Фотографијата, направена од американскиот фоторепортер [[Стив Мекари]] во близина на пакистанскиот град Пешавар, се појавила на насловната страница на ''National Geographic'' во јуни 1985 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nbcnews.com/news/world/afghan-girl-famous-national-geographic-cover-given-refuge-italy-n1284612|title='Afghan girl' from famous National Geographic cover is given refuge in Italy|date=2021-11-25|work=NBC News|language=en|accessdate=2023-09-06}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/world/2021/11/27/afghan-girl-steve-mccurry-italy-evacuation/|title=‘Afghan Girl’ from National Geographic cover evacuated to Rome, Italian government says|last=Suliman|first=Adela|date=2021-11-27|work=Washington Post|access-date=2023-09-06|language=en-US|issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/style/article/afghan-girl-national-geographic-italy-scli-intl/index.html|title='Afghan Girl' from National Geographic magazine cover granted refugee status in Italy|last=Ruotolo|first=Hada Messia,Nicola|date=2021-11-25|work=CNN|language=en|accessdate=2023-09-06}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aljazeera.com/news/2016/10/30/sharbat-gula-the-iconic-face-of-the-refugee-struggle|title=Afghan war: Iconic face of the refugee struggle|last=Ragobeer|first=Emily|work=www.aljazeera.com|language=en|accessdate=2023-09-06}}</ref> Додека темата на портретот првично останала непозната, таа била идентификувана на почетокот на 2002 година: Гула, етнички Паштун од авганистанската провинција Нангархар, била 12-годишно дете кое живеела во пакистанскиот град Насир Баг. Во светлината на [[Студена војна|Студената војна]], портретот бил опишан како „''[[Мона Лиза]]'' од Третиот свет“ <ref>{{Наведена книга|title=Just Advocacy?: Women's Human Rights, Transnational Feminisms, and the Politics of Representation|publisher=Rutgers University Press|year=2005|isbn=9780813535890|editor-last=Wendy S. Hesford|page=1|editor-last2=Wendy Kozol}}</ref> во однос на истоимената слика од 16 век од [[Леонардо да Винчи]] .<ref>{{Наведени вести|url=https://www.usatoday.com/news/world/2002/03/12/afghan-girl.htm|title=National Geographic tracks down Afghan girl|last=Zoroya|first=Greg|date=2002-03-13|work=[[USA Today]]|access-date=2012-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120228174224/http://www.usatoday.com/news/world/2002/03/12/afghan-girl.htm|archive-date=2012-02-28|publisher=[[Gannett Company]]}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.meridian.org/insmallthingsremembered/hollywood-movie-poster-at-the-kabul-cinema|title=Hollywood movie poster at the Kabul Cinema|publisher=[[Meridian International Center]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121222043007/http://www.meridian.org/insmallthingsremembered/hollywood-movie-poster-at-the-kabul-cinema|archive-date=2012-12-22|accessdate=2012-12-04}}</ref> Сликата на Гула станала „амблематична“ во некои општествени кругови како „''девојка/жена бегалка сместена во некој далечен логор''“ која заслужува сочувство од западниот гледач,<ref name="CainHowe2008">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=t_rbBAAAQBAJ&pg=PA87|title=Women, Crime and Social Harm: Towards a Criminology for the Global Age|last=Cain|first=Maureen|last2=Howe|first2=Adrian|date=2008-11-03|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=9781847314703|pages=87–|access-date=7 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170220184835/https://books.google.com/books?id=t_rbBAAAQBAJ&pg=PA87|archive-date=20 February 2017}}</ref> и исто така како симбол на Авганистан кон Западот.<ref name="Ribhu">{{Наведени вести|url=https://thewire.in/media/afghan-girl-steve-mccurry-national-geographic|title=You'll Never See the Iconic Photo of the 'Afghan Girl' the Same Way Again|last=Ribhu|date=12 March 2019|work=The Wire|access-date=31 January 2020}}</ref> [[CNN|Си-Ен-Ен]] ја нарекол „''најпознатата фотографија на светот''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/style/article/steve-mccurry-afghan-girl-photo/index.html|title=The story behind the world's most famous photograph|last=Simons|first=Jake Wallis|date=2015-03-23|work=CNN|language=en|accessdate=2023-09-06}}</ref> == Насловна фотографија за ''National Geographic'' == Шарбат Гула била една од учениците во неформалното училиште во [[Бегалски камп|бегалскиот камп]] Насир Баг во 1984 година. Нејзината фотографија била направена од фотографот на National Geographic Society, Стив Мекари, на слајдови Kodachrome 64, со фотоапарат Nikon FM2 и леќа Nikkor 105mm Ai-S F2.5.<ref>{{Наведено списание|year=1988|title=Portfolio|url=http://www.gloryman.com.tw/prod_pic_show.php?id=4888&pic=0|journal=Nikon World|edition=Summer|publisher=[[Nikon]]|volume=4|issue=1|page=9|oclc=2265134|archive-url=https://web.archive.org/web/20130620050254/http://www.gloryman.com.tw/prod_pic_show.php?id=4888&pic=0|archive-date=2013-06-20|access-date=2012-01-14}}</ref> Претпечатеното ретуширање на фотографијата го направил Graphic Art Service, со седиште во Мариета, Џорџија. Мекари не го запишал името на личноста што го фотографирал. Фотографијата, насловена ''Авганистанска девојка'', се појавила на насловната страница на ''National Geographic'' во јуни 1985 година. Сликата на нејзиното лице, со црвена марама лабаво обвиена над нејзината глава и нејзините очи вперени директно во камерата, била прогласена за „''најпрепознатливата фотографија''“ во историјата на списанието, а насловната страница е една од најпознатите фотографии на ''National Geographic'' .<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/liveonline/02/world/world_mccurry041002.htm|title=National Geographic: Afghan Girl, A Life Revealed|last=McCurry|first=Steve|date=10 April 2001|work=The Washington Post|access-date=2012-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130601073528/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/liveonline/02/world/world_mccurry041002.htm|archive-date=1 June 2013|oclc=56914684}}</ref> Списанието ''„Американ Фото“'' вели дека сликата има „''невообичаена комбинација на мрзливост и гламур''“.<ref>{{Наведено списание|date=July–August 2002|title=Photographer of the Year: Steve McCurry|url=https://books.google.com/books?id=Yunn27aRiF0C&pg=PA45|journal=American Photo|volume=XIII|pages=43–54: 45|archive-url=https://web.archive.org/web/20170220235838/https://books.google.com/books?id=Yunn27aRiF0C&pg=PA45|archive-date=2017-02-20}}</ref> Зелените очи на Гула биле предмет на многу коментари.<ref name="Geographic2010">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=NlX70a1DfHwC&pg=PA355|title=In Focus: National Geographic Greatest Portraits|date=2010-09-15|publisher=National Geographic Society|isbn=9781426206474|pages=355–|access-date=7 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170220115910/https://books.google.com/books?id=NlX70a1DfHwC&pg=PA355|archive-date=20 February 2017}}</ref><ref name="RathgebUhl2012">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=JVxDAAAAQBAJ&pg=PA3|title=Iris Biometrics: From Segmentation to Template Security|last=Rathgeb|first=Christian|last2=Uhl|first2=Andreas|last3=Wild|first3=Peter|date=2012-11-08|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9781461455714|pages=3–|access-date=7 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170220110819/https://books.google.com/books?id=JVxDAAAAQBAJ&pg=PA3|archive-date=20 February 2017}}</ref> == Идентификување на субјектот == Мекари направил неколку неуспешни обиди во текот на 1990-тите да ја пронајде и идентификува темата на фотографијата.<ref name="HesfordKozol2005">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=7G5SPSay_dEC&pg=PA1|title=Just Advocacy?: Women's Human Rights, Transnational Feminisms, and the Politics of Representation|last=Hesford|first=Wendy S.|last2=Kozol|first2=Wendy|publisher=Rutgers University Press|year=2005|isbn=9780813535890|pages=1–|access-date=7 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170220212900/https://books.google.com/books?id=7G5SPSay_dEC&pg=PA1|archive-date=20 February 2017}}</ref> Во јануари 2002 година, тим на ''National Geographic'' отпатувал во [[Авганистан]] за да ја пронајдат. Откако дознал дека бегалскиот камп Насир Баг наскоро треба да се затвори, Мекари се распрашал за останатите жители, од кои едниот го познавал братот на Гула и можел да испрати известување до нејзиниот роден град. Неколку жени лажно се идентификувале како ''Авганистанската девојка''. Освен тоа, откако им ја покажале фотографијата од 1984 година, неколку млади мажи погрешно ја идентификувале како нивна сопруга. Тимот ја пронашол Гула, тогаш на околу 30-годишна возраст, во оддалечен регион на [[Авганистан]]; таа се вратила во родната земја од бегалскиот камп во [[1992]] година. Нејзиниот идентитет бил потврден од Џон Дагман со помош на автентикација на ирисот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cl.cam.ac.uk/~jgd1000/afghan.html|title=How the Afghan Girl was Identified by Her Iris Patterns|last=Daugman|first=John|archive-url=https://web.archive.org/web/20120112033216/http://www.cl.cam.ac.uk/~jgd1000/afghan.html|archive-date=2012-01-12|accessdate=2012-01-14}}</ref> Таа се присетила дека била фотографирана. Таа била фотографирана само во три наврати: во 1984 година и за време на потрагата по неа, кога продуцент ''на National Geographic'' направил идентификациони фотографии кои довеле до повторното обединување со Мекари. Таа никогаш не ја видела ''Девојката од Авганистан'' додека не ѝ била прикажана во 2002 година. Како побожен муслиман, Гула обично носи бурка <ref name="ng">{{Наведено списание|last=Newman|first=Cathy|date=April 2002|title=Afghan Girl: A Life Revealed|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2002/04/afghan-girl/index-text|journal=[[National Geographic Magazine]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120113085238/http://ngm.nationalgeographic.com/2002/04/afghan-girl/index-text|archive-date=2012-01-13|access-date=2012-01-14}}</ref> и се двоумела дали да го запознае Мекари, бидејќи тој бил маж надвор од семејството. Откако ја пронашол Гула, ''National Geographic'' ги покривал трошоците за медицински третман за нејзиното семејство и [[Аџилак|аџилак во Мека]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.thebosniatimes.com/en/afghan-girl-cameraman-tells-stories-behind-pictures/|title='Afghan girl' cameraman tells stories behind pictures|date=October 30, 2013|work=The Bosnia Times|access-date=July 26, 2016|archive-url=https://archive.today/20140423165548/http://www.thebosniatimes.com/en/afghan-girl-cameraman-tells-stories-behind-pictures/|archive-date=April 23, 2014}}</ref> == Тема: Шарбат Гула == === Ран живот === Како Паштуни по етничка припадност и од рурално потекло, семејството на Гула побегнало од нивното село во источен Нангархар за време на [[Советска војна во Авганистан|бомбардирањето на Авганистан]] од страна на [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]], кога таа имала околу шест години. Заедно со нејзиниот татко, брат и три сестри, таа пешачела низ планините во [[Пакистан]] до бегалскиот камп Насир Баг во 1984 година, каде што била фотографирана.<ref name="ng"/> === Апсење во 2016 година од пакистанските власти === На 26 октомври 2016 година, пакистанската Федерална истражна агенција ја уапсила Гула бидејќи живеела во Пакистан со фалсификувани документи.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2016/oct/26/national-geographic-afghan-girl-arrested-pakistan-false-papers-sharbat-gula|title=National Geographic 'Afghan Girl' arrested in Pakistan living under false papers|last=Boone|first=Jon|date=2016-10-26|work=The Guardian|access-date=2016-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026234650/https://www.theguardian.com/world/2016/oct/26/national-geographic-afghan-girl-arrested-pakistan-false-papers-sharbat-gula|archive-date=2016-10-26|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Таа била осудена на петнаесетдневен притвор и депортирана во [[Авганистан]].<ref name="abc-deport">{{Наведени вести|url=http://www.abc.net.au/news/2016-11-05/pakistan-to-deport-national-geographic-afghan-girl-sharbat-gula/7997680|title=Pakistan to deport National Geographic's 'Afghan Girl' Sharbat Gula next week|date=5 November 2016|work=ABC News|access-date=5 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161105133327/http://www.abc.net.au/news/2016-11-05/pakistan-to-deport-national-geographic-afghan-girl-sharbat-gula/7997680|archive-date=5 November 2016|agency=AP}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.torontosun.com/2016/11/09/pakistan-deports-national-geographics-iconic-afghan-girl|title=Pakistan deports National Geographic's iconic 'Afghan Girl'|last=Lynne O'Donnell and Riaz Khan|date=November 9, 2016|publisher=[[Toronto Sun]]|accessdate=2016-11-13|archive-date=2016-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20161109163335/http://www.torontosun.com/2016/11/09/pakistan-deports-national-geographics-iconic-afghan-girl|url-status=dead}}</ref> === Евакуација во Италија во 2021 година === По [[Талибанска офанзива (2021)|преземањето на Авганистан]] од страна на [[Талибанци]]те во 2021 година, правата на жените биле скратени под нивното конзервативно владеење, а жените од висок профил биле загрозени или заплашувани. Фотографијата ''од Авганистанската девојка'' ја направила Гула глобално позната, па оттука и нејзината истакнатост ја довела во опасност.<ref name="NYTimes_Gross">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2021/11/26/world/europe/afghan-girl-national-geographic.html|title='Afghan Girl' from 1985 National Geographic cover takes refuge in Italy|last=Gross|first=Jenny|date=November 27, 2021|work=[[The New York Times]]|access-date=12 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129125714/https://www.nytimes.com/2021/11/26/world/europe/afghan-girl-national-geographic.html|archive-date=November 29, 2021}}</ref> Таа побарала помош за да ја напушти земјата и била евакуирана во [[Италија]] со поддршка на нејзината влада како одговор на апелите од непрофитните организации.<ref name="NYTimes_Gross" /><ref name="Guardian 2021">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2021/nov/25/national-geographic-green-eyed-afghan-girl-evacuated-italy-sharbat-gulla|title=National Geographic green-eyed 'Afghan Girl' evacuated to Italy|date=25 November 2021|work=[[The Guardian]]|access-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126012002/https://www.theguardian.com/world/2021/nov/25/national-geographic-green-eyed-afghan-girl-evacuated-italy-sharbat-gulla|archive-date=26 November 2021|agency=Associated Press}}</ref> == Наследство == === Американската воена кампања во Авганистан === Интересот за фотографијата се зголемил по [[Терористички напади од 11 септември 2001 година|нападите од 11 септември]], кога администрацијата на Џорџ В. Буш почнала да ги промовира правата на авганистанските жени за време на [[Авганистанска војна|американската воена кампања во Авганистан]].<ref name="Whitlock2010">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=4C09Yao332gC&pg=PA71|title=Soft Weapons: Autobiography in Transit|last=Whitlock|first=Gillian|date=2010-02-15|publisher=University of Chicago Press|isbn=9780226895277|pages=71–|access-date=7 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170220110815/https://books.google.com/books?id=4C09Yao332gC&pg=PA71|archive-date=20 February 2017}}</ref> Фотографиите на Гула биле прикажани како дел од насловната приказна за нејзиниот живот во изданието на ''National Geographic'' од април 2002 година и таа била тема на телевизиски документарец, ''„Потрага по авганистанската девојка''“, кој се емитувала во март 2002 година. Како нејзино признание,<ref>{{Наведени вести|url=http://news.nationalgeographic.co.uk/news/2002/03/0311_020312_sharbat_2.html|title=How They Found National Geographic's 'Afghan Girl'|last=Braun|first=David|date=7 March 2003|work=National Geographic News|access-date=2012-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120112131951/http://news.nationalgeographic.co.uk/news/2002/03/0311_020312_sharbat_2.html|archive-date=12 January 2012|publisher=[[National Geographic Society]]}}</ref> ''National Geographic'' го основал Авганистанскиот фонд за девојки, добротворна организација со цел да ги едуцира авганистанските девојки и млади жени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nationalgeographic.com/donate/afghan_girls_fund.html|title=National Geographic Society: Afghan Girls Fund|date=August 2004|publisher=[[National Geographic Society]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20041206042103/http://www.nationalgeographic.com/donate/afghan_girls_fund.html|archive-date=2004-12-06|accessdate=2009-03-15}}</ref> Во 2008 година, опсегот на фондот бил проширен за да вклучи момчиња и името било променето во Авганистански детски фонд.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nationalgeographic.com/donate/afghan-childrens-fund.html|title=National Geographic Society: Afghan Children's Fund|publisher=[[National Geographic Society]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20111224051448/http://www.nationalgeographic.com/donate/afghan-childrens-fund.html|archive-date=2011-12-24|accessdate=2012-01-14}}</ref> == Критика == Написот од 2019 година во индискиот магазин ''The Wire'', кој го опишал интервјуто со Гула од 2002 година, вели дека таа била налутена од фотографијата која била направена и објавена без нејзина согласност. Писателот на ''The Wire'' сугерира дека тоа е затоа што „''не е добредојдено девојка од традиционалната паштунска култура да го открива своето лице, да споделува простор, да воспоставува контакт со очите и да биде фотографирана од маж кој не припаѓа на нејзиното семејство''“. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://ngm.nationalgeographic.com/2002/04/afghan-girl/index-text "A Life Revealed"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080216004216/http://ngm.nationalgeographic.com/2002/04/afghan-girl/index-text |date=2008-02-16 }}—[[National Geographic Magazine|''National Geographic'']] * [https://llacademy.org/is-the-pen-mightier-than-the-picture/ "Afghan Girl -Is the pen mightier than the picture?"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210125140058/https://llacademy.org/is-the-pen-mightier-than-the-picture/ |date=2021-01-25 }} * {{IMDb title|id=0406199|title=Search for the Afghan Girl}} * [https://web.archive.org/web/20090814100937/http://photography.nationalgeographic.com/photography/enlarge/afghan-girl-before-after_pod_image.html "Before and After - The ''Afghan Girl'' (1984 and 2002)"]—[[National Geographic Magazine|''National Geographic'']] * [https://www.youtube.com/watch?v=BIgx-nkFL6c "'Afghan Girl': Taking ''National Geographic''{{'}}s Most Famous Photo"], [[FORA.tv]], [[Chautauqua Institution|The Chautauqua Institution]], [[YouTube]], July 29, 2010 (video clip). * {{cite news |last=Hajek |first=Daniel |date=July 26, 2015 |title=How One Photographer Captured a Piercing Gaze That Shook the World |url=https://www.npr.org/2015/07/26/425659961/how-one-photographer-captured-a-piercing-gaze-that-shook-the-world |newspaper=[[All Things Considered]] |publisher=[[NPR]] |department=My Big Break (story series) |access-date=July 27, 2015}} [[Категорија:Деца бегалци]] [[Категорија:Дела од 1984 година]] [[Категорија:Уметноста во 1984 година]] [[Категорија:Родени во 1970-тите]] [[Категорија:Фотографија во Авганистан]] [[Категорија:Фотографии]] otymhppc6qhq4jbn957z3s1qg2cfqyr 0 1336238 5606986 5389983 2026-08-10T04:28:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606986 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Juliusz Rozenthal by Adolf Bronfen.jpg|200px|мини|Јулиј Цезар Розентал]] '''Јулиј Розентал''' (на полски: Juliusz Rozenthal) бил поет и револуционер, член на Македонската револуционерна организација - [[Македонска револуционерна организација]]. == Биографија == [[Податотека:Cheta_IMARO_Nikola_Dechev.JPG|лево|мини|Четата на Никола Дечев. Розентал е прв од лево кон десно]] Јулиј Розентал бил роден на 14 јуни 1872 година во [[Иркутск]], во семејството на [[Полјаци|полскиот]] лекар Август фон Розентал кој бил прогонет на 25 години во [[Сибир]], Русија. Негов брат бил уметникот Август Розентал. Околу 1882 година семејство Розентал се преселило во Бугарија (првично во [[Источна Румелија]]). Јулиј учел во Габровската гимназија, но бил избркан заедно со брат му, заради „пропаганда на социјализмот меѓу соучениците““. Подоцна предавал во училиштата во Велико Трново и Нов Загора. Се запишал на правни студии на Софискиот универзитет. Во исто време, под влијание на [[Пејо Јаворов]], влегол во редовите на [[Македонска револуционерна организација|ВМРО]]. Во август 1902 година илегално влегол во Македонија и два месеци спроведувал обука за работа со експлозивни материјали за четниците на организацијата. Заедно со Александар Соколов служел во четата на велешкиот војвода [[Никола Дечев]] и бил избран за секретар и командир на „техничкото одделение“. Со четата заминал во Македонија за да учествува во Илинденско востание. Загинал во битка кај кратовското село Луково 12/25 септември 1903 година. Одредот бил опкружен со редовни трупи и башибозук на турскиот аскер. Розентал предводел група бомбаши, но бел тешко ранет во ногата. Кога преживеаните четници се обиделе да се повлечат, тој решил да остане на позиција за да ги заштити. Бил преведувач и поет, во своите песни главно ја опишал борбата на Македонија за слобода. Учел заедно со македонските народни херои Гоце Делчев и Јане Сандански и се борел со нив во Илинденското востание. Уште додека бил средношколец го превел романот „Со оган и меч“ на [[Хенрик Шенкевич]].<ref>{{Наведено списание|last=Аврамовъ|first=Стефанъ|author-link=|year=1930|title=Юлий Розенталъ|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/365/RS-III-8-1929-1930.pdf?sequence=13&isAllowed=y|format=|journal=Илюстрация Илиндень|location=София|publisher=Издание на Илинденската Организация|volume=3|issue=9 (29|pages=7|doi=|id=|access-date=|archive-date=2017-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170118223830/http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/365/RS-III-8-1929-1930.pdf?sequence=13&isAllowed=y|url-status=dead}}</ref> на бугарски јазик и го објавил во „Македонија“. По неговата трагична смрт, Антон Страшимиров.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=|title=Енциклопедия България, том 5|last=|first=|publisher=Издателство на БАН|year=1986|isbn=|location=София|pages=810|author-link=|access-date=}}</ref> го собрал целото дело на Розентал, околу 90 песни и ги објавил во стихосбирката „Неиспеани песни“, во Софија во 1904 година. Читајќи ја оваа поетска книга лесно може да се види дека темите кои се повторуваат во неговите песни се борбата за ослободување од окупираниот народ како и борбата народот да живее во хармонија. Меѓу овие песни има две песни посветени на Македонија [[Христо Сиљанов|Христо Силјанов]] напишал:{{Цитат|Чисти во своите младешки пориви, неодоливо љубезни слики кои се искачуваа од задгробното царство на светите македонски сенки, и земаа месо и крв, застанаа во тој момент пред мојот солзен поглед... Јулиј Розентал, студентот-поет со русокосата остра брада, искосена од турскиот куршум во самото деби на неговото читање...}} == Надворешни врски == * {{Наведено списание|last=Страшмировъ|first=А|author-link=|year=1924|title=Юлий Ц. Розенталъ|url=http://www.strumski.com/books/Anton_Strashimirov_za_Julij_Rozental.pdf|format=|journal=Пиринъ|location=София|publisher=|volume=II|issue=24|pages=1|doi=|id=|access-date=}} == Наводи == {{наводи}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Розентал}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Бугарски поети]] [[Категорија:Починати на 25 септември]] [[Категорија:Починати во 1903 година]] [[Категорија:Родени на 14 јуни]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] 4ueekmm9fzlnqdzfcrqoe8o5dpjt63x 0 1341614 5606930 5261773 2026-08-09T22:27:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606930 wikitext text/x-wiki {{taxobox||color=lightgreen|name=|image=Vanilla siamensis Rolfe ex Downie 912480306.jpg|image_caption=|image_width=|regnum=[[Растенија|Plantae]]|unranked_divisio=[[Скриеносеменици|Angiospermae]]|unranked_classis=[[Монокотиледони|Monocotyledones]]|ordo=[[Шпаргловидни|Asparagales]]|familia=[[Орхидеи|Orchidaceae]]|genus=[[Ванила (растение)|Ванила]]|genus_authority=|subdivision_ranks=|unranked_superdomain_authority=|unranked_subfamilia=[[Vanilloideae]]|species=V. siamensis|binomial=Vanilla siamensis|subdivisio=|superdivisio=|unranked_divisio_authority=|unranked_domain=|unranked_regnum=|synonyms=<i> Vanilla pierrei}}'''''Vanilla siamensis''''' (заедничко име: '''Тајландска ванила''') — растителен вид домороден во јужна Кина, [[Тајланд]], [[Камбоџа]] и [[Виетнам]]. Тоа е [[Епифити|епифит]] кој се јавува во планинските зимзелени шуми.<ref name="Internet Orchid Species Photo Encyclopedia">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.orchidspecies.com/vansiamense.htm|title=Vanilla siamensis|work=Internet Orchid Species Photo Encyclopedia|accessdate=2021-12-28}}</ref> == Опис == ''Vanilla siamensis'' е зимзелен планинар кој формира темнозелени ластари долги неколку метри и 0,4-2 сантиметри во дијаметар.<ref name="FoC"> {{Наведено списание|last=Chen Xinqi, Phillip J. Cribb|date=2009|title=Vanilla|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=250092529|journal=Flora of China|location=St. Louis|publisher=Missouri Botanical Garden Press|volume=25|page=167}} </ref><ref name="Portères pierrei"> Roland Portères: ''Le Genre Vanilla et ses Espèces.'' In: ''Le Vanillier et la Vanille dans le Monde.'' p. 217–218. (als ''Vanilla pierrei'') </ref><ref name="Portères siamensis"> Roland Portères: ''Le Genre Vanilla et ses Espèces.'' In: ''Le Vanillier et la Vanille dans le Monde.'' p. 210–212. </ref> Листовите се овални, во основата во облик на клин со широко ливче долго 1,5-2,5 сантиметри. Листот се издолжува подалеку од основата. Листовите растат до 9-23 сантиметри долги и 4,5-10 сантиметри широки.<ref name="Portères siamensis" /> == Хромозоми == Хромозомскиот број е 2n=32.<ref name="FoC" /> == Распространетост == ''Vanilla siamensis'' се наоѓа во провинцијата [[Јунан]] во јужна Кина, [[Тајланд]], [[Камбоџа]] и [[Виетнам]].<ref name="WCSP">{{WCSP|Vanilla siamensis}}</ref> Расте во зимзелени шуми на надморска височина од 700 до 1300 метри.<ref name="SotoArenasCribb">{{Наведено списание|last=Miguel A. Soto Arenas, Phillip Cribb|date=2010|title=A new infrageneric classification and synopsis of the genus Vanilla Plum. ex Mill. (Orchidaceae: Vanillinae)|url=http://revistas.ucr.ac.cr/index.php/lankesteriana/article/download/12071/11360|journal=Lankesteriana|volume=9|issue=3|page=393|access-date=2024-01-30|archive-date=2024-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240130150056/https://revistas.ucr.ac.cr/index.php/lankesteriana/article/download/12071/11360|url-status=dead}}</ref> == Систематика == ''Vanilla siamensis'' првпат била опишана во 1925 година од [[Дороти Г. Дауни]].<ref name="EB"> In: ''Bull. Misc. Inf. Kew.'' issue 10, 1925, S. 410–411. </ref> Во рамките на родот ''[[Ванила (растение)|Ванила]]'', ''Vanilla siamensis'' е сместена во подродот ''Ханата'' во делот ''Тетја'', кој содржи видови од Стариот свет. ''Vanilla pierrei'', опишана од [[Франсоа Гагнепаин]] врз основа на само една пупка, се смета за синоним од Сото Аренас и Криб. Тие ги наведуваат ''[[Vanilla abundiflora]]'' и ''[[Vanilla kinabaluensis]]'' како сродни видови. == Наводи == [[Категорија:Ванила]] <references /> [[Категорија:Орхидеи во Кина]] [[Категорија:Орхидеи во Тајланд]] [[Категорија:Флора на Азија]] gapo8hnqxkf1lfn7g0r3yqdrdh3ddcp 4 1343117 5607062 5606027 2026-08-10T11:02:35Z Kiril Simeonovski 3243 /* Статии */ 5607062 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" | <center><big>'''ВикиПроект'''<br>'''„Геоекспедиции“'''</big></center> |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Геоекспедиции.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikipedia-logo.svg|150п]] |} {{кратенка|ВП:ЕКСПЕДИЦИИ}} Во текот на 2024 година биле организирани две '''[[Википедија:Геоекспедиции|геоекспедиции]]''', со кои биле опфатени следните природни знаменитости: :# [[Станечки Водопад|Станечки Водопади]] и [[Плоче Литотелми]] — еднодневна експедиција (18 февруари); и :# [[Кукуље]] — еднодневна експедиција (24 ноември). == Прва експедиција == === Станечки Водопади и Плоче Литотелми === Иако експедицијата е насловена како „Станечки Водопади и Плоче Литотелми“, нашата првенствена замисла беше посета на [[Длабочички Водопад|Длабочичкиот Водопад]], кај кумановското село [[Длабочица (Кумановско)|Длабочица]]. За да се дојде до Длабочица, најпрвин е потребно да се помине покрај опсерваторијата [[Кокино (наоѓалиште)|Кокино]], од каде направивме воздушна снимка, бидејќи опсерваторијата ја имаме посетено за време на нашата [[Википедија:Астроекспедиции 2015|астроекспедиција]] во 2015 година. После Кокино, поминавме покрај селото [[Арбанашко]] и дојдовме до атарот на селото [[Дејловце]], каде и заврши асфалтниот пат. Нашата првична замисла беше најпрвин да се упатиме кон селото Длабочица, но спуштајќи се само половина километар сфативме дека патот е во многу каллива состојба, поради што се откажавме од целосното спуштање до селото, до кое беа потребни околу 3 километри. Подоцна, мислејќи дека шумскиот пат помеѓу Дејловце и [[П’клиште]] е во подобра состојба и за да не се враќаме преку [[Младо Нагоричане]] се упативме по него, но во шумата над селото моравме да се вратиме назад, поради извршена шумска сеча и оставени длабоки траги од камиони, поради кои постоеше реална шанса да се заглавиме. Поради сето ова, ние ја променивме и нашата маршрута и така отидовме кон селото [[Страцин]], каде покрај природниот резерват [[Плоче Литотелми]] се запознавме и со преостанатите општествени објекти на селото, како и селската црква „Св. Димитриј“, покрај која и води самата патека за да се дојде до природниот резерват. Резерватот доколку не знаете дека е обележан на картите, во реалноста нема да го препознаете, ниту да сфатите дека сте во такво подрачје, бидејќи самиот е целосно обраснат со трње, грмушки и дрвја, поради што да се најдат камените блокови, поради кои резерватот е посебен, е вистински предизвик. Овие блокови ги забележавме дури откако го подигнавме нашиот дрон и направивме воздушна фотографија. Како наше последно задоволство во Страцин, влеговме во еден од напуштените бункери/скривници на поранешната армија [[Југословенска народна армија|ЈНА]], кој се наоѓа веднаш до самото село. Од Страцин, на кратко влеговме во селото [[Ранковце]] за да може да ја фотографираме селската црква, од која немавме фотографии, иако општината Ранковце ја имаме посетено во склоп на нашите [[Википедија:Викиекспедиции|експедиции]]. На крај завршивме со посета на [[Станечки Водопад]], до кој води патека од самото село [[Станци]], кое исто така го имаме посетено за време на нашите експедиции. Патеката започнува веднаш од самото село следејќи го текот на [[Козја Река (Станечка Река)|Козја Река]] и е во времетраење од половина час умерено темпо. Пристапот до водопадот е олеснет со изградбата на повеќе мовчиња на реката, а на крајот ве дочекува платформа на која има клупи на кои може да одморите. Во близина на големиот водопад, се наоѓаат и други помали водопади на помалите потоци, кои се влеваат во самата Козја Река. <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Станечки Водопад 2.jpg|[[Станечки Водопад]] Податотека:Воздушен поглед на Плоче Литотелми.jpg|Воздушен поглед на [[Плоче Литотелми]] Податотека:Станечки Водопад.jpg|Станечки Водопад </gallery> ==== Статии ==== {| class="wikitable sortable" width=90% !width=5% |Број !width=56%|Статија !width=20%|Фотографија !width=20%|Предмет на Википодатоци !width=15%|Забелешки |- |1. | [[Станечки Водопад]] — водопад ||[[Податотека:Станечки Водопад 2.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q20570697|Q20570697]] ||значително подобрена статија |- |2. | [[Плоче Литотелми]] — природен резерват ||[[Податотека:Воздушен поглед на Плоче Литотелми 3.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q12909612|Q12909612]] ||значително подобрена статија |- |3. | [[Црква „Св. Димитриј“ - Страцин]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Страцин 11.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q20498355|Q20498355]] ||значително подобрена статија |- |4. | [[Црква „Св. Богородица“ - Ранковце]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Ранковце 16.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:Q20498719|Q20498719]] ||нова статија |- |} ==== Фотографии ==== Сите фотографии направени за време на геоекспедицијата се достапни во следнава категорија: {{Ризница-ред|Geoexpedition to Ploče Litotelmi and Stanci Waterfall|Станечки Водопади и Плоче Литотелми}} == Втора експедиција == === Кукуље === Кон крајот на годината решивме да го искористиме студениот ноемвриски ден за посета на недоволно промовираната [[Список на природни реткости во Македонија|природна реткост]] „[[Кукуље]]“, за која дури ни на нашата Википедија нема статија. Иако на самите табли на локалитетот се користи називот природна реткост, сепак официјално месноста не е прогласена за таква, бидејќи [[Општина Делчево]] треба да изготви за истото посебен елаборат. За да дојдете до оваа месност треба да пристигнете во селото [[Нов Истевник]], кое ние веќе го имаме посетено во рамки на проектот „[[Википедија:Викиекспедиции|Викиекспедиции]]“ во 2018 година. Откако се исклучивме од регионалниот пат кон главниот дел од селото, најпрвин се упативме да ја фотографираме селската црква „Св. Димитриј“, од која немавме фотографии. Црквата за жал повеќе не постои, бидејќи целосно изгорела во текот на 2021 година и од нејзе се останати само остатоци. До црквата се наоѓаат селските гробишта и трпезарија, која е обновена во понов период. Од црквата, отидовме до сретселото, од каде води пешачката патека до месноста „Кукуље“ во времетраење од триесетина минути. Патеката е делумно уништена и не е целосно означена поради шумските пожари во 2021 година во околината, па најдобро е да се водите по спортските апликации за планинарење или сателитските снимки. Месноста „Кукуље“ некогаш била уредена и таму се наоѓаат клупи и летниковци, како и информативни табли, а воедно е поставена и заштитна ограда над месноста. Оваа појава на ерозивни форми има научно објаснување, но месното население има легенди за тоа како настанале, слично како кај [[Камени Кукли|Куклици]]. ==== Статии ==== {| class="wikitable sortable" width=90% !width=5% |Број !width=56%|Статија !width=20%|Фотографија !width=20%|Предмет на Википодатоци !width=15%|Забелешки |- |1. | [[Кукуље]] — карпеста образба ||[[Податотека:Поглед на Кукуље 6.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:|wikidata:]] ||нова статија |- |2. | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Нов Истевник]] — црква ||[[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Нов Истевник 5.jpg|200п|]] ||[[:wikidata:|wikidata:]] ||значително подобрена статија |} == Поврзано == * [[Википедија:Геоекспедиции 2024/Статистика]] [[Категорија:Википедија:Геоекспедиции 2024| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2024 година|Геоекспедиции]] 1use99k7wce65jacx4iirceldwgyycg 0 1344581 5606961 5418530 2026-08-10T01:16:21Z CommonsDelinker 746 Замена на [[File:NASA_InternationalSpaceStation_TyreSurLebanon01032003_ISS006-E-31938.jpg]] со [[File:ISS006-E-31938_TyreSurLebanon01032003.jpg]] (од страна на [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] поради: [[:c:COM:FR|File renamed]]:). 5606961 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Тир|native_name={{lang|ar|صور}}|other_name=|translit_lang1=Арапска|translit_lang1_type=Латински|translit_lang1_info=Ṣūr|nickname=|settlement_type=Град|motto=|image_skyline=File:SubmergedEgyptianHarbour TyreSour Lebanon RomanDeckert04112019.jpg|imagesize=275px|image_caption=|image_flag=|image_seal=|coordinates={{coord|33|16|15|N|35|11|46|E|type:city(60,000)_region:LB-JA|display=inline,title}}|pushpin_map=Либан|pushpin_mapsize=275px|pushpin_relief=1|map_caption=|subdivision_type=Држава|subdivision_name={{Flag|Lebanon}}|subdivision_type2=Гувернерство|subdivision_name2=Јужен Либан|subdivision_type3=Округ|subdivision_name3=округ Тир|established_title=Основан|established_date={{circa|2750 пр. н. е.}}|area_total_km2=4|area_metro_km2=17|population_total=60000|population_metro=174000|population_demonym=|timezone=источноевропско време|utc_offset=+2|timezone_DST=источноевропско летно време|utc_offset_DST=+3|footnotes={{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_date = 1984 (8. седница) | designation1_type = културен | designation1_criteria = iii, vi | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/299 299] }}|official_name=|subdivision_name4=|subdivision_type4=|image_map=ISS006-E-31938 TyreSurLebanon01032003.jpg|mapsize=275px|map_alt=Image courtesy of the [[NASA Johnson Space Center]]|image_shield=|shield_size=275px}}'''Тир''' ({{langx|phn|𐤑𐤅𐤓}}, {{langx|ar|صور}}) — [[град]] во Југозападен [[Либан]], административен центар на округот Тир во гувернерството Јужен Либан. Неговото [[население]] е околу 60.000 луѓе. Расположен е на брегот на [[Средоземно Море|Средоземното Море]], 70 километри јужно од главниот град [[Бејрут]] и 20 километри северно од границата со [[Израел]], а историскиот дел од градот се наоѓа на природно заштитен [[полуостров]]. Тир е основан околу 2750 пр. н. е. а во древноста бил еден од главните [[Феникија|феникиски]] градови.<ref name=":34">{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/UN-Habitat_2017.05.22_CP_Tyre_web.pdf|title=TYRE CITY PROFILE|last=Maguire|first=Suzanne|last2=Majzoub|first2=Maya|year=2016|editor-last=Osseiran|editor-first=Tarek|publisher=UN HABITAT Lebanon|pages=12, 16, 33–34, 39–43, 57, 72|archive-url=|archive-date=|website=reliefweb|url-status=live|access-date=29 октомври 2019}}</ref> Во градот има многу древни споменици бидејќи Тир бил важен град на Феникијците и за време на [[Стар Рим|Стариот Рим]].<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/The-worlds-20-oldest-cities/1old-tyre/|title=The world's 20 oldest cities|last=|first=|date=30 мај 2017|archive-url=|archive-date=|website=The Telegraph|url-status=live|access-date=25 март 2020}}</ref> Според легендата, [[Европа (митологија)|Европа]] и [[Дидона]] се родени во Тир. Според [[Херодот]], градот бил основан околу 2750 година пр. н. е. Тирските трговци биле првите трговци на Средоземното Море. Тие создале свои колонии на брегот на [[Егејско Море|Егејското Море]], на северниот брег на [[Африка]], [[Сицилија]], [[Корзика]], [[Картагина]] и [[Шпанија]]. Древниот град се наоѓал на [[остров]]от, додека населбата Ушу била на копното. Градот имал извонредно [[пристаниште]] и моќни одбранбени ѕидини високи 46 метри. Тир бил особено познат по производството на скапоцената пурпурна боја. Во 332 пр. н. е. [[Александар III Македонски|Александар Македонски]] го уништил стариот град и изградил [[провлак]] што го поврзувал островот со [[копно]]то. Подоцна со овој град владееле Римјаните, [[Омејадски Калифат|Омајадскиот Калифат]], крстоносците, Мамелуците и [[Османлии]]те. Кон крајот на [[10 век|X век]], во градот избувнало христијанско востание против арапската власт, по што населението било уништено. Тир припаѓа на државата Либан од нејзиното основање во 1920 г. Денес во градот живеат [[Шиизам|шиитски муслимани]], сунитски муслимани (палестински бегалци) и мал број [[христијани]]. Градот како целина бил вклучен во Списокот на [[Светско наследство на УНЕСКО]] во 1984 г.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/299|title=World Heritage List: Tyre|year=2020|archive-url=|archive-date=|website=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|url-status=live|access-date=13 март 2020}}</ref> Историчарот Ернест Ренан забележал: „Можете да го наречете Тир градот на урнатини, изграден од урнатини“.<ref>Medlej, Youmna Jazzar; Medlej, Joumana (2010). Tyre and its history. Beirut: Anis Commercial Printing Press s.a.l. стр. 1—30. <nowiki>ISBN 978-9953-0-1849-2</nowiki>.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20131004220711/http://www.aub.edu.lb/news/2013/Pages/tyre-museum.aspx American University of Beirut (AUB) Museum team discovers first Phoenician Temple in Tyre; only complete one in Lebanon] * [https://www.worldhistory.org/image/537/ Alexander's Siege of Tyre at World History Encyclopedia] * [http://www.photo-2u.com/ photo 2u] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190405153424/http://photo-2u.com/ |date=2019-04-05 }} * [http://tyros.leb.net/tyre Lebanon, the Cedars' Land: Tyre] * [https://www.academia.edu/25791422/Mission_arch%C3%A9ologique_de_Tyr Mission archéologique de Tyr] * [https://web.archive.org/web/20100825092114/http://lebanon360hd.com/videos/video_tyr_en.html 360 Panorama of Tyre's Archeological Site] {{Commons category}}__СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Светско наследство во Либан]] [[Категорија:Древни градови]] [[Категорија:Градови]] 4yjlibhtixljq04mdxr2tnzu4ejy4j7 10 1345209 5607086 5186235 2026-08-10T11:45:04Z Carshalton 30527 5607086 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Селектори на хрватската фудбалска репрезентација |teamname=Фудбалска репрезентација на Хрватска |managerlist=Список на селектори на хрватската фудбалска репрезентација |state = {{{state|}}} |bgcolor=white |textcolor=#171796 |bordercolor=red |list =<div> {{football squad2 player | no=1990-1992 | name=[[Дражан Јерковиќ|Јерковиќ]] }} {{football squad2 player | no=1992-1993 | name=[[Станко Поклеповиќ|Поклеповиќ]] }} {{football squad2 player | no=1993-1994 | name=[[Влатко Марковиќ|Марковиќ]] }} {{football squad2 player | no=1994-2000 | name=[[Мирослав Блажевиќ|Блажевиќ]] }} {{football squad2 player | no=1994 | name=[[Томислав Ивиќ|Ивиќ]]^прив. }} {{football squad2 player | no=2000-2002 | name=[[Мирко Јозиќ|Јозиќ]] }} {{football squad2 player | no=2002-2004 | name=[[Ото Бариќ|Бариќ]] }} {{football squad2 player | no=2004-2006 | name=[[Златко Крањчар|Крањчар]] }} {{football squad2 player | no=2006-2012 | name=[[Славен Билиќ|Билиќ]] }} {{football squad2 player | no=2012-2013 | name=[[Игор Штимац|Штимац]] }} {{football squad2 player | no=2013-2015 | name=[[Нико Ковач|Ковач]] }} {{football squad2 player | no=2015-2017 | name=[[Анте Чачиќ|Чачиќ]] }} {{football squad2 player | no=2017- | name=[[Златко Далиќ|Далиќ]] }} </div> |belowstyle = background: white; color:#171796; |below =прив. = привремени }}<noinclude> [[Категорија:Навигациски предлошки за хрватски фудбал|Селектори]] [[Категорија:Предлошки за селектори на фудбалските репрезентации|Хрватска]] </noinclude> akt057f7f5od7mph7vbfb9f68uba01e 5607097 5607086 2026-08-10T11:50:24Z Carshalton 30527 5607097 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Селектори на хрватската фудбалска репрезентација |teamname=Фудбалска репрезентација на Хрватска |managerlist=Список на селектори на хрватската фудбалска репрезентација |state = {{{state|}}} |bgcolor=white |textcolor=#171796 |bordercolor=red |list =<div> {{football squad2 player | no=1990-1992 | name=[[Дражан Јерковиќ|Јерковиќ]] }} {{football squad2 player | no=1992-1993 | name=[[Станко Поклеповиќ|Поклеповиќ]] }} {{football squad2 player | no=1993-1994 | name=[[Влатко Марковиќ|Марковиќ]] }} {{football squad2 player | no=1994-2000 | name=[[Мирослав Блажевиќ|Блажевиќ]] }} {{football squad2 player | no=1994 | name=[[Томислав Ивиќ|Ивиќ]]^прив. }} {{football squad2 player | no=2000-2002 | name=[[Мирко Јозиќ|Јозиќ]] }} {{football squad2 player | no=2002-2004 | name=[[Ото Бариќ|Бариќ]] }} {{football squad2 player | no=2004-2006 | name=[[Златко Крањчар|Крањчар]] }} {{football squad2 player | no=2006-2012 | name=[[Славен Билиќ|Билиќ]] }} {{football squad2 player | no=2012-2013 | name=[[Игор Штимац|Штимац]] }} {{football squad2 player | no=2013-2015 | name=[[Нико Ковач|Ковач]] }} {{football squad2 player | no=2015-2017 | name=[[Анте Чачиќ|Чачиќ]] }} {{football squad2 player | no=2017- | name=[[Златко Далиќ|Далиќ]] }} </div> |belowstyle = background: white; color:#171796; |below =прив. = привремени }}<noinclude> [[Категорија:Навигациски предлошки за хрватски фудбал|Селектори]] [[Категорија:Навигациски предлошки за селектори на фудбалските репрезентации|Хрватска]] </noinclude> cr7zuz0xxb032qczipbtuu8v7kati8w 0 1346685 5606907 5520789 2026-08-09T21:32:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606907 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = The Animals | background = group_or_band | image = Eric Burdon & the Animals.jpg | caption = Слика за публицитет во 1964 година: (од лево кон десно) Ерик Брдон (пејач), Алан Прајс (клавијатури), Час Чендлер (бас), Хилтон Валентин (гитара), Џон Стил (тапани) | alias = {{unbulleted list|The Alan Price Combo<ref name=Fontenot/>|Eric Burdon and the Animals (1966–1969, 2003–2008, 2016–денес)|Valentine's Animals|Animals II|Animals & Friends}} | origin = [[Њукасл на Тајн]], Англија | genre = <!-- Do not add unsourced genres -->{{hlist|[[Блуз-рок]]<ref name=Fontenot>{{cite web |url=https://www.liveabout.com/the-animals-bio-and-discography-2522164 |title=The Animals as the British Invasion's Blues-Rock Band |last=Fontenot |first=Robert |date=30 January 2019 |publisher=LiveAbout |access-date=2023-03-01 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926031756/https://www.liveabout.com/the-animals-bio-and-discography-2522164 |url-status=dead }}</ref> |[[Ритам и блуз]]|[[психоделична музика|психоделија]]|[[прогресивен рок]]<ref>{{cite web |url=https://www.shsu.edu/~lis_fwh/book/british_invasion/Animals.htm |title=Eric Burdon and the Animals |last=Hoffman|first=Frank |work=Survey of American Popular Music|access-date=2023-06-02|quote=The band was also one of the few First Wave acts to make a successful transition from mainstream pop to progressive rock in the late 1960s.}}</ref> }} | years_active = {{hlist|1963–1969|1975–1976|1983|1992–денес}} | label = {{hlist|[[Columbia Graphophone Company|Columbia (EMI)]]|[[Decca Records|Decca]]|[[MGM Records|MGM]]|[[Jet Records|Jet]]|[[I.R.S. Records|I.R.S.]]|[[Atco Records|Atco]]|[[Atlantic Records|Atlantic]]}} | associated_acts = | website = | current_members = }} '''The Animals''' (транскрипција: Енималс; понекогаш наведени и како '''Animals & Friends''' и '''Eric Burdon and the Animals''') ― англиска [[Рок-музика|рок]]-група основана во [[Њукасл на Тајн|Њукасл]] во раните 1960-ти. The Animals биле препознатливи по нивниот [[блуз]]-звук и длабокиот глас на пејачот на групата Ерик Брдон, а исто така и по нивниот огромен хит-сингл „[[The House of the Rising Sun]]“. Групата била дел од [[Британска инвазија|британската инвазија]] на САД. The Animals имале чести промени во составот кон средината на 1960-тите, што во 1966 година довело до разделување на оригиналната постава. Брдон составил претежно нова постава на музичари под името Eric Burdon and The Animals; таа група се преселила во Калифорнија и забележала успех како [[Психоделична музика|психоделична]] и [[Прогресивен рок|прогресивна рок]]-група, пред да се распадне кон крајот на деценијата.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=7 August 2016}}</ref> Севкупно, групата имала 10 топ-20 хитови на [[UK Singles Chart|британската топ-листа за синглови]] и на американскиот [[Billboard Hot 100|''Билборд'' Хот 100]]. Оригиналната постава со Брдон, Алан Прајс, Час Чендлер, Хилтон Валентајн и Џон Стил се обединиле за еден хуманитарен концерт во Њукасл во 1968 година и во текот на седумдесеттите и осумдесеттите спорадично се собирале и настапувале во различни состави. The Animals биле примени во [[Куќата на Славните на Рокенролот|Куќата на славните на рокенролот]] во 1994 година. == Историја == === The Animals (1962–1966) === The Animals биле основани во [[Њукасл на Тајн]] во текот на 1962 и 1963 година. Оригиналната постава се состоела од: Брдон (пејач), Прајс (оргули и клавијатури), Хилтон Валентин (гитара), Џон Стил (тапани) и Брајан „Час“ Чендлер (бас).<ref name="RHOF">[http://rockhall.com/inductees/the-animals/bio/ The Animals] [[Rock and Roll Hall of Fame]], 1994.</ref><ref>[http://www.allmusic.com/artist/the-animals-p3555 The Animals: Biography] [[AllMusic]] Retrieved 28 February 2011.</ref> Првото име на групата било Alan Price Combo, а потоа го смениле своето име во The Animals. Успехот на Animals во нивниот роден град и врската со менаџерот од [[The Yardbirds|Yardbirds,]] Џорџо Гомелски, во 1964 година ги мотивирало да се преселат во Лондон, токму на време за да одиграат важна улога во [[Британска инвазија|Британската инвазија]] на американските музички листи. The Animals изведувале жестоки преработки на песните од [[ритам и блуз]] репертоарот од музичари како: [[Џими Рид]], [[Џон Ли Хукер]] и [[Нина Симон]]. Откако потпишале со издавачката куќа [[Columbia Graphophone Company|Колумбија]], тие го објавиле нивниот прв сингл кој бил рок-верзија на песната „Baby Let Me Follow You Down“ (насловена „Baby Let Me Take You Home“).<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=FyO8AAAAIAAJ&pg=PA102|title=From Blues to Rock: An Analytical History of Pop Music|last=David Hatch|last2=Stephen Millward|publisher=Manchester University Press|year=1987|isbn=978-0-7190-2349-1|page=102}}</ref> Во јуни 1964 година бил објавен трансатлантскиот хит „[[The House of the Rising Sun]]“. Гласот на Брдон и аранжманот на песната, придружуван со оргулите на Прајс, го создале можеби првиот [[Фолк рок|фолк-рок]] хит.<ref>Marsh, Dave [http://www.lexjansen.com/cgi-bin/marsh_xml.php?fn=87 ''The Heart of Rock & Soul: The 1001 Greatest Singles Ever Made'', NAL, 1989. ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928164554/http://www.lexjansen.com/cgi-bin/marsh_xml.php?fn=87 |date=2007-09-28 }}</ref><ref>Ralph McLean, [http://www.bbc.co.uk/northernireland/music/story_behind/houseofrisingsun.shtml "Stories Behind the Song: 'House of the Rising Sun'"], [[BBC]], undated.</ref> Во декември 1964 година, бил објавен филмот [[Метро-Голдвин-Мајер|на МГМ,]] ''Најди си девојка од факултет (Get Yourself a College Girl)'', во кој себеси се глумеле The Animals. Во филмот The Animals ја пееле песната „Around and Around“ од [[Чак Бери]].<ref>[http://www.tcm.com/tcmdb/title.jsp?stid=2452&category=Full%20Credits Get Yourself a College Girl (1964)] Retrieved 28 February 2011.</ref> Во мај 1965 година, групата почнала да чувствува внатрешен притисок. Прајс ја напуштил групата поради лични и музички разлики, како и [[Страв од летање|поради стравот од летање]] додека е на турнеја.<ref name="Making Time">[http://www.makingtime.co.uk/animals.html Making Time] The Animals.</ref> Мик Галагер кратко време го заменил на клавијатури<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.therockpit.net/2019/interview-the-animals-mick-gallagher/|title=INTERVIEW: Mick Gallagher - the Animals|date=25 November 2019}}</ref> до доаѓањето на Дејв Робери.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/dave-rowberry-36606.html|title=Dave Rowberry|date=8 June 2003|work=[[Independent.co.uk]]}}</ref> Кон крајот од 1965 година, групата потпишала нов договор со нивната американска издавачка куќа [[MGM Records]] за САД и Канада и се префрлила на [[Decca Records]] за остатокот од светот. Тие, исто така, ја прекинаа соработката со Мост и почнале да работат со продуцентот од MGM Records, Том Вилсон, кој им овозможил поголема уметничка слобода.<ref>[https://books.google.com/books?id=HCkEAAAAMBAJ&dq=%22animals+to+switch+to+MGM%22&pg=PA26 Animals to Switch to MGM] ''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'' (25 September 1965).</ref> На почетокот од 1966 година, МГМ го објавила компилацискиот албум ''The Best of The Animals'', а тој станал нивен најпродаван албум во САД. Во февруари 1966 година, Стил ја напуштил групата. Преработката на песната „Don't Bring Me Down “ од [[Керол Кинг|Кинг]] бил последен хит на групата под името The Animals. Следниот сингл, „See See Rider", бил објавен под името Eric Burdon and The Animals. До септември 1966 година, првобитната постава на групата се распаднала.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.uncut.co.uk/features/the-making-of-the-animals-the-house-of-the-rising-sun-24476/|title=The Making Of… the Animals' the House of the Rising Sun|date=25 March 2013}}</ref> Нивната последни снимени песни биле објавени на албумот ''Animalism'' во ноември 1966 година. === Eric Burdon and The Animals (1966-1968) === [[File:Animals_ABKCO.jpg|десно|мини|282x282пкс| Ерик Брдон и The Animals во 1967 година]] Во 1967 година, Ерик Брдон ја продолжил кариерата со изменета постава и ново име на групата, Eric Burdon & The Animals. Со оваа група го снимил албумот ''Eric Is Here'', а подоцна истата година го издале албумот ''Winds of Change'', на кој доминирала психоделична музика како резултат искуствата кои Брдон ги имал со [[Диетиламид на лизергинска киселина|ЛСД]]. Албумот содржел неколку популарни песни како: „Paint It Black“, „San Franciscans Nights“ и „Yes I Am Experienced“. Новите „Animals“ имале успех на двете страни од [[Атлантски Океан|Атлантикот]], но албумите ''The Twain Shall Meet'' (1968) и ''Every One of Us'' (1968) не го достигнале поранешниот успех на групата. Во Сан Франциско во 1970 година, со албумот ''Eric Burdon Declares War,'' започнува соработката со [[фанк]]-групата „War“. Нивниот сингл „Spill The Wine“ стигнал до топ-5 во САД. Брдон ја продолжил својата кариера во 1974 година со низа проекти под свое име или како „Eric Burdon Band“, но ниту еден од нив не успеал да го врати вниманието на публиката, ниту поддршката од музичките критичари. Исклучок бил повратниот албум на оригиналните „Animals“ од 1976 година, насловен како ''Before We Were So Rudely Interrupted''. === Обединување на оригиналната постава на The Animals === Оригиналната постава на Animals со: Бардон, Прајс, Валентин, Чендлер и Стил се обединила за да настапи на хуманитарен концерт во Њукасл во декември 1968 година и кон крајот на 1975 година се обединиле за повторно снимање.<ref>{{Наведена книга|title=Rolling Stone Encyclopedia of Rock & Roll|date=2001|publisher=Rolling Stone Touchstone|page=22}}</ref> Издале албум во 1977 година под наслов ''Before We Were So Rudely Interrupted''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://rockhall.com/inductees/the-animals/bio/|title=The Animals Biography &#124; The Rock and Roll Hall of Fame and Museum|publisher=Rockhall.com|accessdate=18 August 2015}}</ref> Сите пет оригинални членови на групата повторно се обединиле во 1983 година за да го снимат албумот ''Ark'', а потоа биле на светска концертна турнеја. Чендлер починал од [[аневризма]] во 1996 година, ставајќи крај на можноста за повторно обединување на целосната оригинална постава.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituaries-chas-chandler-1329256.html|title=Obituaries: Chas Chandler|last=Welch|first=Chris|date=17 July 1996|work=The Independent|access-date=28 February 2011}}</ref> == Дискографија == * ''The Animals'' (1964; САД) / ''The Animals'' (1964; ОК) * ''The Animals on Tour'' (1965; САД) * ''Animal Tracks'' (1965; ОК) / ''Animal Tracks'' (1965; САД) * ''Animalisms'' (1966; ОК) / ''Animalization'' (1966; САД) * ''Animalism'' (1966; САД) '''Како Eric Burdon and the Animals''' * ''Eric Is Here'' (1967; САД) * ''Winds of Change'' (1967) * ''The Twain Shall Meet'' (1968) * ''Every One of Us'' (1968; САД) * ''Love Is'' (1968) '''Како The Animals''' * ''Before We Were So Rudely Interrupted'' (1977) * ''Ark'' (1983) == Членови == === Оригинални членови === * Ерик Брдон – вокал {{Мали|(1963–1968, 1975–1976, 1983)}} * Хилтон Валентин – гитара, придружен вокал {{Мали|(1963–1966, 1975–1976, 1983; починал 2021)}} * Час Чендлер – бас, вокал {{Мали|(1963–1966, 1975–1976, 1983; починал 1996)}} * Алан Прајс – клавијатури, придружни вокали {{Мали|(1963–1965, 1975–1976, 1983)}} * Џон Стил – тапани {{Мали|(1963–1966, 1975–1976, 1983)}} == Наводи == {{Наводи|p30em}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20090131233141/http://crawdaddy.wolfgangsvault.com/Article/Soul-of-a-Man-The-Story-of-Eric-Burdon.html Soul of a Man: The Story of Eric Burdon] – интервју со Ерик Брдон од јануари 2009 година {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Animals}} [[Категорија:Музички групи основани во 1962 година]] [[Категорија:Музички групи од Њукасл на Тајн]] [[Категорија:Англиски прогресивен рок групи]] [[Категорија:Англиски квинтети]] [[Категорија:Англиски блуз-рок-групи]] [[Категорија:Британски ритам и блуз музички групи]] [[Категорија:Англиски музички групи]] 8jr0wsa6grhn4g2v7z2cu5wy284vqbr 0 1348009 5606933 5589325 2026-08-09T22:40:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606933 wikitext text/x-wiki {{Infobox magazine | title = Weekly Shonen Jump | logo = Weekly Shonen Jump logo.svg | image_file = | image_caption = | editor = Хиројуки Накано<ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|url=http://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2017-07-13/weekly-shonen-jump-lists-hiroyuki-nakano-as-new-editor-in-chief/.118598 |title=Weekly Shonen Jump Lists Hiroyuki Nakano as New Editor-in-Chief |publisher=[[Anime News Network]] |date=July 13, 2017 |access-date=August 7, 2017}}</ref> | editor_title = Главен уредник | previous_editor = Тадаши Нагано<br />[[Казухико Торишима]]<br />Хисаши Сасаки | category = [[шонен-манга|шонен]]<ref>{{cite book |title=[[Manga: The Complete Guide]] |last=Thompson |first=Jason |author-link=Jason Thompson (writer) |publisher=[[Del Rey Books]] |isbn=978-0-345-48590-8 |year=2007 |page=xxiii-xxiv}}</ref><ref name="Boy's">{{cite web |url=http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=34|title=Boy's Manga |publisher=Japanese Magazine Publishers Association |date=September 2016 |language=ja |access-date=November 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103235410/http://www.j-magazine.or.jp/magadata/index.php?module=list&action=list&cat1cd=1&cat3cd=14&period_cd=34|archive-date=November 3, 2016}}</ref> | frequency = двонеделно (1968 — 1969)<br />неделно (1969—) | circulation = 1.390.000<br /><small>(јануари — декември 2021)</small><ref name="2021circs">{{cite web |title=Shueisha Media Guide 2022 |url=https://adnavi.shueisha.co.jp/wp-content/uploads/2020/05/mediaguide2022.pdf |access-date=June 3, 2022 |date=June 3, 2022}}</ref> | company = [[Shueisha]] | firstdate = 1 август 1968 | finaldate = | country = {{знаме|Јапонија}} | based = Токио | language = јапонски | website = [https://www.shonenjump.com/j/index.html матична страница] }}'''''Weekly Shonen Jump''<ref>Може и ''Weekly Shōnen Jump'', со ''ō''.</ref>''' ({{langx|ja|週刊少年ジャンプ}}) — неделно јапонско [[списание]] за [[манга]] што го издава [[Shueisha]] од 1968 г.<ref name="macwilliams38">{{книга|isbn=978-0-76-561602-9|url-access=registration|автор=MacWilliams, Mark W.|заглавие=Japanese Visual Culture: Explorations in the World of Manga and Anime|ссылка=https://archive.org/details/japanesevisualcu00macw|издательство=[[M.E. Sharpe]]|год=2008|страниц=352|страницы=[https://archive.org/details/japanesevisualcu00macw/page/n50 38]}}</ref> Тоа е едно од најстарите изданија во земјата со 2,7 милиони читатели (од 2007 г.). Целната публика на списанието се момчиња на возраст од 12 до 18 години. == Историја == === Потекло (1960 — 1970) === Компанијата [[Shueisha]] го започнала ''Weekly Shonen Jump'' на 11 јули 1968 г., со цел да им соперничи на веќе успешните ''[[Weekly Shonen Magazine]]'' и ''Weekly Shonen Sunday''.<ref>{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/news/confidence/56478/full/|date=July 19, 2008|publisher=[[Oricon]]|language=ja|script-title=ja:｢ドラゴンボール｣新作 少年ジャンプ40周年イベントで上映|access-date=November 4, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=https://natalie.mu/comic/news/241003|date=July 15, 2017|publisher=Natasha, Inc.|language=ja|script-title=ja:ジャンプ50周年記念の復刻版、第1弾は創刊号と653万部記録号の2冊|website=[[Natalie (website)|Natalie]]|access-date=December 3, 2021|archive-date=2021-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026192114/https://natalie.mu/comic/news/241003|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.itmedia.co.jp/business/articles/1707/14/news041.html|date=July 14, 2017|language=ja|script-title=ja:「週刊少年ジャンプ展」に見る少年ジャンプ飛躍の秘密|website=ITmedia|access-date=December 3, 2021}}</ref> Неговото сестринско издание, ''Shonen Book'', првично имало за цел да се грижи за машката публика, пресликувајќи ја краткотрајната [[антологија]] за [[шоџо]] ''Shojo Book''. Првично наречено ''Shonen Jump'' пред неговото 20-то издание, започнало како двонеделно [[списание]]. Меѓутоа, во 1969 г., ''Shonen Book'' престанал да се објавува, што го поттикнало ''Shonen Jump'' да премине во неделен формат.<ref name="History 4">{{cite web|url=http://www.shueisha.co.jp/history/history4.html|title=集英社 小史成長期|work=Shueisha history 4|publisher=[[Shueisha]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080503101520/http://www.shueisha.co.jp/history/history4.html|archive-date=May 3, 2008|access-date=August 12, 2008|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> За да се пополни празнината што ја оставил ''Shonen Book'', било претставено ново месечно списание наречено ''Bessatsu Shonen Jump''. На крајот, ''Bessatsu Shonen Jump'' бил преименуван во ''[[Monthly Shonen Jump]]'' пред да биде прекинат и наследен од [[Jump Square|''Jump SQ'']]. == Познати манги<!--Ако мангата/анимето има македонско издание, ве молам сменете го насловот на македонски.--> == * ''Ansatsu Kyōshitsu'' * ''Бакуман'' * ''[[Блич]]'' * ''[[Мојата херојска академија]]'' * ''Bokutachi wa Benkyō ga Dekinai'' * ''[[Капитен Цубаса]]'' * ''[[Верижниот Човек]]'' * ''City Hunter'' * ''Cobra'' * ''[[Тетратка на смртта]]'' * ''Dr. Slump'' * ''Dr. Stone'' * ''[[Змејска топка]]'' * ''Dragon Quest: Dai no Daibōken'' * ''Eyeshield 21'' * ''Гинтама'' * ''[[Haikyu!!]]'' * ''Hokuto no Ken'' * ''Hunter x Hunter'' * ''JoJo no Kimyō na Bōken'' * ''[[Магична битка]]'' * ''Katekyō Hitman Reborn!'' * ''[[Убиец на демони]]'' * ''Kinnikuman'' * ''Kochira Katsushika-ku Kameari Kōen Mae Hashutsujo'' * ''Kuroko no Basket'' * ''Medaka Box'' * ''[[Наруто]]'' * ''Nisekoi'' * ''[[One Piece]]'' * ''Psyren'' * ''Rokudenashi Blues'' * ''Rookies'' * ''Rurouni Kenshin'' * ''Saint Seiya'' * ''[[Деновите на Сакамото]]'' * ''Samurai 8: Hachimaru Den'' * ''Shokugeki no Sōma'' * ''Shaman King'' * ''SKET Dance'' * ''Slam Dunk'' * ''[[The Promised Neverland]]'' * ''Tennis no Ōjisama'' * ''To LOVE-Ru'' * ''Торико'' * ''Yū Yū Hakusho'' * ''[[Југио]]'' == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Weekly Shonen Jump}} * {{Official website|http://shonenjump.com/j/}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Списанија за манга]] [[Категорија:Неделни списанија за манга]] 4tyx64g742euqtiqg3sk45tcb8of6uh 0 1348177 5606958 5549308 2026-08-10T00:56:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606958 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писател|name=Јан Мартел|honorific_suffix={{post-nominals|country=CAN|size=100%|CC}}|image=Yann martel 2007-10-25 Seattle WA USA.jpg|alt=|caption=Мартел во 2007 г.|pseudonym=|birth_date={{Birth date and age|1963|06|25}}|birth_place=[[Саламанка]], Шпанија|occupation=Писател|alma_mater=[[Трент Универзитет]]|period=1988–сега|genre=|subject=|movement=|notableworks=''[[Животот на Пи]]'', ''[[Беатриче и Вергилиј]]'', ''[[Високите планини на Португалија]]''|partner=[[Алис Куиперс]] (2002–сега)|relatives=[[Емил Мартел(писател)|Емил Мартел]] (татко)|website=|children=4|signature=Yann Martel signature (cropped).jpg}} '''Јан Мартел''', (роден на 25 јуни 1963 година) е канадски автор кој го напишал романот ''Животот на Пи'', добитник [[Букерова награда|на Букеровата награда]],<ref name="ox">{{Наведено списание|last=Dunn|first=Jennifer|date=1 March 2003|title=Tigers and Tall Tales|url=http://www.oxonianreview.org/wp/tigers-and-tall-tales/|journal=The Oxonian Review|publisher=University of Oxford|volume=2|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20090724151839/http://www.oxonianreview.org/wp/tigers-and-tall-tales/|archive-date=July 24, 2009|access-date=3 February 2011}}</ref><ref name="Booker">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.themanbookerprize.com/prize/books/42|title=Life of Pi|publisher=[[Man Booker Prize]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20101202165343/http://themanbookerprize.com/prize/books/42|archive-date=2 December 2010|accessdate=31 August 2010}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://articles.sfgate.com/2002-10-23/news/17568535_1_yann-martel-novel-pi|title=Canadian wins Booker Prize / 'Life of Pi' is tale of a boy who floats across the ocean from India|last=Kipen, David|date=23 October 2002|work=San Francisco Chronicle|access-date=31 August 2010|archive-date=2012-07-18|archive-url=https://archive.today/20120718155011/http://articles.sfgate.com/2002-10-23/news/17568535_1_yann-martel-novel-pi|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/donotmigrate/3584451/Life-of-Pi-wins-Booker.html|title=Life of Pi wins Booker|last=Reynolds, Nigel|date=30 September 2002|work=The Daily Telegraph|access-date=3 September 2010|location=UK}}</ref> меѓународен бестселер објавен на повеќе од 50 територии. Романот има продадено повеќе од 12 милиони примероци ширум светот и поминал повеќе од една година на листите на бестселери на Њујорк Тајмс и меѓу многу други најпродавани листи.<ref>[https://www.theglobeandmail.com/arts/the-bestsellers-of-2002/article1029255/ The Globe and Mail Bestseller List 2002], ''The Globe and Mail'', 2002. Retrieved 23 March 2016.</ref> ''Животот на Пи'' бил [[Животот на Пи (филм)|адаптиран за филм]] во режија на Анг Ли,<ref>[https://www.theguardian.com/film/2013/feb/25/ang-lee-best-director-oscar-life-of-pi Ang Lee wins best director Oscar for Life of Pi]. ''The Guardian'' online. Retrieved 14 January 2015.</ref><ref>Hiscock, John (19 December 2012). [https://www.telegraph.co.uk/culture/film/filmmakersonfilm/9728119/Ang-Lee-interview-how-he-filmed-the-unfilmable-for-Life-of-Pi.html "Ang Lee, interview: how he filmed the unfilmable for Life of Pi"]. ''The Telegraph''. Retrieved 19 January 2015.</ref> собрал четири Оскари вклучувајќи ја и најдобрата режија<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/film/2013/feb/25/ang-lee-best-director-oscar-life-of-pi|title=Ang Lee wins best director Oscar for Life of Pi|last=Brooks|first=Xan|date=25 February 2013|work=The Guardian|access-date=17 October 2013}}</ref><ref>Brooks, Xan (5 February 2013).[https://www.theguardian.com/film/2013/feb/25/ang-lee-best-director-oscar-life-of-pi Ang Lee wins best director Oscar for Life of Pi]. ''The Guardian''. Retrieved 1 April 2016.</ref> и добитник на наградата Златен глобус за најдобра оригинална музика.<ref>[http://www.classicfm.com/composers/danna/news/mychael-danna-wins-best-soundtrack-oscar/#di6Y11MZitxVjoar.97 Mychael Danna Wins Best Soundtrack Oscar for Life of Pi]. Classic fm online, 25 February 2013. Retrieved 1 April 2016.</ref> Мартел е автор и на романите ''Високите планини на Португалија'',<ref name="Knopf">[http://penguinrandomhouse.ca/books/242201/high-mountains-portugal Knopf Canada: The High Mountains of Portugal]. Penguin Random House site. Retrieved 24 March 2016.</ref><ref name="WP Charles">Charles, Ron (21 January 2016).[https://www.washingtonpost.com/entertainment/books/yann-martels-the-high-mountains-of-portugal-is-his-best-since-life-of-pi/2016/01/21/59ba6f30-c04f-11e5-83d4-42e3bceea902_story.html Yann Martel's 'The High Mountains of Portugal' is his best since 'Life of Pi']. The Washington Post, Book World. Retrieved 24 March 2016.</ref> ''Беатриче и Вергилиј'',<ref name="Barber">Barber, John. [https://www.theglobeandmail.com/books/yann-martels-post-modern-holocaust-allegory-fetches-3-million-advance/article1525641/ "Martel's post-modern Holocaust allegory fetches $3-million advance"], ''The Globe and Mail'', 6 April 2010.</ref><ref>Woog, Adam. [http://seattletimes.com/html/books/2011607590_br18martel.html 'Beatrice and Virgil': Yann Martel's haunting fable of humans, animals and violence], ''The Seattle Times'', 17 April 2010. Retrieved 21 January 2015.</ref><ref>Wyndham, Susan. [http://blogs.smh.com.au/entertainment/archives/undercover/022391.html Books To Watch in 2010], ''The Sydney Morning Herald'', 9 January 2010. Retrieved 21 January 2015.</ref> и ''Себе'',<ref name="Saskatoon Star Phoenix">{{Наведени вести|url=http://www.canada.com/saskatoonstarphoenix/news/third_page/story.html?id=bc008e62-a986-43aa-b508-16eeef466135|title=Martel protests level of arts funding by sending PM books|date=17 April 2002|access-date=30 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107124210/http://www.canada.com/saskatoonstarphoenix/news/third_page/story.html?id=bc008e62-a986-43aa-b508-16eeef466135|archive-date=7 November 2012|publisher=Saskatoon Star Phoenix}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/16755150.html?dids=16755150:16755150&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Mar+28%2C+1997&author=&pub=Toronto+Star&desc=6+compete+for+first+novel+award&pqatl=google|title=6 compete for first novel award|date=28 March 1997|work=Toronto Star|access-date=2024-05-15|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024021951/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/16755150.html?dids=16755150:16755150&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Mar+28,+1997&author=&pub=Toronto+Star&desc=6+compete+for+first+novel+award&pqatl=google|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/19206092.html?dids=19206092:19206092&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+04%2C+1996&author=By+Philip+Marchand+Toronto+Star&pub=Toronto+Star&desc=An+unforgettable+exploration+of+a+self&pqatl=google|title=An unforgettable exploration of a self|last=Marchand|first=Philip|date=4 May 1996|access-date=30 November 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024021909/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/19206092.html?dids=19206092:19206092&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+04,+1996&author=By+Philip+Marchand+Toronto+Star&pub=Toronto+Star&desc=An+unforgettable+exploration+of+a+self&pqatl=google|url-status=dead}}</ref> збирката ''раскази Факти зад Хелсиншкиот Рокаматиос'' и збирка писма до премиерот на Канада ''101 писмо до премиерот''.<ref name="Saskatoon Star Phoenix" /> Добитник е на голем број книжевни награди, вклучувајќи ја наградата Хју Мекленан за белетристика во 2001 година<ref name="MacLennan Prize">[http://quebecbooks.qwf.org/awards/year/2001 Winner of The Hugh MacLennan Prize for Fiction 2001.] QWF Literary Database of Quebec English-Language Authors. Retrieved 14 January 2015.</ref><ref name="BC Yann">[https://literature.britishcouncil.org/writer/yann-martel British Council, Yann Martel Biography.] British Council, Literature. Retrieved 1 April 2016.</ref> и Азиската/тихоокеанската американска награда за литература во 2002 година.<ref name="APALA">[http://www.apalaweb.org/awards/literature-awards/winners/2001-2003-awards/ 2001–2003 Asian Pacific American Awards for Literature] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151115151638/http://www.apalaweb.org/awards/literature-awards/winners/2001-2003-awards/ |date=2015-11-15 }}. Cooperative Children's Book Centre, School of Education, University of Wisconsin-Madison. Retrieved 14 January 2015.</ref> Мартел живее во Саскатун, Саскачеван, со писателката Алис Куиперс и нивните четири деца.<ref>[http://www.saskatoonlibrary.ca/node/846 Saskatoon Public Library, Collections Connections] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150704225355/http://www.saskatoonlibrary.ca/node/846 |date=2015-07-04 }}. Saskatoon Public Library site. Retrieved 30 December 2014.</ref><ref name="Chatelaine">Black, Grant (27 May 2011). [http://www.chatelaine.com/living/alice-kuipers-a-woman-of-style-and-substance/ Alice Kuipers: "A Woman of Style and Substance"]. ''Chatelaine Magazine'', Canada. Retrieved 21 July 2013.</ref><ref>[http://www.quillandquire.com/authors/life-after-pi/ Life After Pi]. Quill & Quire. Retrieved 25 March 2016.</ref> Неговиот мајчин јазик е францускиот, но пишува на англиски.<ref>[http://www.quoterature.com/yann-martel-quotes Quoterature] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160321020519/http://www.quoterature.com/yann-martel-quotes |date=2016-03-21 }}. Martel entry. Retrieved 14 January 2015.</ref> == Ран живот == Мартел е роден во Саламанка, Шпанија, во 1963 година од француско-канаѓани Емил Мартел и Никол Перон кои студирале на Универзитетот во Саламанка.<ref name="BC Yann"/> Неговата мајка била запишана на шпански студии додека неговиот татко работел на докторат на шпанскиот писател [[Мигел Унамуно|Мигел де Унамуно]].<ref>[https://books.google.com/books?id=kucUAQAAIAAJ&q=Nicole+Perron+Martel Google Books, Twenty-first-century Canadian writers]</ref> Семејството се преселило во Коимбра, Португалија, веднаш по неговото раѓање, потоа во [[Мадрид]], Шпанија, потоа во [[Фербенкс]], [[Алјаска]] и на крајот во Викторија, Британска Колумбија; неговиот татко предавал на универзитетите во Алјаска и Викторија.<ref name="parents">[http://www.le-mot-juste-en-anglais.com/2013/07/traducteur-et-traductrice-du-mois-de-juillet.html Émile Martel et Nicole Perron Martel] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20231104184159/https://www.le-mot-juste-en-anglais.com/2013/07/traducteur-et-traductrice-du-mois-de-juillet.html |date=2023-11-04 }}. le-mot-juste-en-anglais.com. Retrieved 23 March 2016.</ref> Неговите родители се приклучиле на канадската служба за надворешни работи,<ref name="parents" /> и тој израснал во [[Сан Хосе (Костарика)|Сан Хозе, Костарика]], Париз, Франција и Мадрид, Шпанија, со престој во [[Отава]], Онтарио, помеѓу службите на неговите родители.<ref>[http://www.academiedeslettresduquebec.ca/membres/emile-martel-94 L'Académie des lettres du Québec] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180612144052/http://www.academiedeslettresduquebec.ca/membres/emile-martel-94 |date=2018-06-12 }}. L'Académie des lettres du Québec. Retrieved 23 March 2016.</ref><ref>[http://www.litterature.org/recherche/ecrivains/martel-emile-330/ L'ÎLE, l'Infocentre littéraire des écrivains]. L'ÎLE, l'Infocentre littéraire des écrivains. Retrieved 23 March 2016.</ref> Мартел ги завршил своите последни две години од средното училиште на Тринити колеџот во Порт Хоуп, Онтарио,<ref name="Understanding">Brown, Mick (1 June 2010). [https://www.telegraph.co.uk/culture/books/7793416/Yann-Martel-in-search-of-understanding.html Yann Martel: in search of understanding]. ''The Telegraph''. Retrieved 14 January 2015.</ref><ref>[http://www.tcs.on.ca/index.php?option=com_content&view=article&id=222&Itemid=462 Notable Alumni]. TCS Ontario. Retrieved 14 January 2015.</ref> и завршил додипломски студии по филозофија на Универзитетот Трент во Питерборо, Онтарио.<ref name="BC Yann" /><ref>{{Наведена изјава за печат|access-date=30 November 2009}}</ref> == Кариера == Делото на Мартел првпат се појави во печатена форма во 1988 година во ''„Малахат ривју“'' со неговиот расказ ''„Господин Али и творецот на буриња“''.<ref>[http://www.malahatreview.ca/issues/featured/issue84.html The 50 Issues Project, Issue #84]. [[The Malahat Review]]. Retrieved 23 March 2016.</ref> Малахат Ривју, исто така, во 1990 година го објави неговиот расказ ''Фактите зад хелсинките Рокаматиос'', за кој ја доби Џурни наградата во 1991 година и која беше вклучена во Антологијата на наградата Пушкарт од 1991 до 1992 година.<ref>[http://www.malahatreview.ca/documents/brochure.pdf "Brochure"]. The Malahat Review. Retrieved 23 March 2016.</ref> Во 1992 година, Малахат го објави својот расказ ''Времето кога го слушнав гудачкиот концерт на војникот Доналд Џ. Ранкин со една нескладна виолина, од американскиот композитор Џон Мортон'', за кој освои златна награда од Националното списание.<ref>[http://openjour.uvic.ca/index.php/malahat/article/view/3883 Encyclopedia.com: Yann Martel] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160403171809/http://openjour.uvic.ca/index.php/malahat/article/view/3883 |date=2016-04-03 }}. Encyclopedia.com. Retrieved 23 March 2016.</ref> Културното списание ''Бордер Кросингс'' го објави неговиот расказ ''Индустриска величественост'' во 1993 година.<ref>[http://bordercrossingsmag.com/magazine/issue/issue-47 Border Crossings: Issue 47]. Border Crossings. Retrieved 23 March 2016.</ref> Истата година, една книжарница во Отава, каде што Мартел одржал читање, издала рачно изработено, ограничено издание на некои од неговите приказни, ''Седум приказни.''<ref>[https://www.worldcat.org/oclc/35941554 worldcat.org: Seven Stories]. WorldCat libraries. Retrieved 23 March 2016.</ref> Мартел му припишува заслуга на Канадскиот совет за уметности што одигра клучна улога во поттикнувањето на неговата кариера, доделувајќи му грантови за пишување во 1991 и 1997 година. Во белешката на авторот за неговиот роман ''Животот на Пи'', тој им се заблагодарил и напишал: „...Ако ние, граѓаните, не ги поддржуваме нашите уметници, тогаш ја жртвуваме нашата имагинација на олтарот на суровата реалност и завршуваме да не веруваме во ништо и да имаме безвредни соништа“.<ref name="CCA1">[http://canadacouncil.ca/council/artists/y/yann-martel Canada Council for the Arts: Yann Martel] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160403210707/http://canadacouncil.ca/council/artists/y/yann-martel |date=2016-04-03 }}. Canada Council for the Arts. Retrieved 23 March 2016.</ref><ref name="CCA2">[http://www.oknovels.com/life-pi?page=0%2525252C114,3 OK Novels: Excerpt, Life of Pi] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180831104217/http://www.oknovels.com/life-pi?page=0%2525252C114,3 |date=2018-08-31 }}. OK Novels. Retrieved 23 March 2016.</ref> Во 1993 година, Knopf Canada објавила збирка од четири раскази на Мартел. На првото објавување, колекцијата се појавила во Канада, ОК, Франција, Холандија, Италија и Германија. Првиот роман на Мартел, ''Себе'', бил објавен во 1996 година во Канада, Велика Британија, Холандија и Германија.<ref>[http://www.quillandquire.com/review/self-a-novel/ Quill & Quire: Self, A Novel]. Quill & Quire. Retrieved 23 March 2016.</ref> Вториот роман на Мартел ''Животот на Пи'', бил објавен на 11 септември 2001 година и бил награден со [[Букерова награда|Букеровата награда]] во 2002 година, меѓу другите награди, и станал бестселер, поминувајќи 61 недела на листата на бестселери на Њујорк Тајмс. Мартел претходниот ден бил во Њујорк, а на 10-ти вечерта заминал во Торонто за да го објави својот роман следното утро.<ref name="ox"/><ref name="NYT 61">Rule, Matt (22 August 2013).[http://www.bozemandailychronicle.com/special_section/msu-survival-guide-2013/life-of-pi-author-to-speak-at-freshman-convocation/article_7bfc1188-799a-5a58-a195-28c36c85899b.html Bozeman Daily Chronicle, Montana State University Survival Guide]. Bozeman Daily Chronicle, Montana State University. Retrieved 25 January 2015.</ref> Тој делумно бил инспириран да напише приказна за споделување чамец за спасување со диво животно откако ја прочитал рецензијата за новелата ''Макс и мачките'' од бразилскиот автор Моацир Склиар во Њујорк тајмс бук ривју . Мартел добил одредени критики од бразилскиот печат бидејќи не се консултирал со Склиар.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2002/nov/08/bookerprize2002.awardsandprizes|title=Booker winner in plagiarism row|date=November 2002|work=[[The Guardian]]|access-date=5 January 2013}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www1.folha.uol.com.br/livrariadafolha/1218896-autor-de-as-aventuras-de-pi-e-suspeito-de-plagiar-brasileiro.shtml|title=Autor de 'As Aventuras de Pi' é suspeito de plagiar brasileiro (portuguese)|date=January 2013|work=[[Folha de S.Paulo]]|access-date=13 February 2013}}</ref> Мартел истакнал дека не можел да украде од дело што сè уште не го прочитал, и доброволно призна дека е под влијание на рецензијата на делото на Склиар од Њујорк Тајмс и му се заблагодари во белешката на авторот за ''Животот на Пи''.<ref name="CCA1"/><ref name="CCA2"/><ref>Hemminger, Peter (13 March, 2106). [https://calgaryherald.com/life/swerve/the-poseurs-guide-to-yann-martel The Poseurs Guide to Yann Martel]. Calgary Herald. Retrieved 24 March 2016.</ref><ref>Simas, Shed (12 July 2014). [http://www.shedsimas.com/on-life-of-pi-plagiarism-and-media/ On Life of Pi, Plagiarism and the Media] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161002093953/http://www.shedsimas.com/on-life-of-pi-plagiarism-and-media/ |date=2016-10-02 }}. Shed Simas. Retrieved 24 March 2016.</ref> ''Животот на Пи'' подоцна бил избран за изданието во 2003 година на натпреварот СиБиСи радио, ''Канада чита (анг:Canada Reads)'', каде што бил промовиран од авторката Ненси Ли.<ref>[http://www.cbc.ca/books/booksandauthors/2010/08/life-of-pi.html Life of Pi was defended by Nancy Lee on Canada Reads 2003]. CBC (Canadian Broadcasting Corporation): Books. Retrieved 14 January 2015.</ref> Неговиот француски превод, ''Histoire de Pi'', бил вклучен во дебитантската француска верзија на натпреварот Ле комбат де ливрес во 2004 година, застапен од пејачката Луиз Форестие. Мартел бил гостин професор на Самуел Фишер на Институтот за компаративна книжевност, [[Слободен универзитет (Берлин)|Слободниот универзитет во Берлин]] во 2002 година, каде што предавал курс насловен „Животното во литературата“.<ref>[https://www.fu-berlin.de/en/presse/informationen/fup/2010/fup_10_085/index.html Tomas Venclova Is Latest Samuel Fischer Visiting Professor at Freie Universität Berlin]. Freie Universität Berlin Presse. Retrieved 14 January 2015.</ref> Тој потоа поминал една година во Саскатун, Саскачеван, од септември 2003 година како резидентен писател на јавната библиотека Саскатун.<ref>[http://www.saskatoonlibrary.ca/node/480 Writers in Residence at Saskatoon Public Library, 1981–2013] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130408063113/http://www.saskatoonlibrary.ca/node/480|date=8 April 2013}}. Saskatoon Public Library: Collections, Connections. Retrieved 14 January 2015.</ref> Мартел соработувал со Омар Даниел, резидентен композитор на Кралскиот конзерваториум за музика во [[Торонто]], на парче за пијано, гудачки квартет и бас. Композицијата, ''You Are Where You Are'', е заснована на текст напишан од Мартел, кој вклучува делови од разговори со мобилен телефон од обичен ден.<ref>[http://www.rcmusic.ca/media/news-releases/arc-premieres-new-work-europe ARC Premieres New Work in Europe] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170709055651/http://www.rcmusic.ca/media/news-releases/arc-premieres-new-work-europe |date=2017-07-09 }}. The Royal Conservatory, Canada, News Release, 28 October 2004. Retrieved 14 January 2015.</ref><ref>[http://www.arcensemble.com/recordings.php ARC Ensemble: Recordings, Concert Excerpts]. ARC Ensemble (Artists of The Royal Conservatory) Recordings. Retrieved 14 January 2015.</ref> Од 2005 до 2007 година, Мартел беше визитинг научник на Универзитетот во Саскачеван.<ref>[http://www.arts.usask.ca/news/n/3/Yann_Martel_Appointed_as_a_Visiting_Scholar_in_English Yann Martel Appointed as a Visiting Scholar in English] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160413182518/http://www.arts.usask.ca/news/n/3/Yann_Martel_Appointed_as_a_Visiting_Scholar_in_English |date=2016-04-13 }}. University of Saskatchewan, College of Arts & Science, News & Events. Retrieved 1 April 2016.</ref><ref>Will, Joanne (Summer 2008). [http://nuvomagazine.com/magazine/summer-2008/yann-martel Yann Martel: Life of Yann]. Nuvo Magazine. Retrieved 1 April 2016.</ref> ''Беатриче и Вергилиј'', неговиот трет роман, излегол во 2010 година.<ref name="Barber"/> Делото е алегориска слика за [[холокауст]]от, обидувајќи се да му пристапи на периодот не преку објективот на историското сведоштво, туку преку имагинативна синтеза.<ref name="Multiple sources">Multiple sources:</ref> Главните ликови во приказната се писател, таксидер и две плишани животни: црвен мајмун завивач и магаре.<ref>Malla, Pasha (9 April 2010).[https://www.theglobeandmail.com/arts/books-and-media/review-beatrice-virgil-by-yann-martel/article4315308/ "Fiction, or is it?"]. ''The Globe & Mail'', Canada, 9 April 2010. Retrieved 21 January 2015.</ref> Од 2007 до 2011 година, Мартел водел книжевен клуб со тогашниот премиер на Канада, Стивен Харпер, испраќајќи му на премиерот по една книга на секои две недели во период од четири години, вкупно повеќе од сто романи, драми, збирки поезија, графички романи и книги за деца.<ref name="GM Yann hears">Adams, James (9 June 2009). [https://www.theglobeandmail.com/arts/books-and-media/yann-martel-hears-from-harper----finally/article4275782/ The Globe and Mail: Yann Martel hears from Harper('s team)]. ''The Globe and Mail''. Retrieved 24 March 2016.</ref><ref>Smith, Joanna (1 February 2011).[https://www.thestar.com/news/canada/2011/02/01/yann_martel_shuts_down_harper_book_club.html Yann Martel shuts down Harper book club]. The Star online. Retrieved 24 March 2016.</ref> Писмата биле објавени како книга во 2012 година, ''101 писмо до премиерот''.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.thestar.com/news/canada/2011/02/01/yann_martel_shuts_down_harper_book_club.html|title=Canadian novelist Yann Martel mailed a book to Prime Minister Stephen Harper twice a month for the past four years|last=Smith|first=Joanna|date=1 February 2011|work=Toronto Star|access-date=18 February 2016|issn=0319-0781}}</ref><ref>[https://ipolitics.ca/2012/11/28/101-letters-to-a-prime-minister-yann-martel-opens-up-his-book-club/ 101 Letters to a Prime Minister: Yann Martel opens up his book club]{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ipolitics.com. Retrieved 24 March 2016.</ref> Полскиот магазин ''Хистмаг'' го навел како инспирација зад нивното подарување на десет книги на премиерот Доналд Туск, кои биле донирани од нивните издавачи и избрани од читателите на списанието. Туск реагирал многу позитивно.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://histmag.org/Premier-odebral-ksiazki-od-internautow-5524|title=Premier odebrał książki od internautów!|work=Histmag|accessdate=26 August 2014}}</ref> Мартел бил поканет да биде член на [[Кралско книжевно друштво|Кралското друштво за литература]] во 2014 година.<ref>[http://rsliterature.org/fellows/current-fellows/ Royal Society of Literature, List Current Fellows] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170729090322/https://rsliterature.org/fellows/current-fellows/|date=29 July 2017}}. Royal Society of Literature, London, UK, 2016. Retrieved 24 March 2016.</ref> Тој бил член на Одборот на гувернери на Јавната библиотека Саскатун од 2010 до 2015 година<ref name="Multiple sources"/>. Неговиот четврти роман, ''Високите планини на Португалија'', бил објавен на 2 февруари 2016 година.<ref name="Knopf"/><ref name="WP Charles"/> Раскажува за три лика во Португалија во три различни временски периоди, кои се справуваат со љубовта и загубата секој на свој начин.<ref name="NYT Broida">Broida, Mike (12 February 2016).[https://www.nytimes.com/2016/02/14/books/review/the-high-mountains-of-portugal-by-yann-martel.html?_r=0 The New York Times Sunday Book Review: The High Mountains of Portugal]. ''The New York Times''. Retrieved 25 March 2016.</ref><ref>Zimmerman, Jean (5 February 2016).[https://www.npr.org/2016/02/05/463861486/confronting-loss-while-scaling-the-high-mountains-of-portugal NPR Book Review: Confronting Loss While Scaling 'The High Mountains Of Portugal']. NPR. Retrieved 25 March 2016.</ref> Книгата била на листата на бестселери на Њујорк Тајмс во првиот месец од објавувањето.<ref name="NYT 2016">[https://www.nytimes.com/best-sellers-books/2016-02-28/hardcover-fiction/list.html New York Times Bestseller List, February 28, 2016: The High Mountains of Portugal]. New York Times Bestseller List online. Retrieved 25 March 2016.</ref> == Објавени дела == * ''Седум приказни'' (1993) * ''Фактите зад Хелсиншкиот Рокаматиос'' (Збирка од четири раскази, вклучувајќи ја и насловната приказна) (1993) * ''Себе'' (1996) * ''Животот на Пи'' (2001) * ''Последен пат ги јадевме децата'' (Кратка приказна) (2004) * ''Беатриче и Вергилиј'' (2010) * ''101 Писма до премиерот: Целосните писма до Стивен Харпер'' (2012) ** Првите 55 предлози за книги се достапни како ''Што чита Стивен Харпер?'' (2009) * ''Високите планини на Португалија'' (2016) == Награди и признанија == === ''Високите планини на Португалија'' === * Бестселер на Њујорк Тајмс 2016 година<ref name="NYT 2016"/> === ''Беатриче и Вергилиј'' === * Бестселер ''на Њујорк Тајмс'' 2010 година<ref>[https://www.nytimes.com/best-sellers-books/2010-05-02/hardcover-fiction/list.html Best Sellers], ''The New York Times'', 2 May 2010. Retrieved 14 January 2015.</ref> * Бестселер на ''Бостон глоуб''<ref>[http://www.boston.com/ae/books/blog/2010/04/boston_globe_be_6.html Best Sellers], ''Boston Globe''. ''Boston Globe'', Off The Shelf, 23 April 2010. Retrieved 21 January 2015.</ref> * Бестселер на ''Лос Анџелес Тајмс''<ref>[http://projects.latimes.com/bestsellers/authors/yann-martel/ Best Sellers], ''Los Angeles Times'', 29 May 2010. Retrieve 14 January 2015.</ref> * Бестселер на ''Минеаполис Стар Трибјун''<ref>[http://www.startribune.com/entertainment/books/95065859.html Local Best Sellers]{{Мртва_врска|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''Star Tribune'', 2 May 2010. Retrieved 14 January 2015.</ref> * Национален бестселер бр. 1 во Меклинс<ref>[http://www.macleans.ca/authors/brian-bethune/bestsellers-80/ Macleans Best Sellers]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''Maclean's'', Week of 14 June 2010. Retrieved 23 January 2015.</ref> * Бр. 1 бестселер во ''Торонто Стар''<ref>Wagner, Vit (7 April 2010). [https://www.thestar.com/entertainment/books/2010/04/07/life_of_pi_writer_yann_martel_returns_with_new_book.html "Life of Pi writer Yann Martel returns with new book"]. ''Toronto Star'', Entertainment / Books, 7 April 2010. Retrieved 23 January 2015.</ref> * Лонг листа за Меѓународната книжевна награда во Даблин за 2012 година<ref>[http://www.impacdublinaward.ie/2012-longlist/ International IMPAC Dublin Literary Award Long List 2012] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141209211419/http://www.impacdublinaward.ie/2012-longlist/|date=9 December 2014}}. International IMPAC Dublin Literary Award 2012. Retrieved 23 January 2015.</ref> * ''Фајненшл тајмс'' 2010 белетристика на годината<ref>Blau, Rosie (3 December 2010). [http://www.ft.com/cms/s/2/6bfb59f8-fe61-11df-845b-00144feab49a.html FT Fiction Round-up 2010]. ''Financial Times'', Fiction Round-up 2010. Retrieved 25 January 2015.</ref> === ''Животот на Пи'' === * Добитник на [[Букерова награда|Букеровата награда]] за фикција во 2002 година<ref name="Booker"/><ref>[http://www.bookweb.org/news/life-pi-wins-2002-man-booker-prize-fiction Life of Pi Wins 2002 Man Booker Prize for Fiction] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305010737/http://www.bookweb.org/news/life-pi-wins-2002-man-booker-prize-fiction |date=2016-03-05 }}. American Booksellers Association, Bookselling This Week. Retrieved 25 January 2015.</ref><ref name="Numbers">Scott, Catherine (25 February 2013). [https://www.telegraph.co.uk/culture/books/9892360/Oscars-2013-Life-of-Pi-a-book-in-numbers.html 'Life of Pi' author to speak at freshman convocation]. Bozeman Daily Chronicle, Montana State University Survival Guide. Retrieved 25 January 2015.</ref> * Листа на бестселери на Њујорк Тајмс 2002–03 (61 недела)<ref name="NYT 61"/> * Добитник на Азиската/тихоокеанската американска награда за литература 2002 година<ref name="APALA"/><ref name="Numbers" /> * Добитник на наградата Хју Мекленан за фикција 2001 година<ref name="MacLennan Prize"/><ref name="Numbers" /> * Добитник на наградата Боке 2003 (Јужна Африка)<ref name="Numbers" /> * Добитник на Дојче бухерпрајс, 2004 година * Победник на Ла Прес При ду Гранд Публиц 2003<ref>[http://www.gallimard-jeunesse.fr/Catalogue/GALLIMARD-JEUNESSE/Bibliotheque-Gallimard-Jeunesse/L-Histoire-de-Pi Life Of Pi entry]. Bibliothèque Gallimard Jeunesse – Livres. Retrieved 1 February 2015.</ref><ref>[http://www.editionsxyz.com/catalogue/563.html ''Life Of Pi'' entry] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180731074911/http://www.editionsxyz.com/catalogue/563.html |date=2018-07-31 }}. Les Éditions XYZ Catalogue. Retrieved 1 February 2015.</ref> * Победник во категоријата Scene It Read It на Ковентри инспирејшн бук авордс 2014<ref>[http://www.coventry.gov.uk/blog/bookawards2014/post/292/scene-it-read-it-life-of-pi Scene It Read It – Life Of Pi]{{Мртва_врска|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Coventry City Council site. Retrieved 26 January 2015.</ref> * Куил енд Куајр Најдобра книга од 2001 година<ref>[http://www.quillandquire.com/omni/best-books-of-2001/ Quill & Quire Best Books 2001]. Quill & Quire, Canada Books. Retrieved 1 February 2015.</ref> === „Фактите зад Хелсиншките Рокаматиос“ (краток расказ) === * Добитник на Џурни наградата во 1991 година == Филмски адаптации == * [[Животот на Пи (филм)|''Животот на Пи'']], во режија на Анг Ли во 2012 година и добитник на повеќе награди.<ref>[[imdbtitle:0454876|''Life of Pi'']] at IMDb. Retrieved 26 January 2015.</ref> Мартел накратко се појавува како статист, седи на клупата во паркот преку езерцето додека Ирфан Кан (Пи) и Раф Спал (го игра Јан Мартел) разговараат.<ref>Barber, John (14 January 2013). [https://www.theglobeandmail.com/arts/film/life-after-pi-how-yann-martels-moved-on-from-his-book-and-oscar-worthy-film/article7342707/ "Life after Pi: How Yann Martel's moved on from his book and Oscar-worthy film"]. ''The Globe & Mail'' online. Retrieved 26 January 2015.</ref><ref>Medley, Mark (21 November 2012). [http://news.nationalpost.com/2012/11/21/a-qa-with-life-of-pi-author-yann-martel-overall-i-think-its-a-wonderful-companion-piece/ Life of Pi author Yann Martel: "Overall, I think it's a wonderful companion piece"]. ''National Post''. Retrieved 26 January 2015.</ref><ref>Lederhouse, Craig (30 July 2012). [http://www.cbc.ca/books/2012/07/yann-martel-on-the-life-of-pi-trailer.html Yann Martel on the ''Life of Pi'' trailer]. CBC Books, First aired on The Afternoon Edition (26/7/12). Retrieved 26 January 2015.</ref> * Неговиот расказ ''Последни ги јадевме децата'' бил адаптиран како независен филм од Ендрју Цивидино.<ref>[http://www.library.nashville.org/nashvillereads/lifeofpi_authorbio_synopsis.pdf Yann Martel Author Bio]. Nashville Reads. Retrieved 23 January 2015.</ref> * ''Manners of Dying'', во режија на Џереми Питер Ален во 2004 година.<ref>[[imdbtitle:0435181|''Manners of Dying'']] at IMDb. Retrieved 23 January 2015.</ref> * ''Фактите зад Хелсиншките Рокаматиос'' == Театарски адаптации == * ''Беатриче и Вергилиј'', адаптирана од Линдзи Кокрајн и режија на Сара Гартон Стенли во Фактори театар, Торонто во 2013 година.<ref>[http://www.factorytheatre.ca/extra-information/201314-season/beatrice-and-virgil/ Beatrice and Virgil at the Factory Theatre] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180612162438/https://www.factorytheatre.ca/extra-information/201314-season/beatrice-and-virgil/ |date=2018-06-12 }}. Factory Theatre, 12 April – 11 May 2013. Retrieved 23 January 2015.</ref> * „Фактите зад Хелсиншките Рокаматиос“ * ''Животот на Пи'', адаптирана од Лолита Чакрабарти и режија на Макс Вебстер во театарот Крусибл во Шефилд. Оваа адаптација користи кукли контролирани од актерската екипа за да ги претстават животните од приказната. Траела од 28 јуни до 20 јули 2019 година. == Влијанија == Мартел во голем број интервјуа изјавил дека ''[[Божествена комедија|Божествената комедија]]'' на [[Данте Алигиери|Данте]] е најимпресивна книга што некогаш ја прочитал. Зборувајќи за неговата најнезаборавна книга од детството, тој се присетува на ''Le Petit Chose'' од [[Алфонс Доде]]т. Рече дека ја прочитал кога имал десет години и дека првпат нашол книга толку потресна што го трогнала до солзи.<ref>[http://www.abebooks.com/docs/authors-corner/yann-martel.shtml Exclusive Interview – Life of Yann Martel] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210124101838/https://www.abebooks.com/docs/authors-corner/yann-martel.shtml |date=2021-01-24 }}. Abe Books. Retrieved 2013.</ref> Неговите писателски влијанија вклучуваат [[Данте Алигиери]], [[Франц Кафка]], [[Џозеф Конрад]], [[Николај Гогољ]], [[Синклер Луис]], [[Моацир Склиар]],<ref>{{Наведено списание|last=Sielkl|first=Sabine|year=2003|title=The Empathetic Imagination – An Interview with Yann Martel|url=http://eng4ui.pbworks.com/f/the_empathetic_imagination.pdf|journal=[[Canadian Literature (journal)|Canadian Literature]]|publisher=[[University of British Columbia]] Press|issue=177|access-date=3 February 2011}}</ref> [[Томас Харди]], [[Лав Николаевич Толстој|Лео Толстој]], [[Алфонс Доде]]т,<ref name="abebooks">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.abebooks.co.uk/docs/authors-corner/yann-martel.shtml|title=Exclusive Interview – Life of Yann Martel|publisher=[[AbeBooks]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918212616/https://www.abebooks.co.uk/docs/authors-corner/yann-martel.shtml|archive-date=18 September 2020|accessdate=3 February 2011}}</ref> [[Џон Максвел Куци|Џ.М. Котзи]] и [[Кнут Хамсун]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.readersvoice.com/interviews/2009/01/yann-martel-author-of-life-of-pi/|title=Yann Martel author of Life of Pi|last=Sandall|first=Simon|date=10 January 2009|publisher=readersvoice.com|accessdate=3 February 2011}}</ref> == Почести == {{center|[[File:Order of Canada (CC) ribbon bar.svg|112px]]}} {| class="wikitable" |Лента | Опис | Белешки |- |[[Податотека:Order_of_Canada_(CC)_ribbon_bar.svg|80x80пкс]] | Придружник на Редот на Канада (CC) | * Доделено на 29 декември 2021 година, инвестирано на 17 ноември 2022 година. * За неговиот придонес во литературата и за неговата филантропска посветеност за подобрување на неговиот регион.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gg.ca/en/honours/recipients/146-10918|title=Mr. Yann Martel|work=The Governor General of Canada|accessdate=December 29, 2021}}</ref> |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * Yann Martel at British Council: Literature * {{OL-автор}} * Archives of Yann Martel http://central.bac-lac.gc.ca/.redirect?app=fonandcol&id=3721039&lang=eng{{Мртва_врска|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [Yann Martel fonds, R15931)] are held at Library and Archives Canada [[Категорија:Членови на Кралското книжевно друштво]] [[Категорија:Добитници на Букеровата награда]] [[Категорија:Родени во 1963 година]] [[Категорија:Канадска литература]] onnc9p6opyhh38x0j3dzqggw1gj9378 0 1350195 5606833 5606077 2026-08-09T14:47:03Z Gurther 105215 5606833 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}[[Податотека:Nina Simon (born 1981) in the video 'Nina Simon at Future of Libraries 11'.png|мини|Нина Симон]] '''Нина Сајмон''' (родена 1981 година) таа е американски [[кустос]] на изложби, [[писател]], едукатор и директор на музеј. Таа е основач на непрофитната организација OF/BY/FOR ALL. Симон претходно била извршен директор на [[Музеј на уметност и историја на Санта Круз|Музејот за уметност и историја во Санта Круз]], од 2012 до јуни 2019 година. Таа е авторка на три [[Книга|книги]]: ''Партиципативниот музеј'', ''Уметноста на релевантноста'' и, во 2023 година, нејзиниот прв роман; „''Ноќта на убиството на мајката и ќерката“'', кој бил бестселер на [[The New York Times|Њујорк Тајмс]] и избор на [[Клубот на книги на Рис|Клубот на книги Рис Витерспун]]. Нејзината работа е споделена во Волстрит журналl,<ref>{{Наведени вести|url=https://www.wsj.com/articles/everybodys-an-art-curator-1414102402|title=Everybody's an Art Curator|last=Gamerman|first=Ellen|date=2014-10-23|work=Wall Street Journal|access-date=2017-03-14|issn=0099-9660}}</ref> [[The New York Times|New York Times]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2011/03/17/arts/design/speaking-digitally-about-exhibits.html|title=Speaking Digitally About Exhibits|last=Jennifer Preston|date=March 16, 2011|work=Article|publisher=New York Times|accessdate=March 14, 2017}}</ref> NPR и [[ТЕД (конференција)|TEДх]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mercurynews.com/2017/03/27/palo-altos-first-tedx-happens-sunday-at-oshman-family-jcc/|title=New Palo Alto TEDx happens Sunday at Oshman Family JCC|date=2017-03-28|work=The Mercury News|language=en-US|accessdate=2021-10-09}}</ref> Таа живее во Санта Круз, [[Калифорнија]]. == Ран живот и образование == Нина Симон е родена на 15 јули 1981 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://id.loc.gov/authorities/names/no2011058788.html|title=Simon, Nina|last=|first=|work=The Library of Congress, from LC Linked Data Service: Authorities and Vocabularies|accessdate=2021-10-09}}</ref> Сајмон дипломирала на Политехничкиот институт Вустер по [[електротехника]] и [[математика]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bizjournals.com/sanjose/news/2015/07/29/silicon-valley-40-under-40-2015-nina-simon.html|title=Silicon Valley 40 under 40 2015: Nina Simon|last=Lynn Peithman Stock|date=July 29, 2015|work=Article|publisher=Bizjournals|accessdate=March 14, 2017}}</ref> == Кариера == Во поголемиот дел од нејзината кариера, Нина работела како независен [[консултант]] и [[Дизајнер на изложба|дизајнер на изложби]] со експертиза во социјална технологија, игри и партиципативен дизајн.<ref name="PMAbout">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.participatorymuseum.org/about-the-author/|title=About the Author|work=Webpage|publisher=Nina Simon|accessdate=March 14, 2017}}</ref> За тоа време таа работела со над сто [[Музеј|музеи]] и културни центри низ целиот свет. Покрај нејзината професионална работа, таа работела и во советодавни комисии за IMLS и AAAS проекти кои се однесуваат на иднината на [[музеи]]те и [[Библиотека|библиотеките]].<ref name="Higgins">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wpi.edu/news/simonadv|title=WPI to Present 'Museum Visionary' Nina Simon at Higgins Armory on Sept. 22|work=Webpage|publisher=Worcester Polytechnic Institute|accessdate=March 14, 2017}}</ref> Нина е позната по својата работа како автор и [[Говорништво|јавен говорник]]. Со текот на годините таа зборувала со мноштво публика за нејзината партиципативна публика и програмската филозофија. Најзначајно е што таа се појавила на [[ТЕД (конференција)|ТЕДx]],<ref name=":0"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://patch.com/california/santacruz/it-wasn-t-just-the-talks-at-tedx-santa-cruz-but-the-networking|title=It Wasn't Just the Talks at TEDx Santa Cruz, but the Networking|date=2012-09-16|work=Santa Cruz, CA Patch|language=en|accessdate=2021-10-09}}</ref> и била главен говорник на конференцијата AFTA/National Arts Marketing Project во 2012 година. Претходно, Нина била [[кустос]] во [[Технички музеј на иновации|Техничкиот музеј за иновации]] во Сан Хозе, Калифорнија и била специјалист за развој на искуство во [[Меѓународен шпионски музеј|Меѓународниот музеј за шпиони]] во [[Вашингтон]].<ref name="PMAbout"/> Таа беше извршен директор на [[Музеј на уметност и историја на Санта Круз|Музејот на уметност и историја во Санта Круз]] од 2012 до јуни 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://goodtimes.sc/cover-stories/nina-simon-reinvented-art-santa-cruz/|title=How Nina Simon Reinvented Santa Cruz Art|last=Dunn|first=Geoffrey|date=2019-06-05|work=Good Times Santa Cruz|language=en-US|accessdate=2021-10-09}}</ref> Таа, исто така, работела како дополнителен професор на Програмата за музеологија на Универзитетот во Вашингтон, каде што предавала курс за социјални технологии во дизајн на изложби.<ref name="Higgins"/> Покрај тоа, таа е директорка на [[Дизајн|дизајнерската фирма]] наречена Музеј 2.0, која работи на меѓународно ниво со музеи, библиотеки и културни институции за да креира едукативни програми и изложби водени од публиката.<ref name="PMAbout"/> Таа, исто така, е автор [[Блог|на блогот]] Музеј 2.0 кој достигнува околу 16.000 читатели неделно<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.museumsandtheweb.com/mw2010/bios/au_440016731.html|title=Speakers: Biography - Nina Simon|work=Webpage|publisher=Museums and the Web 2010|accessdate=March 14, 2017}}</ref> и пишува колумна во Музејот магазин.<ref name="PMAbout" /> Нина моментално е член на одборот на Центарот за иднината на музеите.<ref name="Higgins"/> Нина Симон за градење на организации во заедницата „НА, ОД И ЗА СИТЕ“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.museumnext.com/insight/ofbyfor-all-nina-simon-santa-cruz/|title=Nina Simon on building community organizations OF, BY & FOR ALL on June 14, 2018|work=Webpage|publisher=MuseumNext|accessdate=June 14, 2018}}</ref> == Награди и достигнувања == * Меморијална награда на [[Ненси Хенкс (историчар на уметност)|Ненси Хенкс]] на Американската алијанса за музеи (2012)<ref name="SCstaff">{{Наведена мрежна страница|url=https://santacruzmah.org/about/contact-us/|title=Staff and Board Information|work=Webpage|publisher=Santa Cruz Museum of Art & History|accessdate=March 14, 2017}}</ref> * Меѓу 50-те „најмоќни и највлијателни луѓе во непрофитната уметност“ (Уметничката федерација на западните држави, 2012 и 2013 година)<ref name="SCstaff" /> * Опишана како музејски визионер од списанието Smithsonian за нејзиниот пристап кон дизајнот фокусиран на публиката * Доделена стипендија [[Ашока (непрофитна организација)|за Ашока]] во 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ashoka.org/en-us/fellow/nina-simon|title=Nina Simon|work=Ashoka {{!}} Everyone a Changemaker|language=en-us|accessdate=2019-12-05}}</ref> * Стопанската комора на Санта Круз „Жена на годината“ за 2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.santacruzsentinel.com/business/20170907/nina-simon-rene-schlaepfer-lance-linares-honored-by-santa-cruz-chamber|title=Nina Simon, Rene Schlaepfer, Lance Linares honored by Santa Cruz Chamber|last=|first=|date=2017-09-07|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|language=en-US|accessdate=2019-12-05}}</ref> == Публикации == * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=YK6MDAEACAAJ|title=The Art of Relevance|last=Simon|first=Nina|publisher=Museum 2.0|year=2016|isbn=9780692701492|oclc=964064946}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=qun060HUcOcC|title=The Participatory Museum|last=Simon|first=Nina|publisher=Museum 2.0|others=Jennifer Rae Atkins (contribution)|year=2010|isbn=9780615346502|location=Santa Cruz, California|oclc=780992997}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=4fafEAAAQBAJ|title=Mother-Daughter Murder Night|last=Simon|first=Nina|publisher=HarperCollins|year=2023|isbn=9780063315068}} Сајмон е исто така автор на блогот Музеј 2.0. == Наводи == == Надворешни врски == * Интервју: [http://www.pcah.us/posts/71_museum_director_nina_simon_on_inspiring_visitor_participation Директорката на музејот Нина Симон за инспиративното учество на посетителите] * [http://museumtwo.blogspot.com/2006/12/what-is-museum-20.html?m=1 Блог музеј 2.0] <references /> [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1981 година]] [[Категорија:Директори на музеи во САД]] [[Категорија:Жени директорки на музеи]] 3wlxo7b80hnzjsi2ryhy8uhovmltdzx 0 1351501 5606973 5567280 2026-08-10T03:00:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606973 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност|image_name=BASA 1960K-1-41 Yovanche Popantov Tikvesh.jpg|име=Јованче Поп Антов|роден-дата=4 јануари 1882 година|роден-место=Ваташа|починал-дата=28 јуни 1906 година|починал-место=Ваташа|починал-причина=Убиен од турскиот таен комитет.|националност=[[Македонец]]}} '''Јованче Поп Антов''' ({{роден на|4|јануари|1882}} во {{роден во|Ваташа}} — {{починал на|28|јуни|1906}} во {{Починат во|Ваташа|}}) — [[Македонци|македонски]] револуционер, член на [[Македонска револуционерна организација|ТМОРО]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Ваташа|last=Камчевски|first=Петре|publisher=Музеј-Галерија Кавадарци|year=2012|isbn=978-608-4621-04-1|location=Кавадарци|pages=425}}</ref> == Животопис == Тој бил најмал од браќата Поп Антови. Основно училиште завршил во Ваташа, а прогимназија во [[Прилеп]], каде како учител работел неговиот брат [[Тодор Поп Антов|Тодор]]. Контактите на неговиот брат со видни македонски револуционери му овозможиле уште рано да ја осознае идеата на македонската револуционерна орrанизација и да ги прифати нејзините принципи. По завршување на прогимназијата се запишал на Педагошкото училиште во Скопје. Јованче иако палав со немирен дух го сакал својот позив и веднаш по завршувањето на училиштето од страна на црковно-училишната општина е поставен за учител во Кавадарци. Набргу станал член на ТМОРО, а во [[1904]] година поради неговата револуционерна дејност за да не биде уапсен се илегализирал и се вклучил во револуционерната чета на војводата [[Добри Даскалов]].<ref name=":0" /> Јованче Поп Антов особено се активирал во чистење на теренот во Тиквешијата од [[Врховизам|врховистичките банди]]. Во една таква акција против врховистичкиот војвода [[Јован Радњански]] бил тешко ранет и приморан два месеца да помине на лекување. Бидејќи раната се комплицирала користејќи ги врските на постарите браќа бил испратен во [[Солун]], каде останал се до конечното излекување. По враќањето во Ваташа станал раководител на месната организација, а извесен период бил и раководител на месната ваташка чета.<ref name=":0" /> {{Цитатник|...Говорот му беше силен и се наметнуваше. Беше голем идеалист и огнен патриот. Нашето спасение е - велеше само во автономна Македонија.|author=Христо Поп Антов (негов брат)|source=<ref>{{cite book |title= Спомени |last=Поп Антов |first=Христо |authorlink= |coauthors= |year=2006 |publisher= |location=Скопје |isbn= |pages=341 |url= |accessdate=}}</ref>}} На [[28 јуни]] [[1906]] година Јованче Поп Антов бил убиен пред селската кафана среде бел ден од страна на еден Турчин член на т.н. "Тајни турски комитети", чија што цел била ликвидирање на сите значајни личности на организацијата, кои биле потенцијална опасност за егзистенцијата на турското население во [[Тиквеш|Тиквешијата]].<ref name=":0" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rtk.mk/na-denesen-den/1446-na-denesen-den-vo-kavadarcccci|title=Нa денешен ден во Кавадарци|work=www.rtk.mk|accessdate=2024-07-06}}</ref> == Поврзано == * [[Христо Поп Антов]] * [[Тодор Поп Антов]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == [https://mn.mk/makedonski-legendi/12685-Jovance-Pop-Antov Jованчe Поп Антов] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240706155610/https://mn.mk/makedonski-legendi/12685-Jovance-Pop-Antov |date=2024-07-06 }}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Поп Антов, Јованче}} [[Категорија:Дејци на ТМОРО]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Воспитаници од Скопското педагошко училиште]] 0ur57pvlwcu2gvtww5bppgwhbf1n4ju 0 1355087 5606966 5603393 2026-08-10T02:16:39Z Stephan1000000 82108 26 5606966 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Куќата на змејот плакат.png | genre = {{Plainlist| * акција<ref>{{Cite news |last=Huddleston |first=Tom |date=August 22, 2022 |title=House of the Dragon recap: episode one – blood, guts, gore and tons of epic action |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/aug/22/house-of-the-dragon-recap-episode-one-blood-guts-gore-and-tons-of-epic-action |url-status=live |access-date=October 30, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018114412/https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/aug/22/house-of-the-dragon-recap-episode-one-blood-guts-gore-and-tons-of-epic-action |archive-date=October 18, 2022}}</ref> * авантура<ref>{{Cite web |title=House of the Dragon |url=https://www.avclub.com/tv/reviews/house-of-the-dragon-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023153730/https://www.avclub.com/tv/reviews/house-of-the-dragon-2022 |archive-date=October 23, 2022 |access-date=October 30, 2022 |website=[[The A.V. Club]]}}</ref> * фантастика<ref name="LOTRVF">{{Cite news |last=Jarvey |first=Natalie |date=October 20, 2022 |title=In the Battle of the Genre Shows, Does House of the Dragon or Rings of Power Take the Crown? |work=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]] |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2022/10/does-house-of-the-dragon-or-rings-of-power-take-the-crown |url-status=live |access-date=October 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024124058/https://www.vanityfair.com/hollywood/2022/10/does-house-of-the-dragon-or-rings-of-power-take-the-crown |archive-date=October 24, 2022}}</ref> * драма<ref>{{Cite news |last=Brinkman |first=Emilie M. |date=October 23, 2022 |title='House of the Dragon' succession drama is rooted in actual history |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/made-by-history/2022/10/23/house-dragons-succession-drama-is-rooted-actual-history/ |url-status=live |access-date=October 30, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221030151157/https://www.washingtonpost.com/made-by-history/2022/10/23/house-dragons-succession-drama-is-rooted-actual-history/ |archive-date=October 30, 2022}}</ref> }} | creator = {{Plainlist| * [[Рајан Кондал]] * [[Џорџ Р. Р. Мартин]] }} | based_on = | showrunner = {{Plainlist| * Рајан Кондал * [[Мигел Сапочник]] (сезона 1) }} | starring = | theme_music_composer = [[Рамин Џавади]] | opentheme = | composer = Рамин Џавади | country = {{САД}} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | num_seasons = 3<!--- засега волку, кога ќе почнат другите епизоди, тогаш ќе се смени оваа бројка---> | num_episodes = 26<!--- прво да почнат да се прикажуваат новите епизоди---> | executive_producer = {{Plainlist| * Мигел Сапочник * Рајан Кондал * Џорџ Р. Р. Мартин * Рон Шмит * Џослин Дијас * [[Сара Хес]] * Винс Герардис * Алан Тејлор }} | producer = {{Plainlist| * Карен Вокер * Ангус Мор Гордон * Алексис Рејбен * Кевин Лау }} | editor = {{Plainlist| * [[Тим Портер]] * Селина Макартур * Криспин Грин * Крис Хантер }} | location = {{Plainlist| * [[Португалија]] * [[Обединето Кралство]] * [[Шпанија]] * [[САД]] }} | cinematography = {{Plainlist| * [[Фабијан Вагнер]] * Пепе Авила дел Пинто * Алехандро Мартинес * Кетрин Голдшмит }} | camera = | runtime = 54 — 70 минути | company = {{Plainlist| * GRRM * Bastard Sword * 1:26 Pictures Inc. * [[HBO Entertainment]] }} | network = [[HBO]] | first_aired = 21 август 2022 | last_aired = сѐ уште | related = ''[[Игра на тронови (ТВ-серија)|Игра на тронови]]'' | image_size = 300px }} '''''Куќата на змејот''''' ({{langx|en|House of the Dragon}}) — американска фантастична драмска [[телевизиска серија]] создадена од [[Џорџ Р. Р. Мартин]] и Рајан Кондал за [[HBO]]. Тоа е продолжение на „[[Игра на тронови (ТВ-серија)|Игра на тронови]]“ и втората серија од франшизата „[[Песна за мраз и оган]]“. Претставник на серијата е Рајан Кондал (во првата сезона — заедно со Мигел Сапочник). Проектот, заснован на избрани поглавја од книгата „[[Оган и крв]]“ на Џорџ Р. Р. Мартин, се случува приближно 100 години по обединувањето на Седумте Кралства под династијата Таргариен и речиси 200 години пред настаните од „Игра на тронови“. Екранот ги прикажува настаните што довеле до падот на Таргариените и војната за наследување позната како „Танцот на змејовите“. Производството на „Куќата на змејот“ започнало во [[октомври]] 2019 г. Првата сезона од десет епизоди била премиерно прикажана на 21 август 2022 г., а втората сезона од осум епизоди била премиерно прикажана на 16 јуни 2024 г. Серијата службено е обновена за трета и четврта сезона, а четвртата ќе биде последна. == Содржина == „Куќата на змејот“ се одвива во измислениот свет Вестерос, околу 200 години пред настаните на „[[Игра на тронови (ТВ-серија)|Игра на тронови]]“ и 100 години откако Таргариените ги обединиле Седумте Кралства. Приказната се сосредоточува на „Танцот на змејовите“, граѓанска војна (129 — 131 од освојувањето на Егон I) меѓу две фракции на Таргариен. По смртта на кралот Визерис I, неговата најстара ќерка, принцезата Ренира, поддржана од фракцијата на „Црните“, и неговиот син од подоцнежниот брак, принцот Егон II, поддржан од фракцијата на „Зелените“, истовремено ги објавуваат своите права за Железниот трон. Овој судир ја отсликува историската борба за англискиот престол помеѓу внукот на кралот [[Хенри I]], [[Стефан (крал на Англија)|Стефан]], и неговата ќерка [[Матилда (кралица на Англија)|Матилда]].<ref>{{Cite news|url=https://www.denofgeek.com/tv/house-of-the-dragon-real-history-behind-game-of-thrones-prequel/|title=House of the Dragon: The Real History Behind the Game of Thrones Prequel|last=Harrison|first=Juliette|date=2022-09-04|work=[[Den of Geek]]|access-date=2022-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927013052/https://www.denofgeek.com/tv/house-of-the-dragon-real-history-behind-game-of-thrones-prequel/|archive-date=2022-09-27|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/history/2022/09/04/house-dragon-anarchy-england/|title='House of the Dragon' is based on this real medieval civil war|last=Brockell|first=Gillian|date=2022-09-04|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=2022-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006162407/https://www.washingtonpost.com/history/2022/09/04/house-dragon-anarchy-england/|archive-date=2022-10-06|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ravilious|first=Kate|date=July–August 2018|title=Inside The Anarchy|url=https://www.jstor.org/stable/26822699|journal=[[Archaeology]]|location=Boston|publisher=[[Archaeological Institute of America]]|volume=71|issue=4|pages=55–63|jstor=26822699|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118024142/https://www.jstor.org/stable/26822699|archive-date=2023-01-18|access-date=2023-01-28|via=[[JSTOR]]|url-status=live}}</ref> Серијата е адаптирана од книгата „Оган и крв“ на [[Џорџ Р. Р. Мартин]]. Книгата е напишана како историски летопис од измислен вестероски историчар, што значи дека може да содржи шпекулативни или пристрасни прикази.<ref>{{Cite news|url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/tv/a41020247/house-of-the-dragon-got-prequel-vs-book/|title=Here's What Changes 'House of the Dragon' Made to George R. R. Martin's Book Already|last=Thomas|first=Lea Marilla|date=2022-09-04|work=[[Cosmopolitan]]|access-date=2022-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928073027/https://www.cosmopolitan.com/entertainment/tv/a41020247/house-of-the-dragon-got-prequel-vs-book/|archive-date=2022-09-28|url-status=live}}</ref> За да се разјасни приказната за гледачите, серијата ги прикажува настаните по јасен, хронолошки редослед.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2018/nov/26/fire-and-blood-george-rr-martin-review|title=Fire and Blood by George RR Martin review – not for the average fan|last=Larman|first=Alexander|date=2018-11-26|work=[[The Guardian]]|access-date=2022-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003230054/https://www.theguardian.com/books/2018/nov/26/fire-and-blood-george-rr-martin-review|archive-date=2022-10-03|url-status=live}}</ref> На почетокот имало различни идеи како да се раскаже приказната. Една идеја била да се прикажат повеќе гледишта на еден ист настан или да се користи раскажувач како архимајстер Гилдејн<!-- Не сум сигурен дали е точен преводов за ликот. Ако некој знае, ве молам сменете го па тргнете го коментаров. --> за да се објаснат изворите и противречностите, слично на ликот Клавдиј во серијата „Јас, Клавдиј“. Меѓутоа, овој пристап на крајот бил ставен настрана.<ref>{{Cite news|url=https://www.polygon.com/23292279/house-of-the-dragon-mushroom-canon|title=House of the Dragon is missing its source material's most fun character|last=Goslin|first=Austen|date=2022-08-18|work=[[Polygon]]|access-date=2022-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003033951/https://www.polygon.com/23292279/house-of-the-dragon-mushroom-canon|archive-date=2022-10-03|url-status=live}}</ref> За да ја поврзат „Куќата на змејот“ со „Игра на тронови“, писателите вградиле заплет за пророштвото на Егон Освојувачот во врска со Белите Талкачи ([[Англиски јазик|англ]]. ''White Walkers''), концепт првично од делата на Мартин, но проширен од творците на серијата.<ref>{{Cite web|url=https://7kingdoms.ru/story/prophecy-in-house-of-the-dragon/|title=Пророчество Эйгона Завоевателя о Долгой Ночи и другие знамения в «Доме драконов» и книгах|date=2022-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926002046/https://7kingdoms.ru/story/prophecy-in-house-of-the-dragon/|archive-date=2022-09-26|lang=ru|website=7kingdoms.ru|access-date=2023-05-06|url-status=live}}</ref> == Улоги == {| class="wikitable" !Глумец !Улога |- |[[Педи Консидајн]] |кралот Визерис I Таргариен |- |[[Мет Смит]] |принцот Демон Таргариен |- |[[Ема Д’Арси]] | rowspan="2" |принцезата Ренира Таргариен |- |[[Мили Алкок]] <small>(младата)</small> |- |[[Рис Иванс]] |сер Ото Хајтауер |- |[[Стив Тусен]] |лорд Корлис Веларион |- |[[Ив Бест]] |принцезата Ренис Таргариен |- |[[Соноја Мизуно]] |Мисарија |- |[[Фабијен Франкел]] |сер Кристон Кол |- |[[Оливија Кук]] | rowspan="2" |леди Алисент Хајтауер |- |[[Емили Кери]] <small>(младата)</small> |- |[[Грејам Мактавиш]] |сер Харолд Вестерлинг |- |[[Метју Нидам]] |Ларис Стронг |- | rowspan="2" |[[Џеферсон Хол]] |лорд Џејсон Ланистер |- |сер Тиланд Ланистер |- |[[Хари Колет]] | rowspan="2" |принцот Џесерис Веларион |- |[[Лио Харт]] <small>(младиот)</small> |- |[[Том Глин-Карни]] | rowspan="2" |принцот Егон Таргариен |- |[[Тај Тенант]] <small>(младиот)</small> |- |[[Еван Мичел]] | rowspan="2" |принцот Емонд Таргариен |- |[[Лео Ештон]] <small>(младиот)</small> |- |[[Фија Сабан]] | rowspan="2" |принцезата Хелена Таргариен |- |[[Иви Ален]] <small>(младата)</small> |- |[[Бетани Антонија]] | rowspan="2" |леди Бела Таргариен |- |[[Шани Сметерст]] <small>(младата)</small> |- |[[Фиби Кемпбел]] | rowspan="2" |леди Рена Таргариен |- |[[Ева Осеи-Гернинг]] <small>(младата)</small> |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [https://www.hbo.com/house-of-the-dragon Матична страница] {{IMDb title}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Телевизиски серии]] [[Категорија:Американски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] [[Категорија:Програми на HBO]] ht0zh9959469tvx1wslyxwobd0cgh68 0 1355576 5606875 5273212 2026-08-09T19:26:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606875 wikitext text/x-wiki [[Податотека:LH 72 HST.jpg|мини|250п|LH 72 is one of the OB-здруженија present in the [[Голем Магеланов Облак|Големиот Магеланов Облак]].]] '''OB-ѕвезда''' — врела [[масивна ѕвезда]] од спектралните типови [[ѕвездена класификација#Ѕвезди од типот O|O]] или [[ѕвездена класификација#Ѕвезди од типот B|B]] од [[рана ѕвезда|ран вид]] кои образуваат лабаво организирани групи наречени [[OB-здружение|OB-здруженија]]. Овие ѕвезди се кратковечни, и затоа одат далеку од местото на создавање. Зрачат големи количества на [[ултравиолетово зрачење]]. Ова зрачење набргу го [[јонизација|јонизира]] околниот [[меѓуѕвезден гас]] од [[џиновски молекуларен облак|џиновскиот молекуларен облак]], образувајќи [[H II-подрачје]] или [[Стремгренова сфера]]. == Поврзано == * [[Ѕвезда од главната низа од типот O]] * [[Ѕвезда од главната низа од типот B]] * [[Ѕвездена кинематика]] == Наводи == * {{наведено списание | url=https://academic.oup.com/mnras/article/504/2/2968/6178859 | author=M. Pantaleoni González | title=The Alma catalogue of OB stars - II. A cross-match with Gaia DR2 and an updated map of the solar neighbourhood | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=661 | year=2021 | issue=2 | pages=2968–2982 | doi=10.1093/mnras/stab688 | arxiv=2103.02748 | bibcode=2021MNRAS.504.2968P| doi-access=free }} * {{наведено списание | url=http://www.iop.org/EJ/article/1538-3881/125/5/2531/203021.html | author=B. Cameron Reed | title=Catalog Of Galactic OB Stars | journal=The Astronomical Journal | volume=125 | year=2003 | issue=5 | pages=2531–2533 | doi=10.1086/374771 | bibcode=2003AJ....125.2531R | doi-access=free | access-date=2024-09-14 | archive-date=2019-12-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213642/http://www.iop.org/EJ/article/1538-3881/125/5/2531/203021.html | url-status=dead }} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20160816185121/http://sci.esa.int/hipparcos/ob-stars-interactive/ Космографија на OB-ѕвездите во Сончевото соседство] {{en}} {{Ѕвезда}} [[Категорија:Ѕвезди од типот O]] [[Категорија:Ѕвезди од типот B]] [[Категорија:Видови ѕвезди]] 9nnfph0jwuccklafn5ynx1i9xkc0h59 0 1357795 5606859 5593435 2026-08-09T15:33:17Z Bjankuloski06 332 Правописна исправка, replaced: одршка → оддршка 5606859 wikitext text/x-wiki '''Костадин Поповски''' ({{роден на|25|октомври|1920}}, [[Зашле]] - {{починал на|10|август|1994}}, [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] партизан - првоборец, носител на партизанска споменица 1941.<ref>Брошура од 2021 година на Општинскиот одбор на Сојузот на борците на Македонија и продолжувачи - Демир Хисар, стр. 18 - 22</ref> == Биографија == Роден e во селото [[Зашле]], [[Демирхисарско]] на 25.10.1920 година, во фамилија со висока самосвест и традиционално воспитување за поддршка на македонските национални интереси. Уште додека бил дете, неговата фамилија се преселува да живее во блиското село Кочиште. Основното образование го завршил во селото [[Растојца]], по што продолжил да се школува во [[Битола|битолската]] гимназија, каде се запишал во 1934 година. На тие млади години, како гимназијалец, веднаш се приклучува кон македонските авангардни патриотски движења предводени од СКОЈ. Уште во периодот на тие гимназиските денови, заедно со други негови врсници, патриотски истомисленици, задоени со македонските национални идеали, често пати бил цел на физичко казнување, малтретирање и тортура од страна на српската кралска жандармерија. Станува член на [[СКОЈ]] во 1935 година. По [[Априлска војна|капитулацијата]] на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]], во 1941 година, се вклучува во основањето на првите партизански келии. Така, во село [[Кочиште]], била основана првата партизанска келија кон средината на септември 1941 година, во присуство на првоборецот [[Шула Мина]], и за секретар бил поставен токму Костадин Поповски. Во 1942 година се појавила потребата од формирање на воени комитети по селата. Првиот воен комитет во Демирхисарско бил формиран на 25 мај 1942 година во село Кочиште, во присуство на [[Наум Наумовски - Борче]], во месноста Кошарник, а Костадин Поповски бил поставен за негов политички комесар. Ноќта на 20 август 1942 година, Костадин Поповски, заедно со уште десетина скоевци од околијата, заминале во партизани со цел да пристапат во редовите на крушевскиот партизански одред "Питу Гули". Но, како резултат на предавство, на нивниот пат на движење кон одредот, била поставена заседа (блокада) од страна на [[Царство Бугарија|бугарската]] фашистичка војска и полиција и тие биле заробени. Истовремено, биле уапсени и неговиот татко Стерјо Поповски, заедно со Соколе Поповски. Сите биле спроведени во затворот во [[Крушево]]. Таму биле мачени и тепани со цел да кажат информации за одредот Питу Гули. Се разбира, бугарските фашисти не добиле никаков одговор. Затоа, од Крушевскиот затвор биле спроведени во затворот Црн Мост во Битола, каде биле прво осудени на смрт со стрелање, а потоа казната им била заменета со доживотен затвор. По изрекување на пресудата без право на жалба, Костадин Поповски бил префрлен во затворот во [[Идризово]] - Скопје. Татко му Стерјо Поповски бил испратен во Бугарија, на доживотна принудна работа. Се вратил после ослободувањето. Во деновите непосредно пред ослободувањето на Скопје, учествувал во организирање на преговори со директорот на затворот во Идризово и неговите фашистички соработници. Тоа се случувало во текот на месец август, 1944 година. При тоа јасно и ултимативно им било предочено да не извршуваат повеќе мачење, тортура и злосторства врз затворениците, бидејќи веќе јасно се гледале крајот на војната и победата на македонските партизански сили. Тогаш веќе и повеќе денови се слушале детонации и плотуни од партизанското оружје, кое се знаело дека е веќе на неколку километри оддалеченост од затворот. Бугарските фашисти, во таа нервоза и паника од веќе изгубената војна, биле спремни да направат масакар во затворот, но сепак со овие преговори тие биле предомислени. Така да,бугарските затворски чувари, преку ноќ го имаат целосно напуштено затворот Идризово, односно буквално избегале, поштедувајќи ги затворениците. Тоа практично овозможило нивен безбеден излез од затворот. На тој начин, биле спасени животите на сите до тогаш преживеани уапсени затвореници, комунисти и партизани, кои во тој момент биле во затворот (околу 350). Тоа било ноќта помеѓу 29-ти и 30-ти август. Надвор веќе биле партизаните од III-тата Ударна бригада, кои со веќе договорени светлосни сигнали им укажале дека ситуацијата околу затворот е безбедна и под контрола. Веднаш по ослободувањето, бил секретар на Околискиот и Окружниот комитет на [[СКОЈ]] во Битола, како и шеф на Отсекот за внатрешни работи во Крушево, [[Демир Хисар]] и Битола. Потоа заминува за СССР на факултетско школување, каде во учебната 1946-1947 година, запишува 1-ва година Економски факултет на Ленинградскиот универзитет. Тука ги завршува само 1-та и 2-рата година од студиите, бидејќи поради реперкусиите со Стаљин и Информбирото, лично сакал, но и морал итно да се врати назад во Југославија. Студиите ги довршил на Економскиот факултет во [[Белград]], каде дипомирал во 1950 година. Веднаш по дипломирањето, бил избран за асистент на Правно-економскиот факултет во Скопје, во период од 1950 до 1953 година. Работел како комерцијален директор на [[претпријатие]]то [[Цементарница Усје|Усје]], генерален директор на претпријатието Стакларница, шеф на Отсекот за општи и економски анализи во Секретаријатот за општо стопански работи на [[СР Македонија|СРМ]]. Бил и потпретседател на град Скопје. Меѓу другите работни места, бил на позициите: в.д. директор и професор на Вишата стопанска школа во Скопје од 1953 до 1960 година, бил избран за предавач во 1960 година, виш предавач од 1968 до 1983 година, продекан и претседател на Советот на [[Економски факултет - Скопје|Економскиот факултет]]. Бил член на Околискиот и на Универзитетскиот комитет на КПМ во Скопје, претседател на Факултетската конференција на [[СКМ]], член на Претседателството на Градскиот и на Републичкиот одбор на СЗБНОВ, потпретседател на Околискиот народен одбор и народен пратеник во општествено-политичкиот собор на Собранието на СРМ. Носител е на [[Партизанска споменица 1941]]. Починал на 10 август 1994 година во Скопје. Костадин Поповски е првиот партизан, првоборец, кој во самостојна и независна Република Македонија е погребан со сите највисоки воени почести од страна на АРМ на партизанските гробишта во Бутел - Скопје. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стерјов Поповски, Костадин}} [[Категорија:Луѓе од Зашле]] [[Категорија:Починати во Скопје]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Југословенски универзитетски професори]] [[Категорија:Затвореници во Бугарија]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] b2x829cpouh9oqw7z86c0zr9u7i2ctu 0 1359658 5606842 5606089 2026-08-09T14:52:49Z Gurther 105215 5606842 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} [[Податотека:London Comic Con Oct 14 - Emmet Brickowski (15441659080).jpg|мини|[[Косплеј]] од главниот лик Емет Бриковски.]] '''Лего филм 2''' ([[англиски]]: ''The Lego Movie 2: The Second Part'') - американски [[анимиран филм]] од 2019 година. ==Содржина== Хероите на Бриксбург се враќаат за да го спасат саканиот град! Емет, Луси и нивните пријатели се борат против Лего Дупло натрапниците од вселената и одат во далечните галаксии да ја тестираат храброста, креативноста и градежните вештини. Хероите на Бриксбург се враќаат во епската акциска авантура за да го спасат нивниот сакан град! Поминаа пет години откако сè беше прекрасно и жителите сега се соочуваат со нова огромна закана: Лего Дупло натрапниците од вселената, уништуваат сè побрзо отколку што може да се изгради. Борбата да се победат освојувачите и да се обнови хармонијата во Лего универзумот ќе ги одведе Емет, Луси, Бетмен и нивните пријатели во далечните, неистражени светови, вклучувајќи ја и галаксијата полна со фантастични планети, чудни ликови и интересни нови песни. Тоа ќе ја тестира нивната храброст, креативност и врвните градежни вештини, а и ќе се открие колку навистина тие се посебни.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://tvprofil.com/mk/film/7358118/lego-film-2 |title=архивска копија |accessdate=2024-12-09 |archive-date=2025-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250119115738/https://tvprofil.com/mk/film/7358118/lego-film-2 |url-status=dead }}</ref> == Поврзано == * [[Лего]] * [[Лего филм]] * [[Лего Бетмен филм]] * [[Лего Нинјаго филм]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://www.thelegomovie.com/}} {{IMDb title|3513498}} [[Категорија:Филмови од 2019 година]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Дански филмови]] [[Категорија:Американски цртани филмови]] [[Категорија:Цртани филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови на Warner Animation Group]] [[Категорија:Филмови на Warner Bros. Animation]] [[Категорија:Анимирани филмови на Варнер Брос]] [[Категорија:Филмови на Warner Bros.]] [[Категорија:Американски 3D-филмови]] rk337qfawqmj2jz12urcadbdndn712k 0 1360056 5606991 5593670 2026-08-10T04:51:07Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606991 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научен работник|education=[[Московски државен универзитет „Ломоносов“]]|thesis_title=|thesis_url=|thesis_year=|school_tradition=|doctoral_advisor=|academic_advisors=|influences=|era=|discipline=[[Лингвистика|Лингвист]], [[епиграфија|епиграф]]|sub_discipline=|workplaces=[[Институт за Антропологија и етнографија|Институт этнологии и антропологии им. Н.Н. Миклухо-Маклая]]|doctoral_students=|notable_students=|main_interests=|notable_works=|notable_ideas=|influenced=[[Галина Ершова]]}} '''Јуриј Валентинович Кнорозов''' ([[Руски јазик|руски]]: Ю́рий Валенти́нович Кноро́зов; 19 ноември 1922 – 31 март 1999 година) бил [[Советски Сојуз|советски]] и руски [[Лингвистика|лингвист]],<ref>Phillips, Charles (2007) ''The Illustrated Encyclopedia of the Aztec and Maya''. Lorenz Books. {{ISBN|0754817296}}</ref> [[Епиграфика|епиграф]] и [[Етнографија|етнограф]]. Тој станал основач на советската школа за студии за [[Маи]]те, а неговото идентификување на постоењето на [[Слоговно писмо|слоговни]] знаци се покажа како суштински чекор напред во евентуалното дешифрирање на [[Мајанско писмо|писмото на Маите]], [[Писмо|систем на пишување]] кој бил користен од [[Претколумбовска Америка|предколумбиската]] [[Мајанска цивилизација|цивилизација на Маите]] во [[Мезоамерика]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://harmfulgrumpy.livejournal.com/1394513.html|title=Юрий Кнорозов — судьба гения, оказавшегося ненужным советской власти|date=8 March 2018|publisher=Harmfulgrumpy.livejournal.com|accessdate=1 December 2022}}</ref> == Ран живот == Кнорозов е роден во близина на [[Харков]], во тоа време главен град на новоформираната [[Украинска Советска Социјалистичка Република|Украинска ССР]]. Неговите родители биле руски интелектуалци, а неговата баба Марија Сахавјан била сценска глумица со национален углед во [[Ерменија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zarkfoundation.com/library/%d5%a6%d5%a1%d5%a2%d5%a5%d5%ac/|title=ZARK Foundation – Zabel|work=zarkfoundation.com|accessdate=2024-12-17|archive-date=2024-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240615131858/https://zarkfoundation.com/library/%D5%A6%D5%A1%D5%A2%D5%A5%D5%AC/|url-status=dead}}</ref> На училиште, младиот Јуриј бил тежок и донекаде ексцентричен ученик, кој бил незаинтересиран за голем број училишни предмети така да бил речиси избркан поради лошо и немарно однесување. На 5-годишна возраст, се здобил со тешка повреда на главата што за малку ќе го оставело слеп.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Portraits of historians. Time and fate (2004) (Russian: Портреты историков. Время и судьбы)|publisher=Moscow: Nauka|year=2004|pages=474–491}}</ref> Сепак, станало јасно дека е академски бистар со истражувачки темперамент; бил успешен виолинист, пишувал романтична поезија и можел да црта со надареност за детали. Имал одлични оценки по сите предмети, освен по украински јазик.<ref name=":0" /> Во 1940 година, на 17-годишна возраст, Кнорозов го напуштил Харков и отишол за Москва каде ги започнал додипломски студии на новосоздадената Катедра за [[етнологија]] при Катедрата за историја на [[Московски државен универзитет „Ломоносов“|Московскиот државен универзитет]]. Првично специјализирал [[египтологија]].<ref>{{Наведена книга|title=Юрий Кнорозов: Протяните палец, может, дети за него подержатся. Российская газета [Rossiyskaya Gazeta]|last=Ершова|first=Галина|publisher=Moscow: Redaktsiya Rossiyskoy gazety|year=2002|isbn=1606-5484|pages=224 (3092)}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Yuri Valentinovich Knorosov [obituary]|last=Hammond|first=Norman|publisher=Cambridge, England: Antiquity Publications|year=1999|isbn=0003-598X|location=Cambridge|pages=73 (281)}}</ref> == Воена служба и „Берлинската афера“ == [[Податотека:StabiMitte_2a.jpg|лево|мини| Внатрешен двор на ''Берлинската државна библиотека'' (2005)]] Студиските планови на Кнорозов набрзо биле прекинати со избувнувањето на непријателствата од [[Втора светска војна|Втората светска војна]] долж Источниот фронт во средината на 1941 година. Поради лошата здравствена состојба, Кнорозов не бил способен за редовна воена служба во Советската армија; сепак, тој и неговото семејство го поминале најголемиот дел од 1941-1943 година на териториите окупирани од Германија, каде што можел да биде принуден да се приклучи на единиците за поддршка на германската армија. Кнорозов успеал да го избегне тоа преселувајќи се од село во село, каде што заработувал како учител.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Последний гений XX века. Юрий Кнорозов: судьба учёного|last=Ершова|first=Галина|publisher=Moscow: РГГУ|year=2019|isbn=978-5-7281-2524-2|location=Москва}}</ref> Во 1943 година, Кнорозов преживеал [[тифус]], а во септември истата година успеал да побегне со семејството во Москва.<ref name=":1" /> Таму ги продолжил студиите по египтологија, на Московскиот државен универзитет. Во 1944 година, тој неочекувано бил повикан во воена служба, но неговиот татко, кој бил полковник во Советската армија, му договорил работа како телефонски оператор во артилериска единица стационирана во близина на Москва.<ref name=":1" /> Според популарната легенда, Кнорозов и неговата единица го поддржале напредувањето на предходницата на Црвената армија кон [[Берлин]]. Се претпоставува дека таму, Кнорозов случајно добил книга што ќе го поттикне неговиот подоцнежен интерес и поврзаност со дешифрирањето на [[Мајанско писмо|писмото на Маите]].<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Relación de las cosas de San Petersburgo: An interview with Dr. Yuri Valentinovich Knorozov, Part II|last=Kettunen|first=Harri J|publisher=Revista Xaman. 5/1998. Helsinki: Ibero-American Center, Helsinki University.|year=1998}}</ref> Според приказната Кнорозов наишол на Националната библиотека во Берлин која била во пламен и некако успеал да извлече од огнот книга, која се покажала како ретко издание кое ги содржело репродукциите на трите кодекси на Маите кои се познати како кодекси од [[Дрезденски кодекс|Дрезден]], [[Мадридски кодекс|Мадрид]] и [[Париски кодекс|Париз]]. Се вели дека Кнорозов ја однел оваа книга назад со себе во Москва на крајот од војната, каде што нејзиното испитување ќе биде основа за неговото подоцнежно пионерско истражување на писмото на Маите. Иако многу детали од животот на Кнорозов за време на војната останале нејасни, неговата ученичка Галина Ершова не можела да најде докази дека тој патувал надвор од [[Московска област|Московската област]] во 1943-1945 година. Самиот Кнорозов, во интервју направено една година пред неговата смрт, ја демантирал берлинската легенда, како што му објаснил на мајанистичкиот епиграфер [[Harri Kettunen|Хари Кетунен]] :<ref name=":2" /> <blockquote>„За жал, тоа беше недоразбирање: му кажав за тоа [пронаоѓање книги во библиотека во Берлин] на мојот колега Мајкл Коу, но тој не го сфати правилно. Немаше никаков пожар во библиотеката. И книгите што беа во библиотеката, беа во кутии за да бидат испратени некаде на друго место, Германците ги спакуваа и бидејќи немаа време да ги преместат никаде, кутиите беа однесени во Москва.</blockquote> == Продолжување на студиите == Во есента 1945 година по Втората светска војна, Кнорозов се вратил на [[Московски државен универзитет „Ломоносов“|Московскиот државен универзитет]] за да ги заврши своите додипломски курсеви на катедрата за етнографија. Тој го продолжил своето истражување во [[египтологија]]та, а исто така се занимавал со компаративни културни студии во други области како што е синологијата . Покажал посебен интерес и способност за изучување на античките јазици и [[Писмо|системи на пишување]], особено [[Египетски хиероглифи|хиероглифите]], а читал и средновековна јапонска и арапска литература.<ref>{{Наведена книга|title=Юрий Валентинович Кнорозов|last=Ершова|first=Галина|publisher=Moscow: Izdatel'skiy dom "Pushkinskaya ploshchad|year=2000|location=Москва|pages=39}}</ref> Според неговиот цимер, Севјан Вајнштајн, Кнорозов целосно се посветувал на студиите. Стипендија ја трошел на книги, преживувајќи со скудна храна до следната стипендија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.valerytishkov.ru/cntnt/besedy_s_u/vajnshtejn.html|title=С С.И.Вайнштейном беседует В.А.Тишков. Валерий Тишков - личный сайт.|work=www.valerytishkov.ru|language=en|accessdate=2024-12-17}}</ref> Додека сè уште бил на додипломски студии на МСУ, Кнорозов нашол работа во Институтот за етнологија и антропологија Н.Н. Миклухо-Маклаи (или ИЕА), дел од престижната [[Руска академија на науките|Академија на науките на СССР]]. Подоцнежните наоди од истражувањето на Кнорозов ќе бидат објавени од печатот на ИЕА. Како дел од неговата етнографска програма, Кнорозов поминал неколку месеци како член на теренска експедиција во централноазиските советски републики [[Узбечка Советска Социјалистичка Република|Узбекистан]] и [[Туркменска Советска Социјалистичка Република|Туркменистан]]. На оваа експедиција неговиот наводен фокус бил да ги проучува ефектите на руските експанзивни активности и современите случувања врз номадските етнички групи, на она што беше далечен пограничен свет на советската држава.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.izbrannoe.com/news/lyudi/kak-yuriy-knorozov-razgadal-taynu-mayya-ne-pokidaya-leningrada/|title=Как Юрий Кнорозов разгадал тайну майя, не покидая Ленинграда|date=5 April 2019|publisher=Izbrannoe.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230320063830/https://www.izbrannoe.com/news/lyudi/kak-yuriy-knorozov-razgadal-taynu-mayya-ne-pokidaya-leningrada/|archive-date=20 March 2023|accessdate=1 December 2022}}</ref> Во тој момент, фокусот на неговото истражување сè уште не бил насочен кон писмото на Маите. Ова се променило во 1947 година, кога на поттик на неговиот професор, Кнорозов ја напишал својата дисертација за „ де Ланда азбука “, запис од шпанскиот бискуп Диего де Ланда од 16 век, во кој тој тврдел дека ја транслитерирал шпанската азбука во соодветните хиероглифи на Маите. Де Ланда, кој за време на неговото објавување во [[Јукатан (сојузна држава)|Јукатан]] го надгледувал уништувањето на сите кодекси од [[Мајанска цивилизација|цивилизацијата на Маите]] што можел да ги најде, ја репродуцирал својата азбука во делото ''Relación de las Cosas de Yucatán,'' наменето да ги оправда своите постапки откако бил ставен на судење кога бил отповикан во Шпанија. Оригиналниот документ исчезнал, а ова дело било непознато до 1860-тите кога францускиот научник Шарл Етјен Брасер де Бурбур во архивите на Шпанската кралска академија ја открил скратена копија.<ref>{{Наведена книга|title=The ancient Maya : new perspectives|last=McKillop|first=Heather Irene|date=2004|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-57607-697-0|publication-place=Santa Barbara, Calif.|page=349|oclc=56558696}}</ref> Бидејќи „азбуката“ на Де Ланда изгледала контрадикторно и нејасно (на пр., за некои од буквите биле дадени повеќе варијации, а некои од симболите не биле познати во преживеаните натписи), претходните обиди да се користи ова како клуч за дешифрирање на системот за пишување на Маите не биле успешни.<ref name=":0" /> == Клучно истражување == [[Податотека:De_Landa_alphabet.jpg|десно|мини|269x269пкс| Страна од книгата „''Relación de las Cosas de Yucatán“'' на [[Диего де Ланда]] (издание од 1853 година од [[Brasseur de Bourbourg]]), која содржи опис на ''азбуката де Ланда'' на која се потпирал Кнорозов за неговата теза.]] Во 1952 година, тогаш 30-годишниот Кнорозов објавил труд кој подоцна требало да се покаже како значајно дело во тоа поле на истражување (''Drevnyaya pis'mennost' Tsentral'noy Ameriki'' или "Античко пишување во Средна Америка"). Главната теза на овој труд го предложила опсервирањето дека раните [[Писмо|писма]] како што се [[Египетски хиероглифи|староегипетските]] и [[Клинесто писмо|клинестото писмо]], за кои порано се сметало дека се претежно логографски или дури и чисто [[Идеограм|идеографски]] по природа, всушност содржеле значајна [[Фонетика|фонетска]] компонента. Односно, наместо симболите што претставуваат само или главно цели зборови или концепти, многу симболи всушност ги претставуваат звучните елементи на јазикот на кој се напишани, а исто така имале и [[Азбука|азбучни]] или [[Слоговно писмо|слоговни]] елементи, кои доколку се разберат би можеле да го подобрат дешифрирањето. Во тоа време, ова било во голема мера познато и прифатено за некои од нив, како што се египетските хиероглифи (чие дешифрирање било започнато од [[Жан Франсоа Шамполион|Жан-Франсоа Шамполион]] во 1822 година користејќи го тријазичниот артефакт од [[Камен од Розета|Каменот од Розета]]); сепак преовладувало мислењето дека писмото на Маите нема такви карактеристики. Студиите на Кнорозов во компаративната лингвистика го довеле до заклучок дека писмото на Маите не треба да се разликува од другите и дека чисто логографски или идеографски списи не постојат.<ref name=":0" /> Клучниот увид на Кнорозов бил да ги третира глифите на Маите претставени во азбуката на Де Ланда не како азбука, туку како слоговно писмо. Тој можеби не бил првиот што предложил слоговна основа за азбуката, но неговите аргументи и докази биле најпривлечни до тогаш. Тој тврдел дека кога Де Ланда му заповедал на својот помошник да го напише еквивалентот на шпанската буква „б“ (на пример), писарот на Маите всушност го создал глифот што одговара на ''слогот'', /be/, како што зборува Де Ланда. Кнорозов всушност не изнел многу нови транскрипции врз основа на неговата анализа; сепак, тој тврдел дека овој пристап е клучот за разбирање на писмото. Всушност, „азбуката“ на Де Ланда требала да стане како „Каменот од Розета“ за дешифрирањето на писмото на Маите.<ref name=":0" /> Дополнителен критички принцип што го предложил Кнорозов бил синхармонијата. Според ова, зборовите или слоговите на Маите кои имаат форма согласка-самогласка-согласка (CVC) честопати треба да бидат претставени со два глифа, од кои секој претставувал CV-слог (т.е. CV-CV). Во читањето, самогласката на втората требало да се игнорира, оставајќи го читањето (CVC) како што е наменето. Принципот, исто така, навел дека при изборот на вториот глиф за CV, тој би бил оној со ехо самогласка што одговара на самогласката на првиот глифски слог. Подоцнежната анализа покажала дека ова е во голема мера точно.<ref name=":0" /> == Критички реакции на неговата работа == [[Податотека:Yuri_Knorozov_2022_stamp_of_Russia.jpg|мини|Кнорозов на руска поштенска марка од 2022 година]] По објавувањето на ова дело од тогаш непознатиот научник, тој и неговата теза се нашле под остри и отфрлачки критики. [[Џон Ерик Сидни Томпсон|Ј. Ерик С. Томпсон]], познатиот британски научник кого повеќето го сметале за водечки мајанист на неговото време, го предводел нападот. Ставовите на Томпсон во тоа време биле антифонетски, а неговите детални истражувања веќе го формирале ставот дека натписите на Маите не ја запишуваат нивната вистинска историја и дека глифите се засновани на [[Идеограм|идеографски]] принципи. Неговиот став преовладувал во тоа поле на истражување и многу други научници го следеле истиот.<ref name=":0" /> Според Мајкл Коу, „за време на животот на Томпсон, ретко кој мајански научник би се осмелил да му противречи“ за вредноста на придонесите на Кнорозов или за повеќето други прашања. Како резултат на тоа, дешифрирањето на скриптите на Маите траело многу подолго од дешифрирањето на египетските или хетитските и можело да се прифати само по смртта на Томпсон во 1975 година.<ref>{{Наведена книга|title=Breaking the Maya Code|url=https://archive.org/details/breakingmayacod00coem|last=Coe|first=Michael D|publisher=Thames & Hudson|year=1992|isbn=0-500-05061-9|location=Лондон|pages=[https://archive.org/details/breakingmayacod00coem/page/149 149]}}</ref> Ситуацијата дополнително се искомплицирала со појавувањето на трудот на Кнорозов во екот на [[Студена војна|Студената војна]], а многумина можеле да го отфрлат неговиот труд како заснован на погрешна [[Марксизам|марксистичко]] - [[Ленинизам|ленинистичка]] идеологија и полемика. Во согласност на практики од тоа време, на трудот на Кнорозов му претходел предговор напишан од уредникот на списанието, кој содржел дигресии и пропагандистички коментари кои го возвишувале пристапот спонзориран од државата со кој Кнорозов успеал таму каде што западната наука не успеала. Сепак, самиот Кнорозов никогаш не вклучил таква полемика за неговите дела.<ref name=":0" /> == Напредок во дешифрирањето == Кнорозов дополнително ја подобрил својата техника на дешифрирање во својата [[монографија]] од 1963 година „Пишувањето на Маја Индијанците“ и објавил преводи на ракописи на Маите во своето дело „Хиероглифски ракописи на Маите“ од 1975 година. Во текот на 1960-тите години, други мајанисти и истражувачи почнале да ги прошируваат идеите на Кнорозов. Нивната понатамошна теренска работа и испитување на постојните натписи почнале да укажуваат дека вистинската историја на Маите е забележана во натписите на [[Стела|стелите]], а не само [[Мајански календар|календарски]] и [[Астрономија|астрономски]] информации. Научникот со руско потекло, но жител на Америка, [[Татјана Проскуријакоф]] беше водечка во ова дело, на крајот убедувајќи го Томпсон и другите скептици дека историските настани се запишани во писмото.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=TUfmL7drrI8C&pg=RA1-PA8|title=Tatiana Proskouriakoff: interpreting the ancient Maya|last=Solomon C.|publisher=University of Oklahoma Press|year=2002|isbn=0-8061-3445-3|pages=210–221}}</ref> Други рани поддржувачи на фонетскиот пристап на Кнорозов биле Мајкл Д. Коу и Дејвид Кели и иако на почетокот биле малцинство, сé повеќе и повеќе истажувачи се приклониле на оваа теорија. Проскуријакоф и другите продолжиле да ја развиваат темата, а користејќи ги резултатите на Кнорозов и другите пристапи почнале да го дешифрираат писмото. Голем пробив бил за време на првата конференцијата Меса Редонда на локацијата на древниот мајански град [[Паленке]] во 1973 година, кога користејќи го слоговниот пристап, присутните дешифрирале она што се покажало како список на поранешни владетели на тој град-држава на Маите.<ref>{{Наведена книга|title=The decipherment of ancient Maya writing|url=https://archive.org/details/deciphermentofan0000unse|last=Houston|first=Stephen D.|last2=Chinchilla Mazariegos|first2=Oswaldo Fernando|last3=Stuart|first3=David|date=2001|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=0-8061-3204-3|publication-place=Norman, OK|page=[https://archive.org/details/deciphermentofan0000unse/page/16 14]|oclc=44133070}}</ref> Во текот на следните децении забележани се многу понатамошни напредоци, правејќи значителен дел од преживеаните натписи да станат читливи. Повеќето извештаи за лингвистиката на Маите ги признаваат откритијата на Кнорозов во дешифрирањето на јазикот на Маите. Во ретроспектива, проф. Коу напишал „Јуриј Кнорозов човек којшто беше оддалечен од западниот научен естаблишмент и кој пред доцните 1980-ти години никогаш не видел мајанска руина ниту допрел вистински мајански натпис, сепак наспроти сите очекувања, е одговорен за модерното дешифрирање на мајанското хиероглифско писмо.“ == Подоцнежниот живот == [[Податотека:Yuri_Knorosov_monument_in_Mérida,_Yucatán_(cropped).jpg|мини| Споменик на Јуриј Кнорозов и неговата мачка Асија во [[Мерида (Мексико)|Мерида, Јукатан]]]] Кнорозов ја презентирал својата работа во 1956 година на Меѓународниот конгрес на американистите во [[Копенхаген]], но во следните години тој воопшто не бил во можност да патува во странство. Откако дипломатските односи меѓу [[Гватемала]] и [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]] беа обновени во 1990 година, Кнорозов бил поканет од претседателот [[Винисио Серезо]] да ја посети Гватемала. Претседателот Серезо го одликувал Кнорозов со [[Орден на Кецал|Орденот на Кецал]], а Кнорозов посетил неколку од главните археолошки локалитети на Маите - вклучувајќи го и [[Тикал]]. Владата на Мексико на церемонија во Мексиканската амбасада во Москва на 30 ноември 1994 година, на Кнорозов му го доделила [[Орден на Ацтечки орел|Орденот на Ацтечкиот орел]], највисокото одликување доделено од мексиканската држава на странци. При примањето на наградата, тој на шпански рекол: ''Mi corazón siempre es mexicano'' (''Моето срце секогаш останува со Мексико''),<ref name=":0" /> или „''Моето срце е засекогаш мексиканско''“. Кнорозов имал широки интереси и придонеси и за други истражувачки области како што се [[археологија]]та, [[семиотика]]та, миграцијата на луѓето во Америка и еволуцијата на умот. Сепак, тој е најдобро запаметен со неговиот придонес во областа на студиите на Маите. Во неговите последни години, познато е и дека Кнорозов посочил место во [[Соединети Американски Држави|САД]] како веројатна локација на Чикомозток, прататковина на домородните народи на Мексико. Кнорозов починал во [[Санкт Петербург]] на 31 март 1999 година. Во 2018 година, бил подигнат споменик на Кнорозов во [[Мерида (Мексико)|Мерида, Јукатан]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://elretohistorico.com/alfabeto-maya-descifrado-yuri-knorozov/|title=Yuri Knorozov, el científico ruso que descifró el alfabeto maya|last=Ferreiro|first=Miguel Ángel|date=1 May 2021|work=El Reto Histórico|language=es|accessdate=6 December 2024}}</ref> == Список на објавени дела == Следува нецелосен список на трудови, извештаи од конференции и други публикации на Кнорозов, поделени по предметна област и тип. Имајте предвид дека неколку од наведените се реизданија и/или преводи на претходни трудови. Кнорозов ја навел својата мачка Асија како коавтор на неговото дело, но уредниците секогаш ја отстранувале.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://coleandmarmalade.com/2022/08/16/yuri-knorozov-credits-cat-asya-with-breakthrough/|title=Man Credited Siamese Cat with Helping Him Decipher Maya Script|last=Black|first=Corbin|date=2022-08-16|work=Cole & Marmalade|language=en-US|accessdate=2024-12-17}}</ref> Тој секогаш ја користел фотографијата со Асија (горе) како авторска фотографија и се нервирал кога уредниците ја отстранувале. Асија е прикажана на неговиот споменик во Мерида. === Поврзани со Маите === ;Конференциски трудови *{{cite conference |year=1955 |title=A brief summary of the studies of the ancient Maya hieroglyphic writing in the Soviet Union |book-title=Reports of the Soviet Delegations at the 10th International Congress of Historical Science in Rome |location=Moscow |publisher=Akademiya Nauk SSSR |edition=Authorized English translation}} *{{cite conference | year=1956 | title=Краткие итоги изучения древней письменности майя в Советском Союзе | book-title=Proceedings of the International Congress of Historical Sciences (Rome, 1955) |location=Rome |pages=343–364}} *{{cite conference | year=1958 | title=New data on the Maya written language | book-title=Proc. 32nd [[International Congress of Americanists]], (Copenhagen, 1956) |location=Copenhagen |pages=467–475}} *{{cite conference | year=1959 | title=La lengua de los textos jeroglíficos mayas | book-title=Proceedings of the International Congress of Americanists (33rd session, San José, 1958) |location=San José, Costa Rica | pages=573–579}} *{{cite conference | year=1970 | title=Le Panthéon des anciens Maya | book-title=Proceedings of the International Congress of Anthropological and Ethnological Sciences (7th session, Moscow, 1964). |location=Moscow | pages=126–232}} ;Артикли во журнали *{{cite journal | year=1952 | title=''Древняя письменность Центральной Америки'' (Ancient Writings of Central America) | journal=Soviet Ethnography | volume=3 |issue=2| pages=100–118}} *{{cite journal | year=1955|url=https://lib.kunstkamera.ru/files/lib/978-5-88431-363-7/978-5-88431-363-7_14.pdf | title=''Письменность древних майя: (опыт расшифровки)'' (Written Language of the Ancient Maya) | journal=Soviet Ethnography | volume=1| pages=94–125}} *{{cite journal | year=1956 | title=New data on the Maya written language | journal=Journal de la Société des Américanistes de Paris |volume=45 | pages=209–217 | doi=10.3406/jsa.1956.961| last1=Knorozov | first1=Y. V. }} *{{cite journal | year=1958 | title=Estudio de los jeroglíficos mayas en la U.R.S.S.|trans-title=The Study of Maya hieroglyphics in the USSR | journal=Khana, Revista municipal de artes y letras (La Paz, Bolivia) |volume=2 |issue=17–18 | pages=183–189}} *{{cite journal | year=1958 | title=The problem of the study of the Maya hieroglyphic writing | url=https://archive.org/details/sim_american-antiquity_1958-01_23_3/page/n50 | journal=American Antiquity | volume=23 |issue=3 | pages=284–291 | doi = 10.2307/276310| jstor=276310 | last1=Knorozov | first1=Y. V. | last2=Coe | first2=Sophie D. | s2cid=163305055 }} *{{cite journal |year=1962 |title=Problem of deciphering Mayan writing |journal=Diogènes (Montreal) |volume=10 |issue=40 |pages=122–128 |doi=10.1177/039219216201004007|last1=Knorozov |first1=Youri V. |last2=Alexander |first2=Sidney |s2cid=143041913 }} *{{cite journal |year=1963 |title=Machine decipherment of Maya script |journal=Soviet Anthropology and Archeology |volume=1 |issue=3 |pages=43–50 |doi=10.2753/aae1061-1959010343|last1=Knorozov |first1=Iu. V. }} *{{cite journal |year=1963 |title=Aplicación de las matematicas al estudio lingüistico|trans-title=Application of mathematics to linguistic studies|doi=10.19130/iifl.ecm.1963.3.686 |journal=Estudios de Cultura Maya (Mexico City) |volume=3 |pages=169–185|last1=Knorozov |first1=Yuri |doi-access=free }} *{{cite journal |year=1965 |title=Principios para descifrar los escritos mayas|trans-title=Principles for deciphering Maya writing|doi=10.19130/iifl.ecm.1965.5.667 |journal= Estudios de Cultura Maya (Mexico City) |volume=5 |pages=153–188|last1=Knorozov |first1=Yuri |doi-access=free }} *{{cite journal |year=1968 |title=Investigación formal de los textos jeroglíficos mayas|trans-title=Formal investigations of Maya hieroglyphic texts |journal= Estudios de Cultura Maya (Mexico City) |volume=7 |pages=153–188|doi=10.19130/iifl.ecm.1968.7.694|last1=Knorozov |first1=Yuri V. |doi-access=free }} *{{cite journal | year=1973 | title=Заметки о календаре майя: 365-дневный год | journal=Soviet Ethnography | volume=1| pages=70–80}} *{{cite journal | year=1974 | title=Notas sobre el calendario maya; el monumento E de Tres Zapotes | journal=América Latina; Estudios de Científicos Soviéticos | volume=3| pages=125–140}} *{{cite journal | year=1986 | title=Acerca de las relaciones precolombinas entre América y el Viejo Mundo | journal=América Latina; Estudios de Científicos Soviéticos | volume=1| pages=84–98}} ;Книги *{{cite book | year=1954 | title=La antigua escritura de los pueblos de America Central | publisher=Fondo de Cultura Popular |location=Mexico City}} *{{cite book | year=1955 | title=Система письма древних майя| publisher=Institut Etnografii, Akademiya Nauk SSSR |location=Moscow}} *{{cite book | year=1956| title="Сообщение о делах в Юкатане" Диего де Ланда как историко-этнографический источник | publisher=Akademiya Nauk SSSR |location=Moscow }} (Knorozov's doctoral dissertation) *{{cite book | year=1963 | title=Письменность индейцев майя| publisher=Institut Etnografii, Akademiya Nauk SSSR |location=Moscow-Leningrad}} *{{cite book| year=1967| chapter=The Writing of the Maya Indians | title=Russian Translation Series 4 |publisher=[[Peabody Museum of Archaeology and Ethnology]] |editor=Tatiana Proskouriakoff |editor-link=Tatiana Proskouriakoff |others=Sophie Coe (trans.) | location=Cambridge MA.|isbn= 0894121820}} *{{cite book| year=1975 |title=Иероглифические рукописи майя |publisher=Institut Etnografii, Akademiya Nauk SSSR |location=Leningrad}} *{{cite book| year=1982| title=Maya Hieroglyphic Codices |publisher=Institute for Mesoamerican Studies |others=Sophie Coe (trans.) | location=Albany NY.|isbn=0942041070}} *{{cite book| year=1999| chapter=Compendio Xcaret de la escritura jeroglifica maya descifrada por Yuri V. Knorosov | title=Promotora Xcaret |publisher=Universidad de Quintana Roo| location=Mexico City}} *{{cite book| year=2001| chapter=New data on the Maya written language | title=The Decipherment of Ancient Maya Writing | url=https://archive.org/details/deciphermentanci00hous| url-access=limited|publisher=University of Oklahoma Press |editor1=Stephen Houston |editor2=Oswaldo Chinchilla Mazariegos |editor3=David Stuart | location=Norman OK. |pages=[https://archive.org/details/deciphermentanci00hous/page/n164 144]–152| isbn=9780806132044 }} === Останато === *{{cite journal | year=1957 | title=Preliminary Report on the Study of the Written Language of Easter Island |journal=Journal of the Polynesian Society | volume=66 |issue=1| pages=5–17}} (on the [[Rongorongo]] script, with N.A. Butinov) *{{cite book| year=1965 |title=Predvaritel'noe soobshchenie ob issledovanii protoindiyskih tekstov |editor=Yuri Knorozov |publisher=Institut Etnografii, Akademiya Nauk SSSR|location=Moscow}} (Collated results of a research team under Knorozov investigating the [[Indus script|Harappan script]], with the use of computers) *{{cite journal | year=1981 | title=Protoindiyskie nadpisi (k probleme deshifrovki)| journal=[[Etnograficheskoe Obozrenie|Sovetskaya Etnografiya]] | volume=5 |issue=2| pages=47–71}} (on the [[Indus script|Harappan script]] of the [[Indus Valley civilization]]) *See section "Decipherment" at [[Maya script]] for photograph of Monument to Yuri Knorozov in Mérida, Yucatán. == Наводи == <references /> == За понатамошно читање == * {{Наведено списание|last=Albedil, M.F.|last2=G.G. Ershova|author-link2=Galina Ershova|last3=I.K. Federova|year=1998|title=Юрий Валентинович Кнорозов (1922–1999) [Некролог<nowiki>]</nowiki>|url=http://pvcentre.agava.ru/personal/knorozov.html|format=reproduced online at co-publisher's website, Центр "Петербургское Востоковедение"|journal=Кунсткамера. Этнографические тетради (Kunstkamera. Entograficheskie tetradi)|language=ru|location=Sankt-Petersburg|publisher=[[Peter the Great Museum of Anthropology and Ethnography|Muzey antropologii i etnografii imeni Petra Velikogo (Kunstkamera)]], and Tsentr "Peterburgskoe vostokovedenie"|volume=12|pages=427–428|issn=0869-8384|oclc=28487612|archive-url=https://web.archive.org/web/20120211092415/http://pvcentre.agava.ru/personal/knorozov.html|archive-date=11 February 2012|access-date=23 October 2008}} * {{Наведена книга|title=Language Variation in South Asia|url=https://archive.org/details/languagevariatio0000brig|last=Bright, William|publisher=Oxford University Press|year=1990|isbn=0-19-506365-1|location=Oxford and New York|oclc=21196637|author-link=William Bright}} * {{Наведена книга|title=The Maya|last=Coe, Michael D.|publisher=[[Thames & Hudson]]|year=1987|isbn=0-500-27455-X|edition=4th edition (revised)|series=Ancient peoples and places series|location=London and New York|oclc=15895415|author-link=Michael D. Coe}} * {{Наведено списание|last=Coe, Michael D.|author-link=Michael D. Coe|date=September–October 1991|title=A Triumph of Spirit: How Yuri Knorosov Cracked the Maya Hieroglyphic From Far-Off Leningrad|url=http://www.millersville.edu/~columbus/data/art/COE-01.ART|format=online reproduction|journal=[[Archaeology (magazine)|Archaeology]]|location=New York|publisher=[[Archaeological Institute of America]]|volume=44|issue=5|pages=39–43|issn=0003-8113|oclc=1481828|archive-url=https://web.archive.org/web/20080919070443/http://www.millersville.edu/~columbus/data/art/COE-01.ART|archive-date=19 September 2008|access-date=25 July 2008}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/readingmayaglyph0000coem|title=Reading the Maya Glyphs|last=Coe, Michael D.|last2=Mark van Stone|publisher=[[Thames & Hudson]]|year=2005|isbn=978-0-500-28553-4|edition=2nd|location=London|oclc=60532227|author-link=Michael D. Coe}} * {{Наведена книга|title=Ancient Maya: The Rise and Fall of a Rainforest Civilization|last=Demarest, Arthur|publisher=Cambridge University Press|year=2004|isbn=0-521-59224-0|series=Case Studies in Early Societies, No. 3|location=Cambridge|oclc=51438896|author-link=Arthur Demarest}} * {{Наведена книга|title=Rongorongo: the Easter Island script: history, traditions, texts|last=Fischer, Stephen R.|publisher=Clarendon Press|year=1997|isbn=0-19-823710-3|series=Oxford Studies in Anthropological Linguistics, no. 14|location=Oxford|oclc=37260890}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.chilit.org/Papers%20by%20author/GOULD1.HTM|title=Alphabet Soup, Maya-style: A Historical Perspective of the Decipherment of the Written Text of the Ancient Maya Language|last=Gould, Arthur I.|year=1998|publisher=Chicago Literary Club|format=transcript of paper delivered to the Club on 27 April 1998|accessdate=23 March 2013|archive-date=2012-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120415015740/http://www.chilit.org/Papers%20by%20author/GOULD1.HTM|url-status=dead}} * {{Наведено списание|last=Grube, Nikolai|last2=Matthew Robb|date=April–June 2000|title=Yuri Valentinovich Knorozov (1922–1999)|url=http://swadesh.unam.mx/actualidades/actualidades/22/texto22/knorosov.html|format=Spanish edition of English-language original, Alfredo Vargas González (trans.)|journal=Actualidades Arqueológicas|language=es|location=México, D.F.|publisher=Instituto de Investigaciones Arqueologicas-[[UNAM]]|volume=22|oclc=34202277|archive-url=https://web.archive.org/web/20080327075345/http://swadesh.unam.mx/actualidades/Actualidades/22/texto22/knorosov.html|archive-date=27 March 2008|access-date=22 October 2008}} * {{Наведена книга|title=Reading the Past: Maya Glyphs|last=Houston, Stephen D.|publisher=[[British Museum Publications]]|year=1989|isbn=0-7141-8069-6|location=London|oclc=18814390|author-link=Stephen D. Houston}} * {{Наведена книга|title=The Decipherment of Ancient Maya Writing|last=Lounsbury, Floyd Glenn|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|year=2001|isbn=0-8061-3204-3|editor-last=Stephen D. Houston|editor-link=Stephen D. Houston|location=Norman|pages=[https://archive.org/details/deciphermentofan0000unse/page/189 189–193]|chapter=Glyphic Substitutions: Homophonic and Synonymic|oclc=44133070|author-link=Floyd Lounsbury|orig-year=1984|editor-last2=Oswaldo Fernando Chinchilla Mazariegos|editor-last3=David Stuart|editor-link3=David Stuart (Mayanist)|chapter-url=https://archive.org/details/deciphermentofan0000unse/page/189|chapter-format=excerpt of pp.167–168,182–183, reproduced from original publication in: J. Justeson and L. Campbell (eds.), ''Phoneticism in Mayan Hieroglyphic Writing'', 1984 [Albany:State University of New York]}} * Moran, Gordon, 1998, Silencing Scientists and Scholars in Other Fields, Greenwich, CT: Ablex. * {{Наведено списание|last=Nissani, Moti|year=1995|title=The Plight of the Obscure Innovator in Science|journal=Social Studies of Science|volume=25|pages=165–183|doi=10.1177/030631295025001008}} * {{Наведено списание|last=Stuart, David|author-link=David Stuart (Mayanist)|date=November–December 1999|title=The Maya Finally Speak: Decoding the Glyphs Unlocked Secrets of a Mighty Civilization|url=http://www.latinamericanstudies.org/maya/speak.htm|format=reproduced online at latinamericanstudies.org|journal=Scientific American Discovering Archaeology|location=El Paso, TX|publisher=Leach Publishing Group, for [[Scientific American Inc]]|volume=1|issue=6|issn=1538-8638|oclc=43570694|access-date=1 August 2006}} * {{Наведено списание|last=Tabarev, Andrei V.|date=September 2007|title=The South American Archaeology in the Russian Historiography|url=http://www.ijsa.syllabapress.com/issues/articles/ijsa00001.pdf|format=PDF online journal|journal=[[International Journal of South American Archaeology]]|location=Cali, Colombia|publisher=Archaeodiversity Research Group [[University of Valle|Universidad del Valle]], and Syllaba Press|volume=1|pages=6–12|issn=2011-0626}}{{Мртва_врска|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска|date=October 2023}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20110716140415/http://www.sati.archaeology.nsc.ru/encyc_top/encyc17/term.html?act=show_pic&pic=19 Фотографија на И.В. Кнорозов], во Секторот за археологија и информатика, сибирски оддел на [[Руска академија на науките|Руската академија на науките]] * Наоѓање помош за [https://hollisarchives.lib.harvard.edu/repositories/16/resources/12074 {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20251008005312/https://hollisarchives.lib.harvard.edu/repositories/16/resources/12074 |date=2025-10-08 }} трудовите на Јуриј Валентинович Кнорозов, 1945–1998] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20251008005312/https://hollisarchives.lib.harvard.edu/repositories/16/resources/12074 |date=2025-10-08 }} во Дамбартон Оукс {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кнорозов, Јуриј}} [[Категорија:Руски научници]] [[Категорија:Добитници на Државната награда на СССР]] [[Категорија:Апсолвенти на Московскиот државен универзитет]] [[Категорија:Руски јазичари]] [[Категорија:Епиграфичари]] [[Категорија:Починати во 1999 година]] [[Категорија:Родени во 1922 година]] [[Категорија:CS1: долга вредност за volume]] [[Категорија:Статии со извори на руски (ru)]] [[Категорија:CS1 со писмо на руски (ru)]] lhoau8hs30g8b9qozcs8lbf8bl29sg5 0 1360935 5606976 5582145 2026-08-10T03:12:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606976 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Јоел Похјанпало | image = [[Податотека:Joel Pohjanpalo, 2022-07-31, Saisoneröffnung Bayer 04, Leverkusen (1).jpg|200px]] | height = {{height|m=1.85}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1994|9|13}} | cityofbirth = [[Хелсинки]] | countryofbirth = [[Финска]] | nationality = {{flagsport|FIN}} [[Финска]] | currentclub = {{Fb team Venezia}} | clubnumber = 20 | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | youthyears1 = 1999-2005 | youthclubs1 = {{Fb team PK-35 Vantaa}} | youthyears2 = 2006-2010 | youthclubs2 = {{Fb team HJK}} | years1 = 2010-2011 | caps1 = 26 | goals1 = 33 | clubs1 = {{Fb team Klubi 04}} | years2 = 2011-2016 | caps2 = 50 | goals2 = 16 | clubs2 = {{Fb team HJK}} | years3 = 2013-2014 | caps3 = 31 | goals3 = 4 | clubs3 = →{{Fb team VfR Aalen}} | years4 = 2014-2016 | caps4 = 55 | goals4 = 13 | clubs4 = →{{Fb team Fortuna Dusseldorf}} | years5 = 2016-2022 | caps5 = 23 | goals5 = 7 | clubs5 = {{Fb team Bayer Leverkusen}} | years6 = 2020 | caps6 = 14 | goals6 = 9 | clubs6 = →{{Fb team HSV}} | years7 = 2020-2021 | caps7 = 19 | goals7 = 6 | clubs7 = →{{Fb team 1. FC Union Berlin}} | years8 = 2021-2022 | caps8 = 33 | goals8 = 16 | clubs8 = →{{Fb team Caykur Rizespor}} | years9 = 2022- | caps9 = 87 | goals9 = 46 | clubs9 = {{Fb team Venezia}} | nationalyears1 = 2009 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска под 15 години|Финска 15]] | nationalyears2 = 2010 | nationalcaps2 = 13 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска под 16 години|Финска 16]] | nationalyears3 = 2011 | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalteam3 = {{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска под 17 години|Финска 17]] | nationalyears4 = 2011 | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 4 | nationalteam4 = {{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска под 18 години|Финска 18]] | nationalyears5 = 2012 | nationalcaps5 = 3 | nationalgoals5 = 1 | nationalteam5 = {{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска под 19 години|Финска 19]] | nationalyears6 = 2012-2015 | nationalcaps6 = 11 | nationalgoals6 = 2 | nationalteam6 = {{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска под 21 година|Финска 21]] | nationalyears7 = 2012– | nationalcaps7 = 79 | nationalgoals7 = 17 | nationalteam7 = {{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска|Финска]] }} '''Јоел Похјанпало''' (роден на [[13 септември]] [[1993]] година, во [[Хелсинки]]) — [[Финска|фински]] [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]] на [[ФК Венеција|Венеција]] и на [[Фудбалска репрезентација на Финска|финската репрезентација]].<ref>{{cite news|url=https://www.palloliitto.fi/maajoukkueet/huuhkajat/pelaajat/joel-pohjanpalo|title=Joel Pohjanpalo|access-date=11 August 2016|publisher=Suomen Palloliitto|language=fi|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924064701/http://www.palloliitto.fi/maajoukkueet/huuhkajat/pelaajat/joel-pohjanpalo|url-status=dead}}</ref> ==Технички карактеристики== Мобилен и моќен [[Напад (фудбал)|напаѓач]], кој може да игра на ралични позиции низ целиот офанзивен фронт. Опремен е со пристојна техника, се служи со двете нозе и има одлично чувство за гол. Покрај тоа, благодарение на неговата импозантна физичка сила, тој може да биде и корисен за тимот, спуштајќи топки во и околу шеснаесеттникот и честопати знае да обезбеди и асистенции за соиграчите.<ref>{{Cite web|url=https://www.minutidirecupero.it/joel-pohjanpalo-ruolo-caratteristiche.html|title=Joel Pohjanpalo, ruolo e caratteristiche del finlandese|data=16 giugno 2021|access-date=17 јуни 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ultimouomo.com/joel-pohjanpalo-venezia-calciatore-del-mese-aic/|title=Idolo Pohjanpalo|author=Emanuele Atturo|website=L'Ultimo Uomo|date=8 мај 2023|access-date=9 мај 2023}}</ref> Во текот на неговата кариера тој чести бил жртва на повреди кои, исто така, силно влијаеле на неговите изведби.<ref name="infortuni" /> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Роден во [[Хелсинки]], [[Финска]], Похјанпало започнал да игра фудбал во младинскиот тим на клубот со седиште во Хелсинки, [[ПК-35 Вантаа|ПК-35]] во 1999 година. ===ХЈК Хелсинки=== Во 2006 година, тој се приклучил на младинскиот состав на [[ХЈК Хелсинки]], каде ги минал сите младински категории и го забележал првиот професионален настап со резервниот тим ([[Клуби 04]]) во 2011 година, на 16-годишна возраст. Своето деби во [[Вејкауслига]]та го направил на 26 октомври 2011 година, започнувајќи во натпреварот против [[РоПС]]. За време на неговата прва сезона во [[Каконен|финската втора дивизија]] со Клуби 04, тој забележал 21 настап, постигнал рекордни 33 гола во лигата и бил прогласен за играч на сезоната во дивизијата.<ref>{{Cite web|url=http://hjk.fi/joukkueet/miehet/uutiset/1-779|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111109085555/http://hjk.fi/joukkueet/miehet/uutiset/1-779|url-status=dead|title=Pohjanpalo awarded as "Player of the Year"|archivedate=9 November 2011}}</ref> По неговите одлични настапи со резервите, Похјанпало потпишал нов договор со ХЈК на 7 декември 2011 година, задржувајќи го во клубот од главниот град на Финска до 2015 година. Похјанпало го започнал првиот првенствен натпревар на ХЈК во сезоната [[Вејкауслига 2012|2012]] на 15 април 2012 година, постигнувајќи хет-трик во рок од три минути (162 секунди) против [[ИФК Мариехамн]].<ref name="HJK vs. Mariehamn">{{cite web| title = HJK vs. Mariehamn| url = https://int.soccerway.com/matches/2012/04/15/finland/veikkausliiga/helsingin-jalkapallokubi/idrottsforeningen-kamraterna-mariehamn/1249388/| website = Soccerway| date = 15 April 2012| access-date = 15 April 2012}}</ref> По тридневна проба со [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во август 2012 година, на Похјанпало му бил понуден тригодишен договор, но го одбил договорот поради недостаток на загарантирана минутажа во [[ФК Ливерпул резерви и академија|резервите на клубот]].<ref>{{Cite web|url=http://www.iltasanomat.fi/veikkausliiga/kakkosen-maaliennatysta-sivunnut-lupaus-jatkaa-pitkaan-hjkssa/art-1288433794056.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120425001837/http://www.iltasanomat.fi/veikkausliiga/kakkosen-maaliennatysta-sivunnut-lupaus-jatkaa-pitkaan-hjkssa/art-1288433794056.html|url-status=dead|title=Pohjanpalo signs until 2015|archivedate=25 April 2012}}</ref> Тој ја заврши сезоната 2012 со 19 гола во 42 натпревари за ХЈК во сите натпреварувања. Исто така, добил награда за дебитант на сезоната во Вејкауслигата.<ref>{{cite web | url = http://www.veikkausliiga.com/veikkausliiga/palkitut | title = Palkitut | trans-title=Award winners | language = fi | publisher = [[Veikkausliiga]] | access-date = 29 August 2021}}</ref> ===Бајер Леверкузен и позајмици=== На 1 септември 2013 година, Похјанпало потпишал за клубот од [[Германија|германската]] [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслига]], [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]], кој веднаш потоа го позајмил на [[ФК Аален|Аален]].<ref>{{cite web |url=http://www.palloliitto.fi/uutiset/maajoukkueet/joel-pohjanpalo-siirtyy-saksaan |title=Joel Pohjanpalo siirtyy Saksaan &#124; Suomen Palloliitto |access-date=27 December 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141227190706/http://www.palloliitto.fi/uutiset/maajoukkueet/joel-pohjanpalo-siirtyy-saksaan |archive-date=27 December 2014 }}</ref> Дебитирал во [[Втора Бундеслига 2013-2014|Втората Бундеслига]], на 18 октомври 2013, во натпреварот добиен со 3-0 против [[ФК Арминија Билефелд|Арминија Билефелд]].<ref name="13-14">{{cite web|url=https://www.transfermarkt.it/joel-pohjanpalo/leistungsdaten/spieler/173491/plus/0?saison=2013|title=Stagione 13-14}}</ref> Похјанпало започнал тринаесет натпревари за Аален и се појавил како замена во дополнителни девет, постигнувајќи пет гола.<ref name="13-14"/> [[File:Joel-Pohjanpalo.jpg|thumb|Похјанпало играјќи за {{Fb team (N) Fortuna Dusseldorf}} во 2014]] На 2 јули 2014 година, тој бил повторно позајмен, овојпат на две години, во {{Fb team (N) Fortuna Dusseldorf}}, повторно во втората германска лига.<ref>{{Cite web|url=http://www.iltasanomat.fi/jalkapallo/art-1288682468088.html|title=Jalkapallo: Joel Pohjanpalo vaihtaa seuraa Saksassa - Jalkapallo - Ilta-Sanomat|website=web.archive.org|date=2015-07-21|access-date=2021-08-23|archivedate=21 јули 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721063315/http://www.iltasanomat.fi/jalkapallo/art-1288682468088.html|dead-link=yes}}</ref> На 1 август, го започнал првиот [[Втора Бундеслига 2014-2015|првенствен]] натпревар на клубот за сезоната, против {{Fb team (N) Eintracht Braunschweig}}.<ref name="14-15">{{cite web|url=https://www.transfermarkt.it/joel-pohjanpalo/leistungsdaten/spieler/173491/plus/0?saison=2014|title=Stagione 14-15}}</ref> На 21 септември, влегувајќи како замена, тој го постигнал победничкиот гол за својот тим против {{Fb team (N) 1. FC Heidenheim}}. Потоа, тој постигнал гол во три последователни натпревари, вклучително и [[хет-трик]] против {{Fb team (N) Darmstadt}}.<ref name="14-15" /> Првата сезона се покажала како многу позитивна завршувајќи ја со 11 гола во 31 настап. Следната, сепак, била помалку среќна за него: постигнал само два гола (против Ајнтрахт Брауншвајг и {{Fb team (N) Duisburg}}) во вкупно 28 настапи. Враќајќи се назад во Леверкузен, тој бил вклучен во првиот тим со дресот со број 17. На 26 август 2016 година, тој го имал своето деби во [[Прва Бундеслига 2016-2017|Првата Бундеслига]] против {{Fb team (N) Borussia Monchengladbach}}; само една минута по влегувањето од клупата за резерви на местото на [[Чарлес Арангис]], Похјанпало постигнал гол со кој го измранил резултатот на 1-1, но сепак на крајот неговата екипа загубила откако примила уште еден гол пред крајот на натпреварот.<ref>{{cite web|url=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/joel-pohjanpalo-teki-salamamaalin-bundesliigan-debyytissaan/6046814|title=Superdebyytti: Joel Pohjanpalo teki salamamaalin Bundesliigassa|language=fi|date=27 август 2016|access-date=2 јануари 2025}}</ref> На 10 септември, тој постигнал [[хет-трик]] во победата со 3-1 над {{Fb team (N) HSV}}.<ref>{{cite web|url=https://www.fantacalcio.it/news/calcio-estero/10_09_2016/la-risposta-a-higuain-arriva-dalla-finlandia-pohjanpalo-segna-ancora-tripletta-allamburgo-230720|title=Pohjnpalo, tripletta all'Amburgo|date=10 септември 2016}}</ref> Поради силната конкуренција во напаѓачкиот оддел на клубот, тој ја затворил својата прва сезона во црвено-црниот дрес со само 13 одиграни натпревари (2 од нив во [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|Лигата на шампионите]]), но и постигнал 6 гола. На 11 август 2017 година, тој ја започнал својата [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2017-2018|втора сезона]] со „фармацевтите“ со гол во [[Фудбалски куп на Германија 2017-2018|Купот на Германија]] против [[ФК Карлсруе|Карлсруе]] додека, на 21 октомври истата година, тој го постигнал петтиот гол во победата на гости против Борусија Менхенгладбах (1-5). На 23 март 2018 година, додека играл за финската репрезентација во пријателскиот натпревар против {{NazNB|FUrep|MKD}}, тој претрпел повреда на [[глужд]]от која го принудила предвреме да ја заврши сезоната и го извадила надвор од терените точно за 437 дена.<ref name="infortuni">{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/joel-pohjanpalo/verletzungen/spieler/173491|title=Јоел Похјанпало - повреди|language=en|access-date=17 јуни 2021}}</ref> [[File:Joel-Pohjanpalo-2018-08-19.jpg|thumb|220px|left|Похјанпало со {{Fb team (N) Bayer Leverkusen}} во 2018]] Откако целосно ја пропуштил сезоната 2018-2019,<ref>{{cite web|url=https://www.bayer04.de/en-us/news/bayer04/season-over-for-pohjanpalo|title=Season over for Pohjanpalo|publisher=[[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]]|date=11 април 2018|access-date=2 јануари 2025}}</ref> Похјанпало повторно бил повикан за натпреварот на Бајер Леверкузен против [[ФК Аугсбург|Аугсбург]] на 28 септември 2019, но останал неискористена замена. Своето долго очекувано враќање на терените го имал на 26 октомври 2019, влегувајќи во 89-тата минута од натпреварот на домашен терен против {{Fb team (N) Werder Bremen}}, кој завршил нерешено 2-2. Тоа бил неговиот единствен настап за ''фармацевтите'' во првата половина од сезоната.<ref>{{cite web|url=https://yle.fi/a/3-11038947|title=Leverkusen ja Werder Bremen tasasivat pisteet – Joel Pohjanpalolle kauden ensimmäiset minuutit Bundesliigassa|publisher=yle.fi|language=fi|date=26 октомври 2019|access-date=2 јануари 2025}}</ref> На 24 јануари 2020 година, тој бил испратен на шестмесечна позајмица во {{Fb team (N) HSV}}, во [[Втора Бундеслига 2019-2020|втората лига]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bayer04.de/de-de/news/bayer04/pohjanpalo-auf-leihbasis-zum-hsv|titlePOHJANPALO AUF LEIHBASIS ZUM HSV|language=de|access-date=2021-09-09}}</ref> На 3 февруари, го постигнал својот прв гол за клубот против [[ФК Бохум|Бохум]]. Последователно тој постигнал уште 8 гола, соодветно тресејќи ги мрежите на {{Fb team (N) Hannover}}, {{Fb team (N) Greuther Furth}}, {{Fb team (N) Stuttgart}}, {{Fb team (N) Wehen Wiesbaden}}, {{Fb team (N) Holstein Kiel}} (два пати), {{Fb team (N) Dynamo Dresden}} и Хајденхајм. Сепак, ниту неговата одлична форма не била доволна за Хамбургер да може да избори промоција во Првата Бундеслига. На 30 септември 2020, тој бил позајмен на {{Fb team (N) Union Berlin}}, во [[Прва Бундеслига 2020-2021|највисоката дивизија]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bayer04.de/de-de/news/bayer04/bayer-04-verleiht-joel-pohjanpalo-an-union-berlin|title=BAYER 04 VERLEIHT JOEL POHJANPALO AN UNION BERLIN|language=de|access-date=2021-09-09}}</ref> Дебитирал за црвено-белите на 2 октмомври, постигнувајќи го притоа последниот гол на тимот во победата со 4-0 на домашен терен над {{Fb team (N) Mainz 05}}. На 24 април 2021 година, Похјанпало постигнал хет-трик за 17 минути, во победата со 3–1 над Вердер Бремен.<ref>[https://www.iltalehti.fi/jalkapallo/a/2f5cc2be-a580-477f-80de-9799e0ed31ce Joel Pohjanpalolta häikäisevä suoritus Bundesliigassa! Hattutemppu 17 minuutin sisään], [[Iltalehti]], 24 April 2021</ref> Тој ја завршил сезоната со 6 гола во 20 настапи, придонесувајќи за пласманот на 7-мото место во [[Прва Бундеслига 2020-2021|првенството]], што го квалификувало клубот за првото издание на [[УЕФА Лига на конференции 2021-2022|УЕФА Лигата на конференции]].<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/favola-union-berlino-conference-league/g8qavylkaz6e16hlqe8b42swh|title=Dalla B all'Europa in due anni: l'Union Berlino si qualifica in Conference League|date=23 мај 2021}}</ref> Враќајќи се во Бајер Леверкузен во текот на летото 2021, тој повторно играл за клубот на 14 август 2021 година, влегувајќи во завршницата од натпреварот против неговиот доскорашен клуб Унион Берлин, во натпревар од [[Прва Бундеслига 2021-2022|Бундеслигата]] што завршил без победник 1-1.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/bundesliga/2021-2022/live-1.-fc-union-berlin-bayer-04-leverkusen_mtc1277937/live.shtml|title=1. FC Union Berlin - Bayer 04 Leverkusen live - 14 agosto 2021|website=Eurosport|date=2021-08-14|language=it|access-date=2021-08-23}}</ref> На 5 септември 2021, Похјанпало заминал на нова едногодишна позајмица, овојпат во турскиот клуб [[Ризеспор]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bayer04.de/de-de/news/bayer04/per-leihe-in-die-tuerkei-pohjanpalo-stuermt-fuer-rizespor|title=PER LEIHE IN DIE TÜRKEI – POHJANPALO STÜRMT FÜR RIZESPOR|language=de|access-date=2021-09-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.caykurrizespor.org.tr/Haber/Hos-Geldin-Joel-Pohjanpalo-5121.html|title=Hoş Geldin Joel Pohjanpalo|language=tr|access-date=2021-09-09}}</ref> На 3 октомври тој ги постигнал своите први два гола во поразот на домашен терен со 2-3 од {{Fb team (N) Galatasaray}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.it/spielbericht/index/spielbericht/3612912|title=Caykur Rizespor - Galatasaray A.S., 03/ott/2021 - Süper Lig - Cronaca della partita|language=it|access-date=2021-10-07}}</ref> На 18 март 2022 година, тој постигнал хет-трик откако влегол од клупата како замена во 55-тата минута, во победата со 3–2 над [[Трабзонспор]],<ref>[https://www.iltalehti.fi/jalkapallo/a/6310a2db-c689-481e-9fd3-00c839217b52 Hetkinen! Joel Pohjanpalo onnistui todella erikoisessa tempussa], [[Iltalehti]], 18 March 2022</ref> а сите три гола ги постигнал од пенал. Сезоната во Турција ја завршил со 16 гола во 33 настапи. Откако позајмицата во Ризеспор завршила, на 30 јули 2022 година, тој повторно го облекол дресот на Бајер Леверкузен, играјќи ги последните 14 минути од натпреварот од [[Фудбалски куп на Германија 2022-2023|Купот на Германија]] во кој ''фармацевтите'' биле поразени со 4-3 од {{Fb team (N) Elversberg}}. На 13 август, пак, тој влегол во игра за последните две минути од натпреварот [[Прва Бундеслига 2022-2023|Бундеслигата]] во кој неговиот тим загубил со 1-2 од Аугсбург.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.it/bayer-04-leverkusen_fc-augusta/index/spielbericht/3839053|title=Bayer 04 Leverkusen - FC Augusta, 13/ago/2022 - Bundesliga - Cronaca della partita|website=www.transfermarkt.it|language=it|access-date=2023-05-02}}</ref> Со оглед на тоа дека Похјанпало кон крајот на истиот месец повторно го напуштил Бајер Леверкузен, но овојпат ќе замине трајно, ова бил неговиот последен натпревар за клубот со кој бил под договор цели 8 години. Поради честите повреди и позајмиците, тој вкупно за Бајер Леверкузен забележал само 28 настапи и 8 гола. ===Венеција=== На 19 август 2022 година, Похјанпало потпишал тригодишен договор со [[италија]]нската екипа [[ФК Венеција|Венеција]], со опција за продолжување на уште две години.<ref>{{Cite web|url=https://www.bayer04.de/de-de/news/bayer04/abschied-von-der-werkself-pohjanpalo-wechselt-nach-venedig|title=ABSCHIED VON DER WERKSELF: POHJANPALO WECHSELT NACH VENEDIG|language=de|access-date=2022-08-26}}</ref><ref>{{cite web|publisher=Venezia|url=https://www.veneziafc.it/en/news/joel-pohjanpalo-joins-venezia-fc|title=JOEL POHJANPALO JOINS VENEZIA FC|date=19 August 2022|access-date=24 August 2022|archive-date=2025-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250324101824/https://www.veneziafc.it/en/news/joel-pohjanpalo-joins-venezia-fc|url-status=dead}}</ref> Два дена подоцна, тој го имал своето деби во [[Серија Б 2022-2023|Серија Б]], во рамките на второто коло од првенството во натпреварот добиен со 1-2 на гости кај {{Fb team (N) Sudtirol}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.it/fc-sudtirol_venezia-fc/index/spielbericht/3873463|title=FC Südtirol - Venezia FC, 21/ago/2022 - Serie B - Cronaca della partita|website=www.transfermarkt.it|language=it|access-date=2022-08-23}}</ref> На 1 октомври тој го постигнал својот прв гол по доаѓањето во Италија, израмнувајќи го резултатот на 1-1 во натпреварот на домашен терен против [[Каљари Калчо|Каљари]], кој потоа бил добиен со 4-1.<ref>{{Cite web|url=https://corrieredelveneto.corriere.it/venezia-mestre/sport/22_ottobre_01/serie-b-cagliari-venezia-1-4-impresa-scaccia-crisi-gli-arancioneroverdi-63474c70-4190-11ed-8229-81bb080b462e.shtml|title=Serie B, Cagliari-Venezia 1-4: impresa scaccia crisi per gli arancioneroverdi|author=Dimitri Canello|website=Corriere del Veneto|date=2022-01-10|language=it|access-date=2022-10-01}}</ref> На 1 мај 2023 година, тој постигнал четири гола во победата со 5-0 над [[ФК Модена|Модена]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-B/01-05-2023/serie-b-venezia-modena-5-0-pohjanpalo-ne-fa-quattro-4601386228990.shtml|title=Pohjanpalo, che poker al Modena! Poi birra in campo e... ad aggiornare il file dei gol|website=La Gazzetta dello Sport|language=it-IT|access-date=2023-05-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.com/geoblocking.shtml|website=www.eurosport.com|access-date=2023-05-02}}</ref> Во својата прва сезона во Венеција тој постигнал 19 гола и 6 асистенции,<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-b/ufficiale-venezia-blindato-il-bomber-con-un-quadriennale-pohjanpalo-rinnova-fino-al-2027-1875693|title=UFFICIALE: Venezia, blindato il bomber con un quadriennale. Pohjanpalo rinnova fino al 2027 - TUTTOmercatoWEB.com|author=Claudia Marrone|date=13 септември 2023|access-date=13 септември 2023}}</ref> завршувајќи како втор најдобар стрелец во лигата зад [[Џанлука Лападула]].<ref name=players>{{Cite web|title=Serie B - Players|url=https://int.soccerway.com/national/italy/serie-b/20222023/regular-season/r70181/players/|website=Soccerway}}</ref> И покрај шпекулациите и гласините за трансфер,<ref>{{cite web|publisher=[[Iltalehti]]|url=https://www.iltalehti.fi/jalkapallo/a/47c9f864-9cca-4edc-bc33-cd0f1df47f30|title=Joel Pohjanpalolta iso uutinen: Huippusopimus tulossa! ”Tiedän hyvin arvoni”|date=8 September 2023|access-date=24 September 2023}}</ref> на 13 септември 2023 година, на неговиот 29-ти роденден, Похјанпало ја обновил соработката со Венеција, потпишувајќи нов договор до 30 јуни 2027 година.<ref>{{cite web|publisher=Venezia|url=https://www.veneziafc.it/en/news/joel-pohjanpalo-signs-contract-renewal|title=JOEL POHJANPALO SIGNS CONTRACT RENEWAL|date=13 September 2023|access-date=13 September 2023|archive-date=2025-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250103113940/https://www.veneziafc.it/en/news/joel-pohjanpalo-signs-contract-renewal|url-status=dead}}</ref> Тој, исто така, бил избран за втор [[капитен]] зад [[Марко Модоло]]. Својот прв гол за [[ФК Венеција|сезоната 2023-2024]] го постигнал уште на отварањето на првенството во победата со 3-0 на домашен терен над {{Fb team (N) Como}}. На 14 јануари 2024 година, Похјанпало постигнал хет-трик во победата со 5–3 на домашен терен над [[ФК Сампдорија|Сампдорија]].<ref>[https://www.iltalehti.fi/jalkapallo/a/50dc1950-1d2b-4ca8-b5ad-bda04979aeab Jolle Pohjanpalo hurjana: Hattutemppu Sampdorian verkkoon], [[Iltalehti]], 14 January 2024</ref> Со 22 постигнати гола во [[Серија Б 2023-2024|првенството]], Похјанпало бил најдобар стрелец во Серија Б за сезоната, помагајќи му притоа на клубот да избори промоција во [[Серија А]] преку плејофот.<ref name=promo>[https://www.is.fi/jalkapallo/art-2000010471197.html Suomalaisilta jymypaukku Venetsiassa], [[Ilta-Sanomat]], 2 June 2024</ref> По пензионирањето на Модоло во летото 2024, Похјанпало бил назначен за прв капитен на тимот. Приморан да ги пропушти првите неколку натпревари поради повреда на десната бутина,<ref>{{Cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/venezia-infortunio-per-pohjanpalo-lesito-degli-esami-e-i-tempi-d-65078|title=Venezia, infortunio per Pohjanpalo: l’esito degli esami e i tempi di recupero|website=Calciomercato.com {{!}} Tutte le news sul calcio in tempo reale|date=2024-08-06|language=it|access-date=2024-08-31}}</ref> на 30 август 2024 година, тој го направил своето деби во [[Серија А 2024-2025|Серија А]] како стартер во поразот на домашен терен од [[ФК Торино|Торино]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sosfanta.com/news/di-francesco-solo-crampi-per-nicolussi-bene-pohjanpalo-al-rientro-leader-tecnico/|title=Di Francesco: “Solo crampi per Nicolussi! Bene Pohjanpalo al rientro, leader tecnico”|websie=SosFanta|date=2024-08-30|language=it-IT|access-date=2024-08-31}}</ref> На 21 септември го постигнал својот прв гол во најсилната италијанската лига, постигнувајќи ги конечните 2-0 во успехот на ''лагунарите'' против [[ФК Џенова|Џенова]], откако претходно промашил пенал во истиот натпревар.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-venezia-genoa-2-0-busio-trascina-gli-arancioneroverdi-si-sblocca-pohjanpalo_87700674-202402k.shtml|title=Serie A, Venezia-Genoa 2-0: Busio trascina gli arancioneroverdi, si sblocca Pohjanpalo|website=Sportmediaset.it|language=IT|access-date=2024-09-21}}</ref> Со овој погодок тој станал само вториот финец кој постигнал гол во Серија А, по [[Перпарим Хетемај]] кој тоа го сторил во 2010 година.<ref>[https://yle.fi/a/74-20113161 Joel Pohjanpalon karjaisu kertoi erityisestä suomalaismaalista – asiantuntijalta huima vertaus: ”Kuninkaasta seuraava”], [[Yle]], 21 September 2024</ref> ==Репрезентативна кариера== [[Податотека:AUT U-21 vs. FIN U-21 2015-11-13 (228).jpg|thumb|Похјанпало играјќи за [[Фудбалска репрезентација на Финска под 21 година|финската репрезентација под 21 година]]]] ===Млади репрезентации=== Похјанпало го направил своето деби за [[Финска репрезентација до 21 година|финската репрезентација под 21 година]] на 17-годишна возраст на 5 јуни 2012 година против [[Фудбалска репрезентација на Словенија под 21 година|Словенија]].<ref>{{cite web | url=http://yle.fi/urheilu/3-6105102 | title=Joel Pohjanpalo alle 21-vuotiaiden maajoukkueeseen | date=22 May 2012 | publisher=YLE Urheilu | access-date=26 December 2016 | language=fi}}</ref> ===Сениорска репрезентација=== Похјанпало го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Финска|сениорската репрезентација]] на 14 ноември 2012 година, во победата со 3−0 против [[Фудбалска репрезентација на Кипар|Кипар]] заменувајќи го [[Теему Пуки]] во 70-тата минута.<ref>{{cite news|url=http://www.palloliitto.fi/uutiset/huuhkajat-selkeaan-voittoon-0|title=Huuhkajat selkeään voittoon|date=14 November 2012|access-date=25 January 2015|publisher=Palloliitto|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924125157/http://www.palloliitto.fi/uutiset/huuhkajat-selkeaan-voittoon-0|archive-date=24 September 2015}}</ref> Во вториот натпревар за репрезентацијата, тој бил блиску да го постигне првиот гол кога неговиот удар завршил во стативата за време на пријателскиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Словенија|Словенија]]; сепак, одбиената топка од стативата во мрежата ја сместил неговиот колега [[Каспер Хамалаинен]], а Финска победила со 2-0. На следниот пријателски натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Унгарија|Унгарија]], тој го постигнал својот прв гол за Финска започнувајќи го пресвртот во успехот со 2-1. Првиот квалификациски натпревар за својата земја го одиграл на 7 септември 2014 година, во натпреварот против [[Фудбалска репрезентација на Фарски Острови|Фарски Острови]] во квалификациите за [[Европско првенство во фудбал 2016|Европското првенство 2016]], кога влегол како замена во 89-тата минута повторно на местото на Пуки.<ref>{{cite web | url = https://www.iltalehti.fi/jalkapallo/a/2014090718639627 | title = Suomi otti helpottavan voiton! | trans-title=A comforting win for Finland! | language = fi | publisher = [[Iltalehti]] | date = 7 September 2014 | access-date = 27 April 2019}}</ref> Својот прв гол во споменатите квалификации, Похјанпало го постигнал на 4 септември 2015 година, во победата со 1-0 над [[Фудбалска репрезентација на Грција|Грција]] во [[Пиреа]].<ref>{{cite web | url = https://www.is.fi/huuhkajat/art-2000000987378.html | title = Suomalaisen jalkapallon komea ilta huipentui Kreikassa – Pohjanpalo nousi sankariksi! | trans-title=The excellent evening of Finnish football culminated in Greece - Pohjanpalo became a hero! | language = fi | publisher = [[Ilta-Sanomat]] | date = 4 September 2015 | access-date = 8 September 2021}}</ref> Похјанпало поради повреда пропуштил поголем дел од натпреварите од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2020|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]], преку кои Финска за првпат се изборила за настап на некое големо натпреварување, но сепак одиграл два натпревари и постигнал еден гол при поразот со 4-1 од {{NazNB|FUrep|BIH}} во [[Зеница]]. Во јуни 2021 година, тој се нашол во списокот од 26 играчи повикани од селекторот [[Марку Канерва]] за [[Европско фудбалско првенство 2020|завршниот турнир]]. На 12 јуни 2021 година, Похјанпало го постигнал единствениот гол во победата со 1–0 над [[Фудбалска репрезентација на Данска|Данска]] во првиот натпревар од [[Европско првенство во фудбал 2020 - група Б|групната фаза]], за да и го даде на својата земја првиот гол и првата победа на едно големо натпреварување.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/51197533 |title=Denmark 0–1 Finland |website=BBC Sport |date=12 June 2021 }}</ref> Тој се воздржал од прославување на голот поради почит кон данскиот играч од средниот ред [[Кристијан Ериксен]], кој претрпел [[срцев удар]] претходно во натпреварот.<ref>[https://www.is.fi/huuhkajat/art-2000008050160.html Kuva Suomen maalintekijästä Joel Pohjanpalosta leviää maailmalla – ”Hieno ele”], [[Ilta-Sanomat]], 13 June 2021</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|FIN}} {{Cronopar|14-11-2012|Никозија|CYP|0|3|FIN|-|Пријателска|13={{subon|70}}}} {{Cronopar|14-8-2013|Турку|FIN|2|0|SVN|-|Пријателска|13={{subon|79}} {{suboff|85}}}} {{Cronopar|5-3-2014|Ѓер|HUN|1|2|FIN|1|Пријателска|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|21-5-2014|Хелсинки|FIN|2|2|CZE|-|Пријателска|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|29-5-2014|Вентспилс|FIN|0|1|LTU|-|Coppa del Baltico|2014|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|31-5-2014|Вентспилс|EST|0|2|FIN|-|Coppa del Baltico|2014|13={{suboff|89}}}} {{Cronopar|7-9-2014|Торшавн|FRO|1|3|FIN|-|Квал. за ЕП|2016|13={{subon|89}}}} {{Cronopar|11-10-2014|Хелсинки|FIN|1|1|GRC|-|Квал. за ЕП|2016|13={{subon|70}}}} {{Cronopar|14-10-2014|Хелсинки|FIN|0|2|ROU|-|Квал. за ЕП|2016|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|14-11-2014|Будимпешта|HUN|1|0|FIN|-|Квал. за ЕП|2016|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|18-11-2014|Жилина|SVK|2|1|FIN|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|29-3-2015|Белфаст|NIR|2|1|FIN|-|Квал. за ЕП|2016|13={{subon|43}} {{yel|70}}}} {{Cronopar|9-6-2015|Турку|FIN|0|2|EST|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|13-6-2015|Хелсинки|FIN|0|1|HUN|-|Квал. за ЕП|2016|13={{subon|85}}}} {{Cronopar|4-9-2015|Пиреја|GRC|0|1|FIN|1|Квал. за ЕП|2016|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|7-9-2015|Хелсинки|FIN|1|0|FRO|1|Квал. за ЕП|2016|13={{suboff|90+3}}}} {{Cronopar|8-10-2015|Букурешт|ROU|1|1|FIN|1|Квал. за ЕП|2016|13={{yel|49}} {{suboff|77}}}} {{Cronopar|11-10-2015|Хелсинки|FIN|1|1|NIR|-|Квал. за ЕП|2016}} {{Cronopar|26-3-2016|Вроцлав|POL|5|0|FIN|-|Пријателска|13={{suboff|62}}}} {{Cronopar|1-6-2016|Брисел|BEL|1|1|FIN|-|Пријателска|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|31-8-2016|Менхенгладбах|DEU|2|0|FIN|-|Пријателска|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|5-9-2016|Турку|FIN|1|1|KOS|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|24-3-2017|Анталија|TUR|2|0|FIN|-|Квал. за СП|2018|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|28-3-2017|Инсбрук|AUT|1|1|FIN|-|Пријателска|13={{subon|58}}}} {{Cronopar|7-6-2017|Турку|FIN|1|1|LIE|-|Пријателска}} {{Cronopar|11-6-2017|Тампере|FIN|1|2|UKR|1|Квал. за СП|2018|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|6-10-2017|Риека|HRV|1|1|FIN|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|9-10-2017|Турку|FIN|2|2|TUR|1|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|9-11-2017|Хелсинки|FIN|3|0|EST|-|Пријателска}} {{Cronopar|23-3-2018|Белек|FIN|0|0|MKD|-|Пријателска|13={{suboff|48}}}} {{Cronopar|12-10-2019|Зеница|BIH|4|1|FIN|1|Квал. за ЕП|2020|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|15-10-2019|Турку|FIN|3|0|ARM|-|Квал. за ЕП|2020|13={{subon|53}}}} {{Cronopar|3-9-2020|Хелсинки|FIN|0|1|WAL|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза}} {{Cronopar|6-9-2020|Даблин|IRL|0|1|FIN|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{suboff|63}}}} {{Cronopar|7-10-2020|Гдањск|POL|5|1|FIN|-|Пријателска|13={{suboff|62}}}} {{Cronopar|11-10-2020|Хелсинки|FIN|2|0|BUL|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{suboff|65}}}} {{Cronopar|14-10-2020|Хелсинки|FIN|1|0|IRL|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{subon|81}}}} {{Cronopar|15-11-2020|Софија|BUL|1|2|FIN|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{suboff|35}}}} {{Cronopar|24-3-2021|Хелсинки|FIN|2|2|BIH|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|28-3-2021|Киев|UKR|1|1|FIN|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|68}}}} {{Cronopar|31-3-2021|Санкт Гален|CHE|3|2|FIN|2|Пријателска|13={{suboff|77}}}} {{Cronopar|4-6-2021|Хелсинки|FIN|0|1|EST|-|Пријателска|13={{suboff|61}}}} {{Cronopar|12-6-2021|Копенхаген|DEN|0|1|FIN|1|Евро|2020|Прва фаза|13={{suboff|84}}}} {{Cronopar|16-6-2021|Санкт Петерсбург|FIN|0|1|RUS|-|Евро|2020|Прва фаза}} {{Cronopar|21-6-2021|Санкт Петерсбург|FIN|0|2|BEL|-|Евро|2020|Прва фаза|13={{suboff|70}}}} {{Cronopar|1-9-2021|Хелсинки|FIN|0|0|WAL|-|Пријателска|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|4-9-2021|Хелсинки|FIN|1|0|KAZ|1|Квал. за СП|2022|13={{suboff|80}}}} {{Cronopar|7-9-2021|Десен-Шарпје|FRA|2|0|FIN|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|73}}}} {{Cronopar|9-10-2021|Хелсинки|FIN|1|2|UKR|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|12-10-2021|Астана|KAZ|0|2|FIN|-|Квал. за СП|2022|13={{suboff|33}}}} {{Cronopar|16-11-2021|Хелсинки|FIN|0|2|FRA|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|82}}}} {{Cronopar|26-3-2022|Мурсија|FIN|1|1|ISL|-|Пријателска|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|29-3-2022|Мурсија|FIN|0|2|SVK|-|Пријателска|13={{suboff|67}}}} {{Cronopar|7-6-2022|Хелсинки|FIN|2|0|MNE|2|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза}} {{Cronopar|11-6-2022|Букурешт|ROU|1|0|FIN|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{yel|78}}}} {{Cronopar|14-6-2022|Зеница|BIH|3|2|FIN|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|23-9-2022|Хелсинки|FIN|1|1|ROU|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|75}}}} {{Cronopar|26-9-2022|Подгорица|MNE|0|2|FIN|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|17-11-2022|Скопје|MKD|1|1|FIN|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{yel|41}}}} {{Cronopar|23-3-2023|Копенхаген|DNK|3|1|FIN|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|26-3-2023|Белфаст|NIR|0|1|FIN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|87}}}} {{Cronopar|16-6-2023|Хелсинки|FIN|2|0|SVN|1|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|19-6-2023|Хелсинки|FIN|6|0|SMR|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|60}}}} {{Cronopar|7-9-2023|Астана|KAZ|0|1|FIN|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|10-9-2023|Хелсинки|FIN|0|1|DEN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|62}} {{yel|79}}}} {{Cronopar|14-10-2023|Љубљана|SVN|3|0|FIN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|17-10-2023|Хелсинки|FIN|1|2|KAZ|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|17-11-2023|Хелсинки|FIN|4|0|NIR|1|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|83}}}} {{Cronopar|20-11-2023|Серавале|SMR|1|2|FIN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|21-3-2024|Кардиф|WAL|4|1|FIN|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|26-3-2024|Хелсинки|FIN|2|1|EST|-|Пријателска|13={{subon|77}} {{yel|83}}}} {{Cronopar|7-6-2024|Глазгов|SCO|2|2|FIN|-|Пријателска|13={{suboff|68}}}} {{Cronopar|7-9-2024|Пиреја|GRC|3|0|FIN|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|10-10-2024|Хелсинки|FIN|1|2|IRL|1|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|13-10-2024|Хелсинки|FIN|1|3|ENG|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{subon|63}}}} {{Cronopar|14-11-2024|Даблин|IRL|1|0|FIN|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|17-11-2024|Хелсинки|FIN|0|2|GRC|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{Капитен}} {{suboff|67}}}} {{Cronofin|77|16||8|Фудбалска репрезентација на Финска#Играчи со најмногу настапи|Фудбалска репрезентација на Финска#Играчи со најмногу голови}} ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 7 јануари 2024.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || 2010 || rowspan="2" |{{flagsport|FIN}} [[Клуби 04]] || [[Каконен 2010|КЛ]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Финска 2010|КФ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- || 2011 || [[Каконен 2011|КЛ]] || 25|| 33 || [[Фудбалски куп на Финска 2011|КФ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 25 || 33 |- !colspan="3" |Вкупно Клуби 04 || 26 || 33 || || 0 || 0 || || - || - || || - || - || 26 || 33 |- || 2012 || rowspan="2" |{{flagsport|FIN}} [[ХЈК Хелсинки]] || [[Вејкауслига 2012|ВЛ]] || 29 || 11 || [[Фудбалски куп на Финска 2012|КФ]]+[[Лига куп на Финска|ЛКФ]] || 2+8 || 1+4 || [[УЕФА Лига на шампиони 2012-2013|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2012-2013|ЛЕ]] || 3<ref name="pr">Во квалификациските кола.</ref>+1<ref name="pr" /> || 2<ref name="pr" />+1<ref name="pr" /> || - || - || - || 43|| 19 |- || јан.-јул.2013 || [[Вејкауслига 2013|ВЛ]] || 21 || 5 || [[Фудбалски куп на Финска 2013|КФ]]+[[Лига куп на Финска|ЛКФ]] || 2+3 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2013-2014|ЛШ]] || 2<ref name=pr/> || 0 || - || - || - || 28 || 5 |- !colspan="3" |Вкупно ХЈК Хелсинки || 50 || 16 || || 15 || 5 || || 6 || 3 || || - || - || 71 || 24 |- | [[ФК Аален сезона 2013-2014|2013-2014]] || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) VfR Aalen}} || [[Втора Бундеслига 2013-2014|2Б]] || 22 || 5 || [[Фудбалски куп на Германија 2013-2014|КГ]]|| 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 22 || 5 |- | [[ФК Фортуна Диселдорф сезона 1895 2014-2015|2014-2015]] || rowspan=2|{{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Fortuna Dusseldorf}} || [[Втора Бундеслига 2014-2015|2Б]] || 29 || 11 || [[Фудбалски куп на Германија 2014-2015|КГ]]|| 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 30 || 11 |- | [[ФК Фортуна Диселдорф сезона 2015-2016|2015-2016]] || [[Втора Бундеслига 2015-2016|2Б]] || 26 || 2 || [[Фудбалски куп на Германија 2015-2016|КГ]]|| 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 28 || 2 |- ! colspan="3" |Вкупно Фортуна Диселдорф|| 55 || 13 || || 3 || 0 || || - || - || || - || - || 58 || 13 |- | [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2016-2017|2016-2017]] || rowspan=4|{{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Bayer Leverkusen}} || [[Прва Бундеслига 2016-2017|БЛ]] || 11|| 6 || [[Фудбалски куп на Германија 2016-2017|КГ]]|| 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2016-2017|ЛШ]] || 2 || 0 || - || - || - || 13 || 6 |- | [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2017-2018|2017-2018]] || [[Прва Бундеслига 2017-2018|БЛ]] || 7 || 1 || [[Фудбалски куп на Германија 2017-2018|КГ]]|| 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || 8 || 2 |- | [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2018-2019|2018-2019]] || [[Прва Бундеслига 2018-2019|БЛ]] || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2018-2019|КГ]]|| 0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 0 || 0 || - || - || - || 0 || 0 |- | [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2019-2020|2019-јан. 2020]] || [[Прва Бундеслига 2019-2020|БЛ]] || 1|| 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2019-2020|КГ]] || 0|| 0 || - || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- | [[ФК Хамбургер сезона 2019-2020|јан.-јун. 2020]] || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) HSV}} || [[Втора Бундеслига 2019-2020|2Б]] || 14 || 9 || [[Фудбалски куп на Германија 2019-2020|КГ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || 14 || 9 |- | [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2020-2021|авг. 2020]] || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Bayer Leverkusen}} || [[Прва Бундеслига 2020-2021|БЛ]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2020-2021|КГ]] || 0|| 0 || [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|ЛЕ]] || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- | [[1. ФК Унион Берлин сезона 2020-2021|авг. 2020-2021]] || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Union Berlin}}|| [[Прва Бундеслига 2020-2021|БЛ]]|| 19 || 6 || [[Фудбалски куп на Германија 2020-2021|КГ]]|| 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 19 || 6 |- | [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2021-2022|авг. 2021]] || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Bayer Leverkusen}} || [[Прва Бундеслига 2021-2022|БЛ]] || 2 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2021-2022|КГ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2021-2022|ЛЕ]] || - || - || - || - || - || 3 || 0 |- | 2021-2022 || {{flagsport|TUR}} [[Ризеспор]] || [[Суперлига на Турција 2021-2022|СЛ]] || 33 || 16 || [[Фудбалски куп на Турција 2021-2022|КТ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 33 || 16 |- | [[ФК Бајер Леверкузен сезона 2022-2023|авг. 2022]] || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Bayer Leverkusen}} || [[Прва Бундеслига 2022-2023|БЛ]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2022-2023|КГ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2022-2023|ЛЕ]] || - || - || - || - || - || 2 || 0 |- !colspan="3" |Вкупно Бајер Леверкузен || 23 || 7 || || 3 || 1 || || 2 || 0 || || - || - || 28 || 8 |- | [[ФК Венеција сезона 2022-2023|2022-2023]] || rowspan="3" |{{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Venezia}} || [[Серија Б 2022-2023|Б]] || 37+1<ref name=":1">Плејоф.</ref>|| 19 || [[Фудбалски куп на ИИталија 2022-2023|КИ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || 38 || 19 |- || [[ФК Венеција сезона 2023-2024|2023-2024]] || [[Серија Б 2023-2024|Б]] || 33+4<ref name=":1" />|| 22 || [[Фудбалски куп на Италија 2023-2024|КИ]] || 1 || 1 || - || - || - || - || - || - || 38 || 23 |- || [[ФК Венеција сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Серија А 2024-2025|А]] || 17 || 5 || [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 17 || 5 |- ! colspan="3" |Вкупно Венеција || 87+5|| 46 || || 1 || 1 || || - || - || || - || - || 93 || 47 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 334 || 151 || || 22 || 7 || || 8 || 3 || || - || - || 364 || 161 |} ===Репрезентативна статистика=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan="13"|{{flagsport|FIN}} [[Фудбалска репрезентација на Финска|Финска]] |2012||1||0 |- |2013||1||0 |- |2014||9||1 |- |2015||7||3 |- |2016||4||0 |- |2017||7||2 |- |2018||1||0 |- |2019||2||1 |- |2020||6||0 |- |2021||13||4 |- |2022||8||2 |- |2023||10||2 |- |2024||8||1 |- !colspan="2"|Вкупно!!77!!16 |} ===Хет-трикови=== <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 15/04/2012 || align=left|{{flagsport|FIN}} [[Стадион Сонера]], [[Хелсинки]] || align=left|{{Fb team HJK}} || align=left|{{Fb team IFK Mariehamn}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''3''' - 1 || align=left|{{flagsport|FIN}} [[Вејкауслига 2012]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''2''' || 27/06/2013 || align=left|{{flagsport|FIN}} [[Виклеф Холдинг Арена]], [[Мариехамн]] || align=left|{{Fb team HJK}} || align=left|{{Fb team IFK Mariehamn}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 0 - '''5''' || align=left|{{flagsport|FIN}} [[Вејкауслига 2013]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''3''' || 05/10/2014 || align=left|{{flagsport|GER}} [[Беленфалтор (стадион)|Беленфалтор]], [[Дармштат]] || align=left|{{Fb team Fortuna Dusseldorf}} || align=left|{{Fb team Darmstadt}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || 1 - '''4''' || align=left|{{flagsport|GER}} [[Втора Бундеслига 2014-2015]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''4''' || 10/09/2016 || align=left|{{flagsport|GER}} [[БајАрена]], [[Леверкузен]] || align=left|{{Fb team Bayer Leverkusen}} || align=left|{{Fb team HSV}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''3''' - 1 || align=left|{{flagsport|GER}} [[Прва Бундеслига 2016-2017]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''5''' || 24/04/2021 || align=left|{{flagsport|GER}} [[Стадион Ан дер Алтен Форстереи|Ан дер Алтен Форстереи]], [[Берлин]] || align=left|{{Fb team 1. FC Union Berlin}} || align=left|{{Fb team Werder Bremen}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''3''' - 1 || align=left|{{flagsport|GER}} [[Прва Бундеслига 2020-2021]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''6''' || 10/09/2016 || align=left|{{flagsport|TUR}} [[Стадион Јени Ризе Шехир|Јени Ризе Шехир]], [[Ризе]] || align=left|{{Fb team Caykur Rizespor}} || align=left|{{Fb team Trabzonspor}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''3''' - 2 || align=left|{{flagsport|TUR}} [[Суперлига на Турција 2021-2022]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''7''' || 01/05/2023 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Пјер Лујџи Пенцо]], [[Венеција]] || align=left|{{Fb team Venezia}} || align=left|{{Fb team Modena}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''5''' - 0 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Серија Б 2022-2023]] |-style="text-align: center;" bgcolor=#EFEFEF |'''8''' || 14/01/2024 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Пјер Лујџи Пенцо]], [[Венеција]] || align=left|{{Fb team Venezia}} || align=left|{{Fb team Sampdoria}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''5''' - 3 || align=left|{{flagsport|ITA}} [[Серија Б 2023-2024]] |} </center><br> |} </center> ==Титули== ===Клупски=== ====ХЈК Хелсинки==== *'''[[Вејкауслига]]''' : 2 : 2011, 2012 ===Поединечни=== *Најдобар стрелец во [[Серија Б]]: 1 :[[Серија Б 2023-2024|2023-2024]] <small>(22 гола)</small> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Финска |image3= Flag of Finland.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/joel-pohjanpalo/160201/ Јоел Похјанпало на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/joel-pohjanpalo/profil/spieler/173491 Јоел Похјанпало на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/175176/joel-pohjanpalo Јоел Похјанпало на espn] *[https://www.whoscored.com/Players/139623/Show/Joel-Pohjanpalo Јоел Похјанпало на whoscored] {{Состав на Финска на ЕП 2020}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Похјанпало, Јоел}} [[Категорија:Фудбалери на ФК Баер Леверкузен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Хамбургер]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Унион Берлин]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Венеција]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фински фудбалери]] [[Категорија:Родени во 1994 година]] hv4ks5rjmibubv1mwvvx2q2cd41828o 0 1361473 5606982 5593965 2026-08-10T04:17:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606982 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building |building_name=Јужен зеленчукски храм |religious_affiliation=[[Аланија|Алански]] |image=Hram1.jpg |alt= |caption= |map_type= |map_size= |map_caption= |location=[[Архиз]], [[Русија]] |coordinates= {{coord|43.6848|41.4756|display=title,inline}} |functional_status=Сочуван |architecture_style=[[Византиска архитектура|Византиски стил]] |groundbreaking=10-11 век |year_completed=19 век |height_max= |dome_quantity=1 |materials= }} '''Јужен зеленчукски храм''' или '''Илинска црква''' — древна црква во Аланија која се наоѓа во Долен Архиз во модерната [[Карачајско-Черкеска Република]]. Датирана е во X век или почетокот на XI век. Скромната големина на црквата сугерира дека била во приватна сопственост, веројатно на некое благородничко семејство, и според сите извештаи, служела за верските потреби веројатно на феудалното [[благородништво]] или дел од населението на градот.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://heritage.sai.msu.ru/history/hramy/yug/index.html|title=Южный (Ильинский) храм|work=heritage.sai.msu.ru|accessdate=2022-04-17}}</ref> Црквата во 1991 година е осветена во името на [[Свети Илија|пророкот Илија]] и моментално функционира како православна црква. Изградена е малку погрубо од главните храмови во Долен Архиз, а истовремено поврзана е со нив со низа заеднички архитектонски елементи, како што се развојот на [[Купола|куполата]] и [[Апсида|апсидалниот]] дел, периметарските сводови и импостните полици. Оваа заедничка архитектонска и градежна техника укажува на тоа дека сите три долноархишки цркви припаѓаат на ист архитектонски правец и приближно исто временско раздобје - во рамките на X век.<ref name=":1" /> Денес, Јужниот зеленчукски храм или Илинската црква во Нижни Архиз е најстарата активна христијанска црква во Русија.<ref name=":1"/> == Положба == [[Податотека:Lower-Arkhyz_settlement_-_Scheme.jpg|мини|305x305пкс|План на населбата Нижне-Архиз во 1897 година, во чие средиште се наоѓа Јужниот зеленчукски храм.{{Efn|Древни христијански цркви и манастирот Свети Александар Атос Зеленчук во клисурата Зеленчук на кавкаскиот опсег на регионот Кубан во Баталпашинската Област. (Со цртежи на древни храмови). - Издание на Скитот Свети Александар-Афон Зеленчук. Четврто издание. - Одеса: Печатница и хромолитографија Е. Јас. Фесенко, 1897 година -}}]] Јужниот зеленчукски храм се наоѓа во средиштето на населбата Нижне-Архиз, опкружен со неговите станбени четврти.<ref name=":1"/> == Историја == Христијанството во [[Русија]] дошло од југ, од [[Византија]]. Најпрво биле покрстени [[Ерменија]], [[Грузија]] и [[Абхазија]], од каде византиските [[Мисионер|мисионери]] навлегле во подрачјето на [[Кавказ (планински венец)|планинскиот венец Кавказ]] и веќе во [[7 век|VII век,]] започнала постапката на постепена [[христијанизација]] на Аланија, за што сведочат пишаните извори од втората половина на VII век. За нејзин крај може да се смета 916 година, кога во времето на цариградскиот патријарх [[Никола I Цариградски|Николај Мистик]], во најголемиот верски центар на Аланија - населбата Долен Архиз, се одржало масовно крштевање на најголемиот дел од населението на Западна Аланија.<ref name=":1" /> Под влијание на кралот на Абхазија (кој бил сојузник на [[Византија]] во [[Кавказ|северозападниот дел на Кавказ]]), жителите на Аланија го прифатиле христијанството. Во времето на овој „вистински христољубив“ владетел на Аланите, Григориј, во Аланија почнале да се градат храмови во византиски стил.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1|title=Нижне-Архызский историко-архитектурный и археологический комплекс // Домбай инфо|work=www.dombayinfo.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20120614193112/http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1|archive-date=14. 06. 2012|accessdate=2022-04-16}}</ref> Во карачајскиот народен календар (имиња на месеци и денови во неделата) зачувани се имињата на христијанските светители: Света Марија, Свети Андреј, Света Теодора, Св. Василиј, Св. Никола, Свети Георгиј, Свети Илија, Свети Апостол. Алано-христијанското наследство е зачувано и во фолклорот, во обредниот и култниот живот на Карачајците. Од сите христијански алански цркви кои преживеале на територијата на Карачај-Черкезија, денес единствено активна е Јужната зеленчукска црква. Според современите истражувања, оваа црква била изградена X век. Како што наведуваат ''А. А.'' ''Демаков и И.'' ''Л.'' ''Чумака'', овој храм е посветен на светиот [[пророк Илија]], па на последното осветување во 1991 година го вратила своето древно име Илинска црква. Сместена меѓу станбените четврти на населбата Нижне-Архиз, Илинската црква е, во споредба со другите цркви, со скромна големина: 20 x 25 грчки [[Стапка (мерка)|стапки]] (1 грчка стапка е еднаква на 30,8 см). Затоа, најверојатно била дел од имотот на богато аланско семејство (како нивна куќна црква). == Архитектура == [[Податотека:Sysoev_-_Trip_to_the_rivers_Zelenchuk,_Kuban_and_Teberda_1895_04.png|мини|191x191пкс| Изгледот на храмот во 1891 година кој до обновата бил покриен со тенки блокови од [[песочник]] и со исфрлени настрешници за одведување на водата.]] Црквата е триапсидна, четиристолбна, крстокуполна градба изградена од блокови делкан [[песочник]] споени со [[Вар|варов]] [[малтер]]. Димензиите на храмот се 8,5 x 7,75 метри. Интересна одлика на храмот е изместувањето на западниот влез и средишниот прозорец на апсидата од надолжната оска на објектот. [[Податотека:South_Zelenchuk_Church_-_Scheme.png|мини| Основа на Јужниот зеленчукски храм од 1897 година.]] Особеност на овој храм е тоа што неговиот куполен квадрат е асиметричен и остро издолжен (1,8 x 2,7 метри). Според тоа, неговиот низок барабан, со четири прозорци, има елипсовиден, а не цилиндричен облик. Според В. А. За Кузњецов, ваквата градба на зградата зборува за погрешни пресметки на градителот во однос на севкупните димензии на објектот и сразмерот на неговите поединечни елементи, што може да укажува на одредена теоретска неподготвеност и неискуство на [[Архитект|архитектот]], кој се обидел да го спои византискиот, за него нов архитектонски канон, со месни техники. Тоа е поткрепено со погрубата техника на ѕидање, техника во согласност со месните традиции.<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1|title=Нижне-Архызский историко-архитектурный и археологический комплекс // Домбай инфо|archive-url=https://web.archive.org/web/20120614193112/http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1|archive-date=14. 06. 2012|website=www.dombayinfo.ru|access-date=2022-04-17|url-status=}}</ref> Интересно е што во останатиот дел од [[Кавказ]], на [[Крим]] и на [[Балканот]], не постои аналог на таква техника.<ref name=":22">{{Cite web|url=http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1|title=Нижне-Архызский историко-архитектурный и археологический комплекс // Домбай инфо|archive-url=https://web.archive.org/web/20120614193112/http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1|archive-date=14. 06. 2012|website=www.dombayinfo.ru|access-date=2022-04-17|url-status=}}</ref> Врз основа на горенаведеното, се смета дека овој храм е изграден подоцна од другите два [[Зеленчукски храмови]] и датира од втората половина на [[10 век|10 век.]] [[Податотека:Экскурсия_в_Нижний_Архыз_(24).jpg|мини|253x253пкс| Влез во храмот]] Северниот и средниот [[Брод (архитектура)|кораб]] на црквата се со иста ширина, додека јужниот е многу потесен. Периметарските сводови исфрлени од западниот пар столбови се потпираат на [[Пиластер|пиластри]] испакнати од ѕидот, додека сводовите на источните ([[Олтар|олтарните]]) столбови се поврзани со ѕидот преку испакнати масивни импост плочи. Храмот има три [[Апсида|апсиди]] кои се полукружни и ја опфаќаат целата источна страна. Во однос на страничните апсиди, средната апсида стрчи за некои 25-30 сантиметри, и исто така малку се издига над нив. Системот на кровот првично бил сличен на оној на Северната и Средната зелечукска црква: покривите со фронтон и колкови се направени од тенки блокови од [[песочник]] со испакнати настрешници за одвод на водата. == Обновата на црквата во 19 век == [[Податотека:Храм_Южный,_Нижний_Архыз_03.jpg|мини|253x253пкс| Олтарен дел од храмот со [[гулаб]] - симбол на [[Светиот Дух]]]] На крајот на 19 век, храмот во голема мера настрадал од „реставрацијата“ што ја извршиле монасите на манастирот Зеленчук, кои значително го обновиле „во руски стил“. Првобитниот камен покрив бил заменет со метален, тапанот бил обложен со штици и покриен со железна купола направена од сводови со крст. Наместо прозорци на северниот и јужниот ѕид од објектот, уредени се влезни врати, западниот влез значително преуреден и претворен во портал, поврзан со покриена галерија со трпезаријата на манастирот. Ѕидовите биле повторно малтерисани и грубо варосани. Не се зачувани информации за древните [[фрески]] што можеби овде постоеле. [[Податотека:Святой_источник.jpg|мини|191x191пкс| Светиот извор во близина на Јужниот зеленчукски храм.]] По обновата, црквата била посветена на светиот кнез [[Александар Невски]] и била зимски храм на манастирот, загреан со подземни печки, од кои топлината доаѓала преку посебен воздушен канал. До црквата е изградена мала капела и [[камбанарија]]. == Храмот после револуцијата == По [[Октомвриска револуција|Октомвриската револуција]], манастирот ја доживеал судбината на речиси сите руски манастири. Бил затворен, а монасите биле раселени.<ref name=":1" /> При уништувањето на манастирот, крстот што стоел на црквата бил продупчен од куршуми, па морал да се обнови.<ref name=":1" /> == Осветување на црквата во 1991 == [[Податотека:Храм_Южный_Архыз.jpg|мини|191x191пкс| Денешниот изглед на храмот]] Современите проучувања за точниот [[азимут]] на главната оска на црквата и нејзината поврзаност со датумите на [[јулијанскиот календар]] сугерираат дека храмот бил основан на Илинден и дека најверојатно бил посветен на овој светец. Имајќи го ова предвид, при последното осветување на црквата, кое се одржало во 1991 година, било зачувано нејзиното древно име - ''Иљинскаја'' ''црква.'' Во осветената црква, во олтарниот дел на храмот е зачуван монашки лик: [[гулаб]] - симбол на [[Светиот Дух]], [[Херувим|херувими]] и [[Серафим|серафими]], осумкраки крстови. Сега Илинска црква е крунисана од крстот што порано бил на Средната црква. == Обнова на црквата во 19 век == <gallery mode="packed-hover" heights="130" align="center" caption="Јужниот зеленчукски храм во различни раздобја"> Податотека:Arkhyz_1882.jpg|врска=Датотека:Arkhyz_1882.jpg|алт=1882.| 1882 Податотека:04_South_Zelenchuk_Church.png|врска=Датотека:04_South_Zelenchuk_Church.png| 1891 Податотека:Sysoev_-_Trip_to_the_rivers_Zelenchuk,_Kuban_and_Teberda_1895_04.png|врска=Датотека:Sysoev_-_Trip_to_the_rivers_Zelenchuk,_Kuban_and_Teberda_1895_04.png|алт=1895.| 1895 </gallery> == Поврзано == * [[Зеленчукски храмови]] * [[Северен зеленчукски храм]] * [[Среден зеленчукски храм]] == Белешки == <references group="б"/> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * Виноградов А. Ю., Белецкий Д. В. Нижний Архыз и Сенты — древнейшие храмы России. Проблемы христианского искусства Алании и Северо-Западного Кавказа. — М.: Индрик, 2011. — 392 с. * Кузнецов В. А. Зодчество феодальной Алании. — Орджоникидзе: «Ир», 1977. — 176 с. * Кузнецов В.А. Нижний Архыз в X—XII веках. Ставрополь, 1993. — 464 c. * Пищулина В.В. Христианское храмовое зодчество Северного Кавказа периода средневековья. Ростов-на-дону, 2006. — 320 с. * Сысоев В. М. Поездка на реки: Зеленчук, Кубань и Тиберду летом 1895 года. // Материалы по археологии Кавказа : журнал. — М.: Московский государственный университет, 1898. — № 7. — С. 115—145. * Отчет гг. Нарышкиных, совершивших путешествие на Кавказ (Сванетию) с археологический целью в 1867 году // Известия Императорского Русского археологического общества. — СПб., 1876. — Т. VIII. Вып. 4. — С. 362—366. == Надворешни врски == * [http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1 Нижне-Архызское городище: Зеленчукские храмы] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120614193112/http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1 |date=2012-06-14 }} {{Wayback|url=http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1|date=20120614193112}(јaзик{{Мртва_врска|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва_врска|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: руски) * [http://heritage.sai.msu.ru/history/hramy/sred/index.html Средний Зеленчукский храм] (јaзик: руски) * [http://heritage.sai.msu.ru/history/hramy/yug/index.html Южный Зеленчукский храм] (јaзик: руски) * [http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ Средневековые христианские храмы Алании] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407141944/http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/ |date=2022-04-07 }} {{Wayback|url=http://www.alanica.ru/category/articles/christianity_in_alanya/|date=20220407141944}} * [https://web.archive.org/web/20070313144935/http://osradio.ru/2006/02/04/xristianstvo_na_severnom_kavkaze_do_ego_prisoedinenija_k_rossii/ митрополит Гедеон Докукин «Древнехристианские археологические памятники Северного Кавказа»](јaзик: руски) * [https://web.archive.org/web/20070930184928/http://www.rusarchives.ru/muslib/muslib_rf/kchr2.shtml Карачаево-Черкесский историко-культурный и природный музей-заповедник], [http://www.museum.ru/M1231] (јaзик: руски) * [https://web.archive.org/web/20061014121720/http://real-alania.narod.ru/alanialand/page0.htm Фотографии и брошюры «Аланский мир 1 и 2» Карачаево-Черкесского историко-культурного и природного музея заповедника] (јaзик: руски) * [https://web.archive.org/web/20070927200322/http://osradio.ru/2007/07/24/viktorija_pischulina_issledovala_alanskoe_xramovoe_zodchestvo_perioda_srednevekovja/ Статья Мадины Тезиевой от 24.07 2007 «Виктория Пищулина исследовала аланское храмовое зодчество периода средневековья»] (јaзик: руски) * [http://www.risk.ru/users/vik-33/4506/ Христианские храмы Архыза], фотоальбом (јaзик: руски) [[Категорија:Руски православни цркви]] r640efmy62u3u91kbpk7wl30l1ixq1j 0 1362425 5606969 5603394 2026-08-10T02:29:12Z Stephan1000000 82108 17 5606969 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Живи мртовци: Мртов град | genre = ужаси<br>[[драма]]<br>[[зомби-апокалипса]] | creator = [[Ели Џорне]] | based_on = ''Живи мртовци'' (стрип) | theme_music_composer = | composer = [[Ијан Хултквист]] | country = {{САД}} | num_seasons = 3 | num_episodes = 17 | producer = | cinematography = | editor = | runtime = 40 — 50 минути | company = {{Plainlist| * [[Skybound Entertainment]] * [[Valhalla Entertainment]] * Circle of Confusion * Schneibot * [[AMC Studios]] }} | network = [[AMC (ТВ-канал)|AMC]] | first_aired = 18 јуни 2023 | last_aired = сѐ уште | starring = {{Plainlist| * [[Лорен Кохан]] * [[Џефри Дин Морган]] * [[Гај Чарлс]] * [[Жељко Иванек]] * Махина Наполеон }} | location = [[Њу Џерси]] | executive_producer = {{plainlist| * [[Скот М. Гимпл]] * [[Роберт Киркман]] * Дејвид Алперт * [[Гејл Ен Херд]] * Брајан Бократ * Лорен Кохан * Џефри Дин Морган * Ели Џорне }} | image = The Walking Dead- Dead City.jpg | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | related = ''[[Живи мртовци (ТВ-серија)|Живи мртовци]]'' | caption = Плакатот на првата сезона }}{{Закосен наслов}}'''''Живи мртовци: Мртов град''''' ({{langx|en|The Walking Dead: Dead City}}) — американска постапокалиптична [[Телевизиска серија|ТВ]]-драма на ужасите создадена од Ели Џорне за [[AMC (ТВ-канал)|AMC]] и заснована на ликовите Меги и Ниган од стрип-серијалот „Живи мртовци“. Тоа е првото продолжение на ТВ-серијата „[[Живи мртовци (ТВ-серија)|Живи мртовци]]“ и петтиот дел од франшизата „Живи мртовци“ за да се одржи постојаноста со другите телевизиски серии. Џорне служи како главен продуцент. Лорен Кохан и [[Џефри Дин Морган]] повторно ги играат своите улоги како Меги и Ниган од изворната телевизиска серија. Главните улоги ги толкуваат и Гај Чарлс, Жељко Иванек и Махина Наполеон. Развојот на серијата започнал во март 2022 г. Работниот наслов на серијата, „Остров на мртвите“, бил променет во август истата година. Дополнителните членови на глумечкиот состав биле објавени во октомври и ноември 2022 г. Главното снимање започнало во јули 2022 г. во [[Њу Џерси]] и завршило во октомври 2022 г.<ref>{{Cite web|url=https://comicbook.com/tv-shows/news/the-walking-dead-dead-city-logo-maggie-negan-spinoff-lauren-cohan-jeffrey-dean-morgan/|title=The Walking Dead: Dead City Reveals Logo|lang=en|website=TV Shows|access-date=2024-04-14}}</ref> Првата сезона од серијата се состоела од шест епизоди и била објавена на 18 јуни 2023 г. Во јули 2023 г., било објавено обновување за втора сезона. == Содржина == Серијата ги следи Меги и Ниган додека патуваат низ постапокалиптичен [[Менхетн]], одвоен од копното, во потрага по грабнатиот син на Меги, Хершел. Уништениот град е полн со мртовци и жители што го направиле Њујорк свој свет, полн со анархија, опасност, убавина и ужас. == Улоги == === Главни улоги === [[Лорен Кохан]] како Меги Грин. Вдовицата на Глен, порано дел од групата на [[Рик Грајмс]] во „[[Живи мртовци (ТВ-серија)|Живи мртовци]]“. Таа е и водач на Колонијата Хилтоп, заедница на преживеаници што се преселиле од [[Вирџинија]] во Њујорк. [[Џефри Дин Морган]] како Ниган. Поранешниот водач на Спасителите, кој ја напуштил Заедницата со својата бремена сопруга за да започне семеен живот по настаните во „Живи мртовци“. [[Гај Чарлс]] како Перли Армстронг. Тој е [[маршал]] на Нововавилонската Федерација, мрежа на преживеани заедници во Њујорк со задача да го следат Ниган.<ref name="Charles">{{Cite web|url=https://deadline.com/2022/04/isle-of-the-dead-gaius-charles-lauren-cohan-jeffrey-dean-morgan-the-walking-dead-spinoff-series-1235012056/|title='Isle Of The Dead': Gaius Charles Joins Lauren Cohan & Jeffrey Dean Morgan In 'The Walking Dead' Spinoff|author=Andreeva|first=Nellie|date=2022-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404235552/https://deadline.com/2022/04/isle-of-the-dead-gaius-charles-lauren-cohan-jeffrey-dean-morgan-the-walking-dead-spinoff-series-1235012056/|archive-date=2023-04-04|website=[[Deadline (website)|Deadline]]|access-date=2022-11-16|url-status=live}}</ref> [[Жељко Иванек]] како „Хрватот“. По потекло од [[Хрватска]], па оттука и неговиот прекар, Хрватот е жесток поранешен член на Спасителите, кој го грабнал синот на Меги, Хершел. Тој е и водач на „Бурази“ (мак. ''Браќата''), група непријателски преживеаници што ја презеле контролата над Менхетн. Махина Наполеон како Џини: Млада девојка со [[мутизам]] што завршува под грижата на Ниган по трауматската смрт на нејзиниот татко. Подоцна се открива дека нејзиниот татко бил еден од мажите за кого Ниган објавил потера. === Второстепени улоги === Логан Ким како Хершел Ри: тинејџерскиот син на Меги и Глен. Ким го заменува глумецот Кин Мајкл Спилер, кој претходно го толкувал Хершел во „Живи мртовци“.<ref>{{cite web|url=https://comicbook.com/tv-shows/news/the-walking-dead-dead-city-recasts-hershel-rhee-logan-kim/|title=The Walking Dead: Dead City Recasts Maggie's Son Hershel|last=Bonomolo|first=Cameron|date=March 26, 2023|website=[[ComicBook.com]]|access-date=April 11, 2023}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.amc.com/shows/the-walking-dead-dead-city--1060741}} {{IMDb title|18546730}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] [[Категорија:Американски телевизиски серии]] qe895vahs4inee2raffpi80kcg30jpx 0 1362513 5606885 5567158 2026-08-09T20:18:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606885 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Pritchardia_limahuliensis_(Limahuli_Garden_and_Preserve).JPG|мини|''Pritchardia limahuliensis''|273x273пкс]] [[Податотека:Starr_050407-6220_Pritchardia_thurstonii.jpg|десно|мини|277x277px| ''Pritchardia палми'']] Родот '''''Pritchardia''''' (семејство [[Палми|Arecaceae]] ) се состои од помеѓу 24 и 40 видови на палми (подфамилија Coryphoideae) кои се наоѓаат на тропските острови [[Тихи Океан|на Тихиот Океан]] во [[Фиџи]], [[Самоа]], [[Тонга]], [[Туамоту]]с и најразлично на [[Хавајски Острови|Хаваи]]. Името на родот е дадено во чест на [[Вилијам Томас Причард]] (1829–1907), британски конзул на Фиџи.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=kaN-hLL-3qEC|title=CRC World Dictionary of Plant Names|last=Quattrocchi|first=Umberto|publisher=CRC Press|year=2000|isbn=978-0-8493-2677-6|volume=3 M-Q|page=2168}}</ref> == Опис == Палмите се со различна висина која се движи од 6 до 40 метри.<ref name="Riffle">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rL3dHVJ2CZ8C|title=An Encyclopedia of Cultivated Palms|last=Riffle|first=Robert Lee|last2=Paul Craft|publisher=Timber Press|year=2003|isbn=978-0-88192-558-6|pages=419–422}}</ref> Листовите се во облик на вентилатор (ребресто-дланковидни), а стеблото е налик на столб, голо, мазно или влакнесто, надолжно нажлебно и нејасно прстенесто од лузни од листовите. Цветовите и плодовите се носени во терминален кластер со едноставни или сложени гранки на лаковидно или висечко соцветие кое (кај некои видови) е подолго од листовите. == Видови == Постојат 29 познати видови, од кои 19 се [[Ендемизам|ендемски]] на [[Хавајски Острови|Хавајските Острови]], а остатокот се на други островски групи. Многумина се критично загрозени. Еден од островите на хавајскиот архипелаг [[Оаху]] го има најголемиот број на видовите на ''Причардија'' од било кој друг хавајски остров, со девет именувани видови регистрирани во 1980 година. Осум од тие видови може да се најдат во дождливиот регион Колау.<ref>{{Наведено списание|last=Hodel|first=Don|date=1980|title=Pritchardia in Hawaii|url=https://palms.org/wp-content/uploads/2016/05/v24n2p65-81.pdf|journal=Principes|volume=2|issue=24|pages=65–81|access-date=April 24, 2024|archive-date=2024-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20241211200905/https://palms.org/wp-content/uploads/2016/05/v24n2p65-81.pdf|url-status=dead}}</ref> == Однос со луѓето == Домородните Хавајци (кои ги нарекуваат ''лулу'' или ''ноулу'' ) често ги засадуваат дрвјата во своите традиционални домови.<ref name="Meilleur">{{Наведено списание|last=Meilleur|first=Brien A.|date=June 2022|title=Ancient Hawaiian house lots and their flora: a review of Great Māhele plant claims with a special focus on ''Pritchardia'' (''loulu'') palms|url=https://journals.openedition.org/ethnoecologie/9104#tocto1n5|journal=Revue d'ethnoécologie|language=en|issue=21|pages=16–20|doi=10.4000/ethnoecologie.9104|issn=2267-2419|doi-access=free}}</ref> Ги консумираат нивните семиња (познати како ''hāwane'' или ''wāhane'' ) сурови,<ref>{{Наведено списание|last=Chock|first=Alvin K.|date=1968|title=Hawaiian Ethnobotanical Studies I. Native Food and Beverage Plants|url=https://www.jstor.org/stable/4252960|journal=Economic Botany|volume=22|issue=3|pages=232|bibcode=1968EcBot..22..221C|doi=10.1007/BF02861956|issn=0013-0001|jstor=4252960}}</ref> го користат стеблото како градежен материјал и лисјата за покривање на куќи и храмови.<ref name="Meilleur" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Pritchardia|''Pritchardia''}} {{Викивидови-ред|Pritchardia|''Pritchardia''}} [[Категорија:Флора на Хаваи]] [[Категорија:Палми]] 835ppoisdu1ulwvj5lozbnwytru6dy5 0 1366280 5606960 5496978 2026-08-10T01:12:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606960 wikitext text/x-wiki '''Јанез Менарт''' (29&nbsp;септември 1929 година&nbsp;-&nbsp;22&nbsp;јануари 2004) бил словенечки поет, најпознат по својата поезија Интимистичка. Тој превел голем број класични француски и англиски [[Драма|драмски]] дела на [[Словенечки јазик|словенечки]], вклучувајќи ги и сонетите на Шекспир.<ref>{{нмс| last=| first=| author=| title=JANEZ MENART (1929–2004)| url=https://revija.ognjisce.si/revija-ognjisce/27-obletnica-meseca/23002-janez-menart-1929-2004| date=| work=| publisher=Ognjišče| accessdate=21 јануари 2026| archive-date=2024-03-02| archive-url=https://web.archive.org/web/20240302234954/https://www.revija.ognjisce.si/revija-ognjisce/27-obletnica-meseca/23002-janez-menart-1929-2004| url-status=dead}}</ref> [[File: Janez Menart.jpg|thumb|Јанез Менарт']] == Биографија == Менарт бил роден во Марибор. Неговата мајка била театарска глумица, но поради тешка болест, семејството се преселило во Љубљана. Неговиот татко работел како итен медицински техничар, но извршил самоубиство кога Јанез имал само седум години. Осум години подоцна, починала и неговата мајка. Поради лошите социјални околности Јанез и неговата постара сестра живееле речиси од почетокот на школувањето во интернати. Јанез можел да се запише во гимназија само затоа што освоил една од четирите стипендии понудени од [[Дравска бановина]] во 1940 година. По завршувањето учел на Филозофскиот факултет на [[Универзитет во Љубљана|Универзитетот во Љубљана]] каде дипломирал словенечка филологија и компаративна книжевност. По задолжителната воена служба најпрвин бил издавач, потоа сценски режисер и на крајот директор на куклената секција на филмот Триглав. Во тоа време се оженил и добил ќерка. Од 1963 година, кога го напушти филмот, заработувал со пишување и превод. Потоа се вработил како уредник на драмската редакција на РТВ Љубљана. Поради политички околности подоцна бил деградиран на сценски режисер и во последните три години работел како преведувач за тековни потреби. Во 1979 година решил да ја напушти работата и да се вработи како програмски водач на клубот за продажба на книги ''Свет књиге'' во Младинска књига. Тој останал таму до неговото пензионирање во 1990 година. Починал во Љубљана поради болничка инфекција. == Дела == Јанез Менарт бил еден од најпопуларните словенечки поети во втората половина на 20 век. Над четиристотини негови поединечни песни се преведени на околу 25 странски јазици и повеќе од половина од овие преводи се објавени во независни изданија. Над сто негови песни и стихови се придружени со музика како шансони, некои од нив се снимени и на касети и дискови. Менарт започнал да пишува поезија на 15-годишна возраст, а првата песна ја објавил во завршните години од гимназиското образование. Со текот на времето, неговите творби сè почесто се појавувале во различни книжевни списанија и на радио. Неговата книжевна кариера добила значаен подем во 1953 година, кога, заедно со Кајетан Кович, Тоне Павчек и Цирил Злобец, ја објавил збирката ''Песни на четворицата''. Менартовата поезија е исповедна и реалистична, со силна сатирична нота. Нарацијата е јасна и прецизна, а формата останува верна на традиционалниот метар, комбинирајќи романтични слики со елементи од секојдневната реалност. Познат е и по своите епиграми. Менарт направил одлични преводи на Шекспировите сонети, поезијата на [[Џорџ Гордон Бајрон]], [[Роберт Бернс]] и [[Жак Превер]] и Собраните дела на [[Франсоа Вијон]]. Тој, исто така, преведувал и [[Англиска ренесанса|англиски ренесансни]] драми, како што се Волпоне од [[Бен Џонсон]] и Доктор Фауст од [[Кристофер Марлоу]]. Иако главно познат како поет и преведувач, Менарт пишувал и сценарија за куклени и [[Документарен филм|документарни филмови]] и телевизиски претстави. Тој исто така бил првиот во Словенија што објавил ЦД аудиокнига со неговите песни во голема мера интерпретирани од самиот него. == Во музиката == Во 1975 година, неговата песна „Татковина“, во превод на хрватскиот поет Звонимир Голоб, била искористен како текст за песната „Домовина“ што ја испеал хрватскиот рок и фолк музичар [[Драго Млинарец]]. ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://slonews.sta.si/index.php?id=1833&s=70|title=Poet and Translator Janez Menart Dies|date=2004-01-22|publisher=Slovenia News|archive-url=https://web.archive.org/web/20070428133239/http://slonews.sta.si/index.php?id=1833&s=70|archive-date=2007-04-28|accessdate=}} == Литература == * Berta Golob, ''Srce ustvarja roka piše'', Mladinska knjiga|Založba Mladinska knjiga, Ljubljana 1983   * Muris Idrizović, ''Otroška in mladinska književnost v Jugoslaviji'', Založba Obzorja, Ljubljana 1984   * Polona Hanžek Novak, ''V srcu mladi'', Založba Genija, Ljubljana 2004   {{DEFAULTSORT:Менарт, Јанез}} [[Категорија:Членови на Словенечката академија на науките и уметностите]] [[Категорија:Добитници на Прешерновата награда]] [[Категорија:Апсолвенти на Љубљанскиот универзитет]] [[Категорија:Починати во 2004 година]] [[Категорија:Родени во 1929 година]] [[Категорија:Словенечки поети]] dqyqv2ez3f13kk4qn5xx0briq11fias 10 1368093 5607089 5350703 2026-08-10T11:47:18Z Carshalton 30527 5607089 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Селектори на светолуциската фудбалска репрезентација |teamname=Фудбалска репрезентација на Света Луција |state = {{{state|}}} |bgcolor=#66CCFF |textcolor=white |bordercolor=#FCD116 |list =<div> {{football squad2 player | no=1996 | name=[[Кингсли Армстронг|Армстронг]] }} {{football squad2 player | no=1999-2000 | name=[[Касим Луис|Луис]] }} {{football squad2 player | no=2002-04 | name=[[Кингсли Армстронг|Армстронг]] }} {{football squad2 player | no=2004-06 | name=[[Карсон Милар|Милар]] }} {{football squad2 player | no=2006-10 | name=[[Теренс Каро|Каро]] }} {{football squad2 player | no=2010-11 | name=[[Ален Провиденс|Провиденс]] }} {{football squad2 player | no=2012-18 | name=[[Френсис Ластик|Ластик]] }} {{football squad2 player | no=2018-19 | name=[[Френсис Мекдоналд (фудбалер)|Мекдоналд]] }} {{football squad2 player | no=2019-2021 | name=[[Џамал ​​Шабаз|​​Шабаз]]}} {{football squad2 player | no=2022- | name=[[Стерн Џон|Џон]] }} </div> }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Категорија:Предлошки за Света Луција]] [[Категорија:Предлошки за селектори на фудбалските репрезентации|Света Луција]] </noinclude> 0ssx5hjgt8sivgi9u3o12vmc6szkso3 5607094 5607089 2026-08-10T11:49:50Z Carshalton 30527 5607094 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Селектори на светолуциската фудбалска репрезентација |teamname=Фудбалска репрезентација на Света Луција |state = {{{state|}}} |bgcolor=#66CCFF |textcolor=white |bordercolor=#FCD116 |list =<div> {{football squad2 player | no=1996 | name=[[Кингсли Армстронг|Армстронг]] }} {{football squad2 player | no=1999-2000 | name=[[Касим Луис|Луис]] }} {{football squad2 player | no=2002-04 | name=[[Кингсли Армстронг|Армстронг]] }} {{football squad2 player | no=2004-06 | name=[[Карсон Милар|Милар]] }} {{football squad2 player | no=2006-10 | name=[[Теренс Каро|Каро]] }} {{football squad2 player | no=2010-11 | name=[[Ален Провиденс|Провиденс]] }} {{football squad2 player | no=2012-18 | name=[[Френсис Ластик|Ластик]] }} {{football squad2 player | no=2018-19 | name=[[Френсис Мекдоналд (фудбалер)|Мекдоналд]] }} {{football squad2 player | no=2019-2021 | name=[[Џамал ​​Шабаз|​​Шабаз]]}} {{football squad2 player | no=2022- | name=[[Стерн Џон|Џон]] }} </div> }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Категорија:Предлошки за Света Луција]] [[Категорија:Навигациски предлошки за селектори на фудбалските репрезентации|Света Луција]] </noinclude> noa2rwio2zbv4x2tmeu3hdq333dytkz 0 1371532 5606908 5599864 2026-08-09T21:39:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606908 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:The Fable manga cover 1.jpg|230px]] | caption = Корицата на првиот том, вклучувајќи го Фејбл | ja_kanji = ザ・ファブル | ja_romaji = За Фабуру | genre = комедија<br>драма<br>трилер }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = {{ill|Кацухиса Минами|ja|南勝久}} | publisher = [[Kodansha]] | publisher_en = Kodansha USA | demographic = [[сеинен]] | imprint = Young Magazine KC | magazine = [[Weekly Young Magazine]] | first = 1 ноември 2014 | last = 18 ноември 2019 | volumes = 22 | volume_list = Список на поглавја на „The Fable“ }} {{collapsed infobox section begin}} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = Кацухиса Минами | publisher = Kodansha | publisher_en = | demographic = сеинен | imprint = | magazine = {{ill|Comic Days|ja|コミックDAYS}} | first = 6 март 2018 | last = 26 февруари 2019 | volumes = 1 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = live film | director = Кан Егучи | producer = | writer = Јусуке Ватанабе | music = | studio = {{ubl|[[Geek Pictures]]|[[Shochiku]]}} | licensee = | released = 21 јуни 2019 | runtime = 123 минути }} {{Infobox animanga/Video | type = live film | title = The Fable: A Hitman Who Doesn’t Kill | director = Кан Егучи | producer = | writer = {{ubl|Масахиро Јамаура|Кан Егучи}} | music = | studio = {{ubl|Geek Pictures|Shochiku}} | licensee = | released = 18 јуни 2021 | runtime = 131 минута }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = The Fable: The Second Contact | author = Кацухиса Минами | publisher = Kodansha | publisher_en = | demographic = сеинен | imprint = Young Magazine KC | magazine = Weekly Young Magazine | first = 19 јули 2021 | last = 10 јули 2023 | volumes = 9 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = {{ubl|[[Рјосуке Такахаши]]|Даисуке Накаџима}} | writer = {{ubl|Јуја Такашима|Мајуми Морита}} | music = Шуичиро Фукухиро | studio = [[Tezuka Productions]] | licensee = [[Disney Platform Distribution]] | network = [[Nippon Television Network System|NNS]] ([[Nippon TV]]) | first = 7 април 2024 | last = 29 септември 2024 | episodes = 25 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = The Fable: The Third Secret | author = Кацухиса Минами | publisher = Kodansha | publisher_en = Kodansha (дигитално) | demographic = сеинен | imprint = | magazine = Weekly Young Magazine | first = 17 март 2025 | last = | volumes = | volume_list = }} {{collapsed infobox section end}} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}'''''The Fable''''' ({{langx|ja|ザ・ファブル}}, {{langx|mk|Фејбл}} = „Басната“) — [[манга]] напишана и илустрирана од Кацухиса Минами. Се објавувала во списанието за [[сеинен]]-манга ''[[Weekly Young Magazine]]'' на издавачката куќа [[Kodansha]] од ноември 2014 г. до ноември 2019 г., а поглавјата се собрани во вкупно 22 тома [[танкобон]].<ref>{{cite web|url=https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000342414|title=|publisher=[[Kodansha]]|language=јапонски|script-title=ja:ザ・ファブル（２２）|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124000918/https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000342414|archive-date=24 јануари 2021|access-date=6 февруари 2021|url-status=live}}</ref> Продолжението, под наслов ''The Fable: The Second Contact'', се објавувало во истото списание од јули 2021 г. до јули 2023 г. Третата серија, ''The Fable: The Third Secret'', започнала со објавување во март 2025 г. Филмска играна адаптација ја имала својата премиера во [[Јапонија]] во јуни 2019 г., а продолжението излегло во јуни 2021 г. [[Аниме]]-адаптација во производство на Tezuka Productions се прикажувала од април до септември 2024 г. До јуни 2024 г., мангата имала над 25 милиони примероци во тираж, со што станала една од најпродаваните манга-серии. Во 2017 г., ''The Fable'' ја освоила 41-та награда на Kodansha за манга во категоријата „Општа манга“. == Содржина == Опремен со своето омилено оружје — пиштолот „Најтхок“ во јагленосива боја — „Фејбл“ е професионален убиец од кого стравува целото јапонско подземје: [[Политика|политичари]], мафијаши и јавни личности. Овој гениј за ликвидации може да испрати која било цел шест стапки под земја за само шест секунди — ако така му каже [[срце]]то. Но еден ден, неговиот спонзор му наредува сѐ да стави на пауза и да живее како обичен граѓанин — во скривалиштето на еден клан [[јакуза]] во [[Осака]] — каде што му е строго забрането да убие или нападне некого во текот на цела една година. За ова човечко оружје со непредвидлив карактер, опкружено со злосторници што одвај чекаат да извадат пиштол, започнува најтешкиот договор во неговиот [[живот]]. == Ликови == {{нихонго-н|'''Акира Сато'''|佐藤 明}} — тој е тивок, но многу вешт платен убиец, познат само како „Фејбл“. Имал помошничка и возачка во изминатата година и не знае ништо за неа или нејзиното име. Им е наредено да лежат настрана една година, а нему му е дадено името и личноста Акира Сато, а неговата помошничка ќе дејствува како негова сестра, Јоко.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://natalie.mu/eiga/news/319913|title=岡田准一主演「ザ・ファブル」に木村了、井之脇海、光石研ら出演、キャラ写真も公開|last=Inc|first=Natasha|work=映画ナタリー|language=ja|accessdate=2025-05-20|archive-date=2023-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230709235056/https://natalie.mu/eiga/news/319913|url-status=dead}}</ref> '''Јоко Сато''' (јап. 佐藤 洋子) — жена со долга кафеава коса и фотографско помнење, која е помошничка и возачка на Фејбл. Ѝ е наредено да се тргне настрана со него една година, преправајќи се дека е негова сестра и ѝ е дадено името Јоко Сато. '''Шефот''' (јап. ボス) — човекот што му доделува работа на Фејбл, но потоа го советува да земе една година одмор и да се скрие во Осака со кланот Магуро. '''Мисаки Шимизу''' (јап. 清水 岬) — жена што живее сама во стан во близина на местото каде што престојуваат Фејбл и неговата помошничка во Осака. Таа работи на повеќе работни места за да ги отплати долговите на својот татко, но е уценета од Коџима да се согласи да стане [[девојка на повик]] кога тој дознава за нејзината поранешна кариера како фотоманекенка. '''Џакал Томиока''' (јап. ジャッカル 富岡) — популарен [[комичар]] кого Фејбл го смета за смешен. '''Хироши Хамада''' (јап. 浜田 広志) — шеф на кланот Магуро што го прифаќа договорот да ги засолни Фејбл и неговата помошничка. '''Такеши Ебихара''' (јап. 海老原 剛士) — капетанот на кланот Магуро, Ебихара, е незадоволен од договорот за засолниште на Фејбл и неговата помошничка. Тој се сомнева во мотивите на Фејбл, но откако доживува срцев удар, го вклучува Акира во своите операции. '''Кенџи Коџима''' (јап. 小島 賢治) — член од среден ранг на кланот Магуро што ги поминал последните неколку години во затвор. По ослободувањето, тој одлучува да ја напредува својата кариера во рамките на кланот Магуро и навлегува на територијата на Сунагава. '''Шуичи Сунагава''' (јап. 砂川 宗一) — член од среден ранг на кланот Магуро, кој води бизнис со девојки на повик и го гледа Коџима како закана. Тајно наумува да се искачи на чело на кланот Магуро. '''Рјо Курошио''' (јап. 黒塩 遼) — обичен член на кланот Магуро што има стремеж да стане платен убиец. Другите членови на кланот Магуро го нарекуваат „Куро“ (クロ). '''Кацуја Такахаши''' (јап. 高橋 勝也) — член од понизок ранг на кланот Магуро што извршува задачи за Ебихара. '''Мацу''' (јап. マツ) — средовечен маж, чие лево око е секогаш полузатворено. Се чини дека е сопственик на [[ресторан]], но всушност е вмешан во отстранување на трупови, шверц и ширење информации. '''Кенџиро Такода''' (јап. 田高田 健二郎) — шефот на Мисаки и управителот на „Октопод“, кој првично му дава на Акира привремена работа како доставувач, но потоа го вработува со полно работно време. '''Ецуџи Каинума''' (јап. 貝沼 悦司) — разгален младич со богата мајка што е вработен во „Октопод“ и е тајно обземен од Мисаки. '''Реи Уцубо''' (јап. 宇津帆 玲) — маж што ја користи детективската агенција Таихеи како покритие за да изврши измама, уцена, грабнувања и убиство за пари. Неговото вистинско име е Коичи Кавахира (川平 浩一). '''Хинако Саба''' (јап. 佐羽 ヒナコ) — таа била сведок на убиство од страна на Фејбл, но сега е врзана за инвалидска количка откако нозете ѝ биле оштетени во сообраќајка. Уцубо ги убил нејзините родители и го обвинил Фејбл за да може да ја задржи како сексуална робинка, ветувајќи ѝ дека ќе ги одмазди нејзините родители. Обично ја нарекуваат „Хина“ (ヒナ). '''Хироши Сузуки''' (јап. 鈴木 ヒロシ) — убиец најмен од Уцубо да помогне во грабнувањето на Каинума за да изнуди пари од неговата мајка. '''Цутому Исаки''' (јап. 井崎 勤) — соработник на Уцубо што му помага во неговите незаконски шеми. Тој е поранешен член на кланот Магуро. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://magazine.yanmaga.jp/c/the_fable/|Матична страница на мангата}} * {{Official website|https://www.vap.co.jp/the-fable-anime/|Матична страница на анимето}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2018 година]] [[Категорија:Манга од 2021 година]] [[Категорија:Манга од 2014 година]] prl68o1oa4vutl4q80yee3ovqdtm4du 0 1371799 5606902 5606437 2026-08-09T21:27:30Z Gurther 105215 ВИ 5606902 wikitext text/x-wiki '''Романтична фантастика''', или „'''романтазија'''“ — [[Жанр|поджанр]] на [[Фантастика|фантастиката]] што ги сврзува [[Фантастика|фантазијата]] и [[Љубовен роман|љубовнот роман]], опишувајќи фантастична приказна користејќи многу од елементите и конвенциите на жанрот на [[Витешки роман|витешкиот роман]].<ref name="Robinson">{{Наведена мрежна страница|url=http://web.utk.edu/~wrobinso/590_lec_fan.html|title=A Few Thoughts on the Fantasy Genre|last=Robinson|first=William C.|date=October 2004|publisher=University of Tennessee, Knoxville|archive-url=https://archive.today/20090302043157/http://web.utk.edu/~wrobinso/590_lec_fan.html|archive-date=2009-03-02|accessdate=22 December 2013}}</ref> Една од клучните карактеристики на романтичната фантастика вклучува фокус на врски, социјални, политички и романтични.<ref name="BlueRose">{{Наведена мрежна страница|url=http://bluerose.greenronin.com/blue_rose_devlog_entry.php?id=54_0_15_0|title=What is Romantic Fantasy?|last=Snead|first=John|publisher=Green Ronin Publishing|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508223047/http://bluerose.greenronin.com/blue_rose_devlog_entry.php?id=54_0_15_0|archive-date=8 May 2014|accessdate=8 May 2014}}</ref> Како резултат на финансискиот успех на автори како [[Сара Џ. Маас]] и [[Ребека Јарос]] во 2000-тите, [[Издаваштво|издавачите]] почнале да се фокусираат на овој поджанр. Некои издавачи прават разлика помеѓу „романтична фантастика“ каде што елементите на фантазијата се најважни и „фантастична романса“ каде што романсата е најважна.<ref name="Robinson"/> Други велат дека „границата помеѓу фантастичната романса и романтичната фантастика во суштина престанала да постои, или ако сè уште е таму, постојано се движи напред-назад“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dondammassa.com/r2.htm|title=Fantasy Reviews|last=D'Ammassa|first=Don|authorlink=Don D'Ammassa|accessdate=2024-10-28}}</ref> Историчарот на игри, Сту Хорват, забележал: „Хероите и хероините на романтичната фантастика бараат социјална поврзаност и емоционално богатство. Наместо да продолжат сами, тие наоѓаат припадност во заедница и цел поголема од нив самите. Магијата и спиритуалните способности често се вродени таленти; интелигентните животни зборуваат; а општествата се егалитарни.“<ref name="mahg">{{Наведена книга|title=Monsters, Aliens, and Holes in the Ground|last=Horvath|first=Stu|date=2023|publisher=MIT Press|isbn=9780262048224|location=Cambridge, Massachusetts|pages=293}}</ref> == Тренд на романтична фантастика 2023–2024 == Во 2023 и 2024 година, романтичните фантастични романи наречени „романтазија“ станале тренд на социјалните медиуми. Продажбата на книгите е во голема мера поттикната од промоцијата на социјалните медиуми, особено делот од [[TikTok]] познат како БукТок.<ref name="grauniad">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/books/2024/feb/02/romantasy-literary-genre-booktok|title=A genre of swords and soulmates: the rise and rise of 'romantasy' novels|last=Creamer|first=Ella|date=2024-02-02|work=The Guardian|access-date=2024-02-16|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> „Врајтерс Дајџест“ забележува дека голем дел од заслугите за порастот на жанрот романтична фантастика може да се припишат на платформи како што е „ТикТок“, каде што информациите се шират поефикасно со брзина и „влијателност“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.writersdigest.com/write-better-fiction/what-is-romantasy-anyway|title=What Is Romantasy, Anyway?|last=Lobb|first=M. K.|date=2024-02-27|work=Writer&#039;s Digest|language=en|accessdate=2025-04-03}}</ref> ''„Економист“'' забележал дека жанрот е особено привлечен за оние кои пораснале читајќи фантастика за млади, како што е ''[[Хари Потер]]'', и сега се заинтересирани за слични теми, но со возрасни теми за секс и романса.<ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://www.economist.com/culture/2024/04/26/romantasy-brings-dragons-and-eroticism-together-at-last|title=Romantasy brings dragons and eroticism together. At last|date=26 April 2024|work=[[The Economist]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240701231009/https://www.economist.com/culture/2024/04/26/romantasy-brings-dragons-and-eroticism-together-at-last|archive-date=1 July 2024}}</ref> Популарни авторки во жанрот се [[Сара Џ. Маас]] и [[Ребека Јарос]], чии ''[[Четврто крило|„Четврто крило“]]'', ''„Железен пламен“'' и ''„Бура од Оникс“'' срушиле рекорди во продажба и се работи да бидат претворени во [[Телевизија|ТВ]] серија.<ref name="grauniad" /><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2025/01/30/books/rebecca-yarros-onyx-storm.html|title=Rebecca Yarros's 'Onyx Storm' Is the Fastest-Selling Adult Novel in 20 Years|last=Alter|first=Alexandra|date=2025-01-30|work=The New York Times|access-date=2025-01-31|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Авторите на романите означени како романса се претежно жени, како и купувачите, а романите се познати по тоа што ги претставуваат малцинствата.<ref name=":0" /> == Значајни примери == Некои примери на медиуми во поджанрот романтична фантастика вклучуваат: '''Литература''' * Серијалот ''„Двор од трње и рози“'' од [[Сара Џ. Маас]]<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/entertainment/article/romantic-fantasy-novels/|title=25 Swoom-Worthy Romantasy Novels|last=Yongo|first=Sughnen|date=January 11, 2025|work=Forbes|accessdate=2025-04-03}}</ref> ** ''Двор од трње и рози, Двор од магла и бес, Двор од крилја и пропаст, Двор од мраз и ѕвездена светлина, Двор од сребрени пламени'' * Серијалот ''„Трон од стакло“'' од Сара Џ. Маас ** ''Сечило на атентатор, Престол од стакло, Круна на полноќ, Наследник на огнот, Кралица на сенките, Империја на бури, Кула на зората, Кралство на пепелта'' * ''Серијалот „Кресент Сити“'' од Сара Џ. Маас ** ''Куќа на Земјата и Крвта, Куќа на Небото и Здивот, Куќа на Пламенот и Сенка'' * Серијалот ''„Емпиријан“'' од [[Ребека Јарос]] ** ''[[Четврто крило]]'', ''Железен пламен'', ''Бура од оникс'' * Од ''Крв и пепел'' од [[Џенифер Л. Арментраут]] * ''Градот од месинг'' од С.А. Чакраборти * ''Десетте илјади врати од јануари'' од Аликс Е. Хароу * Серијалот ''Каравал'' од [[Стефани Гарбер]] * Серијалот ''Суровиот принц'' од Холи Блек * ''Змија и гулаб'' од Шелби Махурин * ''Си беше еднаш скршено срце'' од Стефани Гарбер * ''Змијата и крилјата на ноќта'' од Кариса Бродбент * ''Слуга на Земјата'' од Сара Холи * ''Небото во пламен'' од Џен Лионс * ''Невеста'' од Али Хејзелвуд * ''Бездушен ловец'' од Кристен Чикарели * ''Сенките меѓу нас'' од Триша Левенселер * ''Кралството на злите'' од Кери Манискалко * ''Кралството на мостовите'' од Даниел Л. Џенсон * ''Толку темно и осамено проклетство'' од Бригид Кемерер * ''Волшебство на гаврани'' од Маргарет Роџерсон * ''[[Самрак (серијал романи)|Самрак]]'' од Стефани Мајер – љубовна приказна помеѓу Бела Свон, човечка девојка, и Едвард Кален, вампир, сместена во свет каде што натприродни суштества коегзистираат со луѓето. * Серијалот ''Бесмртници'' од Тамора Пирс * Серијалот ''за изгубен континент (познато како Арондејл)'' од Кетрин Асаро * Серијалот ''Приказни за петстотините кралства'' од Мерцедес Лаки == Поврзано == * [[Љубовен роман]] * [[Историска фантастика]] == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Книжевни жанрови]] [[Категорија:Белетристика по жанр]] [[Категорија:Филмски жанрови]] [[Категорија:Жанрови на фантастика]] 851eyiisqx41gsgc7p2wh1nokitn4bx 0 1371966 5607061 5549644 2026-08-10T10:55:49Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607061 wikitext text/x-wiki [[Image:Old cars.jpg|thumb|Стари возила што 'рѓосуваат]] [[Image:Scrap yard 22l3.JPG|thumb|Депонија каде што се прикажани автомобили наредени на метални постројки за полесно наоѓање и отстранување на употребливи делови.]] [[Image:Auto scrapyard 1.jpg|thumb|Згмечени автомобили складирани на отпад]] '''Автомобилска депонија''' — место каде што се носат уништени или деактивирани возила и потоа нивните употребливи делови се продаваат за употреба во работењето на возилата, додека неупотребливите метални делови, познати како делови од старо железо, се продаваат на компании за [[рециклирање]] [[метал]]. Најчестите видови на депони за отпад се депониите за автомобилски отпади, но постојат и депонии за мотоцикли, велосипеди, камиони, автобуси, мали авиони и чамци или возови. ==Депонија== Депонија е место за рециклирање каде се купува и продава старо железо. Отпадите се всушност услуги за старо железо.<ref>[http://www.isri.org/iMIS15_PROD/ISRI/About_ISRI/Industry_Facts/ISRI/Navigation/AboutISRI/Industry_Facts.aspx] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100910085202/http://www.isri.org/iMIS15_PROD/ISRI/About_ISRI/Industry_Facts/ISRI/Navigation/AboutISRI/Industry_Facts.aspx|date=September 10, 2010}}</ref> Тие обично купуваат било каков обичен метал. На пример, железо, челик, не'рѓосувачки челик, месинг, бакар, алуминиум, цинк, никел и олово би можеле да се најдат. Отпадите често купуваат електроника, апарати и метални возила. Отпадите ги продаваат своите акумулации на метали или на рафинерии или на поголеми брокери за старо железо. Кражбата на метал се врши за крадците да можат да продадат украден бакар или други украдени вредни метали на отпади.<ref>{{cite web |date=4 January 2023 |title=Wrecked but Not Worthless: Uncovering the Salvage Value of Your Vehicle |url=https://www.wreckery.com.au/how-to-check-salvage-value-of-my-car/ |access-date=2023-01-04 |publisher=Wreckery.com.au |archive-date=2023-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304100421/https://www.wreckery.com.au/how-to-check-salvage-value-of-my-car/ |url-status=dead }}</ref> ==Операција== Кога автомобилот е сериозно оштетен, неисправен без никаква поправка или не вреди да се поправи, сопственикот може да го продаде на отпад. Во некои случаи, кога автомобилот е оштетен на место каде што не е дозволено да се оставаат напуштени автомобили, сопственикот на автомобилот ќе му плати на расчистувачот да го однесе автомобилот. Складишните дворови, исто така, купуваат поголем дел од уништените, напуштени возила што се продаваат на аукција од полициски запленети складишта, а честопати купуваат и возила од осигурителни компании. Складишните дворови што нудат услуги за отстранување автомобили, дозволувајќи им на поединците одговорно да ги отстранат своите стари, нефункционални возила, обично ќе го одвлечат возилото од местото на купување до дворот, но возилата можат да се возат. На расклопните дворови, автомобилите обично се распоредени во редови, честопати наредени еден врз друг. Некои депонии чуваат залихи во своите канцеларии, наведувајќи ги употребливите делови во секој автомобил, како и местоположбата на автомобилот во дворот. Многу автомовилски депонии имаат компјутеризирани системи за залихи. Околу 75% од возилото може да се рециклира и да се користи за други цели. Станува сè почесто да се користат сателитски услуги за пронаоѓање делови за да се контактираат повеќе отпадни депонии од еден извор. Во 20 век, тоа биле центрите за корисничка поддршка преку телефон кои наплаќале премиум цена за повици и составувале факс што се испраќал до различни отпадни депонии за да можат директно да одговорат доколку делот е на залиха. Многу од нив денес се базирани на интернет-поддршка, при што барањата за делови се испраќаат веднаш по е-пошта. [[Image:Auto scrapyard 2.jpg|right|thumb|Отпад „Вие го вадите“ во Соединетите Американски Држави]] [[File:Newtown scrap crane jeh.JPG|thumb|Товарење на автомобил во Њујорк]] Честопати деловите за кои има голема побарувачка се вадат од автомобилите и се носат во магацинот на отпадот, така што клиентот кој бара одреден дел може веднаш да го добие, без да мора да чека вработените во отпадот да го отстранат тој дел. Некои отпади очекуваат клиентите сами да го отстранат делот (познати како „''самопослужни отпади''“) или дозволуваат тоа да се направи по значително намалена цена во споредба со тоа што персоналот на отпадот ќе го отстрани. Тој стил на отпад често се нарекува отпад „''Вие го вадите''“.<ref>{{Cite web|url=https://www.u-pull-it.com/what-is-a-u-pull-it-junkyard/|title=You Pull It|last=Burgos|first=Erwin|website=You Pull It|date=February 2, 2023|access-date=2023-02-02}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Сепак, почесто е клиентот да се јави и да праша дали специфичниот предмет што му е потребен е достапен. Ако отпадот го има бараниот предмет, на клиентот обично му се наложува да остави депозит и да дојде да го подигне делот подоцна. Делот обично го инсталира клиентот или агентот („механичарот на клиентот“), но некои отпади нудат и услуги за инсталација. Деловите што обично се расклопуваат од возилата се генерално сите што можат да се препродадат, како што се склоповите на светлата (општо познати како само „светла“, на пр. фарови, трепкачи, задни светла), седиштата, деловите од издувниот систем, [[ретровизор]]ите или [[раткапна|раткапните]]. Возилата од понови модели честопати имаат цели половини или делови од каросеријата отстранети и складирани на полиците како инвентар. Другите главни делови како што се моторот и менувачот често се отстрануваат и продаваат, обично на компании за автоделови кои ќе го обноват делот и ќе го препродадат со гаранција, или ќе ги продадат компонентите какви што се во користена состојба, со или без гаранција. Други, обично многу големи, отпади ќе ги обноват и продадат самите такви делови. Нескршените шофершајбни и прозорци исто така може да се отстранат неоштетени и да се препродадат на сопствениците на автомобили на кои им е потребна замена. Некои отпади ќе продаваат оштетени или уништени, но поправливи возила на аматерски производители на автомобили, или постари возила на колекционери, кои ќе го обноват автомобилот за сопствена употреба или за забава, или понекогаш за препродажба. Тие луѓе се познати како „''реконструктори''“. Откако возилата на депонија ќе престанат да имаат повеќе употребливи делови, труповите обично се продаваат на преработувач на старо железо, кој обично ги дроби телата на лице место во просториите на депонијата користејќи мобилна преса, дробилка или сплескувач, а конечното отстранување се одвива во чеканска мелница, која ги дроби остатоците од возилото на парчиња. Потоа парчињата се продаваат на тони за понатамошна обработка и рециклирање. == Наводи == {{наводи}} ==Библиографија== * ''Junkyards, Gearheads and Rust, salvaging the automotive past'', David N. Lucsko, [[Johns Hopkins University Press]], 2016 {{isbn|978-1421419428}} == Надворешни врски == *[https://auto.howstuffworks.com/under-the-hood/salvage-used-junkyard-parts/10-junkyard-finds.htm 10 Surprising Junkyard Finds] {{Commons category-inline|Vehicle scrap yards}} [[Категорија:Рециклирање]] [[Категорија:Рециклирање на возила]] [[Категорија:Собирање отпад]] qkjijw126k815c8njkyp8bwxuve4xfq 0 1374366 5606980 5392716 2026-08-10T04:05:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606980 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Кралска личност||name=Дама Јохл Ик'нал|title=[[ахав]]|image=|image_size=|caption=|succession=[[Ахав|Кралица]] на [[Паленке]]|reign=23 декември 583 – 7 ноември 604|coronation=|full name=|predecessor=[[Кан Бахлам I]]|successor=[[Ахен Јохл Мат]]|spouse=[[Ханахб Пакал]]|issue=[[Ахен Јохл Мат]]<br>[[Ханахб Пакал]] <br>Дама [[Сак Кук]]|royal house=|father=[[Кан Хој Читам I]] или [[Кан Бахлам I]]|birth_date=пред 583|birth_place=[[Паленке]]|death_date=7 ноември 604|death_place=[[Паленке]]|burial_place=[[Храм 20]] на [[Паленке]]|religion=[[мајанска религија]]|signature=Yohl Ik'nal.svg}} '''Јохл Икнал''' ([[Мајански јазици|мајански]] и [[Шпански јазик|шпански]]: ''Yohl Ikʼnal)'', позната и како '''Дама Кан Ик''' и '''Дама Канал Икнал''', (починала на 7 ноември 604 година) била кралица на [[Мајанска цивилизација|мајанскиот]] град-држава [[Паленке]] . Таа го презела престолот на 23 декември 583 година и владеела до нејзината смрт. == Семејство == Јохл Икнал била баба или прабаба на [[Кинич Ханаб Пакал|Кинич Ханаб Пакал I]], најголемиот крал на Паленке. Таа била потомок на Кук Бахлам I, основачот на династијата Паленке и дошла на власт во рок од една година по смртта на нејзиниот претходник, Кан Бахлам I. [[Податотека:K'inich_Janaab_Pakal_I.jpg|лево|мини|200x200пкс| [[Кинич Ханаб Пакал|Кинич Ханаб Пакал I]], внук или правнук на Јохл Икнал]] Таа била првата жена-владетел во запишаната историја на Маите и една од ретките жени владетели познати од историјата на Маите кои носеле целосна кралска титула . Таа најверојатно го презела престолот поради исклучително необични околности, чии детали не се познати денес. Таа била една од двете жени што владеелр со Паленке, втората била нејзината ќерка или внука Сак Кук и веројатно била или сестра или, поверојатно, ќерка на Кан Бахлам, кој не оставил машки наследник. Нејзиниот сопруг или син бил Ханахб Пакал . == Владеење == За време на владеењето на Јохл Икнал, Паленке претрпел важен пораз од [[Калакмул]], една од двете големи мајански сили од класичниот период. Битката се случила на 23 април 599 година, но Јохл Икнал владеела уште неколку години и починала во 604 година. По поразот, Паленке очигледно го задржал својот политички идентитет, но Јохл Икнал веројатно морал да му оддаде почит на ахавот од [[Калакмул]] . Постојат индикации дека или Јохл Икнал или нејзиниот наследник успешно се побуниле против доминацијата на Калакмул пред 611 година. Археологот Мерле Грин Робертсон претпоставил дека засводената гробница под Храмот 20 во Паленке е на кралицата Јол Икнал. Таа се сметала за доволно важна за да биде прикажана двапати на [[Саркофаг|саркофагот]] на нејзиниот внук или правнук [[Кинич Ханаб Пакал|Кинич Ханаб Пакал I]] и да биде извајана во штуко на ѕидот од неговата гробница. == Литература == {{Наводи}} {{refbegin|indent=yes}}<!--BEGIN biblio format. --> * {{cite book |author=Drew, David |author-link=David Drew (archaeologist) |year=1999 |title=The Lost Chronicles of the Maya Kings |location=London |publisher=[[Weidenfeld & Nicolson]] |isbn=0-297-81699-3 |oclc=43401096 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/lostchroniclesof0000drew_j2y5 }} *{{cite book |author=Martin, Simon |author-link=Simon Martin (Mayanist) |author2=Nikolai Grube |author2-link=Nikolai Grube |year=2000 |title=Chronicle of the Maya Kings and Queens: Deciphering the Dynasties of the Ancient Maya |location=London and New York |publisher=[[Thames & Hudson]] |isbn=0-500-05103-8 |oclc=47358325 |url=https://archive.org/details/chronicleofmayak00mart }} *{{cite book |author=Sharer, Robert J. |author-link=Robert Sharer |author2=Loa P. Traxler |year=2006 |title=The Ancient Maya |edition=6th (fully revised) |location=Stanford, CA |publisher=[[Stanford University Press]] |isbn=0-8047-4817-9 |oclc=57577446 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/ancientmaya0006shar }} * {{cite book|last1=Skidmore|first1=Joel|title=The Rulers of Palenque|date=2010|publisher=Mesoweb Publications|page=39|edition=Fifth|url=http://www.mesoweb.com/palenque/resources/rulers/PalenqueRulers-05.pdf|access-date=12 October 2015|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305033050/http://www.mesoweb.com/palenque/resources/rulers/PalenqueRulers-05.pdf|url-status=dead}} * {{cite book |author=Stuart, David |author-link=David Stuart (Mayanist) |author2=George Stuart |year=2008 |title=Palenque: Eternal City of the Maya |url=https://archive.org/details/palenqueeternalc0000stua |location=London |publisher=[[Thames & Hudson]] |isbn=978-0-500-05156-6|oclc=227016561}} * {{cite book |author=Webster, David L. |year=2002 |title=The Fall of the Ancient Maya: Solving the Mystery of the Maya Collapse |location=London |publisher=[[Thames & Hudson]] |isbn=0-500-05113-5 |oclc=48753878 |url=https://archive.org/details/fallofancientmay0000webs }} {{refend}}<!-- END biblio format style --> [[Категорија:Починати во 604 година]] [[Категорија:Родени во 6 век]] [[Категорија:Владетели на Паленке]] o57lfp4bs7lanyopa5kcad5hkavwwqo 0 1377403 5606974 5563581 2026-08-10T03:08:17Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606974 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Писател|name= Јовица Ивановски |image=JovicaIvanovski.jpg|caption= Македонски поет и антологичар.|birth_date=[[1961]]|birth_place=[[Скопје]], [[Македонија]]}} '''Јовица Ивановски''' (роден во {{роден во|Скопје}}, [[1961]] година) — [[Македонски јазик|македонски]] [[поет]] и [[Антологија|антологичар]]. == Животопис == Јовица Ивановски живее и работи во Скопје и е автор на повеќе поетски збирки. Со поетски избори е преведен на [[Англиски јазик|англиски]] и [[српски јазик]], а делови од неговото творештво се преведени на петнаесет јазици и е застапен во повеќе антологиски избори на македонската поезија. Член е на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]]. == Творештво == Ивановски е автор на следниве поетски збирки:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blesok.mk/mk/authors/%D1%98%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8/|title=Јовица Ивановски|work=Блесок|language=mk-MK|accessdate=2025-09-16}}</ref> * Зошто мене ваков џигер (1995) * Градот е полн со тебе (1997) * Чуден некој сончев ден (1999) * Open the window and let the city breathe a little – избор на англиски јазик (2002)<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com.au/books/about/Open_the_Window_and_Let_the_City_Breathe.html?id=EMYXAQAAIAAJ&redir_esc=y|title=Open the Window and Let the City Breathe a Little: Selected Poems|last=Ivanovski|first=Jovica|date=2002|publisher=Magor|isbn=978-9989-851-71-1|language=en}}</ref> * Избрани песни – избор на македонски и англиски (2002) * Три напред три назад (2004) * Двоен албум – двокнига составена од книгите: „Сладолед во недоглед“ и „Во сенката на билбордот“ (2005) * Стремеж за дремеж (2007) * Ветер и магла (2009) * Деновиве, ако не и утре – избор на македонски и англиски (2009) * Со сламка во уста (2011) * Киноутро (2015) * Морето ми е до колена (2016)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://okno.mk/node/55398|title=Промоција на книгата „Морето ми е до колена“ од Јовица Ивановски {{!}} Окно.мк|work=okno.mk|accessdate=2025-10-30}}</ref> * Градот што веќе не е мој (2016)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://skopjeandme.com/2016/09/22/gradot-sto-veke-ne-e-moj/|title=Градот што веќе не е мој – Јовица Ивановски|date=2016-09-22|work=Skopje & Me|language=mk-MK|accessdate=2025-10-30}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Со слободна рака (поетска збирка)|Со слободна рака]] (2017)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://okno.mk/node/64343|title=Со слободна рака {{!}} Окно.мк|work=okno.mk|accessdate=2025-10-30}}</ref> * Остави ме да си доиграм (2018)<ref>{{Наведена книга|title=Остави ме да си доиграм|last=Ивановски|first=Јовица|publisher=Или-или|year=2018|isbn=978-608-4770-96-1|location=Скопје}}</ref> * [[Човек (поетска збирка)|Човек]] (2019)<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/110378762|title=Човек|last=Ивановски|first=Јовица|date=2019|publisher=Ј. Ивановски|isbn=978-608-245-401-6|location=Скопје}}</ref> * Набилдана месечина – избор на македонски, прв дел (2019)<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/110229002|title=Набилдана месечина: избрани песни: (1994-2009)|last=Ивановски|first=Јовица|date=2019|publisher=Просветно дело|isbn=978-608-228-401-9|location=Скопје}}</ref> * Кинојутро – избрана поезија на српски (2019)<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/276418316|title=Кинојутро|last=Ивановски|first=Јовица|publisher=Издавање и производство - Београд|year=2019|isbn=978-86-6407-079-9}}</ref> * [[Скапо е сонцето (поетска збирка)|Скапо е сонцето]] (2025)<ref>{{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/65667077|title=Скапо е сонцето|last=Ивановски|first=Јовица|date=2025|publisher=Ј. Ивановски|isbn=978-608-66783-3-3|location=Скопје}}</ref> == Награди == Јовица Ивановски е добитник на [[Награда „Браќа Миладиновци“|наградата „Браќа Миладиновци“]] на [[Струшки вечери на поезијата|Струшките вечери на поезијата]] за книгата „[[Човек (поетска збирка)|Човек]]“ (2019). == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://novamakedonija.com.mk/zivot/kultura/%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BA-%D0%BE%D0%B4-%D1%98%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE/ Промоција на „Човек“ од Јовица Ивановски] * [https://blesok.mk/mk/%d0%bb%d0%b8%d1%82%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%82%d1%83%d1%80%d0%b0/%d0%bb%d1%83%d1%86%d0%b8%d0%b4%d0%bd%d0%b0-%d0%bf%d0%be%d0%b5%d0%b7%d0%b8%d1%98%d0%b0/ Луцидна поезија] *[https://blesok.mk/mk/%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%BE%D0%BA-%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0/%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%BE%D0%BA-%D0%B1%D1%80-129/%D1%98%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-10-%D0%BF%D0%B5%D1%81%D0%BD%D0%B8/ Јовица Ивановски: 10 песни] *[https://umno.mk/promocija-na-skapo-e-sonceto/ Промоција на „Скапо е сонцето“ од Јовица Ивановски]{{Мртва_врска|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[https://www.goodreads.com/book/show/12218629 Двоен албум] *[https://off.net.mk/bookbox/15-ta-kniga-i-25-godini-tvoreshtvo-na-jovica-ivanovski 15-та книга и 25 години творештво на Јовица Ивановски] *[http://www.slovokult.eu/index.php/osvrti/6-jovica-ivanovski/ ::6:: Човек :: од Јовица Ивановски] *[https://www.guernicamag.com/author/jovica-ivanovski/ Jovica Ivanovski, Macedonian poet and literary translator] *[https://sdk.mk/index.php/kultura/jovitsa-ivanovski-za-stihozbirkata-chovek-ja-dobi-braka-miladinovtsi-na-svp/ Јовица Ивановски за стихозбирката „Човек“ ја доби „Браќа Миладиновци“ на СВП] *[https://www.verseville.org/poems-by-jovica-ivanovski.html Poems by Jovica Ivanovski] {{Македонска книжевност}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ивановски, Јовица}} [[Категорија:Луѓе од Скопје]] [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Македонски поети]] [[Категорија:Добитници на наградата „Браќа Миладиновци“]] [[Категорија:Членови на ДПМ]] [[Категорија:Родени во 1961 година]] lzr22rxm6nygg7auepp6kqkq8zou8nf 10 1377981 5607037 5454531 2026-08-10T09:00:35Z Carshalton 30527 5607037 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Селектори на руската фудбалска репрезентација |teamname=Фудбалска репрезентација на Русија |managerlist=Список на селектори на руската фудбалска репрезентација |bgcolor=#D52B1E |textcolor=white |bordercolor=#0039A6 |list =<div> {{football squad2 player | no=1992-1994 | name=[[Павел Садирин|Садирин]] }} {{football squad2 player | no=1994-1996 | name=[[Олег Романцев|Романцев]] }} {{football squad2 player | no=1996-1998 | name=[[Борис Игнатјев|Игнатјев]] }} {{football squad2 player | no=1998 | name=[[Анатолиј Бишовец|Бишовец]] }} {{football squad2 player | no=1998-2002 | name=[[Олег Романцев|Романцев]] }} {{football squad2 player | no=2002-2003 | name=[[Валериј Газаев|Газаев]] }} {{football squad2 player | no=2003-2005 | name=[[Георгиј Јарцев|Јарцев]]}} {{football squad2 player | no=2005 | name=[[Јуриј Сјомин|Сјомин]] }} {{football squad2 player | no=2006 | name=[[Александар Бородјук|Бородјук]]&nbsp;^прив. }} {{football squad2 player | no=2006-2010 | name=[[Гус Хидинк|Хидинк]] }} {{football squad2 player | no=2010-2012 | name=[[Дик Адвокат|Адвокат]] }} {{football squad2 player | no=2012-2015 | name=[[Фабио Капело|Капело]]}} {{football squad2 player | no=2015-2016 | name=[[Леонид Слуцки|Слуцки]]}} {{football squad2 player | no=2016-2021 | name=[[Станислав Черчесов|Черчесов]]}} {{football squad2 player | no=2021- | name=[[Валериј Карпин|Карпин]]}} </div> |belowstyle = background: #DA2C43; color:white; |below =прив. = привремени }}<noinclude> [[Категорија:Навигациски предлошки за руски фудбал|Селектори]] </noinclude> 4sx5716f3vp7kagkhs6bhf57acx4c49 5607081 5607037 2026-08-10T11:42:06Z Carshalton 30527 5607081 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Селектори на руската фудбалска репрезентација |teamname=Фудбалска репрезентација на Русија |managerlist=Список на селектори на руската фудбалска репрезентација |bgcolor=#D52B1E |textcolor=white |bordercolor=#0039A6 |list =<div> {{football squad2 player | no=1992-1994 | name=[[Павел Садирин|Садирин]] }} {{football squad2 player | no=1994-1996 | name=[[Олег Романцев|Романцев]] }} {{football squad2 player | no=1996-1998 | name=[[Борис Игнатјев|Игнатјев]] }} {{football squad2 player | no=1998 | name=[[Анатолиј Бишовец|Бишовец]] }} {{football squad2 player | no=1998-2002 | name=[[Олег Романцев|Романцев]] }} {{football squad2 player | no=2002-2003 | name=[[Валериј Газаев|Газаев]] }} {{football squad2 player | no=2003-2005 | name=[[Георгиј Јарцев|Јарцев]]}} {{football squad2 player | no=2005 | name=[[Јуриј Сјомин|Сјомин]] }} {{football squad2 player | no=2006 | name=[[Александар Бородјук|Бородјук]]&nbsp;^прив. }} {{football squad2 player | no=2006-2010 | name=[[Гус Хидинк|Хидинк]] }} {{football squad2 player | no=2010-2012 | name=[[Дик Адвокат|Адвокат]] }} {{football squad2 player | no=2012-2015 | name=[[Фабио Капело|Капело]]}} {{football squad2 player | no=2015-2016 | name=[[Леонид Слуцки|Слуцки]]}} {{football squad2 player | no=2016-2021 | name=[[Станислав Черчесов|Черчесов]]}} {{football squad2 player | no=2021- | name=[[Валериј Карпин|Карпин]]}} </div> |belowstyle = background: #DA2C43; color:white; |below =прив. = привремени }}<noinclude> [[Категорија:Навигациски предлошки за руски фудбал|Селектори]] [[Категорија:Предлошки за селектори на фудбалските репрезентации|Италија]] </noinclude> d3dmdm7g7ujuqdl94bsf30xj1nwcup6 5607083 5607081 2026-08-10T11:42:47Z Carshalton 30527 5607083 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Селектори на руската фудбалска репрезентација |teamname=Фудбалска репрезентација на Русија |managerlist=Список на селектори на руската фудбалска репрезентација |bgcolor=#D52B1E |textcolor=white |bordercolor=#0039A6 |list =<div> {{football squad2 player | no=1992-1994 | name=[[Павел Садирин|Садирин]] }} {{football squad2 player | no=1994-1996 | name=[[Олег Романцев|Романцев]] }} {{football squad2 player | no=1996-1998 | name=[[Борис Игнатјев|Игнатјев]] }} {{football squad2 player | no=1998 | name=[[Анатолиј Бишовец|Бишовец]] }} {{football squad2 player | no=1998-2002 | name=[[Олег Романцев|Романцев]] }} {{football squad2 player | no=2002-2003 | name=[[Валериј Газаев|Газаев]] }} {{football squad2 player | no=2003-2005 | name=[[Георгиј Јарцев|Јарцев]]}} {{football squad2 player | no=2005 | name=[[Јуриј Сјомин|Сјомин]] }} {{football squad2 player | no=2006 | name=[[Александар Бородјук|Бородјук]]&nbsp;^прив. }} {{football squad2 player | no=2006-2010 | name=[[Гус Хидинк|Хидинк]] }} {{football squad2 player | no=2010-2012 | name=[[Дик Адвокат|Адвокат]] }} {{football squad2 player | no=2012-2015 | name=[[Фабио Капело|Капело]]}} {{football squad2 player | no=2015-2016 | name=[[Леонид Слуцки|Слуцки]]}} {{football squad2 player | no=2016-2021 | name=[[Станислав Черчесов|Черчесов]]}} {{football squad2 player | no=2021- | name=[[Валериј Карпин|Карпин]]}} </div> |belowstyle = background: #DA2C43; color:white; |below =прив. = привремени }}<noinclude> [[Категорија:Навигациски предлошки за руски фудбал|Селектори]] [[Категорија:Предлошки за селектори на фудбалските репрезентации|Русија]] </noinclude> er2fp7mqx523r2ayhw6z6z91cz52t73 5607093 5607083 2026-08-10T11:49:36Z Carshalton 30527 5607093 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Селектори на руската фудбалска репрезентација |teamname=Фудбалска репрезентација на Русија |managerlist=Список на селектори на руската фудбалска репрезентација |bgcolor=#D52B1E |textcolor=white |bordercolor=#0039A6 |list =<div> {{football squad2 player | no=1992-1994 | name=[[Павел Садирин|Садирин]] }} {{football squad2 player | no=1994-1996 | name=[[Олег Романцев|Романцев]] }} {{football squad2 player | no=1996-1998 | name=[[Борис Игнатјев|Игнатјев]] }} {{football squad2 player | no=1998 | name=[[Анатолиј Бишовец|Бишовец]] }} {{football squad2 player | no=1998-2002 | name=[[Олег Романцев|Романцев]] }} {{football squad2 player | no=2002-2003 | name=[[Валериј Газаев|Газаев]] }} {{football squad2 player | no=2003-2005 | name=[[Георгиј Јарцев|Јарцев]]}} {{football squad2 player | no=2005 | name=[[Јуриј Сјомин|Сјомин]] }} {{football squad2 player | no=2006 | name=[[Александар Бородјук|Бородјук]]&nbsp;^прив. }} {{football squad2 player | no=2006-2010 | name=[[Гус Хидинк|Хидинк]] }} {{football squad2 player | no=2010-2012 | name=[[Дик Адвокат|Адвокат]] }} {{football squad2 player | no=2012-2015 | name=[[Фабио Капело|Капело]]}} {{football squad2 player | no=2015-2016 | name=[[Леонид Слуцки|Слуцки]]}} {{football squad2 player | no=2016-2021 | name=[[Станислав Черчесов|Черчесов]]}} {{football squad2 player | no=2021- | name=[[Валериј Карпин|Карпин]]}} </div> |belowstyle = background: #DA2C43; color:white; |below =прив. = привремени }}<noinclude> [[Категорија:Навигациски предлошки за руски фудбал|Селектори]] [[Категорија:Навигациски предлошки за селектори на фудбалските репрезентации|Русија]] </noinclude> g9wbq6idrtrfgb6ujrrdgmj9ovmerhs 0 1378033 5607059 5601926 2026-08-10T10:47:27Z Andrew012p 85224 /* */ Ќе излезе на 19 август 5607059 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Црна лагуна аниме (МКД).jpg|230px]] | caption = Плакатот на анимето на македонски јазик | genre = акција<br>[[Girls with guns|девојки со пушки]]<br>трилер |Закосен наслов=yes}} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Реи Хирое]] | publisher = [[Shogakukan]] | publisher_en = [[Viz Media]] | imprint = Sunday GX Comics | magazine = [[Monthly Sunday Gene-X]] | first = 19 април 2002 | last = | volumes = 14 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = light novel | author = [[Ген Уробучи]] | illustrator = Реи Хирое | publisher = Shogakukan | demographic = [[сеинен]] | imprint = [[Gagaga Bunko]] | first = 18 јули 2008 | last = 18 јануари 2011 | volumes = 2 }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Sōjiya Sawyer – Kaitai! Gore Gore Musume | author = Тацухико Ида | publisher = Shogakukan | publisher_en = | imprint = Sunday GX Comics | magazine = Monthly Sunday Gene-X | first = 19 септември 2019 | last = | volumes = 10 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Eda: Initial Stage | author = Хаџиме Јамамура | publisher = Shogakukan | publisher_en = | imprint = Sunday GX Comics | magazine = Monthly Sunday Gene-X | first = 19 април 2022 | last = | volumes = 7 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Other | title = Аниме-серија | content = * ''Црна лагуна'' (2006) }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}}'''''Црна лагуна''''' ({{Langx|ja|ブラックラグーン}}, {{Langx|en|Black Lagoon}}) — [[манга]] и [[аниме]] за патешествијата на една компанија што доставува [[товар]] и понекогаш го прекршува законот. Дејството се одвива во морињата на [[Југоисточна Азија]]. Автор на идејата е Реи Хирое. Аниме-серијата е поделена на две сезони. Иако стилот на цртање е ист, тие логично се надополнуваат еден со друг во однос на заплетот, имаат непрекината нумерација на епизодите и идентични воведни и завршни шпици. Третата сезона била најавена на корицата на првиот том од истоимената новела. Третата сезона била објавена во формат OVA (Оригинална видеоанимација) и се состои од 5 дела, од кои првиот излегол на 17 јули 2010 г. Последната, петта епизода досега, излегла на 22 јуни 2011 г. Режисерот, цртачот и сеијуто на главната јунакиња останале исти. Проектот го реализирало студиото [[Madhouse]].<ref name="MADb-S1">{{cite web|url=https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/C12468|title=BLACK LAGOON|publisher=Agency for Cultural Affairs|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402001054/https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/C12468|archive-date=2 април 2022|website=Media Arts Database|access-date=1 април 2022|url-status=live}}</ref> До декември 2023 г., мангата ''Црна лагуна'' имала над 9,5 милиони примероци во тираж. Серијата била во целост добро прифатена, а критичарите особено ги пофалиле акционите сцени. == Содржина == Компанијата „Лагуна“ е екипа од платеници пирати што дејствуваат во крајбрежните води на [[Југоисточна Азија]] во текот на раните до средината на 1990-тите години. Групата е специјализирана за шверцување и превезување стока на бродот „Црна лагуна“, американски торпеден чамец од типот Elco долг 24 м. [[Екипаж|Екипажот]] се состои од четворица членови: Дач, искусниот водач; [[Реви]], вешт и безмилосен борец; Бени, механичар и компјутерски специјалист; и Рок, поранешен службеник што бил насилно ангажиран откако бил напуштен од неговите претпоставени. Рок на крајот се прилагодува на својата нова улога како преговарач на групата и претставник пред јавноста, користејќи го своето корпоративно искуство за да ги олесни договорите со клиентите. Роанапур, измислен пристаништен град во Источен [[Тајланд]], во близина на камбоџанската граница, служи како нивна база на операции. Градот е беззаконско прибежиште во кое доминираат организирани злосторнички синдикати, вклучувајќи ги кинеската [[тријада]], руската мафија, колумбискиот картел и италијанската мафија. Неговите улици се преполни со платеници, атентатори, крадци и проститутки, покрај значително население на виетнамски бегалци што побегнале по комунистичката победа во 1975 г. Компанијата „Лагуна“ често соработува со „Хотел Москва“, месниот руски злосторнички синдикат, преземајќи високоризични мисии што често водат до насилни спротивставувања — од престрелки до поморски битки — низ различни региони на Југоисточна Азија. За време на нивното слободно време, екипажот го посетува „Жолтото знаме“ ([[Англиски јазик|англ]]. ''The Yellow Flag''), бар во Роанапур познат по тоа што често се наоѓа во центарот на престрелките. == Ликови == '''Рок''' ([[Англиски јазик|англ]]. ''Rock'', [[Јапонски јазик|јап]]. ロック), Окаџима Рокуро (јап. 岡島緑郎) — поранешен службеник во голема јапонска компанија, кој станал пират. Компанијата „Лагуна“ го зела како заложник за да изнуди пари од неговите јапонски работодавци, но тие одлучиле да го уништат Рокуро заедно со неговите грабнувачи. Откако, со помош на снаодливоста на Окаџима, пиратите успеале да победат во битката со ударниот [[вртолет]] Ми-24А и да преживеат, тој бил примен во екипата на „Лагуна“. Во [[Токио]], Рок работел во геолошки оддел и доста добро се разбира во таа област. Компанијата „Лагуна“ главно ги користи неговите лингвистички способности (тој знае јапонски, англиски, шпански, а е запознаен и со други јазици). Образован е и умее да води деловни преговори. Рок не сака оружје, па Дач не го испраќа да извршува борбени мисии. Во опасниот град Роанапур, Рок е заштитен од злосторнички проблеми бидејќи работи за „Лагуна“, која е широко позната во тие кругови. И покрај тоа што раскинал со животот на канцелариски работник, Рок сѐ уште носи кошула и панталони и одбива хавајска кошула што му ја подарила Реви. Тој е многу задоволен од својот нов живот и ниту еднаш не зажалил што го заменил здодевниот, но безбеден живот, со судбината на претставник на злосторничките кругови. Очигледно е како животот во морињата на Југоисточна Азија го менува — Рок станува посигурен и поискусен. Не одржува врски со своето семејство и старите пријатели во Јапонија. Меѓу екипата, тој останува најмирољубив и најдобар, честопати настојувајќи на почитување на правдата. Не сака да извршува премногу валкани нарачки, како што се грабеж на [[Гробница|гробници]] или продажба на деца. '''[[Реви]]''' (англ. ''Revy'', јап. レヴィ), чие вистинско име е Ребека, позната и како „Двораката“ (англ. ''Two Hands'') — борец на компанијата „Лагуна“, Американка со кинеско потекло. Родена е и живеела во кварталот Чајнатаун во Њујорк. Во детството ги изгубила родителите: мајката загинала во авионска несреќа, а таткото, Реви самата го убила бидејќи, по трагичната смрт на неговата сопруга, се пропил и станал вистински домашен тиранин. Ја бара полицијата на Њујорк. Својот прекар го добила поради умешноста на [[Македонска стрелба|македонската стрелба]] (истовремено со двете раце). Токму таа решила да го земе Рок како заложник и подоцна му предложила да стане член на „Лагуна“, но и покрај тоа, на почетокот имала проблеми во општењето со него. Има тетоважа на десното рамо и речиси секогаш носи многу кратки шорцеви и џунгларки (''Jungle boots''). Пие и пуши многу, крајно е избувлива — може да отвори стрелба поради која било причина. Неколкупати е споредувана со сериски убијци. Нејзиното омилено оружје се два силно видоизменети пиштоли Beretta 92FS Inox. Цевката им е продолжена за 1 инч и приспособена за придушувач; по должината на навлаката затворач се изгравирани натписи на тајландски јазик; а на рачките е знакот Веселиот Роџер. Своето оружје го нарекува „Sword Cutlass“, во чест на пиратската сабја. Постојано наоѓајќи се на работ на животот, Реви станала прилично цинична и прагматична. Се потпира само на себе, а нејзини главни вредности се оружјето и парите. Таа е [[Атеизам|безбожница]]. '''Дач''' (англ. ''Dutch'', јап. ダッチ) — водачот на компанијата „Лагуна“ и сопственик на торпедниот чамец што некогаш им припаѓал на американските поморски сили (ВМС). Неговото вистинско име веројатно е Ричард (Дик). Според неговите сопствени зборови, тој е поранешен морнарички пешадинец и ветеран од [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]]. Кратко пред повлекувањето на американските трупи во 1973 г., Дач дезертирал, се преселил во [[Тајланд]] и почнал да работи како платеник. Дач е интелигентен, разумен и начитан. Секогаш се труди да ги избегне судирите во екипата. Иако не е многу зборлив, добро се сложува со луѓето. Висок е и има развиена мускулатура, а постојано носи темни очила. Ги пронаоѓа нарачките за работа, трудејќи се да не се меша во пресметките на мафијашките кланови во Роанапур. Меѓутоа, има многу добри односи со Балалајка од „Хотел Москва“ и г. Чанг од Тријадите. Негово омилено оружје е [[Сачмарка|сачмарката]] Remington 870 Marine Magnum и револверот Smith & Wesson 629. По вероисповед е [[Христијанство|христијанин]]. '''Бени''' (англ. ''Benny'', јап. ベニー) — [[хакер]] и специјалист за електроника на бродот „Црна лагуна“, одговорен за радарот и системите за комуникација. По завршувањето на колеџот во Флорида, се вплеткал во сериозни проблеми со законот, по што бил баран од [[Федерално истражно биро|ФИБ]] и мафијата. Станал член на „Лагуна“ откако Реви го спасила (две години пред Рок да се приклучи на екипата). По потекло е Евреин. Најчесто носи хавајска кошула. Слично како и Рок, не користи оружје, но за разлика од него, Бени ги прифаќа и не им се спротивставува на суровите методи на работа на Реви и Дач. Дач често го нарекува „Бени-бој“. '''Балалајка''' (англ. ''Balalaika'', јап. バラライカ) — водачката на руската мафијашка организација „Хотел Москва“. Нејзиното вистинско име е Софија Павловна Ириновскаја, а користи и псевдоним Владилена (кратенка од Владимир Илич Ленин) Василинова. Била воспитувана од нејзиниот дедо, високопозициониран воен офицер на [[Советски Сојуз|СССР]]. Нејзиниот татко, најверојатно, бил осуден или пребегнал во странство. Балалајка е поранешен капетан во советските Воздушно-десантни сили ([[Воздушно-десантна војска|ВДВ]]). По распадот на Советскиот Сојуз, таа во Југоисточна Азија создала моќна злосторничка група составена од нејзините поранешни војници. За време на Авганистанската војна, се здобила со тешки изгореници, поради што некои мафиози ја нарекуваат „изгорената“. Таа е вешт и безмилосен стратег, сурова и директна. Балалајка е одличен стрелец и снајперист, поради што и го добила прекарот (во воениот жаргон, „балалајка“ е еден од називите за снајперската пушка Драгунов). Некогаш сонувала да учествува на Олимписките игри. Не поднесува загуби меѓу сопствените луѓе, а поранешните руски десантници беспрекорно ги извршуваат нејзините наредби и речиси ја обожаваат како божество. Речиси секогаш е облечена во строг женски костим врз кој носи офицерски шинел. Пуши пури, за разлика од сите останати ликови што претпочитаат [[Цигара|цигари]]. Има долга коса, иако во војската имала кратка фризура. За разлика од повеќето мафијашки шефови, таа учествува и во секојдневната работа на нејзината група. Има добри односи со „Лагуна“, а е една од ретките личности што Реви ги почитува — Реви ја нарекува „дада“. Балалајка има многу добар однос и кон Рок, понекогаш постапувајќи дури и спротивно на своите деловни интереси. Се претпоставува дека повремено извршува тајни задачи за Кремљ, како што е воспоставување на злосторничка власт во [[Јапонија]]. '''Г. Чанг''' (англ. ''Mr. Chang'', [[Кинески јазик|кин]]. 張 維新, јап. チャン・ウァイサン) — водач на [[Тријада|тријадите]] во Тајланд. Пред да влезе во подземниот свет, работел како [[полицаец]]. Чанг е исклучителен стрелец што користи два пиштоли истовремено (најчесто моделите Beretta 76 или AMT Hardballer Longslide). Токму од него Реви го презела својот препознатлив стил на [[македонска стрелба]], поради што тие имаат близок однос — тој е еден од малкуте луѓе кон кои таа покажува искрена почит. Чанг одржува добри односи и со „Хотел Москва“, а нивниот водач, Балалајка, често му се обраќа со прекарот „душо“. Ликот на Чанг е вдахнат од ликот што го толкува познатиот глумец [[Чоу Јун Фат]] во култниот филм на [[Џон Ву]], ''Подобро утре''. '''Еда''' (англ. ''Eda'', јап. エダ) — сестра во Црквата на насилството и најдобра пријателка на Реви. Тие две често пијат заедно во самиот храм, но пријателските односи не ги спречуваат да ги вперат пиштолите една кон друга кога станува збор за пари. Всушност, Еда е таен агент на [[Централна разузнавачка агенција|ЦРА]], која собира информации за американското разузнавање. Таа речиси и да не се споменува во првата сезона. Во вториот дел, ''Black Lagoon: The Second Barrage'', Еда се обидува да флертува со Рок, главно за да предизвика напади на љубомора кај Реви и ја поттикнува да започне поблиска врска со него. Постојано ја прашува Реви дали веќе спиела со Рок, на што добива само неодредени одговори. Еда е русокоса со сини очи што ги крие зад розови очила и постојано џвака мастика. Најчесто е облечена или во монашко [[расо]], или во миниздолниште со отворен топ. Од оружје најмногу го претпочита моделот Glock 17L. '''Сестра Јоланда''' (англ. ''Yolanda'', јап. ヨランダ) — [[игуменија]] на Црквата на насилството. И покрај нејзината напредна возраст, таа лесно учествува во престрелки, вешто ракувајќи со посебен позлатен Desert Eagle. Тргува со оружје и одлично се разбира во него. Носи превез на десното око. Исто така, голема познавачка е на [[Чај|чаеви]]. '''Бао''' (англ. ''Bao'', јап. バオ) — [[шанкер]] во барот „Жолто знаме“, каде што често се одмараат вработените во „Лагуна“. Тој е поранешен војник на Армијата на Јужен Виетнам. Не ја поднесува „Лагуна“ (особено Реви) поради тоа што неговиот бар честопати е демолиран за време на престрелките во кои тие учествуваат. Водејќи бизнис во опасниот град Роанапур, тој има вградено шанк отпорен на [[Куршум|куршуми]]. Неговото омилено оружје е [[сачмарка]]. '''Гарсија Лавлејс''' (англ. ''Garcia Lovelace'', јап. ガルシア•ラブレス) — најстариот син на семејството Лавлејс, осиромашен венецуелски аристократски род. Негов татко е Диего Хосе Сан-Фернандо Лавлејс (шпански: ''Diego Jose San-Fernando Lovelace''), а неговата мајка починала четири години пред настаните во приказната. И покрај финансиските потешкотии, родот Лавлејс е многу благороден и е дел од „13-те семејства на Јужна Америка“. '''Роберта''' (англ. ''Roberta'', јап. ロベルタ) — главна собарка на семејството Лавлејс во нивниот имот во [[Венецуела]]. За време на својата работа, многу се зближува со синот на главата на семејството, Гарсија. Во минатото, нејзиното вистинско име било Розарита Тиснерос (''Rosarita Tisneros''). Поминала обука на [[Куба]], била борец на ФАРК и се наоѓа на меѓународна потерница. Поради нејзината безмилосна посветеност на секоја задача, го добила прекарот „Трагачот од Флоренсија“. Откако сфатила дека е само алатка во рацете на наркокартелите, нашла засолниште кај семејството Лавлејс. Владее со сите видови оружја, а особено се издвојува нејзината пушка Franchi SPAS-12, камуфлирана како [[чадор]]. '''Шјенхуа''' (англ. ''Shenhua'', кин. 神話, јап. シェンホア) — наемничка слободен работник, Кинезинка од Тајван. Често извршува задачи за г. Чанг. Претпочита [[ладно оружје]] и вешто ракува со два ножа [[кукри]]. Зборува со акцент, при што понекогаш ја греши конструкцијата на речениците. Честопати несоодветно ја користи фразата „нешто така“, поради што Реви постојано ја задира со тој израз. По вероисповед е [[Таоизам|таоистка]]. '''Јованче и Марика''' (англ. ''Hansel and Gretel'', јап. ヘンゼルとグレーテル) — деца, брат и сестра близнаци. Поседуваат неверојатни рефлекси. Биле посебно обучени за уметноста на убивањето заради преживување и забава од страна на луѓе со изопачени вкусови, кои оставиле длабоки траги врз нивната психа. Вешто ракуваат со секири и со огнено оружје. Им создале сериозни проблеми на сопствените работодавачи и на организацијата „Хотел Москва“ во Роанапур. Биле убиени од екипата на Дач и луѓето на Балалајка. До самиот крај одбивале да умрат. Нивната судбина суштински влијаела врз психолошката стабилност и погледот на светот на Рок, правејќи го поциничен и порешен да ги постигнува своите цели по секоја цена. == Список на епизоди == === ''Black Lagoon'' === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! width="5%" | Бр. !! Наслов !! width="20%" | Датум на премиера |- | 01 || '''„Црна лагуна“''' (''The Black Lagoon'') || 8 април 2006 |- | 02 || '''„Мангров рај“''' (''Mangrove Heaven'') || 15 април 2006 |- | 03 || '''„Луда трка со бродови“''' (''Ring-Ding Ship Chase'') || 22 април 2006 |- | 04 || '''„Враќањето на орелот“''' (''Die Rückkehr des Adlers'') || 29 април 2006 |- | 05 || '''„Лов на орли“''' (''Eagle Hunting and Hunting Eagles'') || 6 мај 2006 |- | 06 || '''„Месечеви ловишта“''' (''Moonlit Hunting Grounds'') || 13 мај 2006 |- | 07 || '''„Смирете се, момци“''' (''Calm Down, Two Men'') || 20 мај 2006 |- | 08 || '''„Голем пресврт“''' (''Rasta Blasta'') || 27 мај 2006 |- | 09 || '''„Собарка за убивање“''' (''Maid to Kill'') || 3 јуни 2006 |- | 10 || '''„Незапирливата собарка“''' (''The Unstoppable Chambermaid'') || 10 јуни 2006 |- | 11 || '''„Револуција со полнење“''' (''Lock'n Load Revolution'') || 17 јуни 2006 |- | 12 || '''„Герилци во џунглата“''' (''Guerrillas in the Jungle'') || 24 јуни 2006 |} === ''Black Lagoon: The Second Barrage'' === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! width="5%" | бр. !! Наслов !! width="20%" | Датум на премиера |- | 13 || '''„Доаѓањето на близнаците вампири“''' (''The Vampire Twins Comen'') || 3 октомври 2006 |- | 14 || '''„Бајка за крвав спорт“''' (''Bloodsport Fairytale'') || 10 октомври 2006 |- | 15 || '''„Лебедова песна во зори“''' (''Swan Song at Dawn'') || 17 октомври 2006 |- | 16 || '''„Џејн Банкнота“''' (''Greenback Jane'') || 24 октомври 2006 |- | 17 || '''„Циркуско шоу на чудовишта во Роанапур“''' (''The Roanapur Freakshow Circus'') || 31 октомври 2006 |- | 18 || '''„Среќата на г. Бени“''' (''Mr. Benny's Good Fortune'') || 7 ноември 2006 |- | 19 || '''„Гангстерски рај на Фуџијама“''' (''Fujiyama Gangsta Paradise'') || 14 ноември 2006 |- | 20 || '''„Наследство“''' (''The Succession'') || 21 ноември 2006 |- | 21 || '''„Малите војнички на двајца татковци“''' (''Two Father's Little Soldier Girls'') || 28 ноември 2006 |- | 22 || '''„Темната кула“''' (''The Dark Tower'') || 4 декември 2006 |- | 23 || '''„Одмаздата на Снежана“''' (''Snow White's Payback'') || 11 декември 2006 |- | 24 || '''„Стрелци“''' (''The Gunslingers'') || 18 декември 2006 |} === ''Black Lagoon: Roberta’s Blood Trail (OVA)'' === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! width="5%" | бр. !! Наслов !! width="20%" | Датум на премиера |- | 25 || '''„Придружно крвопролевање“''' (''Collateral Massacre'') || 17 јули 2010 |- | 26 || '''„Тактиката на канцеларискиот човек“''' (''An Office Man's Tactics'') || 30 септември 2010 |- | 27 || '''„Ангели на нишан“''' (''Angels in the Crosshairs'') || 7 јануари 2011 |- | 28 || '''„Презаситена зона на убивање“''' (''Oversaturation Kill Box'') || 11 март 2011 |- | 29 || '''„Кодно име Рај, статус: Исчезнат во акција“''' (''Codename Paradise, Status MIA'') || 22 јуни 2011 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://www.blacklagoon.jp/}} * {{Official website|http://sundaygx.com/blacklagoon/|Матична страница на мангата}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:OVA]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] [[Категорија:Манга од 2022 година]] [[Категорија:Манга од 2019 година]] q87zdjah81nsf41wmhj0a7y8925cuxc 0 1380222 5606761 5470527 2026-08-09T13:45:39Z Gurther 105215 5606761 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2026}} '''Џон Раскин''' (8 февруари 1819 – 20 јануари 1900) — англиски полимат – [[писател]], предавач, [[Историја на уметноста|историчар на уметност]], [[ликовен критичар]], цртач и филантроп од викторијанската ера. Пишувал на теми од различни предмети како уметност, архитектура, политичка економија, образование, [[музеологија]], [[геологија]], [[ботаника]], [[орнитологија]], литература, историја и мит. Раскиновите стилови на пишување и литературни форми биле подеднакво разновидни. Тој пишувал писма и [[Трактат|трактати]], поезија и предавања, туристички водичи и прирачници, писма. Исто така, правел детални скици и слики од карпи, растенија, птици, архитектонски структури и орнаменти. Елаборираниот стил што ги карактеризирал неговите најрани дела за уметноста со текот на времето отстапило место на поединствен јазик дизајниран поефикасно да ги пренесе неговите идеи. Во сите свои дела, тој ги нагласувал врските меѓу природата, уметноста и општеството. Раскин бил огромно влијателен во втората половина на 19 век и сè до [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. По период на релативно опаѓање, неговиот углед постојано се подобрувал од 1960 година со објавувањето на бројни академски студии за неговата работа. Денес неговите идеи и грижи се широко познати како интересот за екологија, [[одржливост]], етички конзумеризам и занаетчиство. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Раскин, Џон }} [[Категорија:Теоретичари на архитектурата]] [[Категорија:Починати во 1900 година]] [[Категорија:Родени во 1819 година]] [[Категорија:Полимати]] [[Категорија:Англиски писатели]] [[Категорија:Англиски филозофи]] [[Категорија:Англиски економисти]] [[Категорија:Англиски ликовни критичари]] a1bz79lb905qb65aatnp9z315ep0mqf 5606762 5606761 2026-08-09T13:45:55Z Gurther 105215 5606762 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2026}} '''Џон Раскин''' (8 февруари 1819 – 20 јануари 1900) — англиски полимат – [[писател]], предавач, [[Историја на уметноста|историчар на уметност]], [[ликовен критичар]], цртач и филантроп од викторијанската ера. Пишувал на теми од различни предмети како уметност, архитектура, политичка економија, образование, [[музеологија]], [[геологија]], [[ботаника]], [[орнитологија]], литература, историја и мит. Раскиновите стилови на пишување и литературни форми биле подеднакво разновидни. Тој пишувал писма и [[Трактат|трактати]], поезија и предавања, туристички водичи и прирачници, писма. Исто така, правел детални скици и слики од карпи, растенија, птици, архитектонски структури и орнаменти. Елаборираниот стил што ги карактеризирал неговите најрани дела за уметноста со текот на времето отстапило место на поединствен јазик дизајниран поефикасно да ги пренесе неговите идеи. Во сите свои дела, тој ги нагласувал врските меѓу природата, уметноста и општеството. Раскин бил огромно влијателен во втората половина на 19 век и сè до [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. По период на релативно опаѓање, неговиот углед постојано се подобрувал од 1960 година со објавувањето на бројни академски студии за неговата работа. Денес неговите идеи и грижи се широко познати како интересот за екологија, [[одржливост]], етички конзумеризам и занаетчиство. {{Англија-био-никулец}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Раскин, Џон }} [[Категорија:Теоретичари на архитектурата]] [[Категорија:Починати во 1900 година]] [[Категорија:Родени во 1819 година]] [[Категорија:Полимати]] [[Категорија:Англиски писатели]] [[Категорија:Англиски филозофи]] [[Категорија:Англиски економисти]] [[Категорија:Англиски ликовни критичари]] mzb4gflqorrfqbqirc89lpgk8pu47jx 5606763 5606762 2026-08-09T13:46:34Z Gurther 105215 5606763 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2026}} [[Податотека:John Ruskin 1863.jpg|мини|Џон Раскин во [[1863|1863 г.]]]] '''Џон Раскин''' (8 февруари 1819 – 20 јануари 1900) — англиски полимат – [[писател]], предавач, [[Историја на уметноста|историчар на уметност]], [[ликовен критичар]], цртач и филантроп од викторијанската ера. Пишувал на теми од различни предмети како уметност, архитектура, политичка економија, образование, [[музеологија]], [[геологија]], [[ботаника]], [[орнитологија]], литература, историја и мит. Раскиновите стилови на пишување и литературни форми биле подеднакво разновидни. Тој пишувал писма и [[Трактат|трактати]], поезија и предавања, туристички водичи и прирачници, писма. Исто така, правел детални скици и слики од карпи, растенија, птици, архитектонски структури и орнаменти. Елаборираниот стил што ги карактеризирал неговите најрани дела за уметноста со текот на времето отстапило место на поединствен јазик дизајниран поефикасно да ги пренесе неговите идеи. Во сите свои дела, тој ги нагласувал врските меѓу природата, уметноста и општеството. Раскин бил огромно влијателен во втората половина на 19 век и сè до [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. По период на релативно опаѓање, неговиот углед постојано се подобрувал од 1960 година со објавувањето на бројни академски студии за неговата работа. Денес неговите идеи и грижи се широко познати како интересот за екологија, [[одржливост]], етички конзумеризам и занаетчиство. {{Англија-био-никулец}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Раскин, Џон }} [[Категорија:Теоретичари на архитектурата]] [[Категорија:Починати во 1900 година]] [[Категорија:Родени во 1819 година]] [[Категорија:Полимати]] [[Категорија:Англиски писатели]] [[Категорија:Англиски филозофи]] [[Категорија:Англиски економисти]] [[Категорија:Англиски ликовни критичари]] 8ie1mcf55j0449vqv83dpmm0n97v2cr 5606764 5606763 2026-08-09T13:46:48Z Gurther 105215 5606764 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2026}} [[Податотека:John Ruskin 1863.jpg|мини|Џон Раскин во [[1863|1863 г.]]]] '''Џон Раскин''' (8 февруари 1819 – 20 јануари 1900) — англиски полимат – [[писател]], предавач, [[Историја на уметноста|историчар на уметност]], [[ликовен критичар]], цртач и филантроп од викторијанската ера. Пишувал на теми од различни предмети како уметност, архитектура, политичка економија, образование, [[музеологија]], [[геологија]], [[ботаника]], [[орнитологија]], литература, историја и мит. Раскиновите стилови на пишување и литературни форми биле подеднакво разновидни. Тој пишувал писма и [[Трактат|трактати]], поезија и предавања, туристички водичи и прирачници, писма. Исто така, правел детални скици и слики од карпи, растенија, птици, архитектонски структури и орнаменти. Елаборираниот стил што ги карактеризирал неговите најрани дела за уметноста со текот на времето отстапило место на поединствен јазик дизајниран поефикасно да ги пренесе неговите идеи. Во сите свои дела, тој ги нагласувал врските меѓу природата, уметноста и општеството. Раскин бил огромно влијателен во втората половина на 19 век и сè до [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. По период на релативно опаѓање, неговиот углед постојано се подобрувал од 1960 година со објавувањето на бројни академски студии за неговата работа. Денес неговите идеи и грижи се широко познати како интересот за екологија, [[одржливост]], етички конзумеризам и занаетчиство. == Наводи == {{Англија-био-никулец}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Раскин, Џон }} [[Категорија:Теоретичари на архитектурата]] [[Категорија:Починати во 1900 година]] [[Категорија:Родени во 1819 година]] [[Категорија:Полимати]] [[Категорија:Англиски писатели]] [[Категорија:Англиски филозофи]] [[Категорија:Англиски економисти]] [[Категорија:Англиски ликовни критичари]] nzmokay1ra7pzp83sd8rhwauiow4sx3 5606765 5606764 2026-08-09T13:46:58Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Полимати]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606765 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2026}} [[Податотека:John Ruskin 1863.jpg|мини|Џон Раскин во [[1863|1863 г.]]]] '''Џон Раскин''' (8 февруари 1819 – 20 јануари 1900) — англиски полимат – [[писател]], предавач, [[Историја на уметноста|историчар на уметност]], [[ликовен критичар]], цртач и филантроп од викторијанската ера. Пишувал на теми од различни предмети како уметност, архитектура, политичка економија, образование, [[музеологија]], [[геологија]], [[ботаника]], [[орнитологија]], литература, историја и мит. Раскиновите стилови на пишување и литературни форми биле подеднакво разновидни. Тој пишувал писма и [[Трактат|трактати]], поезија и предавања, туристички водичи и прирачници, писма. Исто така, правел детални скици и слики од карпи, растенија, птици, архитектонски структури и орнаменти. Елаборираниот стил што ги карактеризирал неговите најрани дела за уметноста со текот на времето отстапило место на поединствен јазик дизајниран поефикасно да ги пренесе неговите идеи. Во сите свои дела, тој ги нагласувал врските меѓу природата, уметноста и општеството. Раскин бил огромно влијателен во втората половина на 19 век и сè до [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. По период на релативно опаѓање, неговиот углед постојано се подобрувал од 1960 година со објавувањето на бројни академски студии за неговата работа. Денес неговите идеи и грижи се широко познати како интересот за екологија, [[одржливост]], етички конзумеризам и занаетчиство. == Наводи == {{Англија-био-никулец}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Раскин, Џон }} [[Категорија:Теоретичари на архитектурата]] [[Категорија:Починати во 1900 година]] [[Категорија:Родени во 1819 година]] [[Категорија:Англиски писатели]] [[Категорија:Англиски филозофи]] [[Категорија:Англиски економисти]] [[Категорија:Англиски ликовни критичари]] blr3ofcnpzai7mxfqt353gvcl9bcvn6 5606766 5606765 2026-08-09T13:47:04Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Англиски ликовни критичари]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5606766 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2026}} [[Податотека:John Ruskin 1863.jpg|мини|Џон Раскин во [[1863|1863 г.]]]] '''Џон Раскин''' (8 февруари 1819 – 20 јануари 1900) — англиски полимат – [[писател]], предавач, [[Историја на уметноста|историчар на уметност]], [[ликовен критичар]], цртач и филантроп од викторијанската ера. Пишувал на теми од различни предмети како уметност, архитектура, политичка економија, образование, [[музеологија]], [[геологија]], [[ботаника]], [[орнитологија]], литература, историја и мит. Раскиновите стилови на пишување и литературни форми биле подеднакво разновидни. Тој пишувал писма и [[Трактат|трактати]], поезија и предавања, туристички водичи и прирачници, писма. Исто така, правел детални скици и слики од карпи, растенија, птици, архитектонски структури и орнаменти. Елаборираниот стил што ги карактеризирал неговите најрани дела за уметноста со текот на времето отстапило место на поединствен јазик дизајниран поефикасно да ги пренесе неговите идеи. Во сите свои дела, тој ги нагласувал врските меѓу природата, уметноста и општеството. Раскин бил огромно влијателен во втората половина на 19 век и сè до [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. По период на релативно опаѓање, неговиот углед постојано се подобрувал од 1960 година со објавувањето на бројни академски студии за неговата работа. Денес неговите идеи и грижи се широко познати како интересот за екологија, [[одржливост]], етички конзумеризам и занаетчиство. == Наводи == {{Англија-био-никулец}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Раскин, Џон }} [[Категорија:Теоретичари на архитектурата]] [[Категорија:Починати во 1900 година]] [[Категорија:Родени во 1819 година]] [[Категорија:Англиски писатели]] [[Категорија:Англиски филозофи]] [[Категорија:Англиски економисти]] rm0mi6wrtl4lidwsbqnaw4dpkmoidf5 5606767 5606766 2026-08-09T13:47:15Z Gurther 105215 5606767 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2026}} [[Податотека:John Ruskin 1863.jpg|мини|Џон Раскин во [[1863|1863 г.]]]] '''Џон Раскин''' (8 февруари 1819 – 20 јануари 1900) — англиски полимат, [[писател]], предавач, [[Историја на уметноста|историчар на уметност]], [[ликовен критичар]], цртач и филантроп од викторијанската ера. Пишувал на теми од различни предмети како уметност, архитектура, политичка економија, образование, [[музеологија]], [[геологија]], [[ботаника]], [[орнитологија]], литература, историја и мит. Раскиновите стилови на пишување и литературни форми биле подеднакво разновидни. Тој пишувал писма и [[Трактат|трактати]], поезија и предавања, туристички водичи и прирачници, писма. Исто така, правел детални скици и слики од карпи, растенија, птици, архитектонски структури и орнаменти. Елаборираниот стил што ги карактеризирал неговите најрани дела за уметноста со текот на времето отстапило место на поединствен јазик дизајниран поефикасно да ги пренесе неговите идеи. Во сите свои дела, тој ги нагласувал врските меѓу природата, уметноста и општеството. Раскин бил огромно влијателен во втората половина на 19 век и сè до [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. По период на релативно опаѓање, неговиот углед постојано се подобрувал од 1960 година со објавувањето на бројни академски студии за неговата работа. Денес неговите идеи и грижи се широко познати како интересот за екологија, [[одржливост]], етички конзумеризам и занаетчиство. == Наводи == {{Англија-био-никулец}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Раскин, Џон }} [[Категорија:Теоретичари на архитектурата]] [[Категорија:Починати во 1900 година]] [[Категорија:Родени во 1819 година]] [[Категорија:Англиски писатели]] [[Категорија:Англиски филозофи]] [[Категорија:Англиски економисти]] mqhkqtnymlhbp9a6fe0kk6ukbogieau 2 1381335 5607071 5605629 2026-08-10T11:28:26Z Gurther 105215 5607071 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Вооружен судир|partof=[[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија]]|conflict=Велес и Велешко во НОБ|place=[[Велешко]], [[Вардарска Македонија]]|result=Победа за [[НОВМ|Народноослободителната војска на Македонија]]|combatant1=[[File:Flag of Macedonia (1944–1946).svg|25px]] [[НОВМ]]</br>[[File:Flag of Yugoslavia (1943–1946).svg|25px]] [[НОВЈ]]|date=[[6 април]] [[1941|1941 г.]] ― [[9 ноември]] [[1944|1944 г.]]|caption=[[Ослободување на Велес|Ослободувањето на Велес]], [[9 ноември]] [[1944]].|image=[[File:Parada za osloboduvanjeto na veles.jpg|250px]]|combatant2=[[File:Flag of Germany (1935–1945).svg|25px]] [[Трет Рајх]]</br>[[File:Flag of Bulgaria.svg|25px]] [[Царство Бугарија]]|commander1=[[File:Flag of Macedonia (1944–1946).svg|25px]] [[Димче Мирчев]] [[Загинал во бој|†]]</br>[[File:Flag of Macedonia (1944–1946).svg|25px]] [[Трајко Бошковски]] [[Загинал во бој|†]]</br>[[File:Flag of Yugoslavia (1943–1946).svg|25px]] [[Михајло Апостолски]]</br>[[File:Flag of Yugoslavia (1943–1946).svg|25px]] [[Боро Чушкар]]</br>[[File:Flag of Macedonia (1944–1946).svg|25px]] [[Стоилко Ивановски-Планински|Стоилко Ивановски]]|commander2=[[File:Flag of Germany (1935–1945).svg|25px]] [[Александар Лер]]</br>[[File:Flag of Bulgaria.svg|25px]] [[Пано Манев]] {{Погубен|1=[[Масакр во Велес]]}}</br>[[File:Flag of Bulgaria.svg|25px]] [[Љубен Апостолов]] {{Погубен}}|units1=[[File:Flag of Macedonia (1944–1946).svg|25px]] [[Велешки партизански одред „Димитар Влахов“|НОПО „Димитар Влахов“]]{{нр}}[[File:Flag of Macedonia (1944–1946).svg|25px]] [[Велешки народноослободителен партизански одред „Пере Тошев“|НОПО „Пере Тошев“]]{{нр}}[[File:Flag of Macedonia (1944–1946).svg|25px]] [[Велешко-прилепски народноослободителен партизански одред „Трајче Петкановски“|НОПО „Трајче Петкановски“]]{{нр}}[[File:Flag of Macedonia (1944–1946).svg|25px]] [[Осма македонска ударна бригада|8. македонска ударна бригада]]{{нр}}[[File:Flag of Yugoslavia (1943–1946).svg|25px]] [[Четириесет и втора дивизија на НОВЈ|42. македонска дивизија на НОВЈ]]}} Од геополитички и стратешки аспект, за време на [[Втората светска војна]], '''[[Велешко|Велес и Велешко]] имала клучна улога во [[Народноослободителната борба]]'''. Уште од падот на градот по [[Бомбардирање на Велес (1941)|нејзиното бомбардирање]] на [[7 април]] [[1941|1941 година]], градот и нејзината пруга поврзана со [[Гевгелија]] и [[Скопје]] била употребена од [[Третиот Рајх]] и подоцна [[Царството Бугарија]]. Од самиот почеток на [[Народноослободителната борба]] биле основани ограноци на [[Бугарски централен акционен комитет|Бугарскиот централен акционен комитет]] и други пробугарски организации, со цел да се напредила [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарската пропаганда]]. По нападите на [[Ден на востанието на Македонија|бугарската полициска станица на 11 октомври]], конкретно почнала ослободителната борба. Тогашниот Велешки околиски комитет — огранок на [[Покраински комитет на Македонија|Покраинскиот комитет]], основал воен штаб под раководство на [[Димче Мирчев]]. Во текот на [[1942|1942 година]] се појавиле првите [[Слободни територии во НОВ во Македонија|слободни територии во Велешко]] — претежно во [[Азот (област)|Азот]] и [[Клепа]]. Со поткреп од [[ГШ на НОВ и ПОМ|Главниот штаб на партизанските одреди]], биле основани [[НОПО „Пере Тошев“]] и подоцна [[НОПО „Димитар Влахов“]]. Партиски ќелии биле отворени во останатите велешки села, најголеми биле во [[Богомила]], [['Рлевци]], [[Чашка]] и [[Горно Јаболчиште]]. Кон крајот на годината, повеќето раководители биле уапсани или ликвидирани. [[Велешка контрачета|Велешката контрачета]] била основана и ги поразила одредите. Во [[1943|1943 година]] повторно била обновена ослободителната борба. [[Комунистичката партија на Македонија]] го припоила Велешкиот комитет со [[Трета оперативна зона на НОВ на Македонија|Третата оперативна зона на НОВ]]. [[Трајче Петкановски]], [[Стоилко Ивановски-Планински|Стоилко Ивановски]] и [[Боро Чушкар]] имале поклучна функција во регионот. За време на [[Завршни операции за ослободување на Вардарска Македонија|Завршните операции за ослободување на Вардарска Македонија]], била основана [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]] и [[42. македонска дивизија|Четириесет и втора дивизија на Југословенската војска]]. Околу [[септември]]-[[ноември]] 1944 година бил ослободен Велешкиот регион. На [[9 ноември]] [[1944|1944 година]] почнала борбата за [[ослободување на Велес]]. Војската на Третиот Рајх била поразена и [[НОВМ]] го ослободиле градот Велес. == Вовед == === Пред Априлската војна === === Бомбардирање на Велес === === Германска окупација === === Почеток на Бугарска окупација === == Почеток на народноослободителната борба == == Развој на воени дејствија == == Пораз и обновување на ослободителната борба == == Завршни операции и ослободување на Велешко == == Последици == == Жртви == == Спомени на фашистичкиот терор == == Галерија == == Забелешки == == Наводи == {{Наводи}} == Библиографија == o6ozmrs784c6k44h6i28pp4dk2nozoy 0 1382823 5606967 5581244 2026-08-10T02:17:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606967 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Јерген Странд Ларсен | image = [[Податотека:Norway Italy - June 2025 A 15 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Јерген Странд Ларсен | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2000|2|6}} | cityofbirth = {{роден во|Халден|}} | countryofbirth = [[Норвешка]] | nationality = {{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] | height = {{height|m=1.94}} | position = [[Напад (фудбал)|напаѓач]] | currentclub = {{Fb team Crystal Palace}} | clubnumber = 22 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px pentasection HEX-E42B2E White.svg}} [[ФК Квик Халден|Квик Халден]] | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Sarpsborg 08}} | youthyears3 = | youthclubs3 = {{Fb team Milan}} | years1 = 2015-2017 | caps1 = 48 | goals1 = 6 | clubs1 = {{Fb team Sarpsborg 08}} | years2 = 2017-2022 | caps2 = 67 | goals2 = 24 | clubs2 = {{Fb team Groningen}} | years3 = 2022-2024 | caps3 = 69 | goals3 = 17 | clubs3 = {{Fb team Celta Vigo}} | years4 = 2024-2026 | caps4 = 57 | goals4 = 15 | clubs4 = {{Fb team Wolverhampton}} | years5 = 2026- | caps5 = 2 | goals5 = 2 | clubs5 = {{Fb team Crystal Palace}} | nationalyears1 = 2016-2017 | nationalcaps1 = 12 | nationalgoals1 = 6 | nationalteam1 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 16 години|Норвешка 16]] | nationalyears2 = 2017 | nationalcaps2 = 9 | nationalgoals2 = 3 | nationalteam2 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 17 години|Норвешка 17]] | nationalyears3 = 2018 | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 18 години|Норвешка 18]] | nationalyears4 = 2019 | nationalcaps4 = 7 | nationalgoals4 = 4 | nationalteam4 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 19 години|Норвешка 19]] | nationalyears5 = 2019 | nationalcaps5 = 1 | nationalgoals5 = 0 | nationalteam5 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 20 години|Норвешка 20]] | nationalyears6 = 2019-2022 | nationalcaps6 = 16 | nationalgoals6 = 11 | nationalteam6 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 21 година|Норвешка 21]] | nationalyears7 = 2020- | nationalcaps7 = 24 | nationalgoals7 = 4 | nationalteam7 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] }} '''Јерген Странд Ларсен''' (роден на [[6 февруари]] [[2000]] година, во [[Халден]]) — [[Норвешка|норвешки]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Crystal Palace}} и на [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|норвешката репрезентација]]. ==Технички карактеристики== Физички силен [[Напад (фудбал)|централен напаѓач]], идеален за во шеснаесетникот каде е многу опасен, пред се, во играта со глава.<ref>{{Cite web|url=https://calciodangolo.com/2017/08/milan-ecco-chi-e-jorgen-strand-larsen-bomber-futuro/|title=Milan, alla scoperta di Jorgen Strand Larsen: il bomber del futuro|date=30 август 2017}}</ref> Во 2017 година, тој бил вклучен во листата на 60-те најдобри таленти на неговата генерација, составена од ''[[The Guardian]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.it/-guardian-quot-ecco-i-piu-talentuosi-classe-2000-del-mondo/view/news/289574|title=„Guardian“: ecco i più talentuosi classe 2000 del mondo|website=www.transfermarkt.it|language=it|access-date=2024-07-03}}</ref> ==Клупска кариера== ===Рана кариера=== [[File:Jørgen Strand Larsen 2019, Zen-Sarp (cropped).jpg|left|thumb|Странд Ларсен со [[ФК Сарпсборг 08|Сарпсборг 08]] во 2019]] Странд Ларсен ја започна својата кариера како младинец на екипата на [[ФК Квик Халден|Квик Халден]] пред да се приклучи на [[ФК Сарпсборг 08|Сарпсборг 08]].<ref name=wolves>{{cite web |url=https://www.wolves.co.uk/teams/mens-first-team/jorgen-strand-larsen/ |title=Jorgen Strand Larsen |publisher=Wolverhampton Wanderers F.C. |access-date=4 September 2024 }}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во тоа време тој играл и други спортови, вклучувајќи тенис, хокеј на мраз и голф.<ref>{{cite web |title= Strand Larsen, el fan del Liverpool y del pulpo que amenaza a España|url=https://www.relevo.com/futbol/eurocopa-masculina/strand-larsen-liverpool-pulpo-amenaza-20230322085751-nt.html|website=relevo |access-date=24 March 2023}}</ref> На 26 април, тој го имал своето деби за првиот тим во натпревар од [[Фудбалски куп на Норвешка|Купот на Норвешка]], каде што постигнал хет-трик во победата од 10–1 против Дробак-Фрогн.<ref name=wolves /> Своето деби во првенството го направил на 21 мај 2017 година, влегувајќи како замена против [[ФК Волеренга|Волеренга]].<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2017/05/21/norway/eliteserien/fotballklubben-sparta-sarpsborg/valerengen-idrettsforeningen/2383923/ |title=Sarpsborg 08 vs. Valerenga 2 - 0 |publisher=Soccerway |access-date=4 September 2024 }}</ref> Наскоро, тој бил позајмен на [[Младински сектор на ФК Милан|Милан Примавера]] и ја поминал целата сезона 2017–2018 играјќи во младинските натпреварувања на Италија. Сепак, [[ФК Милан|Милан]] одлучиле да не го откупат трајно играчот, по што тој се вратил во Сарпсборг во јули 2018 година.<ref>{{cite web |title=Jørgen Strand Larsen klar for AC Milan |url=https://www.sa.no/sport/sarpsborg-08/jorgen-strand-larsen/jorgen-strand-larsen-klar-for-ac-milan/s/5-46-389746|website=[[Stavanger Aftenblad]]|access-date=17 August 2018|language=no}}</ref> Таму играл уште околу две години, забележувајќи вкупно 59 настапи и 10 гола за клубот во сите натпреварувања. На 9 септември 2020 година, Странд Ларсен потпишал четиригодишен договор со [[Холандија|холандскиот]] клуб, [[ФК Гронинген|Гронинген]].<ref>{{cite web|url=https://www.football-oranje.com/groningen-sign-norwegian-striker/|title=Groningen sign Norwegian striker|website=football-oranje.com|date=9 September 2020|access-date=2 June 2025}}</ref> Дебитирал како стартер во поразот со 3–1 од [[ФК ПСВ Ајндховен|ПСВ Ајндховен]] во [[Ередивиси]], во кој забележал асистенција.<ref>{{cite web|url=https://targetscouting.com/2020/09/16/fc-groningen-match-report-vs-psv-eindhoven-13-09-2020/|title=FC Groningen – Match Report vs PSV Eindhoven 13/09/2020|website=targetscouting.com|first=Josse|last=van Bakel|date=16 September 2020|access-date=2 June 2025|archive-date=2026-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20260106115630/https://targetscouting.com/2020/09/16/fc-groningen-match-report-vs-psv-eindhoven-13-09-2020/|url-status=dead}}</ref> Првата сезона ја завршил 32 настапи и 9 гола. Следната сезона, тој бил избран во тимот на месецот во Ередивиси за ноември 2021 година.<ref>{{Cite web|title=Ajax Vierde Keer Hofleverancier in Eredivisie Elftsl van de Mand|url=https://eredivisie.nl/nieuws/ajax-vierde-keer-hofleverancier-in-eredivisie-elftal-van-de-maand/|website=Eredivisie|access-date=3 December 2021|language=nl}}</ref> Откако бил најдобар стрелец на тимот со 14 првенствени гола во 32 настапи, тој бил прогласен за Играч на годината на Гронинген во мај 2022 година.<ref>{{cite web|url=https://www.instagram.com/strandlarsen/p/CdltezQoyP3/|title=Thanks for the player of the year, and thanks for your support this year!💚 Forza Groningen 💚|website=Instagram|first=Jørgen Strand|last=Larsen|date=15 May 2022|access-date=2 June 2025}}</ref> И покрај тоа што и сезоната 2022-2023 ја започнал со Гронинген, Странд Ларсен го напуштил клубот кон крајот на летото. ===Селта=== Во август 2022 година, тој преминал во [[Шпанија|шпанскиот]] клуб [[ФК Селта Виго|Селта Виго]] во трансфер вреден 11 милиони евра.<ref>{{Cite news|title=Coudet analiza el fichaje de Strand Larsen: "La incógnita, saber cuánto tiempo de aclimatación le va a llevar|url=https://www.eldesmarque.com/vigo/celta/noticias/177085-coudet-analiza-el-fichaje-de-strand-larsen-la-incognita-saber-cuanto-tiempo-de-aclimatacion-le-va-a-llevar|website=eldesmarque|access-date=1 September 2022|language=es}}{{Мртва_врска|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Eurosport Norge 2022">{{Cite web|title=Jørgen Strand Larsen er Skuffet og Frustrert Over Groningen Etter Flere Blud: "Skulle Ønske de Kunne Ha Solgt Meg"|url=https://www.eurosport.no/fotball/skuffet-og-frustrert-over-egen-klubb-skulle-onske-de-kunne-ha-solgt-meg_sto9078301/story.shtml|website=eurosport.no|access-date=10 August 2022|language=no}}</ref><ref>{{cite web|title=Stor Interesse Rundt Landslagsspiss {{!}} Kan Bli Solgt Allerede i Sommer|url=https://www.eurosport.no/fotball/stor-interesse-rundt-landslagsspiss-kan-bli-solgt-allerede-i-sommer_sto8999953/story.shtml|website=eurosport.no|access-date=20 June 2022|language=no}}</ref> На 2 септември, тој дал асистенција на своето деби во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла Лига]], во победата од 3–0 над [[ФК Кадис|Кадис]].<ref>{{cite web|url=https://www.football-espana.net/2022/09/03/celta-vigo-cruise-to-3-0-cadiz-win|title=Celta Vigo cruise to 2–0 Cadiz win|website=football-espana.net|first=Feargal|last=Brennan|date=3 September 2022|access-date=2 June 2025}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол во натпреварувањето на 13 јануари 2023 година, во 68-мата минута од ремито 1–1 против [[ФК Виљареал|Виљареал]].<ref>{{Cite web|title=Larsen on his first goal for Celta: "I'm very happy, it's been a tough few months"|url=https://www.besoccer.com/new/larsen-on-his-first-goal-for-celta-i-m-very-happy-it-s-been-a-tough-few-months-1219598|website=BeSoccer|access-date=15 January 2023|archive-date=2023-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230120163443/https://www.besoccer.com/new/larsen-on-his-first-goal-for-celta-i-m-very-happy-it-s-been-a-tough-few-months-1219598|url-status=dead}}</ref> Во сезоната [[Примера Дивисион (Шпанија) 2023–2024|2023–2024]], тој бил најдобар стрелец на својот клуб во првенството со 13 гола.<ref>{{cite web |last=Sharma |first=Abhinav |url=https://www.goal.com/en/lists/la-liga-top-scorers-2023-24/bltc1315b7e4f725363#csea879fcd6919475e |title=La Liga top scorers 2023-24: Jude Bellingham, Robert Lewandowski & players with the most goals in Spain this season |publisher=Goal.com |date=27 May 2024 }}</ref> За време на неговиот престој во Селта, тој бил познат како ''Xurxo'', [[галициски јазик|галициска]] форма на неговото име.<ref>{{cite web|url=https://www.elmundo.es/deportes/futbol/2024/03/10/65eb3ddffc6c83e62e8b457d.html|title="Xurxo" Strand Larsen, el otro gigante noruego: de una adolescencia con Haaland al pulpo y los goles en el Celta|work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]|date=10 March 2024|access-date=2 July 2024|language=es}}</ref><ref>{{cite web|url=https://rccelta.es/equipo/actualidad/jorgen-strand-larsen-emprende-una-nueva-etapa-deportiva-en-el-wolverhampton/|title=Jorgen Strand Larsen emprende una nueva etapa deportiva en el Wolverhampton|publisher=RC Celta de Vigo|date=2 July 2024 |access-date=2 July 2024|language=es}}</ref> ===Вулверхемптон Вондерерс=== На 2 јули 2024 година, Странд Ларсен му се приклучил на [[ФК Вулверхемптон Вондерерс|Вулверхемптон Вондерерс]], на позајмица со опција за откуп од 30 милиони евра.<ref>{{cite news |url=https://www.wolves.co.uk/news/mens-first-team/20240702-strand-larsen-completes-wolves-loan-move/|title=Strand Larsen completes Wolves loan move|date=2 July 2024 |access-date=2 July 2024 |publisher=Wolverhampton Wanderers F.C.}}</ref> Дебитирал во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата на Англија]] на 17 август 2024, во поразот со 2-0 од {{Fb team (N) Arsenal}} на [[Стадион Емирати|Емирати]]. Осум дена подоцна, во својот втор натпревар во Премиер лигата, тој го постигнал својот прв гол за Вулверхемптон во поразот со 2–6 од [[ФК Челси|Челси]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cgjvyxxqj11t|title=Wolverhampton Wanderers 2–6 Chelsea|publisher=BBC Sport|first=Timothy|last=Abraham|date=25 August 2024|access-date=2 June 2025}}</ref> Својата најдобра форма во првата сезона со ''„волците“'' ја достигнал во периодот март/април 2025 година,<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cwyjvl4ynkrt|title=Southampton 1–2 Wolverhampton Wanderers|publisher=BBC Sport|first=Matthew|last=Howarth|date=15 April 2025|access-date=2 June 2025}}</ref> кога влегол во серија на постигнување голови забележувајќи 5 гола во 4 послдователни натпревари,<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c4g22lm0gevt|title=Wolverhampton Wanderers 4–2 Tottenham Hotspur|publisher=BBC Sport|first=Phil|last=McNulty|author-link=Phil McNulty|date=13 April 2025|access-date=2 June 2025}}</ref> што му донело и номинација за [[Играч на месецот во Премиер лигата на Англија|Играч на месецот]].<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/news/4298451|title=April 2025 EA SPORTS Player of the Month shortlist|publisher=Premier League|date=1 May 2025|access-date=2 June 2025}}</ref> Сезоната ја завршил како втор најдобар стрелец на клубот со 14 постигнати гола, веднаш зад [[Матеуш Куња]], кој постигнал еден повеќе.<ref>{{cite web |last=McCoy |first=Tom |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cjellpq8dvpo |title=The numbers behind Larsen's first year at Wolves |publisher=BBC Sport |date=1 July 2025 }}</ref> На 1 јули 2025 година, Странд Ларсен потпишал траен договор со Вулверхемптон до 2029 година, откако била искористена опцијата за право на откуп во неговиот договор.<ref>{{cite web|title=Strand Larsen becomes permanent Wolves player|url=https://www.wolves.co.uk/news/mens-first-team/20250701-strand-larsen-becomes-permanent-wolves-player/|publisher=[[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolverhampton Wanderers]]|date=1 July 2025|access-date=1 July 2025}}</ref> Во текот на летото, клубот отфрлил две понуди за Странд Ларсен од [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]], при што се верува дека втората била вредна 55 милиони фунти.<ref>{{Cite web |last=Oakhill |first=Alex |date=2025-09-01 |title=Jorgen Strand Larsen to Newcastle takes twist after deal agreed |url=https://www.footballinsider247.com/jorgen-strand-larsen-to-newcastle-takes-twist-after-deal-agreed/ |access-date=2025-09-04 |website=Football Insider |language=en-GB}}</ref> На 19 септември 2025 година, по одбивањето на повеќекратни понуди за трансфер за време на летниот преоден рок, Странд Ларсен потпишал нов петгодишен договор со Вулверхемптон, со опција за продолжување на уште една година.<ref>{{Cite web |last=Mashiter |first=Nick |date=2025-09-19 |title=Wolves: Jorgen Strand Larsen agrees new five-year deal |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cgmz22wyz28o |access-date=2025-09-19 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> На 10 јануари 2026, тој го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата во победата со 6-1 над [[ФК Шрузбери Таун|Шрузбери Таун]] во [[ФА куп 2025-2026|ФА купот]].<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/13492568/wolves-6-1-shrewsbury-jorgen-strand-larsen-nets-hat-trick-in-comfortable-fa-cup-win|title=Wolves 6-1 Shrewsbury: Jorgen Strand Larsen nets hat-trick in comfortable FA Cup win|publisher=Sky Sports|language=en|date=10 јануари 2026|access-date=15 февруари 2026}}</ref> ===Кристал Палас=== На 2 февруари 2026, Странд Ларсен потпишал за [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]] во трансфер вреден 48 милиони фунти, станувајќи најскапото засилување во историјата на [[Лондон|лондонскиот]] клуб.<ref>{{Cite web |date=2026-02-02 |title=Crystal Palace transfer news: Jorgen Strand Larsen arrives in club record deal worth up to £48m |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/c62re2gdxqqo |access-date=2026-02-02 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> На 8 февруари, Странд Ларсен го имал своето деби со Кристал Палас, играјќи го целиот натпревар во победата со 1–0 над {{Fb team (N) Brighton & Hove Albion}}.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c0410xkr72wt|title=Premier League LIVE:Crystal Palace beat Brighton to end winless run|date=8 February 2026|access-date=15 February 2026|website=BBC Sport}}</ref> Три дена подоцна, тој постигнал два гола против [[ФК Барнли|Барнли]] во поразот на домашен терен со 2-3.<ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Strand Larsen's thoughts on home debut & brace against Burnley|url=https://www.cpfc.co.uk/news/first-team/strand-larsen-on-his-home-debut-brace-against-burnley/ |access-date=2026-02-12 |website=CPFC|language=en-GB}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Странд Ларсен ја претставувал Норвешка во бројни младински селекции: [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 16 години|под 16]], [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 19 години|под 19]] и [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 21 година|под 21 година]]. Во последната, тој го имал своето деби на 6 септември 2019 година, заменувајќи го [[Кристијан Торствет]] во победата од 2-1 над [[Фудбалска репрезентација на Кипар под 21 година|Кипар]].<ref>{{cite web|url=https://www.fotball.no/fotballdata/kamp/?fiksId=7149930|title=Norge - Kypros|language=no|access-date=10 септември 2020}}</ref> Првиот негов гол за У21 репрезентацијата дошол на 19 ноември, во поразот со 2-3 од [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|Португалија]].<ref>{{cite web|url=https://www.fotball.no/fotballdata/kamp/?fiksId=7149932|title=Norge - Portugal|language=no|access-date=10 септември 2020}}</ref> На 18 ноември 2020 година, дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|сениорската репрезентација]], влегувајќи како доцна замена во натпреварот против {{NazNB|FUrep|AUT}} во [[УЕФА Лига на нации|Лигата на нации]] завршен со резултат 1-1.<ref name="Eurosport Norge 2022"/> Својот прв гол за репрезентацијата го постигнал 7 септември 2023 година, во победата со 6-0 над {{NazNB|FUrep|JOR}} во пријателски натпревар одигран во [[Осло]].<ref>{{Cite news|first1=Jostein|last1=Overvik|first2=Steffen|last2=Stenersen|first3=Bjørn S.|last3=Delebekk|title=VG-børsen: Haaland-erstatter Jørgen Strand Larsen herjet med Jordan|url=https://www.vg.no/sport/fotball/i/RGppra/haaland-erstatter-joergen-strand-larsen-herjet-med-jordan|website=[[Verdens Gang]]|date=7 September 2023|language=no}}</ref> На 16 ноември 2025 година, тој постигнал гол во судиското продолжение од победата со 4–1 над {{NazNB|FUrep|ITA}} за време на натпреварот од [[Квалификации за Светското првенство во фудбал 2026 (УЕФА)|квалификациите за Светското првенство 2026]], нанесувајќи им го на домаќините најтешкиот пораз на домашен терен од 1983 година и обезбедувајќи ѝ место на својата нација на [[Светско првенство во фудбал 2026|Мундијалот 2026]].<ref>{{cite web |url=https://www.wolves.co.uk/news/mens-first-team/20251117-internationals-strand-larsen-scores-as-norway-reach-world-cup/ |title=Internationals {{!}} Strand Larsen scores as Norway reach World Cup |publisher=Wolverhampton Wanderers F.C. |date=17 November 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.iffhs.com/posts/4751 |title=IFFHS WORLD STATS - WORLD CUP QUALIFIERS |publisher=IFFHS |date=17 November 2025 |accessdate=2025-12-22 |archive-date=2025-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251215000322/https://www.iffhs.com/posts/4751 |url-status=dead }}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|NOR}} {{Cronopar|18-11-2020|Виена|AUT|1|1|NOR|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{suboff|86}}}} {{Cronopar|24-9-2022|Љубљана|SVN|2|1|NOR|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|27-9-2022|Осло|NOR|0|2|SRB|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{subon|57}}}} {{Cronopar|17-11-2022|Даблин|IRL|1|2|NOR|-|Пријателска|13={{suboff|74}}}} {{Cronopar|25-3-2023|Малага|ESP|3|0|NOR|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|74}}}} {{Cronopar|17-6-2023|Осло|NOR|1|2|SCO|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|7-9-2023|Осло|NOR|6|0|JOR|1|Пријателска}} {{Cronopar|12-9-2023|Осло|NOR|2|1|GEO|-|Квал. за ЕП|2024|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|12-10-2023|Ларнака|CYP|0|4|NOR|-|Квал. за ЕП|2024|13={{subon|77}}}} {{Cronopar|16-11-2023|Осло|NOR|2|0|FRO|1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|19-11-2023|Глазгов|SCO|3|3|NOR|1|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|22-3-2024|Осло|NOR|1|2|CZE|-|Пријателска|13={{subon|75}}}} {{Cronopar|26-3-2024|Осло|NOR|1|1|SVK|-|Пријателска|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|5-6-2024|Осло|NOR|3|0|KOS|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|6-9-2024|Алмати|KAZ|0|0|NOR|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{subon|70}}}} {{Cronopar|10-10-2024|Осло|NOR|3|0|SVN|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|13-10-2024|Линц|AUT|5|1|NOR|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|14-11-2024|Љубљана|SVN|1|4|NOR|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{subon|87}}}} {{Cronopar|17-11-2024|Осло|NOR|5|0|KAZ|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|6-6-2025|Осло|NOR|3|0|ITA|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|83}}}} {{Cronopar|9-6-2025|Талин|EST|0|1|NOR|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|82}}}} {{Cronopar|11-10-2025|Осло|NOR|5|0|ISR|-|Квал. за СП|2026|13={{subon|76}}}} {{Cronopar|14-10-2025|Осло|NOR|1|1|NZL|-|Пријателска|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|16-11-2025|Милано|ITA|1|4|NOR|1|Квал. за СП|2026|13={{subon|89}}}} {{Cronofin|24|4}} ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 23 декември 2025''. {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- | [[ФК Сарпсборг 08 сезона 2018|јул.-дек. 2018]]|| rowspan="3" | {{flagsport|NOR}} [[ФК Сарпсборг 08|Сарпсборг 08]]|| [[Елитесериен 2018|Е]]|| 9 || 0 || [[Фудбалски куп на Норвешка 2018|КН]]|| 3 || 3 || [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]]|| 6<ref>2 (0) во квалификациските кола.</ref>|| 0 || - || - || - || 18 || 3 |- | [[ФК Сарпсборг 08 сезона 2019|2019]] || [[Елитесериен 2019|Е]] || 23 || 4 || [[Фудбалски куп на Норвешка 2019|КН]] || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || 26 || 5 |- | [[ФК Сарпсборг 08 сезона 2020|јан.-сеп. 2020]] || [[Елитесериен 2020|Е]] || 16 || 2 || [[Фудбалски куп на Норвешка 2020|КН]] || - || - || - || - || - || - || - || - || 16 || 2 |- !colspan="3"| Вкупно Сарпсборг 08 || 48 || 6 || || 6 || 4 || || 6 || 0 || || - || - || 60 || 10 |- | сеп. 2020-2021 || rowspan=3| {{flagsport|NLD}} [[ФК Гронинген|Гронинген]] || [[Ередивиси 2020-2021|Е]] || 31 || 9 || [[Фудбалски куп на Холандија 2020-2021|КХ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 32 || 9 |- | 2021-2022 || [[Ередивиси 2021-2022|Е]] || 32 || 14 || [[Фудбалски куп на Холандија 2021-2022|КХ]] || 3 || 3 || - || - || - || - || - || - || 35 || 17 |- | авг. 2022 || [[Ередивиси 2022-2023|Е]] || 4 || 1 || [[Фудбалски куп на Холандија 2022-2023|КХ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 4 || 1 |- !colspan="3"| Вкупно Гронинген || 67 || 24 || || 4 || 3 || || - || - || || - || - || 71 || 27 |- || [[ФК Селта Виго сезона 2022-2023|2022-2023]] || rowspan=2| {{flagsport|ESP}} {{Fb team (N) Celta Vigo}} || [[Примера Дивисион (Шпанија) 2022-2023|ПД]] || 32 || 4 ||[[Фудбалски куп на Шпанија 2022-2023|КШ]] || 3 || 1 || - || - || - || - || - || - || 35 || 5 |- || [[ФК Селта Виго сезона 2023-2024|2023-2024]] || [[Примера Дивисион (Шпанија) 2023-2024|ПД]] || 37 || 13 ||[[Фудбалски куп на Шпанија 2023-2024|КШ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 39 || 13 |- !colspan="3"|Вкупно Селта Виго || 69 || 17 || || 5 || 1 || || - || - || || - || - || 74 || 18 |- || [[ФК Вулверхемтон Вондерерс сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan="2"|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Wolverhampton}} || [[Премиер лига на Англија 2024-2025|ПЛ]] || 35 || 14 || [[ФА Куп 2024-2025|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2024-2025|ЛК]] || 2+1 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 38 || 14 |- || [[ФК Вулверхемтон Вондерерс сезона 2025-2026|2025-јан. 2026]] || [[Премиер лига на Англија 2025-2026|ПЛ]] || 22 || 1 || [[ФА Куп 2025-2026|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2025-2026|ЛК]] || 1+3 || 3+2 || - || - || - || - || - || - || 26 || 6 |- !colspan="3"|Вкупно Вулверхемтон || 57 || 15 || || 7 || 5 || || - || - || || - || - || 64 || 20 |- || [[ФК Кристал Палас сезона 2025-2026|јан. - јун. 2026]] || rowspan="1"|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Crystal Palace}} || [[Премиер лига на Англија 2025-2026|ПЛ]] || 2 || 2 || [[ФА Куп 2025-2026|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2025-2026|ЛК]] || 0+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на конференции 2025-2026|ЛК]] || 0 || 0 || - || - || - || 2 || 2 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 243 || 64 || || 22 || 13 || || 6 || 0 || || - || - || 271 || 77 |} ===Репрезентативна статистика=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan="5"|{{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] |2020||1||0 |- |2022||3||0 |- |2023||7||3 |- |2024||8||0 |- |2025||5||1 |- !colspan="2"|Вкупно!!24!!4 |} ===Хет-трикови=== <center> {|class="wikitable collapsible collapsed" style="width:95%" |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" !colspan="5" style="with: 100%;" align=center style="color:black; background:#DDDDDD"| Хет-трикови |- |<center><br> {|align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=100% |-bgcolor=FFFFFF style="color:black;" |-bgcolor=Lavender style="color:black;" !width="10" | !width="76" |Дата !width="251"|Место !width="200"|Екипа !width="257"|Противник !width="85" |Голови !width="59" |Резултат !width="251"|Натпреварување !width="59" |Извештај |-style="text-align: center;" bgcolor=#F5F5F5 |'''1''' || 10/01/2026 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[Стадион Молинју|Молинју]], [[Вулверхемптон]] || align=left|{{Fb team Wolverhampton}} || align=left|{{Fb team Shrewsbury Town}} || [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] [[Податотека:Soccer ball.svg|12px|Гол]] || '''6''' - 1 || align=left|{{flagsport|ENG}} [[ФА куп 2025-2026]] || [https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/4788499 Извештај] |} </center><br> |} </center> ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Норвешка |image3=Flag of Norway.svg }} {{Ризница-врска|Jørgen Strand Larsen}} *[https://fbref.com/en/players/f553b2b3/Jorgen-Strand-Larsen Јерген Странд Ларсен на fbref] *[https://www.transfermarkt.com/jorgen-strand-larsen/profil/spieler/429983 Јерген Странд Ларсен на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/252747/j%C3%B8rgen-strand-larsen Јерген Странд Ларсен на espn] *[https://www.whoscored.com/players/333048/show/j%C3%B8rgen-strand-larsen Јерген Странд Ларсен на whoscored] {{Состав на Норвешка на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Странд Ларсен, Јерген}} [[Категорија:Норвешки фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Гронинген]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Селта Виго]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вулверхемптон Вондерерс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Кристал Палас]] [[Категорија:Луѓе од Халден]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 65iukqti2klg03mkruubibclx76xp88 0 1387543 5606995 5582178 2026-08-10T04:56:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606995 wikitext text/x-wiki {{Наводи}} [[Податотека:Jutta Leerdam (2018, DWDD).png|мини|Јута Лирдам (2018)]] '''Јута Моника Лирдам''' (родена на 30 декември 1998 година) е холандска лизгачка во [[Брзо лизгање|дисциплината брзо лизгање,]] специјализирана за спринт на долги патеки. Таа го освоила златниот медал во дисциплината брзо лизгање на 1000 метри на [[Зимски олимписки игри 2026|Олимписките игри во Милано Кортина 2026 година]], поставувајќи олимписки рекорд. Таа, исто така, го освоила сребрениот медал во дисциплината брзо лизгање на 500 метри на Олимписките игри во 2026 година, како и сребрениот медал во брзо лизгање на 1000 метри на [[Зимски олимписки игри 2022|Олимписките игри во Пекинг 2022 година]]. Лирдам исто така е светска шампионка во спринт за 2022 година на трките на 500 метри и 1000 метри. На 1000 метри, таа е светска шампионка во брзо лизгање на еднократна дистанца за 2020 и 2023 година. Во екипниот спринт, таа е светска шампионка во во брзо лизгање на еднократна дистанца за 2019 и 2020 година и светска шампионка во спринт за 2022 година. == Ран живот и образование == Лирдам е трето дете на Руд Лирдам и неговата сопруга Моник и израснала во 'с-Гравензанде во [[Вестланд (регион)|регионот Вестланд]]. Таа има постар брат Кјелд, постара сестра Мерел и помлада сестра Бодин. Нејзиниот татко е земјоделец. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sportnieuws.nl/schaatsen/nieuws/papas-masterplan-rond-het-merk-jutta-leerdam-is-voltooid-het-moet-ook-wat-opleveren-2025032916155294385/|title=Papa's masterplan rond 'het merk Jutta Leerdam' is voltooid: 'Het moet ook wat opleveren'|date=29 March 2025|work=sportnieuws.nl|publisher=Sportnieuws}}</ref> Името го добила по германската светска шампионка во сурфање на ветер Јута Милер од нејзиниот татко, ентузијаст за сурфање на ветер. <ref name="mastersexpo">{{Наведена мрежна страница|url=https://mastersexpo.com/in-gesprek-met-jutta-leerdam/|title=In gesprek met Jutta Leerdam|last=Stoffer|first=Patrick|last2=Brouwer|first2=Bart-Jan|date=13 April 2023|work=Mastersexpo.com|publisher=Masters HQ|language=nl|accessdate=9 February 2026|last3=Rezvani|first3=Rahi}}</ref> Како дете, Лирдам се справувала со хиперактивност. <ref name="mastersexpo"/> Како резултат на тоа, нејзините родители сметале дека спортот ќе ѝ помогне да го балансира нивото на енергија. Таа почнала да игра хокеј на трева, гимнастика и тенис, но се префрлила на брзо лизгање по предлог на нејзиниот татко на единаесетгодишна возраст. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=hbqeSQUu2yY|title=Schaatsster Jutta Leerdam over koukleumen, hard trainen en sexy foto's|date=17 February 2019|work=Youtube.com|publisher=[[Jeugdjournaal]]|accessdate=21 February 2026}}</ref> Првично, таа добила сертификат ''HAVO''. Потоа, започнала да студира спортски маркетинг и менаџмент на Универзитетот за применети науки во Ротердам, каде што ја завршила првата година, пред да се префрли на студии по комерцијална економија на Академијата „Јохан Кројф“ на Универзитетот за применети науки „Ханце“ во Гронинген . <ref>{{Наведени вести|url=https://www.sikkom.nl/actueel/Hulde-De-21-jarige-Hanze-studente-Jutta-Leerdam-is-wereldkampioen-28187577.html|title=Hulde! De 21-jarige Hanze-studente Jutta Leerdam is wereldkampioen|date=16 February 2020|work=Sikkom|access-date=4 April 2023|language=nl-NL|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404192556/https://www.sikkom.nl/actueel/Hulde-De-21-jarige-Hanze-studente-Jutta-Leerdam-is-wereldkampioen-28187577.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.schaatsen.nl/nieuws/leerdam-ga-er-alles-aan-doen-om-zo-snel-mogelijk-te-winnen/|title=Leerdam: 'Ga er alles aan doen om zo snel mogelijk te winnen'|date=17 June 2018|work=Schaatsen.nl|publisher=Schaatsen.nl|accessdate=21 February 2026}}</ref> Лирдам се префрлила таму поради преселбата во [[Херенфен]]. Сепак се откажала од студиите само по еден семестар за да се фокусира на својата спортска кариера. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npo.nl/start/afspelen/college-tour_2|title=College Tour|date=4 June 2023|work=npo.nl|publisher=[[KRO-NCRV]]|accessdate=21 February 2026}}</ref> == Кариера == [[Податотека:Nieuw_schaatstalent-_de_19-jarige_Jutta_Leerdam.webm|thumbtime=0:53|мини| Лирдам (2018)]] Лирдам станала јуниорска светска шампионка на Светското јуниорско првенство во 2017 година во [[Хелсинки]], Финска. Следната година, на првенството во 2018 година во [[Солт Лејк Сити]], САД, таа заврши втора зад сонародничката Џој Беун. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.schaatsen.nl/nieuws/2018/maart/wereldkampioene-joy-beune-besef-het-nog-niet-helemaal/|title=Wereldkampioene Joy Beune besef het nog niet helemaal|date=12 March 2018|publisher=Schaatsen.nl|language=Dutch}}</ref> Во сезоната 2017–18, таа го освоила Светскиот куп за јуниори на ''ISU'' во дисциплините брзо лизгање на 1000 метри и 1500 метри. Таа исто така станала холандска јуниорска шампионка во спринт. Во 2018 година, таа стана професионален играч во брзо лизгање и член на тимот ''IKO''. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.schaatsen.nl/nieuws/2018/juni/leerdam-ga-er-alles-aan-doen-om-zo-snel-mogelijk-te-winnen/|title=Leerdam: Ga er alles aan doen om zo snel mogelijk te winnen|date=17 June 2018|publisher=Schaatsen.nl|language=Dutch}}</ref> Откако ја започнала својата професионала кариера, Лирдам двапати ја освоила светската титула во брзо лизгање на 1000 метри (2020 и 2023 година), како и сребрен медал во брзо лизгање на [[Зимски олимписки игри 2022|Зимските олимписки игри 2022 година]], а исто така и златен медал на Светското првенство во брзо лизгање спринт во 2022 година. Лирдам се приклучила на тимот Џамбо-Визма во 2022 година. На Зимските олимписки игри 2026, Лирдам освоила злато со време на олимписки рекорд од 1:12.31 во дисциплината брзо лизгање на 1000 метри за жени. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usatoday.com/story/sports/olympics/2026/02/09/jutta-leerdam-olympic-speed-skating-1000-meters/88585949007/|title=Jutta Leerdam wins Olympic speedskating gold as fiance Jake Paul sobs|last=Peter|first=Josh|last2=Horrow|first2=Ellen|work=USA TODAY|language=en-US|accessdate=2026-02-09|last3=Leuzzi|first3=John}}</ref> Таа исто така освоила сребро во дисциплината брзо лизгање на 500 метри за жени. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sports.yahoo.com/olympics/breaking-news/article/winter-olympics-2026-jutta-leerdam-jake-pauls-fiancee-takes-home-second-medal-after-surprising-finish-in-womens-500-meters-213320292.html|title=Winter Olympics 2026: Jutta Leerdam, Jake Paul's fiancée, takes home second medal after surprising finish in women's 500 meters|last=read|first=Jeff EisenbergSenior writer·3 min|date=2026-02-15|work=Yahoo Sports|language=en-US|accessdate=2026-02-16|archive-date=2026-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20260216190655/https://sports.yahoo.com/olympics/breaking-news/article/winter-olympics-2026-jutta-leerdam-jake-pauls-fiancee-takes-home-second-medal-after-surprising-finish-in-womens-500-meters-213320292.html|url-status=dead}}</ref> == Приватен живот == Лирдам била во врска со холандскиот брзолизгач Коен Вервај од 2017 до 2022 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ad.nl/westland/westlandse-schaatsster-jutta-leerdam-verovert-hart-koen-verweij~a8ecf3aa/|title=Westlandse schaatsster Jutta Leerdam verovert hart Koen Verweij|date=24 May 2017|work=[[Algemeen Dagblad|AD]]|language=Dutch}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cosmopolitan.com/nl/entertainment/a40769489/jutta-leerdam-breuk-koen-verweij-overspel-geruchten/|title=Jutta Leerdam zet een punt achter haar relatie met Koen Verweij na overspelgeruchten|last=Tsao|first=Door Carolien|date=1 August 2022|work=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]|language=nl-NL|accessdate=15 October 2022}}</ref> Од 2023 година, таа е во врска со американскиот инфлуенсер и професионален боксер Џејк Пол. <ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.yahoo.com/entertainment/jake-paul-arrives-mike-tyson-034008805.html|title=Jake Paul arrives to Mike Tyson fight with girlfriend: Meet Olympian Jutta Leerdam|date=2024-11-16|work=Yahoo Entertainment|language=en-US|accessdate=2024-11-23}}</ref> Двојката јавно ја потврдила својата врска на 3 април 2023 година, откако стапиле во контакт преку Инстаграм неколку месеци претходно. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.hln.be/time-out/ik-ben-nederlands-nu-topschaatsster-jutta-leerdam-en-youtube-bokser-jake-paul-bevestigen-relatie~acab39977/|title="Ik ben Nederlands nu": topschaatsster Jutta Leerdam en YouTube-bokser Jake Paul bevestigen relatie|date=3 April 2023|work=[[Het Laatste Nieuws]]|access-date=4 April 2023|language=nl-BE}}</ref> На 22 март 2025 година, Лирдам и Пол ја објавиле својата свршувачка на Инстаграм. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usatoday.com/story/sports/boxing/2025/03/22/jake-paul-girlfriend-jutta-leerdam-engaged-instagram/82613248007/|title=Jake Paul engaged to longtime girlfriend, Olympic speed skater Jutta Leerdam|work=[[USA Today]]}}</ref> Пол присуствувал на [[Зимски олимписки игри 2026|Зимските олимписки игри во 2026 година]] во Милано-Кортина, каде што ја бодрел Лирдам кога таа го освоила златниот медал на брзо лизгање на 1000 метри. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sports.yahoo.com/articles/why-jake-paul-olympics-why-160451199.html|title=Why Jake Paul is at the Olympics, and why he's not rooting for the U.S. in speed skating|last=Billy Heyen|publisher=The Sporting News}}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Наводи == [[Категорија:Освојувачи на златен медал на Олимписки игри за Холандија]] [[Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2026]] [[Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2022]] [[Категорија:Натпреварувачи во брзо лизгање на Зимските олимписки игри 2022]] [[Категорија:Родени во 1998 година]] [[Категорија:Холандски спортисти]] [[Категорија:Натпреварувачи на Зимските олимписки игри 2026]] auoeyek4oot0ibm27ni6hk54fr6oopd 0 1390028 5606906 5600264 2026-08-09T21:32:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606906 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{taxobox |name = Germanders |image = Teucrium eremaeum - Flickr - Kevin Thiele.jpg |image_caption = ''[[Teucrium eremaeum]]'' |taxon = Teucrium |authority = [[L.]] ([[Systema Naturae|1753]]) |type_species = ''[[Teucrium fruticans]]'' |type_species_authority = L. |subdivision_ranks = Species |subdivision = [[Список на видови растенија од родот Teucrium]] |synonyms_ref=<ref name=POWO>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30039259-2 |title=''Teucrium'' L. |date=2022 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|access-date=5 December 2022}}</ref> |synonyms = {{collapsible list| *''Botrys'' <small>[[Fourr.]]</small> *''Chamaedrys'' <small>[[Mill.]]</small> *''Iva'' <small>[[Fabr.]] [[nom. illeg.]]</small> *''Kinostemon'' <small>[[Kudô]]</small> *''Melosmon'' <small>[[Raf.]]</small> *''Monipsis'' <small>Raf.</small> *''Monochilon'' <small>[[Dulac]]</small> *''Oncinocalyx'' <small>[[F.Muell.]]</small> *''Poliodendron'' <small>[[Webb]] & [[Berthel.]]</small> *''Polium'' <small>Mill.</small> *''Scorbion'' <small>Raf.</small> *''Scordium'' <small>Mill.</small> *''Scorodonia'' <small>[[John Hill (botanist)|Hill]]</small> *''Spartothamnella'' <small>[[Briq.]]</small> *''Spartothamnus'' <small>[[A.Cunn.]] ex [[Walp.]]</small> *''Teucridium'' <small>[[Hook.f.]]</small> *''Trixago'' <small>Raf.</small> }} }} '''''Teucrium''''' — [[Космополитизам (биологија)|космополитски]] род на цветни растенија од семејството [[Усноцветни|Lamiaceae]].<ref>{{PLANTS|id=TEUCR|taxon=Teucrium}}</ref> Растенијата од овој род се [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|билки]] или грмушки, со гранки кои се повеќе или помалку квадратни во пресек, лисја распоредени во спротивни парови, а [[Венечно ливче|королата]] е претежно со бели до кремасти, лобусни ливчиња. == Опис == Растенијата од родот ''Teucrium'' се повеќегодишни билки или грмушки со четириаголни стебла, често со едноставни влакненца и сесилни жлезди. Листовите се распоредени во спротивни парови, едноставни или со три ливчиња, понекогаш со лобусни или назабени рабови. Цветовите се распоредени во тирсис, понекогаш во [[соцветие]] во лисните оски. Цветовите имаат пет повеќе или помалку слични [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] споени во основата, а венечните ливчиња се бела или кремаста боја со пет лобуси кои формираат две усни. Горната усна е обично многу намалена по големина, а долната усна има три лобуси, централниот лобус обично е поголем од страничните лобуси. Постојат четири [[Прашник|прашници]] прикачени во близина на основата на ливчињата, а плодот е со четири сегменти.<ref name="efloras">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=132670|title=''Teucrium''|publisher=Flora of China|accessdate=4 March 2021}}</ref><ref name="RBGV">{{Наведена мрежна страница|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/6daccecc-dcdc-4309-803c-4352452b6519|title=''Teucrium''|last=Conn|first=Barry J.|publisher=Royal Botanic Gardens Victoria|accessdate=4 March 2021}}</ref><ref name="RBGS">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&showsyn=&dist=&constat=&lvl=gn&name=Teucrium|title=Genus ''Teucrium''|last=Conn|first=Barry J.|publisher=Royal Botanic Garden Sydney|accessdate=4 March 2021}}</ref><ref name="efloraSA">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.flora.sa.gov.au/cgi-bin/speciesfacts_display.cgi?form=speciesfacts&name=Teucrium|title=''Teucrium''|publisher=State Herbarium of South Australia|accessdate=4 March 2021}}</ref> == Таксономија == Родот ''Teucrium'' првпат формално е опишан во 1753 година од [[Карл Линеј]] во ''„Species Plantarum“''.<ref name="APNI">{{Наведена мрежна страница|url=https://id.biodiversity.org.au/instance/apni/486667|title=''Teucrium''|publisher=APNI|accessdate=4 March 2021}}{{Мртва_врска|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="L.">{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/13830#page/4/mode/1up|title=Species Plantarum|last=Linnaeus|first=Carl|date=1753|page=562|access-date=4 March 2021}}</ref> Името ''Teucrium'' го користел [[Диоскорид|Педаниј Диоскорид]] за неколку видови од овој род, и се верува дека се однесува на кралот Тевкер од [[Троја]], кој го користел растението во како медицина.<ref name="Sharr">{{Наведена книга|title=Western Australian Plant Names and Their Meanings|last=Sharr|first=Francis Aubi|last2=George|first2=Alex|date=2019|publisher=Four Gables Press|isbn=9780958034180|edition=3rd|location=Kardinya, WA|page=117}}</ref><ref name="Grieve">{{Наведена книга|title=A Modern Herbal|last=Grieve|first=Maude|publisher=Courier Dover Publications|year=1971|isbn=978-0-486-22798-6|page=351}}</ref> == Видови == (Видете го [[Список на видови растенија од родот Teucrium]]) [[Податотека:Teucrium_albicaule.jpg|мини|''[[Teucrium albicaule]]'']] [[Податотека:Teucrium_capitatum2006.jpg|мини|''[[Teucrium capitatum]]'']] [[Податотека:Teucrium_fruticans_detail.JPG|мини|''[[Teucrium fruticans]]'']] ''Teucrium'' е космополитски род со околу 300 видови, чиешто распространување е центрирано во Медитеранот. Постојат околу тринаесет видови ендемски за Австралија.<ref name="RBGV" /> Видови од овој род растат во Македонија: ''[[Teucrium scordium]]'', ''[[Teucrium chamaedrys]]'', ''[[Teucrium montanum]]'' и ''[[Teucrium capitatum]]''. == Фосилни записи == †[[Фосил]]ите од семе од '''''Teucrium tatjanae''''' се познати од [[олигоцен]]от, [[миоцен]]от и [[плиоцен]]от во западен [[Сибир]], миоценот и плиоценот во централна и јужна [[Русија]] и миоценот во [[Лужица]]. Фосилните семиња се слични на семето од постоечкиот ''Teucrium orientale''. †Фосилите од семе од '''''Teucrium pripiatense''''' се опишани од плиоценската формација Борсони во [[Рен (планини)|планините Рен]] во централна [[Германија]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=TEUCR Профил на USDA PLANTS] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 8mfk5i222xm0dbi7hcnynnx8svp8s5g 0 1390487 5607074 5549653 2026-08-10T11:36:28Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607074 wikitext text/x-wiki '''Адамова ѕвезда''' — овален син [[Сафир|ѕвезден сафир]], моментално најголемиот син ѕвезден сафир во светот.<ref name="bbc">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-35226276|title=World's largest blue star sapphire 'found in Sri Lanka'|last=Sivaramakrishnan, P.|date=4 January 2016|publisher=[[BBC]]|accessdate=5 January 2016}}</ref><ref name="daily">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dailymirror.lk/101843/world-s-largest-blue-sapphire-found-in-sri-lanka|title=World's largest blue sapphire found in Sri Lanka|date=5 January 2016|work=[[Daily Mirror (Sri Lanka)|Daily Mirror]]|accessdate=6 January 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/srilanka/12081758/Worlds-largest-blue-star-sapphire-found-in-Sri-Lanka.html|title=World's largest blue star sapphire 'found in Sri Lanka'|last=Crilly, Rob|date=5 January 2016|work=[[The Daily Telegraph]]|accessdate=6 January 2016}}</ref> Тежи 1,404,49 карати (280,9 г).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ceylontoday.lk/51-113996-news-detail-worlds-biggest-blue-sapphire-found-in-sl.html|title=World's biggest blue sapphire found in SL|last=Ramiah Mohan, Sulochana|date=3 January 2016|work=[[Ceylon Today]]|accessdate=5 January 2016|archive-date=2016-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105222343/http://www.ceylontoday.lk/51-113996-news-detail-worlds-biggest-blue-sapphire-found-in-sl.html|url-status=dead}}</ref> Пред неговото откривање во 2015 година, [[Квинслендова црна ѕвезда|Квинслендовата црна ѕвезда]], со тежина од 733 карати (146.6 г), била најголемиот ѕвезден сафир во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-jan-05-la-me-blacksapphire5-2010jan05-story.html|title=For some, a sapphire has not been their best friend|last=Victoria, Kim|date=5 January 2010|work=[[Los Angeles Times]]|accessdate=5 January 2016}}</ref> == Опис == Синиот скапоцен камен има одраз во облик на шесткрака ѕвезда или карактеристичен белег во центарот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dnaindia.com/world/report-ladies-blue-star-sapphire-previously-owned-by-princess-diana-is-now-available-2162609|title=World's largest blue star sapphire worth $100 million found in Sri Lanka's 'City of Gems'|date=5 January 2016|work=[[Daily News and Analysis]]|accessdate=6 January 2016}}</ref> Овој голем ѕвезден сафир бил откриен во Ратнапура (познат под прекарот „Град на скапоцени камења“), во јужна [[Шри Ланка]], во август 2015 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://edition.cnn.com/style/article/worlds-biggest-blue-star-sapphire/index.html|title=World's largest blue star sapphire – worth $100M – discovered|last=Taylor, Lin|date=5 January 2016|publisher=[[CNN]]|accessdate=6 January 2016}}</ref> Бил именуван „Адамова ѕвезда“ од сегашниот сопственик, како референца на муслиманските верувања дека [[Адам]] пристигнал во Шри Ланка и живеел на Адамовиот врв откако ја напуштил [[Еденска градина|Еденската градина]]. Сопственикот на скапоцениот камен, претпочитајќи анонимност, изјавил за радио програмата Њусдеј на Би-Би-Си дека „штом го видов, решив да го купам“ и додадал „ова не беше парче накит, туку изложбен предмет“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2016/01/05/worlds-largest-blue-star-sapphire-worth-up-to-175-million-found-in-sri-lanka.html|title=World's largest blue star sapphire worth up to $175M found|last=Gibbs, Alexandra|date=5 January 2016|publisher=[[CNBC]]|accessdate=6 January 2016}}</ref><ref name="daily"/> Тежината на синиот ѕвезден сафир од била сертифицирана од Гемолошкиот институт во Коломбо; институтот изјавил дека никогаш не издал извештај за скапоцен камен поголем од „Адамова ѕвезда“.<ref name="daily"/> Сепак, големината малку значи кога станува збор за фини скапоцени камења. Откриени се кристали од корунд со тежина од десетици килограми.<ref name="hughes">{{Наведена книга|title=Ruby & Sapphire: A Gemologist's Guide|last=Hughes, Richard W.|publisher=RWH Publishing/Lotus Publishing|year=2017|isbn=978-0-9645097-1-9}}</ref> Водечки трговец со скапоцени камења и накит во земјата потврдил за Би-Би-Си дека станувал збор за најголемиот син ѕвезден сафир во светот.<ref name="daily" /> Во интервју за Би-Би-Си Ерт, Сајмон Редферн, минерален научник од Универзитетот во Кембриџ, рекол дека „каменот можеби се формирал во гранитните карпи на висорамнините на Шри Ланка. Можел да расте толку голем поради постојаните, но бавни промени на температурите и притисоците во карпите милиони години“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ibtimes.co.uk/worlds-largest-blue-star-sapphire-stone-worth-119m-found-sri-lanka-1536203|title=World's largest blue star sapphire stone worth £119m found in Sri Lanka|last=Sinha, Sanskrity|date=5 January 2016|work=[[International Business Times]]|accessdate=6 January 2016}}</ref> Подоцна, скапоцениот камен бил проценет на над 300 милиони долари,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/trevornace/2016/01/10/worlds-largest-blue-star-sapphire-found-worth-300-million/#2715e4857a0b666c76422d15|title=World's Largest Blue Star Sapphire Found – Worth $300 Million|last=Nace, Trevor|date=10 January 2016|work=[[Forbes]]|accessdate=18 January 2016}}</ref> но оваа проценка била оспорена.<ref name="Hughes3">{{Наведено списание|last=Hughes|first=Richard W.|date=March 2001|title=Digital Devil: Big Time|url=http://www.ruby-sapphire.com/dd_big_time.htm|journal=[[GK Magazine]]|volume=3|issue=4|access-date=5 November 2019|archive-date=2019-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190917175013/http://www.ruby-sapphire.com/dd_big_time.htm|url-status=dead}}</ref> „Лотус Гемологи“, со седиште во Бангкок, одржува ажуриран список на светски записи за аукции на [[рубин]], [[сафир]] и [[шпинел]]. Од ноември 2019 година, ниту еден сафир не бил некогаш продаден на аукција за повеќе од 17.295.796 долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lotusgemology.com/index.php/library/articles/160-ruby-sapphire-spinel-auction-records-under-the-hammer-lotus-gemology|title=Ruby, Sapphire & Spinel Auction Records|last=Hughes, Richard W.|date=5 January 2016|work=[[Lotus Gemology]]|accessdate=5 November 2019|archive-date=2019-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20191105042632/https://www.lotusgemology.com/index.php/library/articles/160-ruby-sapphire-spinel-auction-records-under-the-hammer-lotus-gemology|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == * [https://www.bbc.co.uk/programmes/p03djq6v Најголемиот син сафир во светот?] Интервју со сопственикот во радио програмата на Newsday * [https://vividstones.net/2016/01/11/worlds-largest-blue-star-sapphire-found-worth-300-million/ Пронајден најголемиот син ѕвезден сафир во светот – вреден 300 милиони долари]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Видео од скапоцениот камен со интервју * [https://www.srilankabusiness.com/exporters-directory/gem-diamond-and-jewellery-exporters-in-sri-lanka/ Извозници на скапоцени камења, дијаманти и накит од Шри Ланка] {{Именувани сафири}} [[Категорија:Познати сафири]] [[Категорија:Скапоцени камења од Шри Ланка]] iwaw5ffif6yjre0xx7dqtfahdv9xllz 0 1390540 5606858 5591162 2026-08-09T15:33:14Z Bjankuloski06 332 /* top */ Правописна исправка, replaced: одршка → оддршка 5606858 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Договор|name=Договор Тито-Шубашиќ|long_name=Договор од Вис|image=Pregovori Tito — Šubašić na Visu.jpg|image_size=250px|type=|date_drafted=|date_signed={{Start date|1944|6|16|df=y}}|location_signed=[[Вис (остров)|Вис]], [[Југославија]]|signatories=* {{flagicon|Democratic Federal Yugoslavia}} [[Јосип Броз-Тито]]<br />([[Национален комитет за ослободување на Југославија]]) * {{flagicon|Kingdom of Yugoslavia}} [[Иван Шубашиќ]]<br />([[Југословенска влада во егзил]])}}{{Infobox treaty | name = {{void}} | long_name = Белградски договор | type = | date_drafted = | date_signed = {{Start date|1944|11|1|df=y}} | location_signed = [[Белград]], Југославија | signatories = * {{flagicon|Democratic Federal Yugoslavia}} Јосип Броз-Тито<br />(Национален комитет за ослободување на Југославија) * {{flagicon|Kingdom of Yugoslavia}} Иван Шубашиќ<br />(Југословенска влада во егзил) }} '''Договорот Тито-Шубашиќ''' ({{Langx|sh|sporazumi Tito-Šubašić}}) — резултат на серија преговори спроведени од водачот на [[Југословенски партизани|југословенските партизани]], [[Јосип Броз-Тито|Јосип Броз Тито]], и премиерот на [[Југословенска влада во егзил|југословенската влада во егзил]], [[Иван Шубашиќ]], во втората половина на 1944 година и почетокот на 1945 година. Договорите биле наменети за создавање коалициска влада во [[Југославија]] по [[Втората светска војна]], која требало да биде составена од претставници на [[Национален комитет за ослободување на Југославија|Националниот комитет за ослободување на Југославија]] и владата во егзил. Преговорите и договорите произлегле од [[Втора светска војна|Втората светска војна]], со поддршка на Сојузниците, особено [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]. Британците го гледале процесот како можност да влијаат врз формирањето на повоениот режим во Југославија, кој инаку би му бил целосно оставен на Тито и, веројатно, на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], која го предводела партизанскиот отпор кон [[Југославија во Втората светска војна|окупацијата на земјата]] од страна на [[Силите на Оската]]. Тито го гледал процесот како можност да добие меѓународно дипломатско признание за неговата моќ. '''Договорот од Вис''' ({{Langx|sh|Viški sporazum}}) претставува почетниот документ во процесот кој бил склучен на островот [[Вис (остров)|Вис]] во јуни 1944 година. Централниот договор во серијата бил парафиран на 1 ноември 1944 година во [[Белград]], но неговото применување било одложено поради потребата да се реши спорот - меѓу Тито, Шубашиќ и кралот [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] - во врска со назначувањата во [[регент]]скиот совет. Процесот бил завршен на 7 март 1945 година со воспоставување на [[Привремена влада на Демократска Федеративна Југославија|Привремената влада на Демократска Федеративна Југославија]]. Така, Тито станал [[премиер на Југославија]]. == Позадина == [[Податотека:Josip_Vidmar_govori_na_II._zasedanju_AVNOJ_v_Jajcu.jpg|лево|мини|Одлуките на [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија|Антифашистичкто собрание за народно ослободување на Југославија]], одржано во [[Јајце (град)|Јајце]] во 1943 година (на сликата), биле потврдени преку договорите Тито-Шубашиќ.]] Во април 1941 година, силите на Оската ја [[Априлска војна|нападнале и наскоро ја окупирале Југославија]]. Кога поразот на Југославија се чинел неизбежен, [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] им наложила на своите 8.000 членови да складираат оружје во очекување на вооружен отпор. {{Sfn|Vukšić|2003}} До крајот на 1941 година, вооружениот отпор се проширил во сите области на земјата освен во [[Вардарска Македонија|Македонија]]. {{Sfn|Tomasevich|2001}} Надоградувајќи се на своето искуство со тајни операции низ целата земја, КПЈ продолжила да ги организира [[Југословенски партизани|југословенските партизани]], {{Sfn|Vukšić|2003}} како борци на отпорот, предводени од [[Јосип Броз-Тито]]. {{Sfn|Ramet|2006}} КПЈ проценила дека [[Операција Барбароса|германската инвазија на Советскиот Сојуз]] создала поволни услови за востание. На 27 јуни 1941 година, како одговор, политбирото на КПЈ го основал [[Врховен штаб на НОВ и ПОЈ|Врховниот штаб]] на Народноослободителната армија на Југославија, со Тито како врховен командант. {{Sfn|Vukšić|2003}} На 26-27 ноември, {{Sfn|Tomasevich|2001}} по иницијатива на Тито и КПЈ било основано панјугословенско собрание – [[АВНОЈ|Антифашистичко собрание за народно ослободување на Југославија]] (''Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije'', АВНОЈ). {{Sfn|Lukic|Lynch|1996}} АВНОЈ се прогласил за иден парламент на [[Демократска Федеративна Југославија|новата југословенска држава]], ја потврдил својата посветеност на формирање демократска федерација, го негирал вторитетот на [[Југословенска влада во егзил|југословенската влада во егзил]] и му забранил на кралот [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] да се врати во земјата. {{Sfn|Hoare|2013}} Дополнително, Националниот комитет за ослободување на Југославија (''Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije'', НКОЈ) бил основан и потврден од АВНОЈ како целосно југословенско извршно тело. {{Sfn|Hoare|2013}} На 3 јуни, Тито бил евакуиран во [[Бари]], откако неговиот штаб во [[Дрвар]] бил нападнат како последица на [[Десант на Дрвар|германскиот воздушен десант]] кон крајот на мај 1944 година. Кратко потоа, тој бил пренесен со разурнувачот ХМС <nowiki><i id="mwcg">Блекмор</i></nowiki> на островот [[Вис (остров)|Вис]]. До 9 јуни биле воспоставени [[Обединето Кралство|британските]] и [[Советски Сојуз|советските]] мисии на островот. {{Sfn|Roberts|1973}} == Договор од Вис == [[Податотека:HMS_Blackmore_(L43).jpg|лево|мини|ХМС ''Блекмор'' го пренесел Тито до [[Вис (остров)|Вис]] за да се сретне со Шубашиќ.]] На 12 април 1944 година, британскиот премиер [[Винстон Черчил]] започнал да врши притисок врз Петар II да го назначи поранешниот гувернер на [[Бановина Хрватска]], [[Иван Шубашиќ]], на место премиер на владата во егзил. Петар II се согласил на 1 јуни, а Шубашиќ го прифатил местото, враќајќи се од [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] каде што живеел од 1941 година. Шубашиќ се сретнал со Тито на островот Вис две недели подоцна. {{Sfn|Ramet|2006}} Слично на тоа, Черчил му испратил писмо на Тито пред состанокот, наведувајќи ја важноста што британската влада ја придава на идниот договор меѓу него и владата во егзил. {{Sfn|Roberts|1973}} Од состанокот произлегол договор во кој било наведено дека волја на потписниците е да формираат коалициска влада, но дека системот на владеење во Југославија ќе се одлучи дури откако ќе заврши војната. Понатаму, Шубашиќ ги прифатил одлуките донесени од АВНОЈ во ноември 1943 година и ја признал законитоста на телата основани од АВНОЈ. {{Sfn|Ramet|2006}} Прашањето за задржување или укинување на југословенската монархија било оставено за по војната. {{Sfn|Roberts|1973}} Договорот бил потпишан на 16 јуни. Во тоа време, Тито изјавил дека првенствено е загрижен за ослободувањето на земјата - и тврдел дека воспоставувањето комунистички режим не е главна цел. {{Sfn|Calic|2019}} == Конференција во Неапол и лет до Москва == [[Податотека:Tito-Churchill.jpg|десно|мини|[[Винстон Черчил]] се сретнал со [[Јосип Броз-Тито|Тито]] во [[Неапол]] во 1944 година.]] Черчил сметал дека Тито не прави доволно во замена за британската поддршка, особено наведувајќи ја британската заштита на југословенскиот остров Вис. Неговото незадоволство го повторило и британското Министерство за надворешни работи. Ситуацијата довела до состанок меѓу Черчил и Тито во [[Неапол]] на 12 август. Таму, Черчил му го претставил на Тито британското барање Тито јавно да се откаже од каква било можност за прибегнување кон вооружена сила за да се влијае врз усвојувањето на политички систем во повоена Југославија. Черчил, исто така, посакувал Тито да изјави дека не се стреми кон воспоставување комунистички режим по војната. Тито ги избегнал овие прашања на состанокот. {{Sfn|Murray|2019}} Еден месец подоцна, на 12 септември, [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] објавил проглас во кој повикал на национално единство и верност кон Тито. {{Sfn|Ramet|2006}} На 18 септември, Тито се сретнал со советскиот лидер [[Јосиф Сталин]] во [[Москва]] и го обезбедил ветувањето за помош од [[Црвена армија|Црвената армија]] во претстојната [[Белградска офанзива]], како и нејзиното заминување кратко потоа. Најзначајно е што состанокот означил советско признавање на авторитетот на Тито во Југославија. Британците сфатиле дека советските сили ќе влезат во Југославија, што ќе го ограничи британското влијание. За време на [[Четврта московска конференција|Четвртата московска конференција]], во обид за ублажување, Черчил се обидел да го ограничи советското влијание во Југославија преку [[Процентен договор|Процентниот договор]]. {{Sfn|Murray|2019}} == Белградски договор == [[Податотека:Josip_Broz_Tito_Bihać_1942.jpg|мини|[[Јосип Броз-Тито|Јосип Броз Тито]] добил признание за неговото владеење во [[Демократска Федеративна Југославија|Југославија]] преку договорите со Иван Шубашиќ .]] Кратко потоа, Иван Шубашиќ се вратил во [[Југославија]], и заминал во седиштето на Тито во [[Вршац]] на 23 октомври 1944 година. Бидејќи двајцата требало да ги продолжат разговорите за повоената влада, двајцата добиле заедничка порака од британскиот и советскиот министер за надворешни работи - [[Ентони Еден]] и [[Вјачеслав Молотов]] - во која се изразило надеж дека разговорите ќе резултираат со воспоставување коалициска влада. {{Sfn|Roberts|1973}} Тито и Шубашиќ ги продолжиле разговорите на 28 октомври. На 1 ноември, шефовите на британските и советските мисии биле замолени да присуствуваат на одобрувањето на нацрт-договорот како сведоци. {{Sfn|Roberts|1973}} Во новиот договор, партиите изготвиле детален план за коалициска влада како што било предвидено на Вис претходно истата година. Договорот првично наведувал дека новата влада ќе има 18 членови - 12 од редовите на НКОЈ и 6 од владата во егзил. Тито требало да биде премиер, додека Шубашиќ требало да биде негов заменик и министер за надворешни работи. {{Sfn|Ramet|2006}} Новата влада требало да распише избори за да се одлучи за системот на управување на земјата. Во меѓувреме, Југославија теоретски требало да остане монархија. Петар II требало да биде титуларен шеф на земјата, но да остане во странство. Наместо тоа, договорот предвидувал совет од тројца [[регент]]и кои ќе го претставуваат кралот во Југославија, иако било одлучено дека договорот ќе биде потпишан единствено со одобрение на кралот. {{Sfn|Roberts|1973}} Бидејќи ставот на Тито бил поддржан од значителна партизанска сила во земјата, а Шубашиќ немал таква моќ да инсистира на поинаква агенда, регентството се толкува како отстапка од Тито кон владата во егзил, со цел да се промовира добра волја меѓу западните сојузници. {{Sfn|Ramet|2006}} Договорот, исто така, утврдил дека, откако ќе заврши војната, новата влада треба да издаде декларација преку која треба да ги поддржи демократските слободи и личните слободи, вклучувајќи го слободното практикување на религијата и слободниот печат. Сепак, Тито почнал јавно да ја менува својата позиција до јануари 1945 година. {{Sfn|Ramet|2006}} Британските дипломати истакнале дека предложената влада всушност требало да има 28 членови со право на глас (со дополнителни 10 од НКОЈ) и дека половина од страната на Шубашиќ во новата влада го поддржува Тито - давајќи му предност од 25 спрема 3 на Тито. Понатаму, Шубашиќ заминал во [[Москва]] на 20 ноември за да побара поддршка од Сталин за договорот пред да се врати во [[Лондон]]. Овој тек на дејствување го навел Петар II да размисли за отпуштање на Шубашиќ, но интервенцијата на Черчил го одвратила од тој потег. {{Sfn|Roberts|1973}} На 7 декември, Тито и Шубашиќ потпишале два дополнителни договори кои се однесувале на изборот на уставотворно собрание, располагањето со имотот на Петар II и регентскиот совет. На состанокот кој нил одржан истиот ден, шефот на британската мисија во Југославија, Фицрој Меклин, му кажал на Тито дека Британците ќе разгледаат дипломатско признавање на неговата власт единствено доколку тој и Шубашиќ успешно формираат коалициска влада. {{Sfn|Roberts|1973}} == Спор за Регентството == [[Податотека:PedroIIDeYugoslaviaEIvanSubasic21061944.jpg|лево|мини|[[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] (лево) и премиерот на југословенската влада во егзил [[Иван Шубашиќ]] се судриле околу составот на регентскиот совет предвиден со договорите Тито-Шубашиќ.]] На состанокот со Черчил и Еден на 21 декември {{Sfn|Roberts|1973}} и во своите писма до британскиот премиер од 29 декември 1944 година и 4 јануари 1945 година, Петар II го отфрлил предложеното регентство и изјавил дека е незаконско. Сепак, Черчил извршил притисок врз кралот да ги прифати сите одлуки на идната југословенска влада во врска со регентството. Без оглед на тоа, на 11 јануари кралот формално се спротивставил на тоа регентството и на тоа АВНОЈ да имаат законодавни овластувања и го отфрлил договорот Тито-Шубашиќ. На 22 јануари, кралот го разрешил Шубашиќ затоа што го склучил договорот без да се консултира со него за ова прашање. {{Sfn|Roberts|1973}} Како одговор на тоа, Британците побарале и добиле поддршка од [[Соединетите Американски Држави]] за Шубашиќ да продолжи, и покрај приговорите на кралот, преку спроведување на договорот со Тито, кој бил информиран за таквата постапка и ја прифатил. Британците можеби биле мотивирани од стравот дека [[Советски Сојуз|СССР]] може еднострано да го признае НКОЈ како југословенска влада. {{Sfn|Roberts|1973}} Во периодот од 25 до 29 јануари, Петар II го повлекол разрешувањето на Шубашиќ откако преговарал со него и се согласил дека владата во егзил ќе поднесе оставка, а Шубашиќ ќе биде повторно назначен со задача да ги унапреди ставовите на кралот за неговото право да го назначи регентството. {{Sfn|Roberts|1973}} Бидејќи владата предводена од Шубашиќ требала да се врати во [[Белград]] на 7 февруари, кралот предложил регентство составено од армискиот генерал и поранешен премиер [[Душан Симовиќ]], [[Јурај Шутеј]] ([[Хрвати|Хрват]] во владата на Шубашиќ) и [[Душан Сернец]] ([[Словенци|словенечки]] член на НКОЈ). На 5 февруари, Тито одбил да го прифати Шутеј и наместо тоа го предложил [[Анте Мандиќ]] (хрватски член на АВНОЈ). Следниот ден, Шубашиќ се спротивставил на назначувањето на Симовиќ, наведувајќи ја неговата одлука да се предаде на силите на Оската во 1941 година без консултација со другите владини министри. Наместо тоа, тој предложил да се назначи [[Сретен Вукосављевиќ]], кој бил член на неговата влада во периодот по договорот од Вис. Спорот доввел до одложување на преместувањето на владата. {{Sfn|Roberts|1973}} Договорот Тито-Шубашиќ тема на разговор и поддржан на [[Кримска конференција|Кримската конференција]], која издала комунике со кое се повикува на спроведување на договорот, проширување на АВНОЈ за да ги вклучи членовите на стариот југословенски парламент кои не соработувале со [[Сили на Оската|силите на Оската]] и поднесување на актите на АВНОЈ за ратификација од страна на избрано уставотворно собрание. {{Sfn|Roberts|1973}} Комуникето од [[Јалта]] му било пренесено на Тито од страна на Меклин, а Тито го прифатил во целост. Петар II и Шубашиќ го прифатиле комуникето на 12 февруари. Кралот ја заменил номинацијата на Симовиќ за регентство на Вукосављевиќ со онаа на [[Милан Грол]], додека инсистирал на номинирање на Шутеј во советот. Тито ги отфрлил двете назначувања. {{Sfn|Roberts|1973}} На 26 февруари, Тито и Шубашиќ склучиле дополнителен договор со кој Срнец и Мандиќ биле наведени како словенечки и хрватски членови на регентскиот совет и бил обезбеден список од четири потенцијални [[Срби|српски]] членови на регентството од кои кралот можел да избере. Кралот бил информиран дека има рок до крајот на неделата да се согласи, во спротивно ќе се претпостави неговата согласност. Петар II се согласил и го избра [[Срѓан Будисављевиќ]] (поранешен министер во владата во егзил). Кралот ја претставил својата одлука на претседателот на АВНОЈ, [[Иван Рибар]], во Лондон на 3 март. Владата на Шубашиќ поднела оставка три дена подоцна. Регентскиот совет, во својот единствен официјален акт, потоа назначил привремена влада на Југославија од 28 членови на 7 март, во согласност со Договорот Тито-Шубашиќ {{Sfn|Roberts|1973}} == Последици == [[Податотека:III_Zasedanje_AVNOJ-a,_Beograd_1945.jpg|лево|мини|На третото заседание на АВНОЈ во 1945 година учествувале некои предвоени членови на Југословенскиот парламент .]] Во знак на признание за новата југословенска влада, британските, советските и американските амбасадори биле испратени во Белград во втората половина на март. {{Sfn|Roberts|1973}} Првично, новата влада одлучила да го прогласи својот [[антифашизам]], „[[Братство и единство|братството и единството]]“ на народите што живеат во Југославија и општите хуманистички вредности. Меѓутоа, како што се приближувале изборите закажани за есента 1945 година, комунистите постепено биле назначувани на клучни места, а граѓанските права и слободи биле сè повеќе ограничени. Исто така, било воведено законодавство за гонење на вистинските и наводните непријатели на народот и државата. {{Sfn|Calic|2019}} Од една страна, владата во егзил и Шубашиќ имале намера да ја ограничат комунистичката контрола врз владата на повоена Југославија преку договорите со Тито, веројатно преку британска помош. Од друга страна, Тито направил обид да ги искористи договорите за да ја зголеми законитоста на своето барање за власт со тоа што се поврзал со владата во егзил и формирал широка владина коалиција. Привремената влада формирана во март 1945 година го вклучувала Тито како премиер и Шубашиќ како министер за надворешни работи, а вториот како еден од единаесетте некомунистички владини министри. {{Sfn|Calic|2019}} Сепак, само шест од единаесетте претходно биле членови на владата во егзил. Од тие шест, само тројца не биле поддржувачи на партизаните, или не биле на друг начин поврзани со нив - Шубашиќ, Шутеј и Грол, сите од кои поднеле оставка од своите места во рок од неколку месеци - Грол во август, а другите во октомври. {{Sfn|Roberts|1973}} == Наводи == {{наводи}} ==Извори== *{{cite book |first = Marie-Janine |last = Calic |title = A History of Yugoslavia |url = https://books.google.com/books?id=KqOWDwAAQBAJ |publisher = [[Purdue University Press]] |location = West Lafayette, Indiana |isbn = 978-1-55753-838-3 |year = 2019 }} *{{cite book |last = Hoare |first = Marko Attila |title = The Bosnian Muslims in the Second World War |publisher = Oxford University Press |location = Oxford, UK |year = 2013 |url = https://books.google.com/books?id=M4poAgAAQBAJ |isbn = 978-0-231-70394-9 }} *{{cite book |url = https://books.google.com/books?id=WPhhLfp8huIC |title = Europe from the Balkans to the Urals: The Disintegration of Yugoslavia and the Soviet Union |first1 = Renéo |last1 = Lukic |first2 = Allen |last2 = Lynch |publisher = [[Stockholm International Peace Research Institute]] |location = Stockholm, Sweden |year = 1996 |isbn = 9780198292005 }} *{{cite book |last = Murray |first = Chris |chapter = From resistance to revolution: occupied Yugoslavia |pages = 139–170 |editor-last = Murray |editor-first = Chris |title = Unknown Conflicts of the Second World War: Forgotten Fronts |url = https://books.google.com/books?id=VTiDDwAAQBAJ |year = 2019 |isbn = 978-1-138-61294-5 |publisher = [[Routledge]] |location = Abingdon, UK }} *{{cite book |last = Ramet |first = Sabrina P. |author-link = Sabrina P. Ramet |title = The Three Yugoslavias: State-building and Legitimation, 1918–2005 |year = 2006 |publisher = [[Indiana University Press]] |location = Bloomington, Indiana |url = https://books.google.com/books?id=FTw3lEqi2-oC |isbn = 9780253346568 }} *{{cite book |last = Roberts |first = Walter R. |author-link = Walter Roberts (writer) |title = Tito, Mihailović, and the Allies, 1941-1945 |url = https://books.google.com/books?id=fNBmAAAAMAAJ |year = 1973 |publisher = Rutgers University Press |location = New Brunswick, New Jersey |isbn = 978-0-8135-0740-8 }} *{{cite book |last = Tomasevich |first = Jozo |author-link = Jozo Tomasevich |title = War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration |year = 2001 |publisher = Stanford University Press |isbn = 978-0-8047-0857-9 |location = Stanford, California |url = https://books.google.com/books?id=fqUSGevFe5MC }} *{{cite book |first = Velimir |last = Vukšić |title = Tito's Partisans 1941–45 |url = https://books.google.com/books?id=5rgMvgAACAAJ |publisher = [[Osprey Publishing]] |location = Oxford, UK |isbn = 1-84176-675-5 |year = 2003 }} [[Категорија:Договори од Втората светска војна]] [[Категорија:Историја на Белград]] [[Категорија:Договори на Кралство Југославија]] [[Категорија:Вис (остров)]] [[Категорија:Јосип Броз Тито]] [[Категорија:Историја на Далмација]] [[Категорија:Хрватска во НОБ]] [[Категорија:Србија во НОБ]] jj0nm7qz0fckoqdgay28qa044rrd5of 0 1390559 5606977 5575081 2026-08-10T03:43:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606977 wikitext text/x-wiki '''Јосип Хорват''' ([[Чаковец]],[[18 февруари]] [[1904]] – [[Загреб]][[2 јуни|, 2 јуни]] [[1945]]) – [[Хрватска|хрватски]] [[Сликарство|сликар]]. == Биографија == Јосип Хорват бил хрватски сликар роден на 18 февруари [[1904|1904 година]], од татко Драгутин Хорват и мајка Марија, родена Кос, во [[Чаковец]]. Основно училиште завршил во Чаковец, а гимназија во Велика Канижа и [[Пешта]]. Дипломирал на Академијата за ликовни уметности во [[Виена]], почнувајќи од [[1917|1917 година]], а негови професори на Виенската академија биле [[Karl Kohn|Карл Кон]] и сликарот [[Robert Fuchs|Роберт Фукс]] (1896–1981). [[1924|Во 1924 година]] ја започнал својата кариера во Загреб и бидејќи Антун Улрих бил покровител на многу уметници во Загреб, Јосип Хорват имал и свое студио благодарение на Улрих. Во периодот од 1931 година, како резултат на негово затворање во [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]], тој добил туберкулоза на коските, а по десет операции, десната нога му била ампутирана во декември 1942 година и од тогаш одел со помош на дрвена протеза. Загрепскиот индустријалец Антун Рес, член на друштвото „Браќа на хрватскиот змеј“, нарачувал слики со масло на платно во големи размери за свечената сала во Озаљ со теми од историјата на Хрватите како што се „Крунисувањето [[Томислав|на кралот Томислав]] “, „Смртта на Петар Свачиќ - Битката кај Гвоздом“ итн., а требало да наслика и слика на која е прикажана [[битка кај Сисак]] [[1593|во 1593 година]] и слика на востанието во Раковица. Од [[5 февруари|5]] [[5 февруари|февруари]] [[1930|1930 година]], Тој го користел и прекарот „Меѓимурец“ за да се разликува од новинарот и публицист Јосип Хорват, кој бил роден во Чепин. Јосип Хорват Меѓимурец се приклучил на Хрватската копнена армија на 1 август 1941 година, но не заради војна, туку за вработување и заработка за живот со цртање и сликање. Неговите први денови во Домоградбата биле поврзани со полковникот Перо Блашковиќ, кој исто така бил член на друштвото „Браќа на хрватскиот змеј“, а работата ја добил благодарение на препораките на Емилиј Лашовски. Од 14 март 1942 година, тој бил во новинарскиот оддел на МинорС и така, создал 8 пропагандни цртежи во „Хрватскиот домбран“ и пет слики со масло на платно: „Другарство“ (сцена каде што домашен стражар носи друг ранет домашен стражар преку рамо), „Германци во заседа“, „Стража на Требевиќ“ и два портрети на војници во униформа. Од 1 јануари 1943 година, тој бил во образовниот оддел на МинорС за воено сликарство на Академијата за ликовни уметности каде во одделот за воено сликарство – образовен баталјон, членувале и Иван Кожариќ (сега академик на Хрватската академија на науките и уметностите), Стеван Бинички, Антун Жупан, Драган Сакс, Алфред Петричиќ, Валерије Микиели, Милан Вулпе, Иван Шверташек и Матко Пеиќ, а Јосиефењеп Хорват бил раководител на военото сликарство со чин капетан (три тролисни во Домостражата – VII степен чиновник). Својата позиција ја користел за да им помага на луѓето без разлика на религија или националност. Уметниците го нарекувале: Цепави. Во текот на 1944 година, започнал да работи на сликата „Битката кај Сисак 1593“. За која моментално постојат две студии: Стар град Сисак - масло на платно; Студија на простор - пејзаж - сув пастел. Сликата никогаш не била завршена. До 1945 година работел во Меѓумурското просветно друштво во Загреб. === Тажна судбина === По влегувањето во Загреб, комунистичките партизански власти го одвеле од Дежелиќева 55 и го стрелале на 2 јуни 1945 година, а пресудата е напишана подоцна, на 7 септември 1945 година, број 160/45.II. Местото на погребот сè уште е непознато, а текстот на пресудата до ден-денес не е пронајден. На микрофилмовите на Хрватскиот државен архив за материјалот што се наоѓа во Военоисторискиот музеј во Белград, како и за материјалот во Хрватскиот државен архив и Државниот архив во Загреб, има пресуди до број 159/45, а првата по неа е 167/45. А тие пресуди што постојат се без објаснување и без докази за вина, а голем број се напишани во два или три реда. Андрија Мауровиќ, Стеван Бинички, Иво Војводиќ, Јово Субиќ и Славко Зоре сведочеле пред „Истражната комисија за утврдување на злосторства преку културна соработка со окупаторот“ на 7 август 1945 година, дека Јосип Хорват, сликар, им помогнал за време на војната и дека бил аифашист. == Цртежи за книгата „Кнез Зоран“ од Драгутин Неме (1929) == Приказни од минатото пред имиграцијата на Балканот (старословенска митологија). За оваа книга, Јосип Хорват создал три слики во масло на платно кои биле репродуцирани во боја и 71 цртеж. Сите поврзани со темата на книгата. == Илустрации за романите на Марија Јуриќ Загорка == Од ноември 1929 година, Јосип Хорват почнал да работи на слики користејќи измиено мастило и [[Бела боја|бела]] [[темпера]] на хартија за [[Роман|романите]] на Марија Јуриќ Загорка, кои биле објавувани во серии во тогашниот „Јутарњи лист“. За четвртиот дел ''од „Вештерката од Грич“,'' насловен како „Сиривалката на Марија Тереза“ и романот „Пророштвото од камените врати“, тој насликал повеќе од 70 слики во формат 265x180 mm. Во тоа време, уредник на „Јутарњи лист“ бил Јосип Хорват (новинар и публицист од Чепин) и од причини на дистинкција, од 5 февруари 1930 година, Јосип Хорват ги потпишувал своите слики и со дополнителната буква М. == Цртежи со мастило за книгата „Татари во Хрватска“ од Милутин Мајер (1941) == Јосип Хорват направил седум цртежи со мастило за оваа книга: Киднаперот ја враќа девојката Стјепко; Катарина и Стјепко; Во црквата; Одмор на војниците; Молитвата на Катарина; Одбрана на тврдината; Битка со Татарите. == Друго == Националната и универзитетска библиотека содржи 56 цртежи изработени со графитен молив, мастило и гваш. Овие цртежи дојдоа во Националната и универзитетска библиотека преку конфискација од Месничка 25, заедно со околу 200 книги. Овие цртежи претставуваат дел од опусот создаден за време на краткиот живот на Јосип Хорват. На Озаљ има цртежи - портрети на Велимир Дежелиќ, Широла и Емилиј Лашовки. '''Циклус 1918 – 1941''' Циклусот од 14 цртежи претставува сè што Хрватите доживеале за време на диктатурата на Кралството Југославија. Еден цртеж прикажува затвореник со цигли што му висат за гениталиите. == Изложби == * Уметнички павилјон 16-ти – 30 ноември 1928 година; * Салон Улрих 25. XI. – 4. XII. во 1936 година; * Салон Улрих 16. – 28. II. во 1941 година; * Галерија Штросмаер 22 јули – 11 август 1942 година „Сликарски впечатоци од бојното поле“; * Уметнички павилјон 22 ноември – 13 декември 1942 година „Втора изложба на хрватски уметници во Независна Држава Хрватска“; * Уметнички павилјон 10 – 31 октомври 1943 година „Трета изложба на хрватски уметници во Независна Држава Хрватска“; * Уметнички павилјон 17 јуни – 9 јули 1944 година. „4-та изложба на хрватски уметници во Независна Држава Хрватска“. === Изложби по смртта === * „Историско сликарство во Хрватска“, Загреб 1969. (Слика „Крунисувањето на кралот Томислав“, 1938, Хрватски историски музеј) * „Градови и региони во слики и цртежи од 1800 до 1940 година“, Загреб 1977. (Слика „Стариот град [[Сисак]] “, 1944. студија за слика што ја прикажува Битката кај Сисак, Хрватски историски музеј) == Галерија на дела == {| class="wikitable" align="center" cellspacing="2" |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" |[[Податотека:Kralj_Tomislav_na_prijestolju,_Josip_Horvat_Međimurec,_1941.jpg|центар|169x169пкс]] ''Кралот Томислав на престолот'', масло на платно, февруари 1941 година. |[[Податотека:Krunjenje_kralja_Tomislava.JPG|центар|160x160пкс]] ''Крунисување на кралот Томислав'', масло на платно, 1938 година. |[[Податотека:Smrt_Petra_Svacica_Bitka_pod_Gvozdom.JPG|центар|157x157пкс]] ''Смртта на Петар Свачиќ<br /><br /><br /><br /> - Битката кај Гвозд'', масло на платно, 1941 година. |[[Податотека:Fra_Grga_Martić_1929.jpg|центар|164x164пкс]] ''Отец Грга Мартиќ'', масло на платно, 1929 година. |[[Податотека:Pred_burom_1936_623x972_mm.jpg|центар|160x160пкс]] ''Пред бурата'', масло на платно, околу 1936 година од Трпањ, полуостровот Пељешац. |} {| class="wikitable" align="center" cellspacing="2" |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" |[[Податотека:II_stčupica_za_roman_Marije_Jurić_Zagorke.jpg|центар|192x192пкс]] Илустрација за романот на Марија Јуриќ Загорка,''<br /><br /><br /><br /> мастило, бела темпера на хартија, 1931 година.'' |[[Податотека:Plavokosa_curica_999x553_mm1.jpg|центар|228x228пкс]] ''Русокоса девојка'', масло на иверица, 999x553 мм, 1934 година. |[[Податотека:Pod_Zidom_1.jpg|центар|182x182пкс]] ''Под ѕидот во Загреб'', масло на иверица, околу 1928 година. |[[Податотека:Sjeverni_portal_Šibenske_katedrale.jpg|центар|175x175пкс]] ''Северниот портал на Шибеничката катедрала'', масло на платно, 1942 година. |[[Податотека:Sv_Vid_Petrusevac_ulje.jpg|центар|167x167пкс]] ''Свети Вит'', масло на платно, 1934 година. |} {| class="wikitable" align="center" cellspacing="2" |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" |[[Податотека:Portret_zene_u_Crvenom_oiginal_boje.jpg|центар|164x164пкс]] Портрет на Бранка Кршник,''<br /><br /><br /><br /> масло на платно, околу 1940 година.'' |[[Податотека:Baron_Zdenko_Turkovic_Kutjevski.jpg|центар|165x165пкс]] ''Портрет на баронот Зденко Турковиќ Кутевски'', масло на платно, 1928 година. |[[Податотека:Portret_Djevojčice_s_lutkom.jpg|центар|184x184пкс]] ''Портрет на мало девојче Јелена со кукла'', масло на платно, 1940 година. |[[Податотека:Josip_Horvat_Medimurski_portret_Ullricha.jpg|центар|153x153пкс]] ''Портрет на Антун Улрих'', масло на платно, 1936 година. |[[Податотека:Domobran_na_Trebevicu11.jpg|центар|130x130пкс]] ''Домашна стража на Требевиќ'', масло на платно, 1942 година. |} {| class="wikitable" align="center" cellspacing="2" |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" |[[Податотека:Pred_ulazom_ulje_drvo_250x206_mm_1933.jpg|центар|156x156пкс]] Пред влезот,''<br /><br /><br /><br /> масло на иверица, околу 1933 година.'' |[[Податотека:Pejzaz_s_rijekom_ulje_platno_90x142_mm.jpg|центар|130x130пкс]] ''Пејзаж со река'', масло на платно, 90x142 мм, околу 1933 година. |[[Податотека:Ribic_ulje_na_platnu_90x130_mm.jpg|центар|130x130пкс]] ''Рибар на реката'', масло на платно, 90x130 мм, околу 1933 година. |[[Податотека:Pejzaž_suhi_pastel_1944.jpg|центар|130x130пкс]] ''Студија на пејзаж за сликање на Битката кај Сисак'', сув пастел, 1944 година. |[[Податотека:JHPark2.jpg|центар|130x130пкс]] ''Парк на есен'', масло на платно, 1944 година. |} * == Надворешни врски == * [http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=7913 Кратка биографија во хрватскиот биографски лексикон] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161011090207/http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=7913 |date=2016-10-11 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=4lrVNI6cTYc Јосип Хорват Меѓимурец, авторот на монументални сцени од хрватското минато, е скриен и заборавен академски сликар (видео)] * [http://www.google.hr/imgres?imgurl=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/08/Smrt_Petra_Svacica_Bitka_pod_Gvozdom.JPG&imgrefurl=http://thephora.net/forum/showthread.php%3Ft%3D20895%26page%3D2&usg=__lJW7hzFUF1Bur6VCHdURI3B_M44=&h=1094&w=973&sz=195&hl=hr&start=14&zoom=1&tbnid=8yowLDowX5qnrM:&tbnh=150&tbnw=133&ei=cXI1T6T_DIPAtAaO8MXFDA&prev=/search%3Fq%3DHorvat%2BJosip%2BMe%25C4%2591imurec%26um%3D1%26hl%3Dhr%26sa%3DN%26gbv%3D2%26tbm%3Disch%26prmd%3Divnso&um=1&itbs=1 Изложба на некои од сликите на Хорват] * [http://www.zupa-petrusevec.hr Парохија Свети Вит Петрушевец Загреб] * [http://www.udruga-kljucana.hr/slike/povijest/kralj_tomislav.jpg Слика „Кралот Томислав на тронот“ од Јосип Хорват Меѓимурец] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110416194701/http://www.udruga-kljucana.hr/slike/povijest/kralj_tomislav.jpg |date=2011-04-16 }} <span>16 април 2011 година (</span> [[Wayback Machine]] <span>)</span> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Меѓимурец, Јосип Хорват }} [[Категорија:Луѓе од Чаковец]] [[Категорија:Хрватски сликари]] kk57f1bahg2ybsogl9qe78o565e3e4r 0 1391743 5606857 5583133 2026-08-09T15:33:07Z Bjankuloski06 332 Правописна исправка, replaced: одршка → оддршка 5606857 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Херој на Украина]] | honorific_suffix = {{tooltip|OS|Order of the State (HOU)}} | name = Vitali Klitschko | native_name = {{Nobold|Віталій Кличко}} | native_name_lang = uk | image = EPP Congress 2025 Valencia Day 1 (54483888272) (cropped).jpg | caption = Кличко во 2025 година | office = [[Градоначалник на Киев]] | predecessor = [[Галина Герега]] | successor = | signature = Vitali Klitschko signature.png | party = [[Украинска демократска алијанса за реформи|Украинска демократска<br />алијанса за реформи]] | other_party = [[Европска Солидарност|Блок „Солидарност“ на Петро Порошенко]] (2015–2016)<ref name="unian.info">{{Cite web |title=Klitschko resigns as BPP Solidarnist chairman |url=https://www.unian.info/kyiv/1356522-klitschko-resigns-as-bpp-solidarnist-chairman.html |access-date=2023-02-18 |website=www.unian.info |date=26 May 2016 |language=en}}</ref> | office1 = Раководител на [[Киевската градска државна администрација]] | predecessor1 = [[Володимир Бондаренко (политичар)|Володимир Бондаренко]] | successor1 = [[Микола Жирнов]]<br/>{{small|(шеф на [[воена администрација]])}}<ref name="auto2">{{cite web|title=Zelenskyi has appointed professional soldier as head of Kyiv City Military Administration|date=March 2022 |url=https://hromadske.ua/amp/posts/zelenskij-priznachiv-golovoyu-kiyivskoyi-miskoyi-vijskovoyi-administraciyi-profesijnogo-vijskovogo}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1971|7|19}} | birth_place = [[Беловодское]], [[Киргиска ССР]], Советски Сојуз<!-- DO NOT LINK, see [[MOS:GEOLINK]] for further guidance --> | citizenship = {{ubl|Советски Сојуз (до 1991)|Украина (од 1991)}} | spouse = Наталија Јегорова | children = 3 | alma_mater = {{Plainlist| * Педагошки институт „Перејаслав-Хмелницки“ * [[Киевски универзитет|Национален универзитет „Тарас Шевченко“]] * [[Национален универзитет за физичко образование и спорт на Украина]] * [[Национална академија за јавна администрација]] }} | website = {{Official URL}} | term_start = 5 јуни 2014 | term_end = | term_start1 = 25 јуни 2014 | term_end1 = 1 март 2022 | office2 = [[Градски совет на Киев|Заменик на Градскиот совет на Киев]] | convocation2 = [[Локални избори во Украина (2019)|5-та сесија]] | constituency2 = [[Украинска демократска алијанса за реформи|Блок на Кличко „УДАР“]] | term_start2 = април 2006 | term_end2 = јуни 2008 | convocation3 = [[Локални избори во Украина (2008)|6-та сесија]] | constituency3 = [[Украинска демократска алијанса за реформи|Блок на Кличко „УДАР“]] | term_start3 = јуни 2008 | term_end3 = декември 2012 | office4 = [[Народен пратеник на Украина]] | convocation4 = [[7-ма Украинска Врховна Рада|7-ми состав]] | constituency4 = [[Украинска демократска алијанса за реформи|УДАР]], No.1<ref>{{cite web |title=People's Deputy of Ukraine of the VII convocation |url=http://gapp.rada.gov.ua/mps/info/expage/15664/8 |website=Official portal |publisher=Verkhovna Rada of Ukraine |access-date=22 December 2014 |language=uk |archive-date=11 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150511131758/http://gapp.rada.gov.ua/mps/info/expage/15664/8 |url-status=live }}</ref> | term_start4 = 12 декември 2012 | term_end4 = 5 јуни 2014 | module1 = | module2 = {{Infobox scientist | child=yes | thesis_year = 2000 | thesis_title = Методика визначення якостей боксерів у системі багатоетапного спортивного відбору | thesis_url = | doctoral_advisor = }} | module3 = {{Infobox military person | embed=yes | allegiance = | unit = | rank = [[File:UA shoulder mark 15.svg|14px]] [[Мајор (чин)|Мајор]] | branch = Советска армија<br>Украинска армија | serviceyears = 1989–1991, 2022–денес | battles = [[Битка за Киев (2022)]] }} | module4 = }} '''Виталиј Володимирович Кличко''' ({{Langx|uk|Віта́лій Володи́мирович Кличко́}}; роден на 19 јули 1971 година),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.klitschko.com/vitali-wladimir|title=Vitali Klitschko|work=Official website of Vitali and Wladimir Klitschko|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301130403/http://www.klitschko.com/vitali-wladimir|archive-date=1 March 2014|accessdate=26 February 2014}}</ref> познат како '''Витали Кличко''', {{Efn|„Виталиј Кличко“ е [[германизација|германска транслитерација]] од {{langx|ru|Виталий Кличко|Vitaly Klichko}}}} е украински политичар и поранешен професионален [[боксер]]. Тој во моментот е [[градоначалник на Киев]]. До почетокот на [[Руска инвазија на Украина (2022)|руската инвазија на Украина]] во 2022 година, тој бил и шеф на градската државна администрација на Киев. Кличко е поранешен лидер на [[Европска Солидарност|блокот на Петро Порошенко]], и е поранешен член на [[Парламент на Украина|украинскиот парламент]]. Тој станал активно вклучен во украинската политика во 2005 година и го комбинирал ова со својата професионална боксерска кариера сè до неговото пензионирање од спортот во 2013 година. Тој има докторска титула (Ph.D.) по „Спортски науки“ од Одделот за физички науки и спорт на [[Киевски универзитет|Киевскиот универзитет]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://cyberboxingzone.com/boxing/fw32002.htm|title=Calling Dr. Klitschko|last=Weber|first=Fabian|date=29 February 2000|publisher=Cyberboxingzone.com|accessdate=2022-03-19}}</ref> Како боксер, Кличко освоил повеќе светски шампионати во [[Тешка категорија (бокс)|тешка категорија]]. Тој ја држел титулата на [[Светска боксерска организација|Светската боксерска организација]] (WBO) од 1999 до 2000 година, титулата на списанието ''„Ринг“'' од 2004 до 2005 година и титулата на [[Светски боксерски совет|Светскиот боксерски совет]] (WBC) двапати помеѓу 2004 и 2013 година. Вкупно, тој победил 15 противници во борби за светска титула во тешка категорија,<ref name="milnavigator.com.ua">{{Наведена мрежна страница|url=https://milnavigator.com.ua/terytorialna-oborona-klychko-kynuv-hranatu-i-lih-pid-tank/|title=Територіальна оборона: Кличко кинув гранату і ліг під танк|date=23 March 2021|work=Військовий навігатор – Military navigator|language=Ukrainian|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514223734/https://milnavigator.com.ua/terytorialna-oborona-klychko-kynuv-hranatu-i-lih-pid-tank/|archive-date=14 May 2021|accessdate=23 March 2021}}</ref><ref name="klitschko dosie">{{Наведена мрежна страница|url=https://focus.ua/ratings/490969-narodny-reyting-100-sovremennikov-kotorye-izmenili-ukrainu-golosovanie-nachalos/politiki/3179/vitaliy-klichko|title=#28 Виталий Кличко в рейтинге "Народный рейтинг. 100 современников, которые изменили Украину — голосование закончилось"|language=Russian|accessdate=29 April 2022}}</ref> и имал 12 успешни одбрани на титулата. Во 2011 година, Виталиј и неговиот помлад брат [[Владимир Кличко]] влегле во [[Гинисови рекорди|Гинисовата книга на рекорди]] како браќа со најмногу победи во борби за светска титула во тешка категорија (30 во тоа време; 40 од 2020 година).<ref name="guinness-world-records-most-hw-title-fight-wins-between-brothers">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/100115-most-boxing-heavyweight-world-title-fights-won-by-brothers|title=Most boxing heavyweight world title fights won by brothers|date=2 July 2011|work=[[Guinness World Records]]|accessdate=15 March 2024}}</ref><ref name="guinnessworldrecords.com">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2011/12/boxing-legends-oscar-de-la-hoya-mike-tyson-and-floyd-mayweather-snag-guinness-world-records-at-wbc-convention|title=Boxing legends Oscar De La Hoya Mike Tyson and Floyd Mayweather snag Guinness World Records at WBC convention|date=12 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20190114131839/http://www.guinnessworldrecords.com/news/2011/12/boxing-legends-oscar-de-la-hoya-mike-tyson-and-floyd-mayweather-snag-guinness-world-records-at-wbc-convention|archive-date=14 January 2019|accessdate=18 April 2020}}</ref><ref name="ukrinform.net">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukrinform.net/rubric-sports/2549878-klitschko-brothers-included-in-guinness-world-records.html|title=Klitschko brothers included in Guinness World Records|date=2 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919233710/https://www.ukrinform.net/rubric-sports/2549878-klitschko-brothers-included-in-guinness-world-records.html|archive-date=19 September 2020|accessdate=18 April 2020}}</ref> Од 2006 до 2015 година, Виталиј и Владимир (исто така повеќекратен светски шампион) доминирале во боксот во тешка категорија, период познат како „Периодот на браќата Кличко“ на дивизијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sherdog.com/news/articles/Boxing-Wladimir-Klitschkos-Loss-Signals-End-of-Era-96845|title=Boxing: Wladimir Klitschko's Loss Signals End of Era|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423112147/https://www.sherdog.com/news/articles/Boxing-Wladimir-Klitschkos-Loss-Signals-End-of-Era-96845|archive-date=23 April 2019|accessdate=14 August 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxinginsider.com/columns/can-mariusz-wach-end-the-klitschko-era-of-dominance/|title=Can Mariusz Wach End the Klitschko Era of Dominance?|date=6 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20190320222843/https://www.boxinginsider.com/columns/can-mariusz-wach-end-the-klitschko-era-of-dominance/|archive-date=20 March 2019|accessdate=14 August 2016}}</ref> Последната борба на Кличко била во 2012 година, но тој останал шампион во тешка категорија на [[Светски боксерски совет|WBC]] на 42-годишна возраст кога го објавил своето пензионирање во декември 2013 година. Кличко формално ја започнал својата политичка кариера во 2006 година кога се пласирал на второто место на трката за градоначалник на [[Киев]]. Во 2010 година, тој ја основал партијата [[Украинска демократска алијанса за реформи]] (УДАР) и бил избран за оваа партија на [[Парламентарни избори во Украина (2012)|украинските парламентарни избори]] во 2012 година. Тој бил водечка фигура во протестите на [[Евромајдан]] во 2013-2014 година и ја објавил својата можна кандидатура за [[Претседател на Украина|претседател]], но подоцна се повлекол и го поддржал победникот [[Петро Порошенко]]. Тој бил избран за градоначалник на Киев на 25 мај 2014 година. Тој ја предводел изборната листа на победникот на [[Парламентарни избори во Украина (2014)|украинските парламентарни избори]] во 2014 година, [[Европска Солидарност|Блокот на Петро Порошенко]], но се откажал од своето пратеничко место за да остане градоначалник на Киев.<ref name="noresKM">{{In lang|ru}} [http://korrespondent.net/ukraine/politics/3418992-letchyky-kombaty-zhurnalysty-kto-ydet-v-novuui-verkhovnuui-radu Pilots, combat, and journalists. ]</ref> На 28 август 2015 година, партијата УДАР се споила во Блокот на Петро Порошенко, а Кличко станал нов лидер на партијата. Кличко бил повторно избран за градоначалник на 15 ноември 2015 година.<ref name="interfax1">[http://en.interfax.com.ua/news/general/304188.html Kyiv Mayor Klitschko reelected with 66.5% of vote, 100% of ballot protocols processed – preliminary data] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151116205823/http://en.interfax.com.ua/news/general/304188.html|date=16 November 2015}}.</ref> Кличко ја обновил УДАР и го оставил блокот на Петро Порошенко со него во мај 2019 година, а истовремено објавил дека УДАР ќе учествува самостојно на [[Парламентарни избори во Украина (2019)|украинските парламентарни избори]] во 2019 година. УДАР не успеал да освои ниту едно место. Кличко бил реизбран за втор мандат како градоначалник на локалните избори во Киев во 2020 година, обезбедувајќи 50,52% од гласовите во првиот круг од гласањето и со тоа избегнувајќи втор круг. По [[Руска инвазија на Украина (2022)|руската инвазија на Украина]], Кличко станал меѓународен симбол на украинскиот отпор.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nzz.ch/english/how-the-klitschko-brothers-become-ukrainian-resistance-icons-ld.1674133|title=How the Klitschko brothers become Ukrainian resistance icons|last=Mijnssen|first=Ivo|date=14 March 2022|work=Neue Zürcher Zeitung|access-date=6 December 2024|language=de-CH}}</ref> == Кикбокс и аматерска боксерска кариера == {{Инфокутија за боксер | name = Виталиј Кличко | image = Vitali Klitschko in 2024.jpg |imagesize = 300п | caption = Кличко во 2024 година | embed = yes | nickname = Д-р Железна тупаница | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1971|7|19}} | birth_place = [[Беловодское]], [[Киргиска ССР]], Советски Сојуз<!-- DO NOT LINK, see [[MOS:GEOLINK]] for further guidance --> |realname = |nationality ={{flag|Soviet Union}}<br>{{flag|Ukraine}} | weight = [[тешка категорија (бокс)|тешка категорија]] | height = {{height|m=2.01|precision=0}}<ref>[http://boxrec.com/list_bouts.php?cat=boxer&human_id=7033 Boxing <nowiki>|</nowiki> BoxRec] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120713064044/http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=7033&cat=boxer |date=13 July 2012 }}. boxrec.com. Retrieved 2011-05-10.</ref> | reach = {{convert|203|cm|in|0|abbr=on}} | style = [[ортодоксен став|Ортодоксен]] | total = 47 | wins = 45 | KO = 41 | losses = 2 | medaltemplates = }} Кличко почнал да се занимава со бокс, трениран од поранешниот советски боксер, освојувач на бронзен медал на Светското првенство во 1974 година, Анатолиј Климанов, главен тренер по бокс на Спортскиот клуб ЦСКА Киев. Советите го собрале својот кикбокс тим, Кличко бил член. Тој истовремено се натпреварувал во аматерски бокс, кикбокс и [[Карате|спортско карате]], покажувајќи значителен успех во сите борбени спортови во кои бил вклучен. {{bronze3}} X Летна Спартакијада на народите на СССР, бокс (+91&nbsp;kg), Минск, Белоруска ССР, јули 1991: 1/2: Загубил од Олег Маскаев (Узбечка ССР) RSC 2 {{silver2}} Европско првенство во кик-бокс (WAKO), категорија (+89&nbsp;kg), Варна, Бугарија, ноември 1992: Финале: Загубил од Пеле Рид (Англија) KO {{small|(во 2:55 со удар во вилицата)}} {{gold1}} Светско првенство во супертешка категорија (ISKA), 1994: Финале: Го победил Ричард Винс (Обединето Кралство) KO 2 {{bronze3}} XVI Претседателски куп во бокс (+91&nbsp;kg), Џакарта, Индонезија, февруари 1994: 1/2: Загубил од Кристоф Менди (Франција) PTS VII Светски куп во бокс (+91&nbsp;kg), Бангкок, Тајланд, јуни 1994: 1/8: Го победил Ан Јунг-хјун (Јужна Кореја) RSCH 5 1/4: Загубил од Свилен Русинов (Бугарија) 9–10 (5 рунди) {{silver2}} XLI Светско воено првенство во бокс (+91&nbsp;kg), Тунис, Тунис, 1994: Финале: Загубил од Алексеј Лезин (Русија) 1–10 {{gold1}} XXIII Chemistry Cup (+91&nbsp;kg), Хале, Германија, март 1995: 1/4: Го победил Вили Фишер (Германија) 10–0 1/2: Го победил Рене Монсе (Германија) 9–3 Финале: Го победил Георги Канделаки (Грузија) службено {{silver2}} Светско првенство (+91&nbsp;kg), Берлин, Германија, мај 1995: 1/16: Го победил Игор Кшинин (Русија) RSC 1 1/8: Го победил Гитис Јушкевичиус (Литванија) RSC 2 1/4: Го победил Атила Левин (Шведска) RET 2 1/2: Го победил Рене Монсе (Германија) 6–5 Финале: Загубил од Алексеј Лезин (Русија) 3–12 {{gold1}} Светски воени игри (+91&nbsp;kg), Арича, Италија, септември 1995: 1/8: Го победил Драго Мијиќ (Хрватска) службено 1/4: Го победил Кенет Хорсли (САД) RET 1 1/2: Го победил Свилен Русинов (Бугарија) RSC 1 Финале: Го победил Алексеј Лезин (Русија) 9–4 {{silver2}} Европско првенство во кик-бокс (WAKO), категорија (+89&nbsp;kg), Киев, Украина, ноември 1995: Финале: Загубил од Вилијам ван Росмален (Холандија) KO {{small|(со висок удар)}} '''Аматерски боксерски рекорди''': 195 победи (80 нокаути), 15 порази (0 нокаути). '''Кик-бокс рекорд''': 34 победи (22 нокаути), 2 порази (2 нокаути). Тој станал светски шампион во кикбокс шест пати (двапати освојувајќи аматерски светски првенства и четири пати професионални првенствени турнири).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eastsideboxing.com/boxing-news/Vitali-Klitschko-Interview.php|title=Interview: Head 2 Head with Vitali Klitschko|publisher=Eastsideboxing.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110914052836/http://www.eastsideboxing.com/boxing-news/Vitali-Klitschko-Interview.php|archive-date=14 September 2011|accessdate=27 November 2011}}</ref> Во 1996 година, ја завршил својата аматерска боксерска кариера и станал професионалец, потпишувајќи договор со германскиот ''Universum Box-Promotion'' (UBP). == Професионална боксерска кариера == [[Податотека:Vitali_Klitschko_by_Slawek.jpg|мини|Кличко со титулата на [[Светски боксерски совет|WBC]] во 2011 година]] Како аматер, Кличко го освоил првенството во [[Супертешка категорија (бокс)|супертешка категорија]] на првите [[Светски воени игри]] во Италија во 1995 година. Истата година освоил сребрен медал на Светското првенство во [[Берлин]], Германија, каде што бил поразен од Русинот [[Алексеј Лезин]] во финалето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://geniusrevive.com/en/vitali-klitschko-famous-ukrainian-boxer-and-politician/|title=Vitali Klitschko – Famous Ukrainian boxer and politician|last=Markov|first=Sergey|date=2017-06-10|work=Genvive|language=en-US|accessdate=2026-01-05}}{{Мртва_врска|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://creativeabs.com/en/creative-people/180-vitali-klitschko-the-first-professional-boxing-world-champion-to-hold-a-ph-d.html|title=Creative Absolute – Vitali Klitschko|work=creativeabs.com|accessdate=2026-01-05|archive-date=2025-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209145258/https://creativeabs.com/en/creative-people/180-vitali-klitschko-the-first-professional-boxing-world-champion-to-hold-a-ph-d.html|url-status=dead}}</ref> Во својата автобиографија, објавена во Германија во 2004 година, боксерот открил дека бил позитивен на забранет стероид во 1996 година. Тој го припишал присуството на лекот на третман на повреда на ногата, но бил отпуштен од украинскиот боксерски тим и ги пропуштил [[Летни олимписки игри 1996|Олимписките игри во Атланта]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/boxingandmma/2389404/Boxing-Klitschko-admits-steroid-abuse.html|title=Klitschko admits steroid abuse|last=Mee|first=Bob|date=2 November 2004|work=Telegraph Sport|access-date=8 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100327145649/http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/boxingandmma/2389404/Boxing-Klitschko-admits-steroid-abuse.html|archive-date=27 March 2010|location=London}}</ref> Неговиот брат Владимир се префрлил од тешка категорија во супертешка за да го заземе своето место во тимот и го освоил златниот олимписки медал. === Шампион во тешка категорија на WBO === Кличко ја започнал својата професионална боксерска кариера во 1996 година, добивајќи ги своите први дваесет и четири борби со ран [[Нокаут (удар)|нокаут]] или технички нокаут. Тој и Владимир потпишале договор со германската компанија за промоција на спортисти „''Универзум''“. Со оглед на тоа што двајцата браќа имаат докторати и зборуваат повеќе јазици, нивните рафинирани и артикулирани личности станале мејнстрим маркетиншки популарни кога се преселиле во Германија и „Универзум“. Со текот на времето, тие станале национални познати личности во нивната нова држава на живеење. Во својата 25-та професионална борба на 26 јуни 1999 година, Кличко ја освоил титулата во тешка категорија на [[Светска боксерска асоцијација|WBO]] победувајќи го [[Херби Хајд]] од Обединетото Кралство со нокаут во втората рунда. Тој успешно ја одбранил титулата двапати. Тој го победил Ед Махоун со нокаут во третата рунда и го победил [[Обед Саливан]], кој се повлекол по деветтата рунда. === Губење на титулата од Берд === До април 2000 година, Кличко останал непоразен и ѕвезда во подем во тешката категорија, откако ги добил сите 27 натпревари со нокаут. На 1 април, Кличко имал трета одбрана на титулата против Американецот [[Крис Берд]], како доцна замена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxingscene.com/byrd-vitali-klitschko-quit-he-knew-i-stop-him--44306|title=Byrd: Vitali Klitschko Quit, He Knew I Would Stop Him!|last=Songalia|first=Ryan|date=28 September 2011|publisher=BoxingScene.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112200536/https://www.boxingscene.com/byrd-vitali-klitschko-quit-he-knew-i-stop-him--44306|archive-date=12 November 2020|accessdate=24 January 2015}}</ref> Берд направил обиди да го спречи нападот на Кличко, но Кличко ги добил повеќето рунди и се движел кон убедлива победа во поени кога доживеал сериозна повреда на рамото. По деветтата рунда, Кличко го известил својот тим дека има болка во рамото и се откажал, со што Берд му го нанел на Кличко првиот пораз преку одбивање за продолжување на борбата. Во времето на прекинот, Кличко победил во 8 од 9 рунди според еден судиски резултат, и во 7 од 9 во другите две. Кличко, на кого подоцна му била дијагностицирана скината ротаторна манжетна, добил многу критики за откажување од борбата. Кличко се опоравил од поразот од Берд со пет победи по ред, заработувајќи си шанса да се справи со шампионот во тешка категорија на WBC, [[Ленокс Луис]]. === Кличко против Луис === Борбата помеѓу Луис и Кличко требало да се одржи во декември 2003 година, а Кличко потпишал за борба за подготовка на 21 јуни 2003 година како дел од андеркартата за борбата на Луис со [[Кирк Џонсон]] за титулата на [[Меѓународна боксерска организација|IBO]], бидејќи [[Светски боксерски совет|WBC]] не ја одобрил борбата за нивната титула. Џонсон, сепак, се повлекол од борбата поради повреда, а Кличко, бидејќи тренирал за борба на истиот ден како Луис, ја прифатил борбата без претходна најава. Веднаш откако тој прифатил, WBC одлучил да ја одобри борбата како меч за титула, а титулата на Луис во „''Ринг''“ била исто така во игра, покрај неговата линеарна титула. Кличко, како аутсајдер со резултат 4-1, доминирал на почетокот со многу посилни удари. Тој го зашеметил Луис во втората рунда со два силни удари со десната рака, оставајќи посекотина под левото око на Луис.<ref name="lewis">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2003/06/22/sports/boxing-lewis-cuts-the-deepest-and-retains-his-title.html?scp=10&sq=klitschko%20lewis&st=cse|title=Lewis Cuts the Deepest and Retains His Title|last=Freeman|first=Mike|date=22 June 2003|work=The New York Times|access-date=22 June 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20131012075716/http://www.nytimes.com/2003/06/22/sports/boxing-lewis-cuts-the-deepest-and-retains-his-title.html?scp=10&sq=klitschko%20lewis&st=cse|archive-date=12 October 2013}}</ref> Во третата рунда, Луис упатил голема десна рака што отворила длабока посекотина над левото око на Кличко. Пред седмата рунда, докторот покрај рингот ја прегледал раната и проценил дека е доволно сериозна за да се закани со оштетување на окото доколку повторно се удри, прекинувајќи ја борбата и покрај молбите на Кличко да продолжи. Кличко водел според резултатите на сите тројца судии со 58-56 (4 рунди наспроти 2) во моментот на прекинот, но бидејќи раната била резултат на удари од Луис, Луис победил со технички [[Нокаут (удар)|нокаут]]. Преговорите за реванш започнале на 6 декември.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/sport/general/boxing-lewis-set-to-retire-after-rematch-with-klitschko-588533.html|title=Boxing: Lewis set to retire after re-match with Klitschko|last=Daley|first=Kieran|date=31 July 2003|work=The Independent|access-date=27 May 2010|location=London, UK}}</ref> Откако преговорите пропаднале, Кличко го победил Кирк Џонсон во елиминаторска борба на [[Светски боксерски совет|WBC]] на 6 декември, закажувајќи задолжителен реванш со Луис. Во јануари 2004 година, WBC објавил дека ќе му го одземе појасот на Луис доколку го пропушти рокот од 15 март за да потпише за реванш со Кличко.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.usatoday.com/sports/boxing/2004-01-25-lewis-wbc_x.htm|title=WBC to Lewis: Fight or else|last=Rafael|first=Dan|date=27 January 2004|work=USA Today|access-date=17 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112200519/https://usatoday30.usatoday.com/sports/boxing/2004-01-25-lewis-wbc_x.htm|archive-date=12 November 2020}}</ref> Кратко потоа, Луис го објавил своето пензионирање и се откажал од титулата. Со години по оваа борба, Кличко повремено го повикувал Луис за реванш, и покрај тоа што вториот се пензионирал на почетокот на 2004 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxingscene.com/?m=show&id=16423.html|title=Vitali Klitschko Only Interested in Lennox Lewis, Valuev|date=15 October 2008|publisher=Boxingscene.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112200511/https://www.boxingscene.com/vitali-klitschko-only-interested-lennox-lewis-valuev--16423.html|archive-date=12 November 2020|accessdate=1 November 2009}}</ref> Отприлика во тоа време, браќата Кличко се преселиле од [[Хамбург]], Германија, во [[Лос Анџелес]]. Во јануари 2004 година, тие го известиле Универзум дека нема да потпишат нов договор кога ќе им истечат договорите во април. ''Универзум'' ги тужел браќата, тврдејќи дека нивните неодамнешни повреди предизвикале клаузула што ги обврзува по април. Тужбата конечно била решена во корист на Кличко во ноември 2009 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eastsideboxing.com/news.php?p=21793&more=1|title=Klitschko Bros KO Universum|publisher=Eastsideboxing.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320071635/http://www.eastsideboxing.com/news.php?p=21793&more=1|archive-date=20 March 2012|accessdate=11 November 2009}}</ref> === Шампион во тешка категорија на WBC и ''The Ring'' === Кличко се соочил со Јужноафриканецот [[Кори Сандерс]] на 24 април 2004 година за титулата во тешка категорија на [[Светски боксерски совет|WBC]] и појасите на ''„The Ring“'' кои биле ослободени од Луис. Сандерс го сопрел помладиот брат Владимир во втората рунда (ТНА) на 8 март 2003 година. Кличко добил силен удар во првата рунда од Сандерс и речиси бил нокаутиран на самиот крај од рундата, но користејќи движења на горниот дел од телото и прецизни удирања, тој го соборил Сандерс во следните рунди, принудувајќи го судијата Џон Шорле да ја прекине борбата во осмата рунда. Кличко упатил 60% точни удари. === Кличко против Вилијамс === Првата одбрана на титулата во [[Светски боксерски совет|WBC]] на Кличко била против британскиот боксер [[Дени Вилијамс]]. Вилијамс одеднаш станал популарен по нокаутот над [[Мајк Тајсон]] во четвртата рунда. Кличко постигнал технички нокаут против Вилијамс во 8 рунди на 11 декември 2004 година, додека носел портокалова облека за да покаже поддршка за украинското претседателско опозициско движење. Кличко го нокаутирал Вилијамс во 1-ва, 3-та, 7-ма и 8-ма рунда пред борбата да биде прекината. Веднаш потоа, Кличко ја посветил својата победа на демократијата во неговата родна [[Украина]], а исто така и на украинскиот претседателски кандидат [[Виктор Јушченко]], кого го поддржал на повторното гласање на 26 декември 2004 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E02E3DF1F31F931A25751C1A9629C8B63&fta=y|title=Klitschko Remains a Champion in a Dominating Show of Force|date=12 December 2004|work=The New York Times|access-date=1 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20111211122512/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E02E3DF1F31F931A25751C1A9629C8B63&fta=y|archive-date=11 December 2011}}</ref> [[Податотека:Klitschko.jpg|десно|мини|220x220пкс|Виталиј (десно) и неговиот брат Владимир во поддршка на [[Портокалова револуција|Портокаловата револуција]] носејќи ги нејзините бои]] === Прво пензионирање (2005–2007) === Кличко требало да ја направи својата втора одбрана против поранешниот шампион во тешка категорија и актуелен привремен шампион на [[Светски боксерски совет|WBC]], [[Хасим Рахман]], на 12 ноември 2005 година, во Центарот „Томас и Мек“ во [[Лас Вегас]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gainesville.com/story/news/2005/09/20/rahman-klitschko-finally-set-up-fight/31704207007/|title=Rahman, Klitschko finally set up fight|work=Gainesville Sun|language=en-US|accessdate=2025-12-21}}</ref> Сепак, на 9 ноември, три дена пред борбата, Кличко го објавил своето пензионирање од професионалниот бокс и се откажал од титулата, на крајот откажувајќи ја борбата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/sport/2005/nov/09/boxing|title=Klitschko calls it a day|last=Staff|date=2005-11-09|work=The Guardian|access-date=2025-12-21|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Тој тренирал за борба против Рахман; сепак, девет дена пред борбата, ја повредил ногата додека спарингувал. Тој ги скршил предните вкрстени лигаменти, за кои со операција ќе требало до една година да се излечат и евентуално да се докаже крај на кариерата. За да избегне титулата да биде надвор од употреба, тој се пензионирал. WBC останал благодарен за неговото внимание. Во други прилики, тој навел жалење за неговите ненадејно зголемени повреди, желба да го напушти спортот додека е сè уште на врвот и политички аспирации во неговата родна земја Украина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.espn.com/sports/boxing/news/story?id=2220413|title=Rahman: If not Vitali, bring on Wlad|date=10 November 2005|publisher=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20071018154916/http://sports.espn.go.com/sports/boxing/news/story?id=2220413|archive-date=18 October 2007|accessdate=1 November 2009}}</ref> По неговото пензионирање, [[Светски боксерски совет|WBC]] му доделил статус на „''емеритус шампион''“ на Кличко и го уверил дека ќе стане задолжителен предизвикувач доколку и кога ќе одлучи да се врати.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/boxingandmma/3184341/David-Haye-confident-he-can-take-down-both-Klitschko-brothers.html|title=David Haye confident he can take down both Klitschko brothers|last=Davies|first=Gareth A.|date=12 October 2008|work=The Daily Telegraph|access-date=1 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20081015034208/http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/boxingandmma/3184341/David-Haye-confident-he-can-take-down-both-Klitschko-brothers.html|archive-date=15 October 2008|location=London, UK}}</ref> === Втор шампионат на WBC во тешка категорија === На 3 август 2008 година, WBC му доделил шанса на Кличко да ја врати титулата во тешка категорија на WBC. По пензионирањето на Виталиј, неговиот помлад брат воспоставил доминација во дивизијата, освојувајќи две од четирите достапни светски титули. Актуелниот шампион на WBC бил [[Семјуел Питер]] (кој загубил преку судиска одлука од Владимир во 2005 година). Во тоа време, постоел интерес за потенцијален натпревар за обединување помеѓу Питер и Владимир. Наместо тоа, Виталиј го искористил својот статус на шампион-емеритус и обезбедил предизвик за титулата против Питер. Борбата била закажана на 11 октомври 2008 година во O2 World, [[Берлин]]. Натпреварот станал еден од најочекуваните предизвици и борби во тешка категорија во последните неколку години. И двајцата имале право да бидат шампиони, а влоговите за иднината на тешката категорија биле високи. И покрај тоа што некои ја доведувале во прашање одлуката на Кличко да се врати по речиси четири години, тој успеал да ја врати титулата на доминантен начин. Кличко го заплашил Питер од првата рунда и го зашеметил со прецизни силни удари. Кличко го одвратил силниот Нигериец со ефикасен лев удар и ја презел контролата во центарот на рингот. Во текот на осум рунди, Кличко целосно го разбил и го надмудрил помладиот шампион. По осмата рунда, Питер се струполил на столчето, ја затресел главата и побарал борбата да биде прекината. Со победата над Семјуел Питер, Кличко технички станал еден од ретките боксери кои некогаш три пати ја држеле светската титула во тешка категорија - WBO (1999–2000), WBC (2004–2005) и WBC (2008–2013). === Кличко против Гомез, Ареола, Џонсон === На 21 март 2009 година, Кличко го победил [[Хуан Карлос Гомез]] со технички нокаут во деветтата рунда. Гомез се обидел да го искористи своето движење за да го спречи Кличко, но се чинело дека не може да се справи со моќта и физичката сила на својот противник. Како што напредувале рундите, Кличко почнал да му се наметнува на Гомез сè повеќе и повеќе. Гомез наскоро станал претпазлив кон моќта на Кличко и почнал да се заморува физички. До шестата рунда, Кличко ја имал целосната контрола. Крајот дошол кога судијата ја прекинал борбата во деветтата рунда, бидејќи Гомез не можел да издржи повеќе удари. На 26 септември, Кличко ја остварил едностраната победа со технички нокаут над [[Крис Ареола]] во [[Стејплс центар|Стејплс Центарот]] во [[Лос Анџелес]], кога тренерот на Ареола, Хенри Рамирез, го замолил судијата да ја прекине борбата.<ref>{{Наведени вести|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/boxing/8274233.stm|title=Dominant Klitschko beats Arreola|date=27 September 2009|access-date=28 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090928060641/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/boxing/8274233.stm|archive-date=28 September 2009|publisher=BBC Sport}}</ref> Ареола во тоа време се сметал за еден од најсилните ударачи во дивизијата; сепак, Кличко го држел Ареола настрана со левиот удар и го удирал речиси по волја со десната. Ареола бил под влијание на поразот на Семјуел Питер од Кличко во 2008 година, во кој Питер се обидел да боксира однадвор. Затоа, тој применил план на игра кој вклучувал примена на постојан притисок врз Кличко со цел да го принуди на борба со брзо темпо. И покрај неговите најдобри напори, борбата многу брзо станала еднострана. Кличко постојано се докажувал како побрз, поостар и многу покондициски борец од Ареола. На 12 декември, Кличко го победил [[Кевин Џонсон]] со едногласна одлука, победувајќи во речиси секоја рунда. Џонсон, вешт борец, се обидел да ја поништи силата на Кличко со движење на главата. Иако се покажало како тежок за удирање, тој не успеал да започне ниту еден свој одржлив напад. По борбата со Џонсон, таборот на Кличко започнал преговори за потенцијална борба со поранешниот шампион на WBA, [[Николај Валуев]], но натпреварот не се материјализирал поради економски несогласувања.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxingscene.com/?m=show&id=24364|title=Vitali Klitschko-Nikolai Valuev Possible For April/May?|last=Krikunov|first=Andrey|date=28 December 2009|publisher=BoxingScene.com|accessdate=9 May 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxingscene.com/?m=show&id=25230|title=Vitali Klitschko, Nikolai Valuev Talks Have Cooled Down|last=Reeno|first=Rick|date=8 February 2010|publisher=BoxingScene.com|accessdate=9 May 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxingscene.com/?m=show&id=25718|title=Vitali Klitschko, Nikolai Valuev Hoping To Reach Terms|last=Krikunov|first=Andrey|date=2 March 2010|publisher=BoxingScene.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112200512/https://www.boxingscene.com/vitali-klitschko-nikolai-valuev-hoping-reach-terms--25718|archive-date=12 November 2020|accessdate=9 May 2010}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxingscene.com/?m=show&id=25912|title=Vitali Klitschko Says: "Nikolai Valuev is a Chicken"|last=Vester|first=Mark|date=10 March 2010|publisher=BoxingScene.com|accessdate=9 May 2010}}</ref> === Кличко против Сосновски, Бригс, Солис === На 29 мај 2010 година, Кличко го победил [[Полјаци|полскиот]] претендент во тешка категорија [[Алберт Сосновски]] со нокаут на 2:30 во 10-та рунда од 12. Сосновски бил нокаутиран со десна рака во 10-тата рунда, што го натерало судијата Џеј Нади веднаш да мавне со раката за прекин на борбата. Борбата се одржала во Велтинс-Арена, [[Гелзенкирхен]], [[Северна Рајна-Вестфалија]], Германија. [[Податотека:Klitschko_vs_Sosnowski.JPG|лево|мини|Кличко против Сосновски, 29 мај 2010 година]] Кличко пред натпреварот имал 112 килограми, додека Сосновски тежел 110 килограми. Оваа доброволна одбрана била четвртата одбрана на Кличко на титулата во тешка категорија на [[Светски боксерски совет|WBC]]. Сосновски бил 11-ти рангиран во тешка категорија според WBC пред оваа борба.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://boxrec.com/media/index.php?title=Fight:1500483|title=Vitali Klitschko vs. Albert Sosnowski|publisher=Boxrec.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131208012118/http://boxrec.com/media/index.php?title=Fight:1500483|archive-date=8 December 2013|accessdate=27 November 2011}}</ref> На 17 август 2010 година, било објавено дека Кличко ќе ја брани својата титула во WBC против [[Шенон Бригс]] на 16 октомври истата година. Кличко целосно го разбил својот предизвикувач со супериорна брзина на раката. Бригс се мачел да нанесе значајни удари, бидејќи Кличко ја добивал секоја рунда решително. По неколку рунди, Бригс добивал сурови и постојани удари кои му предизвикале сериозни повреди на лицето. Со оглед на ударите што го добивал, имало некои сугестии дека судијата требало да ја прекине борбата во последните неколку рунди. Кличко го задржал својот појас со официјални резултати од 120–107, 120–107 и 120–105.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxingscene.com/?m=show&id=31898|title=Vitali Klitschko Gives Briggs a Brutal Beating in Hamburg|last=Sukachev|first=Alexey|date=16 October 2010|publisher=BoxingScene.com|accessdate=5 December 2010}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2010/10/17/sports/17sportsbriefs-Wbc.html?_r=1&ref=vitaliklitschko|title=Vitali Klitschko Keeps His Title|date=17 October 2010|work=The New York Times|access-date=8 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160227034856/http://www.nytimes.com/2010/10/17/sports/17sportsbriefs-Wbc.html?_r=1&ref=vitaliklitschko|archive-date=27 February 2016}}</ref> За време на интервјуто по борбата, американскиот боксер Бригс изјавил: „''Се борев со Џорџ Форман, се борев со Ленокс Луис, а Виталиј е најдобар''.“ Иако Кличко не го нокаутирал Бригс, вториот се струполил по борбата и бил хоспитализиран со фрактури на лицето и скинат бицепс. Следната борба на Кличко била против задолжителниот предизвикувач [[Одлание Солис]]. Борбата била привремено закажана за март 2011 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxingscene.com/?m=show&id=34487|title=Klitschko-Solis Close, March 19 Eyed, Purse Bid Delayed|last=Reeno|first=Rick|date=7 January 2011|publisher=BoxingScene.com|accessdate=8 January 2011}}</ref> На 11 јануари, официјално било потврдено дека борбата помеѓу Кличко и Солис ќе се одржи во [[Келн]], Германија, на 19 март 2011 година. Борбата траела помалку од една цела рунда, бидејќи со удар од десната рака во слепоочницата, го занишала Солис, кој потоа го извиткал коленото. Кличко победил со нокаут. Кличко наводно заработил 15 милиони долари за борбата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://havanatimes.org/news/cubas-solis-gone-in-one-round/|title=Cuba's Solis Gone in One Round|date=20 March 2011|work=havanatimes.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919101734/https://havanatimes.org/news/cubas-solis-gone-in-one-round/|archive-date=19 September 2020|accessdate=27 July 2020}}</ref> === Кличко против Адамек, Чисора, Чар === Веќе на 40 години, Кличко ја одбранил својата титула во тешка категорија на WBC против [[Томаш Адамек]] на 10 септември 2011 година во Полска, победувајќи со технички нокаут во 10-тата рунда, во првата [[Pay-per-view|PPV]] борба во историјата на полската телевизија.<ref name="adamek-vitali-rtl-ppv">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/walka-adamek-kliczko-1-15-mln-widzow-w-rtl-200-tys-subskrypcji-ppv|title=Walka Adamek-Kliczko: 1,15 mln widzów w RTL, 200 tys. subskrypcji PPV|date=14 September 2011|language=pl|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630042232/http://www.wirtualnemedia.pl/artykul/walka-adamek-kliczko-1-15-mln-widzow-w-rtl-200-tys-subskrypcji-ppv|archive-date=30 June 2015|accessdate=29 May 2020}}</ref><ref name="adamek-vitali-rtl-ppv2">{{Наведена мрежна страница|url=http://szymonadamus.pl/tomasz-adamek-vs-witalij-kliczko-200-tys-widzow-zaplacilo-po-40-zl/|title=Tomasz Adamek vs Witalij Kliczko – 200 tys. widzów zapłaciło po 40 zł|language=pl|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112200517/http://szymonadamus.pl/tomasz-adamek-vs-witalij-kliczko-200-tys-widzow-zaplacilo-po-40-zl/|archive-date=12 November 2020|accessdate=29 May 2020}}</ref> Судијата ја прекинал борбата откако Адамек добил казнувачки удари и бил исклучен, бидејќи повеќе не бил во можност да се брани. Откако наполнил 41 година на 19 јули 2012 година, Кличко станал еден од најстарите шампиони во тешка категорија во историјата. И покрај четиригодишната пауза од спортот, Кличко повторно се докажал како извонредно ефикасен и доминантен шампион во тешка категорија. Заедно со својот брат Владимир, тој исто така се борел за нивната заедничка амбиција да ги задржат сите четири титули во тешка категорија заедно, амбиција која била остварена на 2 јули 2011 година кога неговиот брат Владимир го победил [[Дејвид Хеј]] и ја освои титулата во тешка категорија на [[Светска боксерска организација|WBA]]. Во јануари 2012 година, тој бил прогласен за борец на годината во [[Светски боксерски совет|WBC]] за 2011 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.boxingnews24.com/2012/01/vitali-klitschko-wbc-fighter-of-the-year/|title=Vitali Klitschko WBC Fighter Of The Year – Boxing News 24|date=2012-01-18|work=www.boxingnews24.com|language=en-US|accessdate=2025-07-31}}</ref> Кличко бил во преговори за можна борба со поранешниот шампион во тешка категорија на WBA, Дејвид Хеј, на 3 март 2012 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/boxing/15927657.stm|title=Haye confirms Kiltschko fight talks|date=28 November 2011|work=BBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20111128220521/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/boxing/15927657.stm|archive-date=28 November 2011}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/boxing/8924501/David-Haye-has-a-deal-on-the-table-to-go-ahead-and-fight-WBC-world-heavyweight-champion-Vitali-Klitschko-next-year.html|title=David Haye has a deal on the table to go ahead and fight WBC world heavyweight champion Vitali Klitschko next year|last=Davies|first=Gareth A.|date=30 November 2011|work=The Daily Telegraph|access-date=3 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020092440/http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/boxing/8924501/David-Haye-has-a-deal-on-the-table-to-go-ahead-and-fight-WBC-world-heavyweight-champion-Vitali-Klitschko-next-year.html|archive-date=20 October 2017|location=London, UK}}</ref> [[Податотека:VladimirVitaliy.jpg|мини|Владимир и Виталиј со сите титули во тешка категорија, 2012 година. Од лево кон десно: ''The Ring'', IBF, IBO, WBO, WBC и WBA.]] Откако Владимир Кличко морал да ја откаже борбата со [[Жан-Марк Мормек]], се сметало дека Виталиј најверојатно ќе се бори на 25 февруари 2012 година. Извори во Германија објавиле дека веројатно ќе се бори против британскиот кандидат [[Дерек Чисора]] на 18 февруари 2012 година во [[Олимпијахале]], [[Минхен]], [[Баварија]]. На 12 декември 2011 година било потврдено дека Дерек Чисора ќе биде следниот противник на Кличко.<ref>[https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10150415777040205&set=a.325761250204.147701.285530825204&type=1 Prikbordfoto's] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201112211834/https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10150415777040205&set=a.325761250204.147701.285530825204&type=1|date=12 November 2020}}.</ref><ref>[http://www.rtl.de/cms/sport/boxen/news/naechster-vitali-fight-gegen-chisora-1cd68-302d-14-956960.html Chisora droht Klitschko: "Bin die schlimmste Pest"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111213055007/http://www.rtl.de/cms/sport/boxen/news/naechster-vitali-fight-gegen-chisora-1cd68-302d-14-956960.html|date=13 December 2011}}.</ref> Кличко едногласно ја задржал титулата во WBC во доминантен настап во Минхен. Борбата се водела во услови на антагонизам што го покажал Чисора на мерењето. Чисора го плеснал Кличко по лицето, оставајќи црвена дамка.<ref>[http://metro.co.uk/2012/02/17/dereck-chisora-slaps-vitali-klitschko-at-weigh-in-for-world-title-fight-323005 Dereck Chisora slaps Vitali Klitschko at weigh-in for world title fight] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131206051224/http://metro.co.uk/2012/02/17/dereck-chisora-slaps-vitali-klitschko-at-weigh-in-for-world-title-fight-323005/|date=6 December 2013}}, metro.co.uk (17 February 2012)</ref> Следниот ден, Чисора плукнал вода по лицето на братот на Виталиј, Владимир.<ref>[http://www.badlefthook.com/2012/2/18/2808896/klitschko-vs-chisora-spit-face-wladimir-water-fight-results-boxing-video-news Klitschko vs Chisora: Dereck Chisora Spits in the Face of Wladimir Klitschko (Video)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131205083623/http://www.badlefthook.com/2012/2/18/2808896/klitschko-vs-chisora-spit-face-wladimir-water-fight-results-boxing-video-news|date=5 December 2013}} badlefthook.com, 18 February 2012.</ref> Виталиј победил во поголемиот дел од рундите, боксувајќи дисциплинирана борба со променливи агли и супериорна работа со нозете. Чисора, постојано наидувајќи напред задавајќи казнувачки удари во телото, не успеал да го исцрпи постариот боксер. Резултатите биле следните: 118–110, 118–110 и 119–111. Следниот ден Кличко посетил болница за да го провери своето рамо, тврдејќи дека го повредил во борбата. Лекар потврдил дека претрпел кинење на лигаментите на левото рамо. Кличко изјавил дека „''одеднаш изгубил сила во левата рака''“ и бил принуден да ја користи само десната. Се верува дека повредата се случила во втората или третата рунда. Тренерот на Кличко, Фриц Сдунек, верува дека ова е истата повреда што ја претрпел Кличко во борбата со Берд. На прес-конференцијата по борбата, се случило тепачка меѓу Хеј и Чисора. По тепачката, Чисора го предизвикал Хеј на борба во рингот и рекол: „''Ќе го застрелам Дејвид Хеј''“. Чисора подоцна бил уапсен на германскиот аеродром заедно со неговиот тренер, Дон Чарлс. Неговите коментари и постапки подоцна биле осудени од Френк Ворен, неговиот промотор, и Владимир Кличко.<ref>{{YouTube|Nkg1pK5n_FI|Dereck Chisora spits water on Wladimir Klitschko}}.</ref><ref>{{YouTube|lWrNGUeW2i8|Haye vs Chisora Fight Video from Munich Presser – Full video}} (18 February 2012).</ref><ref>{{YouTube|j5gMMeOz_dg|Dereck Chisora slaps Vitali Klitschko at Weigh In}}.</ref> На 2 јули 2012 година, било објавено дека Виталиј ќе ја брани својата титула во тешка категорија на [[Светски боксерски совет|WBC]] на 8 септември во [[Олимписки стадион (Москва)|Олимписката арена]] во [[Москва]], [[Русија]].<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/boxing/Vitali-Klitschko-lines-up-September-title-defence/articleshow/14612328.cms|title=Vitali Klitschko lines up September title defence|work=The Times of India|access-date=2 July 2012}}</ref> Неговиот противник во борбата бил непоразениот иден шампион во тешка категорија на WBA, [[Мануел Чар]], со 21–0 (11 нокаути).<ref>[http://www.klitschko.com/en/home/news/article//moscow-to-st/ Moscow to stage first Klitschko World Heavyweight Championship in Russia: Official Website of Vitali & Wladimir Klitschko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120704195657/http://www.klitschko.com/en/home/news/article/moscow-to-st|date=4 July 2012}}, Klitschko.com, 2 July 2012. Retrieved 10 July 2014.</ref> Кличко ја добил борбата со технички нокаут кога лекарите покрај рингот одбиле да му дозволат на Чар да продолжи поради посекотина добиена од ударите на Кличко во четвртата рунда..<ref>Sukachev, Alexey (8 September 2012) [http://www.boxingscene.com/vitali-klitschko-stops-bloody-manuel-charr-four--56869 Vitali Klitschko Stops a Bloody Manuel Charr in Four] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112211836/https://www.boxingscene.com/vitali-klitschko-stops-bloody-manuel-charr-four--56869|date=12 November 2020}}, Boxingscene.com. Retrieved 10 July 2014.</ref> Се очекувало Кличко да се соочи со [[Берман Стиверн]] во задолжителната одбрана на титулата, но бил принуден да се откаже поради повреда.<ref>{{Наведени вести|url=http://www1.skysports.com/boxing/news/12183/8870089/vitali-klitschko-pulls-out-of-mandatory-wbc-title-defence-against-bermane-stiverne|title=Vitali Klitschko pulls out of mandatory WBC title defence against Bermane Stiverne|date=14 August 2013|work=Sky Sports|access-date=28 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228210712/http://www1.skysports.com/boxing/news/12183/8870089/vitali-klitschko-pulls-out-of-mandatory-wbc-title-defence-against-bermane-stiverne|archive-date=28 December 2014}}</ref> === Пензионирање од боксот === На 15 декември 2013 година, Кличко се повлекол од боксот. Тој бил прогласен за почесен шампион, што значи дека доколку сака да се врати во боксот, може да се бори против шампионот во тешка категорија на [[Светски боксерски совет|WBC]] без претходни борби. Но (веднаш по неговото пензионирање од боксот), Кличко изјавил: „''Тоа е нешто што моментално не можам да го замислам''“. Титулата на WBC била ослободена, а подоцна оспорена од [[Крис Ареола]] и [[Берман Стиверне]].<ref>[http://www.fightnews.com/Boxing/vitali-klitschko-becomes-wbc-champion-emeritus-233529 Boxing News | Vitali Klitschko becomes WBC champion emeritus, WBC heavyweight title now vacant] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131216201900/http://www.fightnews.com/Boxing/vitali-klitschko-becomes-wbc-champion-emeritus-233529|date=16 December 2013}}.</ref> Коментирајќи ја својата одлука, тој изјавил: „''Мојот фокус е на политиката во Украина и чувствувам дека луѓето таму имаат потреба од мене''“. Тој исто така додал: „''Му се заблагодарувам на WBC и на неговиот претседател Хозе Сулејман за поддршката во нашата битка за демократија и слобода во Украина''“. Откако се пензионирал, тој одржувал ограничено ниво на тренинг и бил на страната на својот брат во повеќето борби, најпознато кога имал расправија со [[Ентони Џошуа]] по натпреварот [[Ентони Џошуа против Владимир Кличко]]. == Политичка кариера == === Рани години === За време на [[Претседателски избори во Украина (2004)|украинските претседателски избори]] во 2004 година и последователната [[Портокалова револуција]], браќата Кличко отворено ја поддржале кандидатурата на [[Виктор Јушченко]]. Во 2005 година, Виталиј Кличко бил назначен за советник на [[Претседател на Украина|претседателот]] Јушченко. Во октомври 2006 година, тој бил унапреден во советник со полно работно време. Кличко ја започнал кампањата за [[градоначалник на Киев]] кратко по неговото пензионирање во 2005 година. Тој ги загубил изборите за градоначалник во 2006 година од [[Леонид Черновецки]], но се пласирал на второто место со 26% од гласовите, пред актуелниот градоначалник [[Олександр Омелченко]]. Кличко водел кампања на платформа против корупцијата <ref name="Giuliani">{{Наведени вести|url=http://cityroom.blogs.nytimes.com/2008/05/07/giuliani-weighs-in-on-race-for-mayor-in-ukraine/|title=Giuliani Weighs in on Race for Mayor (in Ukraine) – City Room Blog|last=Chan|first=Sewell|date=7 May 2008|access-date=1 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080515195516/http://cityroom.blogs.nytimes.com/2008/05/07/giuliani-weighs-in-on-race-for-mayor-in-ukraine/|archive-date=15 May 2008|publisher=Cityroom.blogs.nytimes.com}}</ref> и го предводел блокот „Граѓанска партија“ ПОРА-РОП (партиите ПОРА и Партијата за реформи и ред) на истовремено одржаните локални избори за Градскиот совет на Киев. Аналитичарите изјавиле дека неговото релативно доцно влегување во кампањата можеби го чинело гласови. Сепак, Кличко бил избран за народен пратеник во Градскиот совет на Киев откако „Граѓанската партија“ ПОРА-РОП освоила 14 места на изборите во 2006 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kyivpost.com/nation/24142/|title=Kyiv gets first new mayor in decade|date=29 March 2006|work=Kyiv Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20080625012313/http://www.kyivpost.com/nation/24142/|archive-date=25 June 2008|accessdate=1 November 2009}}</ref> [[Податотека:Martens_meets_Klitschko.jpg|лево|мини|Кличко со [[Вилфред Мартенс]], поранешен претседател на [[Европска народна партија|Европската народна партија]].]] На [[Локални избори во Киев (2008)|локалните избори]] во [[Киев]] во мај 2008 година, тој повторно се кандидирал и освои 18% од гласовите. Кличко истовремено го предводел Блокот на Виталиј Кличко, кој освоил 10,61% од гласовите и 15 места, а повторно бил избран во Градскиот совет на Киев.<ref name="offibioKlitchkosite">{{Наведена мрежна страница|url=http://klichko.org/?C=53|title=Biography Vitaliy Klitchko, official party website|publisher=Klichko.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20090215004536/http://klichko.org/?C=53|archive-date=15 February 2009|accessdate=1 November 2009}}</ref> Неговата кампања го ангажирала Руди Џулијани како консултант за кампањата. Во 2008 година, тој бил назначен и во украинската делегација на [[Конгрес на Советот на Европа|Конгресот на Советот на Европа]]. Кличко станал лидер на политичката партија [[Украинска демократска алијанса за реформи]] (УДАР) во април 2010 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kyivpost.com/news/politics/detail/64928/|title=WBC World Champion Vitaly Klitschko leads new party|date=24 April 2010|work=Kyiv Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20100427002442/http://www.kyivpost.com/news/politics/detail/64928/|archive-date=27 April 2010|accessdate=1 November 2009}}</ref> За време на [[Локални избори во Украина (2010)|локалните избори]] во Украина во 2010 година, партијата освоила претставници во (украинските) општини и регионалните парламенти. Кличко и УДАР станале партнери на [[Демохристијански сојуз на Германија|Христијанско-демократскиот сојуз]] на Германија во ноември 2011 година.<ref>{{In lang|de}} [http://www.cdu-kreis-dueren.de/2011/11/15/24-cdu-bundesparteitag-in-leipzig/ 24. ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150121080303/http://www.cdu-kreis-dueren.de/2011/11/15/24-cdu-bundesparteitag-in-leipzig/ |date=2015-01-21 }}</ref> УДАР е поддржан од германската влада и Фондацијата Конрад Аденауер <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://diepresse.com/home/politik/aussenpolitik/1306144/Wahlen-in-der-Ukraine_Klitschkos-schwierigster-Kampf|title=Wahlen in der Ukraine: Klitschkos schwierigster Kampf|last=Sommerbauer|first=Jutta|date=27 October 2012|work=[[Die Presse]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150707201820/http://diepresse.com/home/politik/aussenpolitik/1306144/Wahlen-in-der-Ukraine_Klitschkos-schwierigster-Kampf|archive-date=7 July 2015|accessdate=2013-12-22}}</ref> и добил поддршка особено од [[Ангела Меркел]], а исто така и од политичарите од конзервативната [[Европска народна партија]]. Според информациите добиени од германското списание ''„Дер Шпигел“'', целта била „''Кличко намерно да се постави како нов силен човек во Киев - со цел на овој начин да се спротивстави на растечкото влијание на Кремљ''“. Поддршката се состоела од логистика, обука и заеднички настапи. Помош ветиле и Кристоф Хојсген, Роналд Пофала и Гвидо Вестервеле. [[Податотека:Deputy_Secretary_Burns_Meets_With_Key_Ukrainian_Political_Leaders_(12772352205).jpg|мини|Кличко, [[Петро Порошенко|Порошенко]], [[Олех Тјахнибок|Тјахнибок]] и заменик-државниот секретар на САД Вилијам Џ. Бернс, 25 февруари 2014 година]] Во октомври 2011 година, Кличко објавил дека ќе се кандидира на изборите за градоначалник на Киев во 2012 година. За време на [[Парламентарни избори во Украина (2012)|украинските парламентарни избори]] во 2012 година, Кличко бил избран (тој бил главен кандидат на партиската листа на УДАР) во украинскиот парламент; УДАР освоил 13,97% од гласовите и 34 места според националниот пропорционален систем на партиски листи, завршувајќи трет зад Партијата на регионите и Татковина, и уште 6 места во изборните единици, со што вкупно 40 места. Поддршката за УДАР била најмалку диверзифицирана на регионално ниво во споредба со резултатите на другите водечки партии. Кличко бил избран за лидер на фракцијата на партијата во Парламентот.<ref>[http://www.kyivpost.com/content/politics/udar-elects-factions-leadership-in-parliament-317537.html UDAR elects faction's leadership in parliament] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121214201324/http://www.kyivpost.com/content/politics/udar-elects-factions-leadership-in-parliament-317537.html|date=14 December 2012}}, ''[[Kyiv Post]]'' (12 December 2012)</ref> Кличко на 24 октомври 2013 година објавил дека има намера да учествува на следните [[Претседателски избори во Украина (2014)|украински претседателски избори]], кои тогаш биле закажани за 2015 година. {{Efn|Во декември 2013 година, тој изјавил „Моите планови не се променети. Донесов одлука [...] Ќе се кандидирам за претседател на Украина“<ref>{{cite web|url=http://interfax.com.ua/news/political/183714.html| title=Кличко подтверждает намерение баллотироваться в президенты |language=ru|trans-title=Klitschko confirms intention to run for president|archive-url=https://web.archive.org/web/20131225142216/http://interfax.com.ua/news/political/183714.html|archive-date=25 December 2013 |website=Interfax.com.ua|date=24 December 2013|access-date=22 February 2023}}</ref>}} Истиот ден, парламентот гласал за закон со кој се усвојуваат два амандмани на Даночниот законик, според кои лице кое има постојан престој во странска држава се смета за лице кое не живее во Украина; законот, исто така, содржел одредба според која само лице „кое постојано живее во Украина десет години“ може да се кандидира за претседател. 239 пратеници гласале за законот, претежно од Партијата на регионите и Комунистичката партија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.com/ukrainian/politics/2013/10/131024_klitchko_taxes_no_politics_vc|title=Кличко: я йду в президенти, а влада хоче мене не пустити|date=24 October 2013|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211162549/http://www.bbc.com/ukrainian/politics/2013/10/131024_klitchko_taxes_no_politics_vc|archive-date=11 February 2017|accessdate=9 February 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mukachevo.net/ua/news/view/81872|title=Кличко заявив прямо з трибуни у ВР, що балотуватиметься в президенти (ФОТО, ВІДЕО)|date=24 October 2013|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211081139/http://www.mukachevo.net/ua/news/view/81872|archive-date=11 February 2017|accessdate=9 February 2017}}</ref> Експертите и адвокатите потоа тврделе дека не е јасно дали Кличко може да учествува на овие избори бидејќи, според медиумските извештаи, тој имал дозвола за престој во Германија. Анкетите на јавното мислење од почетокот на 2011 година покажале дека предвидениот процент на гласови што Кличко би го добил во првиот круг од украинските претседателски избори во 2014 година се зголемил од 4,8% во декември 2011 година на 15,1% во февруари 2013 година, а анкетата на Центарот „Разумков“ од октомври 2013 година предвидел 19,3%. {{Efn|Од февруари 2013 година, анкетите предвиделе дека Кличко ќе победи во вториот круг од претседателските избори во 2015 година против актуелниот претседател [[Виктор Јанукович]].<ref>{{cite web|url=http://www.ratinggroup.com.ua/en/products/politic/data/entry/14049/|title= Ratings of politicians in presidential elections: February 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131006080826/http://www.ratinggroup.com.ua/en/products/politic/data/entry/14049/ |archive-date=6 October 2013 |website= [[Sociological group "RATING"]]|date=6 March 2013|access-date=22 February 2023}}</ref><ref name="pollKLpress2015">{{cite web|url=http://www.kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=173&page=1|title= ЕЛЕКТОРАЛЬНІ НАМІРИ ВИБОРЦІВ УКРАЇНИ НАПРИКІНЦІ ТРАВНЯ|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200437/http://www.kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=173&page=1 |archive-date=29 October 2013 |website=[[Kyiv International Institute of Sociology|KIIS]]|date=30 May 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://rb.com.ua/rus/projects/omnibus/8827/|title= Электоральные предпочтения украинцев в начале нового политического сезона|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20140613220358/http://rb.com.ua/rus/projects/omnibus/8827/ |archive-date=13 June 2014|website=[[Research & Branding Group|R&B Group]]|date=25 September 2013|access-date=22 February 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.razumkov.org.ua/upload/Press1013.pdf|title= Електоральні орієнтації громадян України та ставлення до провідних політиків|archive-url=https://web.archive.org/web/20140613220144/http://www.razumkov.org.ua/upload/Press1013.pdf |archive-date=13 June 2014|website=[[Razumkov Centre]]|date=14 October 2013|access-date=22 February 2023}}</ref>}} Според сите анкети на јавното мислење освен две, спроведени од јануари до ноември 2013 година од Центарот Разумков, Киевскиот меѓународен институт за социологија (KIIS), SOCIS, Рејтинг, Меѓународниот републикански институт и Демократските иницијативи, [[Виктор Јанукович]] и Кличко најверојатно требало да влезат во вториот круг. За вториот круг, сите анкети на јавното мислење спроведени од истите агенции во истиот временски период покажале дека Виталиј ќе победи во потенцијалниот втор круг против Јанукович, предвидувајќи дека Виталиј ќе освои од 58% до 64%. {{Efn|Погледнете<ref name=razumkov-april-2013>{{Cite web |url=http://www.razumkov.org.ua/ukr/news.php?news_id=420 |title=Опитування: «Наміри громадян щодо виборів президента України»|archive-url=https://web.archive.org/web/20140305164753/http://www.razumkov.org.ua/ukr/news.php?news_id=420 |access-date=11 February 2023 |archive-date=5 March 2014 |language=Ukrainian}}</ref><ref name=razumkov-may-2013>{{Cite web |url=http://www.razumkov.org.ua/ukr/poll.php?poll_id=589 |title=Якби вибори Президента України відбувалися наступної неділі, то за кого Ви проголосували б? (динаміка, 2011–2013) |archive-url=https://web.archive.org/web/20140116105118/http://www.razumkov.org.ua/ukr/poll.php?poll_id=589 |access-date=11 February 2023 |archive-date=16 January 2014 |language=Ukrainian}}</ref><ref name=razumkov-september-2013>{{Cite web |url= http://www.razumkov.org.ua/upload/Press1013.pdf|title=Електоральні орієнтації громадян України та ставлення до провідних політиків |archive-url=https://web.archive.org/web/20140613220144/http://www.razumkov.org.ua/upload/Press1013.pdf |access-date=11 February 2023 |archive-date=13 June 2014 |language=Ukrainian}}</ref><ref name=rating-february-2013>{{Cite web |url=http://ratinggroup.com.ua/products/politic/data/entry/14049/ |title=Рейтинги політиків на виборах Президента: лютий 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331043747/http://ratinggroup.com.ua/products/politic/data/entry/14049/ |access-date=11 February 2023 |archive-date=31 March 2014 |language=Ukrainian}}</ref><ref name=rating-september-2013>{{Cite web |url=http://www.ratinggroup.com.ua/products/politic/data/entry/14074/ |title=Електоральні настрої громадян: жовтень 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203120725/http://www.ratinggroup.com.ua/products/politic/data/entry/14074/ |access-date=11 February 2023 |archive-date=3 February 2014 |language=Ukrainian}}</ref><ref name=kmis-march-2013>{{Cite web |url=http://www.kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=148&page=2 |title=ЕЛЕКТОРАЛЬНІ НАСТРОЇ НАСЕЛЕННЯ УКРАЇНИ, БЕРЕЗЕНЬ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227040313/http://www.kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=148&page=2 |access-date=11 February 2023 |archive-date=27 December 2013 |language=Ukrainian}}</ref><ref name=kmis-may-2013>{{Cite web |url=https://www.kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=173&page=1 |title=ЕЛЕКТОРАЛЬНІ НАМІРИ ВИБОРЦІВ УКРАЇНИ НАПРИКІНЦІ ТРАВНЯ |access-date=11 February 2023 |language=Ukrainian}}</ref><ref name=kmis-november-2013>{{Cite web |url=https://kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=210&page=1 |title=ЕЛЕКТОРАЛЬНІ ПРЕФЕРЕНЦІЇ ВИБОРЦІВ УКРАЇНИ, ЛИСТОПАД 2013 |access-date=11 February 2023 |language=Ukrainian}}</ref><ref name=socis-may-2013>{{Cite web |url=http://www.socis.kiev.ua/ua/press/rezultaty-monitorynhovoho-doslidzhennja-ukrajina-ta-ukrajintsi-3.html|title=Результати моніторингового дослідження «Україна та українці»|archive-url=https://web.archive.org/web/20140305180158/http://www.socis.kiev.ua/ua/press/rezultaty-monitorynhovoho-doslidzhennja-ukrajina-ta-ukrajintsi-3.html |access-date=11 February 2023 |archive-date=5 March 2014 |language=Ukrainian}}</ref><ref name=dif-may-2013>{{Cite web |url=http://www.dif.org.ua/ua/events/xlamcvjkmnkjhcmskjmmikjmcl.htm|title=ЕЛЕКТОРАЛЬНІ НАМІРИ ГРОМАДЯН ЩОДО ВИБОРІВ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ|archive-url=https://web.archive.org/web/20131217224305/http://www.dif.org.ua/ua/events/xlamcvjkmnkjhcmskjmmikjmcl.htm |access-date=11 February 2023 |archive-date=17 December 2013 |language=Ukrainian}}</ref><ref name=kmis-september-2013>{{Cite news |url=http://www.pravda.com.ua/news/2013/10/5/6999359/|title=Соціологи: Опозиція переможе Януковича з перевагою у два рази|newspaper=Українська Правда |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324201122/http://www.pravda.com.ua/news/2013/10/5/6999359/ |access-date=11 February 2023 |archive-date=24 March 2014 |language=Ukrainian}}</ref><ref name=iri-september-2013>{{Cite web |url=https://www.pravda.com.ua/articles/2013/10/9/6999606/|title=Кому відходять відсотки Юлії Тимошенко? |access-date=11 February 2023 |language=Ukrainian}}</ref>}} Кличко станал една од доминантните фигури на протестите [[Евромајдан|на Евромајдан]]. За време на овие протести, тој се повлекол од боксот. === Политички ставови (до 2013 година) === Кличко е за Спогодбата за асоцијација меѓу Украина и [[Европска Унија|Европската Унија]]. Тој ја гледа Европската Унија како „''модел на Украина за иден политички и економски развој на [Украина]''“.<ref name="KlPpNov2011">{{Наведена мрежна страница|url=http://klichko.org/en/news/publications/miy-noviy-biy-za-krayinu-yevropeyskogo-zrazka-kolonka-vitaliya-klichko-u-the-times|title=My new fight is for a country more like Europe|last=Klitschko|first=Vitali|date=22 November 2011|work=[[The Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529142651/http://klichko.org/en/news/publications/miy-noviy-biy-za-krayinu-yevropeyskogo-zrazka-kolonka-vitaliya-klichko-u-the-times|archive-date=29 May 2012|accessdate=21 December 2011}}</ref> Тој верува дека поранешниот претседател [[Виктор Јанукович]] и неговата влада „намерно ги уништуваат перспективите за интеграција (во Европа) на Украина“ и дека украинските политичари немаат право да им дозволат да „владеат по 2014 година“. Кличко е исто така за соработка меѓу [[НАТО]] и [[Украина]]. [[Податотека:Euroaidan_2013_Mstyslav_Chernov-9.jpg|мини|Кличко, лидер на политичката партија УДАР, виден во толпата на улицата [[Улица Крештатик (Киев)|Хрешатик]] во Киев, Украина на 27 ноември 2013 година.]] Главната грижа на Кличко се социјалните стандарди и [[Економија на Украина|економијата на Украина]]. Тој верува дека „''[[Руски јазик во Украина|прашањето на јазикот]] не претставува врвен приоритет''“. Кличко сака помалку корупција и поголема транспарентност во украинската политика. Тој, исто така, се залага за пониски даноци за стимулирање на економијата. Кличко во октомври 2011 година ги обвинил претседателот Јанукович и владата на Азаров дека „''прават сè за да ги манипулираат правилата за да останат на власт подолго''“;<ref name="KlPpOct2011">[http://www.kyivpost.com/news/politics/detail/114606/ Klitschko meets with McCain to discuss deterioration of democracy in Ukraine] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111130235831/http://www.kyivpost.com/news/politics/detail/114606/|date=30 November 2011}}, ''[[Kyiv Post]]'' (12 October 2011)</ref> понатаму (во декември 2011 година) тој ја нарекол „''секоја изјава на владата''“ како „''продолжение на лаги и дезинформации''“. Тој, исто така, учествувал во митинзи за ослободување на поранешната премиерка [[Јулија Тимошенко]]. {{Efn|Кличко сакал поранешната премиерка [[Јулија Тимошенко]] и поранешниот [[Министер за внатрешни работи (Украина)|министер за внатрешни работи]] [[Јуриј Луценко]] да можат да учествуваат на [[Парламентарни избори во Украина (2012)|парламентарните избори во 2012 година]] (Луценко бил обвинет за [[злоупотреба на службена должност]], а Тимошенко осудена по истото обвинение).<ref name=Tymoshenko>{{cite web|archive-url=https://archive.today/20130223053740/http://main.omanobserver.om/node/80452|archive-date=23 February 2013|url=http://main.omanobserver.om/node/80452| title=Thousands rally for Ukraine ex-PM's release|website=[[Oman Daily Observer]]|date=23 January 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.interfax.com.ua/eng/main/92402/|title=Tymoshenko, Lutsenko should participate in 2012 parliamentary elections, says Klychko|archive-url=https://archive.today/20120908060929/http://www.interfax.com.ua/eng/main/92402/ |archive-date=8 September 2012 |website= [[Interfax Ukraine]] |date=23 January 2012|access-date=22 February 2023}}</ref> Тимошенко била ослободена на 22 февруари 2014 година, во завршните денови од „[[Револуција на достоинството|Револуцијата на достоинството]]“, по ревизијата на украинскиот кривичен законик со која ефикасно се декриминализираа делата за кои таа била затворена и официјално била рехабилитирана на 28 февруари 2014 година.<ref name=RTNYT21214>{{cite news|title=Embattled Ukraine President Signs Compromise Deal as Parliament Votes to Free His Imprisoned Rival|url=https://www.nytimes.com/2014/02/22/world/europe/ukraine.html?emc=edit_na_20140221&_r=0|access-date=21 February 2014|newspaper=The New York Times|date=21 February 2014|first1=Andrew|last1=Higgins|first2=Andrew|last2=Cramer|archive-date=3 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190503040550/https://www.nytimes.com/2014/02/22/world/europe/ukraine.html?emc=edit_na_20140221&_r=0|url-status=live}}</ref><ref name="Yanuousted">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-26312008|title= Ukraine: Speaker Oleksandr Turchynov named interim president|work= BBC News|date= 23 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140327024822/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-26312008 |archive-date=27 March 2014|access-date=23 February 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-26248275|title= Ukraine protests timeline|archive-url=https://web.archive.org/web/20140603193226/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-26248275 |archive-date=3 June 2014|website=[[BBC News]]|date=23 February 2014|access-date=22 February 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/storyline/ukraine-crisis/ally-opposition-icon-tymoshenko-voted-acting-ukraine-president-n36531|title=Ally of Opposition Icon Tymoshenko Voted Acting Ukraine President|publisher=NBC News|date=23 February 2014|access-date=25 February 2014|archive-date=14 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614095735/https://www.nbcnews.com/storyline/ukraine-crisis/ally-opposition-icon-tymoshenko-voted-acting-ukraine-president-n36531|url-status=live}}</ref> Луценко била ослободена од затвор на 7 април 2013 година бидејќи [[Претседател на Украина|украинскиот претседател]] [[Виктор Јанукович]] ја помилувал (меѓу другите) од здравствени причини.<ref name=Lutpar7413>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/av/world-europe-22061269|title= Ukraine President Viktor Yanukovych pardons Yulia Tymoshenko allies|archive-url=https://web.archive.org/web/20160120015412/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-22061269 |archive-date=20 January 2016|website=[[BBC News]]|date=8 April 2013|url-status=live|access-date=22 February 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-22057073|title=Ukrainian leader Yanukovych pardons Tymoshenko ally|archive-url=https://web.archive.org/web/20181122160854/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-22057073 |archive-date=22 November 2018|website=[[BBC News]]|date=7 April 2013|access-date=22 February 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.interfax.co.uk/ukraine-news/ukrainian-president-pardons-lutsenko-and-filipchuk-decree-3/|title= Ukrainian president pardons Lutsenko and Filipchuk – decree|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112200536/https://interfax.com/ |archive-date=12 November 2020 |website= [[Interfax-Ukraine]]|date=7 April 2013|access-date=22 February 2023}}</ref>}} Во декември 2011 година, Кличко го опишал судскиот систем на Украина како „целосна деградација“ и го обвинил за кршење на [[Човекови права во Украина|човековите права]] и понижување на своите затвореници.<ref>[http://www.kyivpost.com/news/politics/detail/118464/ Klitschko: Holding court on Tymoshenko in cell shows degradation of judicial system in Ukraine] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111209152621/https://www.kyivpost.com/news/politics/detail/118464/|date=9 December 2011}}, ''[[Kyiv Post]]'' (8 December 2011)</ref> Според него, на Украина ѝ недостасуваат независни и непристрасни судии бидејќи „''украинското судство во моментов е затворен систем со доживотни судии и назначувања направени преку административна моќ''“. Тој се залагал да ја обезбеди независноста на судиите со преминување од систем на назначени судии на систем на избрани судии. Во јули 2012 година, Кличко изјавил дека УДАР нема да соработува со Партијата на регионите во украинскиот парламент. На почетокот на април 2013 година, Кличко повикал на предвремени претседателски и парламентарни избори во Украина. === Градоначалник на Киев === [[Податотека:Rada_Krajowa_Platformy_Obywatelskiej_RP_(22_marca_2014)_(13327934843).jpg|десно|мини|Кличко со полските политичари [[Доналд Туск]] и [[Ева Копач]], 22 март 2014 година]] На 28 февруари 2014 година, Кличко потврдил дека ќе учествува на (раните) [[Претседателски избори во Украина (2014)|украински претседателски избори]] во 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://en.interfax.com.ua/news/general/193451.html|title=Klitschko confirms he, Tymoshenko will run for president|date=28 February 2014|work=[[Interfax-Ukraine]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140305035836/http://en.interfax.com.ua/news/general/193451.html|archive-date=5 March 2014}}</ref> На 29 март, тој објавил дека се предомислил и дека ќе се кандидира за функцијата [[градоначалник на Киев]] на локалните избори во Киев во 2014 година (вклучувајќи ги и изборите за градоначалник) закажани за 25 мај. На украинските претседателски избори во 2014 година, Кличко ја поддржал кандидатурата на [[Петро Порошенко]]. Кличко ги добил изборите за градоначалник на Киев со речиси 57% од гласовите во првиот круг. Тој положил заклетва како градоначалник на 5 јуни 2014 година Истиот ден украинскиот парламент му го одзел мандатот на Кличко за пратеник (украинските пратеници немаат право да ги комбинираат парламентарните активности со какво било друго јавно вработување). Порошенко бил избран за претседател на Украина на 25 мај 2014 година.<ref name="to Be Inaugurated June 7">{{Наведени вести|url=https://online.wsj.com/article/BT-CO-20140529-707812.html|title=Petro Poroshenko to Be Inaugurated as Ukraine President June 7|last=Alpert|first=Lukas|date=29 May 2014|work=The Wall Street Journal|access-date=29 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140529234158/http://online.wsj.com/article/BT-CO-20140529-707812.html|archive-date=29 May 2014}}</ref> Покрај градоначалничките избори, УДАР учествувал и на локалните избори во Киев во 2014 година. Таа освоила 30 места на гласачкото ливче на партиските листи (40,54% од гласовите) и 42 места во изборните единици, вкупно освојувајќи 77 места во Градскиот совет на Киев од 120. Ова било последен пат половина од местата во Градскиот совет на Киев да бидат избрани во изборни единици. [[Податотека:Відкриття_пішохідно-велосипедного_мосту_в_Києві,_2019,_11.jpg|лево|мини|Отворање на мост на 25 мај 2019 година]] Порошенко го назначил Кличко за шеф на градската државна администрација на Киев на 25 јуни 2014 година. Кличко ја предводел изборната листа на Блокот на Петро Порошенко на [[Парламентарни избори во Украина (2014)|украинските парламентарни избори]] кон крајот на октомври 2014 година, но ветил дека нема да поднесе оставка од функцијата градоначалник на Киев.<ref name="noresKM"/> На 21 ноември 2014 година, Кличко се откажал од своето место во новиот парламент. Блокот на Петро Порошенко ги добил изборите со 132 места од 423 достапни. На 28 август 2015 година, УДАР се споил со Блокот на Петро Порошенко „[[Европска Солидарност|Солидарност]]“. Кличко станал нов лидер на партијата.<ref name="mergeudar" /> На изборите за градоначалник на Киев во 2015 година, Кличко бил реизбран со 66,5% од гласовите.<ref name="interfax1"/> За ова, му бил потребен втор круг на градоначалнички избори меѓу него и [[Борислав Береза]], откако Кличко освоил 40,5% од гласовите, а Береза 8,8% во првиот круг.<ref>[http://en.interfax.com.ua/news/general/298832.html Klitschko undisputed leader in elections for Kyiv mayor, while second round possible – Savik Shuster Studio exit poll] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151026110450/http://en.interfax.com.ua/news/general/298832.html|date=26 October 2015}}.</ref><ref>[http://en.interfax.com.ua/news/general/300458.html With 100% of ballots counted, Klitschko, Bereza to stand in Kyiv mayoral election runoff] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151105175118/http://en.interfax.com.ua/news/general/300458.html|date=5 November 2015}}.</ref><ref>[http://www.ukrinform.net/rubric-politics/1906527-klitschko-mp-bereza-enters-2nd-round-of-kyiv-mayor-election.html Klitschko, MP Bereza enter 2nd round of Kyiv mayor election — Ukrinform News] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151102044056/http://www.ukrinform.net/rubric-politics/1906527-klitschko-mp-bereza-enters-2nd-round-of-kyiv-mayor-election.html|date=2 November 2015}}.</ref> (Береза освоил 33,51% од гласовите во вториот круг на градоначалнички избори.) Блокот на Петро Порошенко освоил 52 места во Градскиот совет на Киев со 27,56% од гласовите. На 26 мај 2016 година, Кличко поднел оставка од функцијата претседател на Блокот на Петро Порошенко, откако на 1 мај стапил на сила нов закон со кој се забранува началник на администрација да биде претседател или член на политичка партија. [[Податотека:Kyiv_Rusanivets_Stadium_2019_24.jpg|мини|Отворање на стадионот „Русанивец“ во Киев по реконструкцијата на 28 октомври 2019 година]] На 18 мај 2019 година, Кличко објавил дека УДАР ќе учествува самостојно на [[Парламентарни избори во Украина (2019)|украинските парламентарни избори]] во 2019 година. На изборите партијата се натпреварувала само во 15 изборни единици.<ref name="603674VitaliBBVK">{{In lang|uk}} [https://m.glavcom.ua/kyiv/publications/vitaliy-klichko-hochu-zasteregti-novogo-prezidenta-vid-krokiv-yaki-robiv-u-stolici-yanukovich-603674.html Vitali Klitschko: I want to warn the new president from the steps that Yanukovych did in the capital] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201112200538/https://glavcom.ua/kyiv/publications/vitaliy-klichko-hochu-zasteregti-novogo-prezidenta-vid-krokiv-yaki-robiv-u-stolici-yanukovich-603674.html|date=12 November 2020}}, [[Glavcom]] (22 June 2019)</ref> Не успеала да освои ниту едно место. Според [[Устав на Украина|украинскиот Устав]], шефот на градската државна администрација на Киев треба да поднесе оставка откако ќе биде избран нов претседател.<ref name="7238815CityChampion">{{In lang|uk}} [https://www.pravda.com.ua/articles/2020/01/30/7238815/ City Champion. ]</ref> Сепак, [[Претседателски избори во Украина (2019)|по изборите]] на 21 април 2019 година, на кои победил [[Володимир Зеленски]], Кличко не бил разрешен. Одлуката од 4 септември 2019 година на Владата на Хончарук за разрешување на Кличко не била извршена. На изборите за градоначалник на Киев на локалните избори во Киев во 2020 година, Кличко повторно бил кандидат, номиниран од УДАР. Тој бил поддржан и од партијата на Петро Порошенко, веќе наречена Европска солидарност. Тој ги добил изборите во првиот круг со 50,52% од гласовите, а за него гласале 365.161 луѓе. УДАР освоил 30 места во Градскиот совет на Киев од 120 на локалните избори во Киев во 2020 година со 19,98% од гласовите, завршувајќи втора зад Европска солидарност (20,52% од гласовите; 31 место). Кличко станал само третата личност од 1900 година кој ја извршува функцијата градоначалник на Киев повеќе од 11 години. Тој е исто така единствената личност откако Украина ја стекнала својата независност во 1991 година што победила на три директни демократски избори за градоначалник на Киев. Кличко е член на Меѓународниот советодавен совет на Меѓународниот републикански институт со седиште во [[Вашингтон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iri.org/who-we-are/international-advisory-council|title=International Advisory Council {{!}} IRI|work=www.iri.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170511100929/http://www.iri.org/who-we-are/international-advisory-council|archive-date=11 May 2017|accessdate=2017-05-03}}</ref> ==== Руска инвазија на Украина ==== [[Податотека:Віталій_Кличко_відвідав_взводно-опорний_пункт,_облаштований_на_одному_з_небезпечних_напрямків_для_можливої_атаки_росіян.jpg|мини|Кличко во близина на фронтовската линија на 19 март 2022 година]] Во февруари 2022 година, Кличко и неговиот брат [[Владимир Кличко]] ветиле дека ќе се вооружат за да го заштитат главниот град на Украина, Киев, како одговор на [[Руска инвазија на Украина (2022)|руската инвазија на Украина]] што започнала на 24 февруари.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/world/europe/klitschko-brothers-take-up-arms-fight-ukraine-2022-02-25/|title=Klitschko brothers to take up arms and fight for Ukraine|date=24 February 2022|access-date=24 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225034933/https://www.reuters.com/world/europe/klitschko-brothers-take-up-arms-fight-ukraine-2022-02-25/|archive-date=25 February 2022|publisher=Reuters}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.espn.com/boxing/story/_/id/33363582/former-heavyweight-champion-vitali-klitschko-plans-fight-ukraine-brother|title=HOF boxers Klitschko brothers to fight for Ukraine|date=2022-02-24|work=ESPN.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225025950/https://www.espn.com/boxing/story/_/id/33363582/former-heavyweight-champion-vitali-klitschko-plans-fight-ukraine-brother|archive-date=25 February 2022|accessdate=2022-02-25}}</ref> На 25 февруари, Кличко објавил видео на својот [[Телеграм]] канал за да известува за жртвите во главниот град, наведувајќи: „''Ноќта беше тешка, но нема руски трупи во главниот град. Непријателот се обидува да влезе во градот, особено од [правецот на] [[Хостомел]], [[Житомир]].''“ <ref name="f25cnbc">{{Наведени вести|url=https://www.cnbc.com/2022/02/25/russia-ukraine-news-us-europe-impose-sanctions-as-attack-continues.html|title=Kyiv mayor: 'No Russian troops in the capital'|date=25 February 2022|publisher=CNBC LLC}}</ref> На 11 март, Кличко се појавил како гостин во ''емисијата „Состојба на Унијата“'' на [[CNN]].<ref name="m11lat">{{Наведени вести|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2022-03-11/guests-on-sunday-talk-shows-kyiv-mayor-vitali-klitschko-on-cnns-state-of-the-union|title=Guests on Sunday talk shows: Kyiv Mayor Vitali Klitschko on CNN's 'State of the Union'|date=11 March 2022|work=Los Angeles Times}}</ref> На 15 март, Кличко објавил 36-часовен полициски час од вторник навечер, во услови на, како што рекол, тежок и опасен момент, наведувајќи: „''Ги молам сите жители на Киев да се подготват да останат дома два дена, или доколку се вклучат сирените, во засолништата''“. Околу половина од 3,4 милиони жители на Киев побегнале.<ref name="m15ruw">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/15/russia-ukraine-war-fresh-blasts-in-kyiv-as-zelenskiy-says-ceasefire-talks-will-resume|title=Russia-Ukraine war: early morning strikes hit Kyiv hours before peace talks|date=15 March 2022|publisher=Guardian News & Media Limited}}</ref> На 23 март, Кличко и неговиот брат известувале од парк за победите околу Киев: украинските сили го вратиле поголемиот дел од Ирпин (источно од Киев), целиот Макарив (западно од Киев) и се бореле за селото Љутиж, 20 милји северно.<ref name="esbnyp">{{Наведени вести|url=https://ny-post.com/2022/03/23/ukraine-reports-victories-against-russia-around-kyiv/|title=Ukraine reports victories in counter-offensive around Kyiv|last=Simko-Bednarski|first=Evan|date=23 March 2022|publisher=NYP Holdings, Inc}}</ref> До 31 март, руските сили се повлекле од Киев.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/en/ukraine-eu-parliament-president-visits-kyiv/a-61325745|title=Ukraine: EU parliament president visits Kyiv {{!}} DW {{!}} 01.04.2022|work=DW.COM|language=en-GB|accessdate=2022-06-22}}</ref> На 10 март 2022 година, Виталиј и Владимир објавиле преку Телеграм дека собрале 100 милиони евра финансиска поддршка за Украина со кампања за собирање средства во Германија.<ref name="klitschko raised 100 million">{{Наведени вести|url=https://www.rnd.de/politik/spenden-fuer-ukraine-klitschko-brueder-sammeln-100-millionen-euro-in-deutschland-WMXSGAHALNA4LLXZAVPAO2HM6I.html|title=Klitschko-Brüder sammeln in Deutschland 100 Millionen Euro für Spenden an die Ukraine|date=10 March 2022|work=[[RedaktionsNetzwerk Deutschland]]|access-date=26 August 2023}}</ref> На 6 мај, Кличко предупредил дека постои голема веројатност за ракетни напади низ цела Украина во наредните денови. Немало планови за полициски час, но уличните патроли требало да бидат засилени.<ref name="m6usat">{{Наведени вести|url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2022/05/06/ukraine-russia-invasion-live-updates/9666514002/|title=Ukraine officials warn of offensive; Biden announces $150m more in aid: May 6 recap|date=6 May 2022|publisher=Gannett Satellite Information Network LLC|agency=USA Today}}</ref> На 23 мај, Кличко и украинскиот министер за надворешни работи, [[Дмитро Кулеба]], биле во [[Давос]], [[Швајцарија]], за да присуствуваат на годишниот состанок на [[Светски економски форум|Светскиот економски форум]].<ref name="m23gi">{{Наведени вести|url=https://www.politico.com/newsletters/global-insider/2022/05/23/davos-russia-house-isnt-what-it-used-to-be-00034341|title=Global Insider|date=23 May 2022|publisher=POLITICO LLC}}</ref> Кличко и неговиот брат зборувале долго пред публиката истиот ден.<ref name="m23tg">{{Наведени вести|url=https://www.youtube.com/watch?v=6pF-LFzLYXQ|title=Kyiv mayor Vitali Klitschko and brother Wladimir address World Economic Forum – watch live|date=23 May 2022|work=The Guardian|agency=YouTube}}</ref> Тие им порачале на делегатите да ја поддржат Украина и покрај економските тешкотии,<ref name="bbcbk">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/business-61574271|title=Kyiv mayor Vitali Klitschko says back Ukraine despite economic pain|last=King|first=Ben|date=23 May 2022|publisher=BBC}}</ref> и дека „''ние ве браниме''“.<ref name="tnn">{{Наведени вести|url=https://www.thenationalnews.com/world/europe/2022/05/23/davos-2022-kyiv-mayor-klitschko-tells-delegates-we-are-defending-you/|title=Davos 2022: Kyiv mayor Klitschko tells delegates 'we are defending you'|date=23 May 2022|publisher=The National}}</ref> Подоцна, во интервју за Скај њуз, тие изјавиле дека „''најголемата грешка''“ што нивната публика може да ја направи е да помисли дека „''војната во Украина не влијае на сите''“.<ref name="suk">{{Наведени вести|url=https://news.sky.com/story/ukraine-this-war-can-damage-everyone-in-europe-klitschkos-say-leaders-must-unite-against-russia-12620648|title=Klitschko brothers tell Davos that 'biggest mistake' is thinking Ukraine war doesn't affect everyone|last=Kelso|first=Paul|date=24 May 2022|publisher=Sky UK}}</ref> На 18 јуни, Кличко изјавил дека [[Владимир Путин]] уништува милиони животи и во Украина и во Русија, додавајќи дека руските војници умираат единствено за амбициите на Путин.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-61852958|title=Vitali Klitschko: Russians are dying for Putin's ambitions|date=19 June 2022|work=BBC News}}</ref> На крајот на јуни, браќата Кличко присуствувале, заедно со голема делегација Украинци, на самитот на НАТО во [[Мадрид]] во 2022 година.<ref name="dw28.06">{{Наведени вести|url=https://www.youtube.com/watch?v=iRyR8VuKDcQ|title=Turkey removes objection to Finland and Sweden joining NATO|date=28 June 2022|publisher=DW News|agency=YouTube}}</ref> На 23 јули 2022 година, списанието ''[[Тајмс|„Тајмс“]]'' објавил статија во која се тврдело дека Виталиј и Владимир биле на личниот список на Владимир Путин од 24 познати украински личности кои тој сакал да бидат убиени.<ref name="klitschko svoboda">{{Наведени вести|url=https://www.radiosvoboda.org/a/intervyu-iz-vitaliyem-i-volodymyrom-klychkamy/32283026.html|title=«Росія руйнує життя мільйонів людей»: інтерв'ю із Віталієм і Володимиром Кличками|date=22 February 2023|access-date=12 April 2023|publisher=[[Radio Svoboda]]|language=uk}}</ref><ref name="klitschko times">{{Наведени вести|url=https://www.thetimes.com/world/russia-ukraine-war/article/vitali-klitschko-the-heavyweight-on-putins-hitlist-w8hxz6hmc|title=Vitali Klitschko: the heavyweight on Putin's hitlist|date=22 February 2023|work=[[The Times]]|access-date=12 April 2023}}</ref> Во интервју за списанието ''„Шпигел“'' во декември 2023 година, Кличко го обвинил претседателот [[Володимир Зеленски|Зеленски]] за авторитаризам поради употребата на овластувања од страна на претседателот во рамките на воената состојба.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ft.com/content/7b317559-795b-48c6-90ea-cec7ff936243|title=Kyiv's political feuds cause cracks in Ukrainian unity|last=Miller|first=Christopher|date=5 December 2023|work=Financial Times}}</ref> За претседателот, Кличко изјавил: „Во одреден момент повеќе нема да бидеме различни од Русија, каде што сè зависи од еден човек“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/ukraine-war-russia-zelensky-klitschko-b2458171.html|title=Zelensky is turning into an autocrat, says Kyiv mayor Klitschko|date=5 December 2023|work=[[Independent.co.uk]]}}</ref> == Спортско наследство == Бидејќи никогаш не бил нокаутиран, Витали Кличко е широко познат како најсилниот борец од двајцата браќа. Неговиот процент на нокаут од 87% се смета за еден од најдобрите соодноси на нокаути и натпревари од кој било шампион во историјата на боксот во тешка категорија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.heavyweightblog.com/1267/ko-statistics-of-ko-kings-tyson-klitschko-shavers|title=Hardest hitters of boxing: KO stats of Tyson, Klitschko, Foreman, Shavers and other knockout artists – Box statistics, analysis of boxing history records, stats of boxing eras|work=www.heavyweightblog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170526231402/http://www.heavyweightblog.com/1267/ko-statistics-of-ko-kings-tyson-klitschko-shavers|archive-date=26 May 2017|accessdate=27 March 2021}}</ref> Виталиј бил познат и по тоа што станал невообичаено доминантен во своите борби, ретко губејќи рунда во својата професионална кариера како боксер.<ref name="auto">{{Наведена мрежна страница|url=http://bleacherreport.com/articles/1796444-the-greatest-heavyweight-boxer-from-every-decade|title=The Greatest Heavyweight Boxer from Every Decade|last=Seekins|first=Briggs|work=[[Bleacher Report]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711202105/https://bleacherreport.com/articles/1796444-the-greatest-heavyweight-boxer-from-every-decade|archive-date=11 July 2018|accessdate=27 March 2021}}</ref> За време на неговото време како шампион на [[Светски боксерски совет|WBC]], Виталиј Кличко бил опишан како најдобар во своето време, а [[Џорџ Форман]] изјавил дека тој има најдобар лев боксерски став во дивизијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxingnews24.com/2011/09/george-foreman-vitali-is-as-good-as-any-of-the-past-champions/|title=George Foreman: Vitali is as good as any of the past champions|date=13 September 2011|work=Boxing News|archive-url=https://web.archive.org/web/20180722155412/https://www.boxingnews24.com/2011/09/george-foreman-vitali-is-as-good-as-any-of-the-past-champions/|archive-date=22 July 2018|accessdate=27 March 2021}}</ref> Двајцата браќа Кличко се сметаат за најдобри боксери во тешка категорија од нивниот период.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxinginsider.com/columns/vitali-klitschko-dominance-continues/|title=Vitali Klitschko dominance continues - BoxingInsider.com|date=13 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410192542/https://www.boxinginsider.com/columns/vitali-klitschko-dominance-continues/|archive-date=10 April 2021|accessdate=27 March 2021}}</ref> Останувајќи непоразени во поголемиот дел од своите кариери и одбивајќи да се борат еден против друг, двајцата браќа останале во голема мера непредизвикани во текот на нивните кариери. Имено, двајцата браќа биле особено познати по тоа што ја користеле својата големина за да ги поразуваат другите тешкаши.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.badlefthook.com/2014/4/25/5651992/wladimir-klitschko-alex-leapai-guide-beating-giant-boxing-technique-heavyweight-ko-gif-analysis|title=A Guide to Beating Wladimir Klitschko|date=25 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112012005/https://www.badlefthook.com/2014/4/25/5651992/wladimir-klitschko-alex-leapai-guide-beating-giant-boxing-technique-heavyweight-ko-gif-analysis|archive-date=12 November 2020|accessdate=27 March 2021}}</ref> Во 2011 година, Владимир и Виталиј влегле во [[Гинисови рекорди|Гинисовата книга на рекорди]] како пар браќа со најмногу победи во борби за титула во тешка категорија (30 во тоа време; 40 до 2020 година).<ref name="guinnessworldrecords.com"/><ref name="ukrinform.net"/> Сметајќи се за национални херои во Украина, браќата Кличко во 2008 година биле избрани за 15-ти најголеми Украинци на сите времиња по национална анкета на која гласале околу 2,5 милиони луѓе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=wDFqF5rZtvc|title=Великі Українці – сто великих українців від 19 до 1|date=3 January 2016|work=youtube.com|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908235951/https://www.youtube.com/watch?v=wDFqF5rZtvc|archive-date=2024-09-08|accessdate=23 November 2020|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.radiosvoboda.org/a/1118306.html|title=У проекті "Великі Українці" на телеканалі "Інтер" переміг князь Ярослав Мудрий|date=29 May 2008|work=Радіо Свобода|access-date=23 November 2020|language=uk}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zaxid.net/yaroslav_mudriy_mikola_amosov_stepan_bandera__veliki_ukrayintsi_n1053992|title=Ярослав Мудрий, Микола Амосов, Степан Бандера – ВЕЛИКІ УКРАЇНЦІ|date=17 May 2008|work=zaxid.net|language=uk|accessdate=23 November 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unian.ua/society/116673-veliki-ukrajintsi-yaroslav-mudriy-obiyshov-banderu.html|title="Великі Українці": Ярослав Мудрий обійшов Бандеру|date=17 May 2008|work=unian.ua|language=uk|accessdate=23 November 2020}}</ref> Боксерските натпревари во кои учествувал еден од браќата Кличко привлекле помеѓу 10 и 20 милиони гледачи во Украина; некои од нивните борби генерирале уште поголем број гледачи.<ref>{{Наведување|last=Linder|first=Leo G.|title=Die Klitschkos|year=2013|publisher=Neues Leben, Verlag|place=Germany|publication-date=1 December 2013|isbn=978-33-550-1817-3}}</ref><ref name="der-spiegel">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.spiegel.de/consent-a-?targetUrl=https%3A%2F%2Fwww.spiegel.de%2Fsport%2Fsonst%2Fboxen-witali-klitschko-in-kiew-geehrt-a-47635.html|title=Witali Klitschko in Kiew geehrt|language=de|accessdate=31 October 2020}}</ref><ref name="vitali-chisora-tv">{{Наведена мрежна страница|url=https://focus.ua/ukraine/220211|title=Бой Кличко – Чисора смотрела почти половина населения Украины|date=21 February 2012|language=ru|accessdate=4 February 2023}}</ref><ref name="wach-ua">{{Наведена мрежна страница|url=https://sport.segodnya.ua/sport/boxing/Boy-Klichk-Vah-v-Rossii-posmotreli-400-tysyach-chelovek-399079.html|title=Бой Кличко – Вах в России посмотрели 400 тысяч человек|date=11 July 2022|language=ru|accessdate=13 January 2023|archive-date=2021-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210727190540/https://sport.segodnya.ua/sport/boxing/Boy-Klichk-Vah-v-Rossii-posmotreli-400-tysyach-chelovek-399079.html|url-status=dead}}</ref><ref name="povetkin-klitschko-russian-ukrainian-tv-3">{{Наведена мрежна страница|url=https://sport.24tv.ua/kapitulyatsiya-rosiyskogo-vityazya-8-rokiv-tomu-moskvi-klichko_n1759123|title=Капітуляція російського "вітязя": 8 років тому в Москві Кличко побив Повєткіна – відео|date=5 October 2021|publisher=[[Channel 24 (Ukraine)|Channel 24]]|language=uk|accessdate=9 October 2021}}</ref> Виталиј е именуван повеќе пати меѓу 100-те највлијателни луѓе во Украина од страна на Корреспондент: тој бил рангиран на 60-то место во 2006 година, 44-то во 2010 година, 41-во во 2011 година, 16-то во 2012 година, 10-то во 2013 година, 23-то во 2017 година и 28-мо во 2019 година (рангирањето не било спроведено помеѓу 2014 и 2016 година).<ref>{{Наведени вести|url=https://korrespondent.net/ukraine/politics/1251989-top-100-zhurnala-korrespondent-polnyj-spisok-samyh-vliyatelnyh-ukraincev|title=ТОП-100 журнала Корреспондент. Полный список самых влиятельных украинцев|access-date=9 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190406102800/https://korrespondent.net/ukraine/politics/1251989-top-100-zhurnala-korrespondent-polnyj-spisok-samyh-vliyatelnyh-ukraincev|archive-date=6 April 2019|language=ru}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://korrespondent.net/ukraine/politics/1389595-top-100-izdaniya-korrespondent-polnyj-spisok-samyh-vliyatelnyh-lyudej-ukrainy|title=ТОП-100 журнала Корреспондент. Полный список самых влиятельных людей Украины|access-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926014500/https://korrespondent.net/ukraine/politics/1389595-top-100-izdaniya-korrespondent-polnyj-spisok-samyh-vliyatelnyh-lyudej-ukrainy|archive-date=26 September 2020|language=ru}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://korrespondent.net/ukraine/politics/1595038-top-100-zhurnala-korrespondent-polnyj-spisok-samyh-vliyatelnyh-lyudej-ukrainy|title=ТОП-100 журнала Корреспондент. Полный список самых влиятельных людей Украины|access-date=9 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109112806/https://korrespondent.net/ukraine/politics/1595038-top-100-zhurnala-korrespondent-polnyj-spisok-samyh-vliyatelnyh-lyudej-ukrainy|archive-date=9 November 2020|language=ru}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://korrespondent.net/ukraine/3921084-top-100-vlyiatelnykh-ukrayntsev-v-2017-hodu|title=Топ-100 влиятельных украинцев в 2017 году|access-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402120359/https://korrespondent.net/ukraine/3921084-top-100-vlyiatelnykh-ukrayntsev-v-2017-hodu|archive-date=2 April 2019|language=ru}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://korrespondent.net/ukraine/4173823-100-samykh-vlyiatelnykh-ukrayntsev-reitynh-2019|title=100 самых влиятельных украинцев. Рейтинг-2019|access-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805015255/https://korrespondent.net/ukraine/4173823-100-samykh-vlyiatelnykh-ukrayntsev-reitynh-2019|archive-date=5 August 2020|language=ru}}</ref> Браќата Кличко се сметале и за големи ѕвезди во Германија.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.independent.co.uk/sport/general/others/boxing-how-the-klitschkos-came-to-rule-german-fight-game-2303979.html|title=Boxing: How the Klitschkos came to rule German fight game|access-date=6 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031035031/https://www.independent.co.uk/sport/general/others/boxing-how-the-klitschkos-came-to-rule-german-fight-game-2303979.html|archive-date=31 October 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2008/02/23/sports/othersports/23boxing.html|title=In Germany, Boxing Finds Appreciation and a Hub|last=Kulish|first=Nicholas|date=23 February 2008|work=The New York Times|access-date=6 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129093012/https://www.nytimes.com/2008/02/23/sports/othersports/23boxing.html|archive-date=29 January 2021}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://xsport.ua/boxing_s/news/v-germanii-bratev-klichko-znala-kazhdaya-babushka-istorii-o-raskrutke-ukraintsev-dlya-nemetskoy-publ_2293232/|title="В Германии братьев Кличко знала каждая бабушка". Истории о раскрутке украинцев для немецкой публики|access-date=6 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818150143/https://xsport.ua/boxing_s/news/v-germanii-bratev-klichko-znala-kazhdaya-babushka-istorii-o-raskrutke-ukraintsev-dlya-nemetskoy-publ_2293232/|archive-date=18 August 2020|language=ru}}</ref> Анкета спроведена од TNS за ''Horizont Sport Business'' во 2003 година покажала дека 90,9% од испитаниците го препознале Виталиј, додека 70,7% ги прославиле неговите успеси, што го прави шести најпрепознаен и втор најомилен спортист во Германија во тоа време.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.dfv.de/presse/aktuellemitteilungen/Sven-Hannawald-ist-der-beliebteste-deutsche-Sportler-596|title=Sven Hannawald ist der beliebteste deutsche Sportler|access-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113063826/https://www.dfv.de/presse/aktuellemitteilungen/Sven-Hannawald-ist-der-beliebteste-deutsche-Sportler-596|archive-date=13 November 2020|language=de}}</ref> Според [[Дојче Веле]], друго истражување спроведено не подоцна од 2011 година покажало дека речиси 99% од луѓето во Германија ги препознале браќата Кличко.<ref name="klitschko-dw">{{Наведени вести|url=https://www.dw.com/ru/кличко-в-кино-славные-парни-с-железными-кулаками/a-15161256|title=Кличко в кино: славные парни с железными кулаками|access-date=2 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129150349/https://www.dw.com/ru/%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%BE-%D0%B2-%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%BE-%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8-%D1%81-%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B8/a-15161256|archive-date=29 January 2021|language=ru}}</ref> Показателот на CPI спроведен од агенцијата ''Celebrity Performance'' во 2012 година ги рангирал браќата Кличко на второто место на списокот на најпродавани познати личности во Германија,<ref>{{Наведени вести|url=https://www.horizont.net/medien/nachrichten/-Ranking-Werbemuffel-Guenther-Jauch-ist-beliebtestes-Testimonial-111369|title=Ranking: "Werbemuffel" Günther Jauch ist beliebtestes Testimonial|access-date=17 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131014120/https://www.horizont.net/medien/nachrichten/-Ranking-Werbemuffel-Guenther-Jauch-ist-beliebtestes-Testimonial-111369|archive-date=31 January 2021|language=de}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.tagesspiegel.de/gesellschaft/medien/celebrities-klopp-der-aufsteiger-der-testimonials/7406308-2.html|title=Klopp: Der Aufsteiger der Testimonials|access-date=22 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129144345/https://www.tagesspiegel.de/gesellschaft/medien/celebrities-klopp-der-aufsteiger-der-testimonials/7406308-2.html|archive-date=29 November 2020|language=de}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://ixtenso.de/retail-marketing/markenwert-steigern-mit-prominenten-testimonials.html|title=Markenwert steigern mit prominenten Testimonials|access-date=22 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129232531/https://ixtenso.de/retail-marketing/markenwert-steigern-mit-prominenten-testimonials.html|archive-date=29 November 2020|language=de}}</ref> додека во јануари 2014 година, врз основа на анкета спроведена од истата агенција на 1151 испитаници, браќата Кличко биле рангирани на 6-то место во категоријата „Личност на годината за 2013 година“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.horizont.net/marketing/nachrichten/Promiranking-Angela-Merkel-ueberstrahlt-alle-VIPs--118675|title=Angela Merkel outshines all VIPs|access-date=22 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124072528/https://www.horizont.net/marketing/nachrichten/Promiranking-Angela-Merkel-ueberstrahlt-alle-VIPs--118675|archive-date=24 November 2020|language=de}}</ref> Најмалку осум од борбите на Виталиј генерирале просечно над 9 милиони гледачи.<ref name="donald-vitali">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.presseportal.de/pm/7840/399674|title=ZDF-Pressemitteilung Klitschkos Klasse-Kampf ein Quotenhit "Boxen live im Zweiten" begeisterte über acht Millionen Zuschauer|language=de|accessdate=7 March 2026}}</ref><ref name="gomez-vitali">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.quotenmeter.de/n/33857/11-millionen-zuschauer-vitali-klitschko-deklassiert-thomas-gottschalk|title=11 Millionen Zuschauer: Vitali Klitschko deklassiert Thomas Gottschalk|date=22 March 2009|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112211839/http://www.quotenmeter.de/n/33857/11-millionen-zuschauer-vitali-klitschko-deklassiert-thomas-gottschalk|archive-date=12 November 2020|accessdate=16 May 2020}}</ref><ref name="kevin-johnson-vs-vitali">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtl.de/cms/bis-zu-12-33-millionen-sehen-klitschko-sieg-189274.html|title=Bis zu 12,33 Millionen sehen Klitschko-Sieg|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20200301111519/https://www.rtl.de/cms/bis-zu-12-33-millionen-sehen-klitschko-sieg-189274.html|archive-date=1 March 2020|accessdate=16 May 2020}}</ref><ref name="briggs-vs-vitali">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tvtoday.de/tv/news/tv-quoten-rtl-siegt-mit-boxen-und-supertalent_4329318.html|title=TV-Quoten: RTL siegt mit Boxen und Supertalent|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112200537/https://www.tvtoday.de/tv/news/tv-quoten-rtl-siegt-mit-boxen-und-supertalent_4329318.html|archive-date=12 November 2020|accessdate=16 May 2020}}</ref><ref name="solis-vitali">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.werra-rundschau.de/sport/sport-mix/elf-millionen-sehen-klitschko-kampf-1168176.html|title=Elf Millionen sehen Klitschko-Kampf|date=20 March 2011|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112211839/https://www.werra-rundschau.de/sport/sport-mix/elf-millionen-sehen-klitschko-kampf-1168176.html|archive-date=12 November 2020|accessdate=16 May 2020}}</ref><ref name="chisora-vitali">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dwdl.de/zahlenzentrale/34894/rtl_fast_15_millionen_fieberten_mit_klitschko/|title=RTL: Fast 13 Millionen fieberten mit Klitschko|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112211841/https://www.dwdl.de/zahlenzentrale/34894/rtl_fast_15_millionen_fieberten_mit_klitschko/|archive-date=12 November 2020|accessdate=16 May 2020}}</ref> Песната „[[Sonne (песна од Rammstein)|Sonne]]“ на [[Rammstein|„Рамштајн“]] била користена како негова влезна песна на натпреварите.<ref>[http://herzeleid.com/en/press/2000-09_hammer Rammstein Press: Maternity Leave] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201025165051/https://herzeleid.com/en/press/2000-09_hammer |date=2020-10-25 }} | Herzeleid.com | The number one source for Rammstein</ref> Во текот на својата кариера, Виталиј победил 15 боксери за светската титула во тешка категорија,<ref name="milnavigator.com.ua"/> петтиот најдобар резултат во историјата (израмнет со [[Ленокс Луис]]), вклучувајќи двајца - [[Кори Сандерс]] и [[Дени Вилијамс]] - за светската титула во тешка категорија ''„The Ring'' “.<ref name="klitschko dosie"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxrec.com/media/index.php/World_Heavyweight_Championship_Records_and_Statistics|title=World Heavyweight Championship Records and Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020102537/https://boxrec.com/media/index.php/World_Heavyweight_Championship_Records_and_Statistics|archive-date=20 October 2021|accessdate=24 January 2021}}</ref> Кличко е еден од деветте боксери кои победиле најмалку десет различни борци за светската титула во тешка категорија. Од април 2025 година, BoxRec го рангирал Кличко меѓу 100-те најдобри боксери на сите времиња.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxrec.com/en/ratings?r%5Brole%5D=box-pro&r%5Bsex%5D=M&r%5Bstatus%5D=&r%5Bdivision%5D=&r%5Bcountry%5D=&r_go=&offset=50|title=BoxRec ratings: world, lb for lb, active and inactive|publisher=BoxRec|accessdate=3 March 2025}}</ref> Тој е единствениот боксер во тешка категорија кој владеел како светски шампион во три различни децении. Кличко и [[Џорџ Форман]] се единствените боксери во тешка категорија во историјата кои одбраниле светска титула по наполнување на 40 години <ref name="thesweetscience.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thesweetscience.com/feature-articles/17760-vitali-klitschko-retires-to-pursue-politics|title=Vitali Klitschko Retires to Pursue Politics – the Sweet Science|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911181901/http://www.thesweetscience.com/feature-articles/17760-vitali-klitschko-retires-to-pursue-politics|archive-date=11 September 2016|accessdate=14 August 2016}}</ref> Според BoxRec, Виталиј победил 7 претходно непоразени борци со вкупен резултат од 135–0–3 (95 НА) – меѓу овие 7 се Албен Белински (професионален рекорд 5–0, 5 НА влегувајќи во борбата),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxrec.com/en/event/8113/12300|title=Bout: Klitschko vs Belinski|archive-url=https://web.archive.org/web/20181125192421/http://boxrec.com/en/event/8113/12300|archive-date=25 November 2018|accessdate=24 January 2021}}</ref> Ед Махоун (21–0–2, 21 НА),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxrec.com/en/event/8838/13498|title=Bout: Klitschko vs Mahone|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126083144/http://boxrec.com/en/event/8838/13498|archive-date=26 November 2018|accessdate=24 January 2021}}</ref> Тимо Хофман (22–0, 13 НА),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxrec.com/en/event/27443/40825|title=Bout: Klitschko vs Hoffmann|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126060444/http://boxrec.com/en/event/27443/40825|archive-date=26 November 2018|accessdate=24 January 2021}}</ref> Крис Ареола (27–0, 24 КО),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxrec.com/en/event/582434/1439505|title=Bout: Klitschko vs Arreola|archive-url=https://web.archive.org/web/20190817024941/https://boxrec.com/en/event/582434/1439505|archive-date=17 August 2019|accessdate=24 January 2021}}</ref> Кевин Џонсон (22–0–1, 9 НА),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxrec.com/en/event/586802/1457652|title=Bout: Klitschko vs Johnson|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126162507/http://boxrec.com/en/event/586802/1457652|archive-date=26 November 2018|accessdate=24 January 2021}}</ref> Одлание Солис (17–0, 12 КО) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxrec.com/en/event/614359/1569182|title=Bout: Klitschko vs Solis|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126164508/http://boxrec.com/en/event/614359/1569182|archive-date=26 November 2018|accessdate=24 January 2021}}</ref> и Мануел Чар (21–0, 11 НА).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxrec.com/en/event/647632/1714484|title=Bout: Klitschko vs Charr|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123225006/http://boxrec.com/en/event/647632/1714484|archive-date=23 November 2018|accessdate=24 January 2021}}</ref> Виталиј победил 7 тогашни или поранешни светски шампиони во текот на својата кариера. Меѓу нив биле шампионите во тешка категорија [[Кори Сандерс]], [[Шенон Бригс]] и [[Семјуел Питер]], светскиот шампион во две категории [[Томаш Адамек]] и шампионите во јуниорска категорија [[Хуан Карлос Гомез]] и [[Орлин Норис]]. На крајот на 2004 година, Виталиј бил одликуван со Орденот на државата [[Херој на Украина]], највисокото украинско одликување, за неговите достигнувања и придонеси во развојот на украинскиот спорт.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=1602%2F2004|title=Указ Президента України №1602/2004 від 31 грудня 2004 року «Про присвоєння В. Кличку звання Герой України»|archive-url=https://web.archive.org/web/20211127131947/https://zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=1602%2F2004|archive-date=27 November 2021|accessdate=11 March 2022}}</ref> Во 2010 година, Виталиј бил награден со Германскиот крст на Орденот за заслуги, највисокото германско одликување, за неговиот општествен и политички ангажман.<ref name="Focus">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.focus.de/sport/boxen/boxen-bundesverdienstkreuz-an-klitschko-ueberreicht_aid_515659.html|title=Bundesverdienstkreuz an Klitschko überreicht|date=4 June 2010|work=FOCUS Online|publisher=Focus|archive-url=https://web.archive.org/web/20140327050102/http://www.focus.de/sport/boxen/boxen-bundesverdienstkreuz-an-klitschko-ueberreicht_aid_515659.html|archive-date=27 March 2014|accessdate=8 March 2014}}</ref> Во 2013 година, Кличко бил награден со [[Грузија|Грузискиот]] претседателски Орден.<ref name="autogenerated2003">{{Наведена мрежна страница|url=https://idfi.ge/en/state-prices-awarded-by-the-president-of-georgia-in-2003-2015|title=State Awards Issued by Georgian Presidents in 2003–2015|date=2018-05-10|work=Institute for Development of Freedom of Information|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509224357/https://idfi.ge/en/state-prices-awarded-by-the-president-of-georgia-in-2003-2015|archive-date=9 May 2019|accessdate=2019-05-09}}</ref> Во 2018 година, Виталиј бил примен во Меѓународната боксерска куќа на славните. Тој бил избран во својата прва година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxing-social.com/features/vitali-klitschko-inducted-international-boxing-hall-fame-class-2018/|title=Vitali Klitschko Inducted into International Boxing Hall of Fame 'Class of 2018'|date=11 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311114350/https://boxing-social.com/features/vitali-klitschko-inducted-international-boxing-hall-fame-class-2018/|archive-date=11 March 2022|accessdate=24 January 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.boxing247.com/boxing-news/erik-morales-vitali-klitschko-and-winky-wright-were-inducted-into-the-ibhof/96017|title=Erik Morales, Vitali Klitschko, And Winky Wright Were Inducted Into The IBHOF|date=12 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20201126003036/https://www.boxing247.com/boxing-news/erik-morales-vitali-klitschko-and-winky-wright-were-inducted-into-the-ibhof/96017|archive-date=26 November 2020|accessdate=24 January 2021}}</ref> Познати по добротворна работа и филантропија, и Виталиј и Владимир се меѓу само 15-те сегашни или поранешни живи спортисти кои се прогласени за шампиони на УНЕСКО за спорт.<ref name="Champions for Sport">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unesco.org/new/en/goodwill-ambassadors/champions-for-sport/|title=Champions for Sport|work=unesco.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20200503223009/http://www.unesco.org/new/en/goodwill-ambassadors/champions-for-sport/|archive-date=3 May 2020|accessdate=3 December 2020}}</ref><ref name="unesco.org">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unesco.org/archives/multimedia/document-2946|title=Ukrainian Boxers Vitality and Wladimir Klitschko named UNESCO Champion for Sport|date=26 February 2013|work=unesco.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030141004/http://www.unesco.org/archives/multimedia/document-2946|archive-date=30 October 2020|accessdate=3 December 2020}}</ref><ref name="portal.unesco.org">{{Наведена мрежна страница|url=http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID%3D36314%26URL_DO%3DDO_TOPIC%26URL_SECTION%3D201.html|title=Vitaly and Wladimir Klitschko designated UNESCO Champions for Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20091111122427/http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID%3D36314%26URL_DO%3DDO_TOPIC%26URL_SECTION%3D201.html|archive-date=11 November 2009|accessdate=31 August 2019}}</ref> == Личен живот == [[Податотека:Klitschko_brothers_2010_Ukraine_stamp.jpg|мини|Браќата Кличко на украинска поштенска марка од 2010 година]] Таткото на Кличко, Володимир Родионович Кличко (1947–2011), бил генерал-мајор на советските воздухопловни сили и советски воен аташе во [[Источна Германија]]. Мајката на Володимир била еврејка.<ref name="jjpost">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.jpost.com/international/article-700968|title=Kyiv's mayor learns from the IDF how to defend Ukraine|date=10 March 2022}}</ref> Дел од семејството на Виталиј починало за време на [[Гладомор]]от, додека неговиот прадедо и членовите на семејството по женска линија од неговата мајка починале во [[Холокауст]]от.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://blogs.pravda.com.ua/authors/klitchko/4ed0da750d29b/|title=У день пам'яті|archive-url=https://web.archive.org/web/20130602203626/http://blogs.pravda.com.ua/authors/klitchko/4ed0da750d29b/|archive-date=2 June 2013|accessdate=23 July 2012}}</ref> Браќата Кличко живееле како деца во [[Чехословачка]] од 1980 до 1985 година, каде што нивниот татко бил стациониран во советските сили. Тие посетувале училиште наменето за деца на советски војници во градот [[Мимон]] во [[Чешка (историска област)|Северна Бохемија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://radiozurnal.rozhlas.cz/stastne-deti-okupantu-6300041|title=Šťastné děti okupantů|last=Vavrouška, Petr|date=1 January 2011|publisher=[[Czech Radio]]|language=cs|trans-title=Happy children of the occupiers|access-date=2022-04-05}}</ref> Браќата Кличко живееле во [[Припјат]], [[Украинска Советска Социјалистичка Република|Украинска ССР]] од 1985 до 1986 година, кога градот бил евакуиран по [[Чернобилска несреќа|јадрената катастрофа во Чернобил]]. Нивниот татко, Володимир Родионович Кличко (1947–2011), бил исто така еден од командантите задолжени за чистење на последиците од катастрофата во 1986 година, а потоа му било дијагностицирано рак. Поранешниот полковник во воздухопловните сили на [[Советскиот Сојуз]] починал од рак на лимфните јазли, според менаџерскиот тим на браќата. Тој исто така служел како воено аташе во амбасадата на Украина во Германија. Неговата мајка се вика Надја Улјаневна. Како млад, Кличко работел во фабриката за автоматизација како производител на алати во Киев.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unian.ua/kyiv/918839-klichko-pobuvav-na-zavodi-de-kolis-pratsyuvav.html|title=Кличко побував на заводі, де колись працював|date=16 May 2014|work=www.unian.ua|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20210427205050/https://www.unian.ua/kyiv/918839-klichko-pobuvav-na-zavodi-de-kolis-pratsyuvav.html|archive-date=27 April 2021|accessdate=2021-04-27}}</ref> Во декември 2013 година, Микола Чинчин, претседател на Главниот истражен оддел на Министерството за внатрешни работи на Украина за време на претседателствувањето на [[Виктор Јанукович]], го обвинил Кличко дека работел како наплатувач на долгови во 1990-тите за шефот на мафијата Виктор Рибалко.<ref name="ChynchynKP271213">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/police-implicate-link-klitschko-brothers-other-opposition-members-to-chornovol-beating-suspects-334343.html|title=Police implicate, link Klitschko brothers, other opposition members to Chornovol beating suspects (UPDATE)|date=27 December 2013|work=[[Kyiv Post]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140103053425/http://www.kyivpost.com/content/ukraine/police-implicate-link-klitschko-brothers-other-opposition-members-to-chornovol-beating-suspects-334343.html|archive-date=3 January 2014|accessdate=22 February 2023}}</ref><ref name="DobkinOD291213">[http://www.opendemocracy.net/od-russia/iryna-solomko/ukraine%E2%80%99s-point-of-no-return Ukraine's point of no return] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140111035830/http://www.opendemocracy.net/od-russia/iryna-solomko/ukraine%E2%80%99s-point-of-no-return|date=11 January 2014}}, [[openDemocracy.net]] (29 December 2013)</ref><ref name="SpiegelVK29612">[http://www.spiegel.de/international/world/boxer-vitali-klitschko-campaigns-for-seat-in-ukraine-parliament-a-841647.html A Fight without Rules: Boxer Vitali Klitschko Enters Ukraine's Political Arena] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140102233838/http://www.spiegel.de/international/world/boxer-vitali-klitschko-campaigns-for-seat-in-ukraine-parliament-a-841647.html|date=2 January 2014}}, ''[[Der Spiegel]]'' (29 June 2012)</ref> {{Efn|По нападот на 25 декември 2013 година врз [[Тетјана Чорновол]] полицискиот истражител Микола Чинчин изјавил дека еден од осомничените во овој случај порано бил дел од криминална организација предводена од Виктор Рибалко; и додал „Браќата Кличко наводно биле тесно вклучени во организацијата на Рибалко“.<ref name=ChynchynKP271213/>}} Кличко жестоко ги негирал врските со Рибалко. Кличко и Наталија Јехорова, поранешна спортистка и модел, се венчале на 26 април 1996 година. Тие имаат три деца. На 15 август 2022 година, Виталиј објавил дека тој и Наталија ќе се разведат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fakty.com.ua/ua/ukraine/suspilstvo/20220815-cze-ne-tayemnyczya-vitalij-klychko-rozluchayetsya-iz-druzhynoyu/|title=Це не таємниця: Віталій Кличко розлучається із дружиною|date=15 August 2022|publisher=[[ICTV (Ukraine)|ICTV]]|language=uk|accessdate=20 August 2022}}</ref> [[Податотека:Klitschko_Kramnik_2002_Dortmund.jpg|лево|мини|Виталиј Кличко (лево) игра шах со [[Владимир Крамник]], Дортмунд, 2002 година]] Во 1996 година, Кличко дипломирал на Педагошкиот институт „Перејаслав-Хмелницки“ (Украина) и бил примен на постдипломската програма на [[Киевски универзитет|Националниот универзитет „Тарас Шевченко“]] во [[Киев]]. На 29 февруари 2000 година, тој ја прикажал својата докторска теза на тема „''талент и спонзорство во спортот''“ на „Киевскиот универзитет за физички науки и спорт“ и му бил доделен докторат по спортски науки. Покрај тоа што живее во Киев, Кличко со години живее и во Германија. Според Кличко „Германија ме посвои, јас навистина ја сакам Германија, но не сум Германец“. И Виталиј и неговиот брат [[Владимир Кличко|Владимир]] се страствени [[шах]]исти. Виталиј е пријател на поранешниот светски шампион во шах, [[Владимир Крамник]], и двајцата играле, при што Крамник секогаш победувал. Кличко коментирал дека „''шахот е сличен на боксот. Треба да развиете стратегија и треба да размислувате два или три чекори однапред за тоа што прави вашиот противник. Мора да бидете паметни. Но, која е разликата помеѓу шахот и боксот? Во шахот, никој не е експерт, но сите играат. Во боксот сите се експерти, но никој не се бори''.“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hbo.com/boxing/fighters/klitschko_vitali/bio.html|title=Boxing: Fighters: Bio: VITALI KLITSCHKO|last=Staff|date=27 September 2009|publisher=HBO.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090831040521/http://www.hbo.com/boxing/fighters/klitschko_vitali/bio.html|archive-date=31 August 2009|accessdate=1 November 2009}}</ref> Двајцата браќа Кличко се вклучени и во добротворни активности посветени на поддршка на потребите на училиштата, црквите и децата. Во 2002 година, браќата Кличко објавиле дека се согласиле да работат за [[УНЕСКО]]. Виталиј и неговиот брат никогаш не се бореле еден против друг во професионална борба, бидејќи нивната мајка ги натерала да ветат дека никогаш нема да се борат еден против друг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://edition.cnn.com/2015/04/08/sport/wladimir-klitschko-boxing-ukraine/|title=Wladimir Klitschko: Iron Curtain no barrier for 'Dr. Steelhammer'|last=Morley|first=Gary|last2=Vigil|first2=Matt|date=8 April 2015|publisher=CNN.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170104090533/http://edition.cnn.com/2015/04/08/sport/wladimir-klitschko-boxing-ukraine/|archive-date=4 January 2017|accessdate=4 January 2017}}</ref> Кличко течно зборува четири јазици: украински, руски, англиски и германски.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/40815484#:~:text=Did%20you%20know%20that%20Wladimir,%2C%20Russian%2C%20English%20and%20German|title=Five facts about boxer Wladimir Klitschko – CBBC Newsround|last=n.a.|date=|access-date=2022-04-04|publisher=Bbc.co.uk}}</ref> == Награди и почести == * Во 2010 година, Кличко бил награден со германскиот [[Орден за заслуги на Сојузна Република Германија|крст на Орденот за заслуги]] за неговиот општествен и политички ангажман * Во 2013 година, Кличко бил награден со [[Грузија|Грузискиот]] [[претседателски орден за извонредност]] * Во 2016 година, Кличко бил прогласен за „Вечен светски шампион во тешка категорија“ од страна на [[Светски боксерски совет|WBC]]; титулата се доделува на доминантни боксери кои биле непоразени како шампиони и имале многу успешни одбрани на титулата во текот на нивните кариери <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boxingnewsonline.net/vitali-klitschko-named-eternal-world-heavyweight-champion-by-the-wbc|title=Vitali Klitschko named 'Eternal World Heavyweight Champion' by the WBC|date=12 December 2016|publisher=Boxing News Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20161214193247/http://www.boxingnewsonline.net/vitali-klitschko-named-eternal-world-heavyweight-champion-by-the-wbc/|archive-date=14 December 2016|accessdate=16 December 2016}}</ref> * Во 2022 година, Кличко бил именуван за почесен член на [[Комитет на региони|Европскиот комитет на регионите]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://cor.europa.eu/en/engage/Pages/cor-stands-in-solidarity-with-Ukraine.aspx|title=CoR Stands in Solidarity with Ukraine|work=cor.europa.eu|language=en-GB|accessdate=2022-05-06}}</ref> * Во 2022 година, Кличко бил прогласен за добитник на наградата „Артур Еш“ за храброст на ESPY <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.huffpost.com/entry/kyiv-mayor-vitali-klitschko-espy_n_62d8e619e4b000da23fbd8fa|title=Kyiv Mayor and Boxer Vitali Klitschko Wins ESPY's Arthur Ashe Award for Courage|date=21 July 2022|work=HuffPost|accessdate=2022-08-11}}</ref> == Професионален боксерски рекорд == {{BoxingRecordSummary|ko-wins=41|ko-losses=2|dec-wins=4}} {|class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{abbr|Бр.|Број}} !# !Резултат !Противник !Тип !Рунда, време !Дата !Возраст !Место !Забелешка |- |47 |{{yes2}}Победа |45–2 |style="text-align:left;"|[[Мануел Чар]] |TKO |4 (12), {{small|2:04}} |[[Виталиј Кличко против Мануел Чар|8 септември 2012]] |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2012|9|8}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Олимписки стадион (Москва)|Олимписки стадион]], [[Москва]], Русија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил WBC титулата во тешка категорија}} |- |46 |{{yes2}}Победа |44–2 |style="text-align:left;"|[[Дерек Чисора]] |UD |12 |[[Виталиј Кличко против Дерек Чисора|18 февруари 2012]] |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2012|2|18}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Олимпијахале]], Минхен, Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил WBC титулата во тешка категорија}} |- |45 |{{yes2}}Победа |43–2 |style="text-align:left;"|[[Томаш Адамек]] |TKO |10 (12), {{small|2:20}} |[[Виталил Кличко против Томаш Адамек|10 септември 2011]] |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2011|9|10}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Градски стадион (Вроцлав)|Стадион Мјески]], [[Вроцлав]], Полска}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил WBC титулата во тешка категорија}} |- |44 |{{yes2}}Победа |42–2 |style="text-align:left;"|[[Одланиер Солис]] |KO |1 (12), {{small|3:00}} |[[Виталиј Кличко против Одланиер Солис|19 март 2011]] |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2011|3|19}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Ланксес Арена]], Келн, Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил WBC титулата во тешка категорија}} |- |43 |{{yes2}}Победа |41–2 |style="text-align:left;"|[[Шенон Бригс]] |UD |12 |[[Виталиј Кличко против Шенон Бригс|16 октомври 2010]] |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2010|10|16}} |style="text-align:left;"|{{small|[[O2 World (Хамбург)|O2 World]], Хамбург, Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил WBC титулата во тешка категорија}} |- |42 |{{yes2}}Победа |40–2 |style="text-align:left;"|[[Алберт Сосновски]] |KO |10 (12), {{small|2:30}} |29 мај 2010 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2010|5|29}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Велтинс Арена]], [[Гелзенкирхен]], Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил WBC титулата во тешка категорија}} |- |41 |{{yes2}}Победа |39–2 |style="text-align:left;"|[[Кевин Џонсон (боксер)|Кевин Џонсон]] |UD |12 |12 декември 2009 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2009|12|12}} |style="text-align:left;"|{{small|[[ПостФинанс Арена]], [[Берн]], Швајцарија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил WBC титулата во тешка категорија}} |- |40 |{{yes2}}Победа |38–2 |style="text-align:left;"|[[Крис Арреола]] |RTD |10 (12), {{small|3:00}} |26 септември 2009 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2009|9|26}} |style="text-align:left;"|{{small|Стејплс центар, Лос Анџелес, Калифорнија, САД}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил WBC титулата во тешка категорија}} |- |39 |{{yes2}}Победа |37–2 |style="text-align:left;"|[[Хуан Карлос Гомес]] |TKO |9 (12), {{small|1:49}} |21 март 2009 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2009|3|21}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Ханс-Мартин-Шлајер-хале]], Штутгарт, Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил WBC титулата во тешка категорија}} |- |38 |{{yes2}}Победа |36–2 |style="text-align:left;"|[[Семјуел Питер]] |RTD |8 (12), {{small|3:00}} |[[Семјуел Питер против Витали Кличко|11 октомври 2008]] |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2008|10|11}} |style="text-align:left;"|{{small|[[O2 World (Берлин)|O2 World]], Берлин, Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја освоил WBC титулата во тешка категорија}} |- |37 |{{yes2}}Победа |35–2 |style="text-align:left;"|[[Дени Вилијамс]] |TKO |8 (12), {{small|1:26}} |[[Виталиј Кличко против Дени Вилијамс|11 декември 2004]] |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2004|12|11}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Мишелоб Ултра Арена]], [[Парадајс (Невада)|Парадајс]], САД}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил WBC и ''The Ring'' титулите во тешка категорија}} |- |36 |{{yes2}}Победа |34–2 |style="text-align:left;"|[[Кори Сандерс]] |TKO |8 (12), {{small|2:46}} |[[Виталиј Кличко против Кори Сандерс|24 април 2004]] |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2004|4|24}} |style="text-align:left;"|{{small|Стејплс центар, Лос Анџелес, Калифорнија, САД}} |style="text-align:left;"|{{small|Освоил слободни WBC и ''The Ring'' титули во тешка категорија}} |- |35 |{{yes2}}Победа |33–2 |style="text-align:left;"|[[Кирк Џонсон]] |TKO |2 (12), {{small|2:54}} |6 декември 2003 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2003|12|6}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Медисон Сквер Гарден]], [[Њујорк]], САД}} | |- |34 |{{no2}}Пораз |32–2 |style="text-align:left;"|[[Ленокс Луис]] |TKO |6 (12), {{small|3:00}} |[[Ленокс Луис против Виталиј Кличко|21 јуни 2003]] |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2003|6|21}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Стејплс центар]], [[Лос Анџелес, Калифорнија]], САД}} |style="text-align:left;"|{{small|За титулите во тешка категорија на WBC, IBO и ''The Ring''}} |- |33 |{{yes2}}Победа |32–1 |style="text-align:left;"|[[Лери Доналд]] |TKO |10 (12), {{small|2:35}} |23 ноември 2002 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2002|11|23}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Вестфаленхален]], [[Дортмунд]], Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил WBA Интерконтиненталната титула во тешка категорија}} |- |32 |{{yes2}}Победа |31–1 |style="text-align:left;"|[[Вон Бин]] |TKO |11 (12), {{small|1:40}} |8 февруари 2002 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2002|2|8}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Volkswagen Halle]], [[Брауншвајг]], Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил WBA титулата во тешка категорија}} |- |31 |{{yes2}}Победа |30–1 |style="text-align:left;"|[[Рос Пјурити]] |TKO |11 (12), {{small|1:16}} |8 декември 2001 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2001|12|8}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Кениг Пилснер арена]], Оберхаузен, Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил WBA титулата во тешка категорија}} |- |30 |{{yes2}}Победа |29–1 |style="text-align:left;"|[[Орлин Норис]] |KO |1 (12), {{small|1:09}} |27 јануари 2001 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2001|1|27}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Руди-Зедлмајер-хале]], Минхен, Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Освои слободна WBA титулата во тешка категорија}} |- |29 |{{yes2}}Победа |28–1 |style="text-align:left;"|[[Тимо Хофман]] |{{abbr|UD|Едногласна одлука}} |12 |25 ноември 2000 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2000|11|25}} |style="text-align:left;"|{{small|[[ТУИ Арена]], Хановер, Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Освоил слободна европска титула во тешка категорија}} |- |28 |{{no2}}Пораз |27–1 |style="text-align:left;"|[[Крис Бирд]] |RTD |9 (12), {{small|3:00}} |[[Виталиј Кличко против Крис Бирд|1 април 2000]] |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|2000|4|1}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Хотел Естрел]], Берлин, Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја загубил WBO титулата во тешка категорија}} |- |27 |{{yes2}}Победа |27–0 |style="text-align:left;"|[[Обед Саливан]] |{{abbr|RTD|Прекин од аголот}} |9 (12), {{small|3:00}} |11 декември 1999 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1999|12|11}} |style="text-align:left;"|{{small|Спортска сала Алстердорф, Хамбург, Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил WBO титулата во тешка категорија}} |- |26 |{{yes2}}Победа |26–0 |style="text-align:left;"|Ед Махоун |TKO |3 (12), {{small|1:45}} |9 октомври 1999 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1999|10|9}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Арена Оберхаузен]], [[Оберхаузен]], Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил WBO титулата во тешка категорија}} |- |25 |{{yes2}}Победа |25–0 |style="text-align:left;"|[[Херби Хајд]] |KO |2 (12), {{small|1:14}} |[[Херби Хајд против Виталиј Кличко|26 јуни 1999]] |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1999|6|26}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Лондон арена]], [[Лондон]], Англија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја освоил WBO титулата во тешка категорија}} |- |24 |{{yes2}}Победа |24–0 |style="text-align:left;"|Исмаел Јула |TKO |2 (12), {{small|1:30}} |20 февруари 1999 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1999|2|20}} |style="text-align:left;"|{{small|Спортска сала Алстердорф, Хамбург, Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил европската титула во тешка категорија}} |- |23 |{{yes2}}Победа |23–0 |style="text-align:left;"|Франческо Спинели |TKO |1 (12), {{small|1:49}} |[[Владимир Кличко против Рос Пјурити|5 декември 1998]] |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1998|12|5}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Киевска палата на спортот|Палата на спортови]], [[Киев]], Украина}} |style="text-align:left;"|{{small|Ја одбранил европската титула во тешка категорија}} |- |22 |{{yes2}}Победа |22–0 |style="text-align:left;"|Марио Шисер |TKO |2 (12), {{small|2:00}} |24 октомври 1998 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1998|10|24}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Спортска сала Алстердорф]], Хамбург, Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Освоил слободна европска титула во тешка категорија}} |- |21 |{{yes2}}Победа |21–0 |style="text-align:left;"|Рикардо Кенеди |TKO |1 (8), {{small|1:31}} |11 август 1998 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1998|8|11}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Микосуки Ресорт и Гејминг]], [[Мајами]], САД}} | |- |20 |{{yes2}}Победа |20–0 |style="text-align:left;"|[[Хосе Рибалта]] |TKO |2 (8), {{small|2:13}} |5 јуни 1998 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1998|6|5}} |style="text-align:left;"|{{small|Спортска сала Вандсбек, Хамбург, Германија}} | |- |19 |{{yes2}}Победа |19–0 |style="text-align:left;"|Дики Рајан |TKO |5 (12) |2 мај 1998 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1998|5|2}} |style="text-align:left;"|{{small|Хансхале, [[Либек]], Германија}} |style="text-align:left;"|{{small|Освоил слободна WBO титула во тешка категорија}} |- |18 |{{yes2}}Победа |18–0 |style="text-align:left;"|[[Јулиус Франсис]] |TKO |2 (12) |18 април 1998 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1998|4|18}} |style="text-align:left;"|{{small|Еврогрес, Ахен, Германија}} | |- |17 |{{yes2}}Победа |17–0 |style="text-align:left;"|Леви Билапс |KO |2 (10) |20 март 1998 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1998|3|20}} |style="text-align:left;"|{{small|Балспортхале, Франкфурт, Германија}} | |- |16 |{{yes2}}Победа |16–0 |style="text-align:left;"|[[Луис Монако]] |KO |3 (10) |7 март 1998 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1998|3|7}} |style="text-align:left;"|{{small|Сартори Сале, Келн, Германија}} | |- |15 |{{yes2}}Победа |15–0 |style="text-align:left;"|Албен Белински |KO |2 (8) |30 јануари 1998 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1998|1|30}} |style="text-align:left;"|{{small|Berdux, [[Минхен]], Германија}} | |- |14 |{{yes2}}Победа |14–0 |style="text-align:left;"|Маркус Роде |TKO |2 (10) |17 јануари 1998 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1998|1|17}} |style="text-align:left;"|{{small|Спортски и рекреативен центар, [[Берлин]], Германија}} | |- |13 |{{yes2}}Победа |13–0 |style="text-align:left;"|Ентони Вилис |KO |5 (8) |20 декември 1997 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1997|12|20}} |style="text-align:left;"|{{small|Оберхејнхале, [[Офенбург]], Германија}} | |- |12 |{{yes2}}Победа |12–0 |style="text-align:left;"|Херман Делгадо |TKO |3 (8) |29 ноември 1997 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1997|11|29}} |style="text-align:left;"|{{small|Рајнстрандхале, [[Карлсруе]], Германија}} | |- |11 |{{yes2}}Победа |11–0 |style="text-align:left;"|Гилберто Вилијамсон |KO |6 (8), {{small|2:50}} |8 ноември 1997 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1997|11|8}} |style="text-align:left;"|{{small|Балспортхале, Франкфурт, Германија}} | |- |10 |{{yes2}}Победа |10–0 |style="text-align:left;"|Вил Хинтон |KO |2 (6) |4 октомври 1997 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1997|10|4}} |style="text-align:left;"|{{small|Стадионспортхале, [[Хановер]], Германија}} | |- |9 |{{yes2}}Победа |9–0 |style="text-align:left;"|Џими Хејнс |KO |2 (6) |14 јуни 1997 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1997|6|14}} |style="text-align:left;"|{{small|Салтеатар Хуберт Геулен, Ахен, Германија}} | |- |8 |{{yes2}}Победа |8–0 |style="text-align:left;"|Кливленд Вудс |KO |2 (6), {{small|2:16}} |10 мај 1997 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1997|5|10}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Спортска сала Франкфурт на Мајна]], Франкфурт, Германија}} | |- |7 |{{yes2}}Победа |7–0 |style="text-align:left;"|Дерик Роди |TKO |2 (6), {{small|2:14}} |12 април 1997 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1997|4|12}} |style="text-align:left;"|{{small|Еврогрес, [[Ахен]], Германија}} | |- |6 |{{yes2}}Победа |6–0 |style="text-align:left;"|Калвин Џонс |KO |1 (6), {{small|2:58}} |8 март 1997 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1997|3|8}} |style="text-align:left;"|{{small|Сартори Сале, [[Келн]], Германија}} | |- |5 |{{yes2}}Победа |5–0 |style="text-align:left;"|Трој Робертс |TKO |2 (6), {{small|1:14}} |22 февруари 1997 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1997|2|22}} |style="text-align:left;"|{{small|Спортска сала Вандсбек, Хамбург, Германија}} | |- |4 |{{yes2}}Победа |4–0 |style="text-align:left;"|Мајк Акли |KO |1 (6), {{small|0:32}} |25 јануари 1997 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1997|1|25}} |style="text-align:left;"|{{small|Хотел Маритим, [[Штутгарт]], Германија}} | |- |3 |{{yes2}}Победа |3–0 |style="text-align:left;"|Брајан Сарџент |TKO |2 (6), {{small|1:08}} |21 декември 1996 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1996|12|21}} |style="text-align:left;"|{{small|Зоолошка градина, [[Франкфурт]], Германија}} | |- |2 |{{yes2}}Победа |2–0 |style="text-align:left;"|Франтишек Сумина |{{abbr|TKO|Технички нокаут}} |1 (4), {{small|1:12}} |30 ноември 1996 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1996|11|30}} |style="text-align:left;"|{{small|[[Арена Нова]], [[Винер Нојштат]], Австрија}} | |- |1 |{{yes2}}Победа |1–0 |style="text-align:left;"|Тони Бредхам |{{abbr|KO|Нокаут}} |2 (4), {{small|1:14}} |16 ноември 1996 |style="text-align:left;"|{{age in years and days|1971|7|19|1996|11|16}} |style="text-align:left;"|{{small|Спортска сала Вандсбек, Хамбург, Германија}} | |} ==Титули во бокс== ===Главни светски титули=== * [[список на светски шампиони на WBC#Тешка категорија|Шампион на WBC во тешка категорија]] * [[список на светски шампиони на WBO#Тешка категорија|Шампион на WBO во тешка категорија]] ===Титули во списанието ''The Ring''=== * [[список на светски шампиони на The Ring#Тешка категорија|Шампион на''The Ring'' во тешка категорија]] ===Регионални/Меѓународни титули=== * [[Светска боксерска асоцијација|WBA]] Интерконтинентален шампион во тешка категорија * [[Светска боксерска организација|WBO]] Интерконтинентален шампион во тешка категорија * [[список на шампиони на Европската боксерска унија#Тешка категорија|Европски шампион во тешка категорија]] ===Почесни титули=== * [[Светски боксерски совет#Вечен шампион|Вечен шампион на WBC]] * [[WBC Emeritus|WBC Emeritus шампион]] == Гледаност == {| class="wikitable sortable" ! Дата !! Натпревар !! Официјално<ref name="eyeonthering">{{cite web |title=Vitali Klitschko Fights in the Vault |url=https://eyeonthering.com/fighters/vitali-klitschko |website=Eye On The Ring |access-date=March 11, 2020 |archive-date=27 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227213511/http://www.eyeonthering.com/fighters/vitali-klitschko |url-status=live }}</ref>!! Гледаност !! Земја !! Мрежа !! Извори !! Забелешки |- |9 октомври 1999 година |Витали Кличко против Ед Махоун |{{center|''Кличко vs. Махоун''}} |{{center|11,000,000}} |{{center|Украина}} |[[1+1 (TV channel)|1+1]] |<ref name=der-spiegel/> |{{refn|group=nb|name=nb1|Вкупна гледаност}} |- |1 април 2000 година |[[Витали Кличко против Крис Бирд]] |{{center|''Кличко vs. Бирд''}} |{{center|9,790,000}} |{{center|Германија}} |[[Sat.1]] |<ref name=byrd-vitali>{{cite web|url=https://www.presseportal.de/pm/6708/126925|title=9,79 Millionen sahen WM-Kampf von Vitali Klitschko: Beste SAT.1-Quote seit fast zwei Jahren|date=3 April 2000 |access-date=16 May 2020|language=de|archive-date=1 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200301112451/https://www.presseportal.de/pm/6708/126925|url-status=live}}</ref> |{{refn|group=nb|name=nb2|Просечна гледаност}} |- |8 декември 2001 година |Витали Кличко против [[Рос Пурити]] |{{center|''Одмазда на братот II''}} |{{center|7,390,000}} |{{center|Германија}} |Sat.1 |<ref name=puritty-vitali>{{cite web|url=https://www.presseportal.de/pm/6708/307322|title=7,39 Millionen Zuschauer sahen erfolgreiches Comeback von Dr. Vitali Klitschko in "live ran"|date=9 December 2001 |access-date=16 May 2020|language=de|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412120331/https://www.presseportal.de/pm/6708/307322|url-status=live}}</ref> |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |23 ноември 2002 година |Витали Кличко против [[Лери Доналд]] |{{center|''Кличко vs. Доналд''}} |{{center|8,410,000}} |{{center|Германија}} |[[ZDF]] |<ref name=donald-vitali/> |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |21 јуни 2003 година |[[Ленокс Луис против Витали Кличко]] |{{center|''Битка на титаните''}} |{{center|7,036,000}} |{{center|САД}} |[[HBO]] |<ref>{{cite web|url=https://www.multichannel.com/news/ufcs-debut-fox-draws-57-million-viewers-290079|title=UFC's Debut On Fox Draws 5.7 Million Viewers|date=29 March 2018}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |rowspan="2"|24 април 2004 година |rowspan="2"|Витали Кличко против [[Кори Сандерс]] |rowspan="2"|{{center|''Нека започне новата ера''}} |{{center|3,300,000}} |rowspan="2"|{{center|САД}} |rowspan="2"|HBO |<ref name="auto1">{{cite web|url=https://www.boxing247.com/weblog/archives/101002|title=KLITSCHKO-SANDERS FIGHT CARD AT STAPLES DEEMED HUGE SUCCESS|date=29 April 2004|access-date=5 April 2020|archive-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112200627/https://www.boxing247.com/weblog/archives/101002|url-status=live}}</ref> |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |{{center|2,300,000}} |<ref name="auto1"/> |{{refn|group=nb|name=nb3|Просечен број на домаќинства}} |- |11 декември 2004 година |[[Витали Кличко против Дени Вилијамс]] |{{center|''Кличко vs. Вилијамс: Нокаут во Њујорк''}} |{{center|17,500,000}} |{{center|Русија}} |[[Channel One (Russia)|1 Канал]] |<ref name=povetkin-klitschko-russian-ukrainian-tv>{{Cite web |url=https://www.championat.com/business/article-3219283-populjarnost-na-tv-povetkin-vs-malakhov.html |title=Элитный бокс и футбол в лидерах ТВ-проектов РФ |date=21 October 2020|access-date=23 October 2020 |language=ru}}</ref><ref name=klitschko-russian-tv-by-2011>{{Cite web|url=https://www.championat.com/business/article-3149583-tv-populjarnost-vidov-sporta-itogi-2011.html|title=ТВ-популярность видов спорта. Итоги-2011|access-date=19 November 2022|language=ru}}</ref> |{{refn|group=nb|name=nb1}} |- |11 октомври 2008 година |[[Самуел Питер]] против Витали Кличко |{{center|''Опасна зона''}} |{{center|9,670,000}} |{{center|Германија}} |RTL Television |<ref name=peter-vs-vitali>{{cite web|url=https://www.dwdl.de/zahlenzentrale/18094/berraschung_klitschko_schlgt_nationalelf/|title=More young people watched Vitali Klitschko fight than Germany national football team|access-date=16 May 2020|language=de|archive-date=10 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200710164455/https://www.dwdl.de/zahlenzentrale/18094/berraschung_klitschko_schlgt_nationalelf/|url-status=live}}</ref> |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |21 март 2009 година |Витали Кличко против [[Хуан Карлос Гомез]] |{{center|''Universum Presents Boxing''<ref>{{cite web |url=http://www.kofightposters.com/boxing_memorabilia/display_item.php?id=908#.Xmot6ahKhPY |title=VITALI KLITSCHKO vs. JUAN CARLOS GOMEZ (Onsite) |access-date=12 March 2020 |archive-date=18 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918155311/http://www.kofightposters.com/boxing_memorabilia/display_item.php?id=908#.Xmot6ahKhPY |url-status=live }}</ref>}} |{{center|10,880,000}} |{{center|Германија}} |[[RTL Television]] |<ref name=gomez-vitali/> |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |rowspan="2"|26 септември 2009 година |rowspan="2"|Витали Кличко против [[Крис Ареола]] |rowspan="2"|{{center|''Без милост''}} |{{center|5,000,000}} |{{center|Русија}} |N/A |<ref>{{cite web|url=https://www.championat.com/football/article-3084179-populjarnost-sporta-na-tv-sentjabr-2009.html|title=Популярность спорта на ТВ. Сентябрь-2009|access-date=19 November 2022}}</ref> |{{refn|group=nb|name=nb1|Вкупна гледаност}} |- |{{center|2,100,000}} |{{center|САД}} |HBO |<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/sports/boxing/notebook?page=notebook/boxingoctober9|title=Former Olympians Lopez, Gamboa headed for showdown|website=[[ESPN]]|date=9 October 2009|access-date=15 May 2022}}</ref> |{{refn|group=nb|name=nb2|Просечна гледаност}} |- |12 декември 2009 година |Витали Кличко против [[Кевин Џонсон]] |{{center|''Времето на Кличко''}} |{{center|11,160,000}} |{{center|Германија}} |RTL Television | |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |29 мај 2010 година |Витали Кличко против [[Алберт Сосновски]] |{{center|''Челична тупаница''}} |{{center|6,710,000}} |{{center|Германија}} |RTL Television |<ref name=sosnowski-vs-vitali>{{cite web|url=http://www.quotenmeter.de/n/42281/boxen-rtl-geht-baden|title=Boxen: RTL geht baden|date=30 May 2010|access-date=16 May 2020|language=de|archive-date=14 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200814202928/http://www.quotenmeter.de/n/42281/boxen-rtl-geht-baden|url-status=live}}</ref> |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |rowspan="2"|16 октомври 2010 година |rowspan="2"|[[Витали Кличко против Шенон Бригс]] |rowspan="2"|{{center|''Грмотевици''}} |{{center|13,290,000}} |{{center|Германија}} |RTL Television | |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |{{center|13,000,000}} |{{center|Украина}} |Inter |<ref name=vitali-briggs-ukr-tv>{{Cite web |url=https://www.hoy.com.py/deportes/el-excampeon-de-boxeo-vitali-klitschko-se-une-a-la-defensa-de-kiev|title=El excampeón de boxeo, Vitali Klitschko, se une a la defensa de Kiev|date=25 February 2022 |access-date=9 May 2023 |language=es}}</ref> |{{refn|group=nb|name=nb1}} |- |19 март 2011 година |[[Витали Кличко против Одланиер Солис]] |{{center|''Д-р Ајзенфауст наспроти Ла Сомбра''}} |{{center|10,980,000}} |{{center|Германија}} |RTL Television | |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |rowspan="2"|10 септември 2011 година |rowspan="2"|[[Витали Кличко против Томаш Адамек]] |rowspan="2"|{{center|''Битката за 21 век''}} |{{center|9,510,000}} |{{center|Германија}} |rowspan="2"|RTL Television |<ref name=adamek-vitali>{{cite web|url=https://www.rtl.de/cms/bis-zu-10-millionen-sehen-ueberlegenen-klitschko-sieg-863199.html|title=Bis zu 10 Millionen sehen überlegenen Klitschko-Sieg|access-date=16 May 2020|language=de|archive-date=13 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813163534/http://www.rtl.de/cms/bis-zu-10-millionen-sehen-ueberlegenen-klitschko-sieg-863199.html|url-status=live}}</ref> |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |{{center|1,150,000}} |{{center|Полска}} |<ref name=adamek-vitali-rtl-ppv/><ref name=adamek-vitali-rtl-ppv2/> |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |rowspan="7"|18 февруари 2012 година |rowspan="7"|[[Витали Кличко против Дерек Чисора]] |rowspan="7"|{{center|''Пресметката во Минхен''}} |{{center|12,880,000}} |{{center|Германија}} |RTL Television | |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |{{center|20,200,000}} |rowspan="2"|{{center|Украина}} |rowspan="2"|Inter |<ref name=vitali-chisora-tv/><ref name=vitali-chisora-tv2>{{Cite web |url=https://lb.ua/sport/2012/02/21/137813_boy_klichko_chisora_posmotreli_bolee.html|title=Бой Кличко — Чисора посмотрели более 20 миллионов украинцев|date=21 February 2012 |access-date=12 April 2026|publisher=[[LB.ua]] |language=ru}}</ref> |{{refn|group=nb|name=nb1}} |- |{{center|10,000,000}} |<ref name=usyk-show/> |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |{{center|3,309,000}} |rowspan="3"|{{center|Полска}} |[[Polsat]] |<ref name=chisora-vitali-poland-2>{{cite web|url=https://www.sport.pl/boks/1,64992,11189102,Boks__Rekordowa_ogladalnosc_walki_Kliczko___Chisora.html|title=Boks. Rekordowa oglądalność walki Kliczko – Chisora|date=20 February 2012 |access-date=23 March 2021|language=pl|archive-date=11 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311114420/https://www.sport.pl/boks/7,64992,11189102,boks-rekordowa-ogladalnosc-walki-kliczko-chisora.html|url-status=live}}</ref> |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |{{center|525,000}} |[[Polsat Sport]] |<ref name=chisora-vitali-poland-2/> |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |{{center|208,000}} |[[Polsat Sport Extra]] |<ref name=chisora-vitali-poland-2/> |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- |{{center|400,000}} |{{center|Унгарија}} |[[Sport1 (Eastern Europe)|Sport1]] |<ref name=klitschko-chisora-hu-tv>{{Cite web |url=https://www.sport1tv.hu/sztori/10723/klicsko-nezettsegben-is-verhetetlen/|title=Klicsko nézettségben is verhetetlen|date=20 February 2012|access-date=16 November 2025|language=hu}}</ref> |{{refn|group=nb|name=nb1}} |- |8 септември 2012 година |Витали Кличко против [[Мануел Чар]] |{{center|''Кличко vs. Чар''}} |{{center|8,750,000}} |{{center|Германија}} |RTL Television |<ref name=charr-vitali>{{cite web|url=https://www.dwdl.de/zahlenzentrale/37420/ceylan_maessig_klitschko_schwaecher_als_zuletzt/|title=Ceylan mäßig, Klitschko schwächer als zuletzt|access-date=16 May 2020|language=de|archive-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112211840/https://www.dwdl.de/zahlenzentrale/37420/ceylan_maessig_klitschko_schwaecher_als_zuletzt/|url-status=live}}</ref> |{{refn|group=nb|name=nb2}} |- ! ! Вкупно ! ! 206,448,000 ! ! ! ! |} {{Reflist|1|group=nb}} ===Pay-per-view === {|class="wikitable" |- ! Дата !! Натпревар !! Официјално<ref name="eyeonthering"/> !! [[Pay-per-view]] !! Регион !! Мрежа !! Извори |- |11 декември 2004 година |[[Витали Кличко против Дени Вилијамс]] |{{center|''Кличко vs. Вилијамс: Нокаут во Њујорк''<ref>{{cite web |url=https://hasenohr.com/advertising.html |title=Advertising: KO in NY |access-date=12 March 2020 |archive-date=26 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826054716/https://hasenohr.com/advertising.html |url-status=live }}</ref>}} |{{center|120,000}} |{{center|САД}} |[[Pay-per-view#United States (PPV home television)|HBO PPV]] |<ref>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/archives/sports/dive-boxing-ratings-drop-hbo-canvas-article-1.631834|title=Taking a Dive: Boxing ratings drop HBO to the canvas|website=[[New York Daily News]]|date=19 December 2004 |access-date=2 January 2019|archive-date=1 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701051730/http://www.nydailynews.com/archives/sports/dive-boxing-ratings-drop-hbo-canvas-article-1.631834|url-status=live}}</ref> |- |29 мај 2010 година |Витали Кличко против [[Алберт Сосновски]] |{{center|''Челични тупаници''}} |{{center|200,000}} |{{center|САД}} |Integrated Sports PPV |<ref name=sosnowski-vs-vitali-ppv>{{cite web|url=https://www.badlefthook.com/2010/4/30/1452683/integrated-sports-ppv-picks-up|title=Integrated Sports PPV picks up Vitali Klitschko-Albert Sosnowski|date=30 April 2010|access-date=7 March 2026}}</ref><ref name=sosnowski-vs-vitali-ppv-buys>{{cite web|url=https://news.obozrevatel.com/sport/news/2010/7/28/76206/amp.htm|title=Откуда миллионы в боксе и кто их получает?|date=28 July 2010|access-date=7 March 2026|language=ru}}</ref> |- |10 септември 2011 година |[[Витали Кличко против Томаш Адамек]] |{{center|''Битка на 21 век''}} |{{center|200,000}} |{{center|Полска}} |Cyfra+ PPV |<ref name=adamek-vitali-rtl-ppv/><ref name=adamek-vitali-rtl-ppv2/><ref name=klitschko-adamek-event>{{cite web|url=https://boxrec.com/en/event/628000|title=Event: Vitali Klitschko vs Tomasz Adamek|access-date=6 June 2020|archive-date=25 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181125194856/http://boxrec.com/en/event/628000|url-status=live}}</ref> |- ! ! Вкупно продажба ! ! 520,000 ! ! ! |} ==Белешки== {{Reflist|group=note}} {{Reflist|group=nb}} {{notelist|30em}} == Наводи == {{наводи|3}} == Надворешни врски == {{Wikiquote}} {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://grantland.com/features/vitali-wladimir-klitschko/ Real Stories: Vitali and Wladimir Klitschko] at ''[[Grantland]]'' {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кличко, Виталиј}} [[Категорија:Шампиони на Светската боксерска организација]] [[Категорија:Носители на Крстот на Орденот за заслуги за СР Германија]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1971 година]] [[Категорија:Градоначалници на Киев]] [[Категорија:Украински политичари]] [[Категорија:Украински боксери]] [[Категорија:Шампиони на Светскиот боксерски совет]] [[Категорија:Статии со извори на руски (ru)]] [[Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“]] [[Категорија:Статии со извори на украински (uk)]] [[Категорија:Статии со текст на руски]] k3321egyuamnomvcq7it471n94cgg78 0 1392437 5606860 5593319 2026-08-09T15:33:24Z Bjankuloski06 332 Правописна исправка, replaced: одршка → оддршка 5606860 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Мери Бел Ален|image=Mary Belle Allen, research scientist, Kaiser Permanente, 1959.jpg|caption=Мери Бел Ален, Кајзер Перманенте, 1959|birth_date=Ноември 11, 1922<ref name="Cattell"/>|birth_place=[[Мористаун, Њу Џерси]]|death_date={{death date and age|1973|1922}}|death_place=[[Фербенкс, Алјаска]]<ref name="Death">{{cite news |title=Scientist Mary Belle Allen found dead at her residence |url=https://www.newspapers.com/clip/20098976/fairbanks-daily-news-miner/ |access-date=13 October 2021 |work=Fairbanks Daily News-Miner, Fairbanks, Alaska |date=27 October 1973}}</ref>|field=[[Ботаника]], [[Хемија]], Биохемија [[микробиологија]]|work_institutions=[[Хопкинс морска станица]], [[Универзитетот во Калифорнија, Беркли,]], [[Кајзер Перманенте]], [[Универзитет на Алјаска]]|alma_mater=[[Универзитетот во Калифорнија]], [[Универзитет на Колумбија]]|doctoral_advisor=|awards=[[Наградата Дарбакер]], 1962<ref name="Darbaker"/>|author_abbrev_bot='''M.B.Allen'''}} '''Мери Бел Ален''' (родена на {{роден на|11|ноември|1922}} година во [[Мористаун, Њу Џерси]] - починала во {{починал на|||1973}} година во [[Фербенкс]], [[Алјаска]]) — американска [[Ботаника|ботаничарка]], [[хемичар]]ка, [[Микологија|миколог]], [[Алгологија|алголог]] и [[Фитопатологија|патолог на растенијата]], и пионерка на биохемиската [[микробиологија]]. Заедно со [[Даниел И. Арнон]] и [[Ф. Роберт Вотли]], таа направила револуционерни истражувања откривајќи ја и демонстрирајќи ја улогата на [[хлоропласт]]ите во [[фотосинтеза]]та.<ref name="Provasoli">{{Наведено списание|last=Provasoli|first=L.|last2=Hutner|first2=S. H.|date=September 1974|title=Mary Belle Allen 1922–1973|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.2216/i0031-8884-13-3-269.1|journal=Phycologia|volume=13|issue=3|pages=269|bibcode=1974Phyco..13..269P|doi=10.2216/i0031-8884-13-3-269.1|url-access=subscription|access-date=12 October 2021}}</ref><ref name="Harvard">{{Наведена мрежна страница|url=http://kiki.huh.harvard.edu/databases/botanist_search.php?mode=details&id=70516|title=Index of Botanists: Allen, Mary Belle|work=Harvard University Herbaria & Libraries|accessdate=12 October 2021}}</ref> Во 1962 година ја добила наградата Дарбекер од [[Американско ботаничко друштво|Ботаничкото друштво на Америка]] за нејзината работа на микробните алги.<ref name="Darbaker">{{Наведена мрежна страница|url=https://botany.org/home/awards/awards-for-established-scientists/darbakerprize.html|title=Darbaker Prize|work=Botanical Society of America|accessdate=13 October 2021|archive-date=2023-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401200714/https://www.botany.org/home/awards/awards-for-established-scientists/darbakerprize.html|url-status=dead}}</ref> Во 1967 година била номинирана заедно (но неуспешно) со Арнон и Вотли за [[Нобелова награда]].<ref name="Nobel">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show_people.php?id=14658|title=Nomination Archive – M B Allen|date=April 2020|work=NobelPrize.org|accessdate=11 November 2020}}</ref><ref name="Brummitt">{{Наведена книга|title=Authors of plant names : a list of authors of scientific names of plants, with recommended standard forms of their names, including abbreviations|url=https://archive.org/details/authorsofplantna0000unse_s0l8|last=Brummitt|first=R. K.|last2=Powell|first2=C. E.|date=1992|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|isbn=978-0-947643-44-7|location=[London]|page=[https://archive.org/details/authorsofplantna0000unse_s0l8/page/24 24]}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Handwörterbuch der Pflanzennamen|url=https://archive.org/details/handwrterbuchder0000zand|date=1984|publisher=Ulmer Verlag|isbn=9783800150427|editor-last=Zander|editor-first=Robert|edition=13|location=Stuttgart|editor-last2=Encke|editor-first2=Fritz|editor-last3=Buchheim|editor-first3=Günther|editor-last4=Seybold|editor-first4=Siegmund}}</ref>{{Botanist|M.B.Allen}} == Кариера == Мери Бел Ален била ќерка на [[Фредерик Медисон Ален]] и Бел В. Ален. Таа исто така имала сестра, Дороти Луелин Ален (подоцна Флин).<ref>{{Наведени вести|url=https://www.legacy.com/us/obituaries/dailydemocrat/name/dorothy-allen-flynn-obituary?pid=188857363|title=Dorothy Llewellyn Allen Flynn 1924 - 2018|date=May 4, 2018|work=Daily Democrat|access-date=14 October 2021}}</ref> === Диплома за завршено високо образование === Ален ја добила својата диплома со почести во 1941 година на колеџот за хемија на [[Калифорниски универзитет – Беркли|Универзитетот во Калифорнија]] во [[Беркли, Калифорнија]].<ref name="Cattell"/><ref name="California1941">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=4AU5AQAAMAAJ&pg=RA6-PA90|title=University of California Register, 1940-41|date=1941|publisher=University of California Press|volume=II|location=Berkeley, CA|page=90|access-date=13 October 2021}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Blue and Gold Yearbook|date=1941|publisher=University of California Berkeley|location=Berkeley, CA|page=70|chapter=Class of 1941}}</ref> Тогаш таа имала 19 години.<ref name="Provasoli"/> === Докторска диплома === Ален била прифатена како докторант на Универзитетот во Калифорнија од страна на [[Сем Рубен]] во градот Беркли.<ref name="Kamen">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=jcV4r2Idqf0C&pg=PA201|title=Radiant Science, Dark Politics: A Memoir of the Nuclear Age|last=Kamen|first=Martin David|date=1 January 1985|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-04929-1|location=Berkeley and Los Angeles|pages=143, 201, 267|language=en|access-date=13 October 2021}}</ref><ref name="Benson">{{Наведено списание|last=Benson|first=A. A.|date=June 2002|title=Paving the Path|journal=Annual Review of Plant Biology|volume=53|issue=1|pages=1–25|bibcode=2002AnRPB..53....1B|doi=10.1146/annurev.arplant.53.091201.142547|pmid=12221968|doi-access=free}}</ref><ref name="Kaplan">{{Наведена книга|title=From Cyclotrons To Cytochromes: Essays in Molecular Biology and Chemistry|last=Benson|first=A. A.|date=December 2, 2012|publisher=Academic Press|isbn=9780323142052|editor-last=Kaplan|editor-first=Nathan|location=New York, London|page=60|chapter=Tracers in biology|access-date=13 October 2021|editor-last2=Robinson|editor-first2=Arthur|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Ee7km_5AFDsC&pg=PA60}}</ref> Ален била наведена како асистент во Лабораторијата за зрачење „Лоренс“ на Универзитетот во Калифорнија во Беркли во периодот 1941-1942 година<ref name="Cattell"/><ref name="AIP">{{Наведена мрежна страница|url=https://history.aip.org/ead/20120391.html|title=Lawrence Radiation Laboratory Manhattan Engineering District records, Undated|work=American Institute of Physics|accessdate=13 October 2021}}</ref> и како хемичар во [[Проект „Менхетн“|округот Менхетен]] во периодот 1942-1944 година.<ref name="Cattell" /> Таа додека работела со Рубен, таа користела [[радиоактивни трасери]] за проучување на фотосинтезата и хлорофилот.<ref name="Provasoli"/><ref>{{Наведено списание|last=Norris|first=T. H.|last2=Ruben|first2=S.|last3=Allen|first3=M. B.|date=December 1942|title=Tracer Studies with Radioactive Hydrogen. Some Experiments on Photosynthesis and Chlorophyll|journal=Journal of the American Chemical Society|volume=64|issue=12|pages=3037–3040|bibcode=1942JAChS..64.3037N|doi=10.1021/ja01264a087}}</ref> По смртта на Сем Рубен во 1943 година, Ален се префрлила на [[Универзитетот Колумбија]].<ref name="Kamen" /> Ален исто така ја добила стипендија од „ДиПонт“ за 1945-1946 година<ref name="Cattell" /> и го завршила докторатот по физичка хемија на Универзитетот Колумбија во 1946 година,<ref name="Cattell" /><ref name="Kamen" /> со теза за ''фосфорот во скробот''.<ref>{{Наведена книга|title=Phosphorus in Starch: Nature and reactions of starch phosphate. Enzymatic phosphorylation of starch and synthesis of amylopectin|last=Allen|first=Mary Belle|date=1946|publisher=Columbia University|location=New York}}</ref> === Постдокторска работа === Во периодот 1946-1947 година, Ален ја добила стипендијата [[Националниот истражувачки совет]] по хемија на [[Универзитетот Вашингтон во Сент Луис]].<ref name="Cattell"/><ref name="Kamen"/><ref name="CEN">{{Наведено списание|date=17 November 1947|title=News-Makers|url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/cen-v025n046.p3440|journal=Chemical & Engineering News Archive|volume=25|issue=46|pages=3440–3443|doi=10.1021/cen-v025n046.p3440|url-access=subscription|access-date=14 October 2021}}</ref><ref>{{Наведено списание|date=1946|title=News and Notes|url=http://www.jstor.org/stable/1675930.|journal=Science|publisher=American Association for the Advancement of Science|volume=104|issue=2688|pages=10–16|bibcode=1946Sci...104...10.|doi=10.1126/science.104.2688.10|jstor=1675930|url-access=subscription|access-date=14 October 2021}}</ref><ref name="Washington">{{Наведена мрежна страница|url=https://history.archives.mbl.edu/people-and-courses/institution/washington-university|title=History of the Marine Biological Laboratory|work=Washington University|accessdate=13 October 2021}}</ref> Таа, исто така, поминала една година во [[Лабораторијата за морска биологија]] на [[Чикашки универзитет|Универзитетот во Чикаго]] како гостин-стручен соработник со [[Џејмс Франк]] и [[Ханс Гафрон]], околу 1951 година.<ref name="Rosenberg">{{Наведено списание|last=Rosenberg|first=Jerome L.|date=2004|title=The contributions of James Franck to photosynthesis research: a tribute|journal=Photosynthesis Research|volume=80|issue=1–3|pages=71–76|bibcode=2004PhoRe..80...71R|citeseerx=10.1.1.421.1992|doi=10.1023/B:PRES.0000030453.66865.f6|pmid=16328811}}</ref> Во 1947 година, станала истражувачки соработник во [[болницата „Маунт Синај“ во Њујорк]].<ref name="Cattell">{{Наведена книга|title=American Men of Science: A Biographical Directory|date=1949|publisher=The Science Press|editor-last=Cattell|editor-first=Jaques|location=Lancaster, Pennsylvania|pages=838|language=en|chapter=Allen, Dr. Mary Belle|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Ea9CC4lCicQC&pg=PA33}}</ref><ref name="Kamen"/><ref name="CEN"/> Првиот дел од ова назначување се случило во [[поморската станица Хопкинс]] на [[Стенфордски универзитет|Универзитетот Стенфорд]] во [[Калифорнија]].<ref name="CEN" /> каде што „д-р Мери Бел Ален“ била наведена како „гостински истражувач“ од болницата „Маунт Синај“ во Њујорк.<ref name="Stanford1948">{{Наведена мрежна страница|url=https://seaside.stanford.edu/1940S|title=Stanford University Bulletin Annual Report of the President of Stanford University for the fifty-sixth academic Year, ending August 31, 1948|date=August 31, 1948|work=Stanford University|accessdate=12 October 2021}}</ref> Првичното финансирање за проектот дошло од биохемичарот Хари Соботка во болницата „Маунт Синај“, кој добил грант од [[Службата за јавно здравје на САД]].<ref name="thermophilic">{{Наведено списание|last=Allen|first=Mary Belle|date=1 June 1953|title=The thermophilic aerobic sporeforming bacteria|journal=Bacteriological Reviews|volume=17|issue=2|pages=125–173|doi=10.1128/br.17.2.125-173.1953|pmc=180763|pmid=13058821}}</ref> Таа исто така можела да ја продолжи работата преку Стенфорд со финансирање од Канцеларијата за поморски истражувања.<ref name="thermophilic" /> На морската станица Хопкинс, Ален работела со Ц.Б. ван Нил на одделот за физиологија и биохемија на [[термофилите]], бактерии кои можат да преживеат на високи температури.<ref name="Stanford1948"/><ref name="thermophilic"/> Во 1952 година, објавила дека ја изолирала „неидентификувана едноклеточна алга“ од киселите води на „Лимонада Спринг“, [[Гејзер]]ите, [[округ Сонома, Калифорнија]]. Подоцнежните истражувања сугерирале дека била слична на формите на ''цијанидиум калдариум'' независно кои биле откриени од Хиројуки Хиросе(1950), [[Феликс Еуген Фрич]] (1945),<ref>{{Наведена книга|url=https://search.library.wisc.edu/digital/ABRXDVT4U5K7GQ8I/pages?as=text&view=scroll|title=Thermophilic microorganisms and life at high temperatures|last=Brock|first=Thomas D.|date=1978|publisher=Springer-Verlag|isbn=9780387903095|location=New York|page=271|access-date=19 October 2021}}</ref> и Кеничиро Негоро (1935).<ref>{{Наведена книга|title=Evolutionary pathways and enigmatic algae : Cyanidium caldarium (Rhodophyta) and related cells|last=Fukuda|first=Ikujiro|date=1994|publisher=Kluwer Academic Publishers|isbn=978-0-7923-2635-9|editor-last=Seckbach|editor-first=Joseph|location=Dordrecht|pages=153–156|chapter=Chapter 10: Cyanidium investigations in Japan|access-date=19 October 2021|chapter-url=https://books.google.com/books?id=rgPsCAAAQBAJ&pg=PA153}}</ref> Ален исто така можел да ги проучува [[цијанобактерии]]те, објавувајќи „фундаментален труд“ за нивното одгледување во 1952 година.<ref name="Provasoli"/><ref>{{Наведено списание|last=Schlichting|first=Harold E.|date=1974|title=Survival of Some Fresh-Water Algae under Extreme Environmental Conditions|url=https://doi.org/10.2307/3225162|journal=Transactions of the American Microscopical Society|volume=93|issue=4|pages=610–613|doi=10.2307/3225162|issn=0003-0023|jstor=3225162|pmid=4614531|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Allen|first=M. B.|date=1 January 1952|title=The cultivation of myxophyceae|url=https://doi.org/10.1007/BF00410816|journal=Archiv für Mikrobiologie|language=en|volume=17|issue=1|pages=34–53|bibcode=1952ArMic..17...34A|doi=10.1007/BF00410816|issn=1432-072X|url-access=subscription}}</ref> === Универзитет во Калифорнија, Беркли === Во средината на 1950-тите, Ален работела на [[Калифорниски универзитет – Беркли|Универзитетот во Калифорнија, Беркли,]] заедно со [[Даниел И. Арнон]] и [[Ф. Роберт Вотли,]] на револуционерно истражување за улогата на [[хлоропласт]]ите во процесите [[Фотосинтеза|на фотосинтеза]].<ref name="breakthroughs">{{Наведено списание|date=2004|title=Tribute to Daniel Arnon: 50th anniversary of key photosynthesis discoveries|url=https://nature.berkeley.edu/breakthroughs/sites/edu.breakthroughs/files/breakthroughs_sp04.pdf|journal=Breakthroughs|publisher=College of Natural Resources, University of California, Berkeley|volume=10|issue=1|pages=19, 26|access-date=13 October 2021|archive-date=2025-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20250614211337/https://nature.berkeley.edu/breakthroughs/sites/edu.breakthroughs/files/breakthroughs_sp04.pdf|url-status=dead}}</ref> Арнон ''и сор.'' биле првите кои што објавиле демонстрација на синтезата на ATP во светлина од страна на хлоропластите во 1954 година, по што следел подетален труд од Ален и сор. во 1955 година.<ref name="Govindjee">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=I3gy4r-aBusC&pg=PA77|title=Discoveries in Photosynthesis|last=Govindjee|last2=Beatty|first2=J. Thomas|last3=Gest|first3=Howard|last4=Allen|first4=John F.|date=July 15, 2006|publisher=Springer|isbn=978-1-4020-3323-0|series=Advances in Photosynthesis and Respiration|volume=20|location=The Netherlands|page=77}}</ref><ref name="Nickelsen">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=XOfyCQAAQBAJ&pg=PA263|title=Explaining Photosynthesis: Models of Biochemical Mechanisms, 1840-1960|last=Nickelsen|first=Kärin|date=June 17, 2015|publisher=Springer|isbn=9789401795821|location=Heidelberg, New York, London|pages=263–266|access-date=12 October 2021}}</ref><ref name="Arnon1954">{{Наведено списание|last=Arnon|first=Daniel I.|last2=Whatley|first2=F. R.|last3=Allen|first3=M. B.|date=1 December 1954|title=Photosynthesis by Isolated Chloroplasts. II. Photosynthetic Phosphorylation, the Conversion of Light into Phosphate Bond Energy|url=https://doi.org/10.1021/ja01653a025|journal=Journal of the American Chemical Society|volume=76|issue=24|pages=6324–6329|bibcode=1954JAChS..76.6324A|doi=10.1021/ja01653a025|issn=0002-7863|url-access=subscription|access-date=12 October 2021}}</ref><ref name="Allen1955">{{Наведено списание|last=Allen|first=M. B.|last2=Arnon|first2=Daniel I.|last3=Capindale|first3=J. B.|last4=Whatley|first4=F. R.|last5=Durham|first5=Lois J.|date=1 August 1955|title=Photosynthesis by Isolated Chloroplasts. III. Evidence for Complete Photosynthesis1|url=https://doi.org/10.1021/ja01620a052|journal=Journal of the American Chemical Society|volume=77|issue=15|pages=4149–4155|bibcode=1955JAChS..77.4149A|doi=10.1021/ja01620a052|issn=0002-7863|url-access=subscription|access-date=12 October 2021}}</ref><ref name="Allen1958">{{Наведено списание|last=Allen|first=M. B.|last2=Whatley|first2=F. R.|last3=Arnon|first3=Daniel I.|date=1 January 1958|title=Photosynthesis by isolated chloroplasts: VI. Rates of conversion of light into chemical energy in photosynthetic phosphorylation|url=https://doi.org/10.1016/0006-3002(58)90288-9|journal=Biochimica et Biophysica Acta|language=en|volume=27|issue=1|pages=16–23|doi=10.1016/0006-3002(58)90288-9|issn=0006-3002|pmid=13510247|url-access=subscription|access-date=12 October 2021}}</ref> Ален го истражувала [[Врзување на азотот|азотното фиксирање]] на [[Цијанобактерии|синозелените алги]] и други микроорганизми и во [[Свежа вода|слатководните води]] и во [[океан]]ите. Таа исто така го проучувала растот на алгите заедно со оризот како начин за подобрување на плодноста на оризот.<ref name="Benveniste">{{Наведено списание|last=Benveniste|first=Guy|last2=Kastens|first2=Merritt L.|date=1956|title=World Symposium on Applied Solar Energy|url=http://www.jstor.org/stable/1750208|journal=Science|volume=123|issue=3202|pages=826–831|bibcode=1956Sci...123..826B|doi=10.1126/science.123.3202.826|issn=0036-8075|jstor=1750208|pmid=17821650|url-access=subscription|access-date=14 October 2021}}</ref> Од 1956 година, таа известувала за фотосинтетските производи на ''[[Chlamydomonas]]''.<ref>{{Наведено списание|last=Allen|first=Mary Belle|date=1 June 1956|title=Excretion of organic compounds by Chlamydomonas|url=https://doi.org/10.1007/BF00408630|journal=Archiv für Mikrobiologie|language=en|volume=24|issue=2|pages=163–168|bibcode=1956ArMic..24..163A|doi=10.1007/BF00408630|issn=1432-072X|pmid=13327993|url-access=subscription}}</ref> Во јануари 1957 година, од страна на [[Фиколошко друштво на Америка|Фиколошкото друштво на Америка,]] исто така била наведена како проучувач [[Планктон|на планктон]] како асистент истражувач биохемичар и предавач по физиологија на Одделот за почви и исхрана на растенијата во Универзитет во Калифорнија, Беркли.<ref name="Phycological">{{Наведено списание|date=1957|title=Members as of January 1, 1957|url=https://static1.squarespace.com/static/543d47aee4b0f40897fde705/t/5457d655e4b0deb4ab10dd8a/1415042645420/x_n29_1957.pdf|journal=The Phycological Society of America News Bulletin|volume=X|issue=29|page=1|access-date=13 October 2021}}</ref> Во 1967 година, Ален била номинирана за [[Нобелова награда]] со [[Д.И. Арнон]] и [[Фредерик Вотли]]. Номинацијата ја предложил [[Џ.Х. Нортроп]], но таа не била успешна.<ref name="Nobel"/> === Истражувачки институт на Фондацијата Кајзер === Во 1958 година, [[Истражувачкиот институт на Фондацијата Кајзер]] (Kaiser Permanente) формално основала Лабораторија за компаративна физиологија и морфологија во [[Ричмонд, Калифорнија]], за фундаментални истражувања во компаративната биологија. [[Елсворт Ц. Доерти]] била именувана за директорка, а Мери Бел Ален била именувана за заменик-директор.<ref name="Science1958">{{Наведено списание|date=1958|title=Scientists in the News|url=http://www.jstor.org/stable/1755789|journal=Science|volume=127|issue=3299|pages=638–639|bibcode=1958Sci...127..638.|issn=0036-8075|jstor=1755789|access-date=14 October 2021}}</ref><ref name="KP">{{Наведена мрежна страница|url=https://about.kaiserpermanente.org/our-story/our-history/kp-northern-california-marks-half-a-century-of-stellar-research|title=Marking half a century of stellar research|date=August 13, 2012|work=Kaiser Permanente|accessdate=12 October 2021}}</ref> Користејќи [[спектрофотометрија]] и други техники, таа продолжила да ја испитува апсорпцијата на хлорофил<ref name="Giese">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=16zSBAAAQBAJ&pg=PA88|title=Photophysiology: General Principles; Action of Light on Plants|last=Giese|first=Arthur C.|date=1964|publisher=Academic Press|isbn=9781483262277|location=New York|pages=85–109|access-date=13 October 2021}}</ref> и да ја проучува филогенезата на алгите.<ref name="Provasoli"/> Во 1960 година таа ги уредувала објавените зборници на трудови од Првиот годишен симпозиум за компаративна биологија на Истражувачкиот институт „Кајзер Перманенте“ во Ричмонд.<ref name="Provasoli"/><ref name="Goldsmith">{{Наведено списание|last=Goldsmith|first=T. H.|date=1963|title=Review of Comparative Biochemistry of Photoreactive Systems. Symposia on Comparative Biology. Volume 1., by M. B. Allen|url=http://www.jstor.org/stable/2816278|journal=The Quarterly Review of Biology|volume=38|issue=1|page=106|doi=10.1086/403788|jstor=2816278|url-access=subscription|access-date=12 October 2021}}</ref> Ален добила финансиска поддршка од голем број извори, вклучувајќи го и [[Националниот институт за здравство]] во [[Бетезда, Мериленд]].<ref name="Provasoli" /> Во 1962 година ја добила наградата Дарбекер од [[Американско ботаничко друштво|Ботаничкото друштво на Америка]] „за извонреден придонес во [[Алгологија|фикологијата]]“.<ref name="Darbaker"/> === Универзитет на Алјаска === Во 1966 година, Ален била вработена како професор по микробиологија на [[Универзитетот во Алјаска]] во [[Фербенкс|Фербанкс, Алјаска]]. Таму работела во [[Институтот за морски науки]]<ref name="Alaska1966">{{Наведени вести|url=https://scholarworks.alaska.edu/bitstream/handle/11122/4328/summernews_vol2_no11.pdf?sequence=1|title=Faculty Appointees|date=August 25, 1966|work=Summer News|access-date=12 October 2021|publisher=University of Alaska|issue=11|volume=II|page=3|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007092738/https://scholarworks.alaska.edu/bitstream/handle/11122/4328/summernews_vol2_no11.pdf?sequence=1|url-status=dead}}</ref> Таа ги проучувала фитопланктонот<ref>{{Наведено списание|last=Allen|first=Mary Belle|date=1 November 1971|title=High-Latitude Phytoplankton|url=https://doi.org/10.1146/annurev.es.02.110171.001401|journal=Annual Review of Ecology and Systematics|volume=2|issue=1|pages=261–276|bibcode=1971AnRES...2..261A|doi=10.1146/annurev.es.02.110171.001401|issn=0066-4162|url-access=subscription}}</ref> и [[хризофицеите]] на високи географски широчини.<ref name="Provasoli"/><ref>{{Наведено списание|last=Allen|first=Mary Belle|date=1 October 1969|title=Structure, physiology, and biochemistry of the chrysophyceae|url=https://doi.org/10.1146/annurev.mi.23.100169.000333|journal=Annual Review of Microbiology|volume=23|issue=1|pages=29–46|doi=10.1146/annurev.mi.23.100169.000333|issn=0066-4227|pmid=4899076|url-access=subscription|access-date=19 October 2021}}</ref> Со цел подобро да ги разбере популациите на водните микроорганизми во езерата во внатрешноста [[Алјаска|на Алјаска]], исто така ги проучувала и бактериите во почвата, кои можеле да се влеваат во езерата. Ова истражување довело до неочекуван резултат. Таа открила дека во многу примероци од почва имало многу малку бактериски клетки; некои биле споредливи со стерилизирана почва.<ref name="Helfferich">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gi.alaska.edu/alaska-science-forum/some-straight-skinny-soil|title=Some Straight Skinny on Soil|last=Helfferich|first=Carla|date=December 4, 1991|work=Alaska Science Forum|accessdate=12 October 2021}}</ref> == Членства == * Американско друштво за лимнологија и океанографија * [[Американско ботаничко друштво|Ботаничко друштво на Америка]] == Публикации == * {{Наведена книга|title=Phosphorus in Starch: Nature and reactions of starch phosphate. Enzymatic phosphorylation of starch and synthesis of amylopectin|last=Allen|first=Mary Belle|date=1946|publisher=Columbia University|location=New York}} * {{Наведено списание|last=Allen|first=M. B.|date=1 January 1952|title=The cultivation of myxophyceae|url=https://doi.org/10.1007/BF00410816|journal=Archiv für Mikrobiologie|language=en|volume=17|issue=1|pages=34–53|bibcode=1952ArMic..17...34A|doi=10.1007/BF00410816|issn=1432-072X|url-access=subscription}} * {{Наведено списание|last=Allen|first=MB|date=June 1953|title=The thermophilic aerobic sporeforming bacteria.|url=http://mmbr.asm.org/content/17/2/125.full.pdf+html|journal=Bacteriological Reviews|volume=17|issue=2|pages=125–73|doi=10.1128/br.17.2.125-173.1953|pmc=180763|pmid=13058821}} * {{Наведено списание|last=Arnon|first=Daniel I.|last2=Whatley|first2=F. R.|last3=Allen|first3=M. B.|date=1 December 1954|title=Photosynthesis by Isolated Chloroplasts. II. Photosynthetic Phosphorylation, the Conversion of Light into Phosphate Bond Energy|url=https://doi.org/10.1021/ja01653a025|journal=Journal of the American Chemical Society|volume=76|issue=24|pages=6324–6329|bibcode=1954JAChS..76.6324A|doi=10.1021/ja01653a025|issn=0002-7863|url-access=subscription}} * {{Наведено списание|last=Allen|first=M. B.|last2=Arnon|first2=Daniel I.|last3=Capindale|first3=J. B.|last4=Whatley|first4=F. R.|last5=Durham|first5=Lois J.|date=1 August 1955|title=Photosynthesis by Isolated Chloroplasts. III. Evidence for Complete Photosynthesis1|url=https://doi.org/10.1021/ja01620a052|journal=Journal of the American Chemical Society|volume=77|issue=15|pages=4149–4155|bibcode=1955JAChS..77.4149A|doi=10.1021/ja01620a052|issn=0002-7863|url-access=subscription}} * {{Наведено списание|last=Allen|first=M. B.|last2=Whatley|first2=F. R.|last3=Arnon|first3=Daniel I.|date=1 January 1958|title=Photosynthesis by isolated chloroplasts: VI. Rates of conversion of light into chemical energy in photosynthetic phosphorylation|url=https://doi.org/10.1016/0006-3002(58)90288-9|journal=Biochimica et Biophysica Acta|language=en|volume=27|issue=1|pages=16–23|doi=10.1016/0006-3002(58)90288-9|issn=0006-3002|pmid=13510247|url-access=subscription}} * {{Наведена книга|title=The Photochemical Apparatus, its Structure and Function, Report of Symposium, June 16 to 18, 1968, Brookhaven Symposium Biology|last=Allen|first=Mary Belle|date=1959|publisher=Brookhaven National Laboratory|editor-last=Dienes|editor-first=M.|location=Upton, New York|pages=339–342|chapter=Possible functions of chlorophyll b. Studies with green algae that lack chlorophyll b.|editor-last2=Brown|editor-first2=R.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=4JJHvgYlR0MC&pg=PA339}} * {{Наведено списание|last=Allen|first=M. B.|last2=Dougherty|first2=E. C.|last3=McLaughlin|first3=J. J.|date=3 October 1959|title=Chromoprotein pigments of some cryptomonad flagellates|journal=Nature|volume=184|pages=1047–1049|doi=10.1038/1841047a0|issn=0028-0836|pmid=13792769}} * {{Наведено списание|last=Allen|first=Mary Belle|date=1 September 1959|title=Studies with cyanidium caldarium, an anomalously pigmented chlorophyte|url=https://doi.org/10.1007/BF00409348|journal=Archiv für Mikrobiologie|language=en|volume=32|issue=3|pages=270–277|bibcode=1959ArMic..32..270A|doi=10.1007/BF00409348|issn=1432-072X|pmid=13628094|url-access=subscription}} * {{Наведена книга|title=Comparative Biochemistry of Photoreactive Systems|url=https://archive.org/details/comparativebioch0000alle|date=1960|publisher=Academic Press|editor-last=Allen|editor-first=M. B.|location=New York}} * {{Наведено списание|last=Allen|first=M.B.|last2=Goodwin|first2=T. W.|last3=Phagpolngarm|first3=Samaravadi|date=1960|title=Carotenoid Distribution in Certain Naturally Occurring Algae and in some Artificially Induced Mutants of Chlorella pyrenoidosa|journal=Journal of General Microbiology|volume=23|pages=98–108|citeseerx=10.1.1.608.9033|doi=10.1099/00221287-23-1-93|pmid=13792770|doi-access=free}} * {{Наведено списание|last=Allen|first=Mary Belle|last2=Fries|first2=Lisbeth|last3=Goodwin|first3=T. W.|last4=Thomas|first4=D. M.|date=1964|title=The Carotenoids of Algae: Pigments from some Cryptomonads, a Heterokont and some Rhodophyceae|journal=Journal of General Microbiology|volume=34|issue=2|pages=259–267|citeseerx=10.1.1.618.9532|doi=10.1099/00221287-34-2-259|issn=1465-2080|pmid=14135532|doi-access=free}} * {{Наведено списание|last=Allen|first=Mary Belle|date=1 October 1969|title=Structure, physiology, and biochemistry of the chrysophyceae|url=https://doi.org/10.1146/annurev.mi.23.100169.000333|journal=Annual Review of Microbiology|volume=23|issue=1|pages=29–46|doi=10.1146/annurev.mi.23.100169.000333|issn=0066-4227|pmid=4899076|url-access=subscription|access-date=19 October 2021}} * {{Наведено списание|last=Allen|first=Mary Belle|date=1 November 1971|title=High-Latitude Phytoplankton|url=https://doi.org/10.1146/annurev.es.02.110171.001401|journal=Annual Review of Ecology and Systematics|volume=2|issue=1|pages=261–276|bibcode=1971AnRES...2..261A|doi=10.1146/annurev.es.02.110171.001401|issn=0066-4162|url-access=subscription}} == Надворешни врски == * [https://www.life.illinois.edu/govindjee/Part3/1_AirlieHouse.pdf „Прослава на четириесетгодишнината од конференцијата на тема „Фотосинтетски механизми на зелени растенија“ во Ерли Хаус, Вирџинија.“] Групна фотографија на која е и Мери Бел Ален (бр. 36), 1963 година. == Наводи == {{Наводи}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Ален, Мери Бел}} [[Категорија:Починати во 1973 година]] [[Категорија:Родени во 1922 година]] [[Категорија:Американски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] thw04xrjyg0pr7mhlyeecvxorzzvpwl 0 1392852 5606856 5545611 2026-08-09T15:32:47Z Bjankuloski06 332 /* top */ Правописна исправка, replaced: одршка → оддршка 5606856 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Верски објект|building_name=Џамија Дефтердар Мустафа-паша|native_name=Defterdar Mustafa Paşa Camii|religious_affiliation=[[сунитски ислам]]|image=Defterdar Mustafa Paşa Camii, Edirne 22.JPG|caption=|map_type=|coordinates={{coord|41.6726|26.5616|type:landmark_region:TR|display=inline,title}}|map_size=|map_caption=|location=[[Одрин]], Турција|status=|functional_status=|heritage_designation=|leadership=|website=|architect=[[Мимар Синан]]|architecture_type=Џамија|architecture_style=[[османлиска архитектура]]|general_contractor=|groundbreaking=|year_completed=16 век|facade_direction=|height_max=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=1|minaret_height=|materials=|designation1=|designation1_offname=|designation1_type=Cultural|designation1_criteria=i, iv|designation1_date=|designation1_number=|designation1_free1name=|designation1_free1value=|designation1_free2name=|designation1_free2value=}} '''Џамија Дефтердар Мустафа-паша''' — [[џамија]] која се наоѓа во центарот на [[Одрин]], изградена од Дефтердар Мустафа-паша во втората половина на 16 век од [[Мимар Синан]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kulturenvanteri.com/tr/yer/defterdar-mustafa-pasa-camii-edirne/#17.1/41.672249/26.561569|title=Kültür Envanteri - Defterdar Mustafa Paşa Camii, Edirne|date=2 March 2020|work=kulturenvanteri.com|language=tr-TR|accessdate=7 December 2024}}</ref> Дефтердар Мустафа-паша џамија била изградена со поддршка на Мустафа-паша, кој бил [[дефтердар]] за време на владеењето на [[Сулејман Величествениот]] и [[Селим II]], од страна на архитектот [[Мимар Синан]]. Сместена во населбата Сабуни во центарот на Одрин, џамијата има влезни порти на улицата Теќе Бајири и улицата Тунахан Шеќер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://edirnekultur.com/detay/defterdar-mustafa-pasa-camii-949|title=Defterdar Mustafa Paşa Camii|last=@edirnekultur22|work=Defterdar Mustafa Paşa Camii|language=tr-TR|archive-url=https://web.archive.org/web/20221205092806/https://edirnekultur.com/detay/defterdar-mustafa-pasa-camii-949|archive-date=5 December 2022|accessdate=7 December 2024}}</ref> Името на џамијата, која се наоѓа во голем двор, во изворите се споменува и како Дефтердар џамија, Дефтердар Мустафа Челеби џамија, Дефтердар Кара Мустафа-паша џамија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/defterdar-camii|title=DEFTERDAR CAMİİ|work=Kültür Portalı|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518195520/https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/defterdar-camii|archive-date=18 May 2024|accessdate=7 December 2024}}</ref> Џамијата, чија [[купола]] се урнала во [[земјотрес]]от што се случил во 1751 година, била повторно отворена за богослужба со дрвен покрив, овој пат со напорите на Хаџи Рушен ефенди. За време на оваа поправка, во дворот била изградена и [[медреса]].<ref>{{Наведена книга|url=https://cdn.vgm.gov.tr/yayin/dergi/muhtelif/edirne-evkaf-i-islamiyye-tarihi--camiler-ve-mescit.pdf|title=Edirne Evkaf-ı İslamiyye Tarihi Cilt:1 – Camiler ve Mescidler|date=1999|publisher=TC Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü|page=123|language=tr|access-date=7 December 2024}}</ref> Со реставрации кои биле извршени од Генералниот директорат за фондации во 1953 и 1962 година, куполата, последното место за собирање, крунската врата и прозорците на џамијата биле обновени во согласност со оригиналот. Последната реставрација на џамијата започнала во 2020 година. Џамијата, чија реставрација траела две години, била отворена за богослужба на [[21 април]] [[2022]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vatandasgazetesi.com.tr/gundem/defterdar-mustafa-pasa-camii-ibadete-hazir-h11333.html|title=“DEFTERDAR MUSTAFA PAŞA CAMİİ” İBADETE HAZIR|work=Vatandaş Gazetesi|language=tr|accessdate=2025-02-14}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Отомански џамии во Одрин}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дефтердар Мустафа-паша}} [[Категорија:Отомански џамии во Одрин]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Градби на Мимар Синан]] [[Категорија:Архитектура од 16 век]] deatn3ztl5tif35xrzdmp9sk2sz37d0 0 1395444 5606876 5561560 2026-08-09T19:34:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606876 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Olearia stilwelliae.jpg |image_caption = Примерок во [[Австралиска национална ботаничка градина|Австралиската национална ботаничка градина]] |genus = Olearia |species = stilwelliae |authority = [[N.G.Walsh]]<ref name=APC>{{cite web|title=''Olearia stilwelliae''|url= https://biodiversity.org.au/nsl/services/apc-format/display/106741|publisher=Australian Plant Census|access-date=1 August 2022}}</ref> |synonyms_ref = |synonyms = }}'''''Olearia stilwelliae''''' — вид [[цветно растение]] од семејството [[Главоцветни|''Asteraceae'']] и е [[Ендемизам|ендемско]] во [[Нов Јужен Велс]], Австралија. Тоа е [[грмушка]] со расфрлани елиптични или јајцевидни лисја и бледо сини, бели и жолти, [[Соцветие|соцвети]] слични на [[Париче|паричиња]]. == Опис == ''Olearia stilwelliae'' е грмушка која обично расте во висина до 60 см. Листовите му се елиптични или јајцевидни, 25-134 мм долги и 16-35 мм широки на стебло долго 5-20 мм. Горната површина на листовите е мазна (гола), а долната површина е влакнеста. „Цветовите“ слични на [[паричиња]] се распоредени поединечно во лисните оски на стебло долго до 330 мм, и се 40-48 мм во дијаметар. Постојат 8 до 12 обично бели или бледо сини цветчиња, кои опкружуваат околу 35 жолти дисковидни цветчиња. Цветањето се одвива од јуни до октомври.<ref name="RBGS"/><ref name="Blakely"/> == Таксономија == ''Olearia stilwelliae'' за прв пат формално била опишана во 1925 година од [[Вилијам Блејкли]] во ''[[Линеевско друштво (Нов Јужен Велс)|„Зборникот на трудови на Линеевското друштво на Нов Јужен Велс“]]'' од примероци собрани во [[Нана Глен (Нов Јужен Велс)|Нана Глен]] во 1998 година.<ref name="Blakely">{{Наведено списание|last=Blakely|first=William F.|date=1925|title=Contributions to our Knowledge of the Flora of New South Wales.|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/108646#page/453/mode/1up|journal=Proceedings of the Linnean Society of New South Wales|volume=50|issue=4|pages=385–386|access-date=1 August 2022}}</ref><ref name="APNI">{{Наведена мрежна страница|url=https://id.biodiversity.org.au/instance/apni/536859|title=''Olearia stilwelliae''|publisher=APNI|accessdate=1 August 2022}}{{Мртва_врска|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Биномна номенклатура|Биномната номенклатура]] (''stilwelliae'') оддава почит на „госпоѓица Силвија Стилвел која го открила видот со г-дин Д. В. К. Ширес .<ref name="Blakely" /> == Ареал и живеалиште == Оваа ''Olearia'' расте во шуми северно од [[Графтон (Нов Јужен Велс)|Графтон]] до [[Вулгулга (Нов Јужен Велс)|Вулгулга]] во североисточен Нов Јужен Велс.<ref name="RBGS">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=sp&name=Olearia~stilwelliae|title=''Olearia stilwelliae''|last=Murray|first=Louisa|publisher=Royal Botanic Garden Sydney|accessdate=1 July 2022}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Вилијам Блејкли]] [[Категорија:Olearia]] [[Категорија:Растенија опишани во 1925 година]] [[Категорија:Флора на Нов Јужен Велс]] 821zmnb91rm4nbcu2pbv58dgmbm73d9 0 1395633 5606981 5563592 2026-08-10T04:17:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606981 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Südschleswig.png|мини|Јужен Шлезвиг со германски, дански и севернофризиски топоними.]] [[Податотека:Lyksborg slot 9-7-2005.jpg|мини|Замокот Гликсбург, дом на данските кралеви]] [[Податотека:DanmarkSydslesvigSkaaneland.png|мини|Денешна Данска и поранешните дански покраини Јужен Шлезвиг, Сканија, Халанд и Блекинге.]] [[File:Flag of the Danes of Southern Schleswig.png|мини|Два шлезвишки лава како хералдичко обележје на Шлезвиг/Јужен Јитланд.]] '''Јужен Шлезвиг''' ({{langx|de|Südschleswig}}, {{langx|da|Sydslesvig}}; {{langx|frr|Söödslaswik}}) — јужната половина на поранешното [[Војводство Шлезвиг]]<ref>Kathrin Sinner: Schleswig-Holstein - das nördliche Bundesland: Räumliche Verortung als kulturelles Identitäskonstruk, стр. 86</ref> во Германија на полуостровот [[Јитланд]]. Географската област денес опфаќа голема површина помеѓу реката [[Ајдер]] на југ и [[Фленсбуршки Фјорд|Фленсбуршкиот Фјорд]] на север,<ref>Sønderjylland A-Å, Aabenraa 2011, стр. 364</ref> каде се граничи со [[Данска]]. Северен Шлезвиг (во исти граници со поранешниот округ [[Јужен Јитланд (округ)|Јужен Јитланд]]) го образува најјужниот дел од Данска. Овој крај бил владение на [[Данска|Данската Круна]] сè додека Прусија и Австрија не ѝ објавиле војна во 1864 г. Данска сакала да ја предаде етнички германската област [[Холштајн|Холстен]] (Холштајн) и да ја повлече новата граница во реката Ајдер. Прускиот канцелар [[Ото фон Бизмарк]] заклучил дека ова е повод за војна, дури нарекувајќи ја „света војна“. За помош му се обратил на австрискиот цар [[Франц Јозеф I]]. Прусија не успеала во сличен обид во 1848 г. Но сега била опремена со современо оружје и со помошта од Австрија, а на чело со војсководецот [[Хелмут фон Молтке Постариот]], данската армија била уништена и присилена да се повлече во неред. Пруско-данската граница била преместена од [[Елба]] во [[Јитланд]] до потокот Конгео. По [[Прва светска војна|Првата светска војна]] се одржале два референдума за границата.<ref>{{нмс|url=http://danmarkshistorien.dk/leksikon-og-kilder/vis/materiale/genforeningen-1920/|title=Vis|last=103982@au.dk|date=13 април 2018|website=danmarkshistorien.dk|accessdate=2026-05-23|archive-date=2016-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160422113228/http://danmarkshistorien.dk/leksikon-og-kilder/vis/materiale/genforeningen-1920/|url-status=dead}}</ref><ref>German, Troels Fink: "Geschichte des schleswigschen Grenzlandes" Publisher: Munksgaard, Copenhagen 1958, стр. 178-192.</ref> Северниот Дел ѝ бил вратен на Данска како Северен Шлезвиг. Средниот и јужниот дел останале во Германија, вклучувајќи го [[Фленсбург|Фленсбург/Фленсборг]], тогаш единствен град во областа. Загубата на градот во Данска ја предизвикала Велигденската криза (''{{јаз|da|Påskekrisen}}'') во 1920 г.<ref>{{нмс|url=http://www.historiefaget.dk/emner/1920erne-1930erne/paaskekrisen-1920/ |title=Påskekrisen 1920: HISTORIEFAGET |access-date=8 април 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160507194406/http://www.historiefaget.dk/emner/1920erne-1930erne/paaskekrisen-1920/ |archive-date=7 мај 2016 |url-status=dead }}</ref><ref>{{нмс|url=http://denstoredanske.dk/Danmarks_geografi_og_historie/Danmarks_historie/Danmark_1849-1945/P%C3%A5skekrisen_1920|title=Påskekrisen 1920 - Gyldendal - Den Store Danske|website=denstoredanske.dk}}</ref> По [[Втора светска војна|Втората светска војна]] областа останала германска територија, и во 1948 г. заедно со [[Холштајн]] ја образувала новата [[сојузни покраини во Германија|покраина]] [[Шлезвиг-Холштајн]] како дел од [[СР Германија]] ([[Западна Германија]]). ==Историја== Краиштата на Шлезвиг северно од реката [[Ајдер]] и [[Килски Залив|Килскиот Залив]] биле [[феуд]] на [[Данска|Данската Круна]] уште од раното средновековие. Јужната област [[Холштајн]] ѝ припаѓала на [[Франкија]], а подоцна на [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]], но станала царски феуд на данските кралеви со Рипскиот договор од 1460 г.<ref>{{нмс| url = http://www.region.de/index.php?id=162&L=1%2Ftrainers.php%3Fid%3D%27__| title = Region Sønderjylland-Schleswig: ''Politische Entwicklungen im Mittelalter''}}</ref> Шлезвигхолштајнското прашање за првпат е доведено до критична точка за време на [[Револуции од 1848 година|Револуциите од 1848 г.]] кога, од 1848 до 1851 г. побунетите етнички германските [[национален либерализам|националлиберали]] потпомогнати од [[Кралство Прусија|Прусија]] се бореле за одвојување на Шлезвиг и Холштајн од Данска во [[Прва шлезвишка војна|Првата шлезвишка војна]]. Иако состојбата останала непроменета, судирите продолжиле, и на 1 февруари 1864 г. пруските и [[Австриско Царство|австриските]] војски го преминале Ајдер, со што дошло до [[Втора шлезвишка војна|Втората шлезвишка војна]], по која Данска морала да ги отстапи Шлезвиг и Холштајн по сила на Виенскиот договор од 1864 г. По [[Австриско-пруска војна|Австриско-пруската војна]] од 1866 г. победничката Прусија воспоставила контрола врз целиот Шлезвиг и Холштајн, но согласно [[Прашки мир (1866)|Прашкиот мир]] била обврзана да одржи референдум во Северен Шлезвиг, кој бил етнички дански. Сепак, референдумот не бил распишан.<ref>{{нмс| url = http://www.region.de/index.php?id=169&L=0%252C%252C| title = Region Sønderjylland-Schleswig: ''Nationale Entwicklung im 19. Jahrhundert'' }}</ref> По поразот на Германија во [[Прва светска војна|Првата светска војна]], [[Версајски договор|Версајскиот договор]] од 1919 г. распишал референдуми со кои е исцртана денешната германско-данска граница. Новата поделба стапила на сила на 15 јуни 1920 г. и го поделила Шлезвиг на јужен и северен дел, со значителни дански и германски малцинства на секоја страна.<ref>{{нмс| url = http://www.vimu.info/general_04.jsp?id=mod_4_5&lang=da&u=general&flash=true| title = vimu - Det Virtuelle Museum: ''Genforening''| accessdate = 2026-05-23| archive-date = 2018-12-20| archive-url = https://web.archive.org/web/20181220234154/http://www.vimu.info/general_04.jsp?id=mod_4_5&lang=da&u=general&flash=true| url-status = dead}}</ref><ref>{{нмс| url = http://www.vimu.info/general_04.jsp?id=mod_4_5&lang=de&u=general&flash=true&s=| title = vimu - Das Virtuelle Museum: ''Volksabstimmung''| accessdate = 2026-05-23| archive-date = 2017-03-01| archive-url = https://web.archive.org/web/20170301111555/http://www.vimu.info/general_04.jsp?id=mod_4_5&lang=de&u=general&flash=true&s=| url-status = dead}}</ref> ==Денес== Јужен Шлезвиг е дел од германската сојузна покраина [[Шлезвиг-Холштајн]], но како област, а не административна единица. Сочинет е од [[окрузи во Германија|окрузите]] [[Шлезвиг-Фленсбург]], [[Северна Фризија (округ)|Северна Фризија]], [[безокружен град|безокружниот град]] [[Фленсбург]] и северниот дел на [[Рендсбург-Екернферде]] (некогашниот округ ''Екернферде'' со историската стотка Хонер). Покрај стандардниот германски, се говорат [[долносаксонски дијалекти|шлезвишки долносаксонски]], [[дански јазик|дански]] (стандарден или јужношлезвишки) и неговата [[јужнојитландски дијалект|јужнојитландска]] варијанта, како и [[севернофризиски јазик|севернофризиски]] на запад.<ref>{{нмс| url = http://www.region.de/index.php?id=219&L=0%252C%252C| title = Region Sønderjylland-Schleswig: ''Sprachen und Dialekte südlich der Grenze''}}</ref> Данскиот и севернофризискиот се службени малцински јазици. Многу од жителите кои говорат само германски не ја сметаат областа за различна од остатокот од Шлезвиг-Холштајн. Ова поимување го оспорува населението што се смета за [[Данци]], Јужношлезвижани или Шлезвижани, особено историчарите и лицата што членуваат во установите на данското малцинство како [[Избирачки сојуз на Јужен Шлезвиг|Избирачкиот сојуз на Јужен Шлезвиг]], политичка партија на данското и севернофризиското малцинство во [[Ландтаг на Шлезвиг-Холштајн|Покраинското собрание на Шлезвиг-Холштајн]] која е изземена од изборниот цензус од 5 %. Многу презимиња во областа често имаат скандинавски облик со наставки како ''-сен''. Поважни градови во Јужен Шлезвиг се [[Фленсбург]], [[Шлезвиг (град)|Шлезвиг]], [[Екернферде]] и [[Хузум]]. == Поврзано == * [[Јужен Јитланд|Северен Шлезвиг]] (Јужен Јитланд) * [[Шлезвишка војна|Шлезвишки војни]] == Библиографија == * Lars Henningsen: ''Sydslesvigs danske historie'', Flensborg 2013. * Lars Henningsen: [http://star.dcbib.dk/publikationer/065_Zwischen_Grenzkonflikt_und_Grenzfrieden.pdf ''Zwischen Grenzkonflikt und Grenzfrieden''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141018022437/http://star.dcbib.dk/publikationer/065_Zwischen_Grenzkonflikt_und_Grenzfrieden.pdf |date=2014-10-18 }}, Flensburg 2011 * Karen Margrethe Pedersen: ''Dansk sprog i Sydslesvig: det danske sprogs status inden for det danske mindretal i Sydslesvig'', Institut for grænseregionsforskning Aabenraa 2000 == Наводи == {{наводи}} {{coord|54|44|N|9|05|E|source:kolossus-nowiki|display=title}} [[Категорија:Региони во Шлезвиг-Холштајн]] [[Категорија:Војводство Шлезвиг]] [[Категорија:Германско-дански односи]] 72d61wugwmjo5lc3fo3zystvqe4iree 0 1396058 5606945 5567638 2026-08-10T00:09:37Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606945 wikitext text/x-wiki {{другизначења4|вид дрво|кичевското село|Јаворец|врвот на Галичица|Јаворец (врв)}} {{Infraspeciesbox | name = Јаворец | image = Acer opalus subsp. obtusatum Klon włoski podgat. tępolistny 2024-04-13 01.jpg | image_caption = Јаворец во ботаничка градина во Вроцлав, Полска | status = LC | status_system = IUCN3.1 | genus = Acer | species = opalus | subspecies = obtusatum | authority = (Waldst. & Kit. ex Willd.) Gams | synonyms = {{простсписок| * ''Acer obtusatum'' Waldst. & Kit. ex Willd. * ''Acer opalus'' var. ''obtusatum'' (Waldst. & Kit. ex Willd.) Schwer. }} | synonyms_ref = }} [[Податотека:Acero di Ungheria - San Quaranta di Tortora Foto Foglie 01.JPG|мини|десно|Листови на јаворец.]] [[Податотека:Acer obtusatum (34).JPG|мини|десно|Стебло на јаворец.]] '''Јаворец''' ([[биномна номенклатура|науч.]] ''Acer opalus'' subsp. ''obtusatum'') — [[подвид]] на [[Италијански јавор|италијанскиот јавор]] (''Acer opalus''), кој во постарата номенклатура се смета за одделен вид ''Acer obtusatum'',<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1457-1459}}</ref> денес со статус на [[синоним (таксономија)|синоним]]. Во македонската литература се среќава како ''црвен јавор''<ref>{{МКЕ|629}}</ref><ref>Аврамовска, Јасмина (2013). ''[https://www.e-ucebnici.mon.gov.mk/pdf/149_Dentrologija_II_MAK_PRINT_WEB.pdf Дендрологија за II година шумарско-дрвопреработувачка струка]'', стр. 111</ref> но тоа име предизвикува забуна со ''[[црвен јавор|Acer rubrum]]'', кој е правилен носител на името. Ова [[дрво]] со мал до среден раст матично за планините и ридовите на [[Средна Европа|јужносредна Европа]] и [[Југоисточна Европа]], како и делови од Северна Африка, каде вирее на варовнички падини и мешани широколисни дрвни подрачја.<ref name="POWO">{{нмс |title=''Acer opalus'' subsp. ''obtusatum'' (Waldst. & Kit. ex Willd.) Gams |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77249132-1 |access-date=9 декември 2025 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew}}</ref><ref name="TSO">{{нмс |last=Crowley |first=Dan |year=2019 |title=''Acer opalus'' Mill. |url=https://www.treesandshrubsonline.org/articles/acer/acer-opalus/ |access-date=9 декември 2025 |website=Trees and Shrubs Online |publisher=International Dendrology Society}}</ref> Во [[Македонија]] е застапен со два облика: f. ''obtusatum'' и f. ''obtusilobum''.<ref name="ФлораМак1.6" /> == Опис == Јаворецот е [[листопадно растение|листопадно]] [[дрво (растение)|дрво]] со мала до средна големина или голема [[грмушка]]. Во дивина достигнува типична висина од 8–13 м. Има заоблена [[крошна]] и кратко [[стебло]].<ref name="OSU">{{нмс |title=''Acer opalus'' subsp. ''obtusatum'' |url=https://landscapeplants.oregonstate.edu/plants/acer-opalus-subsp-obtusatum |access-date=9 декември 2025 |website=Oregon State University Landscape Plants |publisher=Oregon State University}}</ref><ref name="Cornell">{{нмс |title=Bosnian Maple |url=https://cornellbotanicgardens.org/plant/bosnian-maple/ |access-date=9 декември 2025 |website=Cornell Botanic Gardens }}{{Мртва_врска|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Кора]]та е сивокафеава, првично мазна, а потоа станува лушпеста и испукана кај постарите дрва.<ref name="TSO" /> [[Лист]]овите се спротивни, прости и дланчесто залистени, обично со по 5 кратки, широки и заоблени залистоци и плитки засеци. Долги се 7–12 см и имаат пречник од 13–16 см; имаат темнозелена до среднозелена боја и мазна површина одозгора, а сивозелени и влакнести одоздола, по што се разликуваат од италијанскиот јавор (''A. opalus'').<ref name="OSU" /><ref name="TSO" /> Рабовите се неправилно назабени, а [[лисна дршка|лисната дршка]] често е жолтеникава до розикава.<ref name="OSU" /> Наесен листовите добиваат can develop богати жолти, портокалови или црвени тонови, особено кај единките во континентални и планински краишта.<ref name="TSO" /><ref name="Botanikfoto">{{нмс |title=Bosnian maple (''Acer obtusatum'' syn. ''Acer opalus'' subsp. ''obtusatum'') |url=https://www.botanikfoto.com/en/images/bosnian-maple-acer-obtusatum-syn-acer-opalus-subsp-obtusatum-465218 |access-date=9 декември 2025 |website=Botanikfoto}}</ref> [[Цвет]]ови се мали и жолтеникаво зелени; излегуваат рано напролет и се отвораат пред или за време на разлистувањето. Сместени се на виснати штитчиња на тенки дршки и се [[опрашување|опрашуваат]] од инсекти.<ref name="OSU" /><ref name="Pallano">{{нмс |last=Paolucci |first=Marco |title=''Acer opalus'' subsp. ''obtusatum'' |url=https://pallano.altervista.org/acer-opalus-subsp-obtusatum.html |access-date=9 декември 2025 |website=Monte Pallano – Flora e natura dell'Abruzzo |language=it}}</ref> [[Плод]]от е пар [[крилесто оревче|крилести оревчиња]], каде секое оревче е заоблено и има пречник од 1 см и крилца долги 2,5–3&nbsp;см под приближно прав агол.<ref name="OSU" /> == Таксономија и именување == Јаворецот му припаѓа на одделот ''Monspessulana'' на јаворите. Таксонот првично е опишан како вид ''Acer obtusatum'' на почетокот на XIX век, а подоцна сведен на подвид на италијанскиот јавор од Валтер Гамс in 1925.<ref name="POWO" /><ref name="TSO" /> Сепак, балканската ботаника и понатаму го води како одделен вид.<ref name="ФлораМак1.6" /> == Распространетост и живеалишта == Ова дрво е домородно во [[Средна Европа|јужносредна Европа]] и [[западен Балкан]], чие живалиште се протега од [[Унгарија]] и северна [[Италија]] на југ преку [[Апенини]]те и [[Динариди]]те во [[Грција]] и соседните делови на средишното [[Средоземје]]; има одвоени популации во [[Алжир]].<ref name="POWO" /><ref name="TSO" /> Застапено е во Албанија, Босна и Херцеговина, Италија, Македонија, Словенија, Србија, Франција, Хрватска, Црна Гора.<ref name="TSO" /><ref name="Dryades">{{нмс |title=''Acer opalus'' Mill. subsp. ''obtusatum'' (Waldst. & Kit. ex Willd.) Gams |url=https://dryades.units.it/floritaly/index.php?id=3042 |access-date=9 декември 2025 |website=Flora Italiana digitale |publisher=Università degli Studi di Trieste |language=it}}</ref> Овој подвид типично расте во ридести и планински краишта, на надморска височина од неколку стотини метри до 1.800–2.000&nbsp;м на поволни места, особено на северни падини и во кланци каде летната [[суша]] е помалку изразена.<ref name="Arbolapp">{{нмс |title=Italian maple (''Acer opalus'') |url=https://www.arbolapp.es/en/species/info/acer-opalus |access-date=9 декември 2025 |website=Arbolapp |publisher=Real Jardín Botánico, CSIC}}</ref><ref name="TSO" /> Претпочита [[варовник|варовнички]] супстрати, каменести падини, сипови, шумски рабови и чистини, но и мешана листопадна шума. === Во Македонија === Јаворецот во [[Македонија]] постои во облиците f. ''obtusatum'' и f. ''obtusilobum''. Кај f. ''obtusatum'' врвовите на залистоците се заострени, а кај f. ''obtusatum'' истите се тапи. Застапени се на следниве места:<ref name="ФлораМак1.6" /> ==== f. ''obtusatum'' ==== f. ''obtusatum'' е познат за Мавровско — [[Маврови Анови]], [[Мавровска Река]], с. [[Маврово]]; [[Бистра (планина)|Бистра]] — [[Вели Врв]], [[Суво Поле (Бистра)|Суво Поле]], с. [[Галичник]], с. [[Тресонче]], с. [[Лазарополе]], [[Гарска Река]], [[Јама (Лазарополе)|Јама]] — р. [[Бистра (река)|Бистра]]; [[Кораб]] — [[Длабока Река]], с. [[Нистрово]], с. [[Жужње]], с. [[Танушевци]]; [[Крчин]]; клисура на р. [[Радика]] — [[Бигорски манастир]]; Кичево - [[Буковиќ (планина)|Буковиќ]], [[Кичевски манастир]], [[Лубен]], [[Баба Сач]]; [[Галичица]] — с. [[Отешево]], с. [[Стење]], с. [[Коњско (Ресенско)|Коњско]]. :''A. obtusatum'' s.l. се посочува за Тетово (Grisebach, 1843); пл. [[Бигла (планина)|Бигла]] и [[Јабланица]] (Bornmüller, 1925); клисурата на [[Црн Дрим]], Кавадарци с. [[Мрежичко]], Радобилска Планина, [[Беласица]], Делчево — пл. [[Голак]], [[Осогово]], [[Козјак (Козјачија)|Козјак]], [[Скопска Црна Гора]] (Петровић, 1934); клисурата на р. [[Треска]], Капина, Гостивар — [[Буковиќ (планина)|Буковиќ]] (Soška, 1938, 1939); Скопје — пл. Осој (Матвејева, 1968); Скопје — [[Жеден]] и [[Водно]] (Дренковски, 1969); Скопје — [[Кадина Река]] — с. [[Гумалево]] (Weber, 1938). ==== f. ''obtusilobum'' ==== f. ''obtusilobum'' f. obtusilobum Beck, Glas. Zem. Muz. BiH, 33:6 (1922) е познат за [[Шар Планина]] — с. [[Лисец]]; Мавровско — с. Маврово, Маврови Анови, Мавровска Река, [[Кожа (Врбен)|Кожа]]; Кораб — Длабока Река, с. Нистрово, Танушанска Река; [[Дешат]]; Клисура на р. Радика — Бигорски манастир; Дебар — с. [[Долно Косоврасти]], с. [[Баниште]]; Јама — Бистра; Кичево — Буковиќ, [[Китино Кале|Кале]], с. [[Цер (село)|Цер]]; Галичица — Отешево, с. Стење, с. Коњско, с. [[Пештани (Охридско)|Пештани]], с. [[Трпејца]], с. [[Петрино]]. ==== Други облици ==== Петков (1910) за околината на Преспанското Езеро — с. Коњско и с. Стење го посочува var. ''bosniacum'' f. ''glabra''. Weber (1951) за пл. Галичица го посочува обликот ''А. obtusatum'' W.K. var. ''anomalum'' f. ''subtrilobum'' (Beck). Дренковски (1974) за пл. [[Баба (планина)|Баба]] наведува нов облик ''A. obtusatum'' W.K. var. ''bosniacum'' (K. Maly) f. ''dassaretica'' (Drenkovski). Истата ја приклучува кон var. ''bosniacum'' и истовремено наведува дека var. ''bosniacum'' е присутен во планините на западна и јужна Македонија. Прашањето за статусот на var. ''bosniacum'' cè уште не е доволно јасно.<ref name="ФлораМак1.6" /> == Екологија == Во матичните живеалишта јаворецот е составен дел од мешаните широколисни шуми и шикарите. Често се среќава заедно со [[обична бука|обичната бука]] (''Fagus sylvatica''), [[благун|дабот благун]] (''Quercus pubescens''), [[црн габер|црниот габер]] (''Ostrya carpinifolia'') и други [[јавор]]и.<ref name="TSO" /><ref name="Arbolapp" /> Во Македонија вирее во појаси од дабови, букови и елово-букови шуми.<ref name="ФлораМак1.6" /> Цветовите рано напролет даваат [[нектар]] и [[полен]] за инсектите, меѓу кои и [[пчела|пчелите]] и [[осолика мува|осоликите муви]]. Како и другите јавори, крилестите оревчиња се распространуваат со [[ветар]]от, што овозможува колонизација на карпести сипови и изложени падини. Фиданките се вкоренуваат во полусенка и под грмушки или пак под растурени крошни, слично на другите средоземни јавори.<ref name="TSO" /><ref name="Gomez">{{наведено списание |last=Gómez-Aparicio |first=Lucia |last2=Zamora |first2=Rosario |last3=Gómez |first3=José M. |last4=Hódar |first4=José A. |year=2005 |title=The regeneration status of the endangered ''Acer opalus'' subsp. ''granatense'' in southeastern Spain |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S000632070400179X |journal=Biological Conservation |volume=121 |issue=2 |pages=195–207 |doi=10.1016/j.biocon.2004.04.021 |access-date=9 декември 2025|url-access=subscription }}</ref> == Одгледување == Јаворецот се одгледува како [[украсно растение|украсно дрво]] во [[арборетум]]и и градини, особено во Европа и Северна Америка. Важи за мразноотпорен, има пријатен заоблен облик, трпи калциумови почви и има украсни пролетни цветови и есенски бои.<ref name="RHS">{{нмс |title=''Acer opalus'' subsp. ''obtusatum'' |url=https://www.rhs.org.uk/plants/223/acer-opalus-subsp-obtusatum/details |access-date=9 декември 2025 |website=RHS Plants |publisher=Royal Horticultural Society}}</ref><ref name="TSO" /> Се смета за погоден за [[парк]]ови и добро расте на директно сонце на добро исцедени, по можност [[алкалија|алкални]] почви и издржлив на суша.<ref name="PanGlobal">{{нмс |title=''Acer opalus'' subsp. ''obtusatum'' |url=https://panglobalplants.com/product/acer-opalus-subsp-obtusatum/ |access-date=9 декември 2025 |website=Pan-Global Plants}}</ref><ref name="OSU" /> Застапен е во познатите збирки како [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]] и Јоркширскиот арборетум во Англија, арборетумот Веспелар во Белгија и арборетумите во [[Северна Америка]].<ref name="TSO" /><ref name="TreeLib">{{нмс |title=''Acer opalus'' |url=https://treelib.ca/species/862/acer_opalus |access-date=9 декември 2025 |website=TreeLib}}</ref> Размножувањето обично се одвива од [[семе]], иако може да се [[калемење|калеми]] или пупи на подлога од сродни јавори.<ref name="Yeserchem">{{нмс |title=Unlocking the secrets of dishwashing liquid formula: a comprehensive guide to effective and eco-friendly solutions |url=https://yeserchem.com/unlocking-the-secrets-of-dishwashing-liquid-formula/ |access-date=9 декември 2025 |website=Yeser Chemicals}}</ref> == Поврзано == * [[Италијански јавор]] * [[Горски јавор]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Acer obtusatum}} {{Таксонска лента|from=Q9578464}} [[Категорија:Јавор]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 49pmg5opcwrauhnh6i5mskrj7og8z4p 0 1396399 5606989 5594128 2026-08-10T04:39:17Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606989 wikitext text/x-wiki {{Разликување|Јулска декларација}} {{Infobox treaty | name = Јулска национална повелба 2025<br />জুলাই জাতীয় সনদ ২০২৫ | image = | caption = Корица на јулската повелба | image_size = 200px | type = [[грамота]] | context = [[Јулско востание]] | date_drafted = {{Start date|2025|02|13}} | date_signed = {{Start date|2025|10|17}} | location_signed = Јужен плоштад на [[Јатија Сангсад Бабан]]<br />[[Шер-е-Бангла Нагар]], [[Дака]], Бангладеш | date_sealed = | date_ratified = | date_effective = | amendment = | replaces = | replaced_by = | date_expiration = | date_expiry = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | mediators = [[Национална комисија за консензус]] | negotiators = [[Национална комисија за консензус]] | signatories = | parties = {{blist|[[Министерство на Јунус|Привремена влада на Мухамед Јунус]]|26 [[Список на политички партии во Бангладеш|политички партии]]}} | membership = | ratifiers = | depositor = | depositories = | citations = | language = [[Бенгалски јазик|Бенгалски]] | wikisource = | wikisource1 = | wikisource2 = | wikisource3 = | wikisource4 = | wikisource5 = | footnotes = }}'''Јулската национална повелба во 2025 година''' ({{Langx|bn|জুলাই জাতীয় সনদ ২০২৫}}) — политичка декларација во Бангладеш заснована на консензусот меѓу 30 политички партии и привремената влада во врска со уставните, изборните и административните реформи по јулското востание во 2024 година. Била потпишана на 17 октомври 2025 година на Јужниот плоштад на Џатија Сангсад од страна на Националната комисија за консензус и 24 политички партии на Бангладеш, а други две партии потпишале подоцна, со што вкупниот број на политички партии достигнал 26. Во повелбата биле предложени над 80 предлози за реформи, вклучувајќи уставни, судски и законодавни реформи. Клучните предлози вклучувале зголемување на политичката застапеност на жените во законодавното тело, наметнување ограничувања на мандатот на премиерот, зајакнување на претседателските овластувања, проширување на основните права и заштита на судската слобода. Сепак, некои странски потписнички изразиле несогласување со одредени предлози, што ги навеле аналитичарите да го доведат во прашање правилното спроведување на одредбите од повелбата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.idea.int/blog/explainer-poll-and-referendum-define-bangladeshs-next-chapter|title=Explainer: A poll and referendum to define Bangladesh's next chapter|last=Kenny|first=Emma|date=10 February 2026|work=International IDEA}}</ref> == Нацрт == Јулската повелба следи по Јулското востание, во јули 2024 година. Прелиминарен нацрт на Јулската повелба, наменет за реформа на Уставот на Бангладеш, била објавен на 28 јули 2025 година, по серија консултации во кои учествувале 30-те политички партии и привремената влада под водство на Мухамед Јунус. Овие дискусии биле олеснети од Националната комисија за консензус, комисија формирана од главниот советник Мухамед Јунус за да го изготви документот. По понатамошно разгледување и преглед, се очекувало учесничките партии формално да ја потпишат и усвојат конечната верзија на повелбата. Повелбата се состои од 28 точки.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.kalerkantho.com/online/national/2025/07/28/1553864|title=Draft of the July National Charter published|date=28 July 2025|work=[[Kaler Kantho]]}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.jagonews24.com/m/national/news/1039862|title=Draft of July Charter given to all political parties|date=28 July 2025|work=[[Jagonews24.com]]}}</ref> На 31 јули 2025 година, демонстрантите повредени во Јулското востание ја блокирале раскрсницата Шахбаг во Дака, барајќи итно прогласување на „Јулската повелба“ и „Јулската декларација“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/protestors-block-shahbagh-demand-july-charter-1201046|title=Dhaka roads gridlocked as protesters block Shahbagh demanding July Charter|date=2025-07-31|work=The Business Standard|language=en|accessdate=2025-07-31}}</ref> Демонстрациите предизвикале големи сообраќајни нарушувања, при што учесниците се заколнале дека ќе продолжат сè додека не се исполнат нивните барања.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.daily-sun.com/post/817024|title=Protesters block Shahbagh demanding July Charter|work=daily-sun|accessdate=2025-07-31|archive-date=2025-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20250801050212/https://www.daily-sun.com/post/817024|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/city/lszbk5t0j2|title=Blockade at Shahbagh demands implementation of July Charter, traffic gridlock|work=Prothomalo|accessdate=2025-07-31}}</ref> === Цели === Обврските на Повелбата вклучуваат:<ref>{{Наведени вести|url=https://www.kalerkantho.com/online/national/2025/07/28/1553871|title=The July Charter draft contains 7 commitments|date=28 July 2025|work=[[Kaler Kantho]]}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.jagonews24.com/m/national/news/1039874|title=Parties will pledge to fully implement the July Charter|date=28 July 2025|work=[[Jagonews24.com]]}}</ref> # Обезбедување на негово целосно спроведување во согласност со јавните аспирации и жртви; # Донесување препораки поврзани со управувањето, судството, изборите, јавната администрација, спроведувањето на законот и борбата против корупцијата преку потребни уставни измени, законски измени или ново законодавство; # Завршување на овие реформи во рок од две години од формирањето на влада избрана по формалното усвојување на Повелбата; # Воспоставување на законски и уставни заштитни мерки во текот на целиот процес на имплементација; # Гарантирање на целосна правна и уставна заштита за содржината на Повелбата; и # Формално признавајќи, во рамките на Уставот, историското значење на продемократското движење и народното востание од 2024 година што доведоа до Повелбата. == Финализација и потпишување == Јулската повелба била финализирана во август 2025 година по неколку недели разговори за консензус. Во текот на процесот, биле поднесени 11 ноти за несогласување, од кои 9 дошле од БНП и нејзините сојузници, за да се регистрира несогласување со некои клучни аспекти на Јулската повелба. Сепак, потпретседателот на комисијата, Али Риаз, останал оптимист во врска со спроведувањето на Повелбата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/july-charter-implementation-what-notes-dissent-could-mean-3967351|title=July charter implementation: What notes of dissent could mean|date=21 August 2025|work=The Daily Star|accessdate=26 August 2025}}</ref> Повелбата била потпишана на 17 октомври 2025 година на Јужниот плоштад на Џатија Сангсад од страна на Националната комисија за консензус и 24 политички партии од Бангладеш.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bdnews24.com/politics/3389d8445bf3|title=Four leftist parties reject July Charter, plan demonstrations|work=bdnews24.com|language=en|accessdate=2025-10-18}}</ref> Форумот Гано ја потпишал повелбата на 19 октомври 2025 година. Националната граѓанска партија ја потпишала повелбата на 16 февруари 2026 година, со што вкупниот број на потписници достигнал 26 политички партии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bdnews24.com/bangladesh/638c6387dc14|title=Gono Forum signs July Charter after initial reservations|work=bdnews24.com|language=en|accessdate=2025-10-19}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bdnews24.com/politics/b6ec179db9b4|title=NCP signs July Charter|work=bdnews24.com|language=en|accessdate=2026-02-16}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.prothomalo.com/politics/tao2vhxg65|title=জুলাই সনদ স্বাক্ষর অনুষ্ঠানে অংশ নেয় ২৫ দল, কারা গেল, কারা যায়নি|date=17 October 2025|work=[[Prothom Alo]]|language=bn|accessdate=17 October 2025}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/4jeyxcy98d|title=Declaration of independence not being dropped, what is in July Charter|date=2025-10-17|work=[[Prothom Alo]]|language=en|accessdate=2025-11-03}}</ref> == Предлози == === Уставни промени === Доколку повелбата биде усвоена во уставот, би биле внесени следните 47 измени:<ref name="changes">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/bengali/articles/cn0k9n56wlyo|title=গণভোটে 'হ্যাঁ' জিতলে সংবিধানে যা যা বদলে যাবে, নতুন যুক্ত হবে যেসব বিষয়|last=Ahsan|first=Mukimul|date=26 January 2026|work=[[BBC Bangla]]|language=bn|trans-title=Changes, new additions to the constitution that will be made if the 'yes' passes the referendum}}</ref> * Сите [[Мајчин јазик|мајчини јазици]] што се зборуваат во Бангладеш ќе бидат признати како говорни јазици, заедно со државниот јазик [[Бенгалски јазик|бенгалски]]. * „Бангладешанец“ ќе го замени „[[Бенгалци|бенгалец]]“ како националност на граѓаните на Бангладеш. * За измена на уставот ќе биде потребно двотретинско мнозинство во предложениот [[долен дом]] и едноставно мнозинство во предложениот [[горен дом]] на законодавното тело. * За реформа на привремениот владин систем ќе биде потребен национален референдум. * Членовите 7(А) и 7(Б) кои ги дефинираат уставните прекршоци и наметнуваат ограничувања на уставните амандмани, ќе бидат укинати. * Еднаквоста, човечкото достоинство, социјалната правда, верската слобода и хармонијата ќе ги заменат муџибистичките идеи за бенгалски национализам, демократија, социјализам и секуларизам како фундаментални принципи. * [[Секуларност|Секуларизмот]] и слободата на вероисповед ќе бидат дефинирани како „обезбеден соживот и достоинство на сите заедници“. * Правото на непрекинат интернет сервис и правото на заштита на личните податоци ќе бидат додадени на основните права. * За прогласување [[вонредна состојба]] ќе биде потребно одобрение од членовите на кабинетот и лидерот и заменик-лидерот на опозицијата, кое ќе го замени само потписот на премиерот. * Основните права нема да бидат ограничени за време на вонредна состојба. * Претседателските избори ќе се одржат со тајно гласање, а претседателот ќе го изберат пратениците во Долниот дом. * Претседателот може самостојно да ги назначува раководителите и членовите на Националната комисија за човекови права на Бангладеш, Комисијата за информации, Советот за печат, Комисијата за право и Комисијата за регулација на енергетика на Бангладеш, освен премиерот и врховниот судија. * За импичмент на претседателот ќе биде потребно двотретинско мнозинство во двата дома. * [[Помилување|Претседателското помилување]] ќе биде предмет на согласност од семејствата на жртвите. * Едно лице не може да биде премиер повеќе од 10 години * Системот на привремени службеници ќе биде вратен во сила и ќе биде формиран со консензус меѓу владејачката партија, главната опозиција и втората опозициска партија. * Ќе се воведе [[Дводомен парламент|дводомност]]. * Горниот дом ќе се состои од 100 места [[Пропорционална застапеност|пропорционално распределени]] меѓу гласовите на избраните партии на општите избори. * Резервираните места за жени во Долниот дом постепено ќе се зголемуваат до 100 места. * Заменик-претседателот на Џатија Сангсад ќе биде избран од опозициската партија. * Членот 70, кој забранува преминување од една во друга партија, ќе биде укинат. * Секој голем меѓународен договор поврзан со националната безбедност ќе бара одобрение од двата дома. * Овластувањата за разграничување на изборните граници ќе бидат преземени од Изборната комисија на Бангладеш и ќе бидат доделени на специјализиран комитет формиран од парламентот. * Изборната комисија ќе биде формирана под надзор на претседателот на Собранието, заменик-претседателот, премиерот, лидерот на опозицијата и претседателот на Врховниот суд. * Главниот судија ќе биде назначен од Апелациониот оддел на Врховниот суд на Бангладеш. * Бројот на назначени судии во апелациониот оддел ќе се определи според потребите на претседателот на судот, а назначувањето на судии во високиот суд ќе биде единствено доверено на претседателот на судот. * Целосната слобода на судството ќе биде уставно загарантирана, ќе се формира потребен број на виши судски одделенија во секој [[Области во Бангладеш|оддел]], ќе се зајакне Врховниот судски совет, а на Врховниот суд ќе му биде доверена контролата врз назначувањето на судиите од пониските судови. * Ќе биде назначен [[Народен правобранител]] под надзор на претседателот на Собранието, заменик-претседателот, премиерот, лидерите на опозициските партии и судиите на Апелациониот оддел. * Ќе бидат формирани посебни комисии составени од опозициски партии за назначување на Комисијата за јавни услуги, назначување на генерален ревизор и контролор, како и назначување на претседател и комесар на Антикорупциската комисија. * Во уставот ќе биде додаден нов член со кој ќе се повикува на спречување на злоупотребата на уставните овластувања. === Правни реформи === Ќе се воведат 37 реформи со измена на постојните закони, уредби, извршни наредби и предлог-закони:<ref name="changes"/> * Посебните права, ограничувањата на правата и одговорностите на комисиите и членовите на парламентот ќе бидат дефинирани со закон. * Реформите што ги донесе привремената влада пред општите избори, како што се законот за манипулирање со изборните единици, задолжителниот кодекс на однесување за актуелните и поранешните судии, воспоставувањето на секретаријатот на Врховниот суд, формирањето на независна служба за кривични истраги, зголемувањето на бројот на вработени во судството, претворањето на Националната агенција за правна помош во директорат, деталите за имотот на судиите и помошниот персонал, дигитализацијата на управувањето со судовите и прашањата поврзани со кодексот на однесување за адвокатите, ќе бидат признати преку закон. * Ќе се формира независна и постојана Комисија за реформа на јавната администрација за спроведување на програмите за реформа на јавната администрација, а дополнително постојната Комисија за јавни служби ќе биде поделена на Комисија за јавни служби (општа), Комисија за јавни служби (образование) и Комисија за јавни служби (здравство). * Ќе се формираат дивизија Комила и дивизија Фаридпур. == Имплементација == === Јулска наредба за спроведување на Националната повелба (уставен амандман), 2025 година === На 13 ноември 2025 година, претседателот на Бангладеш, Мохамед Шахабудин, ја издал „Наредбата за спроведување на јулската национална повелба (уставен амандман) 2025 година“ за спроведување на јулската повелба, со што ефикасно ѝ било дадено овластување на Изборната комисија на Бангладеш да организира референдум и да ги направи потребните правни аранжмани.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bd-pratidin.com/national/2025/11/13/1179237|title=|date=13 November 2025|work=[[Bangladesh Pratidin]]|language=bn|script-title=bn:জুলাই সনদ বাস্তবায়ন আদেশ জারি, গেজেট প্রকাশ|trans-title=July Charter implementation order issued, gazette published|accessdate=13 November 2025|archive-date=2026-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20260116211831/https://www.bd-pratidin.com/national/2025/11/13/1179237|url-status=dead}}</ref> Наредбата предвидува одржување [[Референдум|национален референдум]] на кој граѓаните ќе одлучат дали ги прифаќаат предложените политички и уставни реформи. Меѓу предложените измени се формирање привремена влада и независна изборна комисија, воспоставување дводомен парламент, ограничување на мандатите на премиерот, проширување на претседателските овластувања, зајакнување на независноста на судството и обезбедување поголема застапеност на жените во законодавниот дом. Во случај реформите да добијат поддршка на референдумот, ќе биде формиран Совет за уставни реформи составен од сите новоизбрани пратеници. Овој совет ќе има задача да ги заврши уставните измени во рок од 180 работни дена од одржувањето на својата прва седница, по што ќе престане да постои.Одредени одредби од наредбата ќе стапат во сила веднаш, додека останатите ќе се применуваат само доколку референдумот заврши со позитивен исход. Изборната комисија ќе биде надлежна за спроведување на гласањето и за обезбедување на законската процедура за официјално вклучување на Јулската повелба во Уставот на Бангладеш.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/1622396.details|title=|date=13 November 2025|work=[[Banglanews24.com]]|access-date=13 November 2025|language=bn|script-title=bn:জুলাই জাতীয় সনদ বাস্তবায়ন আদেশ জারি|trans-title=July National Charter Implementation Order Issued}}</ref> === Уставен референдум === Уставен референдум се одржал во [[Бангладеш]] на 12 февруари 2026 година, заедно со општите избори.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.banglanews24.com/election-comission/news/bd/1626685.details|title=|date=11 December 2025|work=[[Banglanews24.com]]|language=bn|script-title=bn:সংসদ নির্বাচন ও গণভোট ১২ ফেব্রুয়ারি|trans-title=Parliamentary elections and referendum on February 12}}</ref> Гласачите биле прашани за одредбите од јулската Повелба и поврзаните измени на Уставот на Бангладеш.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/rir5owfdp5|title=Parliamentary election and referendum to be held on the same day: Chief adviser|date=13 November 2025|work=[[Prothom Alo]]}}</ref> == Реакции == Националистичката партија на Бангладеш и многу други кои останале неутрални, но изјавиле дека тоа ќе им користи на некои партии уште повеќе, особено на партијата предводена од студентите, Националната граѓанска партија.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/politics/387702/what-political-leaders-said-about-july-charter|title=What political parties said about July Charter draft}}</ref> БНП подоцна изјавила дека го поддржува државното признавање на повелбата, но се спротивставила на вклучувањето на Јулската повелба во уставот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/politics/bnp-wants-state-recognition-july-charter-not-constitutional-status-1200106|title=BNP wants state recognition for July Charter, not constitutional status|last=Hossen|first=Akram|date=30 July 2025|work=The Business Standard|accessdate=26 August 2025}}</ref> Иако Националната граѓанска партија прво се воздржала од потпишување на повелбата барајќи нејзина легалност веднаш, подоцна потпишал на 16 февруари 2026 година. Комунистичката партија на Бангладеш, Социјалистичката партија на Бангладеш, Социјалистичката партија на Бангладеш (марксистичка) и Бангладешката Џатија Самајтантрик Дал се воздржале од потпишување на повелбата, тврдејќи дека таа ја искривува историјата на [[Ослободителна војна на Бангладеш|Ослободителната војна на Бангладеш]] и ги менува уставните принципи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/july-charter-signed-ncp-stays-away-4012611|title=July charter signed, NCP stays away|date=18 October 2025|publisher=The Daily Star|accessdate=19 October 2025}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-parties-sign-reform-charter-student-leftist-group-stays-away-2025-10-17/|title=Bangladesh parties sign reform charter, but student and leftist group stays away|date=17 October 2025|publisher=Reuters|accessdate=19 October 2025}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Muhammad_Yunus_signing_National_Accord_at_Jatiya_Sangsad_Bhaban_2025-10-17_(PID-0061492).jpg|алт=Muhammad Yunus signing the July Charter| Мухамед Јунус ја потпишува јулската повелба Податотека:Muhammad_Yunus_presents_July_National_Charter,_National_Parliament_Building,_2025-10-17_(PID-0061494).jpg|алт=Muhammad Yunus presents the July Charter| Мухамед Јунус ја претставува Јулската повелба Податотека:Muhammad_Yunus_at_National_Charter_Signing_Ceremony_2025-10-17_(PID-0061495).jpg|алт=Muhammad Yunus at July Charter signing ceremony| Мухамед Јунус на церемонијата на потпишување на Повелбата во јули Податотека:Representatives_Of_Political_Parties_Signing_National_Accord_At_Jatiya_Sangsad_Bhaban_2025-10-17_(PID-0061498).jpg|алт=Representatives of political parties signing July Charter| Претставници на политичките партии ја потпишуваат јулската повелба Податотека:Professor_Muhammad_Yunus_With_Political_Representatives,_National_Parliament_Building,_2025-10-17_(PID-0061497).jpg|алт=Representatives of political parties at the ceremony| Претставници на политичките партии на церемонијата Податотека:July_Charter.jpg|алт=Signatories of July Charter| Потписници на Јулската повелба </gallery> == Поврзано == * [[Устав на Бангладеш]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|https://julysonod.online/}} * [https://web.archive.org/web/20260206044028/https://objectstorage.ap-dcc-gazipur-1.oraclecloud15.com/n/axvjbnqprylg/b/V2Ministry/o/office-cao/2024/12/b4d8b890dc454a4ea8523059b6f4f87b.pdf Јулска Национална повелба - 2025 година, повелбата со список на страни според нивните договори, несогласувања и забелешки за несогласување] * [https://constitutionnet.org/sites/default/files/2025-11/Bangladesh%20July%20National%20Charter%202025%20%28English%20translation%29.pdf Јулската повелба на англиски јазик] * [https://www.dpp.gov.bd/upload_file/gazettes/59217_55912.pdf Јулска повелба за спроведување на Националната повелба (амандман на Уставот), Службен весник од 2025 година] [[Категорија:Демократизација]] [[Категорија:Повелби]] [[Категорија:Историја на човековите права]] d70jvnbg2yh2bj1fkpl9xl0dwvovr91 0 1397180 5607034 5573737 2026-08-10T08:52:18Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5607034 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Џордан Емануел | image = Jordan Emanuel 2019.jpg | alt = | caption = Емануел во 2019 | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1992|12|25}}<ref name=SC/> | birth_place = [[Балтимор]], [[Мериленд]], САД | other_names = | alma_mater = [[Мајамски универзитет]] | occupation = модел, новинарка | known_for = | title = | term = | predecessor = | successor = | spouse = | parents = | website = {{URL|www.jordanemanuel.me/|Мрежна страница}} }}'''Џордан Емануел''' (роден на 25 декември 1992 година) — американски модел и новинарка. Емануел била избрана за ''Плејбој за'' 2019 година, за Плејбој за месецот декември 2018 година и за Мис Црна Америка Њујорк 2018 година.<ref name="auto">{{Наведени вести|url=https://www.ebony.com/news/bunny-playmate-jordan-emanuel-womens-empowerment/|title=From Bunny to Playmate: Jordan Emanuel Talks Women's Empowerment|last=Santi|first=Christina|date=December 14, 2018|work=[[Ebony (magazine)|Ebony]]|access-date=April 29, 2019}}</ref> Таа е третата и последна црнкиња Плејбој зајачица што станала Плејбој за 2018 година<ref>{{Наведени вести|url=https://www.playboy.com/read/jordan-emanuel-gave-an-inspiring-playmate-of-the-year-speech-about-female-empowerment-read-the-full-transcript|title=Jordan Emanuel on Female Empowerment|last=Emanuel|first=Jordan|date=April 15, 2019|work=[[Playboy]]|access-date=April 29, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200208051242/https://www.playboy.com/read/jordan-emanuel-gave-an-inspiring-playmate-of-the-year-speech-about-female-empowerment-read-the-full-transcript|archive-date=2020-02-08|language=en}}</ref> и е соосновачка на непрофитната организација „Жени со гласови“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.lasvegasnow.com/news/las-vegas-now/playmate-of-the-year-jordan-emanuel-on-empowering-women/1944652920|title=Playmate of the Year Jordan Emanuel on empowering women|date=April 22, 2019|work=[[Las Vegas Now]]|access-date=April 29, 2019|publisher=Nextstar Broadcasting Inc.}}</ref> == Живот и кариера == Џордан Емануел била родена во [[Балтимор|Балтимор, Мериленд,]] на 25 декември 1992 година<ref name="SC">{{Наведена мрежна страница|url=https://screenrant.com/winter-house-season-3-jordan-emanuels-age-job-instagram-facts/|title=Winter House Season 3: Jordan Emanuel's Age, Job, Instagram & More|last=Costabile|first=Sabrina|date=2023-11-01|work=[[Screen Rant]]|language=en|accessdate=2024-12-17|archive-date=2023-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20231107175206/https://screenrant.com/winter-house-season-3-jordan-emanuels-age-job-instagram-facts/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://artandglamour.it/en/between-activism-and-body-awareness-jordan-emanuels-version/|title=Between activism and body awareness: Jordan Emanuel's version|last=Muzio|first=Matteo|date=2024-01-28|work=Art & Glamour Magazine|language=en-US|accessdate=2024-12-17}}</ref> и израсната во Баскинг Риџ, Њу Џерси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.playboy.com/profile/jordan-emanuel|title=Playboy Models: Jordan Emanuel|work=Playboy|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306044723/https://www.playboy.com/profile/jordan-emanuel|archive-date=2019-03-06|accessdate=April 29, 2019}}</ref> Емануел дипломирала на Универзитетот во Мајами, со тројна насока: радиодифузно новинарство, музички бизнис и [[Историја на уметноста|историја на уметност]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.eonline.com/news/1019334/5-things-to-know-about-playboy-s-2019-playmate-of-the-year-jordan-emanuel|title=5 Things to Know About the 2019 Playmate of the Year Jordan Emanuel|last=Contreras|first=Cydney|date=2019|work=[[E!]]|access-date=April 29, 2019}}</ref> По дипломирањето, се преселила во [[Њујорк (град)|Њујорк]] и продолжила кариера во новинарството,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.playboy.com/read/from-club-bunny-to-december-playmate-to-2019-pmoy|title=Jordan Emanuel Is Our 2019 Playmate of the Year: From Playboy Club New York Bunny to December Playmate, her path to PMOY—told in her own words|last=Emanuel|first=Jordan|date=26 February 2019|work=Playboy|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190228043630/https://www.playboy.com/read/from-club-bunny-to-december-playmate-to-2019-pmoy|archive-date=28 February 2019|accessdate=April 29, 2019}}</ref> придонесувајќи со содржини за ''Hollywood Life'' и ''Bossip''.<ref name="c24">{{Наведени вести|url=https://www.channel24.co.za/Gossip/News/meet-playboys-playmate-of-the-year-for-2019-jordan-emanuel-20190228|title=Meet Playboy's Playmate of the Year for 2019: Jordan Emanuel|date=February 28, 2019|work=[[News24 (website)|Channel24]]|access-date=April 29, 2019|language=en}}</ref> Почнала да работи како манекенка по желба, објавувајќи „25 дена на Џордан“ последователно на социјалните мрежи, во чест на нејзиниот 25-ти роденден.<ref name="bossip">{{Наведени вести|url=https://bossip.com/1709315/black-girl-magic-jordan-emanuel-makes-history-as-the-first-black-playboy-bunny-turned-playmate-of-the-year/|title=Black Girl Magic: Jordan Emanuel Makes History As The First Black Playboy Bunny Turned Playmate Of The Year|date=March 6, 2019|work=[[Bossip]]|access-date=April 29, 2019}}</ref> Таа работела како манекенка за брендови, вклучувајќи ги ''Rimmel'' и ''Cover Girl''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bravotv.com/the-daily-dish/who-is-jordan-emanuel-winter-house|title=From Summer House: Martha's Vineyard to Winter House, Meet Jordan Emanuel|last=Vilensky|first=Sophie|date=2023-10-18|work=[[Bravo (American TV network)|Bravo]]|language=en-US|accessdate=2024-12-17}}</ref> Во март 2023 година, Емануел се придружила на екипата на ријалити серијата на Браво, ''„Летна куќа: Виноград на Марта“'', која е спин-оф базиран на оригиналната серија „''Летна куќа“''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bravotv.com/the-daily-dish/summer-house-marthas-vineyard-cast-details-jobs|title=Meet the Cast of Summer House: Martha's Vineyard|last=Vena|first=Jocelyn|date=March 30, 2023|work=[[Bravo (American TV network)|Bravo]]|accessdate=March 30, 2023}}</ref> Емануел се појавила како еден од новите членови на екипата во третата сезона на ''„Зимска куќа“'', чија премиера била на 24 октомври 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bravotv.com/the-daily-dish/winter-house-season-3-meet-the-cast|title=Bravolebs from 5 Different Shows Are Coming Together for Winter House Season 3: Meet the Cast|last=Crist|first=Allison|date=September 13, 2023|work=[[Bravo (American TV network)|Bravo]]|accessdate=September 13, 2023}}</ref> == Филантропија == Џордан е соосновач на „Жени со глас“ (Women With Voices), непрофитна организација со седиште во Бруклин која обезбедува заеднички простори за поддршка и ресурси за жените.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.businessinsider.com/what-its-like-to-be-playboy-playmate-bunny-day-in-the-life-2019-4|title=A day in the life of Playboy's Playmate of the Year, who wakes up at 7:30 a.m., works out with a private trainer twice a week, and helps run a non-profit for women|last=Warren|first=Katie|date=2019-04-14|work=[[Business Insider]]|access-date=April 29, 2019}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.brooklynpaper.com/stories/42/12/all-brooklyn-power-women-awards-event-recap-2019-03-22-bk.html|title=Leading ladies! Power Women gala honors Brooklyn's formidable females|last=Harrison|first=Maya|date=March 21, 2019|work=Brooklyn Paper|access-date=April 29, 2019|last2=Rocha|first2=Natallie|language=en}}</ref> == Наводи == {{Наводи|30em}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Емануел, Џордан }} [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Историја на човековите права]] 6b5orl2u5rjhif5lbeovp9m1zc4oi60 4 1398190 5606867 5606573 2026-08-09T18:14:39Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5606867 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во август е планирано да се одржат 5 (пет) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] ==Претстојни викенди== === Четириилјадници === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Четириилјадници“]] Во периодот 1-2 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Четириилјадници“, односно планински врвови над 4000 метри надморска височина. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за овие врвови може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Four-thousanders]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Егиј Бланш де Петере]] (Н)|[[Егиј де Рошфор]] (П)|[[Егиј ди Кроасан]] (Н)|[[Егиј ди Диабл]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] | {{подреден список|[[Мандала (врв)]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Поранешни замоци === [[Податотека:Castello araldico.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Поранешни замоци“]] Во периодот 8-9 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Поранешни замоци“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за поранешните замоци може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Former castles]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Балга]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] | {{подреден список|[[Замок Цејков]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Благајски замок]] (Н)|[[Валоњски замок]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Магионичари === [[Податотека:Crystal Project wizard.png|десно|250п|Уредувачки ден „Магионичари“]] Во периодот 15-16 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Магионичари“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со магионичарите може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Magicians]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Судири во 21 век === [[Податотека:Battle icon.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Судири во 21 век“]] Во периодот 22-23 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Судири во 21 век“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со судирите во 21 век може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:21st-century conflicts]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови здравец === [[Податотека:Gxermo2.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови здравец“]] Во периодот 29-30 август 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови здравец“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите здравец може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на видови здравец#А|Видови здравец]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|7]] 6vcs5cd427rh8a26vkmihu711pfss1m 4 1398418 5606749 5606718 2026-08-09T13:34:41Z P.Nedelkovski 47736 /* Резултати */ 5606749 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |} {| style="height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;" | <span style="font-size:25px;"><center>'''МАТИЧЕН ВИКИПЕДИЈАНЕЦ 2026</center>'''</span> <div align="center"> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> <span style="font-size:16px; font-weight;">[[Корисник:P.Nedelkovski|'''P.Nedelkovski/Цветови''']]</span> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> </div> '''Овогодинашната тема на програмата „ГЛАМ“ за уредување, соработка и подобрување на содржината на Википедија и нејзините проекти е „Ботаника на Македонија“. Следствено на тоа, приднесите и делувањата на ова поле (оваа програма) е насечно токму кон таа тема, или поттема: цветови. == Резултати == ''' {| class="wikitable" |+ Создадени статии |- ! реден број !! новосоздадена статија |- | 1. || [[Пепелав здравец]] |- | 2. || [[Крвав здравец]] |- | 3. || [[Шумски здравец]] |- | 4. || [[Шаренолистен здравец]] |- | 5. || [[Свртен здравец]] |- | 6. || [[Осилав здравец]] |- | 7. || [[Кртолест здравец]] |- | 8. || [[Долгостолпчест здравец]] |- | 9. || [[Здравец (род)]] |- | 10. || [[Асфоделов здравец]] |- | 11. || [[Разгранет здравец]] |- | 12. || [[Бохемиски здравец]] |- | 13. || [[Пиринејски здравец]] |- | 14. || [[Тркалезнолистен здравец]] |- | 15. || [[Нежен здравец]] |- | 16. || [[Брутиски здравец]] |- | 17. || [[Ситноцветен здравец]] |- | 18. || [[Гулабов здравец]] |- | 19. || [[Расеченолистен здравец]] |- | 20. || [[Блескав здравец]] |- | 21. || [[Смрдлив здравец]] |- | 22. || [[Пурпурен здравец]] |- | 23. || [[Здрал]] |- | 24. || [[Песочен здрал]] |- | 25. || [[Штркоклунест здрал]] |- | 26. || [[Млечна трева (род)]] |- | 27. || [[Монпелјеска млечна трева]] |- | 28. || [[Голема млечна трева]] |- | 29. || [[Ничанска млечна трева]] |- | 30. || [[Цуцулкеста млечна трева]] |- | 31. || [[Обична млечна трева]] |- | 32. || [[Алпска млечна трева]] |- | 33. || [[име]] |} == Поврзано == * [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] 3rxl6n8z3xxqadeg2xqk9f34i38tjcf 0 1398581 5606884 5585997 2026-08-09T20:14:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606884 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Polystichum_lonchitis_5579.JPG | status = {{TNCStatus}} | status_system = TNC | status_ref = | genus = Polystichum | species = lonchitis | authority = ([[L.]]) [[Roth]] | range_map = Polystichum lonchitis range.png }} '''''Polystichum lonchitis''''' е вид [[папрат]] кoj потекнува од поголемиот дел од северната полутопка; од Евроазија до [[Алјаска]] и [[Гренланд]] и на југ во планинскиот централен дел на Северна Америка. Има цврсти, сјајно зелени, исправени листови и расте во влажни, засенчени, карпести планински живеалишта. == Опис == [[Податотека:Polystichum_lonchitis_Moore9.png|лево|мини|Природен отисок|222x222пкс]] Оваа папрат има неколку исправени, линеарни листови до 60 цм долги. На сеновити места листовите може да се држат хоризонтално. Листовите се сјајни и цврсти, пердувести, со многу копјести до издолжени перкидо 3-4 цм долги, најдолгите се наоѓаат близу до средината на листот, базалните се помали и триаголни по форма. Перките малку се преклопуваат една со друга и се назабени со истакнати боцки насочени кон надвор на рабовите. Сорите се заоблени, со белузлава до сива обвивка и се распоредени во два реда на долната страна од перките.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.plant-identification.co.uk/skye/aspidiaceae/polystichum-lonchitis.htm|title=Holly fern: ''Polystichum lonchitis''|last=Farmer, Carl|publisher=West Highland Flora|accessdate=10 March 2020}}</ref> Ова е бавно растечко, долговечно растение.<ref name="NIPriority">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.habitas.org.uk/priority/species.asp?item=2077|title=''Polystichum lonchitis'' – holly-fern|last=Northridge, Robert|work=Northern Ireland Priority Species|accessdate=10 March 2020}}</ref> == Распространетост и живеалиште == ''Polystichum lonchitis'' е арктичко-алпски вид со циркумполарно бореална и планинска распространетост на северната полутопка. Најдобро расте во варовничка почва на ладни, влажни места во подножјето на карпите, и пукнатини, меѓу камења и во длабоки шуплини во варовници. Расте и на други видови карпи сè додека не им недостасува калциум. На Британските Острови се јавува во [[Шкотска]] и западните периферии на Англија, Велс и Ирска, како и на расфрлани локации на други места.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/polystichum-lonchitis|title=''Polystichum lonchitis''|work=Online Atlas of the British and Irish Flora|accessdate=10 March 2020}}{{Мртва_врска|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Се јавува на една локација во Северна Ирска, во шумскиот парк Лоф Навар во [[Фермана]], и поради неговата реткост таму, е наведен како приоритетен вид во Северна Ирска.<ref name="NIPriority"/> == Во Македонија == Во Македонија расте по засенчени места, и тоа особено по варовничките камењари, а поретко на друга подлога. Ова е често растение по нашите планини: Шар Планина, Скопска Црна Гора, Кораб, Дешат, Јабланица, Јакупица, Галичица, Баба со Пелистер, Ниџе, Кожуф и Рудока.<ref name="Флора на Македонија22">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 65-66, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Галерија == <gallery mode="nolines"> Податотека:Polystichum_lonchitis_JHT_IMG_5801.jpg|алт=Growing near Snoqualmie Pass| Расте во близина на превојот Сноквалми Податотека:Polystichum_lonchitis_JHT_IMG_5803.jpg|алт=Abaxial (lower) leaf surface with sori| Абаксијална (долна) површина на листот со сори </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?19,31,39 Рачен третман на Џепсон] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200004605 Флора на Северна Америка] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Polystichum+lonchitis Фото галерија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Папрати]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 9k2zjgffscr8sdoa6r8ivzqti5yupke 0 1399250 5606887 5601306 2026-08-09T20:37:54Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606887 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Rhododendron myrtifolium Chornohora Turkul.JPG | status = EN | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn |author=Rivers, M.C. |year=2017 |title=''Rhododendron myrtifolium'' |volume=2017 |article-number=e.T83772628A86136306 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T83772628A86136306.en |access-date=7 October 2024}}</ref> | genus = Rhododendron | species = myrtifolium | authority = [[Schott]] & [[Kotschy]], 1851<ref>{{cite web|url=http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/dataset=/parent=/filename=feout/firstval=11/SID=4088.1393654492?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Rhododendron&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK= |title= Europe flora |publisher=[[Royal Botanic Garden Edinburgh]] |access-date=23 July 2015}}</ref> }} '''''Rhododendron myrtifolium''''' ([[Синоним (таксономија)|syn.]] ''Rhododendron kotschyi'') — [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветна]] [[Зимзелено растение|зимзелена]] [[грмушка]] од семејството [[вресови]] (''Ericaceae''). Претставува честа појава на високите планински венци на [[Источна Европа]], особено во [[Бугарија]], [[Романија]] и [[Украина]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://digital.csic.es/bitstream/10261/80649/1/distribution_phytocoenotic_characteristics.pdf|title=Distribution and phytocoenotic characteristics of relict populations of ''Rhododendron myrtifolium'' (ericaceae) in the ukrainian carpathians|publisher=Consejo Superior de Investigaciones Científicas|accessdate=23 July 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rosebay.org/chapterweb/specmyr.htm|title=''Rhododendron myrtifolium''|publisher=Rosebay Massachusetts Chapter|accessdate=23 July 2015|archive-date=2021-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610131119/https://www.rosebay.org/chapterweb/specmyr.htm|url-status=dead}}</ref> == Опис и распространетост == ''Rhododendron myrtifolium'' е ниска грмушка со висина до 50 см, која е карактеристично разгранета уште од основата. Старите [[Стебло|стебла]] имаат набрана сиво-кафеава кора со бројни брадавичести остатоци од жлезди, а младите гранчиња се црвенкаво-кафеави и покриени со многу кратки влакненца. [[Лист]]овите се поставени спирално, долги 1-2 см, широко-елипсовидни, кожести и голи; горната страна е темнозелена и сјајна, со спроводни жили вградени во ткивото што дава набран изглед; врвот е тап, рабовите благо свиткани надолу, основата се стеснува во кратка црвена дршка; долната страна е рѓесто-кафеава со виолетова нијанса и густо покриена со лушпести жлезди. [[Цвет]]овите се групирани по 3-7 во завршни штитовидни гроздести [[Соцветие|соцветија]]; прицветните листови се издолжени, долги 7-8 мм, со тап врв, покриени со ситни влакненца и рабови со долги влакна; дршките се долги 10-20 мм, тенки, виолетово-црвени, со многу ситни влакненца и бројни лушпести жлезди. Чашката е во форма на чинија, поделена на 5 делови, со многу мали и кратки триаголни сегменти. Венчето е цилиндрично, долго 15-20 мм, со слободни делови околу 5 мм кои завршуваат заоблено; бојата е црвено-розова, површината има кратки бели влакненца и ретки жлезди, а внатрешноста на цевчестиот дел е густо влакнеста. Има десет [[Прашник|прашници]], покуси од венечната цевка; нивните филаменти се светлорозови, проширени во основата и по рабовите на долниот дел покриени со долги густи влакна. Антерите се отвораат на врвот преку кружни отвори. Плодникот е јајцевиден и густо покриен со жлезди, а столпчето е виолетово и еднакво долго со плодникот. Плодната кутијка е долга 4-6 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=784-785}}</ref> Во [[Македонија]] расте на тревести и каменливи терени со силикатна подлога во алпскиот појас. Ова растение се среќава единствено на планината [[Јакупица]], над [[Салаковски Езера|Салаковските Езера]].<ref name=":0" /> == Синоними == * ''Rhododendron ferrugineum <small>(Schott & Kotschy) [[Hayek]] 1928</small>'' * ''Rhododendron kotschyi <small>[[Simonk.]], 1887</small>'' == Галерија == <gallery> Податотека:Літо_у_горах.jpg Податотека:Rhododendron_myrtifolium_Chornohora_Pozhyzhevska.JPG Податотека:Rhododendron_myrtifolium_(kotschyi)_(35280457661).jpg Податотека:Rhododendron_myrtifolium_(kotschyi)_(41636908905).jpg Податотека:Rhododéndron_myrtifólium_2.jpg Податотека:Rhododendron_myrtifolium_(kotschyi)_(35022610190).jpg Податотека:Rhododendron_myrtifolium_(kotschyi)_(35370163336).jpg Податотека:5Flora.jpg Податотека:Rodnei-4.jpg </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Бугарија]] [[Категорија:Загрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 81lk7aar9i7encn10ywb6h306a8koa8 0 1400109 5606987 5602736 2026-08-10T04:35:14Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606987 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 |name = Јулијан Рајерсон |image = [[File:Julian Ryerson Morocco v Norway 7 June 2026-200 (cropped).jpg|230п]] |caption = Рајерсон со [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] во 2026 година |full_name = Julian Ryerson<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce233/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: FIFA Club World Cup 2025: Borussia Dortmund (GER) |publisher=FIFA |page=6 |date=15 June 2025 |access-date=15 June 2025}}</ref> |birth_date = {{birth date and age|1997|11|17|df=y}} |birth_place = [[Флекерфјорд (општина)|Флекерфјорд]], [[Норвешка]] |nationality = {{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] |height = 1.83 м<ref>{{cite web |url=https://www.bvb.de/eng/Teams/First-Team/Julian-Ryerson |title=Julian Ryerson |publisher=Borussia Dortmund |access-date=19 февруари 2023}}</ref> |position = {{Football/DF}} |currentclub = {{Fb team Borussia Dortmund}} |clubnumber = 26 |youthyears1 = 2007–2012 |youthclubs1 = Лингдал |youthyears2 = 2012–2015 |youthclubs2 = {{Fb team Viking}} |years1 = 2015–2018 |clubs1 = {{Fb team Viking}} |caps1 = 63 |goals1 = 7 |years2 = 2018–2023 |clubs2 = {{Fb team 1. FC Union Berlin}} |caps2 = 87 |goals2 = 2 |years3 = 2023– |clubs3 = {{Fb team Borussia Dortmund}} |caps3 = 99 |goals3 = 7 |nationalyears1 = 2015 |nationalteam1 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка до 17 години|Норвешка 17]] |nationalcaps1 = 12 |nationalgoals1 = 0 |nationalyears2 = 2016 |nationalteam2 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка до 19 години|Норвешка 19]] |nationalcaps2 = 3 |nationalgoals2 = 0 |nationalyears3 = 2017 |nationalteam3 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка до 21 година|Норвешка 21]] |nationalcaps3 = 13 |nationalgoals3 = 1 |nationalyears4 = 2020– |nationalteam4 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] |nationalcaps4 = 47 |nationalgoals4 = 1 }} '''Јулијан Рајерсон''' (роден на [[17 ноември]] [[1997]] г., во [[Флекерфјорд (општина)|Флекерфјорд]]) — [[Норвежани|норвешки]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] и на [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|норвешката репрезентација]]. ==Биографија== Таткото на Рајерсон е роден во [[Бруклин]] во САД, а неговата мајка во Норвешка. Тој имал двојно државјанство, норвешко и американско, но во 2023 се откажал од американското државјанство.<ref>{{cite news|url=https://www.dagbladet.no/sport/sa-fra-seg-pass/84761475|title=Sa fra seg pass|trans-title=Rescinded passport|date=13 јуни 2026|work=[[Dagbladet]]|language=no|access-date=14 јуни 2026}}</ref> Тој е братучед на норвешкиот фудбалер [[Матијас Расмусен]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/julian-ryerson-who-is-borussia-dortmund-full-back-union-berlin-norway-10697|title=Julian Ryerson: Who is Union Berlin's NextGen star?|website=Bundesliga|access-date=4 јуни 2024}}</ref> ==Клупска кариера== ===Викинг=== Рајерсон потпишал за [[ФК Викинг|Викинг]] од Лингдал во летото 2013 година.<ref>{{Cite web|url=http://www.viking-fk.no/lag/julian-ryerson|title=Julian Ryerson|website=Viking FK|access-date=31 март 2017|language=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401055258/http://www.viking-fk.no/lag/julian-ryerson|archive-date=1 April 2017|url-status=dead}}</ref> Тој имал пробив во првиот тим на Викинг во 2016 година, играјќи 18 натпревари во норвешката прва лига. Во таа сезона тој главно играл на позицијата десен бек. Следната сезона, тој одиграл најмногу натпревари за Викинг, вкупно 30 во сите конкуренции и постигнал три гола. ===Унион Берлин=== Во јули 2018 година, Рајерсон потпишал тригодишен договор до 2021 година со [[1. ФК Унион Берлин|Унион Берлин]], кој играл во втората Бундеслига.<ref>{{Cite news|title="Konkurrenzkampf ankurbeln": Union holt Ryerson |url=https://www.kicker.de/konkurrenzkampf-ankurbeln_union-holt-ryerson-728573/artikel|website=[[Kicker (списание)|Kicker]]|date=31 јули 2018|language=de}}</ref> По промоцијата во [[Бундеслига]]та, тој го постигнал својот прв гол за клубот во поразот од 5–2 на домашен терен против [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] на 30 октомври 2021 година во сезоната 2021–22.<ref>{{cite web|url=https://www.fc-union-berlin.de/en/football/firstteam/fixtures/detail/-1-FC-Union-Berlin-FC-Bayern-Muenchen-15614v/|title=Union lose 2–5 against Bayern|website=1. FC Union Berlin|date=30 октомври 2021|accessdate=2026-07-25|archive-date=2024-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20240331141738/https://www.fc-union-berlin.de/en/football/firstteam/fixtures/detail/-1-FC-Union-Berlin-FC-Bayern-Muenchen-15614v/|url-status=dead}}</ref> Еден месец подоцна, на 25 ноември, тој го постигнал својот прв гол во европските натпреварувања, во победата од 1–0 на гостински терен против [[ФК Макаби Хаифа|Макаби Хаифа]] во УЕФА Лигата на конференции.<ref>{{cite web|url=https://www.fc-union-berlin.de/de/fussball/profis/spielplan/detail/Maccabi-Haifa-1-FC-Union-Berlin--15952b/|title=Union schlägt Haifa mit 1:0|website=1. FC Union Berlin|date=25 ноември 2021|language=de|accessdate=2026-07-25|archive-date=2024-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20240423021319/https://www.fc-union-berlin.de/de/fussball/profis/spielplan/detail/Maccabi-Haifa-1-FC-Union-Berlin--15952b/|url-status=dead}}</ref> Тој го продолжил својот договор со Унион Берлин до јуни 2023 година. Во петте сезони во дресот на Унион Берлин, тој одиграл вкупно 108 натпревари за клубот во сите конкуренции. ===Борусија Дортмунд=== [[File:2023-08-12 TSV Schott Mainz gegen Borussia Dortmund (DFB-Pokal 2023-24) by Sandro Halank–102.jpg|мини|upright|лево|Рајерсон играјќи за [[Борусија Дортмунд]] во 2023 година.]] На 17 јануари 2023 година, Рајерсон потпишал договор за [[Борусија Дортмунд]] со важност до јуни 2026 година, заменувајќи го повредениот [[Тома Меније]].<ref>{{Cite news|title=Dortmund sign Norway defender Ryerson from Union Berlin|url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/dortmund-sign-norway-defender-ryerson-union-berlin-2023-01-17/|website=[[Reuters]]|date=17 јануари 2023}}</ref> Една недела подоцна, на 25 јануари, тој го постигнал совојот прв гол за новиот клуб во победата од 2–1 на гостински терен против [[ФК Мајнц 05|Мајнц 05]].<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/638581|title=Gio Reyna nets winner for Dortmund for 2nd time in in[sic] week|website=[[ESPN]]|date=25 јануари 2023 |access-date=12 октомври 2023}}</ref> Следниот месец, тој го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], во победата од 1–0 над [[ФК Челси|Челси]] во првиот натпревар од шеснаесетфиналето.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/live/2023/feb/15/borussia-dortmund-v-chelsea-champions-league-last-16-first-leg-live-score-updates |title=Dortmund 1–0 Chelsea: A superb solo goal from Karim Adeyemi gave Dortmund a narrow first-leg lead to take to Stamford Bridge|website=[[The Guardian]]|date=15 февруари 2023 }}</ref> На 30 март 2024 година, тој постигнал гол во победата од 2–0 на гостински терен над Бајерн Минхен, што било прва победа на Борусија Дортмунд над ривалот по 2019 година и прва победа на [[Алијанц Арена]]та во 10 години.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/68694295|title=Bayern Munich 0–2 Borussia Dortmund|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=30 март 2024 }}</ref> На 13 февруари 2026 година, тој бил асистент на четири голови, сите од нафрлени топки, во победата од 4–0 над [[ФК Мајнц 05|Мајнц 05]], станувајќи само четвртиот фудбалер во историјата на [[Бундеслига]]та, како и вториот играч во историјата на Борусија Дортмунд, по [[Паскал Грос]], кој забележал таков подвиг.<ref>{{cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-dortmund-mainz-match-report-ryerson-guirassy-highlights-matchday-22-36026 |title=Julian Ryerson-inspired Borussia Dortmund keep pressure on Bayern Munich with thumping win over Mainz |publisher=Bundesliga |date=13 февруари 2026 }}</ref> Во сезоната 2025–26, Рајерсон бил играч со најмногу асистенции за Борусија Дортмунд, асистирајќи на вкупно 17 гола, од кои 14 биле постигнати во Бундеслигата. ==Репрезентативна кариера== [[File:Julian Ryerson Morocco v Norway 7 June 2026-152.jpg|мини|upright|Рајерсон во дресот на [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] во 2026 година.]] Рајерсон забележал настапи за репрезентациите на Норвешка до 17 години, 19 години и 21 година. На 18 ноември 2020 година, тој го одиграл својот прв натпревар за сениорската репрезентација на [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]], во ремито од 1–1 против [[Фудбалска репрезентација на Австрија|Австрија]] во Лигата на нации.<ref>{{Cite news|title=Debuterte på A-landslaget|url=https://www.lister24.no/sport/i/Vqgd3J/fikk-sin-a-lagsdebut|url-access=subscription|website=Lister24|date=18 ноември 2020|language=no}}</ref> На 21 мај 2026 година, Рајерсон бил именуван во составот од 26 играчи предводен од норвешкиот селектор [[Столе Солбакен]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{cite web|access-date=1 јуни 2026 |date=21 мај 2026 |language=en |title=Norway squad announcement |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/norway-squad-announcement-stale-solbakken |website=[[FIFA]]}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref> ==Наводи== {{наводи|1}} ==Надворешни врски== {{commons category|Julian Ryerson}} * [https://www.bvb.de/de/en/teams/football/player/julian-ryerson.html Профил] на мрежното место на Борусија Дортмунд * {{UEFA player}} {{Состав на Норвешка на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Рајерсон, Јулијан}} [[Категорија:Родени во 1997 година]] [[Категорија:Норвешки фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Унион Берлин]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 0ekxoxqbxtjl33rlm7wkez2kirjih2h 0 1400178 5606929 5600674 2026-08-09T22:11:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606929 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Trollius europaeus flower - Keila.jpg |genus = Trollius |species = europaeus |authority = [[L.]] }} '''''Trollius europaeus''''' ― [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството лутичиња, [[Ranunculaceae]]. Растението потекнува од Европа и Западна Азија, и е заштитен вид во [[Русија]] и [[Бугарија]]. Во [[Удмуртија]], ова растение е еден од националните симболи на републиката, со многу различни нешта именувани по него.<ref>[https://udmpravda.ru/2020/07/03/italmas-takoj-kak-almaz/ Италмас – такой, как алмаз] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211217195121/https://udmpravda.ru/2020/07/03/italmas-takoj-kak-almaz/ |date=2021-12-17 }} {{In lang|ru}}</ref> == Опис == ''Trollius europaeus'' расте до 60&nbsp;см во височина со светло жолт [[цвет]] во форма на топка до 3&nbsp;см пречник. Шарените[[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] кријат 5-15 незабележителни [[Венечно ливче|венечни ливчиња]] со [[Нектар|нектариуми]] во нивната основа и, типично за семејството, голем број [[Прашник|прашници]]. Секој цвет произведува голем број на збрчкани фоликули. Листовите се длабоко поделени на 3-5 назабени лобуси. Расте на влажна почва во засенчени места, шуми и грмушки, цветајќи помеѓу јуни и август. == Во Македонија == Во Македонија расте по високопланинските пасишта. Често растение е на Шар Планина, а се наведува дека е видено и на Кораб, Бистра, Ниџе и Плеистер.''<ref name="Флора на Македонија222222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 95-96, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' <gallery> Податотека:Trollius_europaeus_habitat_-_wooded_meadow_in_Keila.jpg|алт=Habitat| Живеалиште Податотека:Trollius_europaeus_seed_head_-_Keila.jpg|алт=Seed head| Глава на семе </gallery> == Наводи == {{Ризница-врска|Trollius europaeus}}{{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Планински растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Лутичиња]] it238en381r3xym8qibu6b2tfmo5uus 0 1400225 5606894 5606172 2026-08-09T21:08:47Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5606894 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Smoking behind the supermarket with you.jpg|250px]] | caption = Корицата на првиот том, на која се прикажани Тајама (десно) и Сасаки (лево) | ja_kanji = スーパーの裏でヤニ吸うふたり | ja_romaji = Супа но ура де јани су футари | genre = [[романтична комедија]]<br>секојдневие<ref>{{cite web|title=Smoking Behind The Supermarket With You|url=https://squareenixmangaandbooks.square-enix-games.com/en-us/series/smoking-behind-the-supermarket-with-you|publisher=[[Square Enix]]|access-date=23 декември 2023}}</ref> }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = Џинуши | publisher = [[Square Enix]] | publisher_en = {{English manga publisher|NA=Square Enix Manga & Books}} | imprint = Big Gangan Comics | magazine = [[Monthly Big Gangan]] | first = 9 март 2022 | last = | volumes = 9 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = {{ubl|Тадато Сузуки|Аои Мори}} | producer = | writer = Мио Иноуе | music = {{ubl|[[Шин Коно]]|Кохеи Јошида}} | studio = [[Asahi Production]] | licensee = [[Crunchyroll]] | network = [[Japan News Network|JNN]] ([[TBS Television (Јапонија)|TBS]]), [[AT-X (TV network)|AT-X]] | network_en = | first = 9 јули 2026 | last = | episodes = 12 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{нихонго-н|'''''Smoking Behind the Supermarket with You'''''|スーパーの裏でヤニ吸うふたり|Супа но ура де јани су футари|lead=yes|Пушење зад супермаркетот со тебе}} — [[манга]] напишана и илустрирана од Џинуши. Започнала како семрежен стрип објавен на [[Twitter]] во март 2022 г., пред да почне да се објавува како серија во списанието ''[[Monthly Big Gangan]]'' на [[Square Enix]] во август 2022 г. Телевизиска [[аниме]]-серија снимена како адаптација во производство на [[Asahi Production]] премиерно се прикажала во јули 2026 г. Мангата ја освоила Наградата за следна манга во 2022 г. во Категоријата за семрежни стрипови. == Содржина == Сасаки, преработен канцелариски работник, наоѓа олеснување од секојдневната напнатост во услужувањето на муштериите од страна на Јамада, шармантна и ведра касиерка во [[супермаркет]]. Еден ден тој останува да работи до доцна и, откако гледа дека Јамада веќе завршила со работа за тој ден, заминува да запали [[цигара]]. Таму наоѓа таинствена жена, „Тајама“, која го кани во просторот за пушење зад продавницата. == Ликови == {{нихонго-н|'''Сасаки'''|佐々木|}} : {{Сеију|[[Такуја Сато (гласовен глумец)|Такуја Сато]]<ref name="Cast">{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=Smoking Behind the Supermarket with You TV Anime Reveals Main Cast|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2025-09-21/smoking-behind-the-supermarket-with-you-tv-anime-reveals-main-cast/.229036|website=[[Anime News Network]]|access-date=September 21, 2025|date=September 21, 2025}}</ref>|[[Џајлс Пентон]]<ref name="DubCast">{{cite web |last=Dempsey |first=Liam |title=Smoking Behind the Supermarket with You English Dub Reveals Release Date, Cast and Crew |url=https://www.crunchyroll.com/news/announcements/2026/7/23/smoking-behind-the-supermarket-with-you-anime-english-dub-release-date-cast-crew |website=[[Crunchyroll News]] |access-date=July 23, 2026 |date=July 23, 2026}}</ref>}} : Машкиот главен лик, уморен 45-годишен стопанственик што работи во продажба во нешто што Тајама го опишува како „црна компанија“. Често наоѓа освежување посетувајќи ја касата на Јамада поради нејзината пријателска услуга кон муштериите и не сфаќа дека неговата омилена касиерка и неговата нова пријателка за пушење, Тајама, се иста личност. Има многу ниска самодоверба, постојано се извинува и се труди да биде внимателен кон сите. Како последица на тоа, и покрај тоа што му се допаѓа Јамада/Тајама, тој не може ни да замисли да стапи во врска, држејќи ги двете во исклучително висока почит. {{нихонго-н|'''Јамада / Тајама'''|山田 / 田山|}} : {{Сеију|[[Сена Хошики]]<ref name="Cast"/>|[[Кејтлин Берстоу]]<ref name="DubCast"/>}} : Женскиот главен лик; 24-годишна вработена во „Super S“, која започнала како хонорарец пред осум години. Како Јамада, таа е скромна и совршено се справува со муштериите, додека нејзината вистинска личност — која му ја претставува на Сасаки како „Тајама“ — е многу поопуштена, носи кожна јакна и има неколку пирсинзи на ушите. Таа го кани Сасаки во просторот за пушење зад продавницата, кој тој потоа започнува редовно да го посетува. Таа е и развеселена и малку разочарана што Сасаки не може да препознае дека Јамада и Тајама се иста личност, а исто така ја нервира тоа што тој ја става Јамада на пиедестал додека кон „Тајама“ се однесува со крајна почит и внимателност. Вљубена е во Сасаки поради неговата добрина и прифаќањето на нејзината вистинска личност како Тајама, и обожава да го зеза. Исто така не е свесна дека Сасаки е личноста што еднаш ѝ помогнала кога таа сѐ уште била хонорарец. {{нихонго-н|'''Гото'''|後藤|}} : {{Сеију|[[Тоа Јукинари]]<ref name="Cast2">{{Cite web|script-title=ja: 「ヤニすう」に行成とあ、豊口めぐみ、安田陸矢、日笠陽子 キャラ集合のビジュアル|url=https://natalie.mu/comic/news/669902|date=April 27, 2026|access-date=April 27, 2026|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|language=ja|archive-date=2026-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20260605211421/https://natalie.mu/comic/news/669902|url-status=dead}}</ref>}} : Жената управителка на „Super S“, поддржувач на Јамада (и на она што го забележува од нејзината врска со Сасаки). Ужива во љубовни романи и нивни реални приближувања. Таа ја поддржува врската меѓу Јамада и Сасаки, иако е разочарана од бавниот напредок. '''Шефот на Сасаки''' :{{Сеију||[[Брајан Добсон (актер)|Брајан Добсон]]<ref name="DubCast"/>}} : Ќелав маж што постојано го критикува и му дава дополнителна работа на Сасаки, а исто така создава сурова работна средина за своите вработени. {{нихонго-н|'''Маезава'''|前澤|}} : {{Сеију|[[Јоко Хикаса]]<ref name="Cast2"/>}} : Друга постара колешка на Јамада во „Super S“ — наречена како „главна Маезава“, задолжена за касиерите — која ѝ ја раскажува на Јамада приказната за духот во просторот за пушење на продавницата. Добра е со „изгубени“ деца што треба да ги најдат своите родители. {{нихонго-н|'''Оно'''|大野|}} : {{Сеију|[[Мегуми Тојогучи]]<ref name="Cast2"/>|Рут Александер<ref name="DubCast"/>}} : Смирена средновечна помошничка управителка во „Super S“. {{нихонго-н|'''Обата'''|小畑|}} : {{Сеију|[[Рикуја Јасуда]]<ref name="Cast2"/>}} : Шефот на Одделот за овошје и зеленчук, висок, но срамежлив и повлечен маж. {{нихонго-н|'''Сузуки'''|鈴木|}} : {{Сеију|Шинја Такахаши<ref>{{cite web|last=Mateo|first=Alex|title=Smoking Behind the Supermarket with You Anime Casts Shinya Takahashi|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2026-02-25/smoking-behind-the-supermarket-with-you-anime-casts-shinya-takahashi/.234564 |website=[[Anime News Network]] |access-date=February 26, 2026|date=February 25, 2026}}</ref>|[[Ендру Франсис]]<ref name="DubCast"/>}} : Сочувствителниот русокос соработник на Сасаки; татко на Мегуми. == Медиуми == ==== Епизоди ==== {{Episode table | background = | overall = | title = | titleR = <ref name="Story">{{Cite web|url=https://yanisuu.com/story/|title=Sutōrī {{!}} Terebi Anime「Super no Ura de Yani Sū Futari」Kōshiki Saito|script-title=ja:ストーリー {{!}} TVアニメ「スーパーの裏でヤニ吸うふたり」公式サイト|trans-title=Story {{!}} TV Anime「Smoking Behind the Supermarket with You」Official Site|website=yanisuu.com|access-date=July 9, 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.crunchyroll.com/series/GT00378116/|title=Watch Smoking Behind the Supermarket with You|website=[[Crunchyroll]]|access-date=July 9, 2026}}</ref> | director = | directorR = <ref name="Story"/> | writer = | writerR = <ref name="Story"/> | aux2 = | aux2T = Сценарист на цртеж | aux2R = <ref name="Story"/> | airdate = | airdateR = <ref>{{Cite web|url=https://yanisuu.com/onair/|title=Hōsō Jōhō {{!}} Terebi Anime『Super no Ura de Yani Sū Futari』Kōshiki Saito|script-title=ja:放送情報 {{!}} TVアニメ『スーパーの裏でヤニ吸うふたり』公式サイト|trans-title=On Air {{!}} TV Anime『Smoking Behind the Supermarket with You』Official Site|website=yanisuu.com|access-date=July 9, 2026}}</ref>{{efn|name="Pre-Air Streaming"|Дванаесет десетминутни „миниепизоди“, кои ги сочинувале првите шест целосни епизоди од серијата, премиерно се прикажале на Abema во Јапонија и Crunchyroll меѓународно на 3 јуни 2026 г.<ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2026-06-04/crunchyroll-debuts-12-mini-episodes-of-smoking-behind-the-supermarket-with-you-anime-ahead-of-july-/.238124|title=Crunchyroll Debuts 12 'Mini-Episodes' of Smoking Behind the Supermarket with You Anime Ahead of July Premiere|website=[[Anime News Network]]|date=June 4, 2026|access-date=June 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260604091155/https://www.animenewsnetwork.com/news/2026-06-04/crunchyroll-debuts-12-mini-episodes-of-smoking-behind-the-supermarket-with-you-anime-ahead-of-july-/.238124|archive-date=June 4, 2026|url-status=live}}</ref>}} | episodes = {{Episode list | EpisodeNumber = 1 | Title = Пушење зад супермаркетот со тебе | TranslitTitle = Sūpā no Ura de Yani Sū Futari | NativeTitle = スーパーの裏でヤニ吸うふたり | NativeTitleLangCode = ja | DirectedBy = Тадато Сузуки | WrittenBy = Мио Иноуе | Aux2 = Тадато Сузуки | OriginalAirDate = {{Start date|2026|7|10}}{{efn|name="Pre-Air Streaming"}}{{efn|Поради преносот на [[Лига на нации во одбојка за жени 2026|Лигата на нации во одбојка за жени во 2026 г.]], оваа епизода се прикажувала во 00:41 часот по [[Јапонско стандардно време|ЈСТ]], 45 минути по редовното време за прикажување на [[Japan News Network|JNN]].<ref>{{cite web|script-title=ja:[新]スーパーの裏でヤニ吸うふたり ♯１[字]|url=https://www.tbs.co.jp/tv/20260709_B312.html|website=[[TBS Television (Japan)|TBS]]|access-date=July 9, 2026|language=ja}}</ref>}} | ShortSummary = | LineColor = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 2 | Title = Охрабрување зад супермаркетот со тебе | TranslitTitle = Sūpā no Ura de Soeru Futari | NativeTitle = スーパーの裏で添えるふたり | NativeTitleLangCode = ja | DirectedBy = Аои Мори | WrittenBy = Мио Иноуе | Aux2 = Аои Мори | OriginalAirDate = {{Start date|2026|7|17}}{{efn|name="Pre-Air Streaming"}}{{efn|Поради преносот на Лигата на нации во одбојка за жени во 2026 г., оваа епизода се емитуваше во 00:51 часот по ЈСТ, 55 минути по редовното време за емитување на JNN.<ref>{{cite web|script-title=ja:スーパーの裏でヤニ吸うふたり ♯２[字]|url=https://www.tbs.co.jp/tv/20260716_B40B.html|website=[[TBS Television (Japan)|TBS]]|access-date=July 16, 2026|language=ja}}</ref>}} | ShortSummary = | LineColor = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 3 | Title = Пушење зад супермаркетот со тебе и повеќе | TranslitTitle = Sūpā no Ura de Okuru Futari | NativeTitle = スーパーの裏で贈るふたり | NativeTitleLangCode = ja | DirectedBy = Томио Јамаучи | WrittenBy = Мио Иноуе | Aux2 = Тадато Сузуки | OriginalAirDate = {{Start date|2026|7|23}}{{efn|name="Pre-Air Streaming"}} | ShortSummary = | LineColor = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 4 | Title = Учење зад супермаркетот со тебе | TranslitTitle = Sūpā no Ura de Manabu Hitori | NativeTitle = スーパーの裏で学ぶひとり | NativeTitleLangCode = ja | DirectedBy = Аои Мори &<br/>Тадато Сузуки | WrittenBy = Мисаки Морие | Aux2 = Аои Мори | OriginalAirDate = {{Start date|2026|7|30}}{{efn|name="Pre-Air Streaming"}} | ShortSummary = | LineColor = }} }} == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://magazine.jp.square-enix.com/biggangan/introduction/yanisuu/|Матична страница на мангата на ''Monthly Big Gangan''}} {{in lang|ja}} * {{Official website|https://global.manga-up.com/manga/261|Матична страница на мангата на услугата на Square Enix, ''Manga Up!'' }} {{in lang|en}} * {{Official website|https://yanisuu.com/|Матична страница на анимето}} {{in lang|ja}} * {{Anime News Network|манга|26722}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Аниме на Crunchyroll]] [[Категорија:Манга од 2022 година]] f6p33r91j33od9b5g64706threkyil6 0 1400501 5606719 5605390 2026-08-09T12:04:33Z P.Nedelkovski 47736 ситна поправка 5606719 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Polygala vulgaris 290504.jpg | image_caption = ''[[Polygala vulgaris]]'' | taxon = Млечна трева (род) | authority = Tourn. ex [[Carl Linnaeus|L.]] | type_species = ''[[Polygala vulgaris]]'' | type_species_authority = L. | subdivision = Види текст | synonyms = {{hidden begin|title = List}} *''Brachytropis'' <small>Rchb.</small> *''Isolophus'' <small>Spach</small> *''Microlophium'' <small>Fourr.</small> *''Phylax'' <small>Noronha</small> *''Pilostachys'' <small>Raf.</small> *''Plostaxis'' <small>Raf.</small> *''Psychanthus'' <small>Raf.</small> *''Tricholophus'' <small>Spach </small> {{hidden end}} }} '''Млечна трева''' ({{langx|la|Polygala}}) — голем [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] што припаѓаат на [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечни треви]]. Родот е широко распространет низ поголемиот дел од светот во [[Умерена клима|умерените]] зони и [[Тропски појас|тропските предели]]. Латинското име на родот ''Polygala'' потекнува од [[Старогрчки јазик|старогрчкиот збор]] „многу млеко“, бидејќи се сметало дека растението го зголемува приносот на млеко кај говедата.<ref name="AZPLA">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/isbn_9781604691962/page/312|title=The A to Z of Plant Names|last=Coombes|first=A. J.|publisher=Timber Press|year=2012|isbn=9781604691962|location=USA|pages=[https://archive.org/details/isbn_9781604691962/page/312 312]|url-access=registration}}</ref> == Опис == ==== Општи одлики ==== Растенијата од родот млечна трева (''Polygala L.'') се [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревести растенија]].<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1517|pages=1433-1715 |url= |accessdate=3 август 2026}}</ref> === Листови === [[Лист|Листовите]] се спирално распоредени и целокрајни, а карактеристично за нив е што се развиваат без [[Прилисник|прилисници]].<ref name=FM/> === Цвет и соцветие === [[Цвет|Цветовите]] се групирани во терминални (завршни) или странични гроздовидни [[соцветие|соцветија]].<ref name=FM/> [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се со различна големина и облик: * '''Надворешни ливчиња''': трите надворешни чашкини ливчиња се еднакви по облик и големина. * '''Внатрешни ливчиња (крилца)''': двете внатрешни ливчиња се многу поголеми, венчевидни, со испакната мрежа од жилки и странично го покриваат венчето.<ref name=FM/> [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] првично се 5 на број, но со редукција на страничните ливчиња тие кај овој род се сведени на 3. Овие ливчиња се сраснати помеѓу себе, како и со прашничките листови: * '''Предно ливче (чунче)''': предното ливче е со дршка, олучесто (во облик на чунче) и во предниот дел завршува со еден ресест перчин (креста). * '''Задни ливчиња''': двете задни ливчиња во поголемиот свој дел се слободни помеѓу себе. === Прашници и плод === [[Прашник|Прашниците]] обично се 8 на број. Тие можат да бидат сите сраснати помеѓу себе или пак поделени во две групи. Плодникот е натцветен и често има издолжен [[гинофор]]. Плодот кај овој род претставува [[кутијка (плод)|кутијка]]. Има специфична обратно-срцевиден облик, сплеснат е, и содржи 2 [[семе|семки]].<ref name=FM/> == Таксономија == Родот ''млечна трева'' првпат го опишал [[Карл Линеј]] во 1754 година. [[Филогенија|Филогенетските студии]] покажале дека, како што традиционално е опишан, родот не е монофилетски. Станал „таксонска корпа за отпадоци “; речиси сите видови со цвет навидум сличен на оној на [[глушини]] – две пенталоидни странични [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] што образуваат„крилја“, две ливчиња што образуваат „стандард“ и едно ливче што образува „кил“, плус билокуларна капсула од овошје – биле сместени во ''Polygala'', додека видовите со поочигледно специјализирани одлики, особено оние на плодот, биле сместени во други родови. Во 2011 година, Џон Ричард Абот одвоил некои поостро дефинирани родови од ''Polygala''.<ref name="Abbo11">{{Наведување|last=Abbott|first=J. Richard|date=2011|title=Notes on the disintegration of ''Polygala'' (Polygalaceae), with four new genera for the Flora of North America|journal=Journal of the Botanical Research Institute of Texas|volume=5|number=1|pages=125–137|jstor=41972495}}</ref> === Видови === Делумно поради различните ограничувања, пријавениот број на валидни видови во родот варира од околу 350 до 500 до 725 или 730. Америка има најмногу видови,  особено Јужна Америка,<ref name=pas>Pastore, J. F. B. and T. B. Cavalcanti. (2008). [https://www.jstor.org/discover/10.2307/20406252?uid=3739560&uid=2&uid=4&uid=3739256&sid=21102541040413 A New Species of ''Polygala'' (Polygalaceae) from Brazil.] ''Novon'' 18(1), 90-93.</ref> со Африка на второ место по разновидност, а Азија на трето.<ref name=lud>Lüdtke, R., et al. (2013). [http://www.scielo.br/scielo.php?pid=S2236-89062013000100001&script=sci_arttext The genus ''Polygala'' L.(Polygalaceae) in Southern Brazil.] ''Hoehnea'' 40(1), 1-50. (Portuguese)</ref> {{На|2024|July}}, ''[[Plants of the World Online|„Plants of the World Online“]]'' прифаќа околу 420 видови од родот ''Polygala''. Во нив се:<ref name="POWO_330512-2">{{Наведување|title=''Polygala'' Tourn. ex L.|journal=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:330512-2|access-date=2020-04-13}}</ref> [[Податотека:Polygala_amara_a1.jpg|десно|мини| ''Polygala amara'']] [[Податотека:Polygala_myrtifolia_(2921770836).jpg|десно|мини| ''Polygala myrtifolia'']] <div style="column-count: 2;"> *''[[Polygala alpestris]]'' *''[[Polygala amara]]'' *''[[Polygala amarella]]'' *''[[Polygala calcarea]]'' *''[[Polygala helenae]]'' *''[[Polygala kuriensis]]'' *''[[Polygala myrtifolia]]'' *''[[Polygala serpyllifolia]]'' *''[[Polygala sinisica]]'' *''[[Polygala tenuifolia]]'' *''[[Polygala vulgaris]]'' </div> ==== Поранешни видови ==== <div style="column-count: 2;"> *''Polygala acanthoclada'' = ''[[Rhinotropis acanthoclada]]'' *''Polygala africana'' = ''[[Senega africana]]'' *''Polygala alba'' = ''[[Senega alba]]'' *''Polygala ambigua'' <small>Nutt.</small> = ''[[Senega ambigua]]'' *''Polygala ambigua'' <small>Torr. & A.Gray</small> = ''[[Senega nuttallii]]'' *''Polygala boykinii'' = ''[[Senega boykinii]]'' *''Polygala californica'' = ''[[Rhinotropis californica]]'' *''Polygala chamaebuxus'' = ''[[Chamaebuxus alpestris]]'' *''Polygala cornuta'' = ''[[Rhinotropis cornuta]]'' *''Polygala cruciata'' = ''[[Senega cruciata]]'' *''Polygala curtissii'' = ''[[Senega curtissii]]'' *''Polygala heterorhyncha'' = ''[[Rhinotropis heterorhyncha]]'' *''Polygala incarnata'' <small>Aubl.</small> = ''[[Senega adenophora]]'' *''Polygala incarnata'' <small>L.</small> = ''[[Senega incarnata]]'' *''Polygala intermontana'' = ''[[Rhinotropis intermontana]]'' *''Polygala lewtonii'' = ''[[Senega lewtonii]]'' *''Polygala lutea'' = ''[[Senega lutea]]'' *''Polygala macradenia'' = ''[[Hebecarpa macradenia]]'' *''Polygala nana'' = ''[[Senega nana]]'' *''Polygala paucifolia'' = ''[[Chamaebuxus paucifolia]]'' *''Polygala poaya'' = ''[[Senega poaya]]'' *''Polygala polygama'' = ''[[Senega polygama]]'' *''Polygala pterolopha'' = ''[[Monrosia pterolopha]]'' *''Polygala quitensis'' = ''[[Senega quitensis]]'' *''Polygala rectipilis'' = ''[[Hebecarpa rectipilis]]'' *''Polygala sanguinea'' <small>L.</small> = ''[[Senega sanguinea]]'' *''Polygala sanguinea'' <small>Nutt.</small> = ''[[Senega nuttallii]]'' *''Polygala senega'' = ''[[Senega officinalis]]'' *''Polygala smallii'' = ''[[Senega smallii]]'' *''Polygala subspinosa'' = ''[[Rhinotropis subspinosa]]'' </div> === Хибрид === Polygala × dalmaisiana (од градинарско потекло) == Екологија == Видовите ''Polygala'' се користат како храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[пеперуги]], вклучувајќи ја и [[Сивкава дебелоглавка|сивкавата дебелоглавка]]. == Одгледување == Некои видови се вреднуваат во одгледувањето. ''Polygala'' × ''dalmaisiana'', [[Зимзелено растение|зимзелена]] грмушка, ја добила наградата за заслуги на градината на Кралското хортикултурно друштво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/56000/Polygala-x-dalmaisiana/Details|title=RHS Plant Selector - ''Polygala'' × ''dalmaisiana''|accessdate=13 April 2020}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Polygala}} {{Викивидови-ред|Polygala}} {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Млечна трева (род)]] [[Категорија:Родови на млечни треви]] qspd6b4dm4vdk5rg8741hbwih97vwuw 0 1400618 5606737 5605505 2026-08-09T12:35:14Z Zdravko 293 5606737 wikitext text/x-wiki [[File:Ailanthus und Buchs im Giftgarten.jpg|thumb|Кисело дрво]] '''Кисело дрво''' ({{науч|Ailanthus altissima}}), познато и како '''смрдливо дрво''' — дрво што потекнува од северна и средна [[Кина]], а во [[Европа]] е донесено во 18-тиот век како брзорастечко, украсно дрво. Се смета за [[инвазивен вид]] што брзо расте, лачи отровни материи кои го спречуваат растењето на други билки, создава илјадници семки и пушта нови млади стебла од коренот, уништивајќи ги месните екосистеми и оштетувајќи градби. Киселото дрво е отпорно на суша, солена почва и разни загадувачи, вклучувајќи и отровни гасови како [[сулфур диоксид]]. Самото дрво произведува [[алелопатија|алелопатнa]] хемикалиja позната како аилантон, што е облик на природен хербицид што го попречува развојот на растенијата околу него. Во Кина, киселото дрво наоѓа примена во народната алтернативна медицина; се користи и за огрев, за изработка на дрвени садови, како и во производството на високо-квалитетна „Шантунг” свила или „понџи”. == Надворешни врски == {{рв|Ailanthus altissima}} * [https://sumarite.com/se-zakanuva-kiseloto-drvo/ „Ни се заканува киселото дрво“], „Шумарите“, 2017. * [https://zenskimagazin.faktor.mk/opasno-drvo-raste-i-do-dva-metra-godishno-gi-unishtuva-site-sadnici-okolu-sebe „Опасно дрво: Расте и до два метра годишно, ги уништува сите садници околу себе“], „Женски магазин“, 2026. * [https://www.researchgate.net/publication/334250986_Rasprostranuvane_na_invazivniot_drvenest_vid_Ailanthus_altissima_Mill_Swingle_vo_Bregalnickiot_region_Distribution_of_the_invasive_woody_species_Ailanthus_altissima_Mill_Swingle_in_the_Bregalnica_regi Благој Николов, „Распространување на инвазивниот дрвенест вид Ailanthus altissima (Mill.) Swingle во Брегалничкиот регион“], 2019. * Национална земјоделска библиотека на САД, [https://www.invasivespeciesinfo.gov/terrestrial/plants/tree-heaven National Invasive Species Information Center: species profile of ''Ailanthus altissima'' (Tree of Heaven)] {{дрво-никулец}} [[Категорија:Инвазивни растенија]] [[Категорија:Сапуновидни]] [[Категорија:Флора на Азија]] tpmunwdjyxfvl96er9t35pm1zp3mt4f 0 1400682 5606855 5606642 2026-08-09T15:23:04Z Andrew012p 85224 /* */ 5606855 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = | изворен_наслов = Scouts Guide to the Zombie Apocalypse | слика = Scouts guide to the zombie apocalypse poster.webp | големина_на_слика = | алт = | опис = Плакатот на филмот | режисер = [[Кристофер Лендон]] | продуцент = {{Plainlist| * [[Тод Гарнер]] * [[Енди Фикман]] }} | сценарист = | сценарио = {{Plainlist| * Кери Еванс * Еми Мочизуки * Кристофер Лендон }} | приказна = {{Plainlist| * Кери Еванс * Ејми Мочизуки * [[Лона Вилијамс]] }} | заснован_на = | улоги = {{Plainlist| * [[Тај Шеридан]] * [[Дејвид Кохнер]] }} | раскажувач = | жанр = [[зомби-комедија]] | музика = [[Метју Марџесон]] | аниматор = | кинематографија = [[Брендон Трост]] | монтажа = Џим Пејџ | студио = Broken Road Productions | дистрибутер = [[Paramount Pictures]] | премиера = 30 октомври 2015 г. | времетраење = 93 минути | земја = {{САД}} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 15 — 24 милиони долари<ref name="BOM" /><ref name="variety-mcnary">{{Cite news |url=https://variety.com/2016/film/news/california-2015-movie-production-uk-spending-1201795800/ |title=California Was World's Top Film Production Center in 2015, U.K. Generated Most Spending |last=McNary |first=Dave |date=June 15, 2016 |work=Variety |access-date=June 16, 2016}}</ref><ref name="filmla2015">{{Cite news |url=https://www.filmla.com/wp-content/uploads/2018/04/2015_film_study_v5_WEB.pdf |title=2015 Feature Film Study |last=FilmL.A. |date=June 15, 2016 |access-date=June 16, 2016 |archive-date=July 4, 2016 |archive-url= |url-status=dead }}</ref> | заработка = 16,1 милион долари<ref name="BOM">{{cite web |url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=scoutsvszombies.htm |title=''Scouts Guide to the Zombie Apocalypse'' (2015) |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=December 15, 2015}}</ref> | претходен = | следен = | imdb_id = | веб_страница = }} '''''Извиднички водич за зомби-апокалипса''''' ({{Langx|en|Scouts Guide to the Zombie Apocalypse}}) — американска [[зомби-комедија]] од 2015 г., во режија на Кристофер Лендон, а по сценарио на Лендон, Кери Еванс, Ејми Мочизуки и [[Лона Вилијамс]]. Главните улоги ги толкуваат [[Тај Шеридан]], [[Логан Милер]], Џои Морган, [[Сара Думонт]] и [[Дејвид Кохнер]]. Филмот бил пуштен во киноприкажување во САД на 30 октомври 2015 г. од страна на [[Paramount Pictures]]. Добил главно одречни одзиви од критичарите, но глумата на Шеридан била пофалена. Филмот бил прикажан и во [[Македонија]], на телевизија „[[Телма]]“ и HBO Max.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://arhiva.telma.com.mk/izvidnichki-vodich-za-zombi-apokalipsa/|title=ИЗВИДНИЧКИ ВОДИЧ ЗА ЗОМБИ-АПОКАЛИПСА|work=[[Телма]]|language=mk-MK|accessdate=2026-08-08}}</ref> == Содржина == {{Разоткривање}} Домар чисти во лабораторија и го попречува научникот додека прашува за да ги исчисти подовите во неговиот работен простор. Научникот се согласува и се повлекува во ходникот до [[продажен автомат]]. Домарот случајно соборува монитор за следење на виталните функции прикачен на човек; во обид да го оживее човекот, тој врши градна компресија, но неговите раце го кинат месото кога човекот се буди и го напаѓа домарот. Минути подоцна, претворениот домар го напаѓа научникот во ходникот. Тројца средношколци од втора година, Бен, Картер и Оги, се обидуваат да ангажираат нови членови за нивната [[Извидништво|извидничка]] група, предводена од нивниот извиднички водач Роџерс. Додека Оги секогаш бил среќен што е извидник, Бен и Картер имаат двоумења бидејќи веќе ја губат волјата и размислуваат да ги напуштат извидниците. Па пат кон кампот, Бен случајно удира [[Елени|елен]]. Успеваат да добијат помош од сестрата на Картер, Кендал (во која Бен е вљубен) и нејзините пријатели. Се враќаат на местото на несреќата, само за да откријат дека мртвиот елен исчезнал. Пред да заминат, двајцата се поканети на „Тајната забава за матуранти“, а на Картер му ја даваат адресата. Во меѓувреме, додека се обидува да се сретне со момчињата во шумата, Роџерс е нападнат и убиен од еленот и претворениот научник. Кога земаат [[алкохол]] за забавата, ја запознаваат Дениз, [[Келнер|келнерка]] што работи во [[стриптиз]]-клуб. Таа и Бен се зближуваат, и Дениз се согласува да им го купи алкохолот. Потоа двајцата се среќаваат со Оги во шумата за да можат да го постават својот камп. Таа вечер, Картер го буди Бен за да можат да одат на забавата. Меѓутоа, Оги ги фаќа и е разочаран од нивниот избор. Бен и Картер возат во градот за да откријат дека [[Исфрлувач|исфрлувачот]] на стриптиз-клубот го нема и се протнуваат внатре. Нападнати се од претворениот исфрлувач и стриптизерката пред да бидат спасени од Дениз. Оги оди во куќата на Роџерс за да го најде, но е нападнат од веќе претворениот Роџерс. Момчето успева да го онеспособи и да побегне од местото на настанот. Бен, Картер и Дениз одат во полициската станица за да откријат дека градот е евакуиран, пред толпа [[Зомби|зомбија]] да ги брка во притворска ќелија, чија врата се затвора со тресок, заробувајќи ги. Пристигнува Оги и го вклучува авторадиото, мамејќи ги зомбијата надвор, и ја отклучува ќелијата. Бегалците го наоѓаат патот до автопатот, каде што се качени од капларот Ривс од [[Армија на САД|Американската армија]]. Возат до забавата за да видат дали некој е евакуиран, само за да откријат дека адресата што му била испратена на Картер била лажна. Напнатоста расте меѓу групата, но Ривс бил каснат пред да ги запознае и се претвора во зомби. Дениз го убива, и обидувајќи се да фати сигнал на неговото радио, слушаат информации за намерата на армијата да го бомбардира градот за да ги збрише зомбијата. Картер се сеќава дека дневникот на Кендал ги содржи информациите за забавата; четворицата го земаат [[Humvee]]-то на Ривс и возат до куќата на Картер. Го наоѓаат дневникот, но пристигнуваат уште зомбија и трчаат по нив. Тие бегаат користејќи трамбулина за да стигнат до куќата на сега претворената сосетка г-ѓа Филдер, го земаат нејзиниот автомобил и тргнуваат по патот, сѐ додека не најдат мотор за земјен пат и Дениз го зема за да може да стапи во контакт со војската. Сега оставени сами, Бен, Картер и Оги си прават оружје во продавница за алат и се упатуваат кон забавата. Зомбијата ја наоѓаат забавата и ги напаѓаат гостите, сѐ додека триото не се појави и ги евакуира преживеаните. Штом ќе им снема [[стреливо]], се заклучуваат во зградата, а зомбијата ги следат на кат. Тие се барикадираат во салата, а Оги открива дека изградил бомба што била скриена во ранецот на Бен. Момчето успева да го запали фитилот токму кога зомбијата пробиваат, и тројцата бегаат низ лизгалиште за отпадоци пред бомбата да избувне, убивајќи ги зомбијата. Дениз и војската пристигнуваат на местото на настанот, помагајќи им на преживеаните. Извидниците го обновуваат своето пријателство, а Бен, со охрабрување од Дениз, започнува врска со Кендал. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Тај Шеридан]] || Бен Гуди |- | [[Логан Милер]] || Картер Грант |- | Џои Морган || Оги Фостер |- | [[Сара Думонт]] || Дениз Русо |- | [[Дејвид Кохнер]] || извидничкиот водач Роџерс |- | [[Холстон Сејџ]] || Кендал Грант |- | [[Клорис Личман]] || г-ѓа Филдер |- | Ники Кос || Клои |- | Хајрам А. Мареј || каплар Ривс |- | [[Лукас Гејџ]] || Травис |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{матична|http://www.scoutsandzombiesmovie.com}} {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2015 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски хорор-филмови]] [[Категорија:Филмови на Paramount Pictures]] ayoooy8yexhx3q6wrgtoccjecd81b28 0 1400789 5606744 5606704 2026-08-09T13:27:03Z Gurther 105215 5606744 wikitext text/x-wiki {{Брзо бришење|[[ВП:КББ#ОП2|ОП2]] [[ВП:КББ#СТ3|СТ3]]}} Методија Ристески е роден на 25 мај 1925 година во Прилеп. Бил учесник во НОБ од 1941 година. Пред стапувањето во НОБ учествувал во пренесувањето на поштата и растурање илегален материјал. Бил член на СКОЈ од 1941 година, а на КП од 1947 година. Носител е на медал за храброст, медал заслуги за народ и орден од прв и втор ред.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/share/p/193qanRvTR/|title=Прилеп Стари фотографии|last=Нема|first=Нема|date=октомври 16, 2023|work=Фацебук|archive-url=https://www.facebook.com/share/p/193qanRvTR/|archive-date=https://www.facebook.com/share/p/193qanRvTR/|dead-url=https://www.facebook.com/share/p/193qanRvTR/|accessdate=8,9 , 2026}}</ref> == Рани години и семејство == Методија „Метко“ Ристески е роден на 21 или 25 мај 1925 година во градот [[Прилеп]], од татко Петре – Калајџијата, роден пред 1900 година починал 1959 година, кој работел како [[Калајџиски занает|калајџија]] во селото [[Мариово]] и мајка Васка- домајчинка родена пред 1900 година и починала пролетно време 1990 година, според плакатата имала 101 година, но според семејни верувања имала 104 години, која како ранениче била одгледана и порасната кај Аџи-Митревци близу грчката црква „Св. Преображедение“. Во семејството било составено од 5 члена, Методија, брат му Томислав роден 1927 година и сестра Павлина која починала на 18 години пред 1954 година од [[Туберкулоза|туберколоза]]. Ова семејство живее на улица „Борка Талески“ (Рид), до куќата на познатото семејство [[Чкатровци]], Кирил и Таца Чкатровци. Основното образование го завршил во тогашното основното училиште „Цар Самоил“, денес „подрачното училиште – ООУ,, Кочо Рацин‘‘ Прилеп – РИД“ (народно, „Мало Кочо“) и 2 години гимназиско. Друго освен оваа информација, нема други информации за неговото детство или образование. == Учество во НОБ и втора светска војна == За време на Втората светска војна, како тинејџер, бил регрутиран од членовите на [[Сојуз на социјалистичка младина на Југославија (СКОЈ)|Сојуз на социјалистичка младина на Југославија]] [[Сојуз на социјалистичка младина на Југославија (СКОЈ)|(СКОЈ)]] под менторство на прилепчанецот скоевец [[Димче Аџимитревски|Димче Аџи – Митрески.]] Методија заедно со другите на членови на СКОЈ, делеле летоци, разнесувале писма, пренесувале најразлични пораки, пренесувале оружје, им давале обуки за извршување на напади и воени акции, им носеле храна и вода на партизаните кој се кријале од бугарскиот аскер, им носеле лекови и се што биле потребно да го зајакнат дејството на [[Македонски партизански одреди|партизанските војски]]. Штабот на СКОЈ бил сместен во Кичевско и Методија секојдневно со другите членови секојдневно доаѓале во Прилеп и на вечер се враќале во [[Кичево]]. Една случка од животот на Методија, се случила кога неговиот брат Томе се поболил од туберколоза и решил да го однеси во тогашната болница во Јасеново. Бидејќи стасале ноќно време, болницата била затворена, решиле да преноќат во куќа во близина на болницата незнаејќи дека таа куќа е на непријателот, не се знае дали била албанска или не. Методија бил вооружан со пиштол и кога на видел дека е во куќата на непријателот се исплашил и да го откријаат дека е комунист и бил исплашен за неговиот живот и животот на неговиот брат и цела вечер останал буден со раката на половина за во случај да го откријат да дејствува брзо или тој или тие. Но домаќините биле многу гостопримливи, ги нагостиле, им дале преноќиште и утредента ги испратил со торба полна со храна. Методија и неговиот брат Томе заминале во болницата каде Методија го оставил неговиот брат а тој се вратил назад во Прилеп. == По Втората светска војна и личниот живот == По Втората светска војна бил на [[Сојуз на комунистите на Македонија|Комунистичката партија]] од 1947 година, за што од страна на Титовата власт бил награден со реководителска работа во [[Пионерскиот дом „Мирце Ацев“]] Прилеп се до неговото пензионирање во 1980тите заради неслагањто со новата пост-комунистичка социјалистичка хиерархија. Во неговата кариера како раководител, секоја година на 25 мај , [[денот на младоста]], во [[Југославија|Комунистичка Југославија]], ја носел штафетата со младите пионери кај Тито и тоа за него претставувало голема чест и среќа. Во 1953 година стапува во брак со Љуба Ристеска, моминско презиме Момироска и од 1953 година до неговата смрт биле во брак, среќно. Имале 3 деца. Како раководител во пионерскиот дом, почнува аматерски да фотографира, се формира во пионерскиот дом лабораторија каде се усовршува до професионалец во тоа време со таа опрема. После пензионирањето во својата куќа продолжува со фотографирање, си создава своја лабораторија и продолжува да фотографира. Новото раководство на пионерскиот дом, за потребите на домот и на Прилеп, го ангажира Методија да учествува на сите значајни настани во градот и околината. По независноста на Македонија, [[Македонска радио-телевизија|МРТ]] го ангажира Методија, го снабдуваат со камера за снимање и станува прв камерман во Прилеп и го задолжува секој настан во Прилеп да биде документиран и со тоа прикажан на МРТ. Носител е на [[Медал за храброст (СФРЈ)|медал за храброст]], [[медал заслуги за народ]] и орден од прв и втор ред.    a2owm7epe0nyxj6o4nckqv0onu9oqnm 0 1400794 5606720 2026-08-09T12:11:13Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1153959789|Polygala alpestris]]“ 5606720 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Polygala alpestris (Alpen-Kreuzblume) IMG 25713.JPG|genus=Polygala|species=alpestris|image_caption=|authority=Rchb}} '''''Алпска млечна трева (Polygala alpestris)''''' - [[Вид (биологија)|вид]] [[цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечни треви]] ([[Млечни треви|Polygalaceae]]). Опишан е во 1823 година и се среќава во [[Австрија]], [[Франција]], [[Германија]], [[Италија]], [[Шпанија]], [[Грузија]], [[Турција]] и [[Швајцарија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ipni.org/n/691010-1|title=International Plant Names Index|work=www.ipni.org}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:691010-1|title=Polygala alpestris Rchb. &#124; Plants of the World Online &#124; Kew Science|work=Plants of the World Online}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://194.27.225.161/yasin/tubives/index.php?sayfa=1&tax_id=1174|title=TÜBİVES Polygala alpestris}}</ref> == Наводи == {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Грузија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Швајцарија]] [[Категорија:Флора на Шпанија]] [[Категорија:Флора на Италија]] [[Категорија:Флора на Германија]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Австрија]] [[Категорија:Млечна трева (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] fnpqjuucqg0wtql48bitbe8oxmk4y2u 5606721 5606720 2026-08-09T12:13:22Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5606721 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Polygala alpestris (Alpen-Kreuzblume) IMG 25713.JPG |genus=Polygala |species=alpestris |image_caption= |authority=Rchb }} '''Алпска млечна трева''' ({{langx|la|Polygala alpestris}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечни треви]] ([[Млечни треви|Polygalaceae]]). Опишан е во 1823 година и се среќава во [[Австрија]], [[Франција]], [[Германија]], [[Италија]], [[Шпанија]], [[Грузија]], [[Турција]] и [[Швајцарија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ipni.org/n/691010-1|title=International Plant Names Index|work=www.ipni.org}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:691010-1|title=Polygala alpestris Rchb. &#124; Plants of the World Online &#124; Kew Science|work=Plants of the World Online}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://194.27.225.161/yasin/tubives/index.php?sayfa=1&tax_id=1174|title=TÜBİVES Polygala alpestris}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Polygala alpestris}} {{Викивидови-ред|Polygala alpestris}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Грузија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Швајцарија]] [[Категорија:Флора на Шпанија]] [[Категорија:Флора на Италија]] [[Категорија:Флора на Германија]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Австрија]] [[Категорија:Млечна трева (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 2qxq6jrww0hwzc2qg4rwsbtk9mejrpx 5606726 5606721 2026-08-09T12:22:37Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5606726 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Polygala alpestris (Alpen-Kreuzblume) IMG 25713.JPG |genus=Polygala |species=alpestris |image_caption= |authority=Rchb }} '''Алпска млечна трева''' ({{langx|la|Polygala alpestris}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечни треви]] ([[Млечни треви|Polygalaceae]]). Опишан е во 1823 година и се среќава во [[Австрија]], [[Франција]], [[Германија]], [[Италија]], [[Шпанија]], [[Грузија]], [[Турција]] и [[Швајцарија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ipni.org/n/691010-1|title=International Plant Names Index|work=www.ipni.org}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:691010-1|title=Polygala alpestris Rchb. &#124; Plants of the World Online &#124; Kew Science|work=Plants of the World Online}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://194.27.225.161/yasin/tubives/index.php?sayfa=1&tax_id=1174|title=TÜBİVES Polygala alpestris}}</ref> ==Опис== === Општи одлики === Алпската млечна трева е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]] со висина од 5 до 15 см. Се одликува со нежни гранчиња кои можат да бидат полегнати, придигнати или вертикални, а обично се неразгранети. [[Стебло|Стебленцата]] се присутни во голем број и можат да бидат целосно голи или покриени со ретки, лачно искривени влакненца. === Листови === [[Лист|Листовите]] кај овој вид се спирално распоредени и се голи. Според нивната позиција на стеблото и [[Морфологија (биологија)|морфологијата]], се разликуваат: * Долни стеблени листови — имаат обратно-јајцевиден или долгнавест облик, а на самиот врв се тапи. * Горни стеблени листови — имаат ланцетен до широко ланцетен облик. Тие се подолги од долните листови, а на врвот се заокружени или кусо заострени. === Цвет и соцветие === [[Соцветие|Соцветијата]] се поставени завршно (терминално), имаат густ облик и се со должина од 1,5 до 3,5 см. Составени се од помал број [[цвет|цветови]], најчесто од 5 до 20 (поретко до 30). * [[Брактеја|Брактеи]] и брактеоли: [[Прицветник|Прицветниците]] (брактеите) имаат јајцевидно-ланцетен облик, обоени се синкаво и се покуси од самите [[Цветна дршка|цветни дршки]] (долги околу 1,5 мм), при што брзо отпаѓаат. Брактеолите се морфолошки исти како брактеите, но се малку покуси од нив и остануваат подолго време во основата на цветната дршка. * [[Чашкино ливче|Чашкини ливчиња]]: Трите надворешни чашкини ливчиња имаат должина од околу 2,5–3 мм, при што горното ливче е малку подолги од двете долни. * Крилца: За време на цветањето имаат должина од 5 до 6,5 мм. Имаат широко елиптичен облик, обоени се синкаво и на врвот се заострени. На површината имаат 3 жили кои анастомозираат (се спојуваат) само во горната половина. Кај развиените плодови крилцата стануваат зеленикави, а цветната дршка значително се продолжува. * Венче: Обоено е бело или синкаво. По својата должина е еднакво колку цветните крилца или е малку покусо од нив. === Прашници и плод === [[Плод|Плодот]] е кутија (капсула) со обратно-срцевиден облик. Таа по својот раб е крилеста. Кутијата е покуса, но карактеристично поширока од самите крилца на цветот. == Живеалиште == Овој вид претставува типично високопланинско растение. Најчесто ги населува високопланинските пасишта и сувите варовнички камењари. Најголема застапеност има на надморска височина од околу 2.000 метри. ==Распространестост== === Распространетост во Македонија === Во рамките на видот постои јасна географска и морфолошка диференцијација на два подвида во однос на застапеноста во Македонија: * ''Polygala alpestris'' subsp. ''alpestris'' — се одликува со крилца долги 4–4,5 mm чии жилки многу слабо анастомозираат меѓу себе, а кутијата е приседна. Овој номинален подвид **не се среќава во Македонија**. * ''Polygala alpestris'' subsp. ''croatica'' (Chodat) Hayek — се одликува со крилца долги 4,5–6 mm чии жилки јасно анастомозираат меѓу себе, а кутијата се развива на куса дршка. Овој подвид ''е присутен во Македонија'' и е евидентиран на следниве места: ** Шарпланински Масив: Познат е само за [[Шар Планина]] — месност [[Церипашина]]. ** Падини на Јабланица: Истражувачот Черњавски (1943) овој подвид го посочува и за планината Јабланица, на местата Црн Камен и Шеќерна Глава. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Polygala alpestris}} {{Викивидови-ред|Polygala alpestris}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Грузија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Швајцарија]] [[Категорија:Флора на Шпанија]] [[Категорија:Флора на Италија]] [[Категорија:Флора на Германија]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Австрија]] [[Категорија:Млечна трева (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] tevvlhxg9d283w8u5gnsq0etgtjxmc1 5606746 5606726 2026-08-09T13:33:57Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5606746 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Polygala alpestris (Alpen-Kreuzblume) IMG 25713.JPG |genus=Polygala |species=alpestris |image_caption= |authority=Rchb }} '''Алпска млечна трева''' ({{langx|la|Polygala alpestris}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[млечни треви]] ([[Млечни треви|Polygalaceae]]). Опишан е во 1823 година и се среќава во [[Австрија]], [[Франција]], [[Германија]], [[Италија]], [[Шпанија]], [[Грузија]], [[Турција]] и [[Швајцарија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ipni.org/n/691010-1|title=International Plant Names Index|work=www.ipni.org}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:691010-1|title=Polygala alpestris Rchb. &#124; Plants of the World Online &#124; Kew Science|work=Plants of the World Online}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://194.27.225.161/yasin/tubives/index.php?sayfa=1&tax_id=1174|title=TÜBİVES Polygala alpestris}}</ref> ==Опис== === Општи одлики === Алпската млечна трева е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]] со висина од 5 до 15 см. Се одликува со нежни гранчиња кои можат да бидат полегнати, придигнати или вертикални, а обично се неразгранети. [[Стебло|Стебленцата]] се присутни во голем број и можат да бидат целосно голи или покриени со ретки, лачно искривени влакненца.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6)|page=1525|pages=1433-1715 |url= |accessdate=9 август 2026}}</ref> === Листови === [[Лист|Листовите]] кај овој вид се спирално распоредени и се голи. Според нивната позиција на стеблото и [[Морфологија (биологија)|морфологијата]], се разликуваат:<ref name=FM/> * Долни стеблени листови — имаат обратно-јајцевиден или долгнавест облик, а на самиот врв се тапи. * Горни стеблени листови — имаат ланцетен до широко ланцетен облик. Тие се подолги од долните листови, а на врвот се заокружени или кусо заострени. === Цвет и соцветие === [[Соцветие|Соцветијата]] се поставени завршно (терминално), имаат густ облик и се со должина од 1,5 до 3,5 см. Составени се од помал број [[цвет|цветови]], најчесто од 5 до 20 (поретко до 30).<ref name=FM/> * [[Брактеја|Брактеи]] и брактеоли: [[Прицветник|Прицветниците]] (брактеите) имаат јајцевидно-ланцетен облик, обоени се синкаво и се покуси од самите [[Цветна дршка|цветни дршки]] (долги околу 1,5 мм), при што брзо отпаѓаат. Брактеолите се морфолошки исти како брактеите, но се малку покуси од нив и остануваат подолго време во основата на цветната дршка. * [[Чашкино ливче|Чашкини ливчиња]]: Трите надворешни чашкини ливчиња имаат должина од околу 2,5–3 мм, при што горното ливче е малку подолги од двете долни. * Крилца: За време на цветањето имаат должина од 5 до 6,5 мм. Имаат широко елиптичен облик, обоени се синкаво и на врвот се заострени. На површината имаат 3 жили кои анастомозираат (се спојуваат) само во горната половина. Кај развиените плодови крилцата стануваат зеленикави, а цветната дршка значително се продолжува. * Венче: Обоено е бело или синкаво. По својата должина е еднакво колку цветните крилца или е малку покусо од нив. === Плод === [[Плод|Плодот]] е кутија (капсула) со обратно-срцевиден облик. Таа по својот раб е крилеста. Кутијата е покуса, но карактеристично поширока од самите крилца на цветот.<ref name=FM/> == Живеалиште == Овој вид претставува типично високопланинско растение. Најчесто ги населува високопланинските пасишта и сувите варовнички камењари. Најголема застапеност има на надморска височина од околу 2.000 метри.<ref name=FM/> == Распространетост == Подрачја на природна распространетост на видот се:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2nd Edition]</ref> *Европа **Средна Европа ***Австрија, Германија, Швајцаија **Југозападна Европа ***Франција, Шпанија **Југоисточна Европа ***Албанија, Бугарија, Грција, Италија, Северозападен Балкан === Распространетост во Македонија === Во рамките на видот постои јасна географска и морфолошка диференцијација на два подвида во однос на застапеноста во Македонија:<ref name=FM/> * ''Polygala alpestris'' subsp. ''alpestris'' — се одликува со крилца долги 4–4,5 mm чии жилки многу слабо анастомозираат меѓу себе, а кутијата е приседна. Овој номинален подвид **не се среќава во Македонија**. * ''Polygala alpestris'' subsp. ''croatica'' (Chodat) Hayek — се одликува со крилца долги 4,5–6 mm чии жилки јасно анастомозираат меѓу себе, а кутијата се развива на куса дршка. Овој подвид ''е присутен во Македонија'' и е евидентиран на следниве места: ** Шарпланински Масив: Познат е само за [[Шар Планина]] — месност [[Церипашина]]. ** Падини на Јабланица: Истражувачот Черњавски (1943) овој подвид го посочува и за планината Јабланица, на местата Црн Камен и Шеќерна Глава. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Polygala alpestris}} {{Викивидови-ред|Polygala alpestris}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Грузија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Швајцарија]] [[Категорија:Флора на Шпанија]] [[Категорија:Флора на Италија]] [[Категорија:Флора на Германија]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Австрија]] [[Категорија:Млечна трева (род)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 650axc4btwsbkso229ir679i4qrfz98 0 1400795 5606739 2026-08-09T12:40:26Z Tomica Radovanovskii 125492 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1362216122|BMW R1200C]]“ 5606739 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Мотоцикл|name=R1200C|image=BMW R1200C-pjt.jpg|caption=BMW R 1200 C in the [[BMW Museum]], Munich|aka=|manufacturer=[[BMW Motorrad]]|parent_company=|production=1997–2004|class=[[Cruiser (motorcycle)|Cruiser]]|engine={{cvt|1170|cc}} [[flat-twin engine|two-cylinder boxer]]|bore_stroke={{cvt|101|×|73|mm}}|power=|torque=|transmission=|suspension=|brakes=F: 2×disc, R: disc<br>(optional [[Anti-lock braking system|ABS]])|tires=|rake_trail=|wheelbase=|length={{cvt|2340|mm}}|width={{cvt|1050|mm}}|height={{cvt|1130|mm}}|seat_height={{cvt|740|mm}}|dry_weight=|wet_weight=|fuel_capacity={{cvt|17|L}}|related=}}'''BMW R1200C''' бил мотоцикл од крузерски вид произведуван од BMW Motorrad од 1997 до 2004 година. БМВ произведе 40.218 примероци, вклучувајќи ја и верзијата со помал мотор, R850C, која беше произведувана од 1997 до 2000 година. <ref name="from Motorcycle Cruiser">{{Наведена мрежна страница|url=http://motorcyclecruiser.com/newsandupdates/bmw_discontinue_cruiser_motorcycles/index.html|title=1998 BMW to Discontinue Cruiser Motorcycles After 2005|work=Motorcycle Cruiser.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20080403031659/http://www.motorcyclecruiser.com/newsandupdates/bmw_discontinue_cruiser_motorcycles/index.html|archive-date=2008-04-03|accessdate=2007-11-13}}</ref> R1200C бил обид на BMW да навлезе на пазарот на мотоцикли од типот крузер . R1200C е дизајниран од главниот дизајнер на BMW, Дејвид Роб, со [[Мотоцикл|држење на возење како во крузер]] . <ref name="from Motorcycle.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.motorcycle.com/manufacturer/bmw/first-impression-1998-bmw-r1200c-1393.htm|title=1998 BMW R1200C Ich bin eine BMW?|work=Motorcycle.com}}</ref> Од своето основање, R1200C имаше совозачко седиште кое можеше да се преклопи и да стане потпирач за грб на возачот со три различни агли, прилагодливо за време на возењето. BMW првично го претстасви моделот R1200C преку промотивно појавување на мотоцикалот во филмот за [[Џејмс Бонд|Џејмс Бонд „]] ''[[Утрешнината никогаш не умира (филм)|Утре никогаш не умира“]]'' . R1200C беше еден од четирите мотоцикли на BMW на изложбата „Уметноста на мотоциклот“ во [[Музеј Гугенхајм (Њујорк)|музејот Гугенхајм]] во Њујорк во 1998 година. == Продукција == Кога BMW го прекина производството на серијата R1200C, д-р Херберт Дис, тогашниот претседател на BMW Motorrad, како главна причина за повлекувањето на мотоцикалот ја наведе несоодветната на моторот од {{Cvt|1170|cc}}, {{Cvt|61|hp}} мотор според тогашните вкусови на пазарот и недостапноста на соодветен мотор за понатамошен развој, но не ја исклучи можноста BMW да продолжи со реинтерпретација на идејата за крстарење подоцна. <ref name="from Motorcycle Cruiser">{{Наведена мрежна страница|url=http://motorcyclecruiser.com/newsandupdates/bmw_discontinue_cruiser_motorcycles/index.html|title=1998 BMW to Discontinue Cruiser Motorcycles After 2005|work=Motorcycle Cruiser.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20080403031659/http://www.motorcyclecruiser.com/newsandupdates/bmw_discontinue_cruiser_motorcycles/index.html|archive-date=2008-04-03|accessdate=2007-11-13}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20080403031659/http://www.motorcyclecruiser.com/newsandupdates/bmw_discontinue_cruiser_motorcycles/index.html "1998 BMW to Discontinue Cruiser Motorcycles After 2005"]. ''Motorcycle Cruiser.com''. Archived from [http://motorcyclecruiser.com/newsandupdates/bmw_discontinue_cruiser_motorcycles/index.html the original] on 2008-04-03<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2007-11-13</span></span>.</cite></ref> Во 2004 година бил претставен последен специјален модел на R1200C Montauk (продаван како модел од 2005 година и регистриран како таков) како комеморативен модел на Montauk, од кој беа произведени 350 единици. Само шест од овие единици беа испорачани во Северна Америка, сите шест на канадскиот пазар. 4 во Онтарио и 2 во Квебек. Откако првично беше испорачан на овој пазар, еден беше увезен во САД. == Верзии == * Класик: „Класик“ не беше нов модел, но откако на пазарот се појавија верзиите Avantgarde и Independent, тоа беше „оригиналниот“ R1200C. Инаку идентична варијанта со помал капацитет, R850C, исто така беше произведена во текот на првите три години од производството, од 1997 до 2000 година. Сепак, неговото производство беше прекинато по само три години и беа произведени 1505 единици, поради ниската продажба, во споредба со R1200C. * Авангарда: Воведена во 2000 година, помалку хром (додаден графитен изглед), шипки со средна висина, ABS како трошна опција. * Независен (означен како „Феникс“ за американскиот пазар): Воведен во 2001 година, едно седиште (совозачко седиште и ножни потпирачи се опционални), двобојна боја, нови алуминиумски тркала, шофершајбна во стилот на спидстер, светла за магла, бели трепкачки леќи, BMW рондел на капакот [[Алтернатор|на алтернаторот]] . * Монток: Воведен во 2003 година, со целокупен „појак“ дизајн. Продолжено накосување на предниот дел, алуминиумски тркала и инструмент табла од R1200CL, плетени црева за сопирачки, дополнителен вертикално нареден фар. * Тројка: Што значи трицикл или модел на три тркала, тоа е R1200C со странична приколка. Изложен на IAA (Меѓународна аранжман за автомобили) во Франкфурт во 1997 година, приколката имаше нос сличен на торпедо, внатрешност со кожа што одговараше на седиштето на мотоциклот, амортизер што се наоѓаше хоризонтално пред третото тркало со дрвена скала над него за патникот и жичено тркало што одговараше на тркалата на мотоциклот. * R1200CL: Воведен во 2002 година, целосно опремен туристички модел кој додаде тахометар и аналоген часовник на инструмент таблата, продолжен наклон, поголема големина на тркалата, алуминиумски тркала, обтекачи, две помали наредени одделни светла за долги светла, темпомат, подни плочи за возачот, менувач со пети/прсти, шестстепенски менувач, преголемо совозачко седиште, два 12V приклучоци за напојување, греени рачки, греени седишта, странични кутии со школка и отстранлив горен куфер со потпирач за грб на совозачот. Чудност на R1200CL беше неговото ветробранско стакло во облик на буквата М што создаваше голем засек во центарот, така што возачот имаше непречен поглед напред. Алтернаторот беше надграден на масивни 840W. Електрониката и алармот за опционален систем против кражба без клуч беа однапред инсталирани. * R1200CLC: Исто како R1200CL, но со ABS стандардно сопирање, радио, CD плеер, хромирана капак на алтернаторот, хромирана заштита на моторот и хромирани странични заштита на багажот. * Промени во 2000 година: За производствената 2000 година, достапни беа нови конфигурации на бои, вклучувајќи црн мотор, задниот амортизер беше надграден во прилагодлив хидрауличен амортизер, а електронското палење и вбризгувањето на горивото беа надградени. * Промени во 2004 година: За последната производствена година, BMW додаде двојно палење, интегриран ABS (педалот и рачката на сопирачката, кога се применуваат независно, ги активираат и предните и задните сопирачки истовремено), подобрен менувач и удобно седиште за патници достапно без дополнителни трошоци. == R1200C во филм и други медиуми == [[Податотека:BMW_R1200C_1998_Barber.jpg|мини| 1998 R1200 C во Музејот на моторспортови „Барбер Винтиџ“]] Моделот R1200C имаше забележително појавување во филмот за Џејмс Бонд од 1997 година „ ''Утрешнината никогаш не умира“'' . <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://thebondmuseum.com/pages/18tomorrowneverdies.htm|title=Tomorrow Never Dies|publisher=The Bond Museum, Keswick|archive-url=https://web.archive.org/web/20100103132431/http://www.thebondmuseum.com/pages/18tomorrowneverdies.htm|archive-date=3 January 2010|accessdate=15 January 2010}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ianflemingfoundation.org/main.htm|title=Tomorrow Never Dies|publisher=The Ian Fleming Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20100110023642/http://www.ianflemingfoundation.org/main.htm|archive-date=10 January 2010|accessdate=15 January 2010}}</ref> Мишел Јео, во нејзината улога на кинескиот шпион Ваи Лин, го возела велосипедот за време на сцената каде што таа и [[Џејмс Бонд|007]], игран од [[Пирс Броснан]], бегаат од послушниците [[Утрешнината никогаш не умира (филм)|на Елиот Карвер]] . R1200C бил еден од четирите модели на BMW изложени на изложбата „Уметноста на мотоциклот“ во 1998 година одржана во музејот Гугенхајм во Њујорк и во музеи во други градови. Количината и изборот на BMW предизвикаа критики дека сите модели немаат исто значење и релевантност како и другите претставени брендови, со оглед на улогата на BMW како главен корпоративен спонзор на саемот. <ref>{{Наведување|last=Kinsella|first=Eileen|date=22 May 1998|title=Guggenheim in Rare Tie-In With BMW for Bike Show|journal=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/SB895792199494764000}}</ref> <ref>{{Наведување|last=Packer|year=2008|first=Jeremy|title=Mobility without mayhem: safety, cars, and citizenship|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-3963-2|url=https://books.google.com/books?id=F0P8kvrs9iEC}}</ref> Во 2012 година, велосипедот се појави во филмот ''„Bond in Motion“.'' ''50 возила.'' ''50 години'' изложба во Националниот музеј на автомобили во Болие, Англија. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.beaulieu.co.uk/attractions/bond-in-motion/bond-publicity|title=Bond in Motion- What the Media Said|publisher=[[National Motor Museum, Beaulieu|National Motor Museum]]|accessdate=1 August 2012}}</ref> == Видете исто така == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles>{{Ризница-врска|BMW R1200C}} * Список на возила од серијата „Џејмс Бонд“ * BMW R nineT == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Краток опис различен од Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 61gc3upv114mw6drxdi7nh8rd0wualo 0 1400796 5606743 2026-08-09T13:16:28Z Tomica Radovanovskii 125492 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1343245220|Fritz Cockerell]]“ 5606743 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> [[Податотека:Megola.jpg|мини| Мотоцикл „Мегола“ со ротационен мотор]] '''Фриц Кокерел''' (1889–1965) бил германски пионер во конструкцијата на мотоцикли, автомобили и мотори. == Биографија == Фриц Кокерел (роден на 25 ноември 1889 година во Минхен, починал на 16 април 1965 година) бил германски пионер во конструкцијата на мотоцикли, автомобили и мотори. Неговото вистинско име било '''Фридрих Гокерел''', но во неговите објавени патентни документи, тој е наведен како Фриц Кокерел. Фриц Кокерел првично работел како машиниски техничар во фабрика за воздушни бродови, а подоцна во одделот за изработка на парни турбини во Мафеи . Потоа се преселил во Rapp Motorenwerke, која подоцна станала Bayerische Motorenwerke ( [[БМВ|BMW]] ), каде што работел како тест-инженер. Подоцна, со Ханс Мајкснер и Ото Ландграф, тој ја основал фабриката Мегола во [[Минхен]] за производство на [[Мотоцикл|мотоциклот]] Мегола. Ова се карактеризираше со петцилиндричен ротационен мотор на предното тркало и беа произведени околу 2.000 единици. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.motorcyclistonline.com/front-wheel-drive-1923-megola-sport-megola-mania/|title=The Front-Wheel-Drive 1923 Megola Sport {{!}} Megola-Mania|last=Cathcart|first=Alan|date=Dec 13, 2011|work=The Motorcyclist}}</ref> Мегола беше додадена на привремената изложба „Уметноста на мотоциклот“ од Музејот Гугенхајм во 1998 година. Кокерел рааководел со компанијата {{Меѓујазична врска|Cockerell Fahrzeugwerke|de|Cockerell_Fahrzeugwerke}} и развиле сопствени осумцилиндричен двотактен мотор за „спортски автомобил определен од германскиот народ“ и четирицилиндричен двотактен мотор, кој се вградувал во неколку прототипи на автомобил и двотркало. Кокерел бил поуспешен со помошни мотори за велосипеди и лесни мотоцикли, кои се сметале за многу сигурни и се продавале под негово име. Подоцна се посветил на истражување на дизел мотори за [[Воздухоплов|авиони]], турбински мотори и Ванкеловиот мотор . == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.gockerell.de Биографија на Фриц Гокерел] * [http://www.meisterdinger.de/cockerell/index.htm Die Meisterdinger von Nürnberg: Cockerell Motorrad-Typen 1919 - 1924] * [http://www.meisterdinger.de/kon/gockerell/index.htm Die Meisterdinger von Nürnberg / Конструкција: Фридрих Гокерел] == Дополнително читање == * Зигфрид Рауч; Френк Роник: Männer und Motorräder - ein Jahrhundert Deutscher Motorradentwicklung. Motorbuch-Verlag, Штутгарт 2008 година,{{ISBN|978-3-613-02947-7}} . * Мајкл Шик: Фриц Гокерел - Biografie eines Motorenkonstrukteurs. 1. Ауфлаж. Издавачка куќа „Селбстверлаг“, Лауфејм 2017,{{ISBN|978-3-00-055315-8}}, стр. 349. {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Починати во 1965 година]] [[Категорија:Родени во 1889 година]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 54zplvp98ksr9gusofch7upd3mguf15 1 1400797 5606747 2026-08-09T13:34:09Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5606747 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1400798 5606772 2026-08-09T13:51:29Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Податотека:Dive Bar Merrimaker.jpg|thumb|The Merrimaker — дајв-бар сместен во градот Лос Осос, во сојузната држава Калифорнија, САД]] '''Дајв-бар''' ({{Langx|en|dive bar}}) — мала едноставна крчма, често со еклектично уредување во старомоден стил. За дајв-баровите се одликуваат н... 5606772 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Dive Bar Merrimaker.jpg|thumb|The Merrimaker — дајв-бар сместен во градот Лос Осос, во сојузната држава Калифорнија, САД]] '''Дајв-бар''' ({{Langx|en|dive bar}}) — мала едноставна крчма, често со еклектично уредување во старомоден стил. За дајв-баровите се одликуваат ниските цени на [[Пијалак|пијалаците]], пригушеното осветлување, оштетениот или застарен декор, неонските реклами за пиво, продажбата на пакувано пиво, услугата само за готовина и постојаните гости од редот на месното население.<ref name="chicagotrib">{{cite news |last1=Vivanco |first1=Leonor |title=Divers' Education |url=https://www.newspapers.com/image/232249604 |access-date=2020-07-04 |issue=Red-eye Chicago Magazine |publisher=[[Chicago Tribune]] |date=2008-12-19 |page=8 |archive-date=2021-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618120554/https://www.newspapers.com/image/232249604/ |url-status=live }}</ref> Не постои единствено мислење за точната определба на дајв-барот, и ова прашање често предизвикува живи расправи.<ref name="longestboston">{{cite web |last1=Longest |first1=Knoefel |title=What We Talk About When We Talk About Dive Bars |url=https://boston.eater.com/2014/10/23/7046703/what-we-talk-about-when-we-talk-about-dive-bars |website=bostoneater.com |publisher=Vox Media |access-date=2020-07-04|date=2014-10-23|archive-date=2020-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704174613/https://boston.eater.com/2014/10/23/7046703/what-we-talk-about-when-we-talk-about-dive-bars |url-status=live |lang=en }}</ref> Поимот „дајв“ (од англ. — „потопува/урнува“) за првпат се појавил во американскиот печат во 1880-тите за опишување на сомнителни локали, често сместени во визби, во кои човек морал да „се спушти/урне“.<ref name="diveincovid">{{cite news |last1=Garbarino |first1=Steve |title=Beer and a Shot of Hand Sanitizer: Dive Bars Try Cleaning Up |url=https://www.wsj.com/articles/beer-and-a-shot-of-hand-sanitizer-dive-bars-try-cleaning-up-11595273825?page=1 |access-date=2021-05-28 |issue=13 |publisher=Wall Street Journal |date=2020-07-20 |volume=276 |url-access=subscription |archive-date=2022-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220217064651/https://www.wsj.com/articles/beer-and-a-shot-of-hand-sanitizer-dive-bars-try-cleaning-up-11595273825?page=1 |url-status=live }}</ref>{{rp|1}} Во некои земји од Западна и Северна Европа, дајв-баровите се познати под имињата „кафеав бар“ или „кафеав паб“, на пример, „bruine kroegen“ на холандски јазик<ref name="Boztas 2023">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2023/jun/04/brown-grimy-the-battle-to-save-amsterdam-netherlands-old-drinking-bars|title=Brown, grimy… and historic: the battle to save Amsterdam’s old bars|lang=en|first=Senay|last=Boztas|website=the Guardian|date=2023-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611225553/https://www.theguardian.com/world/2023/jun/04/brown-grimy-the-battle-to-save-amsterdam-netherlands-old-drinking-bars|archive-date=2023-06-11|access-date=2023-06-11|url-status=live}}</ref> и „brun bar“ или „brun pub“ на норвешки.<ref name="Nordbø 2022 g559">{{cite web|url=https://vartoslo.no/andys-pub-bydelskroa-ellingsrud-senter/ut-pa-byen-her-er-din-guide-til-20-av-oslos-bruneste-puber/355334|title=Ut på byen? Her er din guide til 20 av Oslos bruneste puber|lang=nb|first=Harald|last=Nordbø|website=VartOslo|date=2022-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713192734/https://vartoslo.no/andys-pub-bydelskroa-ellingsrud-senter/ut-pa-byen-her-er-din-guide-til-20-av-oslos-bruneste-puber/355334|archive-date=2023-07-13|access-date=2023-07-13|url-status=live}}</ref><ref name="Lindbaek 2014 m655">{{cite web|url=https://kinggoya.no/brun-bar-med-gronne-miks-varianter/|title=Brun bar med grønne miks-varianter|lang=nb|first=Gudmund|last=Lindbaek|website=King Goya|date=2014-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713192736/https://kinggoya.no/brun-bar-med-gronne-miks-varianter/|archive-date=2023-07-13|access-date=2023-07-13|url-status=live}}</ref><ref name="Isdal Tilrem Stenshagen 2023 c851">{{cite web|url=https://underdusken.no/uteliv/jakten-pa-trondheims-bruneste-pub/311547|title=Jakten på Trondheims bruneste pub|first=Helge Tollan|last=Isdal|website=Underdusken.no|date=2023-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713192735/https://underdusken.no/uteliv/jakten-pa-trondheims-bruneste-pub/311547|archive-date=2023-07-13|access-date=2023-07-13|url-status=live|last2=Tilrem|first2=Martin|last3=Stenshagen|first3=Victoria Lillejord|lang=nb}}</ref> == Опис == Порано сметан за погрдeн, поимот „дајв-бар“ подоцна станал знак на препознавање за посетителите што бараат „автентичност“ во ваквите локали.<ref name="conasewers">{{cite news |last1=Marshall |first1=John |title=Dive Bar Connoisseurs |url=https://www.newspapers.com/image/542017625/ |access-date=2020-07-06 |agency=Associated Press |issue=41 |publisher=The Herald (Dubois County, Indiana |date=2009-11-24 |volume=115 |page=13 |archive-date=2021-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618124421/https://www.newspapers.com/image/542017625/ |url-status=live }}</ref> Редовните гости можат да го опишат барот како „многу дајвовски“ или „недајвовски“ и да составуваат скали за оценување на „дајвовоста“<ref name="nycwendy">{{Книга |заглавие=New York City's Best Dive Bars:Drinking and Diving in the Five Boroughs |издательство=Ig |место=New York |isbn=0-9703125-3-9 |страницы=3 |ссылка=https://books.google.com/books?id=HrG8nd6NrpYC&q=dive+bar |access-date=2020-07-05 |год=2003 |автор=Mitchell, Wendy |язык=en |archive-date=2023-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011103011/https://books.google.com/books?id=HrG8nd6NrpYC&q=dive+bar |url-status=live }}</ref>. Еден од таквите обожаватели е Стив Венсен, основач на калифорниската група DBC (Dive Bar Conoisseurs — „Познавачи на дајв-барови“), кој вели: „Секој дајв-бар е уникатен како снегулка: разновиден и неповторлив… секогаш доаѓате во допир со месната поткултура, и секојпат тоа е авантура“<ref name="conasewers" />{{rp|13}}. Писателот Тод Дејтон го напишал следново: „Дајв-баровите се како [[Порнографија|порнографијата]]: тешко е да се определат, но ги препознавате кога ќе ги видите“.<ref name="daytonquote">{{Книга |заглавие=San Francisco's Best Dive Bars |издательство=Ig Pub |место=New York |isbn=0-9703125-8-X |страницы=4 |ссылка=https://books.google.com/books?id=LpUSVjBPHRwC&q=dive+bars+in+san+francisco |access-date=2020-07-04 |год=2004 |автор=Dayton , Todd |язык=en |archive-date=2023-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230827164652/https://books.google.com/books?id=LpUSVjBPHRwC&q=dive+bars+in+san+francisco |url-status=live }}</ref> Што се однесува до разликата помеѓу дајв-барот и обичниот бар, Дејтон пишува: {{почеток на цитат}}За мене, идеалниот дајв-бар е локал што го води крупен маж по име Френк, каде што мирисот на вчерашното пиво сѐ уште лебди во воздухот, а вашата потрага по чисти тоалети (или тоалетна хартија, во тој поглед) ќе остане вечно без одговор. Едно шише „[[Budweiser (Anheuser-Busch)|Бад]]“ чини два долари, една чашка „[[Jack Daniel’s|Џек]]“ — три, а Pabst Blue Ribbonсе послужува во лименки. На надворешната табла пишува „Бифтеци, вечери, коктели“, но тука не се послужува храна откако претседател бил [[Франклин Рузвелт]]. Доминантни декоративни елементи се црвениот Naugahyde, формика во боја на дрво и [[Бетонски блок|бетонски блокови]].<ref name="daytonquote"/> {{оригинален текст|en|For me, the ideal dive bar is run by a beefy guy named Frank, where the aroma of yesterday's beer still hangs in the air, and your quest for clean bathrooms (or toilet paper, for that matter) will go eternally unanswered. A bottle of Bud costs two bucks, a shot of Jack, $3, and Pabst Blue Ribbon is served in a can. The sign outside says Steaks, Dinners, Cocktails— but there hasn't been any food served since FDR was president. The prevailing decorative elements are red Naugahyde, wood-toned Formica, and cinder blocks.}} {{крај на цитат}} Дајв-баровите вложуваат минимален труд неопходен за да им обезбедат пијалаци на гостите; односно тие обично не рекламираат, не обезбедуваат паркинг и немаат впечатливи табли.<ref name="longestboston"/> Дајв-баровите не се познати по својата храна.<ref name="nycwendy" />{{rp|3}} Често не нудат ништо друго освен грицки.<ref name="nycwendy" /> На пример, во 2018 г., посетител на познат дајв-бар во Нешвил известил дека видел рачно напишано мени залепено на фрижидерот, на кое биле наведени само свински чварки, пуканки, кикирики и загреани во микробранова печка [[корн-дог]]и (1 американски долар).<ref name="franseast">{{cite web |last=Rodgers |first=D. Patrick |title=Fran's Eastside Is the Best Dive Bar in Nashville |url=https://www.vice.com/en_us/article/kzvnby/frans-eastside-is-the-best-dive-bar-in-nashville |website=vice.com |publisher=Vice edai |access-date=2020-07-27|date=2018-12-10|archive-date=2020-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200727162411/https://www.vice.com/en_us/article/kzvnby/frans-eastside-is-the-best-dive-bar-in-nashville |url-status=live |lang=en }}</ref> Тоалетите во дајв-баровите се познати по својата запуштеност и можат да имаат кабина со завеса за туширање. Вистинските дајв-барови обично прифаќаат само готовина. Зад шанкот често работи сопственикот или некој од членовите на неговото семејство. Во дајв-баровите обично можат да се сретнат муштерии од сите општествени слоеви, вклучително и некои мештани што пијат таму веќе неколку децении.<ref name="chicagotrib"/> Во периодот на [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]] во раните 2020-ти години, баровите и угостителските објекти во американските градови биле затворени, па многу сопственици на дајв-барови го искористиле ова време за да направат реновирање и чистење. Рик Добс, автор на книгата ''Local Spirit: Neighborhood Bars of Orleans Parish'', објавена во 2019 г., напишал: „Дајв-барот сосема добро може да се доведе во ред, но тој сепак ќе остане дајв-бар... главното е карактерот и атмосферата на местото“.<ref name="diveincovid" />{{rp|1}} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Барови]] [[Категорија:Угостителство]] 80n2ekgj3w805i6etvkk0ykeszpiazp 5606774 5606772 2026-08-09T13:54:27Z Andrew012p 85224 5606774 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Dive Bar Merrimaker.jpg|thumb|The Merrimaker — дајв-бар сместен во градот Лос Осос, во сојузната држава Калифорнија, САД]] '''Дајв-бар''' ({{Langx|en|dive bar}}) — мала едноставна крчма, често со еклектично уредување во старомоден стил. За дајв-баровите се одликуваат ниските цени на [[Пијалак|пијалаците]], пригушеното осветлување, оштетениот или застарен декор, неонските реклами за пиво, продажбата на пакувано пиво, услугата само за готовина и постојаните гости од редот на месното население.<ref name="chicagotrib">{{cite news |last1=Vivanco |first1=Leonor |title=Divers' Education |url=https://www.newspapers.com/image/232249604 |access-date=2020-07-04 |issue=Red-eye Chicago Magazine |publisher=[[Chicago Tribune]] |date=2008-12-19 |page=8 |archive-date=2021-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618120554/https://www.newspapers.com/image/232249604/ |url-status=live }}</ref> Не постои единствено мислење за точната определба на дајв-барот, и ова прашање често предизвикува живи расправи.<ref name="longestboston">{{cite web |last1=Longest |first1=Knoefel |title=What We Talk About When We Talk About Dive Bars |url=https://boston.eater.com/2014/10/23/7046703/what-we-talk-about-when-we-talk-about-dive-bars |website=bostoneater.com |publisher=Vox Media |access-date=2020-07-04|date=2014-10-23|archive-date=2020-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704174613/https://boston.eater.com/2014/10/23/7046703/what-we-talk-about-when-we-talk-about-dive-bars |url-status=live |lang=en }}</ref> Поимот „дајв“ (од англ. — „потопува/урнува“) за првпат се појавил во американскиот печат во 1880-тите за опишување на сомнителни локали, често сместени во визби, во кои човек морал да „се спушти/урне“.<ref name="diveincovid">{{cite news |last1=Garbarino |first1=Steve |title=Beer and a Shot of Hand Sanitizer: Dive Bars Try Cleaning Up |url=https://www.wsj.com/articles/beer-and-a-shot-of-hand-sanitizer-dive-bars-try-cleaning-up-11595273825?page=1 |access-date=2021-05-28 |issue=13 |publisher=Wall Street Journal |date=2020-07-20 |volume=276 |url-access=subscription |archive-date=2022-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220217064651/https://www.wsj.com/articles/beer-and-a-shot-of-hand-sanitizer-dive-bars-try-cleaning-up-11595273825?page=1 |url-status=live }}</ref>{{rp|1}} Во некои земји од Западна и Северна Европа, дајв-баровите се познати под имињата „кафеав бар“ или „кафеав паб“, на пример, „bruine kroegen“ на холандски јазик<ref name="Boztas 2023">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2023/jun/04/brown-grimy-the-battle-to-save-amsterdam-netherlands-old-drinking-bars|title=Brown, grimy… and historic: the battle to save Amsterdam’s old bars|lang=en|first=Senay|last=Boztas|website=the Guardian|date=2023-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611225553/https://www.theguardian.com/world/2023/jun/04/brown-grimy-the-battle-to-save-amsterdam-netherlands-old-drinking-bars|archive-date=2023-06-11|access-date=2023-06-11|url-status=live}}</ref> и „brun bar“ или „brun pub“ на норвешки.<ref name="Nordbø 2022 g559">{{cite web|url=https://vartoslo.no/andys-pub-bydelskroa-ellingsrud-senter/ut-pa-byen-her-er-din-guide-til-20-av-oslos-bruneste-puber/355334|title=Ut på byen? Her er din guide til 20 av Oslos bruneste puber|lang=nb|first=Harald|last=Nordbø|website=VartOslo|date=2022-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713192734/https://vartoslo.no/andys-pub-bydelskroa-ellingsrud-senter/ut-pa-byen-her-er-din-guide-til-20-av-oslos-bruneste-puber/355334|archive-date=2023-07-13|access-date=2023-07-13|url-status=live}}</ref><ref name="Lindbaek 2014 m655">{{cite web|url=https://kinggoya.no/brun-bar-med-gronne-miks-varianter/|title=Brun bar med grønne miks-varianter|lang=nb|first=Gudmund|last=Lindbaek|website=King Goya|date=2014-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713192736/https://kinggoya.no/brun-bar-med-gronne-miks-varianter/|archive-date=2023-07-13|access-date=2023-07-13|url-status=live}}</ref><ref name="Isdal Tilrem Stenshagen 2023 c851">{{cite web|url=https://underdusken.no/uteliv/jakten-pa-trondheims-bruneste-pub/311547|title=Jakten på Trondheims bruneste pub|first=Helge Tollan|last=Isdal|website=Underdusken.no|date=2023-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713192735/https://underdusken.no/uteliv/jakten-pa-trondheims-bruneste-pub/311547|archive-date=2023-07-13|access-date=2023-07-13|url-status=live|last2=Tilrem|first2=Martin|last3=Stenshagen|first3=Victoria Lillejord|lang=nb}}</ref> == Опис == Порано сметан за погрдeн, поимот „дајв-бар“ подоцна станал знак на препознавање за посетителите што бараат „автентичност“ во ваквите локали.<ref name="conasewers">{{cite news |last1=Marshall |first1=John |title=Dive Bar Connoisseurs |url=https://www.newspapers.com/image/542017625/ |access-date=2020-07-06 |agency=Associated Press |issue=41 |publisher=The Herald (Dubois County, Indiana |date=2009-11-24 |volume=115 |page=13 |archive-date=2021-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618124421/https://www.newspapers.com/image/542017625/ |url-status=live }}</ref> Редовните гости можат да го опишат барот како „многу дајвовски“ или „недајвовски“ и да составуваат скали за оценување на „дајвовоста“<ref name="nycwendy">{{Книга |заглавие=New York City's Best Dive Bars:Drinking and Diving in the Five Boroughs |издательство=Ig |место=New York |isbn=0-9703125-3-9 |страницы=3 |ссылка=https://books.google.com/books?id=HrG8nd6NrpYC&q=dive+bar |access-date=2020-07-05 |год=2003 |автор=Mitchell, Wendy |язык=en |archive-date=2023-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011103011/https://books.google.com/books?id=HrG8nd6NrpYC&q=dive+bar |url-status=live }}</ref>. Еден од таквите обожаватели е Стив Венсен, основач на калифорниската група DBC (Dive Bar Conoisseurs — „Познавачи на дајв-барови“), кој вели: „Секој дајв-бар е уникатен како снегулка: разновиден и неповторлив… секогаш доаѓате во допир со месната поткултура, и секојпат тоа е авантура“<ref name="conasewers" />{{rp|13}}. Писателот Тод Дејтон го напишал следново: „Дајв-баровите се како [[Порнографија|порнографијата]]: тешко е да се определат, но ги препознавате кога ќе ги видите“.<ref name="daytonquote">{{Книга |заглавие=San Francisco's Best Dive Bars |издательство=Ig Pub |место=New York |isbn=0-9703125-8-X |страницы=4 |ссылка=https://books.google.com/books?id=LpUSVjBPHRwC&q=dive+bars+in+san+francisco |access-date=2020-07-04 |год=2004 |автор=Dayton , Todd |язык=en |archive-date=2023-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230827164652/https://books.google.com/books?id=LpUSVjBPHRwC&q=dive+bars+in+san+francisco |url-status=live }}</ref> Што се однесува до разликата помеѓу дајв-барот и обичниот бар, Дејтон пишува: {{почеток на цитат}}За мене, идеалниот дајв-бар е локал што го води крупен маж по име Френк, каде што мирисот на вчерашното пиво сѐ уште лебди во воздухот, а вашата потрага по чисти тоалети (или тоалетна хартија, во тој поглед) ќе остане вечно без одговор. Едно шише „[[Budweiser|Бад]]“ чини два долари, една чашка „[[Jack Daniel’s|Џек]]“ — три, а Pabst Blue Ribbonсе послужува во лименки. На надворешната табла пишува „Бифтеци, вечери, коктели“, но тука не се послужува храна откако претседател бил [[Франклин Рузвелт]]. Доминантни декоративни елементи се црвениот Naugahyde, формика во боја на дрво и [[Бетонски блок|бетонски блокови]].<ref name="daytonquote"/> {{оригинален текст|en|For me, the ideal dive bar is run by a beefy guy named Frank, where the aroma of yesterday's beer still hangs in the air, and your quest for clean bathrooms (or toilet paper, for that matter) will go eternally unanswered. A bottle of Bud costs two bucks, a shot of Jack, $3, and Pabst Blue Ribbon is served in a can. The sign outside says Steaks, Dinners, Cocktails— but there hasn't been any food served since FDR was president. The prevailing decorative elements are red Naugahyde, wood-toned Formica, and cinder blocks.}} {{крај на цитат}} Дајв-баровите вложуваат минимален труд неопходен за да им обезбедат пијалаци на гостите; односно тие обично не рекламираат, не обезбедуваат паркинг и немаат впечатливи табли.<ref name="longestboston"/> Дајв-баровите не се познати по својата храна.<ref name="nycwendy" />{{rp|3}} Често не нудат ништо друго освен грицки.<ref name="nycwendy" /> На пример, во 2018 г., посетител на познат дајв-бар во Нешвил известил дека видел рачно напишано мени залепено на фрижидерот, на кое биле наведени само свински чварки, пуканки, кикирики и загреани во микробранова печка [[корн-дог]]и (1 американски долар).<ref name="franseast">{{cite web |last=Rodgers |first=D. Patrick |title=Fran's Eastside Is the Best Dive Bar in Nashville |url=https://www.vice.com/en_us/article/kzvnby/frans-eastside-is-the-best-dive-bar-in-nashville |website=vice.com |publisher=Vice edai |access-date=2020-07-27|date=2018-12-10|archive-date=2020-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200727162411/https://www.vice.com/en_us/article/kzvnby/frans-eastside-is-the-best-dive-bar-in-nashville |url-status=live |lang=en }}</ref> Тоалетите во дајв-баровите се познати по својата запуштеност и можат да имаат кабина со завеса за туширање. Вистинските дајв-барови обично прифаќаат само готовина. Зад шанкот често работи сопственикот или некој од членовите на неговото семејство. Во дајв-баровите обично можат да се сретнат муштерии од сите општествени слоеви, вклучително и некои мештани што пијат таму веќе неколку децении.<ref name="chicagotrib"/> Во периодот на [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]] во раните 2020-ти години, баровите и угостителските објекти во американските градови биле затворени, па многу сопственици на дајв-барови го искористиле ова време за да направат реновирање и чистење. Рик Добс, автор на книгата ''Local Spirit: Neighborhood Bars of Orleans Parish'', објавена во 2019 г., напишал: „Дајв-барот сосема добро може да се доведе во ред, но тој сепак ќе остане дајв-бар... главното е карактерот и атмосферата на местото“.<ref name="diveincovid" />{{rp|1}} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Барови]] [[Категорија:Угостителство]] bmume8iqqdf8qoym92qk62o2pleg30b 5606775 5606774 2026-08-09T13:55:50Z Andrew012p 85224 5606775 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Dive Bar Merrimaker.jpg|thumb|The Merrimaker — дајв-бар сместен во градот Лос Осос, во сојузната држава Калифорнија, САД]] '''Дајв-бар''' ({{Langx|en|dive bar}}) — мала едноставна крчма, често со еклектично уредување во старомоден стил. За дајв-баровите се одликуваат ниските цени на [[Пијалак|пијалаците]], пригушеното осветлување, оштетениот или застарен декор, неонските реклами за пиво, продажбата на пакувано пиво, услугата само за готовина и постојаните гости од редот на месното население.<ref name="chicagotrib">{{cite news |last1=Vivanco |first1=Leonor |title=Divers' Education |url=https://www.newspapers.com/image/232249604 |access-date=2020-07-04 |issue=Red-eye Chicago Magazine |publisher=[[Chicago Tribune]] |date=2008-12-19 |page=8 |archive-date=2021-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618120554/https://www.newspapers.com/image/232249604/ |url-status=live }}</ref> Не постои единствено мислење за точната определба на дајв-барот, и ова прашање често предизвикува живи расправи.<ref name="longestboston">{{cite web |last1=Longest |first1=Knoefel |title=What We Talk About When We Talk About Dive Bars |url=https://boston.eater.com/2014/10/23/7046703/what-we-talk-about-when-we-talk-about-dive-bars |website=bostoneater.com |publisher=Vox Media |access-date=2020-07-04|date=2014-10-23|archive-date=2020-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704174613/https://boston.eater.com/2014/10/23/7046703/what-we-talk-about-when-we-talk-about-dive-bars |url-status=live |lang=en }}</ref> Поимот „дајв“ (од англ. — „потопува/урнува“) за првпат се појавил во американскиот печат во 1880-тите за опишување на сомнителни локали, често сместени во визби, во кои човек морал да „се спушти/урне“.<ref name="diveincovid">{{cite news |last1=Garbarino |first1=Steve |title=Beer and a Shot of Hand Sanitizer: Dive Bars Try Cleaning Up |url=https://www.wsj.com/articles/beer-and-a-shot-of-hand-sanitizer-dive-bars-try-cleaning-up-11595273825?page=1 |access-date=2021-05-28 |issue=13 |publisher=Wall Street Journal |date=2020-07-20 |volume=276 |url-access=subscription |archive-date=2022-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220217064651/https://www.wsj.com/articles/beer-and-a-shot-of-hand-sanitizer-dive-bars-try-cleaning-up-11595273825?page=1 |url-status=live }}</ref>{{rp|1}} Во некои земји од Западна и Северна Европа, дајв-баровите се познати под имињата „кафеав бар“ или „кафеав паб“, на пример, „bruine kroegen“ на холандски јазик<ref name="Boztas 2023">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2023/jun/04/brown-grimy-the-battle-to-save-amsterdam-netherlands-old-drinking-bars|title=Brown, grimy… and historic: the battle to save Amsterdam’s old bars|lang=en|first=Senay|last=Boztas|website=the Guardian|date=2023-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611225553/https://www.theguardian.com/world/2023/jun/04/brown-grimy-the-battle-to-save-amsterdam-netherlands-old-drinking-bars|archive-date=2023-06-11|access-date=2023-06-11|url-status=live}}</ref> и „brun bar“ или „brun pub“ на норвешки.<ref name="Nordbø 2022 g559">{{cite web|url=https://vartoslo.no/andys-pub-bydelskroa-ellingsrud-senter/ut-pa-byen-her-er-din-guide-til-20-av-oslos-bruneste-puber/355334|title=Ut på byen? Her er din guide til 20 av Oslos bruneste puber|lang=nb|first=Harald|last=Nordbø|website=VartOslo|date=2022-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713192734/https://vartoslo.no/andys-pub-bydelskroa-ellingsrud-senter/ut-pa-byen-her-er-din-guide-til-20-av-oslos-bruneste-puber/355334|archive-date=2023-07-13|access-date=2023-07-13|url-status=live}}</ref><ref name="Lindbaek 2014 m655">{{cite web|url=https://kinggoya.no/brun-bar-med-gronne-miks-varianter/|title=Brun bar med grønne miks-varianter|lang=nb|first=Gudmund|last=Lindbaek|website=King Goya|date=2014-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713192736/https://kinggoya.no/brun-bar-med-gronne-miks-varianter/|archive-date=2023-07-13|access-date=2023-07-13|url-status=live}}</ref><ref name="Isdal Tilrem Stenshagen 2023 c851">{{cite web|url=https://underdusken.no/uteliv/jakten-pa-trondheims-bruneste-pub/311547|title=Jakten på Trondheims bruneste pub|first=Helge Tollan|last=Isdal|website=Underdusken.no|date=2023-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713192735/https://underdusken.no/uteliv/jakten-pa-trondheims-bruneste-pub/311547|archive-date=2023-07-13|access-date=2023-07-13|url-status=live|last2=Tilrem|first2=Martin|last3=Stenshagen|first3=Victoria Lillejord|lang=nb}}</ref> == Опис == Порано сметан за погрдeн, поимот „дајв-бар“ подоцна станал знак на препознавање за посетителите што бараат „автентичност“ во ваквите локали.<ref name="conasewers">{{cite news |last1=Marshall |first1=John |title=Dive Bar Connoisseurs |url=https://www.newspapers.com/image/542017625/ |access-date=2020-07-06 |agency=Associated Press |issue=41 |publisher=The Herald (Dubois County, Indiana |date=2009-11-24 |volume=115 |page=13 |archive-date=2021-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618124421/https://www.newspapers.com/image/542017625/ |url-status=live }}</ref> Редовните гости можат да го опишат барот како „многу дајвовски“ или „недајвовски“ и да составуваат скали за оценување на „дајвовоста“<ref name="nycwendy">{{Книга |заглавие=New York City's Best Dive Bars:Drinking and Diving in the Five Boroughs |издательство=Ig |место=New York |isbn=0-9703125-3-9 |страницы=3 |ссылка=https://books.google.com/books?id=HrG8nd6NrpYC&q=dive+bar |access-date=2020-07-05 |год=2003 |автор=Mitchell, Wendy |язык=en |archive-date=2023-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011103011/https://books.google.com/books?id=HrG8nd6NrpYC&q=dive+bar |url-status=live }}</ref>. Еден од таквите обожаватели е Стив Венсен, основач на калифорниската група DBC (Dive Bar Conoisseurs — „Познавачи на дајв-барови“), кој вели: „Секој дајв-бар е уникатен како снегулка: разновиден и неповторлив… секогаш доаѓате во допир со месната поткултура, и секојпат тоа е авантура“<ref name="conasewers" />{{rp|13}}. Писателот Тод Дејтон го напишал следново: „Дајв-баровите се како [[Порнографија|порнографијата]]: тешко е да се определат, но ги препознавате кога ќе ги видите“.<ref name="daytonquote">{{Книга |заглавие=San Francisco's Best Dive Bars |издательство=Ig Pub |место=New York |isbn=0-9703125-8-X |страницы=4 |ссылка=https://books.google.com/books?id=LpUSVjBPHRwC&q=dive+bars+in+san+francisco |access-date=2020-07-04 |год=2004 |автор=Dayton , Todd |язык=en |archive-date=2023-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230827164652/https://books.google.com/books?id=LpUSVjBPHRwC&q=dive+bars+in+san+francisco |url-status=live }}</ref> Што се однесува до разликата помеѓу дајв-барот и обичниот бар, Дејтон пишува: {{почеток на цитат}}За мене, идеалниот дајв-бар е локал што го води крупен маж по име Френк, каде што мирисот на вчерашното пиво сѐ уште лебди во воздухот, а вашата потрага по чисти тоалети (или тоалетна хартија, во тој поглед) ќе остане вечно без одговор. Едно шише „[[Budweiser|Бад]]“ чини два долари, една чашка „[[Jack Daniel’s|Џек]]“ — три, а Pabst Blue Ribbonсе се послужува во лименки. На надворешната табла пишува „Бифтеци, вечери, коктели“, но тука не се послужува храна откако претседател бил [[Франклин Рузвелт]]. Доминантни декоративни елементи се црвениот Naugahyde, формика во боја на дрво и [[Бетонски блок|бетонски блокови]].<ref name="daytonquote"/> {{оригинален текст|en|For me, the ideal dive bar is run by a beefy guy named Frank, where the aroma of yesterday's beer still hangs in the air, and your quest for clean bathrooms (or toilet paper, for that matter) will go eternally unanswered. A bottle of Bud costs two bucks, a shot of Jack, $3, and Pabst Blue Ribbon is served in a can. The sign outside says Steaks, Dinners, Cocktails— but there hasn't been any food served since FDR was president. The prevailing decorative elements are red Naugahyde, wood-toned Formica, and cinder blocks.}} {{крај на цитат}} Дајв-баровите вложуваат минимален труд неопходен за да им обезбедат пијалаци на гостите; односно тие обично не рекламираат, не обезбедуваат паркинг и немаат впечатливи табли.<ref name="longestboston"/> Дајв-баровите не се познати по својата храна.<ref name="nycwendy" />{{rp|3}} Често не нудат ништо друго освен грицки.<ref name="nycwendy" /> На пример, во 2018 г., посетител на познат дајв-бар во Нешвил известил дека видел рачно напишано мени залепено на фрижидерот, на кое биле наведени само свински чварки, пуканки, кикирики и загреани во микробранова печка [[корн-дог]]и (1 американски долар).<ref name="franseast">{{cite web |last=Rodgers |first=D. Patrick |title=Fran's Eastside Is the Best Dive Bar in Nashville |url=https://www.vice.com/en_us/article/kzvnby/frans-eastside-is-the-best-dive-bar-in-nashville |website=vice.com |publisher=Vice edai |access-date=2020-07-27|date=2018-12-10|archive-date=2020-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200727162411/https://www.vice.com/en_us/article/kzvnby/frans-eastside-is-the-best-dive-bar-in-nashville |url-status=live |lang=en }}</ref> Тоалетите во дајв-баровите се познати по својата запуштеност и можат да имаат кабина со завеса за туширање. Вистинските дајв-барови обично прифаќаат само готовина. Зад шанкот често работи сопственикот или некој од членовите на неговото семејство. Во дајв-баровите обично можат да се сретнат муштерии од сите општествени слоеви, вклучително и некои мештани што пијат таму веќе неколку децении.<ref name="chicagotrib"/> Во периодот на [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]] во раните 2020-ти години, баровите и угостителските објекти во американските градови биле затворени, па многу сопственици на дајв-барови го искористиле ова време за да направат реновирање и чистење. Рик Добс, автор на книгата ''Local Spirit: Neighborhood Bars of Orleans Parish'', објавена во 2019 г., напишал: „Дајв-барот сосема добро може да се доведе во ред, но тој сепак ќе остане дајв-бар... главното е карактерот и атмосферата на местото“.<ref name="diveincovid" />{{rp|1}} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Барови]] [[Категорија:Угостителство]] g8igsgejr6db9p05yklkbakxcr7jus9 5606776 5606775 2026-08-09T13:56:16Z Andrew012p 85224 5606776 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Dive Bar Merrimaker.jpg|thumb|The Merrimaker — дајв-бар сместен во градот Лос Осос, во сојузната држава Калифорнија, САД]] '''Дајв-бар''' ({{Langx|en|dive bar}}) — мала едноставна крчма, често со еклектично уредување во старомоден стил. За дајв-баровите се одликуваат ниските цени на [[Пијалак|пијалаците]], пригушеното осветлување, оштетениот или застарен декор, неонските реклами за пиво, продажбата на пакувано пиво, услугата само за готовина и постојаните гости од редот на месното население.<ref name="chicagotrib">{{cite news |last1=Vivanco |first1=Leonor |title=Divers' Education |url=https://www.newspapers.com/image/232249604 |access-date=2020-07-04 |issue=Red-eye Chicago Magazine |publisher=[[Chicago Tribune]] |date=2008-12-19 |page=8 |archive-date=2021-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618120554/https://www.newspapers.com/image/232249604/ |url-status=live }}</ref> Не постои единствено мислење за точната определба на дајв-барот, и ова прашање често предизвикува живи расправи.<ref name="longestboston">{{cite web |last1=Longest |first1=Knoefel |title=What We Talk About When We Talk About Dive Bars |url=https://boston.eater.com/2014/10/23/7046703/what-we-talk-about-when-we-talk-about-dive-bars |website=bostoneater.com |publisher=Vox Media |access-date=2020-07-04|date=2014-10-23|archive-date=2020-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704174613/https://boston.eater.com/2014/10/23/7046703/what-we-talk-about-when-we-talk-about-dive-bars |url-status=live |lang=en }}</ref> Поимот „дајв“ (од англ. — „потопува/урнува“) за првпат се појавил во американскиот печат во 1880-тите за опишување на сомнителни локали, често сместени во визби, во кои човек морал да „се спушти/урне“.<ref name="diveincovid">{{cite news |last1=Garbarino |first1=Steve |title=Beer and a Shot of Hand Sanitizer: Dive Bars Try Cleaning Up |url=https://www.wsj.com/articles/beer-and-a-shot-of-hand-sanitizer-dive-bars-try-cleaning-up-11595273825?page=1 |access-date=2021-05-28 |issue=13 |publisher=Wall Street Journal |date=2020-07-20 |volume=276 |url-access=subscription |archive-date=2022-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220217064651/https://www.wsj.com/articles/beer-and-a-shot-of-hand-sanitizer-dive-bars-try-cleaning-up-11595273825?page=1 |url-status=live }}</ref>{{rp|1}} Во некои земји од Западна и Северна Европа, дајв-баровите се познати под имињата „кафеав бар“ или „кафеав паб“, на пример, „bruine kroegen“ на холандски јазик<ref name="Boztas 2023">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2023/jun/04/brown-grimy-the-battle-to-save-amsterdam-netherlands-old-drinking-bars|title=Brown, grimy… and historic: the battle to save Amsterdam’s old bars|lang=en|first=Senay|last=Boztas|website=the Guardian|date=2023-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611225553/https://www.theguardian.com/world/2023/jun/04/brown-grimy-the-battle-to-save-amsterdam-netherlands-old-drinking-bars|archive-date=2023-06-11|access-date=2023-06-11|url-status=live}}</ref> и „brun bar“ или „brun pub“ на норвешки.<ref name="Nordbø 2022 g559">{{cite web|url=https://vartoslo.no/andys-pub-bydelskroa-ellingsrud-senter/ut-pa-byen-her-er-din-guide-til-20-av-oslos-bruneste-puber/355334|title=Ut på byen? Her er din guide til 20 av Oslos bruneste puber|lang=nb|first=Harald|last=Nordbø|website=VartOslo|date=2022-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713192734/https://vartoslo.no/andys-pub-bydelskroa-ellingsrud-senter/ut-pa-byen-her-er-din-guide-til-20-av-oslos-bruneste-puber/355334|archive-date=2023-07-13|access-date=2023-07-13|url-status=live}}</ref><ref name="Lindbaek 2014 m655">{{cite web|url=https://kinggoya.no/brun-bar-med-gronne-miks-varianter/|title=Brun bar med grønne miks-varianter|lang=nb|first=Gudmund|last=Lindbaek|website=King Goya|date=2014-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713192736/https://kinggoya.no/brun-bar-med-gronne-miks-varianter/|archive-date=2023-07-13|access-date=2023-07-13|url-status=live}}</ref><ref name="Isdal Tilrem Stenshagen 2023 c851">{{cite web|url=https://underdusken.no/uteliv/jakten-pa-trondheims-bruneste-pub/311547|title=Jakten på Trondheims bruneste pub|first=Helge Tollan|last=Isdal|website=Underdusken.no|date=2023-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713192735/https://underdusken.no/uteliv/jakten-pa-trondheims-bruneste-pub/311547|archive-date=2023-07-13|access-date=2023-07-13|url-status=live|last2=Tilrem|first2=Martin|last3=Stenshagen|first3=Victoria Lillejord|lang=nb}}</ref> == Опис == Порано сметан за погрдeн, поимот „дајв-бар“ подоцна станал знак на препознавање за посетителите што бараат „автентичност“ во ваквите локали.<ref name="conasewers">{{cite news |last1=Marshall |first1=John |title=Dive Bar Connoisseurs |url=https://www.newspapers.com/image/542017625/ |access-date=2020-07-06 |agency=Associated Press |issue=41 |publisher=The Herald (Dubois County, Indiana |date=2009-11-24 |volume=115 |page=13 |archive-date=2021-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618124421/https://www.newspapers.com/image/542017625/ |url-status=live }}</ref> Редовните гости можат да го опишат барот како „многу дајвовски“ или „недајвовски“ и да составуваат скали за оценување на „дајвовоста“<ref name="nycwendy">{{Книга |заглавие=New York City's Best Dive Bars:Drinking and Diving in the Five Boroughs |издательство=Ig |место=New York |isbn=0-9703125-3-9 |страницы=3 |ссылка=https://books.google.com/books?id=HrG8nd6NrpYC&q=dive+bar |access-date=2020-07-05 |год=2003 |автор=Mitchell, Wendy |язык=en |archive-date=2023-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011103011/https://books.google.com/books?id=HrG8nd6NrpYC&q=dive+bar |url-status=live }}</ref>. Еден од таквите обожаватели е Стив Венсен, основач на калифорниската група DBC (Dive Bar Conoisseurs — „Познавачи на дајв-барови“), кој вели: „Секој дајв-бар е уникатен како снегулка: разновиден и неповторлив… секогаш доаѓате во допир со месната поткултура, и секојпат тоа е авантура“<ref name="conasewers" />{{rp|13}}. Писателот Тод Дејтон го напишал следново: „Дајв-баровите се како [[Порнографија|порнографијата]]: тешко е да се определат, но ги препознавате кога ќе ги видите“.<ref name="daytonquote">{{Книга |заглавие=San Francisco's Best Dive Bars |издательство=Ig Pub |место=New York |isbn=0-9703125-8-X |страницы=4 |ссылка=https://books.google.com/books?id=LpUSVjBPHRwC&q=dive+bars+in+san+francisco |access-date=2020-07-04 |год=2004 |автор=Dayton , Todd |язык=en |archive-date=2023-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230827164652/https://books.google.com/books?id=LpUSVjBPHRwC&q=dive+bars+in+san+francisco |url-status=live }}</ref> Што се однесува до разликата помеѓу дајв-барот и обичниот бар, Дејтон пишува: {{почеток на цитат}}За мене, идеалниот дајв-бар е локал што го води крупен маж по име Френк, каде што мирисот на вчерашното пиво сѐ уште лебди во воздухот, а вашата потрага по чисти тоалети (или тоалетна хартија, во тој поглед) ќе остане вечно без одговор. Едно шише „[[Budweiser|Бад]]“ чини два долари, една чашка „[[Jack Daniel’s|Џек]]“ — три, а Pabst Blue Ribbonсе се послужува во лименки. На надворешната табла пишува „Бифтеци, вечери, коктели“, но тука не се послужува храна откако претседател бил [[Франклин Рузвелт]]. Доминантни декоративни елементи се црвениот Naugahyde, формика во боја на дрво и [[Бетонски блок|бетонски блокови]].<ref name="daytonquote"/> {{оригинален текст|en|For me, the ideal dive bar is run by a beefy guy named Frank, where the aroma of yesterday's beer still hangs in the air, and your quest for clean bathrooms (or toilet paper, for that matter) will go eternally unanswered. A bottle of Bud costs two bucks, a shot of Jack, $3, and Pabst Blue Ribbon is served in a can. The sign outside says Steaks, Dinners, Cocktails— but there hasn't been any food served since FDR was president. The prevailing decorative elements are red Naugahyde, wood-toned Formica, and cinder blocks.}} {{крај на цитат}} Дајв-баровите вложуваат минимален труд неопходен за да им обезбедат пијалаци на гостите; односно тие обично не рекламираат, не обезбедуваат паркинг и немаат впечатливи табли.<ref name="longestboston"/> Дајв-баровите не се познати по својата храна.<ref name="nycwendy" />{{rp|3}} Често не нудат ништо друго освен грицки.<ref name="nycwendy" /> На пример, во 2018 г., посетител на познат дајв-бар во Нешвил известил дека видел рачно напишано мени залепено на фрижидерот, на кое биле наведени само свински чварки, пуканки, кикирики и загреани во микробранова печка [[корн-дог]]и (1 американски долар).<ref name="franseast">{{cite web |last=Rodgers |first=D. Patrick |title=Fran's Eastside Is the Best Dive Bar in Nashville |url=https://www.vice.com/en_us/article/kzvnby/frans-eastside-is-the-best-dive-bar-in-nashville |website=vice.com |publisher=Vice edai |access-date=2020-07-27|date=2018-12-10|archive-date=2020-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200727162411/https://www.vice.com/en_us/article/kzvnby/frans-eastside-is-the-best-dive-bar-in-nashville |url-status=live |lang=en }}</ref> Тоалетите во дајв-баровите се познати по својата запуштеност и можат да имаат кабина со завеса за туширање. Вистинските дајв-барови обично прифаќаат само готовина. Зад шанкот често работи сопственикот или некој од членовите на неговото семејство. Во дајв-баровите обично можат да се сретнат муштерии од сите општествени слоеви, вклучително и некои мештани што пијат таму веќе неколку децении.<ref name="chicagotrib"/> Во периодот на [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]] во раните 2020-ти години, баровите и угостителските објекти во американските градови биле затворени, па многу сопственици на дајв-барови го искористиле ова време за да направат реновирање и чистење. Рик Добс, автор на книгата ''Local Spirit: Neighborhood Bars of Orleans Parish'', објавена во 2019 г., напишал: „Дајв-барот сосема добро може да се доведе во ред, но тој сепак ќе остане дајв-бар... главното е карактерот и атмосферата на местото“.<ref name="diveincovid" />{{rp|1}} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Угостителство]] gj4lqh0wx9rbkd9953zgw2qu2tgy9h8 1 1400799 5606773 2026-08-09T13:51:39Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5606773 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1400800 5606804 2026-08-09T14:36:12Z Tomica Radovanovskii 125492 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1303416320|Lake Vermont]]“ 5606804 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Glacial_Lakes_Albany,_Champlain,_Hitchcock,_Winsooski,_&_Merrimack.jpg|мини| Проглацијални и праисториски езера на Нова Англија за време на крајот на Висконсинската глацијална епоха од плеистоценот. Езерото Вермонт ја покрива површината на морето Шамплен, пред неговото отворање кон Северниот Атлантик.]] '''Езерото Вермонт''', исто така наречено '''Ледничко Езеро Вермонт''', било привремено езеро создадено од повлекувањето на ледниците кон крајот на последното [[Ледено време|ледено доба]] . Езерото некогаш опфаќало територии во канадската покраина [[Квебек]] и [[Сојузни држави на САД|американските држави]] [[Вермонт]] и [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]] . Тоа претставувало геолошки претходник на [[Езеро Шамплејн|езерото Шамплен]] . Откако глечерот се повлекол доволно далеку на север, се влевал во ледничкото езеро Кандона, геолошки претходник на реката Сент Лоренс. Во одреден период, езерото Вермонт веројатно се протегало на југ речиси до местото каде што денес се наоѓа градот [[Олбани|Олбани, Њујорк]] . Површината на езерото била околу {{Convert|500|ft}} над денешното езеро Шамплен, и беше до {{Convert|900|ft}} длабоко. Езерото содржело каллива вода, а седиментот на езерото Вермонт содржи варијанти на тиња/глина, при што тињата се таложи во текот на летото, а глината за време на помалку енергичниот тек на зимата. Ледената покривка Лорентид се повлекла северно од денешниот град [[Берлингтон (Вермонт)|Берлингтон, Вермонт]], пред околу 13.500 години, означувајќи го почетокот на езерото Вермонт. Мразот што ја преградувал водата на северниот крај, кај она што сега е Ворвик, Квебек, катастрофално се распаднал пред околу 12.000 години. Нивото на езерото опаднало за {{Convert|300|ft}} во рок од неколку часа или денови. На крајот, кога глечерот се повлекол доволно далеку на север, навлегла солена вода, заменувајќи го поголемото, слатководно езеро Вермонт со помалото, соленоводно море Шамплен . <ref name="statevt">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anr.state.vt.us/dec/geo/pdfdocs/glacgeoburlwright.pdf|title=Glacial Geology of the Burlington and Colchester 7.5' Quadrangles, Northern Vermont|last=Steven F. Wright|date=2010-12-07|publisher=state.vt|archive-url=https://web.archive.org/web/20060211221345/http://www.anr.state.vt.us/dec/geo/pdfdocs/GlacGeoBurlwright.pdf|archive-date=2006-02-11}}</ref> == Видете исто така == * Езерото Албани * Езерото Хичкок * Езерото Меримак * Езерото Стоу == Белешки == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи|refs=<ref name=catastrophic> {{cite journal | url = https://www.academia.edu/13705839 | title = Catastrophic meltwater discharge down the Hudson Valley: A potential trigger for the Intra-Allerød cold period | journal = [[Geology (journal)|Geology]] | volume = 33 | year = 2005 | author1 = Jeffrey P. Donnelly | author2 = Neal W. Driscoll | author3 = Elazar Uchupi | author4 = Lloyd D. Keigwin | author5 = William C. Schwab | author6 = E. Robert Thieler | author7 = Stephen A. Swift | page = | archiveurl = | archivedate = | accessdate = 2020-05-29 | quote = }} </ref>}} == Надворешни врски ==  {{Pleistocene Lakes and Seas}} [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] t9dfp42wimfkblgydk3y0jytxp8x52h 0 1400801 5606865 2026-08-09T17:35:03Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:fr:Special:Redirect/revision/232775418|Château de Valognes]]“ 5606865 wikitext text/x-wiki '''Валоњски замок (château de Valognes)''' - стар [[Замок|утврден замок]], изграден во XIV век, заменувајќи ја војводската резиденција од XI век каде што често престојувал војводскиот двор, денес целосно срамнет со земја, кој се наоѓал во Валоњ во Нормандија. == Местоположба == Замокот се наоѓал во средиштето на градот Валоњ, закопан под средишниот плоштад познат како Плоштад на замокот. == Историја == === Војводски имот === Во XI и XII век, тоа е станбена градба, составена од архитектонската трилогија наследена од каролиншката ера: голема господарска сала (''aula''), капела (''capella'') и приватните апартмани наменети за домаќинството (''camerae''), каде што војводите од Нормандија често престојувале. Токму во војводскиот имот Валоњ, младиот војвода од Нормандија, [[Вилијам I|Вилијам]], идниот Освојувач, нашол засолниште од 1035 до 1040 година, со цел да избега од бунтовните барони кои сакале да го убијат.<ref>{{Наведена книга|title=Les barons du Cotentin|last=André Davy|publisher=Éditions Eurocibles|year=2014|isbn=978-2-91454-196-1|series=Inédits et introuvables du patrimoine Normand|location=Condé-sur-Noireau|page=88|pages=319}}.</ref> Во 1050 година, знаеме дека војводата Вилијам престојувал во замокот, бидејќи на тој датум го испратил Самсон од Анвил (XI век) за да ги избркаат пиратите од [[Гернзи]]. Во 1203 година, [[Јован Безземниот]] престојувал таму со својата сопруга Изабела Ангулемска. Кралот, чекајќи поволни ветрови да го преминат каналот за да ја круниса младата кралица, го посетува [[Котантен]] со неа. На 23 септември, тие се во Валоњ, на 24 септември во Брикс и на 25 септември во [[Гоневилски замок|Гоневил]].{{Sfn|Pinel|2023}} === Стогодишна војна === На 18 јули 1346 за време на неговото јавање на француска почва во замокот преспал кралот на Англија [[Едвард III]].<ref>{{Наведена книга|title=La grande chevauchée guerrière d'{{Édouard III}} en 1346|last=André Plaisse|publisher=Éditions Isoète|year=1994|isbn=2-905385-58-8|location=Cherbourg|page=50|pages=111}}.</ref> На почетокот на [[Стогодишна војна|Стогодишната војна]], местото му припаѓало на [[Шарл II Наварски|Шарл Лошиот]], кој го проширил и утврдил војводскиот имот. Тој го добил местото во септември 1355 година, со [[Валоњски договор|Валоњскиот]] договор, со кој се потврдувал договорот од [[Мантски договор|Мант]], оградувањето на Котантен со градот Шербур, виконтствата Карентан, Кутанс и Валоњ.<ref name="Hébert">{{Наведена книга|title=Châteaux et manoirs de la Manche|last=[[Michel Hébert (écrivain)|Michel Hébert]]|last2=André Gervaise|publisher=[[Éditions Charles Corlet]]|year=2003|isbn=978-2-84706-143-7|location=Condé-sur-Noireau|page=22|pages=176}}.</ref> Во 1364 година, [[Бертран ди Геклен]], по доаѓањето на престолот во април 1364 година на [[Шарл V Мудриот|Шарл V]], го опсадува и го освојува замокот. Луј Наварски го повратил местото, но во 1378 година Ди Геклен повторно го освоил градот.{{Efn|Du Guesclin avait mis en œuvre une grosse [[Bombarde (militaire)|bombarde]] qui fut l'objet d'une anecdote : {{Citation|À chaque décharge, les assiégés sonnaient une cloche pour se railler des Français et un soldat, s'avançant en dehors, essuyait la partie de la muraille qui avait été atteinte en reprochant ironiquement aux Français de salir inutilement leurs belles pierres. Néanmoins une brèche fut pratiqué entraînant la prise de la place<ref>{{Ouvrage |auteur1=Guy Le Hallé |préface=[[Hervé Morin]] |photographe=Yves Buffetaut |titre=Châteaux forts de Basse-Normandie |éditeur=Ysec Éditions |lieu=Louviers |année=2015 |tome={{II}} |pages totales=160 |passage=112 |isbn=978-284673-215-4}}.</ref>.}}.}} За време на судирите меѓу Французите, Наварите и Англичаните, гарнизонот на [[Замок Брикебек|замокот Брикебек]] ги запленил коњите на [[Хералд|гласниците]] од долниот двор на замокот Валоњ. Едвард III.<ref>{{Наведена книга|title=Châteaux forts de Normandie|last=Bernard Beck|publisher=[[Ouest-France]]|year=1986|isbn=2-85882-479-7|location=Rennes|page=98|pages=158}}.</ref> Од 1418 до 1449 година, местото повторно било заземено од Англичаните. По Битката кај Формињи (1450) и Нормандската кампања преземена од францускиот крал, поддржан од Бретонците, за да ги протера Англичаните од [[Војводство Нормандија|Војводството Нормандија]], капетанот на Валоњ, Томас де Сисевал, се предал.<ref>{{Наведена книга|title=Trésors du Cotentin|last=[[Maurice Lecœur]]|date={{date|8 juin 2005}}|publisher=Isoète|isbn=978-2-913920-38-5|location=Mayenne|page=14|pages=296|format={{dunité|25|29|cm}}, couverture couleur, cartonné|id=Lecœur 2005, Trésors du Cotentin}}.</ref> По Стогодишната војна, градот ѝ бил даден како [[мираз]] на Жана де Валоа, признаената вонбрачна ќерка на Луј XI, при нејзиниот брак во 1466 година со адмиралот [[Луј де Бурбон-Русијон]] (1450-1487). Потоа се зајакнува и ажурира.<ref name="Gouberville">{{Наведена книга|title=Voyage en Cotentin avec Gilles de Gouberville|publisher=[[Éditions Heimdal]]|year=2021|isbn=978-2-84048-581-0|page=88-89|pages=95|format={{unité|30|cm}}, illustrations couleur}}.</ref> === Модерна ера === Во средината XVI век замокот е резиденција на гувернерот Иртеби, со кого [[Жил де Губервил]] (1521-1578) одржувал срдечни односи.<ref name="Gouberville">{{Наведена книга|title=Voyage en Cotentin avec Gilles de Gouberville|publisher=[[Éditions Heimdal]]|year=2021|isbn=978-2-84048-581-0|page=88-89|pages=95|format={{unité|30|cm}}, illustrations couleur}}.</ref> ==== Верски војни (1562-1598) ==== За време на Првата верска војна, на 15 јуни 1562 година, [[Протестантство|протестантите]] предводени од Анри-Робер оз Епол, господар на [[Сент-Мари-ди-Мон]], и капетанот [[Франсоа Леклерк]], со трупа од 70 коњаници и 2.500 пешадинци собрана во Карентан, неуспешно се обиделе да го освојат замокот во кој, по наредба на Жак де Матињон, генерален намесник на кралот во Долна Нормандија, се повлекол неговиот капетан и католички господар, Луј Дирсис, господар на Лестр.<ref name="Hébert">{{Наведена книга|title=Châteaux et manoirs de la Manche|last=[[Michel Hébert (écrivain)|Michel Hébert]]|last2=André Gervaise|publisher=[[Éditions Charles Corlet]]|year=2003|isbn=978-2-84706-143-7|location=Condé-sur-Noireau|page=22|pages=176}}.</ref><ref>{{Наведена книга|title=Blasons armoriés du Clos du Cotentin|last=Université Inter-Âges de Basse-Normandie - Antenne de Cherbourg|publisher=[[Éditions Charles Corlet]]|year=1996|isbn=2-85480-543-7|location=Condé-sur-Noireau|page=115|pages=214|id=Blasons du Clos du Cotentin, 1996}}.</ref>{{Efn|Parmi les défenseurs du château de Valognes, on trouve Léobin du Saussay{{sfn|Barros|1991|p=35}}.}} [[Габриел I де Монтгомери]] , на 24 март 1574 година<ref name="Barros_t1">{{Наведена книга|title=Le canton de Barneville-Carteret (Côte des Isles)|last=Jean Barros|publisher=Éditions de la Côte des Isles|year=1991|isbn=2-9505339-1-4|location=Valognes|page=59|pages=391}}.</ref> безуспешно се обидел да го заземе местото. Протестантите дошле пред местото со два големи топа од леано железо и уште два железни, кои ги заплениле кај кула Татиу. Дознавајќи дека маршалот Де Матињон, кој во меѓувреме ја обезбедил контролата врз [[Cherbourg-en-Cotentin|Шербур]] и [[Granville|Гранвил]], се подготвува да тргне против него, капетанот [[хугеноти|на хугенотите]] ја крена [[Опсада|опсадата]] по шеснаесет дена и се повлекол во Карантан, при што бил принуден, за време на повлекувањето, да напушти еден топ.<ref name="Barros_t1" /> {{Efn|Ce canon pourrait être celui qui git devant le logis du [[manoir de Graffard]].}} . Во 1590 година, замокот бил под команда на Гијом де Пјерпон.<ref>{{Наведена книга|title=Le château de Flottemanville - L'histoire de ses propriétaires|publisher=Réal. Joseph Montreuil - Bibliothèque de Caen|year=2012|page=3|pages=31|id=Le château de Flottemanville, 2012}}.</ref> Во 1595 година, била дадена наредба за уривање на замокот. Во 1620 година, Анри-Робер Жиго де Белефон го поправил на свој трошок.<ref name="Blasons du Clos du Cotentin II_p102">{{Наведена книга|title=Blasons armoriés du Clos du Cotentin|last=Université Inter-Âges de Basse-Normandie - Antenne de Cherbourg|publisher=[[Presses universitaires de Caen]]|year=2006|isbn=978-2-84133-275-5|location=Caen|page=102|pages=118|id=Blasons du Clos du Cotentin II, 2006}}.</ref> ==== Фронда ==== На 23 март, за време на [[Фронда|Фрондата]], Франсоа Гојон де Матињон, генерал-намесник на кралот во Долна Нормандија и ракувач на [[праќа]] (воено орудие) под наредба на војводата од Лонгвил, ја започнал опсадата на замокот. Гувернерот на градот, [[Бернарден Жиго де Белефон]], кој му останал верен на кралот, а кој имал само деветнаесет години, се затворил во замокот со неколку војници и неколку господа, вклучувајќи го и господарот од [[Сен Пјер Еглиз]], Шарл Кастел, Франсоа Кадо, господар од Себевил или Робер Барбу, интендант на војводата од Орлеан.<ref>{{Наведена книга|title=Histoire d'une commune normande|last=abbé Jean Canu|publisher=Société d'archéologie de la Manche|year=1992|location=Saint-Lô|page=39|pages=216}}.</ref> На Матињон со својот контингент од 6.000 луѓе ќе му бидат потребни 15 дена за да го освои местото, по чесното предавање на опколените.{{Sfn|Lecœur 2005, Trésors du Cotentin}} Кратко потоа, истата година, кралските трупи, под команда на Калиер, кралскиот поручник во Шербур, потпомогнати особено од Филип Лоаје, познат како Ноармар, прв окружен капетан на Шербуршката милиција, го опседнале заземениот замок од „бунтовнички принцови“.<ref>{{Наведено списание|last=Andrée Gérard|date=Avril-mai-juin 2023|title=La Maison de Belessert à Cherbourg-en-Cotentin|journal=Revue de la Manche|volume=65|issue=260|page=14|isbn=979-1-0937-0115-8|id=Revue de la Manche, 260}}.</ref> ==== Рушење на замокот ==== Во 1688 година, по наредба на Луј XIV, маркизот Лувоа го срушил.<ref>{{Наведено списание|last=Jeannine Bavay|date=janvier-février-mars 2013|title=Cherbourg de 1688 à 1897|journal=[[Vikland (magazine)|Vikland]], la revue du Cotentin|issue=4|page=11|issn=0224-7992}}.</ref> Во 1771 година, урнатините биле уништени, а рововите пополнети со цел да се создаде голем плоштад.<ref name="Blasons du Clos du Cotentin II_p102">{{Наведена книга|title=Blasons armoriés du Clos du Cotentin|last=Université Inter-Âges de Basse-Normandie - Antenne de Cherbourg|publisher=[[Presses universitaires de Caen]]|year=2006|isbn=978-2-84133-275-5|location=Caen|page=102|pages=118|id=Blasons du Clos du Cotentin II, 2006}}.</ref> [[Категорија:Поранешни замоци]] [[Категорија:Замоци од средниот век]] [[Категорија:Замоци во Франција]] 9qylhi6gk0hs12uscbhk0mssbbxi6pq 5606866 5606865 2026-08-09T18:13:56Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5606866 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = Валоњски замок | location = [[Валоњ]], [[Нормандија]]<br />[[Франција]] | coordinates = {{coords|49|30|28|N|1|28|13|E|display=inline,title|region:HR-21_type:landmark}}<ref>{{cite web |url=https://www.gps-coordinates.net/ |title=Home |website=gps-coordinates.net}}</ref> | image =[[Податотека:Valognes - Carte postale des tourelles de l'ancien château.jpg|250px]] | caption = Кулата на Валоњскиот замок (разурната при бомбардирање во 1944) | pushpin_map = Франција | map_size = | type = Замок | built = XIV | builder = | controlled_by = | materials = | height = | in_use = | condition = Урнат | owner = | open_to_public = }} '''Валоњски замок''' ({{langx|fr|Château de Valognes}}) — стар [[Замок|утврден замок]], изграден во XIV век, заменувајќи ја војводската резиденција од XI век каде што често престојувал војводскиот двор, денес целосно срамнет со земја, кој се наоѓал во [[Валоњ]] во [[Нормандија]]. == Местоположба == Замокот се наоѓал во средиштето на градот Валоњ, закопан под средишниот плоштад познат како Плоштад на замокот. == Историја == === Војводски имот === Во XI и XII век, тоа е станбена градба, составена од архитектонската трилогија наследена од каролиншката ера: голема господарска сала (''aula''), капела (''capella'') и приватните апартмани наменети за домаќинството (''camerae''), каде што војводите од Нормандија често престојувале. Токму во војводскиот имот Валоњ, младиот војвода од Нормандија, [[Вилијам I|Вилијам]], идниот Освојувач, нашол засолниште од 1035 до 1040 година, со цел да избега од бунтовните барони кои сакале да го убијат.<ref>{{Наведена книга|title=Les barons du Cotentin|last=André Davy|publisher=Éditions Eurocibles|year=2014|isbn=978-2-91454-196-1|series=Inédits et introuvables du patrimoine Normand|location=Condé-sur-Noireau|page=88|pages=319}}.</ref> Во 1050 година, знаеме дека војводата Вилијам престојувал во замокот, бидејќи на тој датум го испратил Самсон од Анвил (XI век) за да ги избркаат пиратите од [[Гернзи]]. Во 1203 година, [[Јован Безземниот]] престојувал таму со својата сопруга Изабела Ангулемска. Кралот, чекајќи поволни ветрови да го преминат каналот за да ја круниса младата кралица, го посетува [[Котантен]] со неа. На 23 септември, тие се во Валоњ, на 24 септември во Брикс и на 25 септември во [[Гоневилски замок|Гоневил]].{{Sfn|Pinel|2023}} === Стогодишна војна === На 18 јули 1346 за време на неговото јавање на француска почва во замокот преспал кралот на Англија [[Едвард III]].<ref>{{Наведена книга|title=La grande chevauchée guerrière d'Édouard III en 1346|last=André Plaisse|publisher=Éditions Isoète|year=1994|isbn=2-905385-58-8|location=Cherbourg|page=50|pages=111}}.</ref> На почетокот на [[Стогодишна војна|Стогодишната војна]], местото му припаѓало на [[Шарл II Наварски|Шарл Лошиот]], кој го проширил и утврдил војводскиот имот. Тој го добил местото во септември 1355 година, со [[Валоњски договор|Валоњскиот]] договор, со кој се потврдувал договорот од [[Мантски договор|Мант]], оградувањето на Котантен со градот Шербур, виконтствата Карентан, Кутанс и Валоњ.<ref name="Hébert">{{Наведена книга|title=Châteaux et manoirs de la Manche|last=Michel Hébert|last2=André Gervaise|publisher=Éditions Charles Corlet|year=2003|isbn=978-2-84706-143-7|location=Condé-sur-Noireau|page=22|pages=176}}.</ref> Во 1364 година, [[Бертран ди Геклен]], по доаѓањето на престолот во април 1364 година на [[Шарл V Мудриот|Шарл V]], го опсадува и го освојува замокот. Луј Наварски го повратил местото, но во 1378 година Ди Геклен повторно го освоил градот.{{Efn|Du Guesclin avait mis en œuvre une grosse [[Bombarde (militaire)|bombarde]] qui fut l'objet d'une anecdote : {{Citation|À chaque décharge, les assiégés sonnaient une cloche pour se railler des Français et un soldat, s'avançant en dehors, essuyait la partie de la muraille qui avait été atteinte en reprochant ironiquement aux Français de salir inutilement leurs belles pierres. Néanmoins une brèche fut pratiqué entraînant la prise de la place<ref>{{Ouvrage |auteur1=Guy Le Hallé |préface=[[Hervé Morin]] |photographe=Yves Buffetaut |titre=Châteaux forts de Basse-Normandie |éditeur=Ysec Éditions |lieu=Louviers |année=2015 |tome={{II}} |pages totales=160 |passage=112 |isbn=978-284673-215-4}}.</ref>.}}.}} За време на судирите меѓу Французите, Наварите и Англичаните, гарнизонот на [[Замок Брикебек|замокот Брикебек]] ги запленил коњите на [[Хералд|гласниците]] од долниот двор на замокот Валоњ. Едвард III.<ref>{{Наведена книга|title=Châteaux forts de Normandie|last=Bernard Beck|publisher=Ouest-France|year=1986|isbn=2-85882-479-7|location=Rennes|page=98|pages=158}}.</ref> Од 1418 до 1449 година, местото повторно било заземено од Англичаните. По Битката кај Формињи (1450) и Нормандската кампања преземена од францускиот крал, поддржан од Бретонците, за да ги протера Англичаните од [[Војводство Нормандија|Војводството Нормандија]], капетанот на Валоњ, Томас де Сисевал, се предал.<ref>{{Наведена книга|title=Trésors du Cotentin|last=Maurice Lecœur|date=8 juin 2005|publisher=Isoète|isbn=978-2-913920-38-5|location=Mayenne|page=14|pages=296|format=25x29 cm, couverture couleur, cartonné|id=Lecœur 2005, Trésors du Cotentin}}.</ref> По Стогодишната војна, градот ѝ бил даден како [[мираз]] на Жана де Валоа, признаената вонбрачна ќерка на Луј XI, при нејзиниот брак во 1466 година со адмиралот [[Луј де Бурбон-Русијон]] (1450-1487). Потоа се зајакнува и ажурира.<ref name="Gouberville">{{Наведена книга|title=Voyage en Cotentin avec Gilles de Gouberville|publisher=Éditions Heimdal|year=2021|isbn=978-2-84048-581-0|page=88-89|pages=95|format=30 cm, illustrations couleur}}.</ref> === Модерна ера === Во средината XVI век замокот е резиденција на гувернерот Иртеби, со кого [[Жил де Губервил]] (1521-1578) одржувал срдечни односи.<ref name="Gouberville">{{Наведена книга|title=Voyage en Cotentin avec Gilles de Gouberville|publisher=Éditions Heimdal|year=2021|isbn=978-2-84048-581-0|page=88-89|pages=95|format=30 cm, illustrations couleur}}.</ref> ==== Верски војни (1562-1598) ==== За време на Првата верска војна, на 15 јуни 1562 година, [[Протестантство|протестантите]] предводени од Анри-Робер оз Епол, господар на [[Сент-Мари-ди-Мон]], и капетанот [[Франсоа Леклерк]], со трупа од 70 коњаници и 2.500 пешадинци собрана во Карентан, неуспешно се обиделе да го освојат замокот во кој, по наредба на Жак де Матињон, генерален намесник на кралот во Долна Нормандија, се повлекол неговиот капетан и католички господар, Луј Дирсис, господар на Лестр.<ref name="Hébert">{{Наведена книга|title=Châteaux et manoirs de la Manche|last=Michel Hébert|last2=André Gervaise|publisher=Éditions Charles Corlet|year=2003|isbn=978-2-84706-143-7|location=Condé-sur-Noireau|page=22|pages=176}}.</ref><ref>{{Наведена книга|title=Blasons armoriés du Clos du Cotentin|last=Université Inter-Âges de Basse-Normandie - Antenne de Cherbourg|publisher=Éditions Charles Corlet|year=1996|isbn=2-85480-543-7|location=Condé-sur-Noireau|page=115|pages=214|id=Blasons du Clos du Cotentin, 1996}}.</ref>{{Efn|Parmi les défenseurs du château de Valognes, on trouve Léobin du Saussay{{sfn|Barros|1991|p=35}}.}} [[Габриел I де Монтгомери]] , на 24 март 1574 година<ref name="Barros_t1">{{Наведена книга|title=Le canton de Barneville-Carteret (Côte des Isles)|last=Jean Barros|publisher=Éditions de la Côte des Isles|year=1991|isbn=2-9505339-1-4|location=Valognes|page=59|pages=391}}.</ref> безуспешно се обидел да го заземе местото. Протестантите дошле пред местото со два големи топа од леано железо и уште два железни, кои ги заплениле кај кула Татиу. Дознавајќи дека маршалот Де Матињон, кој во меѓувреме ја обезбедил контролата врз [[Cherbourg-en-Cotentin|Шербур]] и [[Granville|Гранвил]], се подготвува да тргне против него, капетанот [[хугеноти|на хугенотите]] ја крена [[Опсада|опсадата]] по шеснаесет дена и се повлекол во Карантан, при што бил принуден, за време на повлекувањето, да напушти еден топ.<ref name="Barros_t1" /> {{Efn|Ce canon pourrait être celui qui git devant le logis du [[manoir de Graffard]].}} . Во 1590 година, замокот бил под команда на Гијом де Пјерпон.<ref>{{Наведена книга|title=Le château de Flottemanville - L'histoire de ses propriétaires|publisher=Réal. Joseph Montreuil - Bibliothèque de Caen|year=2012|page=3|pages=31|id=Le château de Flottemanville, 2012}}.</ref> Во 1595 година, била дадена наредба за уривање на замокот. Во 1620 година, Анри-Робер Жиго де Белефон го поправил на свој трошок.<ref name="Blasons du Clos du Cotentin II_p102">{{Наведена книга|title=Blasons armoriés du Clos du Cotentin|last=Université Inter-Âges de Basse-Normandie - Antenne de Cherbourg|publisher=Presses universitaires de Caen|year=2006|isbn=978-2-84133-275-5|location=Caen|page=102|pages=118|id=Blasons du Clos du Cotentin II, 2006}}.</ref> ==== Фронда ==== На 23 март, за време на [[Фронда|Фрондата]], Франсоа Гојон де Матињон, генерал-намесник на кралот во Долна Нормандија и ракувач на [[праќа]] (воено орудие) под наредба на војводата од Лонгвил, ја започнал опсадата на замокот. Гувернерот на градот, [[Бернарден Жиго де Белефон]], кој му останал верен на кралот, а кој имал само деветнаесет години, се затворил во замокот со неколку војници и неколку господа, вклучувајќи го и господарот од [[Сен Пјер Еглиз]], Шарл Кастел, Франсоа Кадо, господар од Себевил или Робер Барбу, интендант на војводата од Орлеан.<ref>{{Наведена книга|title=Histoire d'une commune normande|last=abbé Jean Canu|publisher=Société d'archéologie de la Manche|year=1992|location=Saint-Lô|page=39|pages=216}}.</ref> На Матињон со својот контингент од 6.000 луѓе ќе му бидат потребни 15 дена за да го освои местото, по чесното предавање на опколените.{{Sfn|Lecœur 2005, Trésors du Cotentin}} Кратко потоа, истата година, кралските трупи, под команда на Калиер, кралскиот поручник во Шербур, потпомогнати особено од Филип Лоаје, познат како Ноармар, прв окружен капетан на Шербуршката милиција, го опседнале заземениот замок од „бунтовнички принцови“.<ref>{{Наведено списание|last=Andrée Gérard|date=Avril-mai-juin 2023|title=La Maison de Belessert à Cherbourg-en-Cotentin|journal=Revue de la Manche|volume=65|issue=260|page=14|isbn=979-1-0937-0115-8|id=Revue de la Manche, 260}}.</ref> ==== Рушење на замокот ==== Во 1688 година, по наредба на Луј XIV, маркизот Лувоа го срушил.<ref>{{Наведено списание|last=Jeannine Bavay|date=janvier-février-mars 2013|title=Cherbourg de 1688 à 1897|journal=[[Vikland (magazine)|Vikland]], la revue du Cotentin|issue=4|page=11|issn=0224-7992}}.</ref> Во 1771 година, урнатините биле уништени, а рововите пополнети со цел да се создаде голем плоштад.<ref name="Blasons du Clos du Cotentin II_p102">{{Наведена книга|title=Blasons armoriés du Clos du Cotentin|last=Université Inter-Âges de Basse-Normandie - Antenne de Cherbourg|publisher=Presses universitaires de Caen|year=2006|isbn=978-2-84133-275-5|location=Caen|page=102|pages=118|id=Blasons du Clos du Cotentin II, 2006}}.</ref> ==Белешки== <references group="б"/> ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Поранешни замоци]] [[Категорија:Замоци од средниот век]] [[Категорија:Замоци во Франција]] j3sk94um1sycbon4ahv42xk6c1a96yy 0 1400802 5606871 2026-08-09T18:28:58Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1351750672|Vinca herbacea]]“ 5606871 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=გველის სურო Vinca herbacea Periwinkle.JPG|image_caption=''Vinca herbacea'' листови и цвет|genus=Vinca|species=хербацеа|authority=[[Franz de Paula Adam von Waldstein|Waldst.]] & [[Pál Kitaibel|Kit.]]|synonyms=* ''Vinca libanotica'' <small>Zucc.</small> * ''Vinca mixta'' <small>Velen.</small> * ''Vinca pumila'' <small>E.D.Clarke</small>|synonyms_ref=<ref>[http://web.kadel.cz/flora/e/kvCard.asp-Id=4888.htm Rock garden plants: ''Vinca herbacea'']</ref>}}'''''Vinca herbacea''''', е [[Скриеносеменици|цветно растение]] по потекло од Источна Европа.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://easyscape.com/species/Vinca-herbacea%28Herbaceous-Periwinkle%29|title=Herbaceous Periwinkle (Vinca herbacea)|work=easyscape.com|language=en|accessdate=2026-04-29}}</ref> == Опис == ''Vinca herbacea'' е [[Тревесто растение|тревесто]] повеќегодишно растение кое расте како влечна лоза, се шири по земјата и се вкоренува по стеблата формирајќи клонски колонии, растејќи од 10 до 20 см во висина. [[Лист|Листовите]] се спротивни, ланцетни,долги од 1 до 5 см и до 2 см широки, имаат сјајно зелена боја и речиси неподвижно само многу кратко [[Лисна дршка|стебленце]]. Листовите мрзнат. [[Цвет|Цветовите]] се појавуваат кон крајот на летото, тие се сино-виолетови по боја или повремено бели,2,5 см до 3,5 см дијаметар, со петлобусен [[околуцветник]]. == Распространетост и живеалиште == Растението е по потекло од источна и југоисточна Европа, од [[Австрија]] на југ до [[Грција]], и на исток до [[Крим (полуостров)|Крим]], а исто така и во северна [[Југозападна Азија|Западна Азија]], во планините [[Кавказ]] и [[Алборз|Алборц]], главно во [[Степа|степски]] живеалишта.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://easyscape.com/species/Vinca-herbacea%28Herbaceous-Periwinkle%29|title=Herbaceous Periwinkle (Vinca herbacea)|work=easyscape.com|language=en|accessdate=2026-04-29}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://easyscape.com/species/Vinca-herbacea%28Herbaceous-Periwinkle%29 "Herbaceous Periwinkle (Vinca herbacea)"]. ''easyscape.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-04-29</span></span>.</cite></ref> Расте по суви тревести места, покрај ниви, на камвари, брдски пасишта, покрај грмушки, во дабови шуми, најчесто на варовичка подлога, до 1100 м. Во Македонија е забележано на Водно, клисурата на реката Треска, Мариово и сл<ref>{{Наведена книга|title=Флора на РС Македонија, Том 2, св. 1,|last=Матевски|first=Владо|publisher=МАНУ, Скопје|year=2021|location=Скопје|pages=49-50}}</ref>. == Одгледување == ''Винка хербацеа'' повремено се одгледува како [[украсно растение]] во градини [[Умерена клима|со умерена клима]], како растение за карпести градини. == Наводи == == Поврзано == * Хаксли, А., ур. (1992). ''Нов речник за градинарство на RHS'' 4: 664–665. Мекмилан. * [http://www.hlasek.com/vinca_herbacea_8400.html Hlasek.com: фотографија] [[Категорија:Флора на Сирија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Романија]] [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Бугарија]] [[Категорија:Флора на Австрија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Ползавци]] [[Категорија:Флора на Македонија]] j2yfuycqn7idxgmzlus07cmhsl6lcu5 0 1400803 5606874 2026-08-09T19:16:17Z Јана Илиевска 127223 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1367708176|Tardigrade]]“ 5606874 wikitext text/x-wiki {{Пренасочување|Moss Piglets|the ''South Park'' episode|Moss Piglets (South Park){{!}}Moss Piglets (''South Park'')}}'''Tardigrades''' ({{IPAc-en|ˈ|t|ɑr|d|ᵻ|g|r|eɪ|d|z}}),исто така познати како '''водни мечки''' или '''мовови прасиња''', <ref name="American Scientist">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americanscientist.org/article/tardigrades|title=Tardigrades|last=Miller|first=William|date=2017-02-06|publisher=American Scientist|accessdate=2018-04-13}}</ref> се [[Колено (биологија)|ред]] на осумножни сегментирани микроорганизми. Првпат ги опишал германскиот зоолог Јохан Август Ефраим Геце во 1773 година, кој ги нарекол '''{{Јаз|de|Kleiner Wasserbär}}''' ' . Во 1776 година, италијанскиот биолог Лазаро Спаланцани ги нарекол '''Тардиграда''', што значи „бавно одење“. Тардиградите живеат во различни региони на [[Биосфера|биосферата]] на Земјата: врвови на планини, [[Длабоко море|длабокото море]], [[Тропска дождовна шума|тропските дождовни шуми]] и [[Антарктик (регион)|Антарктикот]]. Тие се едни од најотпорните познати животни, со поединечни видови способни да преживеат тешки услови -- како што се изложеност на екстремни температури, екстремни [[Притисок|притисоци]] (и високи и ниски), недостаток на воздух, [[зрачење]], дехидрација и глад - што брзо би ги убиле повеќето други форми на [[живот]]. Тие преживеале изложеност на вселената. Постојат околу 1.500 познати видови во редот Tardigrada, дел од суперфилумот Ecdysozoa. Најраниот познат фосил е од [[Камбриум|камбриумот]], пред околу 500 милиони години. Им недостасуваат неколку од Hox гените што се наоѓаат кај членконогите, како и средниот регион на телото што одговара на градниот кош и абдоменот на членконогот. Наместо тоа, поголемиот дел од нивното тело е [[Хомологија (биологија)|хомологен]] на главата на членконогот. == Опис == === Структура на телото === [[Податотека:Tardigrade_anatomy.svg|мини| Тардиградна анатомија <ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}</ref>]] Тардиградите имаат кратко, буцкасто тело со четири пара шупливи несврзани нозе. Повеќето се движат од {{Cvt|0.05|to|0.5|mm}} во должина, иако најголемиот вид може да достигне {{Cvt|1.3|mm}}. Телесната празнина е хемоцел, отворен циркулаторен систем, исполнет со безбојна течност. Телесната обвивка е [[кутикула]] која се заменува кога животното се митари; таа содржи стврднати (склеротизирани) протеини и хитин, но не е калцифицирана. Секоја нога завршува со една или повеќе канџи во зависност од видот; кај некои видови, канџите се модифицирани како лепливи влошки. Кај морските видови, нозете се телескопски. Немаат бели дробови, жабри или крвни садови, па затоа тардиградите се потпираат на [[Расејување|дифузија]] низ кутикулата и телесната празнина за размена на гасови.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> Тардиградите се еутелични<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weizmann.ac.il/plants/Milo/images/NumberOfCells140409Clean.pdf|title=How many cells are there in an organism?|work=www.weizmann.ac.il|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310073424/http://www.weizmann.ac.il/plants/Milo/images/NumberOfCells140409Clean.pdf|archive-date=2016-03-10|accessdate=2022-04-03}}</ref> и се составени од повеќе или помалку фиксен број од само околу 1000 клетки.<ref>{{Наведено списание|last=Gross|first=Vladimir|last2=Treffkorn|first2=Sandra|last3=Reichelt|first3=Julian|last4=Epple|first4=Lisa|last5=Lüter|first5=Carsten|last6=Mayer|first6=Georg|date=January 2019|title=Miniaturization of tardigrades (water bears): Morphological and genomic perspectives|journal=Arthropod Structure & Development|volume=48|pages=12–19|bibcode=2019ArtSD..48...12G|doi=10.1016/j.asd.2018.11.006|pmid=30447338}}</ref> === Нервен систем и сетила === Тардиградниот нервен систем има пар вентрални нервни влакна со пар [[Ганглија|ганглии]] кои ги опслужуваат секој пар нозе. Нервните влакна завршуваат во близина на устата со пар субфарингеални (или субоезофагеални) ганглии. Тие се поврзани со спарени комисури (од двете страни на цевката од устата до [[Голтник|фаринксот]]) со дорзално лоцираниот церебрален ганглион или „мозок“. Исто така, во главата се наоѓаат две зони на очите во мозокот, како и неколку сензорни цириии и парови шупливи антенски клави кои можат да бидат [[Хеморецептор|хеморецептори]].<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> [[Податотека:Tardigrade_(water_bear)_walking_(video_by_Bob_Goldstein).gif|алт=Tardigrade walking (Hypsibius exemplaris)|мини| одење на тардиград ( ''Hypsibius exemplaris'' )]] === Хранење и екскреција === Тардиградите се хранат со цицање течности од животински или растителни клетки или со детритус. Пар стилети составени од минералот [[арагонит]] го пробиваат пленот;<ref name="Massa Rebecchi Guidetti 2023">{{Наведено списание|last=Massa|first=Edoard o|last2=Rebecchi|first2=Lorena|last3=Guidetti|first3=Roberto|date=2023|title=Effects of synthetic acid rain and organic and inorganic acids on survival and CaCO3 piercing stylets in tardigrades|journal=[[The Journal of Experimental Biology]]|volume=339|issue=6|pages=578–589|doi=10.1002/jez.2701|pmid=37039079|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> потоа мускулите на фаринксот ги пумпаат течностите од пленот во цревата. Пар [[плунковни жлезди]] лачат дигестивна течност во устата и произведуваат резервни стилети секој пат кога животното ќе се митари.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> Неморските видови имаат екскреторни Малпигиеви тубули каде што цревото се спојува со задното црево. Некои видови имаат екскреторни или други жлезди помеѓу или во основата на нозете.<ref name="Brusca 2016" /> === Репродукција и животен циклус === [[Податотека:TardigradeEggsInShedCuticle.jpg|мини| Отфрлена кутикула на женски тардиград, која содржи јајца, секое со пречник од 50 μm]] Некои видови се хермафродитни и самооплодливи, но повеќето тардиградни видови имаат и машки и женски единки, кои копулираат на различни методи. Женките положуваат јајца; оние на ''Austeruseus faeroensis'' се сферични, со дијаметар од 80 [[Микрометар|μm]], со јазлеста површина. Кај други видови, јајцата можат да бидат јајцевидни, како кај ''Hypsibius annulatus'', или може да бидат сферични со пирамидални или површински украси во облик на шише. Некои видови се чини дека немаат мажјаци, што укажува дека партеногенезата е честа појава.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref><ref>{{Наведено списание|last=Sugiura|first=Kenta|last2=Matsumoto|first2=Midori|date=November 2021|title=Sexual reproductive behaviours of tardigrades: a review|journal=Invertebrate Reproduction & Development|volume=65|issue=4|pages=279–287|bibcode=2021InvRD..65..279S|doi=10.1080/07924259.2021.1990142|doi-access=free}}</ref> И двата пола имаат една [[гонада]] (јајник или тестис) сместена над цревото.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> Пар канали излегуваат од тестисот, отворајќи се низ еден гонопор пред анусот. Женките имаат еден отвор во јајцеводот или веднаш над анусот или директно во ректумот, што формира [[клоака]].<ref name="Brusca 2016" /> == Екологија и животна историја == Тардиградите како група се [[Космополитизам (биологија)|космополити]], живеат во многу средини на копно, во слатка вода и во море. Нивните јајца и отпорни фази од животниот циклус (цисти и туни) се доволно мали и издржливи за да овозможат транспорт на долги растојанија, без разлика дали се прикачени на нозете на други животни или преку ветерот.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> Поединечните видови имаат поспецијализирана дистрибуција, од кои многу се регионални и ограничени на еден тип живеалиште, како што се планините.<ref name="Gąsiorek 2024" /> Некои видови имаат широка распространетост: на пример, ''Echiniscus lineatus'' е пантропски вид.<ref name="Gąsiorek 2024" /> ''Халобиотусот'' е ограничен на студените холарктички мориња.<ref name="Gąsiorek 2024" /> Видови како што се ''Borealibius'' и ''Echiniscus lapponicus'' имаат дисконтинуирана дистрибуција, бидејќи се поларни и на високи планини. Ова може да биде резултат на транспорт на долги растојанија преку ветерот или остатоци од древен географски опсег кога климата била постудена.<ref name="Gąsiorek 2024" /> Мал процент од видовите може да бидат космополитски.<ref name="Gąsiorek 2024">{{Наведено списание|last=Gąsiorek|first=Piotr|date=1 October 2024|title=Catch me if you can, or how paradigms of tardigrade biogeography evolved from cosmopolitism to 'localism'|journal=[[Zoological Journal of the Linnean Society]]|volume=202|issue=2|doi=10.1093/zoolinnean/zlad191|doi-access=free}}</ref> == Толеранција на животната средина == {{Главна|Environmental tolerance in tardigrades}}Тардиградите не се сметаат за универзално [[Екстремофил|екстремофилни]] животни бидејќи не се прилагодени да ги искористат многу од екстремните услови во кои е мерена нивната толеранција кон животната средина, туку само да ги издржат. Ова значи дека нивните шанси за смрт се зголемуваат колку подолго се изложени на овие екстремни средини,<ref name="Bordenstein">{{Наведена мрежна страница|url=http://serc.carleton.edu/microbelife/topics/tardigrade/index.html|title=Tardigrades (Water Bears)|last=Bordenstein|first=Sarah|work=Microbial Life Educational Resources|publisher=National Science Digital Library|accessdate=2014-01-24}}</ref> додека вистинските екстремофили напредуваат таму.<ref>{{Наведено списание|last=Rothschild|first=Lynn J.|author-link=Lynn J. Rothschild|last2=Mancinelli|first2=Rocco L.|year=2001|title=Life in extreme environments|url=https://zenodo.org/record/1233097|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=409|issue=6823|pages=1092–1101|bibcode=2001Natur.409.1092R|doi=10.1038/35059215|pmid=11234023}}</ref> === Дехидрирана „тунска“ состојба === [[Податотека:Richtersius_coronifer_in_active_and_tun_states.png|мини| ''Рихтерсиус коронифер'' во активна и „тун“ состојба.<br /><br /><br /><br /> A↔P = антериорно-постериорен; mg = средно црево; go = гонада;<br /><br /><br /><br /> pb = фарингеална крушка; mo = уста; st = стилет<br /><br /><br /><br /> Скала ленти = 100 μm]] Тардиградите се способни да го суспендираат својот [[метаболизам]], влегувајќи во состојба на [[криптобиоза]].<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> Копнените и слатководните тардигради се способни да толерираат долги периоди кога водата не е достапна, како на пример кога мовот или езерцето во кое живеат се суши, со тоа што ги вовлекуваат нозете внатре и формираат исушена циста, криптобиотска „состојба на туна“, каде што не се одвива никаква метаболичка активност.<ref name="Brusca 2016" /> Во оваа состојба, тие можат да издржат без храна или вода неколку години.<ref name="Brusca 2016" /> Понатаму, во таа состојба тие стануваат многу отпорни на стрес од околината, вклучувајќи температури од дури {{Cvt|-272|C|F|0}} до {{Cvt|+149|C|F|0}} (барем за кратки временски периоди<ref name="Horikawa 2012">{{Наведена книга|title=Anoxia|last=Horikawa|first=Daiki D.|year=2012|isbn=978-94-007-1895-1|editor-last=Altenbach|editor-first=Alexander V.|series=Cellular Origin, Life in Extreme Habitats and Astrobiology|volume=21|pages=205–217|chapter=Survival of Tardigrades in Extreme Environments: A Model Animal for Astrobiology|doi=10.1007/978-94-007-1896-8_12|editor-last2=Bernhard|editor-first2=Joan M.|editor-last3=Seckbach|editor-first3=Joseph}}</ref> ), недостаток на [[кислород]],<ref name="Brusca 2016" /> [[вакуум]],<ref name="Brusca 2016" /> јонизирачко зрачење,<ref name="Brusca 2016" /> <ref name="Horikawa Sakashita 2006">{{Наведено списание|last=Horikawa|first=Daiki D.|last2=Sakashita|first2=Tetsuya|last3=Katagiri|first3=Chihiro|last4=Watanabe|first4=Masahiko|last5=Kikawada|first5=Takahiro|last6=Nakahara|first6=Yuichi|last7=Hamada|first7=Nobuyuki|last8=Wada|first8=Seiichi|last9=Funayama|first9=Tomoo|displayauthors=5|year=2006|title=Radiation tolerance in the tardigrade ''Milnesium tardigradum''|journal=[[International Journal of Radiation Biology]]|volume=82|issue=12|pages=843–848|bibcode=2006IJRB...82..843H|doi=10.1080/09553000600972956|pmid=17178624}}</ref> и висок притисок.<ref name="Seki Toyoshima 1998">{{Наведено списание|last=Seki|first=Kunihiro|last2=Toyoshima|first2=Masato|year=1998|title=Preserving tardigrades under pressure|journal=Nature|volume=395|issue=6705|pages=853–854|bibcode=1998Natur.395..853S|doi=10.1038/27576}}</ref> === Протеини за заштита од оштетување === Се сметало дека способноста на тардиградите да останат суви подолг временски период зависи од високите нивоа на шеќерот трехалоза,<ref name="hibshman">{{Наведено списание|last=Hibshman|first=Jonathan D.|last2=Clegg|first2=James S.|last3=Goldstein|first3=Bob|date=2020-10-23|title=Mechanisms of Desiccation Tolerance: Themes and Variations in Brine Shrimp, Roundworms, and Tardigrades|journal=[[Frontiers in Physiology]]|volume=11|bibcode=2020FrPhs..1192016H|doi=10.3389/fphys.2020.592016|pmc=7649794|pmid=33192606|doi-access=free}}</ref> честа појава кај организмите кои преживуваат суша.<ref name="Kamilari 2019">{{Наведено списание|last=Kamilari|first=Maria|last2=Jørgensen|first2=Aslak|last3=Schiøtt|first3=Morten|last4=Møbjerg|first4=Nadja|date=2019-07-24|title=Comparative transcriptomics suggest unique molecular adaptations within tardigrade lineages|journal=[[BMC Genomics]]|volume=20|issue=1|page=607|bibcode=2019BMCG...20..607K|doi=10.1186/s12864-019-5912-x|pmc=6652013|pmid=31340759|doi-access=free}}</ref> Сепак, тардиградите не синтетизираат доволно трехалоза за оваа функција.<ref name="hibshman" /> Наместо тоа, тардиградите произведуваат интринзично нарушени протеини како одговор на сушењето. Три од нив се специфични за тардиградите и се наречени тардиградни специфични протеини. Овие можат да ги заштитат [[Клеточна мембрана|мембраните]] од оштетување преку поврзување со поларните глави на липидните молекули.<ref name="Boothby Tapia 2017">{{Наведено списание|last=Boothby|first=Thomas C.|last2=Tapia|first2=Hugo|last3=Brozena|first3=Alexandra H.|last4=Piszkiewicz|first4=Samantha|last5=Smith|first5=Austin E.|last6=Giovannini|first6=Ilaria|last7=Rebecchi|first7=Lorena|last8=Pielak|first8=Gary J.|author-link8=Gary J. Pielak|last9=Koshland|first9=Doug|author-link9=Douglas Koshland|displayauthors=5|year=2017|title=Tardigrades Use Intrinsically Disordered Proteins to Survive Desiccation|journal=Molecular Cell|volume=65|issue=6|pages=975–984.e5|bibcode=2017MolCe..65..975B|doi=10.1016/j.molcel.2017.02.018|pmc=5987194|pmid=28306513}}</ref> Протеините можат да формираат и стаклена матрица што ја штити цитоплазмата од оштетување за време на сушењето.<ref name="Boothby Piszkiewicz 2018">{{Наведено списание|last=Boothby|first=Thomas C.|last2=Piszkiewicz|first2=Samantha|last3=Holehouse|first3=Alex|last4=Pappu|first4=Rohit V.|last5=Pielak|first5=Gary J.|author-link5=Gary J. Pielak|date=December 2018|title=Tardigrades use intrinsically disordered proteins to survive desiccation|journal=[[Cryobiology (journal)|Cryobiology]]|volume=85|pages=137–138|doi=10.1016/j.cryobiol.2018.10.077|hdl-access=free}}</ref> Анхидробиозата како одговор на сушењето има комплексна молекуларна основа; кај ''Hypsibius exemplaris'', 1.422 гени се активираат за време на процесот. Од нив, 406 се специфични за тардиградите, 55 се интринзично нарушени, а другите се топчести со непознати функции.<ref name="Arakawa 2022">{{Наведено списание|last=Arakawa|first=Kazuharu|date=15 February 2022|title=Examples of Extreme Survival: Tardigrade Genomics and Molecular Anhydrobiology|journal=[[Annual Review of Animal Biosciences]]|volume=10|issue=1|pages=17–37|doi=10.1146/annurev-animal-021419-083711|pmid=35167318|doi-access=free}}</ref> == Таксономска историја == Во 1773 година, Јохан Август Ефрем Геце го нарекол тардиградот {{Јаз|de|Kleiner Wasserbär}}, што значи „мала водна мечка“ на германски (денес, Германците често ги нарекуваат {{Јаз|de|Bärtierchen}} „мало мече-животно“).<ref name="Greven 2015">{{Наведено списание|last=Greven|first=Hartmut|year=2015|title=About the little water bear: A commented translation of GOEZE'S note "Ueber den kleinen Wasserbär" from 1773|url=https://www.researchgate.net/publication/283615362|journal=Acta Biologica Benrodis|volume=17|pages=1–27|access-date=27 September 2024}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Cross|first=Ryan|date=2016-11-07|title=Secrets of the tardigrade|journal=C&EN Global Enterprise|volume=94|issue=44|pages=20–21|doi=10.1021/cen-09444-scitech1}}</ref> Името ''водна мечка'' доаѓа од начинот на кој одат, што потсетува на одењето на [[Мечка|мечката]]. Името ''Тардиградум'' значи „бавен од“ и го дал Лазаро Спаланцани во 1776 година.<ref name="Spallanzani 1776">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=oYxfAAAAcAAJ|title=Opuscoli di fisica animale, e vegetabile|last=Spallanzani|first=Lazzaro|date=1776|publisher=Presso La Societa' Tipografica|location=Modena|language=it|trans-title=Booklets on the structure of animals and plants|author-link=Lazzaro Spallanzani}}</ref><ref name="Bordenstein">{{Наведена мрежна страница|url=http://serc.carleton.edu/microbelife/topics/tardigrade/index.html|title=Tardigrades (Water Bears)|last=Bordenstein|first=Sarah|work=Microbial Life Educational Resources|publisher=National Science Digital Library|accessdate=2014-01-24}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBordenstein">Bordenstein, Sarah. [http://serc.carleton.edu/microbelife/topics/tardigrade/index.html "Tardigrades (Water Bears)"]. ''Microbial Life Educational Resources''. National Science Digital Library<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 January</span> 2014</span>.</cite></ref> Во 1834 година, К.А.С. Шулце го дал првиот формален опис на тардиград, ''Macrobiotus hufelandi'', во дело со поднаслов „ново животно од класата на ракови, способно да оживее по продолжена асфиксија и сувост“.<ref name="Bertolani Rebecchi 2011">{{Наведено списание|last=Bertolani|first=Roberto|last2=Rebecchi|first2=Lorena|last3=Giovannini|first3=Ilaria|last4=Cesari|first4=Michele|date=2011-08-17|title=DNA barcoding and integrative taxonomy of ''Macrobiotus hufelandi'' C.A.S. Schultze 1834, the first tardigrade species to be described, and some related species|journal=Zootaxa|volume=2997|issue=1|pages=19–36|doi=10.11646/zootaxa.2997.1.2|hdl-access=free}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=afRAAAAAcAAJ|title=Macrobiotus hufelandii, animal e crustaceorum classe novum, reviviscendi post diuturnam asphyxiam et ariditatem potens|last=Schultze|first=Karl August Sigismund|publisher=Curths|year=1834|language=la|trans-title=''Macrobiotus hufelandii'', a new animal from the crustacean class, capable of reviving after prolonged asphyxia and dryness}}</ref> Ова набрзо било проследено со описи на видови, вклучувајќи ги ''Echiniscus testudo'', ''Milnesium tardigradum'', ''Hypsibius dujardini'' и ''Ramazzottius oberhaeuseri'' од страна на Л.М.Ф. Дојер во 1840 година. Сите четири сега се [[Вид (биологија)|номинални видови]] за повисоки тардиградни таксони.<ref name="Gąsiorek Stec 2018">{{Наведено списание|last=Gąsiorek|first=Piotr|last2=Stec|first2=Daniel|last3=Morek|first3=Witold|last4=Michalczyk|first4=Łukasz|year=2018|title=An integrative redescription of ''Hypsibius dujardini'' (Doyère, 1840), the nominal taxon for Hypsibioidea (Tardigrada: Eutardigrada)|journal=Zootaxa|volume=4415|issue=1|pages=45–75|doi=10.11646/zootaxa.4415.1.2|pmid=30313631|doi-access=free}}</ref> Зоологот Хартмут Гревен напишал дека „Едногласното мислење на сите подоцнежни истражувачи е дека дисертацијата на Дојер од 1842 година {{Јаз|fr|Memoire sur les Tardigrades}} е неоспорен пресвртница во тардиградологијата“.<ref name="Greven 2018">{{Наведена книга|title=Water Bears: The Biology of Tardigrades|last=Greven|first=Hartmut|publisher=Springer|year=2018|isbn=978-3-319-95701-2|editor-last=Schill|editor-first=R.|series=Zoological Monographs|volume=2|pages=1–55|chapter=From Johann August Ephraim Goeze to Ernst Marcus: A Ramble Through the History of Early Tardigrade Research (1773 Until 1929)|doi=10.1007/978-3-319-95702-9_1}}</ref><gallery class="center" mode="nolines" widths="160" heights="140"> Податотека:First_Recorded_Image_of_Tardigrade.jpg|алт=The first drawing of a tardigrade, by Johann August Ephraim Goeze, 1773| Првиот цртеж на тардиград, од Јохан Август Ефраим Геце, 1773 година Податотека:Echiniscus_testudo_Doyere_1840_Pl_12_Fig_1.png|алт=Drawing of Echiniscus testudo on a grain of sand by L.M.F. Doyère, 1840| Цртеж на ''Echiniscus testudo'' на зрно песок од Л.М.Ф. Дојер, 1840 година Податотека:Echiniscus_sp.jpg|алт=Drawing of Echiniscus sp. by C.A.S. Schultze, 1861| Цртеж на ''Echiniscus'' sp. од CAS Шулце, 1861 година Податотека:Macrobiotus_ornatus_var._spinifer_by_Ferdinand_Richters_1900.jpg|алт=Drawing of Calohypsibius (Macrobiotus) ornatus var. spinifer by Ferdinand Richters, 1900| Цртеж на ''Calohypsibius (Macrobiotus) ornatus'' var. ''spinifer'' од Фердинанд Рихтерс, 1900 година </gallery> == Еволуција == === Еволутивна историја === [[Фосил|Фосилните наоди]]<nowiki/>од тардигради се ретки. Единствените познати примероци се оние од [[Камбриум|среднокамбриските]] наслаги во [[Сибир]] (во фауната Орстен) и неколку примероци во [[килибар]] од [[Креда (период)|креда]] во Северна Америка и [[неоген]] во Доминиканската Република.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref><ref name="Mapalo2021">{{Наведено списание|last=Mapalo|first=M. A.|last2=Robin|first2=N.|last3=Boudinot|first3=B. E.|last4=Ortega-Hernández|first4=J.|last5=Barden|first5=P.|year=2021|title=A tardigrade in Dominican amber|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=288|issue=1960|at=Article 20211760|bibcode=2021RSPSB.28811760M|doi=10.1098/rspb.2021.1760|pmc=8493197|pmid=34610770|doi-access=free}}</ref> Сибирските фосили се разликуваат од живите тардигради на неколку начини. Тие имаат три пара нозе наместо четири, имаат поедноставена [[Морфологија (биологија)|морфологија]] на главата и немаат задни додатоци на главата, но ја делат со современите тардигради нивната столбна конструкција на кутикулата. Научниците мислат дека тие претставуваат матична група на живи тардигради.<ref name="Budd2001">{{Наведено списание|last=Budd|first=Graham E|year=2001|title=Tardigrades as 'Stem-Group Arthropods': The Evidence from the Cambrian Fauna|url=https://www.researchgate.net/publication/223465290|journal=[[Zoologischer Anzeiger]]|volume=240|issue=3–4|pages=265–79|bibcode=2001ZooAn.240..265B|doi=10.1078/0044-5231-00034}}</ref><gallery class="center" mode="nolines" widths="200"> Податотека:Entothryeos.png|алт=The lobopod-like luolishaniids from the Cambrian and Ordovician are possibly the closest fossil relatives of tardigrades. Entothyreos reconstruction shown.| Лобопод -сличните луолишании од камбриумот и [[Ордовик|ордовикијата]] се веројатно најблиските фосилни роднини на тардиградите. Прикажана е реконструкција ''на ентотиреос'' . <ref name="Kihm2023">{{Наведено списание|last=Kihm|first=Ji-Hoon|last2=Smith|first2=Frank W.|last3=Kim|first3=Sanghee|last4=Rho|first4=Hyun Soo|last5=Zhang|first5=Xingliang|last6=Liu|first6=Jianni|last7=Park|first7=Tae-Yoon S.|year=2023|title=Cambrian lobopodians shed light on the origin of the tardigrade body plan|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=120|issue=28|bibcode=2023PNAS..12011251K|doi=10.1073/pnas.2211251120|pmc=10334802|pmid=37399417|doi-access=free}}</ref> Податотека:Aysheaia_pedunculata2021.jpg|алт=Tardigrades may be descended from a lobopod that resembled Aysheaia.| Тардиградите можеби потекнуваат од лобопод кој личел ''на Ајшеаја'' . <ref name="ArtRels">{{Наведена книга|title=Arthropod Relationships|last=Fortey|first=Richard A.|last2=Thomas|first2=Richard H.|date=2001|publisher=Chapman & Hall|isbn=978-0-412-75420-3|page=383|author-link=Richard Fortey}}</ref> <ref name="Smith2014">{{Наведено списание|last=Smith|first=Martin R.|last2=Ortega-Hernández|first2=Javier|year=2014|title=Hallucigenia's onychophoran-like claws and the case for Tactopoda|url=https://durham-repository.worktribe.com/output/1398598|journal=Nature|volume=514|issue=7522|pages=363–366|bibcode=2014Natur.514..363S|doi=10.1038/nature13576|pmid=25132546}}</ref> Податотека:OrstenTardigrade.jpg|алт=Reconstruction of the unnamed Orsten fauna tardigrade, from the Cambrian Kuonamka Formation, c. 500 mya| Реконструкција на неименуваната тардиградна фауна на Орстен, од камбриската формација Куонамка, {{Околу|500&nbsp;[[Million years ago|mya]]}} Податотека:Fossil_Tardigrade_Dominican_Amber.png|алт=Reconstruction of Paradoryphoribius, from the Miocene (23–5.3 mya)| Реконструкција на ''Парадорифорибиус'', од [[Миоцен|миоценот]] (23–5.3)&nbsp;миа) </gallery>Повеќекратни докази покажуваат дека тардиградите се секундарно минијатуризирани од поголем предок,<ref>{{Наведено списание|last=Gross|first=Vladimir|last2=Treffkorn|first2=Sandra|last3=Reichelt|first3=Julian|last4=Epple|first4=Lisa|last5=Lüter|first5=Carsten|last6=Mayer|first6=Georg|year=2018|title=Miniaturization of tardigrades (water bears): Morphological and genomic perspectives|journal=Arthropod Structure & Development|volume=48|pages=12–19|bibcode=2019ArtSD..48...12G|doi=10.1016/j.asd.2018.11.006|pmid=30447338}}</ref> веројатно лобопод, можеби сличен на среднокамбрискиот ''Ајшеаја'', што многу анализи го ставаат блиску до [[Дивергентна еволуција|дивергенцијата]] на лозата на тардиградите.<ref name="ArtRels">{{Наведена книга|title=Arthropod Relationships|last=Fortey|first=Richard A.|last2=Thomas|first2=Richard H.|date=2001|publisher=Chapman & Hall|isbn=978-0-412-75420-3|page=383|author-link=Richard Fortey}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFForteyThomas2001">[[Richard Fortey|Fortey, Richard A.]]; Thomas, Richard H. (2001). ''Arthropod Relationships''. Chapman & Hall. p.&nbsp;383. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-412-75420-3|<bdi>978-0-412-75420-3</bdi>]].</cite></ref><ref name="Smith2014">{{Наведено списание|last=Smith|first=Martin R.|last2=Ortega-Hernández|first2=Javier|year=2014|title=Hallucigenia's onychophoran-like claws and the case for Tactopoda|url=https://durham-repository.worktribe.com/output/1398598|journal=Nature|volume=514|issue=7522|pages=363–366|bibcode=2014Natur.514..363S|doi=10.1038/nature13576|pmid=25132546}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSmithOrtega-Hernández2014">Smith, Martin R.; Ortega-Hernández, Javier (2014). [https://durham-repository.worktribe.com/output/1398598 "Hallucigenia's onychophoran-like claws and the case for Tactopoda"]. ''Nature''. '''514''' (7522): <span class="nowrap">363–</span>366. [[Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2014Natur.514..363S 2014Natur.514..363S]. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.1038/nature13576|10.1038/nature13576]]. [[PubMed|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25132546 25132546].</cite></ref> Алтернативна хипотеза ги изведува тактоподите од [[клад]] што ги опфаќа динокаридидите и ''Опабинијата''.<ref name="Budd1996">{{Наведено списание|last=Budd|first=Graham E.|year=1996|title=The morphology of ''Opabinia regalis'' and the reconstruction of the arthropod stem-group|journal=Lethaia|volume=29|issue=1|pages=1–14|bibcode=1996Letha..29....1B|doi=10.1111/j.1502-3931.1996.tb01831.x}}</ref> Енигматскиот панартроподски ''сијаломорфа'' пронајден во доминикански килибар стар 30 милиони години, иако не е тардиград, покажува некои очигледни сличности.<ref name="Poinar2019">{{Наведено списание|last=Poinar|first=George|last2=Nelson|first2=Diane R.|date=28 September 2019|title=A new microinvertebrate with features of mites and tardigrades in Dominican amber|journal=[[Invertebrate Biology]]|volume=138|issue=4|bibcode=2019InvBi.138E2265P|doi=10.1111/ivb.12265}}</ref> Морфолошката анализа од 2023 година заклучи дека луолишаниидите, група камбриски лобоподии, можеби се најблиските познати роднини на тардиградите.<ref name="Kihm2023">{{Наведено списание|last=Kihm|first=Ji-Hoon|last2=Smith|first2=Frank W.|last3=Kim|first3=Sanghee|last4=Rho|first4=Hyun Soo|last5=Zhang|first5=Xingliang|last6=Liu|first6=Jianni|last7=Park|first7=Tae-Yoon S.|year=2023|title=Cambrian lobopodians shed light on the origin of the tardigrade body plan|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=120|issue=28|bibcode=2023PNAS..12011251K|doi=10.1073/pnas.2211251120|pmc=10334802|pmid=37399417|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKihmSmithKimRho2023">Kihm, Ji-Hoon; Smith, Frank W.; Kim, Sanghee; et&nbsp;al. (2023). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10334802 "Cambrian lobopodians shed light on the origin of the tardigrade body plan"]. ''Proceedings of the National Academy of Sciences''. '''120''' (28) e2211251120. [[Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2023PNAS..12011251K 2023PNAS..12011251K]. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.1073/pnas.2211251120|10.1073/pnas.2211251120]]</span>. [[PubMed Central|PMC]]&nbsp;<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10334802 10334802]</span>. [[PubMed|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37399417 37399417].</cite></ref> === Филогенеза === Во 2012 година, [[Филогенетско дрво|филогенијата]] на редот била проучена со употреба на молекуларни маркери ( [[Рибозомна РНК|рибозомска РНК]] ), при што се покажа дека Heterotardigrada и Arthrotardigrada изгледаат парафилетични.<ref name="Guil Giribet 2012">{{Наведено списание|last=Guil|first=Noemí|last2=Giribet|first2=Gonzalo|date=2012|title=A comprehensive molecular phylogeny of tardigrades—adding genes and taxa to a poorly resolved phylum-level phylogeny|journal=Cladistics|volume=28|issue=1|pages=21–49|bibcode=2012Cladi..28...21G|doi=10.1111/j.1096-0031.2011.00364.x|pmid=34856729|doi-access=free}}</ref>{{barlabel|size=7|at1=0.3|label1="[[Heterotardigrada]]"|cladogram={{clade |label1='''Tardigrada''' |1={{clade |1="[[Arthrotardigrada]]" [[File:USNM 1616673 - Florarctus white background.jpg|70px]] |barbegin1=red |2={{clade |1=[[Echiniscoidea]] [[File:Echiniscus insularis (10.3897-evolsyst.5.59997) Figure 6 (white background).jpg|69px]] |barend1=red |label2=[[Eutardigrade|Eutardigrada]] |2={{clade |label1=[[Apochela]] |1=[[Milnesiidae]] [[File:SEM image of Milnesium tardigradum in active state - journal.pone.0045682.g001-2.png|70px]] |label2=[[Parachela (tardigrade)|Parachela]] |2={{clade |1=[[Isohypsibius|Isohypsibiodea]]<!--(''[[Isohypsibius]]'', ''[[Eremobiotus]]'', ''[[Halobiotus]]'')--> [[File:Isohypibius malawiensis Paratype.jpg|70px]] |2={{clade |1=[[Macrobiotidae|Macrobiotoidea]]<!--(inc. ''[[Macrobiotus]]'') + ''Bertolanius nebulosus''--> [[File:Macrobiotus ovovittatus white background.png|70px]] |2=[[Hypsibiidae|Hypsibioidea]]<!--(inc. ''[[Hypsibius]]'', ''[[Diphascon]]'')--> [[File:Hypsibius exemplaris white background.jpg|70px]]<!--''Hypsibius'' sp.--> }} }} }} }} }} }}}}Во 2018 година, извештај што интегрира повеќе морфолошки и молекуларни студии заклучи дека додека Arthrotardigrada се чини дека е парафилетичен, Heterotardigrada е прифатена класификација. Сите таксони од пониско ниво се значително реорганизирани, но главните групирања остануваат на место.<ref name="Jørgensen Kristensen 2018">{{Наведена книга|title=Water Bears: The Biology of Tardigrades|last=Jørgensen|first=Aslak|last2=Kristensen|first2=Reinhardt M.|last3=Møbjerg|first3=Nadja|date=2018|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-319-95701-2|volume=2|pages=95–114|chapter=Phylogeny and Integrative Taxonomy of Tardigrada|doi=10.1007/978-3-319-95702-9_3}}</ref>{{Клад|{{clade |label1=[[Heterotardigrada]] |1={{clade |1="[[Arthrotardigrada]]" [[File:USNM 1616673 - Florarctus white background.jpg|70px]] |2=[[Echiniscoidea]] [[File:Echiniscus insularis (10.3897-evolsyst.5.59997) Figure 6 (white background).jpg|69px]] }} |label2=[[Eutardigrade|Eutardigrada]] |2={{clade |1={{clade |label1=[[Apochela]] |1=[[Milnesiidae]] [[File:SEM image of Milnesium tardigradum in active state - journal.pone.0045682.g001-2.png|70px]] |label2=[[Parachela (tardigrade)|Parachela]] |2={{clade |1=[[Isohypsibius|Isohypsibiodea]] [[File:Isohypibius malawiensis Paratype.jpg|70px]] |2={{clade |1=[[Macrobiotidae|Macrobiotoidea]] [[File:Macrobiotus ovovittatus white background.png|70px]] |2=[[Hypsibiidae|Hypsibioidea]] [[File:Hypsibius exemplaris white background.jpg|70px]] }} }} }} }} }}|label1='''Tardigrada'''}}Во 2019 година, Ноеми Гил и неговите колеги предложиле редот Апохела да се промовира во новата класа Апотардиграда.<ref>{{Наведено списание|last=Guil|first=Noemi|last2=Jørgensen|first2=Aslak|last3=Kristensen|first3=Reinhardt|date=January 2019|title=An upgraded comprehensive multilocus phylogeny of the Tardigrada tree of life|journal=Zoologica Scripta|volume=48|issue=1|pages=120–137|doi=10.1111/zsc.12321|hdl-access=free}}</ref>{{Клад|{{clade |label1=[[Heterotardigrada]] |1={{clade |1="[[Arthrotardigrada]]" [[File:USNM 1616673 - Florarctus white background.jpg|70px]] |2=[[Echiniscoidea]] [[File:Echiniscus insularis (10.3897-evolsyst.5.59997) Figure 6 (white background).jpg|69px]] }} |label2= |2={{clade |1={{clade |label1=Apotardigrada/[[Apochela]] |1=[[Milnesiidae]] [[File:SEM image of Milnesium tardigradum in active state - journal.pone.0045682.g001-2.png|70px]] |label2=[[Eutardigrade|Eutardigrada]]/[[Parachela (tardigrade)|Parachela]] |2={{clade |1=[[Isohypsibius|Isohypsibiodea]] [[File:Isohypibius malawiensis Paratype.jpg|70px]] |2={{clade |1=[[Macrobiotidae|Macrobiotoidea]] [[File:Macrobiotus ovovittatus white background.png|70px]] |2=[[Hypsibiidae|Hypsibioidea]] [[File:Hypsibius exemplaris white background.jpg|70px]] }} }} }} }} }}}} == Видете исто така == * Список на тардигради на Јужна Африка * [[Панспермија]] == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == <templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles> * [http://www.tardigrada.net/ Регистарот на Тардиграда] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150320234913/http://www.tardigrada.net/|date=2015-03-20}} * {{APOD|date=6 March 2013}} [[Категорија:Долгоживци]] [[Категорија:Животни]] [[Категорија:Микробиоми]] [[Категорија:Микробиологија]] [[Категорија:Микроорганизми]] [[Категорија:Биологија]] [[Категорија:Вода]] [[Категорија:Водени површини]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] hba19zqx1brt40xkh3tkj553959fl6s 5607041 5606874 2026-08-10T10:07:34Z Виолетова 1975 5607041 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |fossil_range = {{fossil range |Turonian |Recent |earliest=Cambrian}} [[Cambrian|Middle Cambrian]] stem-group fossils |image = SEM image of Milnesium tardigradum in active state - journal.pone.0045682.g001-2 (white background).png |image_caption = ''[[Milnesium tardigradum]]'' |image2 = Echiniscus insularis (10.3897-evolsyst.5.59997) Figure 6 (white background).jpg |image2_caption = ''[[Echiniscus insularis]]'' |display_parents = 8 |taxon = Tardigrada |authority = [[Spallanzani]], 1776 |subdivision_ranks = Класи |subdivision = * [[Eutardigrada]] * [[Heterotardigrada]] * [[Mesotardigrada]] (несигурно) }} '''Тардигради''' ([[науч.]] ''Tardigrada'') се [[Колено (биологија)|ред]] на осумножни сегментирани микроорганизми. Првпат ги опишал германскиот зоолог Јохан Август Ефраим Геце во 1773 година. Во 1776 година, италијанскиот биолог Лазаро Спаланцани ги нарекол '''тардиграда''', што значи „бавно одење“. Тардиградите живеат во различни региони на [[Биосфера|биосферата]] на Земјата: врвови на планини, [[Длабоко море|длабокото море]], [[Тропска дождовна шума|тропските дождовни шуми]] и [[Антарктик (регион)|Антарктикот]]. Тие се едни од најотпорните познати животни, со поединечни видови способни да преживеат тешки услови -- како што се изложеност на екстремни температури, екстремни [[Притисок|притисоци]] (и високи и ниски), недостаток на воздух, [[зрачење]], дехидрација и глад - што брзо би ги убиле повеќето други форми на [[живот]]. Тие преживеале изложеност на вселената. Постојат околу 1.500 познати видови во редот Tardigrada, дел од суперфилумот Ecdysozoa. Најраниот познат фосил е од [[Камбриум|камбриумот]], пред околу 500 милиони години. Им недостасуваат неколку од Hox гените што се наоѓаат кај членконогите, како и средниот регион на телото што одговара на градниот кош и абдоменот на членконогот. Наместо тоа, поголемиот дел од нивното тело е [[Хомологија (биологија)|хомологен]] на главата на членконогот. == Опис == === Структура на телото === [[Податотека:Tardigrade_anatomy.svg|мини| Тардиградна анатомија <ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}</ref>]] Тардиградите имаат кратко, буцкасто тело со четири пара шупливи несврзани нозе. Повеќето се движат од {{Cvt|0.05|to|0.5|mm}} во должина, иако најголемиот вид може да достигне {{Cvt|1.3|mm}}. Телесната празнина е хемоцел, отворен циркулаторен систем, исполнет со безбојна течност. Телесната обвивка е [[кутикула]] која се заменува кога животното се митари; таа содржи стврднати (склеротизирани) протеини и хитин, но не е калцифицирана. Секоја нога завршува со една или повеќе канџи во зависност од видот; кај некои видови, канџите се модифицирани како лепливи влошки. Кај морските видови, нозете се телескопски. Немаат бели дробови, жабри или крвни садови, па затоа тардиградите се потпираат на [[Расејување|дифузија]] низ кутикулата и телесната празнина за размена на гасови.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> Тардиградите се еутелични<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weizmann.ac.il/plants/Milo/images/NumberOfCells140409Clean.pdf|title=How many cells are there in an organism?|work=www.weizmann.ac.il|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310073424/http://www.weizmann.ac.il/plants/Milo/images/NumberOfCells140409Clean.pdf|archive-date=2016-03-10|accessdate=2022-04-03}}</ref> и се составени од повеќе или помалку фиксен број од само околу 1000 клетки.<ref>{{Наведено списание|last=Gross|first=Vladimir|last2=Treffkorn|first2=Sandra|last3=Reichelt|first3=Julian|last4=Epple|first4=Lisa|last5=Lüter|first5=Carsten|last6=Mayer|first6=Georg|date=January 2019|title=Miniaturization of tardigrades (water bears): Morphological and genomic perspectives|journal=Arthropod Structure & Development|volume=48|pages=12–19|bibcode=2019ArtSD..48...12G|doi=10.1016/j.asd.2018.11.006|pmid=30447338}}</ref> === Нервен систем и сетила === Тардиградниот нервен систем има пар вентрални нервни влакна со пар [[Ганглија|ганглии]] кои ги опслужуваат секој пар нозе. Нервните влакна завршуваат во близина на устата со пар субфарингеални (или субоезофагеални) ганглии. Тие се поврзани со спарени комисури (од двете страни на цевката од устата до [[Голтник|фаринксот]]) со дорзално лоцираниот церебрален ганглион или „мозок“. Исто така, во главата се наоѓаат две зони на очите во мозокот, како и неколку сензорни цириии и парови шупливи антенски клави кои можат да бидат [[Хеморецептор|хеморецептори]].<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> [[Податотека:Tardigrade_(water_bear)_walking_(video_by_Bob_Goldstein).gif|алт=Tardigrade walking (Hypsibius exemplaris)|мини| одење на тардиград ( ''Hypsibius exemplaris'' )]] === Хранење и екскреција === Тардиградите се хранат со цицање течности од животински или растителни клетки или со детритус. Пар стилети составени од минералот [[арагонит]] го пробиваат пленот;<ref name="Massa Rebecchi Guidetti 2023">{{Наведено списание|last=Massa|first=Edoard o|last2=Rebecchi|first2=Lorena|last3=Guidetti|first3=Roberto|date=2023|title=Effects of synthetic acid rain and organic and inorganic acids on survival and CaCO3 piercing stylets in tardigrades|journal=[[The Journal of Experimental Biology]]|volume=339|issue=6|pages=578–589|doi=10.1002/jez.2701|pmid=37039079|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> потоа мускулите на фаринксот ги пумпаат течностите од пленот во цревата. Пар [[плунковни жлезди]] лачат дигестивна течност во устата и произведуваат резервни стилети секој пат кога животното ќе се митари.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> Неморските видови имаат екскреторни Малпигиеви тубули каде што цревото се спојува со задното црево. Некои видови имаат екскреторни или други жлезди помеѓу или во основата на нозете.<ref name="Brusca 2016" /> === Репродукција и животен циклус === [[Податотека:TardigradeEggsInShedCuticle.jpg|мини| Отфрлена кутикула на женски тардиград, која содржи јајца, секое со пречник од 50 μm]] Некои видови се хермафродитни и самооплодливи, но повеќето тардиградни видови имаат и машки и женски единки, кои копулираат на различни методи. Женките положуваат јајца; оние на ''Austeruseus faeroensis'' се сферични, со дијаметар од 80 [[Микрометар|μm]], со јазлеста површина. Кај други видови, јајцата можат да бидат јајцевидни, како кај ''Hypsibius annulatus'', или може да бидат сферични со пирамидални или површински украси во облик на шише. Некои видови се чини дека немаат мажјаци, што укажува дека партеногенезата е честа појава.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref><ref>{{Наведено списание|last=Sugiura|first=Kenta|last2=Matsumoto|first2=Midori|date=November 2021|title=Sexual reproductive behaviours of tardigrades: a review|journal=Invertebrate Reproduction & Development|volume=65|issue=4|pages=279–287|bibcode=2021InvRD..65..279S|doi=10.1080/07924259.2021.1990142|doi-access=free}}</ref> И двата пола имаат една [[гонада]] (јајник или тестис) сместена над цревото.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> Пар канали излегуваат од тестисот, отворајќи се низ еден гонопор пред анусот. Женките имаат еден отвор во јајцеводот или веднаш над анусот или директно во ректумот, што формира [[клоака]].<ref name="Brusca 2016" /> == Екологија и животна историја == Тардиградите како група се [[Космополитизам (биологија)|космополити]], живеат во многу средини на копно, во слатка вода и во море. Нивните јајца и отпорни фази од животниот циклус (цисти и туни) се доволно мали и издржливи за да овозможат транспорт на долги растојанија, без разлика дали се прикачени на нозете на други животни или преку ветерот.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> Поединечните видови имаат поспецијализирана дистрибуција, од кои многу се регионални и ограничени на еден тип живеалиште, како што се планините.<ref name="Gąsiorek 2024" /> Некои видови имаат широка распространетост: на пример, ''Echiniscus lineatus'' е пантропски вид.<ref name="Gąsiorek 2024" /> ''Халобиотусот'' е ограничен на студените холарктички мориња.<ref name="Gąsiorek 2024" /> Видови како што се ''Borealibius'' и ''Echiniscus lapponicus'' имаат дисконтинуирана дистрибуција, бидејќи се поларни и на високи планини. Ова може да биде резултат на транспорт на долги растојанија преку ветерот или остатоци од древен географски опсег кога климата била постудена.<ref name="Gąsiorek 2024" /> Мал процент од видовите може да бидат космополитски.<ref name="Gąsiorek 2024">{{Наведено списание|last=Gąsiorek|first=Piotr|date=1 October 2024|title=Catch me if you can, or how paradigms of tardigrade biogeography evolved from cosmopolitism to 'localism'|journal=[[Zoological Journal of the Linnean Society]]|volume=202|issue=2|doi=10.1093/zoolinnean/zlad191|doi-access=free}}</ref> == Толеранција на животната средина == {{Главна|Environmental tolerance in tardigrades}}Тардиградите не се сметаат за универзално [[Екстремофил|екстремофилни]] животни бидејќи не се прилагодени да ги искористат многу од екстремните услови во кои е мерена нивната толеранција кон животната средина, туку само да ги издржат. Ова значи дека нивните шанси за смрт се зголемуваат колку подолго се изложени на овие екстремни средини,<ref name="Bordenstein">{{Наведена мрежна страница|url=http://serc.carleton.edu/microbelife/topics/tardigrade/index.html|title=Tardigrades (Water Bears)|last=Bordenstein|first=Sarah|work=Microbial Life Educational Resources|publisher=National Science Digital Library|accessdate=2014-01-24}}</ref> додека вистинските екстремофили напредуваат таму.<ref>{{Наведено списание|last=Rothschild|first=Lynn J.|author-link=Lynn J. Rothschild|last2=Mancinelli|first2=Rocco L.|year=2001|title=Life in extreme environments|url=https://zenodo.org/record/1233097|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=409|issue=6823|pages=1092–1101|bibcode=2001Natur.409.1092R|doi=10.1038/35059215|pmid=11234023}}</ref> === Дехидрирана „тунска“ состојба === [[Податотека:Richtersius_coronifer_in_active_and_tun_states.png|мини| ''Рихтерсиус коронифер'' во активна и „тун“ состојба.<br /><br /><br /><br /> A↔P = антериорно-постериорен; mg = средно црево; go = гонада;<br /><br /><br /><br /> pb = фарингеална крушка; mo = уста; st = стилет<br /><br /><br /><br /> Скала ленти = 100 μm]] Тардиградите се способни да го суспендираат својот [[метаболизам]], влегувајќи во состојба на [[криптобиоза]].<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> Копнените и слатководните тардигради се способни да толерираат долги периоди кога водата не е достапна, како на пример кога мовот или езерцето во кое живеат се суши, со тоа што ги вовлекуваат нозете внатре и формираат исушена циста, криптобиотска „состојба на туна“, каде што не се одвива никаква метаболичка активност.<ref name="Brusca 2016" /> Во оваа состојба, тие можат да издржат без храна или вода неколку години.<ref name="Brusca 2016" /> Понатаму, во таа состојба тие стануваат многу отпорни на стрес од околината, вклучувајќи температури од дури {{Cvt|-272|C|F|0}} до {{Cvt|+149|C|F|0}} (барем за кратки временски периоди<ref name="Horikawa 2012">{{Наведена книга|title=Anoxia|last=Horikawa|first=Daiki D.|year=2012|isbn=978-94-007-1895-1|editor-last=Altenbach|editor-first=Alexander V.|series=Cellular Origin, Life in Extreme Habitats and Astrobiology|volume=21|pages=205–217|chapter=Survival of Tardigrades in Extreme Environments: A Model Animal for Astrobiology|doi=10.1007/978-94-007-1896-8_12|editor-last2=Bernhard|editor-first2=Joan M.|editor-last3=Seckbach|editor-first3=Joseph}}</ref> ), недостаток на [[кислород]],<ref name="Brusca 2016" /> [[вакуум]],<ref name="Brusca 2016" /> јонизирачко зрачење,<ref name="Brusca 2016" /> <ref name="Horikawa Sakashita 2006">{{Наведено списание|last=Horikawa|first=Daiki D.|last2=Sakashita|first2=Tetsuya|last3=Katagiri|first3=Chihiro|last4=Watanabe|first4=Masahiko|last5=Kikawada|first5=Takahiro|last6=Nakahara|first6=Yuichi|last7=Hamada|first7=Nobuyuki|last8=Wada|first8=Seiichi|last9=Funayama|first9=Tomoo|displayauthors=5|year=2006|title=Radiation tolerance in the tardigrade ''Milnesium tardigradum''|journal=[[International Journal of Radiation Biology]]|volume=82|issue=12|pages=843–848|bibcode=2006IJRB...82..843H|doi=10.1080/09553000600972956|pmid=17178624}}</ref> и висок притисок.<ref name="Seki Toyoshima 1998">{{Наведено списание|last=Seki|first=Kunihiro|last2=Toyoshima|first2=Masato|year=1998|title=Preserving tardigrades under pressure|journal=Nature|volume=395|issue=6705|pages=853–854|bibcode=1998Natur.395..853S|doi=10.1038/27576}}</ref> === Протеини за заштита од оштетување === Се сметало дека способноста на тардиградите да останат суви подолг временски период зависи од високите нивоа на шеќерот трехалоза,<ref name="hibshman">{{Наведено списание|last=Hibshman|first=Jonathan D.|last2=Clegg|first2=James S.|last3=Goldstein|first3=Bob|date=2020-10-23|title=Mechanisms of Desiccation Tolerance: Themes and Variations in Brine Shrimp, Roundworms, and Tardigrades|journal=[[Frontiers in Physiology]]|volume=11|bibcode=2020FrPhs..1192016H|doi=10.3389/fphys.2020.592016|pmc=7649794|pmid=33192606|doi-access=free}}</ref> честа појава кај организмите кои преживуваат суша.<ref name="Kamilari 2019">{{Наведено списание|last=Kamilari|first=Maria|last2=Jørgensen|first2=Aslak|last3=Schiøtt|first3=Morten|last4=Møbjerg|first4=Nadja|date=2019-07-24|title=Comparative transcriptomics suggest unique molecular adaptations within tardigrade lineages|journal=[[BMC Genomics]]|volume=20|issue=1|page=607|bibcode=2019BMCG...20..607K|doi=10.1186/s12864-019-5912-x|pmc=6652013|pmid=31340759|doi-access=free}}</ref> Сепак, тардиградите не синтетизираат доволно трехалоза за оваа функција.<ref name="hibshman" /> Наместо тоа, тардиградите произведуваат интринзично нарушени протеини како одговор на сушењето. Три од нив се специфични за тардиградите и се наречени тардиградни специфични протеини. Овие можат да ги заштитат [[Клеточна мембрана|мембраните]] од оштетување преку поврзување со поларните глави на липидните молекули.<ref name="Boothby Tapia 2017">{{Наведено списание|last=Boothby|first=Thomas C.|last2=Tapia|first2=Hugo|last3=Brozena|first3=Alexandra H.|last4=Piszkiewicz|first4=Samantha|last5=Smith|first5=Austin E.|last6=Giovannini|first6=Ilaria|last7=Rebecchi|first7=Lorena|last8=Pielak|first8=Gary J.|author-link8=Gary J. Pielak|last9=Koshland|first9=Doug|author-link9=Douglas Koshland|displayauthors=5|year=2017|title=Tardigrades Use Intrinsically Disordered Proteins to Survive Desiccation|journal=Molecular Cell|volume=65|issue=6|pages=975–984.e5|bibcode=2017MolCe..65..975B|doi=10.1016/j.molcel.2017.02.018|pmc=5987194|pmid=28306513}}</ref> Протеините можат да формираат и стаклена матрица што ја штити цитоплазмата од оштетување за време на сушењето.<ref name="Boothby Piszkiewicz 2018">{{Наведено списание|last=Boothby|first=Thomas C.|last2=Piszkiewicz|first2=Samantha|last3=Holehouse|first3=Alex|last4=Pappu|first4=Rohit V.|last5=Pielak|first5=Gary J.|author-link5=Gary J. Pielak|date=December 2018|title=Tardigrades use intrinsically disordered proteins to survive desiccation|journal=[[Cryobiology (journal)|Cryobiology]]|volume=85|pages=137–138|doi=10.1016/j.cryobiol.2018.10.077|hdl-access=free}}</ref> Анхидробиозата како одговор на сушењето има комплексна молекуларна основа; кај ''Hypsibius exemplaris'', 1.422 гени се активираат за време на процесот. Од нив, 406 се специфични за тардиградите, 55 се интринзично нарушени, а другите се топчести со непознати функции.<ref name="Arakawa 2022">{{Наведено списание|last=Arakawa|first=Kazuharu|date=15 February 2022|title=Examples of Extreme Survival: Tardigrade Genomics and Molecular Anhydrobiology|journal=[[Annual Review of Animal Biosciences]]|volume=10|issue=1|pages=17–37|doi=10.1146/annurev-animal-021419-083711|pmid=35167318|doi-access=free}}</ref> == Таксономска историја == Во 1773 година, Јохан Август Ефрем Геце го нарекол тардиградот {{Јаз|de|Kleiner Wasserbär}}, што значи „мала водна мечка“ на германски (денес, Германците често ги нарекуваат {{Јаз|de|Bärtierchen}} „мало мече-животно“).<ref name="Greven 2015">{{Наведено списание|last=Greven|first=Hartmut|year=2015|title=About the little water bear: A commented translation of GOEZE'S note "Ueber den kleinen Wasserbär" from 1773|url=https://www.researchgate.net/publication/283615362|journal=Acta Biologica Benrodis|volume=17|pages=1–27|access-date=27 September 2024}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Cross|first=Ryan|date=2016-11-07|title=Secrets of the tardigrade|journal=C&EN Global Enterprise|volume=94|issue=44|pages=20–21|doi=10.1021/cen-09444-scitech1}}</ref> Името ''водна мечка'' доаѓа од начинот на кој одат, што потсетува на одењето на [[Мечка|мечката]]. Името ''Тардиградум'' значи „бавен од“ и го дал Лазаро Спаланцани во 1776 година.<ref name="Spallanzani 1776">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=oYxfAAAAcAAJ|title=Opuscoli di fisica animale, e vegetabile|last=Spallanzani|first=Lazzaro|date=1776|publisher=Presso La Societa' Tipografica|location=Modena|language=it|trans-title=Booklets on the structure of animals and plants|author-link=Lazzaro Spallanzani}}</ref><ref name="Bordenstein">{{Наведена мрежна страница|url=http://serc.carleton.edu/microbelife/topics/tardigrade/index.html|title=Tardigrades (Water Bears)|last=Bordenstein|first=Sarah|work=Microbial Life Educational Resources|publisher=National Science Digital Library|accessdate=2014-01-24}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBordenstein">Bordenstein, Sarah. [http://serc.carleton.edu/microbelife/topics/tardigrade/index.html "Tardigrades (Water Bears)"]. ''Microbial Life Educational Resources''. National Science Digital Library<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 January</span> 2014</span>.</cite></ref> Во 1834 година, К.А.С. Шулце го дал првиот формален опис на тардиград, ''Macrobiotus hufelandi'', во дело со поднаслов „ново животно од класата на ракови, способно да оживее по продолжена асфиксија и сувост“.<ref name="Bertolani Rebecchi 2011">{{Наведено списание|last=Bertolani|first=Roberto|last2=Rebecchi|first2=Lorena|last3=Giovannini|first3=Ilaria|last4=Cesari|first4=Michele|date=2011-08-17|title=DNA barcoding and integrative taxonomy of ''Macrobiotus hufelandi'' C.A.S. Schultze 1834, the first tardigrade species to be described, and some related species|journal=Zootaxa|volume=2997|issue=1|pages=19–36|doi=10.11646/zootaxa.2997.1.2|hdl-access=free}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=afRAAAAAcAAJ|title=Macrobiotus hufelandii, animal e crustaceorum classe novum, reviviscendi post diuturnam asphyxiam et ariditatem potens|last=Schultze|first=Karl August Sigismund|publisher=Curths|year=1834|language=la|trans-title=''Macrobiotus hufelandii'', a new animal from the crustacean class, capable of reviving after prolonged asphyxia and dryness}}</ref> Ова набрзо било проследено со описи на видови, вклучувајќи ги ''Echiniscus testudo'', ''Milnesium tardigradum'', ''Hypsibius dujardini'' и ''Ramazzottius oberhaeuseri'' од страна на Л.М.Ф. Дојер во 1840 година. Сите четири сега се [[Вид (биологија)|номинални видови]] за повисоки тардиградни таксони.<ref name="Gąsiorek Stec 2018">{{Наведено списание|last=Gąsiorek|first=Piotr|last2=Stec|first2=Daniel|last3=Morek|first3=Witold|last4=Michalczyk|first4=Łukasz|year=2018|title=An integrative redescription of ''Hypsibius dujardini'' (Doyère, 1840), the nominal taxon for Hypsibioidea (Tardigrada: Eutardigrada)|journal=Zootaxa|volume=4415|issue=1|pages=45–75|doi=10.11646/zootaxa.4415.1.2|pmid=30313631|doi-access=free}}</ref> Зоологот Хартмут Гревен напишал дека „Едногласното мислење на сите подоцнежни истражувачи е дека дисертацијата на Дојер од 1842 година {{Јаз|fr|Memoire sur les Tardigrades}} е неоспорен пресвртница во тардиградологијата“.<ref name="Greven 2018">{{Наведена книга|title=Water Bears: The Biology of Tardigrades|last=Greven|first=Hartmut|publisher=Springer|year=2018|isbn=978-3-319-95701-2|editor-last=Schill|editor-first=R.|series=Zoological Monographs|volume=2|pages=1–55|chapter=From Johann August Ephraim Goeze to Ernst Marcus: A Ramble Through the History of Early Tardigrade Research (1773 Until 1929)|doi=10.1007/978-3-319-95702-9_1}}</ref><gallery class="center" mode="nolines" widths="160" heights="140"> Податотека:First_Recorded_Image_of_Tardigrade.jpg|алт=The first drawing of a tardigrade, by Johann August Ephraim Goeze, 1773| Првиот цртеж на тардиград, од Јохан Август Ефраим Геце, 1773 година Податотека:Echiniscus_testudo_Doyere_1840_Pl_12_Fig_1.png|алт=Drawing of Echiniscus testudo on a grain of sand by L.M.F. Doyère, 1840| Цртеж на ''Echiniscus testudo'' на зрно песок од Л.М.Ф. Дојер, 1840 година Податотека:Echiniscus_sp.jpg|алт=Drawing of Echiniscus sp. by C.A.S. Schultze, 1861| Цртеж на ''Echiniscus'' sp. од CAS Шулце, 1861 година Податотека:Macrobiotus_ornatus_var._spinifer_by_Ferdinand_Richters_1900.jpg|алт=Drawing of Calohypsibius (Macrobiotus) ornatus var. spinifer by Ferdinand Richters, 1900| Цртеж на ''Calohypsibius (Macrobiotus) ornatus'' var. ''spinifer'' од Фердинанд Рихтерс, 1900 година </gallery> == Еволуција == === Еволутивна историја === [[Фосил|Фосилните наоди]]<nowiki/>од тардигради се ретки. Единствените познати примероци се оние од [[Камбриум|среднокамбриските]] наслаги во [[Сибир]] (во фауната Орстен) и неколку примероци во [[килибар]] од [[Креда (период)|креда]] во Северна Америка и [[неоген]] во Доминиканската Република.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref><ref name="Mapalo2021">{{Наведено списание|last=Mapalo|first=M. A.|last2=Robin|first2=N.|last3=Boudinot|first3=B. E.|last4=Ortega-Hernández|first4=J.|last5=Barden|first5=P.|year=2021|title=A tardigrade in Dominican amber|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=288|issue=1960|at=Article 20211760|bibcode=2021RSPSB.28811760M|doi=10.1098/rspb.2021.1760|pmc=8493197|pmid=34610770|doi-access=free}}</ref> Сибирските фосили се разликуваат од живите тардигради на неколку начини. Тие имаат три пара нозе наместо четири, имаат поедноставена [[Морфологија (биологија)|морфологија]] на главата и немаат задни додатоци на главата, но ја делат со современите тардигради нивната столбна конструкција на кутикулата. Научниците мислат дека тие претставуваат матична група на живи тардигради.<ref name="Budd2001">{{Наведено списание|last=Budd|first=Graham E|year=2001|title=Tardigrades as 'Stem-Group Arthropods': The Evidence from the Cambrian Fauna|url=https://www.researchgate.net/publication/223465290|journal=[[Zoologischer Anzeiger]]|volume=240|issue=3–4|pages=265–79|bibcode=2001ZooAn.240..265B|doi=10.1078/0044-5231-00034}}</ref><gallery class="center" mode="nolines" widths="200"> Податотека:Entothryeos.png|алт=The lobopod-like luolishaniids from the Cambrian and Ordovician are possibly the closest fossil relatives of tardigrades. Entothyreos reconstruction shown.| Лобопод -сличните луолишании од камбриумот и [[Ордовик|ордовикијата]] се веројатно најблиските фосилни роднини на тардиградите. Прикажана е реконструкција ''на ентотиреос'' . <ref name="Kihm2023">{{Наведено списание|last=Kihm|first=Ji-Hoon|last2=Smith|first2=Frank W.|last3=Kim|first3=Sanghee|last4=Rho|first4=Hyun Soo|last5=Zhang|first5=Xingliang|last6=Liu|first6=Jianni|last7=Park|first7=Tae-Yoon S.|year=2023|title=Cambrian lobopodians shed light on the origin of the tardigrade body plan|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=120|issue=28|bibcode=2023PNAS..12011251K|doi=10.1073/pnas.2211251120|pmc=10334802|pmid=37399417|doi-access=free}}</ref> Податотека:Aysheaia_pedunculata2021.jpg|алт=Tardigrades may be descended from a lobopod that resembled Aysheaia.| Тардиградите можеби потекнуваат од лобопод кој личел ''на Ајшеаја'' . <ref name="ArtRels">{{Наведена книга|title=Arthropod Relationships|last=Fortey|first=Richard A.|last2=Thomas|first2=Richard H.|date=2001|publisher=Chapman & Hall|isbn=978-0-412-75420-3|page=383|author-link=Richard Fortey}}</ref> <ref name="Smith2014">{{Наведено списание|last=Smith|first=Martin R.|last2=Ortega-Hernández|first2=Javier|year=2014|title=Hallucigenia's onychophoran-like claws and the case for Tactopoda|url=https://durham-repository.worktribe.com/output/1398598|journal=Nature|volume=514|issue=7522|pages=363–366|bibcode=2014Natur.514..363S|doi=10.1038/nature13576|pmid=25132546}}</ref> Податотека:OrstenTardigrade.jpg|алт=Reconstruction of the unnamed Orsten fauna tardigrade, from the Cambrian Kuonamka Formation, c. 500 mya| Реконструкција на неименуваната тардиградна фауна на Орстен, од камбриската формација Куонамка, {{Околу|500&nbsp;[[Million years ago|mya]]}} Податотека:Fossil_Tardigrade_Dominican_Amber.png|алт=Reconstruction of Paradoryphoribius, from the Miocene (23–5.3 mya)| Реконструкција на ''Парадорифорибиус'', од [[Миоцен|миоценот]] (23–5.3)&nbsp;миа) </gallery>Повеќекратни докази покажуваат дека тардиградите се секундарно минијатуризирани од поголем предок,<ref>{{Наведено списание|last=Gross|first=Vladimir|last2=Treffkorn|first2=Sandra|last3=Reichelt|first3=Julian|last4=Epple|first4=Lisa|last5=Lüter|first5=Carsten|last6=Mayer|first6=Georg|year=2018|title=Miniaturization of tardigrades (water bears): Morphological and genomic perspectives|journal=Arthropod Structure & Development|volume=48|pages=12–19|bibcode=2019ArtSD..48...12G|doi=10.1016/j.asd.2018.11.006|pmid=30447338}}</ref> веројатно лобопод, можеби сличен на среднокамбрискиот ''Ајшеаја'', што многу анализи го ставаат блиску до [[Дивергентна еволуција|дивергенцијата]] на лозата на тардиградите.<ref name="ArtRels">{{Наведена книга|title=Arthropod Relationships|last=Fortey|first=Richard A.|last2=Thomas|first2=Richard H.|date=2001|publisher=Chapman & Hall|isbn=978-0-412-75420-3|page=383|author-link=Richard Fortey}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFForteyThomas2001">[[Richard Fortey|Fortey, Richard A.]]; Thomas, Richard H. (2001). ''Arthropod Relationships''. Chapman & Hall. p.&nbsp;383. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-412-75420-3|<bdi>978-0-412-75420-3</bdi>]].</cite></ref><ref name="Smith2014">{{Наведено списание|last=Smith|first=Martin R.|last2=Ortega-Hernández|first2=Javier|year=2014|title=Hallucigenia's onychophoran-like claws and the case for Tactopoda|url=https://durham-repository.worktribe.com/output/1398598|journal=Nature|volume=514|issue=7522|pages=363–366|bibcode=2014Natur.514..363S|doi=10.1038/nature13576|pmid=25132546}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSmithOrtega-Hernández2014">Smith, Martin R.; Ortega-Hernández, Javier (2014). [https://durham-repository.worktribe.com/output/1398598 "Hallucigenia's onychophoran-like claws and the case for Tactopoda"]. ''Nature''. '''514''' (7522): <span class="nowrap">363–</span>366. [[Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2014Natur.514..363S 2014Natur.514..363S]. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.1038/nature13576|10.1038/nature13576]]. [[PubMed|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25132546 25132546].</cite></ref> Алтернативна хипотеза ги изведува тактоподите од [[клад]] што ги опфаќа динокаридидите и ''Опабинијата''.<ref name="Budd1996">{{Наведено списание|last=Budd|first=Graham E.|year=1996|title=The morphology of ''Opabinia regalis'' and the reconstruction of the arthropod stem-group|journal=Lethaia|volume=29|issue=1|pages=1–14|bibcode=1996Letha..29....1B|doi=10.1111/j.1502-3931.1996.tb01831.x}}</ref> Енигматскиот панартроподски ''сијаломорфа'' пронајден во доминикански килибар стар 30 милиони години, иако не е тардиград, покажува некои очигледни сличности.<ref name="Poinar2019">{{Наведено списание|last=Poinar|first=George|last2=Nelson|first2=Diane R.|date=28 September 2019|title=A new microinvertebrate with features of mites and tardigrades in Dominican amber|journal=[[Invertebrate Biology]]|volume=138|issue=4|bibcode=2019InvBi.138E2265P|doi=10.1111/ivb.12265}}</ref> Морфолошката анализа од 2023 година заклучи дека луолишаниидите, група камбриски лобоподии, можеби се најблиските познати роднини на тардиградите.<ref name="Kihm2023">{{Наведено списание|last=Kihm|first=Ji-Hoon|last2=Smith|first2=Frank W.|last3=Kim|first3=Sanghee|last4=Rho|first4=Hyun Soo|last5=Zhang|first5=Xingliang|last6=Liu|first6=Jianni|last7=Park|first7=Tae-Yoon S.|year=2023|title=Cambrian lobopodians shed light on the origin of the tardigrade body plan|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=120|issue=28|bibcode=2023PNAS..12011251K|doi=10.1073/pnas.2211251120|pmc=10334802|pmid=37399417|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKihmSmithKimRho2023">Kihm, Ji-Hoon; Smith, Frank W.; Kim, Sanghee; et&nbsp;al. (2023). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10334802 "Cambrian lobopodians shed light on the origin of the tardigrade body plan"]. ''Proceedings of the National Academy of Sciences''. '''120''' (28) e2211251120. [[Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2023PNAS..12011251K 2023PNAS..12011251K]. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.1073/pnas.2211251120|10.1073/pnas.2211251120]]</span>. [[PubMed Central|PMC]]&nbsp;<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10334802 10334802]</span>. [[PubMed|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37399417 37399417].</cite></ref> === Филогенеза === Во 2012 година, [[Филогенетско дрво|филогенијата]] на редот била проучена со употреба на молекуларни маркери ( [[Рибозомна РНК|рибозомска РНК]] ), при што се покажа дека Heterotardigrada и Arthrotardigrada изгледаат парафилетични.<ref name="Guil Giribet 2012">{{Наведено списание|last=Guil|first=Noemí|last2=Giribet|first2=Gonzalo|date=2012|title=A comprehensive molecular phylogeny of tardigrades—adding genes and taxa to a poorly resolved phylum-level phylogeny|journal=Cladistics|volume=28|issue=1|pages=21–49|bibcode=2012Cladi..28...21G|doi=10.1111/j.1096-0031.2011.00364.x|pmid=34856729|doi-access=free}}</ref>{{barlabel|size=7|at1=0.3|label1="[[Heterotardigrada]]"|cladogram={{clade |label1='''Tardigrada''' |1={{clade |1="[[Arthrotardigrada]]" [[File:USNM 1616673 - Florarctus white background.jpg|70px]] |barbegin1=red |2={{clade |1=[[Echiniscoidea]] [[File:Echiniscus insularis (10.3897-evolsyst.5.59997) Figure 6 (white background).jpg|69px]] |barend1=red |label2=[[Eutardigrade|Eutardigrada]] |2={{clade |label1=[[Apochela]] |1=[[Milnesiidae]] [[File:SEM image of Milnesium tardigradum in active state - journal.pone.0045682.g001-2.png|70px]] |label2=[[Parachela (tardigrade)|Parachela]] |2={{clade |1=[[Isohypsibius|Isohypsibiodea]]<!--(''[[Isohypsibius]]'', ''[[Eremobiotus]]'', ''[[Halobiotus]]'')--> [[File:Isohypibius malawiensis Paratype.jpg|70px]] |2={{clade |1=[[Macrobiotidae|Macrobiotoidea]]<!--(inc. ''[[Macrobiotus]]'') + ''Bertolanius nebulosus''--> [[File:Macrobiotus ovovittatus white background.png|70px]] |2=[[Hypsibiidae|Hypsibioidea]]<!--(inc. ''[[Hypsibius]]'', ''[[Diphascon]]'')--> [[File:Hypsibius exemplaris white background.jpg|70px]]<!--''Hypsibius'' sp.--> }} }} }} }} }} }}}}Во 2018 година, извештај што интегрира повеќе морфолошки и молекуларни студии заклучи дека додека Arthrotardigrada се чини дека е парафилетичен, Heterotardigrada е прифатена класификација. Сите таксони од пониско ниво се значително реорганизирани, но главните групирања остануваат на место.<ref name="Jørgensen Kristensen 2018">{{Наведена книга|title=Water Bears: The Biology of Tardigrades|last=Jørgensen|first=Aslak|last2=Kristensen|first2=Reinhardt M.|last3=Møbjerg|first3=Nadja|date=2018|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-319-95701-2|volume=2|pages=95–114|chapter=Phylogeny and Integrative Taxonomy of Tardigrada|doi=10.1007/978-3-319-95702-9_3}}</ref>{{Клад|{{clade |label1=[[Heterotardigrada]] |1={{clade |1="[[Arthrotardigrada]]" [[File:USNM 1616673 - Florarctus white background.jpg|70px]] |2=[[Echiniscoidea]] [[File:Echiniscus insularis (10.3897-evolsyst.5.59997) Figure 6 (white background).jpg|69px]] }} |label2=[[Eutardigrade|Eutardigrada]] |2={{clade |1={{clade |label1=[[Apochela]] |1=[[Milnesiidae]] [[File:SEM image of Milnesium tardigradum in active state - journal.pone.0045682.g001-2.png|70px]] |label2=[[Parachela (tardigrade)|Parachela]] |2={{clade |1=[[Isohypsibius|Isohypsibiodea]] [[File:Isohypibius malawiensis Paratype.jpg|70px]] |2={{clade |1=[[Macrobiotidae|Macrobiotoidea]] [[File:Macrobiotus ovovittatus white background.png|70px]] |2=[[Hypsibiidae|Hypsibioidea]] [[File:Hypsibius exemplaris white background.jpg|70px]] }} }} }} }} }}|label1='''Tardigrada'''}}Во 2019 година, Ноеми Гил и неговите колеги предложиле редот Апохела да се промовира во новата класа Апотардиграда.<ref>{{Наведено списание|last=Guil|first=Noemi|last2=Jørgensen|first2=Aslak|last3=Kristensen|first3=Reinhardt|date=January 2019|title=An upgraded comprehensive multilocus phylogeny of the Tardigrada tree of life|journal=Zoologica Scripta|volume=48|issue=1|pages=120–137|doi=10.1111/zsc.12321|hdl-access=free}}</ref>{{Клад|{{clade |label1=[[Heterotardigrada]] |1={{clade |1="[[Arthrotardigrada]]" [[File:USNM 1616673 - Florarctus white background.jpg|70px]] |2=[[Echiniscoidea]] [[File:Echiniscus insularis (10.3897-evolsyst.5.59997) Figure 6 (white background).jpg|69px]] }} |label2= |2={{clade |1={{clade |label1=Apotardigrada/[[Apochela]] |1=[[Milnesiidae]] [[File:SEM image of Milnesium tardigradum in active state - journal.pone.0045682.g001-2.png|70px]] |label2=[[Eutardigrade|Eutardigrada]]/[[Parachela (tardigrade)|Parachela]] |2={{clade |1=[[Isohypsibius|Isohypsibiodea]] [[File:Isohypibius malawiensis Paratype.jpg|70px]] |2={{clade |1=[[Macrobiotidae|Macrobiotoidea]] [[File:Macrobiotus ovovittatus white background.png|70px]] |2=[[Hypsibiidae|Hypsibioidea]] [[File:Hypsibius exemplaris white background.jpg|70px]] }} }} }} }} }}}} == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://www.tardigrada.net/ Регистарот на Тардиграда] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150320234913/http://www.tardigrada.net/|date=2015-03-20}} * {{APOD|date=6 March 2013}} [[Категорија:Долгоживци]] [[Категорија:Животни]] [[Категорија:Микробиоми]] [[Категорија:Микробиологија]] [[Категорија:Микроорганизми]] [[Категорија:Биологија]] [[Категорија:Вода]] [[Категорија:Водени површини]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] c0r0na7qw4obcwap4pl0162ogelq14f 5607043 5607041 2026-08-10T10:11:30Z Виолетова 1975 /* Толеранција на животната средина */ 5607043 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |fossil_range = {{fossil range |Turonian |Recent |earliest=Cambrian}} [[Cambrian|Middle Cambrian]] stem-group fossils |image = SEM image of Milnesium tardigradum in active state - journal.pone.0045682.g001-2 (white background).png |image_caption = ''[[Milnesium tardigradum]]'' |image2 = Echiniscus insularis (10.3897-evolsyst.5.59997) Figure 6 (white background).jpg |image2_caption = ''[[Echiniscus insularis]]'' |display_parents = 8 |taxon = Tardigrada |authority = [[Spallanzani]], 1776 |subdivision_ranks = Класи |subdivision = * [[Eutardigrada]] * [[Heterotardigrada]] * [[Mesotardigrada]] (несигурно) }} '''Тардигради''' ([[науч.]] ''Tardigrada'') се [[Колено (биологија)|ред]] на осумножни сегментирани микроорганизми. Првпат ги опишал германскиот зоолог Јохан Август Ефраим Геце во 1773 година. Во 1776 година, италијанскиот биолог Лазаро Спаланцани ги нарекол '''тардиграда''', што значи „бавно одење“. Тардиградите живеат во различни региони на [[Биосфера|биосферата]] на Земјата: врвови на планини, [[Длабоко море|длабокото море]], [[Тропска дождовна шума|тропските дождовни шуми]] и [[Антарктик (регион)|Антарктикот]]. Тие се едни од најотпорните познати животни, со поединечни видови способни да преживеат тешки услови -- како што се изложеност на екстремни температури, екстремни [[Притисок|притисоци]] (и високи и ниски), недостаток на воздух, [[зрачење]], дехидрација и глад - што брзо би ги убиле повеќето други форми на [[живот]]. Тие преживеале изложеност на вселената. Постојат околу 1.500 познати видови во редот Tardigrada, дел од суперфилумот Ecdysozoa. Најраниот познат фосил е од [[Камбриум|камбриумот]], пред околу 500 милиони години. Им недостасуваат неколку од Hox гените што се наоѓаат кај членконогите, како и средниот регион на телото што одговара на градниот кош и абдоменот на членконогот. Наместо тоа, поголемиот дел од нивното тело е [[Хомологија (биологија)|хомологен]] на главата на членконогот. == Опис == === Структура на телото === [[Податотека:Tardigrade_anatomy.svg|мини| Тардиградна анатомија <ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}</ref>]] Тардиградите имаат кратко, буцкасто тело со четири пара шупливи несврзани нозе. Повеќето се движат од {{Cvt|0.05|to|0.5|mm}} во должина, иако најголемиот вид може да достигне {{Cvt|1.3|mm}}. Телесната празнина е хемоцел, отворен циркулаторен систем, исполнет со безбојна течност. Телесната обвивка е [[кутикула]] која се заменува кога животното се митари; таа содржи стврднати (склеротизирани) протеини и хитин, но не е калцифицирана. Секоја нога завршува со една или повеќе канџи во зависност од видот; кај некои видови, канџите се модифицирани како лепливи влошки. Кај морските видови, нозете се телескопски. Немаат бели дробови, жабри или крвни садови, па затоа тардиградите се потпираат на [[Расејување|дифузија]] низ кутикулата и телесната празнина за размена на гасови.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> Тардиградите се еутелични<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weizmann.ac.il/plants/Milo/images/NumberOfCells140409Clean.pdf|title=How many cells are there in an organism?|work=www.weizmann.ac.il|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310073424/http://www.weizmann.ac.il/plants/Milo/images/NumberOfCells140409Clean.pdf|archive-date=2016-03-10|accessdate=2022-04-03}}</ref> и се составени од повеќе или помалку фиксен број од само околу 1000 клетки.<ref>{{Наведено списание|last=Gross|first=Vladimir|last2=Treffkorn|first2=Sandra|last3=Reichelt|first3=Julian|last4=Epple|first4=Lisa|last5=Lüter|first5=Carsten|last6=Mayer|first6=Georg|date=January 2019|title=Miniaturization of tardigrades (water bears): Morphological and genomic perspectives|journal=Arthropod Structure & Development|volume=48|pages=12–19|bibcode=2019ArtSD..48...12G|doi=10.1016/j.asd.2018.11.006|pmid=30447338}}</ref> === Нервен систем и сетила === Тардиградниот нервен систем има пар вентрални нервни влакна со пар [[Ганглија|ганглии]] кои ги опслужуваат секој пар нозе. Нервните влакна завршуваат во близина на устата со пар субфарингеални (или субоезофагеални) ганглии. Тие се поврзани со спарени комисури (од двете страни на цевката од устата до [[Голтник|фаринксот]]) со дорзално лоцираниот церебрален ганглион или „мозок“. Исто така, во главата се наоѓаат две зони на очите во мозокот, како и неколку сензорни цириии и парови шупливи антенски клави кои можат да бидат [[Хеморецептор|хеморецептори]].<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> [[Податотека:Tardigrade_(water_bear)_walking_(video_by_Bob_Goldstein).gif|алт=Tardigrade walking (Hypsibius exemplaris)|мини| одење на тардиград ( ''Hypsibius exemplaris'' )]] === Хранење и екскреција === Тардиградите се хранат со цицање течности од животински или растителни клетки или со детритус. Пар стилети составени од минералот [[арагонит]] го пробиваат пленот;<ref name="Massa Rebecchi Guidetti 2023">{{Наведено списание|last=Massa|first=Edoard o|last2=Rebecchi|first2=Lorena|last3=Guidetti|first3=Roberto|date=2023|title=Effects of synthetic acid rain and organic and inorganic acids on survival and CaCO3 piercing stylets in tardigrades|journal=[[The Journal of Experimental Biology]]|volume=339|issue=6|pages=578–589|doi=10.1002/jez.2701|pmid=37039079|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> потоа мускулите на фаринксот ги пумпаат течностите од пленот во цревата. Пар [[плунковни жлезди]] лачат дигестивна течност во устата и произведуваат резервни стилети секој пат кога животното ќе се митари.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> Неморските видови имаат екскреторни Малпигиеви тубули каде што цревото се спојува со задното црево. Некои видови имаат екскреторни или други жлезди помеѓу или во основата на нозете.<ref name="Brusca 2016" /> === Репродукција и животен циклус === [[Податотека:TardigradeEggsInShedCuticle.jpg|мини| Отфрлена кутикула на женски тардиград, која содржи јајца, секое со пречник од 50 μm]] Некои видови се хермафродитни и самооплодливи, но повеќето тардиградни видови имаат и машки и женски единки, кои копулираат на различни методи. Женките положуваат јајца; оние на ''Austeruseus faeroensis'' се сферични, со дијаметар од 80 [[Микрометар|μm]], со јазлеста површина. Кај други видови, јајцата можат да бидат јајцевидни, како кај ''Hypsibius annulatus'', или може да бидат сферични со пирамидални или површински украси во облик на шише. Некои видови се чини дека немаат мажјаци, што укажува дека партеногенезата е честа појава.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref><ref>{{Наведено списание|last=Sugiura|first=Kenta|last2=Matsumoto|first2=Midori|date=November 2021|title=Sexual reproductive behaviours of tardigrades: a review|journal=Invertebrate Reproduction & Development|volume=65|issue=4|pages=279–287|bibcode=2021InvRD..65..279S|doi=10.1080/07924259.2021.1990142|doi-access=free}}</ref> И двата пола имаат една [[гонада]] (јајник или тестис) сместена над цревото.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> Пар канали излегуваат од тестисот, отворајќи се низ еден гонопор пред анусот. Женките имаат еден отвор во јајцеводот или веднаш над анусот или директно во ректумот, што формира [[клоака]].<ref name="Brusca 2016" /> == Екологија и животна историја == Тардиградите како група се [[Космополитизам (биологија)|космополити]], живеат во многу средини на копно, во слатка вода и во море. Нивните јајца и отпорни фази од животниот циклус (цисти и туни) се доволно мали и издржливи за да овозможат транспорт на долги растојанија, без разлика дали се прикачени на нозете на други животни или преку ветерот.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> Поединечните видови имаат поспецијализирана дистрибуција, од кои многу се регионални и ограничени на еден тип живеалиште, како што се планините.<ref name="Gąsiorek 2024" /> Некои видови имаат широка распространетост: на пример, ''Echiniscus lineatus'' е пантропски вид.<ref name="Gąsiorek 2024" /> ''Халобиотусот'' е ограничен на студените холарктички мориња.<ref name="Gąsiorek 2024" /> Видови како што се ''Borealibius'' и ''Echiniscus lapponicus'' имаат дисконтинуирана дистрибуција, бидејќи се поларни и на високи планини. Ова може да биде резултат на транспорт на долги растојанија преку ветерот или остатоци од древен географски опсег кога климата била постудена.<ref name="Gąsiorek 2024" /> Мал процент од видовите може да бидат космополитски.<ref name="Gąsiorek 2024">{{Наведено списание|last=Gąsiorek|first=Piotr|date=1 October 2024|title=Catch me if you can, or how paradigms of tardigrade biogeography evolved from cosmopolitism to 'localism'|journal=[[Zoological Journal of the Linnean Society]]|volume=202|issue=2|doi=10.1093/zoolinnean/zlad191|doi-access=free}}</ref> == Толеранција на животната средина == Тардиградите не се сметаат за универзално [[Екстремофил|екстремофилни]] животни бидејќи не се прилагодени да ги искористат многу од екстремните услови во кои е мерена нивната толеранција кон животната средина, туку само да ги издржат. Ова значи дека нивните шанси за смрт се зголемуваат колку подолго се изложени на овие екстремни средини,<ref name="Bordenstein">{{Наведена мрежна страница|url=http://serc.carleton.edu/microbelife/topics/tardigrade/index.html|title=Tardigrades (Water Bears)|last=Bordenstein|first=Sarah|work=Microbial Life Educational Resources|publisher=National Science Digital Library|accessdate=2014-01-24}}</ref> додека вистинските екстремофили напредуваат таму.<ref>{{Наведено списание|last=Rothschild|first=Lynn J.|author-link=Lynn J. Rothschild|last2=Mancinelli|first2=Rocco L.|year=2001|title=Life in extreme environments|url=https://zenodo.org/record/1233097|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=409|issue=6823|pages=1092–1101|bibcode=2001Natur.409.1092R|doi=10.1038/35059215|pmid=11234023}}</ref> === Дехидрирана „тунска“ состојба === [[Податотека:Richtersius_coronifer_in_active_and_tun_states.png|мини| ''Рихтерсиус коронифер'' во активна и „тун“ состојба.<br /><br /><br /><br /> A↔P = антериорно-постериорен; mg = средно црево; go = гонада;<br /><br /><br /><br /> pb = фарингеална крушка; mo = уста; st = стилет<br /><br /><br /><br /> Скала ленти = 100 μm]] Тардиградите се способни да го суспендираат својот [[метаболизам]], влегувајќи во состојба на [[криптобиоза]].<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref> Копнените и слатководните тардигради се способни да толерираат долги периоди кога водата не е достапна, како на пример кога мовот или езерцето во кое живеат се суши, со тоа што ги вовлекуваат нозете внатре и формираат исушена циста, криптобиотска „состојба на туна“, каде што не се одвива никаква метаболичка активност.<ref name="Brusca 2016" /> Во оваа состојба, тие можат да издржат без храна или вода неколку години.<ref name="Brusca 2016" /> Понатаму, во таа состојба тие стануваат многу отпорни на стрес од околината, вклучувајќи температури од дури {{Cvt|-272|C|F|0}} до {{Cvt|+149|C|F|0}} (барем за кратки временски периоди<ref name="Horikawa 2012">{{Наведена книга|title=Anoxia|last=Horikawa|first=Daiki D.|year=2012|isbn=978-94-007-1895-1|editor-last=Altenbach|editor-first=Alexander V.|series=Cellular Origin, Life in Extreme Habitats and Astrobiology|volume=21|pages=205–217|chapter=Survival of Tardigrades in Extreme Environments: A Model Animal for Astrobiology|doi=10.1007/978-94-007-1896-8_12|editor-last2=Bernhard|editor-first2=Joan M.|editor-last3=Seckbach|editor-first3=Joseph}}</ref> ), недостаток на [[кислород]],<ref name="Brusca 2016" /> [[вакуум]],<ref name="Brusca 2016" /> јонизирачко зрачење,<ref name="Brusca 2016" /> <ref name="Horikawa Sakashita 2006">{{Наведено списание|last=Horikawa|first=Daiki D.|last2=Sakashita|first2=Tetsuya|last3=Katagiri|first3=Chihiro|last4=Watanabe|first4=Masahiko|last5=Kikawada|first5=Takahiro|last6=Nakahara|first6=Yuichi|last7=Hamada|first7=Nobuyuki|last8=Wada|first8=Seiichi|last9=Funayama|first9=Tomoo|displayauthors=5|year=2006|title=Radiation tolerance in the tardigrade ''Milnesium tardigradum''|journal=[[International Journal of Radiation Biology]]|volume=82|issue=12|pages=843–848|bibcode=2006IJRB...82..843H|doi=10.1080/09553000600972956|pmid=17178624}}</ref> и висок притисок.<ref name="Seki Toyoshima 1998">{{Наведено списание|last=Seki|first=Kunihiro|last2=Toyoshima|first2=Masato|year=1998|title=Preserving tardigrades under pressure|journal=Nature|volume=395|issue=6705|pages=853–854|bibcode=1998Natur.395..853S|doi=10.1038/27576}}</ref> === Протеини за заштита од оштетување === Се сметало дека способноста на тардиградите да останат суви подолг временски период зависи од високите нивоа на шеќерот трехалоза,<ref name="hibshman">{{Наведено списание|last=Hibshman|first=Jonathan D.|last2=Clegg|first2=James S.|last3=Goldstein|first3=Bob|date=2020-10-23|title=Mechanisms of Desiccation Tolerance: Themes and Variations in Brine Shrimp, Roundworms, and Tardigrades|journal=[[Frontiers in Physiology]]|volume=11|bibcode=2020FrPhs..1192016H|doi=10.3389/fphys.2020.592016|pmc=7649794|pmid=33192606|doi-access=free}}</ref> честа појава кај организмите кои преживуваат суша.<ref name="Kamilari 2019">{{Наведено списание|last=Kamilari|first=Maria|last2=Jørgensen|first2=Aslak|last3=Schiøtt|first3=Morten|last4=Møbjerg|first4=Nadja|date=2019-07-24|title=Comparative transcriptomics suggest unique molecular adaptations within tardigrade lineages|journal=[[BMC Genomics]]|volume=20|issue=1|page=607|bibcode=2019BMCG...20..607K|doi=10.1186/s12864-019-5912-x|pmc=6652013|pmid=31340759|doi-access=free}}</ref> Сепак, тардиградите не синтетизираат доволно трехалоза за оваа функција.<ref name="hibshman" /> Наместо тоа, тардиградите произведуваат интринзично нарушени протеини како одговор на сушењето. Три од нив се специфични за тардиградите и се наречени тардиградни специфични протеини. Овие можат да ги заштитат [[Клеточна мембрана|мембраните]] од оштетување преку поврзување со поларните глави на липидните молекули.<ref name="Boothby Tapia 2017">{{Наведено списание|last=Boothby|first=Thomas C.|last2=Tapia|first2=Hugo|last3=Brozena|first3=Alexandra H.|last4=Piszkiewicz|first4=Samantha|last5=Smith|first5=Austin E.|last6=Giovannini|first6=Ilaria|last7=Rebecchi|first7=Lorena|last8=Pielak|first8=Gary J.|author-link8=Gary J. Pielak|last9=Koshland|first9=Doug|author-link9=Douglas Koshland|displayauthors=5|year=2017|title=Tardigrades Use Intrinsically Disordered Proteins to Survive Desiccation|journal=Molecular Cell|volume=65|issue=6|pages=975–984.e5|bibcode=2017MolCe..65..975B|doi=10.1016/j.molcel.2017.02.018|pmc=5987194|pmid=28306513}}</ref> Протеините можат да формираат и стаклена матрица што ја штити цитоплазмата од оштетување за време на сушењето.<ref name="Boothby Piszkiewicz 2018">{{Наведено списание|last=Boothby|first=Thomas C.|last2=Piszkiewicz|first2=Samantha|last3=Holehouse|first3=Alex|last4=Pappu|first4=Rohit V.|last5=Pielak|first5=Gary J.|author-link5=Gary J. Pielak|date=December 2018|title=Tardigrades use intrinsically disordered proteins to survive desiccation|journal=[[Cryobiology (journal)|Cryobiology]]|volume=85|pages=137–138|doi=10.1016/j.cryobiol.2018.10.077|hdl-access=free}}</ref> Анхидробиозата како одговор на сушењето има комплексна молекуларна основа; кај ''Hypsibius exemplaris'', 1.422 гени се активираат за време на процесот. Од нив, 406 се специфични за тардиградите, 55 се интринзично нарушени, а другите се топчести со непознати функции.<ref name="Arakawa 2022">{{Наведено списание|last=Arakawa|first=Kazuharu|date=15 February 2022|title=Examples of Extreme Survival: Tardigrade Genomics and Molecular Anhydrobiology|journal=[[Annual Review of Animal Biosciences]]|volume=10|issue=1|pages=17–37|doi=10.1146/annurev-animal-021419-083711|pmid=35167318|doi-access=free}}</ref> == Таксономска историја == Во 1773 година, Јохан Август Ефрем Геце го нарекол тардиградот „мала водна мечка“.<ref name="Greven 2015">{{Наведено списание|last=Greven|first=Hartmut|year=2015|title=About the little water bear: A commented translation of GOEZE'S note "Ueber den kleinen Wasserbär" from 1773|url=https://www.researchgate.net/publication/283615362|journal=Acta Biologica Benrodis|volume=17|pages=1–27|access-date=27 September 2024}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Cross|first=Ryan|date=2016-11-07|title=Secrets of the tardigrade|journal=C&EN Global Enterprise|volume=94|issue=44|pages=20–21|doi=10.1021/cen-09444-scitech1}}</ref> Името ''водна мечка'' доаѓа од начинот на кој одат, што потсетува на одењето на [[Мечка|мечката]]. Името ''Tardigrada'' значи „бавен од“ и го дал Лазаро Спаланцани во 1776 година.<ref name="Spallanzani 1776">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=oYxfAAAAcAAJ|title=Opuscoli di fisica animale, e vegetabile|last=Spallanzani|first=Lazzaro|date=1776|publisher=Presso La Societa' Tipografica|location=Modena|language=it|trans-title=Booklets on the structure of animals and plants|author-link=Lazzaro Spallanzani}}</ref><ref name="Bordenstein">{{Наведена мрежна страница|url=http://serc.carleton.edu/microbelife/topics/tardigrade/index.html|title=Tardigrades (Water Bears)|last=Bordenstein|first=Sarah|work=Microbial Life Educational Resources|publisher=National Science Digital Library|accessdate=2014-01-24}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBordenstein">Bordenstein, Sarah. [http://serc.carleton.edu/microbelife/topics/tardigrade/index.html "Tardigrades (Water Bears)"]. ''Microbial Life Educational Resources''. National Science Digital Library<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 January</span> 2014</span>.</cite></ref> Во 1834 година, К.А.С. Шулце го дал првиот формален опис на тардиград, ''Macrobiotus hufelandi'', во дело со поднаслов „ново животно од класата на ракови, способно да оживее по продолжена асфиксија и сувост“.<ref name="Bertolani Rebecchi 2011">{{Наведено списание|last=Bertolani|first=Roberto|last2=Rebecchi|first2=Lorena|last3=Giovannini|first3=Ilaria|last4=Cesari|first4=Michele|date=2011-08-17|title=DNA barcoding and integrative taxonomy of ''Macrobiotus hufelandi'' C.A.S. Schultze 1834, the first tardigrade species to be described, and some related species|journal=Zootaxa|volume=2997|issue=1|pages=19–36|doi=10.11646/zootaxa.2997.1.2|hdl-access=free}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=afRAAAAAcAAJ|title=Macrobiotus hufelandii, animal e crustaceorum classe novum, reviviscendi post diuturnam asphyxiam et ariditatem potens|last=Schultze|first=Karl August Sigismund|publisher=Curths|year=1834|language=la|trans-title=''Macrobiotus hufelandii'', a new animal from the crustacean class, capable of reviving after prolonged asphyxia and dryness}}</ref> Ова набрзо било проследено со описи на видови, вклучувајќи ги ''Echiniscus testudo'', ''Milnesium tardigradum'', ''Hypsibius dujardini'' и ''Ramazzottius oberhaeuseri'' од страна на Л.М.Ф. Дојер во 1840 година. Сите четири сега се [[Вид (биологија)|номинални видови]] за повисоки тардиградни таксони.<ref name="Gąsiorek Stec 2018">{{Наведено списание|last=Gąsiorek|first=Piotr|last2=Stec|first2=Daniel|last3=Morek|first3=Witold|last4=Michalczyk|first4=Łukasz|year=2018|title=An integrative redescription of ''Hypsibius dujardini'' (Doyère, 1840), the nominal taxon for Hypsibioidea (Tardigrada: Eutardigrada)|journal=Zootaxa|volume=4415|issue=1|pages=45–75|doi=10.11646/zootaxa.4415.1.2|pmid=30313631|doi-access=free}}</ref> Зоологот Хартмут Гревен напишал дека „Едногласното мислење на сите подоцнежни истражувачи е дека дисертацијата на Дојер од 1842 година {{Јаз|fr|Memoire sur les Tardigrades}} е неоспорен пресвртница во тардиградологијата“.<ref name="Greven 2018">{{Наведена книга|title=Water Bears: The Biology of Tardigrades|last=Greven|first=Hartmut|publisher=Springer|year=2018|isbn=978-3-319-95701-2|editor-last=Schill|editor-first=R.|series=Zoological Monographs|volume=2|pages=1–55|chapter=From Johann August Ephraim Goeze to Ernst Marcus: A Ramble Through the History of Early Tardigrade Research (1773 Until 1929)|doi=10.1007/978-3-319-95702-9_1}}</ref><gallery class="center" mode="nolines" widths="160" heights="140"> Податотека:First_Recorded_Image_of_Tardigrade.jpg|алт=The first drawing of a tardigrade, by Johann August Ephraim Goeze, 1773| Првиот цртеж на тардиград, од Јохан Август Ефраим Геце, 1773 година Податотека:Echiniscus_testudo_Doyere_1840_Pl_12_Fig_1.png|алт=Drawing of Echiniscus testudo on a grain of sand by L.M.F. Doyère, 1840| Цртеж на ''Echiniscus testudo'' на зрно песок од Л.М.Ф. Дојер, 1840 година Податотека:Echiniscus_sp.jpg|алт=Drawing of Echiniscus sp. by C.A.S. Schultze, 1861| Цртеж на ''Echiniscus'' sp. од CAS Шулце, 1861 година Податотека:Macrobiotus_ornatus_var._spinifer_by_Ferdinand_Richters_1900.jpg|алт=Drawing of Calohypsibius (Macrobiotus) ornatus var. spinifer by Ferdinand Richters, 1900| Цртеж на ''Calohypsibius (Macrobiotus) ornatus'' var. ''spinifer'' од Фердинанд Рихтерс, 1900 година </gallery> == Еволуција == === Еволутивна историја === [[Фосил|Фосилните наоди]]<nowiki/>од тардигради се ретки. Единствените познати примероци се оние од [[Камбриум|среднокамбриските]] наслаги во [[Сибир]] (во фауната Орстен) и неколку примероци во [[килибар]] од [[Креда (период)|креда]] во Северна Америка и [[неоген]] во Доминиканската Република.<ref name="Brusca 2016">{{Наведена книга|title=Invertebrates|last=Brusca|first=Richard C.|last2=Moore|first2=Wendy|last3=Shuster|first3=Stephen M.|date=2016|publisher=Sinauer Associates|isbn=978-1-60535-375-3|edition=3rd|pages=711–717}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBruscaMooreShuster2016">Brusca, Richard C.; Moore, Wendy; Shuster, Stephen M. (2016). ''Invertebrates'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer Associates. pp.&nbsp;<span class="nowrap">711–</span>717. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-60535-375-3|<bdi>978-1-60535-375-3</bdi>]].</cite></ref><ref name="Mapalo2021">{{Наведено списание|last=Mapalo|first=M. A.|last2=Robin|first2=N.|last3=Boudinot|first3=B. E.|last4=Ortega-Hernández|first4=J.|last5=Barden|first5=P.|year=2021|title=A tardigrade in Dominican amber|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=288|issue=1960|at=Article 20211760|bibcode=2021RSPSB.28811760M|doi=10.1098/rspb.2021.1760|pmc=8493197|pmid=34610770|doi-access=free}}</ref> Сибирските фосили се разликуваат од живите тардигради на неколку начини. Тие имаат три пара нозе наместо четири, имаат поедноставена [[Морфологија (биологија)|морфологија]] на главата и немаат задни додатоци на главата, но ја делат со современите тардигради нивната столбна конструкција на кутикулата. Научниците мислат дека тие претставуваат матична група на живи тардигради.<ref name="Budd2001">{{Наведено списание|last=Budd|first=Graham E|year=2001|title=Tardigrades as 'Stem-Group Arthropods': The Evidence from the Cambrian Fauna|url=https://www.researchgate.net/publication/223465290|journal=[[Zoologischer Anzeiger]]|volume=240|issue=3–4|pages=265–79|bibcode=2001ZooAn.240..265B|doi=10.1078/0044-5231-00034}}</ref><gallery class="center" mode="nolines" widths="200"> Податотека:Entothryeos.png|алт=The lobopod-like luolishaniids from the Cambrian and Ordovician are possibly the closest fossil relatives of tardigrades. Entothyreos reconstruction shown.| Лобопод -сличните луолишании од камбриумот и [[Ордовик|ордовикијата]] се веројатно најблиските фосилни роднини на тардиградите. Прикажана е реконструкција ''на ентотиреос'' . <ref name="Kihm2023">{{Наведено списание|last=Kihm|first=Ji-Hoon|last2=Smith|first2=Frank W.|last3=Kim|first3=Sanghee|last4=Rho|first4=Hyun Soo|last5=Zhang|first5=Xingliang|last6=Liu|first6=Jianni|last7=Park|first7=Tae-Yoon S.|year=2023|title=Cambrian lobopodians shed light on the origin of the tardigrade body plan|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=120|issue=28|bibcode=2023PNAS..12011251K|doi=10.1073/pnas.2211251120|pmc=10334802|pmid=37399417|doi-access=free}}</ref> Податотека:Aysheaia_pedunculata2021.jpg|алт=Tardigrades may be descended from a lobopod that resembled Aysheaia.| Тардиградите можеби потекнуваат од лобопод кој личел ''на Ајшеаја'' . <ref name="ArtRels">{{Наведена книга|title=Arthropod Relationships|last=Fortey|first=Richard A.|last2=Thomas|first2=Richard H.|date=2001|publisher=Chapman & Hall|isbn=978-0-412-75420-3|page=383|author-link=Richard Fortey}}</ref> <ref name="Smith2014">{{Наведено списание|last=Smith|first=Martin R.|last2=Ortega-Hernández|first2=Javier|year=2014|title=Hallucigenia's onychophoran-like claws and the case for Tactopoda|url=https://durham-repository.worktribe.com/output/1398598|journal=Nature|volume=514|issue=7522|pages=363–366|bibcode=2014Natur.514..363S|doi=10.1038/nature13576|pmid=25132546}}</ref> Податотека:OrstenTardigrade.jpg|алт=Reconstruction of the unnamed Orsten fauna tardigrade, from the Cambrian Kuonamka Formation, c. 500 mya| Реконструкција на неименуваната тардиградна фауна на Орстен, од камбриската формација Куонамка, {{Околу|500&nbsp;[[Million years ago|mya]]}} Податотека:Fossil_Tardigrade_Dominican_Amber.png|алт=Reconstruction of Paradoryphoribius, from the Miocene (23–5.3 mya)| Реконструкција на ''Парадорифорибиус'', од [[Миоцен|миоценот]] (23–5.3)&nbsp;миа) </gallery>Повеќекратни докази покажуваат дека тардиградите се секундарно минијатуризирани од поголем предок,<ref>{{Наведено списание|last=Gross|first=Vladimir|last2=Treffkorn|first2=Sandra|last3=Reichelt|first3=Julian|last4=Epple|first4=Lisa|last5=Lüter|first5=Carsten|last6=Mayer|first6=Georg|year=2018|title=Miniaturization of tardigrades (water bears): Morphological and genomic perspectives|journal=Arthropod Structure & Development|volume=48|pages=12–19|bibcode=2019ArtSD..48...12G|doi=10.1016/j.asd.2018.11.006|pmid=30447338}}</ref> веројатно лобопод, можеби сличен на среднокамбрискиот ''Ајшеаја'', што многу анализи го ставаат блиску до [[Дивергентна еволуција|дивергенцијата]] на лозата на тардиградите.<ref name="ArtRels">{{Наведена книга|title=Arthropod Relationships|last=Fortey|first=Richard A.|last2=Thomas|first2=Richard H.|date=2001|publisher=Chapman & Hall|isbn=978-0-412-75420-3|page=383|author-link=Richard Fortey}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFForteyThomas2001">[[Richard Fortey|Fortey, Richard A.]]; Thomas, Richard H. (2001). ''Arthropod Relationships''. Chapman & Hall. p.&nbsp;383. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-412-75420-3|<bdi>978-0-412-75420-3</bdi>]].</cite></ref><ref name="Smith2014">{{Наведено списание|last=Smith|first=Martin R.|last2=Ortega-Hernández|first2=Javier|year=2014|title=Hallucigenia's onychophoran-like claws and the case for Tactopoda|url=https://durham-repository.worktribe.com/output/1398598|journal=Nature|volume=514|issue=7522|pages=363–366|bibcode=2014Natur.514..363S|doi=10.1038/nature13576|pmid=25132546}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSmithOrtega-Hernández2014">Smith, Martin R.; Ortega-Hernández, Javier (2014). [https://durham-repository.worktribe.com/output/1398598 "Hallucigenia's onychophoran-like claws and the case for Tactopoda"]. ''Nature''. '''514''' (7522): <span class="nowrap">363–</span>366. [[Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2014Natur.514..363S 2014Natur.514..363S]. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.1038/nature13576|10.1038/nature13576]]. [[PubMed|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25132546 25132546].</cite></ref> Алтернативна хипотеза ги изведува тактоподите од [[клад]] што ги опфаќа динокаридидите и ''Опабинијата''.<ref name="Budd1996">{{Наведено списание|last=Budd|first=Graham E.|year=1996|title=The morphology of ''Opabinia regalis'' and the reconstruction of the arthropod stem-group|journal=Lethaia|volume=29|issue=1|pages=1–14|bibcode=1996Letha..29....1B|doi=10.1111/j.1502-3931.1996.tb01831.x}}</ref> Енигматскиот панартроподски ''сијаломорфа'' пронајден во доминикански килибар стар 30 милиони години, иако не е тардиград, покажува некои очигледни сличности.<ref name="Poinar2019">{{Наведено списание|last=Poinar|first=George|last2=Nelson|first2=Diane R.|date=28 September 2019|title=A new microinvertebrate with features of mites and tardigrades in Dominican amber|journal=[[Invertebrate Biology]]|volume=138|issue=4|bibcode=2019InvBi.138E2265P|doi=10.1111/ivb.12265}}</ref> Морфолошката анализа од 2023 година заклучи дека луолишаниидите, група камбриски лобоподии, можеби се најблиските познати роднини на тардиградите.<ref name="Kihm2023">{{Наведено списание|last=Kihm|first=Ji-Hoon|last2=Smith|first2=Frank W.|last3=Kim|first3=Sanghee|last4=Rho|first4=Hyun Soo|last5=Zhang|first5=Xingliang|last6=Liu|first6=Jianni|last7=Park|first7=Tae-Yoon S.|year=2023|title=Cambrian lobopodians shed light on the origin of the tardigrade body plan|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=120|issue=28|bibcode=2023PNAS..12011251K|doi=10.1073/pnas.2211251120|pmc=10334802|pmid=37399417|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKihmSmithKimRho2023">Kihm, Ji-Hoon; Smith, Frank W.; Kim, Sanghee; et&nbsp;al. (2023). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10334802 "Cambrian lobopodians shed light on the origin of the tardigrade body plan"]. ''Proceedings of the National Academy of Sciences''. '''120''' (28) e2211251120. [[Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2023PNAS..12011251K 2023PNAS..12011251K]. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.1073/pnas.2211251120|10.1073/pnas.2211251120]]</span>. [[PubMed Central|PMC]]&nbsp;<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10334802 10334802]</span>. [[PubMed|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37399417 37399417].</cite></ref> === Филогенеза === Во 2012 година, [[Филогенетско дрво|филогенијата]] на редот била проучена со употреба на молекуларни маркери ( [[Рибозомна РНК|рибозомска РНК]] ), при што се покажа дека Heterotardigrada и Arthrotardigrada изгледаат парафилетични.<ref name="Guil Giribet 2012">{{Наведено списание|last=Guil|first=Noemí|last2=Giribet|first2=Gonzalo|date=2012|title=A comprehensive molecular phylogeny of tardigrades—adding genes and taxa to a poorly resolved phylum-level phylogeny|journal=Cladistics|volume=28|issue=1|pages=21–49|bibcode=2012Cladi..28...21G|doi=10.1111/j.1096-0031.2011.00364.x|pmid=34856729|doi-access=free}}</ref> Во 2018 година, извештај што интегрира повеќе морфолошки и молекуларни студии заклучи дека додека Arthrotardigrada се чини дека е парафилетичен, Heterotardigrada е прифатена класификација. Сите таксони од пониско ниво се значително реорганизирани, но главните групирања остануваат на место.<ref name="Jørgensen Kristensen 2018">{{Наведена книга|title=Water Bears: The Biology of Tardigrades|last=Jørgensen|first=Aslak|last2=Kristensen|first2=Reinhardt M.|last3=Møbjerg|first3=Nadja|date=2018|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-319-95701-2|volume=2|pages=95–114|chapter=Phylogeny and Integrative Taxonomy of Tardigrada|doi=10.1007/978-3-319-95702-9_3}}</ref>{{Клад|{{clade |label1=[[Heterotardigrada]] |1={{clade |1="[[Arthrotardigrada]]" [[File:USNM 1616673 - Florarctus white background.jpg|70px]] |2=[[Echiniscoidea]] [[File:Echiniscus insularis (10.3897-evolsyst.5.59997) Figure 6 (white background).jpg|69px]] }} |label2=[[Eutardigrade|Eutardigrada]] |2={{clade |1={{clade |label1=[[Apochela]] |1=[[Milnesiidae]] [[File:SEM image of Milnesium tardigradum in active state - journal.pone.0045682.g001-2.png|70px]] |label2=[[Parachela (tardigrade)|Parachela]] |2={{clade |1=[[Isohypsibius|Isohypsibiodea]] [[File:Isohypibius malawiensis Paratype.jpg|70px]] |2={{clade |1=[[Macrobiotidae|Macrobiotoidea]] [[File:Macrobiotus ovovittatus white background.png|70px]] |2=[[Hypsibiidae|Hypsibioidea]] [[File:Hypsibius exemplaris white background.jpg|70px]] }} }} }} }} }}|label1='''Tardigrada'''}}Во 2019 година, Ноеми Гил и неговите колеги предложиле редот Апохела да се промовира во новата класа Апотардиграда.<ref>{{Наведено списание|last=Guil|first=Noemi|last2=Jørgensen|first2=Aslak|last3=Kristensen|first3=Reinhardt|date=January 2019|title=An upgraded comprehensive multilocus phylogeny of the Tardigrada tree of life|journal=Zoologica Scripta|volume=48|issue=1|pages=120–137|doi=10.1111/zsc.12321|hdl-access=free}}</ref>{{Клад|{{clade |label1=[[Heterotardigrada]] |1={{clade |1="[[Arthrotardigrada]]" [[File:USNM 1616673 - Florarctus white background.jpg|70px]] |2=[[Echiniscoidea]] [[File:Echiniscus insularis (10.3897-evolsyst.5.59997) Figure 6 (white background).jpg|69px]] }} |label2= |2={{clade |1={{clade |label1=Apotardigrada/[[Apochela]] |1=[[Milnesiidae]] [[File:SEM image of Milnesium tardigradum in active state - journal.pone.0045682.g001-2.png|70px]] |label2=[[Eutardigrade|Eutardigrada]]/[[Parachela (tardigrade)|Parachela]] |2={{clade |1=[[Isohypsibius|Isohypsibiodea]] [[File:Isohypibius malawiensis Paratype.jpg|70px]] |2={{clade |1=[[Macrobiotidae|Macrobiotoidea]] [[File:Macrobiotus ovovittatus white background.png|70px]] |2=[[Hypsibiidae|Hypsibioidea]] [[File:Hypsibius exemplaris white background.jpg|70px]] }} }} }} }} }}}} == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://www.tardigrada.net/ Регистарот на Тардиграда] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150320234913/http://www.tardigrada.net/|date=2015-03-20}} * {{APOD|date=6 March 2013}} [[Категорија:Долгоживци]] [[Категорија:Животни]] [[Категорија:Микробиоми]] [[Категорија:Микробиологија]] [[Категорија:Микроорганизми]] [[Категорија:Биологија]] [[Категорија:Вода]] [[Категорија:Водени површини]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 0mor6z1h3zondz8d2ohs3ua2oxc4gq6 0 1400804 5606919 2026-08-09T22:02:56Z Buli 2648 Создадена страница со: Секако. За Википедија би било подобро да биде **неутрално, хронолошки и без разговорни формулации**. На пример: ### Румелифенери       **Румелифенери** (турски: *Rumelifeneri*) е населено место во округот Саријер, во европскиот дел на Истанбул, Турција. Се наоѓа на северниот крај на Босфорот, во близина на неговото влевање во Црното Море. На спротивната, азиска страна, се наоѓа **Анадолуфенери**. Местото е познато по својот светилник и по османлиското утврдување изградено за заштита на северниот влез во Босфорот. Името **Румелифенери** значи „Румелиски светилник“, при што „Румели“ се однесува на европскиот дел на Османлиското Царство, а „фенер“ на светилник. Местото во византискиот период било познато како **Фанаријански ’Рт** и било поврзано со навигацијата низ Босфорот. Според традицијата, на ’ртот се користеле огнови за да им служат како ориентир на морепловците. Во османлискиот период на местото било изградено крајбрежно утврдување, познато како **Румелифенериска тврдина** (*Rumeli Feneri Kalesi*) или **Топчу калеси**. Тврдината имала артилериска и стратешка функција и служела за контрола на северниот влез во Босфорот. Нејзината точна дата на изградба не е целосно утврдена, а во изворите се поврзува со османлиските одбранбени мерки од XVII и XVIII век. Во XIX век Румелифенери било **грчко православно населено место**. Населението главно се занимавало со рибарство. Во селото постоела црква посветена на **Свети Ѓорѓи**, како и агијазма. Грчкото население останало присутно до почетокот на XX век. Современиот светилник бил изграден во рамките на подобрувањето на навигацијата во Босфорот во периодот на **Кримската војна (1853–1856)**. Бил изграден од француски инженери, заедно со светилникот на Анадолуфенери на спротивниот брег. Румелифенери започнал да функционира на **15 мај 1856 година**. Светилникот е камена, осмоаголна кула со височина од околу 30 метри и се наоѓа на височина од околу 58 метри над морското ниво. До 1933 година со него управувале француските власти, по што бил преземен од турската држава. По **Грчко-турската размена на населението од 1923 година**, грчкото население на Румелифенери било иселено. Денес местото има карактер на мало крајбрежно населено место и е дел од градското подрачје на Истанбул. Румелифенери има стратешко значење поради својата положба на северниот влез во Босфорот, кој претставува главна поморска врска меѓу Црното Море и Мраморното Море. Светилникот и тврдината се негови најзначајни историски објекти. lr7bn94njwi6n3eoau7tem7i7ozfs1g 5606920 5606919 2026-08-09T22:03:25Z Buli 2648 5606920 wikitext text/x-wiki Румелифенери** (турски: *Rumelifeneri*) е населено место во округот Саријер, во европскиот дел на Истанбул, Турција. Се наоѓа на северниот крај на Босфорот, во близина на неговото влевање во Црното Море. На спротивната, азиска страна, се наоѓа **Анадолуфенери**. Местото е познато по својот светилник и по османлиското утврдување изградено за заштита на северниот влез во Босфорот. Името **Румелифенери** значи „Румелиски светилник“, при што „Румели“ се однесува на европскиот дел на Османлиското Царство, а „фенер“ на светилник. Местото во византискиот период било познато како **Фанаријански ’Рт** и било поврзано со навигацијата низ Босфорот. Според традицијата, на ’ртот се користеле огнови за да им служат како ориентир на морепловците. Во османлискиот период на местото било изградено крајбрежно утврдување, познато како **Румелифенериска тврдина** (*Rumeli Feneri Kalesi*) или **Топчу калеси**. Тврдината имала артилериска и стратешка функција и служела за контрола на северниот влез во Босфорот. Нејзината точна дата на изградба не е целосно утврдена, а во изворите се поврзува со османлиските одбранбени мерки од XVII и XVIII век. Во XIX век Румелифенери било **грчко православно населено место**. Населението главно се занимавало со рибарство. Во селото постоела црква посветена на **Свети Ѓорѓи**, како и агијазма. Грчкото население останало присутно до почетокот на XX век. Современиот светилник бил изграден во рамките на подобрувањето на навигацијата во Босфорот во периодот на **Кримската војна (1853–1856)**. Бил изграден од француски инженери, заедно со светилникот на Анадолуфенери на спротивниот брег. Румелифенери започнал да функционира на **15 мај 1856 година**. Светилникот е камена, осмоаголна кула со височина од околу 30 метри и се наоѓа на височина од околу 58 метри над морското ниво. До 1933 година со него управувале француските власти, по што бил преземен од турската држава. По **Грчко-турската размена на населението од 1923 година**, грчкото население на Румелифенери било иселено. Денес местото има карактер на мало крајбрежно населено место и е дел од градското подрачје на Истанбул. Румелифенери има стратешко значење поради својата положба на северниот влез во Босфорот, кој претставува главна поморска врска меѓу Црното Море и Мраморното Море. Светилникот и тврдината се негови најзначајни историски објекти. av2r72nbp3bm9z3p57ce1uhly2kl7de 5606921 5606920 2026-08-09T22:03:44Z Buli 2648 5606921 wikitext text/x-wiki '''Румелифенер''' (турски: *Rumelifeneri*) е населено место во округот Саријер, во европскиот дел на Истанбул, Турција. Се наоѓа на северниот крај на Босфорот, во близина на неговото влевање во Црното Море. На спротивната, азиска страна, се наоѓа **Анадолуфенери**. Местото е познато по својот светилник и по османлиското утврдување изградено за заштита на северниот влез во Босфорот. Името **Румелифенери** значи „Румелиски светилник“, при што „Румели“ се однесува на европскиот дел на Османлиското Царство, а „фенер“ на светилник. Местото во византискиот период било познато како **Фанаријански ’Рт** и било поврзано со навигацијата низ Босфорот. Според традицијата, на ’ртот се користеле огнови за да им служат како ориентир на морепловците. Во османлискиот период на местото било изградено крајбрежно утврдување, познато како **Румелифенериска тврдина** (*Rumeli Feneri Kalesi*) или **Топчу калеси**. Тврдината имала артилериска и стратешка функција и служела за контрола на северниот влез во Босфорот. Нејзината точна дата на изградба не е целосно утврдена, а во изворите се поврзува со османлиските одбранбени мерки од XVII и XVIII век. Во XIX век Румелифенери било **грчко православно населено место**. Населението главно се занимавало со рибарство. Во селото постоела црква посветена на **Свети Ѓорѓи**, како и агијазма. Грчкото население останало присутно до почетокот на XX век. Современиот светилник бил изграден во рамките на подобрувањето на навигацијата во Босфорот во периодот на **Кримската војна (1853–1856)**. Бил изграден од француски инженери, заедно со светилникот на Анадолуфенери на спротивниот брег. Румелифенери започнал да функционира на **15 мај 1856 година**. Светилникот е камена, осмоаголна кула со височина од околу 30 метри и се наоѓа на височина од околу 58 метри над морското ниво. До 1933 година со него управувале француските власти, по што бил преземен од турската држава. По **Грчко-турската размена на населението од 1923 година**, грчкото население на Румелифенери било иселено. Денес местото има карактер на мало крајбрежно населено место и е дел од градското подрачје на Истанбул. Румелифенери има стратешко значење поради својата положба на северниот влез во Босфорот, кој претставува главна поморска врска меѓу Црното Море и Мраморното Море. Светилникот и тврдината се негови најзначајни историски објекти. hbde45dwejxunnxqo892588mxfiy4ab 5606922 5606921 2026-08-09T22:04:53Z Buli 2648 5606922 wikitext text/x-wiki '''Румелифенер''' (турски: *Rumelifeneri*) е населено место во округот Саријер, во европскиот дел на Истанбул, Турција. Се наоѓа на северниот крај на Босфорот, во близина на неговото влевање во Црното Море. На спротивната, азиска страна, се наоѓа **Анадолуфенери**. Местото е познато по својот светилник и по османлиското утврдување изградено за заштита на северниот влез во Босфорот. == Историја == Името **Румелифенери** значи „Румелиски светилник“, при што „Румели“ се однесува на европскиот дел на Османлиското Царство, а „фенер“ на светилник. Местото во византискиот период било познато како **Фанаријански ’Рт** и било поврзано со навигацијата низ Босфорот. Според традицијата, на ’ртот се користеле огнови за да им служат како ориентир на морепловците. Во османлискиот период на местото било изградено крајбрежно утврдување, познато како **Румелифенериска тврдина** (*Rumeli Feneri Kalesi*) или **Топчу калеси**. Тврдината имала артилериска и стратешка функција и служела за контрола на северниот влез во Босфорот. Нејзината точна дата на изградба не е целосно утврдена, а во изворите се поврзува со османлиските одбранбени мерки од XVII и XVIII век. Во XIX век Румелифенери било **грчко православно населено место**. Населението главно се занимавало со рибарство. Во селото постоела црква посветена на **Свети Ѓорѓи**, како и агијазма. Грчкото население останало присутно до почетокот на XX век. Современиот светилник бил изграден во рамките на подобрувањето на навигацијата во Босфорот во периодот на **Кримската војна (1853–1856)**. Бил изграден од француски инженери, заедно со светилникот на Анадолуфенери на спротивниот брег. Румелифенери започнал да функционира на **15 мај 1856 година**. Светилникот е камена, осмоаголна кула со височина од околу 30 метри и се наоѓа на височина од околу 58 метри над морското ниво. До 1933 година со него управувале француските власти, по што бил преземен од турската држава. По **Грчко-турската размена на населението од 1923 година**, грчкото население на Румелифенери било иселено. Денес местото има карактер на мало крајбрежно населено место и е дел од градското подрачје на Истанбул. Румелифенери има стратешко значење поради својата положба на северниот влез во Босфорот, кој претставува главна поморска врска меѓу Црното Море и Мраморното Море. Светилникот и тврдината се негови најзначајни историски објекти. 51lgof0e68h69jo1lyzwsv4yjk8wn31 5606923 5606922 2026-08-09T22:05:17Z Buli 2648 5606923 wikitext text/x-wiki {{Infobox Turkey place | type = neighbourhood | province = Istanbul | district = Sarıyer | name = Rumelifeneri | image_skyline = Rumelifeneri.jpg | image_caption = | population_total = 4337 | population_as_of = 2022 | coordinates = {{coord|41|14|N|29|07|E|region:TR|display=inline,title}} |elevation_m =30 |postal_code = 34450 |area_code = 0212 }} '''Румелифенер''' (турски: *Rumelifeneri*) е населено место во округот Саријер, во европскиот дел на Истанбул, Турција. Се наоѓа на северниот крај на Босфорот, во близина на неговото влевање во Црното Море. На спротивната, азиска страна, се наоѓа **Анадолуфенери**. Местото е познато по својот светилник и по османлиското утврдување изградено за заштита на северниот влез во Босфорот. == Историја == Името **Румелифенери** значи „Румелиски светилник“, при што „Румели“ се однесува на европскиот дел на Османлиското Царство, а „фенер“ на светилник. Местото во византискиот период било познато како **Фанаријански ’Рт** и било поврзано со навигацијата низ Босфорот. Според традицијата, на ’ртот се користеле огнови за да им служат како ориентир на морепловците. Во османлискиот период на местото било изградено крајбрежно утврдување, познато како **Румелифенериска тврдина** (*Rumeli Feneri Kalesi*) или **Топчу калеси**. Тврдината имала артилериска и стратешка функција и служела за контрола на северниот влез во Босфорот. Нејзината точна дата на изградба не е целосно утврдена, а во изворите се поврзува со османлиските одбранбени мерки од XVII и XVIII век. Во XIX век Румелифенери било **грчко православно населено место**. Населението главно се занимавало со рибарство. Во селото постоела црква посветена на **Свети Ѓорѓи**, како и агијазма. Грчкото население останало присутно до почетокот на XX век. Современиот светилник бил изграден во рамките на подобрувањето на навигацијата во Босфорот во периодот на **Кримската војна (1853–1856)**. Бил изграден од француски инженери, заедно со светилникот на Анадолуфенери на спротивниот брег. Румелифенери започнал да функционира на **15 мај 1856 година**. Светилникот е камена, осмоаголна кула со височина од околу 30 метри и се наоѓа на височина од околу 58 метри над морското ниво. До 1933 година со него управувале француските власти, по што бил преземен од турската држава. По **Грчко-турската размена на населението од 1923 година**, грчкото население на Румелифенери било иселено. Денес местото има карактер на мало крајбрежно населено место и е дел од градското подрачје на Истанбул. Румелифенери има стратешко значење поради својата положба на северниот влез во Босфорот, кој претставува главна поморска врска меѓу Црното Море и Мраморното Море. Светилникот и тврдината се негови најзначајни историски објекти. 7wbsyzw6xoyfff0vdrepin4uprk7pq8 5606924 5606923 2026-08-09T22:06:13Z Buli 2648 5606924 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | type = neighbourhood | province = Istanbul | district = Sarıyer | name = Rumelifeneri | image_skyline = Rumelifeneri.jpg | image_caption = | population_total = 4337 | population_as_of = 2022 | coordinates = {{coord|41|14|N|29|07|E|region:TR|display=inline,title}} |elevation_m =30 |postal_code = 34450 |area_code = 0212 }} '''Румелифенер''' (турски: *Rumelifeneri*) е населено место во округот Саријер, во европскиот дел на Истанбул, Турција. Се наоѓа на северниот крај на Босфорот, во близина на неговото влевање во Црното Море. На спротивната, азиска страна, се наоѓа **Анадолуфенери**. Местото е познато по својот светилник и по османлиското утврдување изградено за заштита на северниот влез во Босфорот. == Историја == Името **Румелифенери** значи „Румелиски светилник“, при што „Румели“ се однесува на европскиот дел на Османлиското Царство, а „фенер“ на светилник. Местото во византискиот период било познато како **Фанаријански ’Рт** и било поврзано со навигацијата низ Босфорот. Според традицијата, на ’ртот се користеле огнови за да им служат како ориентир на морепловците. Во османлискиот период на местото било изградено крајбрежно утврдување, познато како **Румелифенериска тврдина** (*Rumeli Feneri Kalesi*) или **Топчу калеси**. Тврдината имала артилериска и стратешка функција и служела за контрола на северниот влез во Босфорот. Нејзината точна дата на изградба не е целосно утврдена, а во изворите се поврзува со османлиските одбранбени мерки од XVII и XVIII век. Во XIX век Румелифенери било **грчко православно населено место**. Населението главно се занимавало со рибарство. Во селото постоела црква посветена на **Свети Ѓорѓи**, како и агијазма. Грчкото население останало присутно до почетокот на XX век. Современиот светилник бил изграден во рамките на подобрувањето на навигацијата во Босфорот во периодот на **Кримската војна (1853–1856)**. Бил изграден од француски инженери, заедно со светилникот на Анадолуфенери на спротивниот брег. Румелифенери започнал да функционира на **15 мај 1856 година**. Светилникот е камена, осмоаголна кула со височина од околу 30 метри и се наоѓа на височина од околу 58 метри над морското ниво. До 1933 година со него управувале француските власти, по што бил преземен од турската држава. По **Грчко-турската размена на населението од 1923 година**, грчкото население на Румелифенери било иселено. Денес местото има карактер на мало крајбрежно населено место и е дел од градското подрачје на Истанбул. Румелифенери има стратешко значење поради својата положба на северниот влез во Босфорот, кој претставува главна поморска врска меѓу Црното Море и Мраморното Море. Светилникот и тврдината се негови најзначајни историски објекти. ih3wp7fk5yezhtfhdds5whmlet7htwd 5606926 5606924 2026-08-09T22:06:58Z Buli 2648 5606926 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | type = neighbourhood | province = Istanbul | district = Sarıyer | name = Румелифенер | image_skyline = Rumelifeneri.jpg | image_caption = | population_total = 4337 | population_as_of = 2022 | coordinates = {{coord|41|14|N|29|07|E|region:TR|display=inline,title}} |elevation_m =30 |postal_code = 34450 |area_code = 0212 }} '''Румелифенер''' ({{langx|tr|Rumelifeneri}}) е населено место во округот Саријер, во европскиот дел на Истанбул, Турција. Се наоѓа на северниот крај на Босфорот, во близина на неговото влевање во Црното Море. На спротивната, азиска страна, се наоѓа **Анадолуфенери**. Местото е познато по својот светилник и по османлиското утврдување изградено за заштита на северниот влез во Босфорот. == Историја == Името **Румелифенери** значи „Румелиски светилник“, при што „Румели“ се однесува на европскиот дел на Османлиското Царство, а „фенер“ на светилник. Местото во византискиот период било познато како **Фанаријански ’Рт** и било поврзано со навигацијата низ Босфорот. Според традицијата, на ’ртот се користеле огнови за да им служат како ориентир на морепловците. Во османлискиот период на местото било изградено крајбрежно утврдување, познато како **Румелифенериска тврдина** (*Rumeli Feneri Kalesi*) или **Топчу калеси**. Тврдината имала артилериска и стратешка функција и служела за контрола на северниот влез во Босфорот. Нејзината точна дата на изградба не е целосно утврдена, а во изворите се поврзува со османлиските одбранбени мерки од XVII и XVIII век. Во XIX век Румелифенери било **грчко православно населено место**. Населението главно се занимавало со рибарство. Во селото постоела црква посветена на **Свети Ѓорѓи**, како и агијазма. Грчкото население останало присутно до почетокот на XX век. Современиот светилник бил изграден во рамките на подобрувањето на навигацијата во Босфорот во периодот на **Кримската војна (1853–1856)**. Бил изграден од француски инженери, заедно со светилникот на Анадолуфенери на спротивниот брег. Румелифенери започнал да функционира на **15 мај 1856 година**. Светилникот е камена, осмоаголна кула со височина од околу 30 метри и се наоѓа на височина од околу 58 метри над морското ниво. До 1933 година со него управувале француските власти, по што бил преземен од турската држава. По **Грчко-турската размена на населението од 1923 година**, грчкото население на Румелифенери било иселено. Денес местото има карактер на мало крајбрежно населено место и е дел од градското подрачје на Истанбул. Румелифенери има стратешко значење поради својата положба на северниот влез во Босфорот, кој претставува главна поморска врска меѓу Црното Море и Мраморното Море. Светилникот и тврдината се негови најзначајни историски објекти. sb2ghwxlo2dfh0inea1leboyf90f2dj 5606927 5606926 2026-08-09T22:10:35Z Buli 2648 5606927 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | type = neighbourhood | province = Istanbul | district = Sarıyer | name = Румелифенер | image_skyline = Rumelifeneri.jpg | image_caption = | population_total = 4337 | population_as_of = 2022 | coordinates = {{coord|41|14|N|29|07|E|region:TR|display=inline,title}} |elevation_m =30 |postal_code = 34450 |area_code = 0212 }} '''Румелифенер''' ({{langx|tr|Rumelifeneri}}) е населено место во округот [[Саријер]], во европскиот дел на Истанбул, Турција. Се наоѓа на северниот крај на [[Босфорот]], во близина на неговото влевање во Црното Море. На спротивната, азиска страна, се наоѓа [[Анадолуфенер]]. Местото е познато по својот светилник и по османлиското утврдување изградено за заштита на северниот влез во Босфорот. == Историја == Името Румелифенери значи „Румелиски светилник“, при што „Румели“ се однесува на европскиот дел на Османлиското Царство, а „фенер“ на светилник. Местото во византискиот период било познато како Фанаријански ’Рт и било поврзано со навигацијата низ Босфорот. Според традицијата, на ’ртот се користеле огнови за да им служат како ориентир на морепловците. Во османлискиот период на местото било изградено крајбрежно утврдување, познато како Румелифенериска тврдина (''Rumeli Feneri Kalesi'') или Топчу калеси. Тврдината имала артилериска и стратешка функција и служела за контрола на северниот влез во Босфорот. Нејзината точна дата на изградба не е целосно утврдена, а во изворите се поврзува со османлиските одбранбени мерки од XVII и XVIII век. Во XIX век Румелифенери било било населено со православни Грци. Населението главно се занимавало со рибарство. Во селото постоела црква посветена на Свети Ѓорѓи, како и агијазма. Грчкото население останало присутно до почетокот на XX век. Современиот светилник бил изграден во рамките на подобрувањето на навигацијата во Босфорот во периодот на [[Кримска војна|Кримската војна]] (1853–1856). Бил изграден од француски инженери, заедно со светилникот на Анадолуфенери на спротивниот брег. Румелифенери започнал да функционира на 15 мај 1856 година. Светилникот е камена, осмоаголна кула со височина од околу 30 метри и се наоѓа на височина од околу 58 метри над морското ниво. До 1933 година со него управувале француските власти, по што бил преземен од турската држава. По Грчко-турската размена на населението од 1923 година, грчкото население на Румелифенери било иселено. Денес местото има карактер на мало крајбрежно населено место и е дел од градското подрачје на Истанбул. Румелифенери има стратешко значење поради својата положба на северниот влез во Босфорот, кој претставува главна поморска врска меѓу Црното Море и Мраморното Море. Светилникот и тврдината се негови најзначајни историски објекти. sd246s46xvdgqvfn5s07cwy2waog1pw 5606928 5606927 2026-08-09T22:11:41Z Buli 2648 /* Историја */ 5606928 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | type = neighbourhood | province = Istanbul | district = Sarıyer | name = Румелифенер | image_skyline = Rumelifeneri.jpg | image_caption = | population_total = 4337 | population_as_of = 2022 | coordinates = {{coord|41|14|N|29|07|E|region:TR|display=inline,title}} |elevation_m =30 |postal_code = 34450 |area_code = 0212 }} '''Румелифенер''' ({{langx|tr|Rumelifeneri}}) е населено место во округот [[Саријер]], во европскиот дел на Истанбул, Турција. Се наоѓа на северниот крај на [[Босфорот]], во близина на неговото влевање во Црното Море. На спротивната, азиска страна, се наоѓа [[Анадолуфенер]]. Местото е познато по својот светилник и по османлиското утврдување изградено за заштита на северниот влез во Босфорот. == Историја == Името Румелифенери значи „Румелиски светилник“, при што „Румели“ се однесува на европскиот дел на Османлиското Царство, а „фенер“ на светилник. Местото во византискиот период било познато како Фанаријански ’Рт и било поврзано со навигацијата низ Босфорот. Според традицијата, на ’ртот се користеле огнови за да им служат како ориентир на морепловците. Во османлискиот период на местото било изградено крајбрежно утврдување, познато како Румелифенериска тврдина (''Rumeli Feneri Kalesi'') или Топчу калеси. Тврдината имала артилериска и стратешка функција и служела за контрола на северниот влез во Босфорот. Нејзината точна дата на изградба не е целосно утврдена, а во изворите се поврзува со османлиските одбранбени мерки од XVII и XVIII век. Во XIX век Румелифенери било било населено со православни Грци. Населението главно се занимавало со рибарство. Во селото постоела црква посветена на Свети Ѓорѓи, како и агијазма. Грчкото население останало присутно до почетокот на XX век. Современиот светилник бил изграден во рамките на подобрувањето на навигацијата во Босфорот во периодот на [[Кримска војна|Кримската војна]] (1853–1856). Бил изграден од француски инженери, заедно со светилникот на Анадолуфенери на спротивниот брег. Румелифенери започнал да функционира на 15 мај 1856 година. Светилникот е камена, осмоаголна кула со височина од околу 30 метри и се наоѓа на височина од околу 58 метри над морското ниво. До 1933 година со него управувале француските власти, по што бил преземен од турската држава. По Грчко-турската размена на населението од 1923 година, грчкото население на Румелифенери било иселено. Денес местото има карактер на мало крајбрежно населено место и е дел од градското подрачје на Истанбул. Румелифенери има стратешко значење поради својата положба на северниот влез во Босфорот, кој претставува главна поморска врска меѓу Црното Море и Мраморното Море. Светилникот и тврдината се негови најзначајни историски објекти. [[Категорија:Босфор]] nskhc6tfm5hll25e9n06do6kptnprvo 0 1400805 5606998 2026-08-10T06:00:48Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1364785138|Cube (algebra)]]“ 5606998 wikitext text/x-wiki [[Податотека:CubeChart.svg|мини|280x280пкс| {{math|1=''y'' = ''x''³}} за вредности на {{math|1 ≤ ''x'' ≤ 25}}.]] Во [[Аритметика|аритметиката]] и [[Алгебра|алгебрата]], '''куб''' на бројот {{Мпром|n}} е неговиот трет [[Степенување|степен]], односно резултат од множење три пати на {{Мпром|n}} сам со себе. Кубот на бројот {{Мпром|n}} се означува {{Мат|''n''³}}, користејќи [[Горен и долен индекс|горен индекс]] [[3 (број)|3]],{{Efn|The [[Unicode superscript]] character {{char|³}} is also available for typesetting: ''n''³.}} на пример {{Безпрелом|2³ {{=}} 8}} . [[Операција (математика)|Операцијата]] куб може да се дефинира и за кој било друг [[Израз (математика)|математички израз]], на пример {{Мат|(''x'' + 1)³}}. Куб е исто така бројот помножен со неговиот [[Квадрат (алгебра)|квадрат]]: : {{math|1=''n''³ = ''n'' × ''n''² = ''n'' × ''n'' × ''n''|size=120%}} ''Кубната функција'' е [[Функција (математика)|функцијата]] {{Мат|''x'' ↦ ''x''³}} (често означена {{Мат|1=''y'' = ''x''³}} ) што го пресликува бројот во неговиот куб. Таа е [[непарна функција]]: : {{math|1=(−''n'')³ = −(''n''³)|size=120%}} [[Зафатнина|Зафатнината]] на [[Коцка|геометриска коцка]] е куб од должината на нејзината страна. [[Инверзна функција|Инверзната]] операција што се состои од наоѓање број чиј куб е {{Мпром|n}} се нарекува вадење на кубен корен од {{Мпром|n}}. Кубниот корен ја одредува страната на коцката со дадена зафатнина. Исто така е {{Мпром|n}} подигнат на една третина. [[График на функција|Графиконот]] на кубната функција е познат како '''кубна парабола'''. Бидејќи кубната функција е непарна функција, оваа крива има [[центар на симетрија]] во почетокот, но нема [[Осна симетрија|оска на симетрија]]. == Во цели броеви == '''Кубен број''', или '''совршен куб''', или понекогаш само '''куб''', е број кој е куб на [[цел број]]. Ненегативните совршени кубови до 60³ се {{OEIS|id=A000578}}: {| style="text-align:right;" | style="padding-left:2em;" |0³ = |0 |- | style="padding-left:2em;" |1³ = |1 | style="padding-left:2em;" |11³ = |1331 | style="padding-left:2em;" |21³ = |9261 | style="padding-left:2em;" |31³ = |29,791 | style="padding-left:2em;" |41³ = |68,921 | style="padding-left:2em;" |51³ = |132,651 |- | style="padding-left:2em;" |2³ = |8 | style="padding-left:2em;" |12³ = |1728 | style="padding-left:2em;" |22³ = |10,648 | style="padding-left:2em;" |32³ = |32,768 | style="padding-left:2em;" |42³ = |74,088 | style="padding-left:2em;" |52³ = |140,608 |- | style="padding-left:2em;" |3³ = |27 | style="padding-left:2em;" |13³ = |2197 | style="padding-left:2em;" |23³ = |12,167 | style="padding-left:2em;" |33³ = |35,937 | style="padding-left:2em;" |43³ = |79,507 | style="padding-left:2em;" |53³ = |148,877 |- | style="padding-left:2em;" |4³ = |64 | style="padding-left:2em;" |14³ = |2744 | style="padding-left:2em;" |24³ = |13,824 | style="padding-left:2em;" |34³ = |39,304 | style="padding-left:2em;" |44³ = |85,184 | style="padding-left:2em;" |54³ = |157,464 |- | style="padding-left:2em;" |5³ = |125 | style="padding-left:2em;" |15³ = |3375 | style="padding-left:2em;" |25³ = |15,625 | style="padding-left:2em;" |35³ = |42,875 | style="padding-left:2em;" |45³ = |91,125 | style="padding-left:2em;" |55³ = |166,375 |- | style="padding-left:2em;" |6³ = |216 | style="padding-left:2em;" |16³ = |4096 | style="padding-left:2em;" |26³ = |17,576 | style="padding-left:2em;" |36³ = |46,656 | style="padding-left:2em;" |46³ = |97,336 | style="padding-left:2em;" |56³ = |175,616 |- | style="padding-left:2em;" |7³ = |343 | style="padding-left:2em;" |17³ = |4913 | style="padding-left:2em;" |27³ = |19,683 | style="padding-left:2em;" |37³ = |50,653 | style="padding-left:2em;" |47³ = |103,823 | style="padding-left:2em;" |57³ = |185,193 |- | style="padding-left:2em;" |8³ = |512 | style="padding-left:2em;" |18³ = |5832 | style="padding-left:2em;" |28³ = |21,952 | style="padding-left:2em;" |38³ = |54,872 | style="padding-left:2em;" |48³ = |110,592 | style="padding-left:2em;" |58³ = |195,112 |- | style="padding-left:2em;" |9³ = |729 | style="padding-left:2em;" |19³ = |6859 | style="padding-left:2em;" |29³ = |24,389 | style="padding-left:2em;" |39³ = |59,319 | style="padding-left:2em;" |49³ = |117,649 | style="padding-left:2em;" |59³ = |205,379 |- | style="padding-left:2em;" |10³ = |1000 | style="padding-left:2em;" |20³ = |8000 | style="padding-left:2em;" |30³ = |27,000 | style="padding-left:2em;" |40³ = |64,000 | style="padding-left:2em;" |50³ = |125,000 | style="padding-left:2em;" |60³ = |216,000 |} Геометриски гледано, позитивен цел број {{Мпром|m}} е совршена коцка [[ако и само ако]] може да се подредат {{Мпром|m}} цврсти единични коцки во поголема, цврста коцка. На пример, 27 мали коцки можат да се распоредат во една поголема со изглед на [[Рубикова коцка]], бидејќи {{Безпрелом|3 × 3 × 3 {{=}} 27}} . Разликата помеѓу кубовите од последователни цели броеви може да се изрази на следниов начин: : {{math|1=''n''³ − (''n'' − 1)³ = 3(''n'' − 1)''n'' + 1|size=120%}} или : {{math|1=(''n'' + 1)³ − ''n''³ = 3(''n'' + 1)''n'' + 1|size=120%}} Не постои минимален совршен куб, бидејќи кубот на негативен цел број е негативен. На пример, {{Безпрелом|(−4) × (−4) × (−4) {{=}} −64}} . === Десетична основа === За разлика од совршените квадрати, совршените кубови немаат мал број на можности за последните две цифри. Освен за коцките деливи со 5, каде што само '''25''', '''75''' и '''00''' можат да бидат последните две цифри, ''секој'' пар цифри со последната цифра непарна може да се појави како последни цифри на совршен куб. За парни кубови, постои значително ограничување, само за '''00''', {{Мат|''o''}}'''2''' , {{Мат|''e''}}'''4''' , {{Мат|''o''}}'''6''' и {{Мат|''e''}}'''8''' може да бидат последните две цифри од совршен куба (каде {{Мат|''o''}} означува која било непарна цифра и {{Мат|''e''}} за која било парна цифра). Некои кубни броеви се и квадратни броеви; на пример, 64 е квадратен број {{Безпрелом|(8 × 8)}} и кубен број {{Безпрелом|(4 × 4 × 4)}} . Ова се случува ако и само ако бројот е совршен шести степен (во овој случај 2{{Гинд|6}}). Последните цифри од секој трет степен се: {| width="45%" |0 | 1 | 8 | 7 | 4 | 5 | 6 | 3 | 2 | 9 | |} Сепак, лесно е да се покаже дека повеќето броеви не се совршени кубови бидејќи ''сите'' совршени кубови мора да имаат дигитален корен '''1''', '''8''' или '''9'''. Тоа е, нивните вредности модуло 9 може да бидат само 0, 1 и 8. Покрај тоа, дигиталниот корен на кубот на кој било број може да се определи со остатокот што го дава бројот кога ќе се подели со 3: * Ако бројот ''x'' е делив со 3, неговиот куб има дигитален корен 9; односно, *: <math>\text{if}\quad x \equiv 0 \pmod 3 \quad \text{then} \quad x^3\equiv 0 \pmod 9 \text{ (actually} \quad 0 \pmod {27}\text{)};</math> * Ако има остаток 1 кога се дели со 3, неговиот куб има дигитален корен 1; односно, *: <math>\text{if}\quad x \equiv 1 \pmod 3 \quad \text{then} \quad x^3\equiv 1 \pmod 9;</math> * Ако има остаток 2 кога се дели со 3, неговиот куб има дигитален корен 8; односно, *: <math>\text{if}\quad x \equiv 2 \pmod 3 \quad \text{then} \quad x^3\equiv 8 \pmod 9.</math> === Збир од два куба === === Збир од три куба === [[Категорија:Унарни операции]] [[Категорија:Теорија на броевите]] [[Категорија:Цели броеви]] [[Категорија:Целобројни низи]] [[Категорија:Фигурни броеви]] [[Категорија:Елементарна аритметика]] oyh1agyicm7rggmkkgixar4bz67ii69 5606999 5606998 2026-08-10T06:02:39Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5606999 wikitext text/x-wiki [[Податотека:CubeChart.svg|мини|280x280пкс| {{math|1=''y'' = ''x''³}} за вредности на {{math|1 ≤ ''x'' ≤ 25}}.]] Во [[Аритметика|аритметиката]] и [[Алгебра|алгебрата]], '''куб''' на бројот {{Мпром|n}} е неговиот трет [[Степенување|степен]], односно резултат од множење три пати на {{Мпром|n}} сам со себе. Кубот на бројот {{Мпром|n}} се означува {{Мат|''n''³}}, користејќи [[Горен и долен индекс|горен индекс]] [[3 (број)|3]],{{Efn|The [[Unicode superscript]] character {{char|³}} is also available for typesetting: ''n''³.}} на пример {{Безпрелом|2³ {{=}} 8}} . [[Операција (математика)|Операцијата]] куб може да се дефинира и за кој било друг [[Израз (математика)|математички израз]], на пример {{Мат|(''x'' + 1)³}}. Куб е исто така бројот помножен со неговиот [[Квадрат (алгебра)|квадрат]]: : {{math|1=''n''³ = ''n'' × ''n''² = ''n'' × ''n'' × ''n''|size=120%}} ''Кубната функција'' е [[Функција (математика)|функцијата]] {{Мат|''x'' ↦ ''x''³}} (често означена {{Мат|1=''y'' = ''x''³}} ) што го пресликува бројот во неговиот куб. Таа е [[непарна функција]]: : {{math|1=(−''n'')³ = −(''n''³)|size=120%}} [[Зафатнина|Зафатнината]] на [[Коцка|геометриска коцка]] е куб од должината на нејзината страна. [[Инверзна функција|Инверзната]] операција што се состои од наоѓање број чиј куб е {{Мпром|n}} се нарекува вадење на кубен корен од {{Мпром|n}}. Кубниот корен ја одредува страната на коцката со дадена зафатнина. Исто така е {{Мпром|n}} подигнат на една третина. [[График на функција|Графиконот]] на кубната функција е познат како '''кубна парабола'''. Бидејќи кубната функција е непарна функција, оваа крива има [[центар на симетрија]] во почетокот, но нема [[Осна симетрија|оска на симетрија]]. == Во цели броеви == '''Кубен број''', или '''совршен куб''', или понекогаш само '''куб''', е број кој е куб на [[цел број]]. Ненегативните совршени кубови до 60³ се {{OEIS|id=A000578}}: {| style="text-align:right;" | style="padding-left:2em;" |0³ = |0 |- | style="padding-left:2em;" |1³ = |1 | style="padding-left:2em;" |11³ = |1331 | style="padding-left:2em;" |21³ = |9261 | style="padding-left:2em;" |31³ = |29,791 | style="padding-left:2em;" |41³ = |68,921 | style="padding-left:2em;" |51³ = |132,651 |- | style="padding-left:2em;" |2³ = |8 | style="padding-left:2em;" |12³ = |1728 | style="padding-left:2em;" |22³ = |10,648 | style="padding-left:2em;" |32³ = |32,768 | style="padding-left:2em;" |42³ = |74,088 | style="padding-left:2em;" |52³ = |140,608 |- | style="padding-left:2em;" |3³ = |27 | style="padding-left:2em;" |13³ = |2197 | style="padding-left:2em;" |23³ = |12,167 | style="padding-left:2em;" |33³ = |35,937 | style="padding-left:2em;" |43³ = |79,507 | style="padding-left:2em;" |53³ = |148,877 |- | style="padding-left:2em;" |4³ = |64 | style="padding-left:2em;" |14³ = |2744 | style="padding-left:2em;" |24³ = |13,824 | style="padding-left:2em;" |34³ = |39,304 | style="padding-left:2em;" |44³ = |85,184 | style="padding-left:2em;" |54³ = |157,464 |- | style="padding-left:2em;" |5³ = |125 | style="padding-left:2em;" |15³ = |3375 | style="padding-left:2em;" |25³ = |15,625 | style="padding-left:2em;" |35³ = |42,875 | style="padding-left:2em;" |45³ = |91,125 | style="padding-left:2em;" |55³ = |166,375 |- | style="padding-left:2em;" |6³ = |216 | style="padding-left:2em;" |16³ = |4096 | style="padding-left:2em;" |26³ = |17,576 | style="padding-left:2em;" |36³ = |46,656 | style="padding-left:2em;" |46³ = |97,336 | style="padding-left:2em;" |56³ = |175,616 |- | style="padding-left:2em;" |7³ = |343 | style="padding-left:2em;" |17³ = |4913 | style="padding-left:2em;" |27³ = |19,683 | style="padding-left:2em;" |37³ = |50,653 | style="padding-left:2em;" |47³ = |103,823 | style="padding-left:2em;" |57³ = |185,193 |- | style="padding-left:2em;" |8³ = |512 | style="padding-left:2em;" |18³ = |5832 | style="padding-left:2em;" |28³ = |21,952 | style="padding-left:2em;" |38³ = |54,872 | style="padding-left:2em;" |48³ = |110,592 | style="padding-left:2em;" |58³ = |195,112 |- | style="padding-left:2em;" |9³ = |729 | style="padding-left:2em;" |19³ = |6859 | style="padding-left:2em;" |29³ = |24,389 | style="padding-left:2em;" |39³ = |59,319 | style="padding-left:2em;" |49³ = |117,649 | style="padding-left:2em;" |59³ = |205,379 |- | style="padding-left:2em;" |10³ = |1000 | style="padding-left:2em;" |20³ = |8000 | style="padding-left:2em;" |30³ = |27,000 | style="padding-left:2em;" |40³ = |64,000 | style="padding-left:2em;" |50³ = |125,000 | style="padding-left:2em;" |60³ = |216,000 |} Геометриски гледано, позитивен цел број {{Мпром|m}} е совршена коцка [[ако и само ако]] може да се подредат {{Мпром|m}} цврсти единични коцки во поголема, цврста коцка. На пример, 27 мали коцки можат да се распоредат во една поголема со изглед на [[Рубикова коцка]], бидејќи {{Безпрелом|3 × 3 × 3 {{=}} 27}} . Разликата помеѓу кубовите од последователни цели броеви може да се изрази на следниов начин: : {{math|1=''n''³ − (''n'' − 1)³ = 3(''n'' − 1)''n'' + 1|size=120%}} или : {{math|1=(''n'' + 1)³ − ''n''³ = 3(''n'' + 1)''n'' + 1|size=120%}} Не постои минимален совршен куб, бидејќи кубот на негативен цел број е негативен. На пример, {{Безпрелом|(−4) × (−4) × (−4) {{=}} −64}} . === Десетична основа === За разлика од совршените квадрати, совршените кубови немаат мал број на можности за последните две цифри. Освен за коцките деливи со 5, каде што само '''25''', '''75''' и '''00''' можат да бидат последните две цифри, ''секој'' пар цифри со последната цифра непарна може да се појави како последни цифри на совршен куб. За парни кубови, постои значително ограничување, само за '''00''', {{Мат|''o''}}'''2''' , {{Мат|''e''}}'''4''' , {{Мат|''o''}}'''6''' и {{Мат|''e''}}'''8''' може да бидат последните две цифри од совршен куба (каде {{Мат|''o''}} означува која било непарна цифра и {{Мат|''e''}} за која било парна цифра). Некои кубни броеви се и квадратни броеви; на пример, 64 е квадратен број {{Безпрелом|(8 × 8)}} и кубен број {{Безпрелом|(4 × 4 × 4)}} . Ова се случува ако и само ако бројот е совршен шести степен (во овој случај 2{{Гинд|6}}). Последните цифри од секој трет степен се: {| width="45%" |0 | 1 | 8 | 7 | 4 | 5 | 6 | 3 | 2 | 9 | |} Сепак, лесно е да се покаже дека повеќето броеви не се совршени кубови бидејќи ''сите'' совршени кубови мора да имаат дигитален корен '''1''', '''8''' или '''9'''. Тоа е, нивните вредности модуло 9 може да бидат само 0, 1 и 8. Покрај тоа, дигиталниот корен на кубот на кој било број може да се определи со остатокот што го дава бројот кога ќе се подели со 3: * Ако бројот ''x'' е делив со 3, неговиот куб има дигитален корен 9; односно, *: <math>\text{if}\quad x \equiv 0 \pmod 3 \quad \text{then} \quad x^3\equiv 0 \pmod 9 \text{ (actually} \quad 0 \pmod {27}\text{)};</math> * Ако има остаток 1 кога се дели со 3, неговиот куб има дигитален корен 1; односно, *: <math>\text{if}\quad x \equiv 1 \pmod 3 \quad \text{then} \quad x^3\equiv 1 \pmod 9;</math> * Ако има остаток 2 кога се дели со 3, неговиот куб има дигитален корен 8; односно, *: <math>\text{if}\quad x \equiv 2 \pmod 3 \quad \text{then} \quad x^3\equiv 8 \pmod 9.</math> === Збир од два куба === === Збир од три куба === ==Белешки== <references group="б"/> ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Унарни операции]] [[Категорија:Теорија на броевите]] [[Категорија:Цели броеви]] [[Категорија:Целобројни низи]] [[Категорија:Фигурни броеви]] [[Категорија:Елементарна аритметика]] 8694ike6o3ssubmmx3vinz8mnusub0o 0 1400806 5607007 2026-08-10T06:25:55Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Александар Глазунов]] 5607007 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Александар Глазунов]] ivmcgpjkprnuw3c7e7dhzksh068kzwk 0 1400807 5607012 2026-08-10T07:20:45Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1368205891|Sum of two cubes]]“ 5607012 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Sum_and_difference_of_2_cubes.svg|мини| Нагледен доказ за формулите за збир и разлика на два куба]] Во [[Математика|математиката]], '''збирот од два куба''' е број на [[Куб (алгебра)|куб]] додаден на друг број на куб. == Факторизација == Секој збир од два куба може да се факторизира според [[Идентитет (математика)|идентитетот]]:<math display="block"> a^3 + b^3 = (a + b)(a^2 - ab + b^2) </math> во [[елементарна алгебра]].{{R|mckeague}} [[Биномен број|Биномните броеви]] ја обопштуваат оваа факторизација на повисоки непарни степени. === Доказ === Почнувајќи со изразот, <math>a^2-ab+b^2</math> и множење со {{Мат|''a'' + ''b''}} <math display="block"> (a+b)(a^2-ab+b^2) = a(a^2-ab+b^2) + b(a^2-ab+b^2). </math> распределување на ''a'' и ''b'' преку <math>a^2-ab+b^2</math>, <math display="block"> a^3 - a^2 b + ab^2 + a^2b - ab^2 + b^3 </math> и откажување на сличните услови,{{R|mckeague}} <math display="block"> a^3 + b^3. </math> Слично на тоа, за разликата на два куба, <math display="block"> \begin{align} (a-b)(a^2+ab+b^2) & = a(a^2+ab+b^2) - b(a^2+ab+b^2) \\ & = a^3 + a^2 b + ab^2 \; - a^2b - ab^2 - b^3 \\ & = a^3 - b^3. \end{align}</math> === Мнемоник „ВЕСП“ === [[Мнемоника|Мнемоничкиот]] „ВИСП“, скратено од „Влез, исто, спротивно, позитивно“, помага да се потсетиме на знаците:{{R|kropko}}<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ppQ3DwAAQBAJ&pg=PA36|title=Vedic Mathematics: Secrets skills for quick, accurate mental calculations|date=June 2015|publisher=V&S Publishers|isbn=978-93-5057-456-0}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=NKAFEAAAQBAJ&pg=PA62|title=Algebra 2: The Easy Way|last=Clemens|first=Meg|last2=Clemens|first2=Glenn|date=3 September 2019|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-1-4380-1214-8}}</ref> == Последна Фермаова теорема == [[Последна Фермаова теорема|Последната Фермаова теорема]] во случајот на експонент 3 наведува дека збирот на два ненулти целобројни куба не резултира со ненулт целоброен куб. Првиот регистриран доказ за случајот со експонент 3 го дал [[Леонард Ојлер|Ојлер]].{{R|dickson}} [[Таксикеб бро|Таксикеб број]] е најмалиот позитивен број што може да се изрази како збир од два позитивни целобројни куба на ''n'' различни начини. Најмалиот таксикеб број по Ta(1) = 2, е Ta(2) = 1729 ( бројот на Рамануџан), <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://oeis.org/A001235|title=A001235 - OEIS|work=oeis.org|accessdate=2023-01-04}}</ref> изразен како: : <math>1^3 +12^3</math> или <math>9^3 + 10^3</math> Ta(3), најмалиот таксикеб број изразен на 3 различни начини, е 87.539.319, изразен како : <math>436^3 + 167^3</math>, <math>423^3 + 228^3</math> или <math>414^3 + 255^3</math> [[Кебтакси број]] е најмалиот позитивен број што може да се изрази како збир од два целобројни куба на ''n'' начини, што овозможува кубовите да бидат негативни или нули, како и позитивни. Најмалиот број на кебтакси по Cabtaxi(1) = 0 е Cabtaxi(2) = 91, {{R|tdw}} изразен како: : <math>3^3 + 4^3</math> или <math>6^3 - 5^3</math> Интересна е врската помеѓу 1729 и 91: 19 е вкупниот број на цифри во 1729 година; обратно свртен 19 е 91; 19 x 91 е 1729. Cabtaxi(3), најмалиот кебтакси број изразен на 3 различни начини, е 4104,{{R|tstc}} изразен како : <math>16^3 + 2^3</math>, <math>15^3 + 9^3</math> или <math>-12^3+18^3</math> == Поврзано == * [[Разлика на два квадрати]] * [[Биномен број]] * [[Последна Фермаова теорема|Последна теорема на Ферма]] == Наводи == == Литратура == * {{Наведено списание|last=Broughan|first=Kevin A.|date=January 2003|title=Characterizing the Sum of Two Cubes|url=https://cs.uwaterloo.ca/journals/JIS/VOL6/Broughan/broughan25.pdf|journal=[[Journal of Integer Sequences]]|volume=6|issue=4|page=46|bibcode=2003JIntS...6...46B}} [[Категорија:Алгебра]] qnukcb6j06s5bfn348u2dltxe2lnpg3 5607013 5607012 2026-08-10T07:25:22Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5607013 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Sum_and_difference_of_2_cubes.svg|мини| Нагледен доказ за формулите за збир и разлика на два куба]] Во [[Математика|математиката]], '''збирот од два куба''' е број на [[Куб (алгебра)|куб]] додаден на друг број на куб. == Факторизација == Секој збир од два куба може да се факторизира според [[Идентитет (математика)|идентитетот]]:<math display="block"> a^3 + b^3 = (a + b)(a^2 - ab + b^2) </math> во [[елементарна алгебра]].{{R|mckeague}} [[Биномен број|Биномните броеви]] ја обопштуваат оваа факторизација на повисоки непарни степени. === Доказ === Почнувајќи со изразот, <math>a^2-ab+b^2</math> и множење со {{Мат|''a'' + ''b''}} <math display="block"> (a+b)(a^2-ab+b^2) = a(a^2-ab+b^2) + b(a^2-ab+b^2). </math> распределување на ''a'' и ''b'' преку <math>a^2-ab+b^2</math>, <math display="block"> a^3 - a^2 b + ab^2 + a^2b - ab^2 + b^3 </math> и откажување на сличните услови,{{R|mckeague}} <math display="block"> a^3 + b^3. </math> Слично на тоа, за разликата на два куба, <math display="block"> \begin{align} (a-b)(a^2+ab+b^2) & = a(a^2+ab+b^2) - b(a^2+ab+b^2) \\ & = a^3 + a^2 b + ab^2 \; - a^2b - ab^2 - b^3 \\ & = a^3 - b^3. \end{align}</math> === Мнемоник „ВЕСП“ === [[Мнемоника|Мнемоничкиот]] „ВИСП“, скратено од „Влезен знак, ист, спротивен, позитивен“, помага да се потсетиме на знаците:{{R|kropko}}<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ppQ3DwAAQBAJ&pg=PA36|title=Vedic Mathematics: Secrets skills for quick, accurate mental calculations|date=June 2015|publisher=V&S Publishers|isbn=978-93-5057-456-0}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=NKAFEAAAQBAJ&pg=PA62|title=Algebra 2: The Easy Way|last=Clemens|first=Meg|last2=Clemens|first2=Glenn|date=3 September 2019|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-1-4380-1214-8}}</ref> :{| cellspacing="4" |- style="text-align:center;line-height:0.9;font-size:90%;" | || '''В'''лезен<br />знак|| || '''И'''ст || || '''С'''противен|| || Секогаш<br />'''П'''озитивен |- | || style="border:1px solid;border-bottom:none;"| | || style="border:1px solid;border-bottom:none;"| | || style="border:1px solid;border-bottom:none;"| | || style="border:1px solid;border-bottom:none;"| |- | {{math|1=''a''{{sup|3}}}} ! {{math|1=+}} | {{math|1=''b''{{sup|3}}{{quad}}={{quad}}(''a''}} ! {{math|1=+}} | {{math|1=''b'')(''a''{{sup|2}}}} ! {{math|1=&minus;}} | {{math|1=''ab''}} ! {{math|1=+}} | {{math|1=''b''{{sup|2}})}} |- | {{math|1=''a''{{sup|3}}}} ! {{math|1=&minus;}} | {{math|1=''b''{{sup|3}}{{quad}}={{quad}}(''a''}} ! {{math|1=&minus;}} | {{math|1=''b'')(''a''{{sup|2}}}} ! {{math|1=+}} | {{math|1=''ab''}} ! {{math|1=+}} | {{math|1=''b''{{sup|2}})}} |} == Последна Фермаова теорема == [[Последна Фермаова теорема|Последната Фермаова теорема]] во случајот на експонент 3 наведува дека збирот на два ненулти целобројни куба не резултира со ненулт целоброен куб. Првиот регистриран доказ за случајот со експонент 3 го дал [[Леонард Ојлер|Ојлер]].{{R|dickson}} [[Таксикеб бро|Таксикеб број]] е најмалиот позитивен број што може да се изрази како збир од два позитивни целобројни куба на ''n'' различни начини. Најмалиот таксикеб број по Ta(1) = 2, е Ta(2) = 1729 ( бројот на Рамануџан), <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://oeis.org/A001235|title=A001235 - OEIS|work=oeis.org|accessdate=2023-01-04}}</ref> изразен како: : <math>1^3 +12^3</math> или <math>9^3 + 10^3</math> Ta(3), најмалиот таксикеб број изразен на 3 различни начини, е 87.539.319, изразен како : <math>436^3 + 167^3</math>, <math>423^3 + 228^3</math> или <math>414^3 + 255^3</math> [[Кебтакси број]] е најмалиот позитивен број што може да се изрази како збир од два целобројни куба на ''n'' начини, што овозможува кубовите да бидат негативни или нули, како и позитивни. Најмалиот број на кебтакси по Cabtaxi(1) = 0 е Cabtaxi(2) = 91, {{R|tdw}} изразен како: : <math>3^3 + 4^3</math> или <math>6^3 - 5^3</math> Интересна е врската помеѓу 1729 и 91: 19 е вкупниот број на цифри во 1729 година; обратно свртен 19 е 91; 19 x 91 е 1729. Cabtaxi(3), најмалиот кебтакси број изразен на 3 различни начини, е 4104,{{R|tstc}} изразен како : <math>16^3 + 2^3</math>, <math>15^3 + 9^3</math> или <math>-12^3+18^3</math> == Поврзано == * [[Разлика на два квадрати]] * [[Биномен број]] * [[Последна Фермаова теорема]] == Наводи == {{наводи}} == Литратура == * {{Наведено списание|last=Broughan|first=Kevin A.|date=January 2003|title=Characterizing the Sum of Two Cubes|url=https://cs.uwaterloo.ca/journals/JIS/VOL6/Broughan/broughan25.pdf|journal=[[Journal of Integer Sequences]]|volume=6|issue=4|page=46|bibcode=2003JIntS...6...46B}} [[Категорија:Алгебра]] lr5zrze3ksib9txhze7o23jnzkdrdc0 5607017 5607013 2026-08-10T07:31:16Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5607017 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Sum_and_difference_of_2_cubes.svg|мини| Нагледен доказ за формулите за збир и разлика на два куба]] Во [[Математика|математиката]], '''збирот од два куба''' е број на [[Куб (алгебра)|куб]] додаден на друг број на куб. == Факторизација == Секој збир од два куба може да се факторизира според [[Идентитет (математика)|идентитетот]]:<math display="block"> a^3 + b^3 = (a + b)(a^2 - ab + b^2) </math> во [[елементарна алгебра]].{{R|mckeague}} [[Биномен број|Биномните броеви]] ја обопштуваат оваа факторизација на повисоки непарни степени. === Доказ === Почнувајќи со изразот, <math>a^2-ab+b^2</math> и множење со {{Мат|''a'' + ''b''}} <math display="block"> (a+b)(a^2-ab+b^2) = a(a^2-ab+b^2) + b(a^2-ab+b^2). </math> распределување на ''a'' и ''b'' преку <math>a^2-ab+b^2</math>, <math display="block"> a^3 - a^2 b + ab^2 + a^2b - ab^2 + b^3 </math> и откажување на сличните услови,{{R|mckeague}} <math display="block"> a^3 + b^3. </math> Слично на тоа, за разликата на два куба, <math display="block"> \begin{align} (a-b)(a^2+ab+b^2) & = a(a^2+ab+b^2) - b(a^2+ab+b^2) \\ & = a^3 + a^2 b + ab^2 \; - a^2b - ab^2 - b^3 \\ & = a^3 - b^3. \end{align}</math> === Мнемоник „ВИСП“ === [[Мнемоника|Мнемоничкиот]] „ВИСП“, скратено од „Влезен знак, ист, спротивен, позитивен“, помага да се потсетиме на знаците:{{R|kropko}}<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ppQ3DwAAQBAJ&pg=PA36|title=Vedic Mathematics: Secrets skills for quick, accurate mental calculations|date=June 2015|publisher=V&S Publishers|isbn=978-93-5057-456-0}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=NKAFEAAAQBAJ&pg=PA62|title=Algebra 2: The Easy Way|last=Clemens|first=Meg|last2=Clemens|first2=Glenn|date=3 September 2019|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-1-4380-1214-8}}</ref> :{| cellspacing="4" |- style="text-align:center;line-height:0.9;font-size:90%;" | || '''В'''лезен<br />знак|| || '''И'''ст || || '''С'''противен|| || Секогаш<br />'''П'''озитивен |- | || style="border:1px solid;border-bottom:none;"| | || style="border:1px solid;border-bottom:none;"| | || style="border:1px solid;border-bottom:none;"| | || style="border:1px solid;border-bottom:none;"| |- | {{math|1=''a''{{sup|3}}}} ! {{math|1=+}} | {{math|1=''b''{{sup|3}}{{quad}}={{quad}}(''a''}} ! {{math|1=+}} | {{math|1=''b'')(''a''{{sup|2}}}} ! {{math|1=&minus;}} | {{math|1=''ab''}} ! {{math|1=+}} | {{math|1=''b''{{sup|2}})}} |- | {{math|1=''a''{{sup|3}}}} ! {{math|1=&minus;}} | {{math|1=''b''{{sup|3}}{{quad}}={{quad}}(''a''}} ! {{math|1=&minus;}} | {{math|1=''b'')(''a''{{sup|2}}}} ! {{math|1=+}} | {{math|1=''ab''}} ! {{math|1=+}} | {{math|1=''b''{{sup|2}})}} |} == Последна Фермаова теорема == [[Последна Фермаова теорема|Последната Фермаова теорема]] во случајот на експонент 3 наведува дека збирот на два ненулти целобројни куба не резултира со ненулт целоброен куб. Првиот регистриран доказ за случајот со експонент 3 го дал [[Леонард Ојлер|Ојлер]].{{R|dickson}} [[Таксикеб бро|Таксикеб број]] е најмалиот позитивен број што може да се изрази како збир од два позитивни целобројни куба на ''n'' различни начини. Најмалиот таксикеб број по Ta(1) = 2, е Ta(2) = 1729 ( бројот на Рамануџан),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://oeis.org/A001235|title=A001235 - OEIS|work=oeis.org|accessdate=2023-01-04}}</ref> изразен како: : <math>1^3 +12^3</math> или <math>9^3 + 10^3</math> Ta(3), најмалиот таксикеб број изразен на 3 различни начини, е 87.539.319, изразен како : <math>436^3 + 167^3</math>, <math>423^3 + 228^3</math> или <math>414^3 + 255^3</math> [[Кебтакси број]] е најмалиот позитивен број што може да се изрази како збир од два целобројни куба на ''n'' начини, што овозможува кубовите да бидат негативни или нули, како и позитивни. Најмалиот број на кебтакси по Cabtaxi(1) = 0 е Cabtaxi(2) = 91, {{R|tdw}} изразен како: : <math>3^3 + 4^3</math> или <math>6^3 - 5^3</math> Интересна е врската помеѓу 1729 и 91: 19 е вкупниот број на цифри во 1729 година; обратно свртен 19 е 91; 19 x 91 е 1729. Cabtaxi(3), најмалиот кебтакси број изразен на 3 различни начини, е 4104,{{R|tstc}} изразен како : <math>16^3 + 2^3</math>, <math>15^3 + 9^3</math> или <math>-12^3+18^3</math> == Поврзано == * [[Разлика на два квадрати]] * [[Биномен број]] * [[Последна Фермаова теорема]] == Наводи == <references> <ref name="dickson">{{cite journal | last = Dickson | first = L. E. | date = 1917 | title = Fermat's Last Theorem and the Origin and Nature of the Theory of Algebraic Numbers | journal = Annals of Mathematics | volume = 18 | issue = 4 | pages = 161–187 | doi = 10.2307/2007234 | jstor = 2007234 | issn = 0003-486X }}</ref> <ref name="kropko">{{cite book | last = Kropko | first = Jonathan | title = Mathematics for social scientists | date = 2016 | publisher = Sage | location = Los Angeles, LA | isbn = 9781506304212 | page = 30 }}</ref> <ref name="mckeague">{{cite book | last = McKeague | first = Charles P. | year = 1986 | title = Elementary Algebra | publisher = Academic Press | page = 388 | edition = 3rd | url = https://books.google.com/books?id=sq7iBQAAQBAJ&pg=PA388 | isbn = 0-12-484795-1 }}</ref> <ref name="tdw">{{cite journal | last = Schumer | first = Peter | year = 2008 | title = Sum of Two Cubes in Two Different Ways | journal = Math Horizons | url = https://www.jstor.org/stable/25678781 | volume = 16 | issue = 2 | pages = 8–9 | doi = 10.1080/10724117.2008.11974795 | jstor = 25678781 | url-access = subscription }}</ref> <ref name="tstc">{{cite journal | last = Silverman | first = Joseph H. |author-link= | year = 1993 | title = Taxicabs and Sums of Two Cubes | journal = The American Mathematical Monthly | volume = 100 | issue = 4 | pages = 331–340 | doi = 10.2307/2324954 | jstor = 2324954 | issn = 0002-9890 }}</ref> </references> == Литратура == * {{Наведено списание|last=Broughan|first=Kevin A.|date=January 2003|title=Characterizing the Sum of Two Cubes|url=https://cs.uwaterloo.ca/journals/JIS/VOL6/Broughan/broughan25.pdf|journal=Journal of Integer Sequences|volume=6|issue=4|page=46|bibcode=2003JIntS...6...46B}} [[Категорија:Алгебра]] tar3qg82jmjr2r1ncngzn6q0yxl7rpw 1 1400808 5607018 2026-08-10T07:31:29Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5607018 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1400809 5607023 2026-08-10T08:22:35Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1366554430|Hepatica]]“ 5607023 wikitext text/x-wiki '''Hepatica''' е [[Род (биологија)|род]] на [[Тревесто растение|тревни]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]] од [[Лутичиња|семејството лутичиња]], по потекло од централна и северна [[Европа]], [[Азија]] и источна [[Северна Америка]]. Некои ботаничари ја вклучуваат во поширокото толкување на ''[[Anemone]]''.<ref name="Lloyd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.henriettesherbal.com/eclectic/dmna/hepatica.html|title=Drugs and medicines of North America: ''Hepatica''|last=John Uri Lloyd|last2=Curtis G. Lloyd|date=1884–1887}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Sara B. Hoot|last2=Anton A. Reznicek|last3=Jeffrey D. Palmer|date=Jan–Mar 1994|title=Phylogenetic Relationships in Anemone (Ranunculaceae) Based on Morphology and Chloroplast DNA|journal=Systematic Botany|volume=19|issue=1|pages=169–200|bibcode=1994SysBo..19..169H|doi=10.2307/2419720|jstor=2419720}}</ref> == Опис == [[Цвет|Цветовите]] се со розови, виолетови, сини или бели [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] и три зелени [[Прицветник|прицветници]] се појавуваат поединечно на влакнести [[Стебло|стебла]] од доцна [[зима]] до [[пролет]]. [[Пеперуги|Пеперугите]], [[Молец|молците]], [[Пчели|пчелите]], [[Муви|мувите]] и [[Тврдокрилци|бубачките]] се познати опрашувачи . [[Лист|Листовите]] се базални, кожести и обично со три лобуси, остануваат во текот на [[Зима|зимата]]. == Таксономија == ''Hepatica'' е опишана од англискиот [[Ботаника|ботаничар]] [[Филип Милер]] во 1754 година.{{R|IPNI:326029-2}} Била предложена како [[Подрод (биологија)|подрод]] на ''[[Anemone]]'' во 1836 година,{{R|IPNI:60466760-2}} но подоцна се одвоила во родот ''Hepatica''. [[Податотека:HepaticaNobilisMacro.jpg|мини| Цвеќиња ''од [[Hepatica nobilis]]'']] {{На|January 2021}} , [[Plants of the World Online|Плантиите на светот онлајн]] (POWO) на [[Kew|Кју]] прифаќаат 7 вида и еден [[хибрид]] во родот ''Hepatica'': {{R|POWO}}{{Столбови-список|* ''[[Hepatica acutiloba]]'' {{small|DC.}} ** Synonym: ''Anemone acutiloba'' {{small|(DC.) G.Lawson}} ** Synonym: ''Hepatica nobilis'' var. ''acuta'' {{small|(Pursh) Steyerm.}} * ''[[Hepatica americana]]'' {{small|(DC.) Ker Gawl.}} ** Synonym: ''Anemone americana'' {{small|(DC.) H.Hara}} ** Synonym: ''Hepatica nobilis'' var. ''obtusa'' {{small|(Pursh) Steyerm.}} * ''[[Hepatica falconeri]]'' {{small|(Thomson) Steward}} * ''[[Hepatica henryi]]'' {{small|(Oliv.) Steward}} ** Synonym: ''Hepatica yamatutai'' {{small|Nakai}} * ''[[Hepatica maxima]]'' {{small|(Nakai) Nakai}} * [[Hepatica × media|''Hepatica&nbsp;×&nbsp;media'']] {{small|Simonk.}} * ''[[Hepatica nobilis]]'' {{small|Schreb.}} ** Synonym: ''Anemone hepatica'' {{small|L.}} * ''[[Hepatica transsilvanica]]'' {{small|[[Michael Fuss|Fuss]]}} ** Synonym: ''Anemone transsilvanica'' {{small|(Fuss) Heuff.}}|colwidth=30em}}Еден специфичен [[таксон]] е исто така препознаен од POWO:{{R|POWO:77132909-1}} * ''Hepatica nobilis var.&#x20;japonica {{small|Nakai}}'' ** ''Synonym: Hepatica asiatica {{small|Nakai}}'' ** ''Synonym: Hepatica insularis {{small|Nakai}}'' == Употреба == ''Hepatica'' некогаш се користела како лековита билка, и растението некогаш се сметало за ефикасен третман при заболувања на црниот дроб. Иако се отровни во големи дози, листовите и цветовите може да се користат како астрингент, како средство за омекнување на повреди што бавно заздравуваат и како [[диуретик]].<ref name="Lloyd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.henriettesherbal.com/eclectic/dmna/hepatica.html|title=Drugs and medicines of North America: ''Hepatica''|last=John Uri Lloyd|last2=Curtis G. Lloyd|date=1884–1887}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJohn_Uri_LloydCurtis_G._Lloyd1884–1887">John Uri Lloyd; Curtis G. Lloyd (1884–1887). </cite></ref> == Наводи == {{Наводи|40em}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://hepatica-privat.de/Data/Hepatica.pdf|title=Hepatica: Aktueller Überblick über die Gattung|last=Commichau|first=Michael Alexander|date=2007|accessdate=11 January 2021}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://www.fws.gov/external-affairs/marketing-communications/printing-and-publishing/publications/FW-3013-Native-Plants-for-Wildlife-Habitat-and-Conservation-Landscaping-Chesapeake-Bay-Watershed.pdf|title=Native Plants for Wildlife Habitat and Conservation Landscaping: Chesapeake Bay Watershed|last=Slattery|first=Britt E.|last2=Reshetiloff|first2=Kathryn|date=2003|publisher=U.S. Fish & Wildlife Service, Chesapeake Bay Field Office, Annapolis, MD|accessdate=12 January 2021|last3=Zwicker|first3=Susan M.}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://hort.extension.wisc.edu/articles/hepatica/|title=''Hepatica''|last=Mahr|first=Susan|publisher=University of Wisconsin-Madison|accessdate=27 March 2021}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 6du4a8hkj2rrny5aa3w1zxdzmr4svxx 5607024 5607023 2026-08-10T08:24:14Z Виолетова 1975 5607024 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Hepatica nobilis plant.JPG |image_caption = ''Hepatica nobilis'' |display_parents = 2 |taxon = Hepatica |authority = [[Mill.]] |synonyms= * ''Isopyrum'' {{small|Adans.}} |synonyms_ref={{r|POWO}} }} '''Hepatica''' е [[Род (биологија)|род]] на [[Тревесто растение|тревни]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]] од [[Лутичиња|семејството лутичиња]], по потекло од централна и северна [[Европа]], [[Азија]] и источна [[Северна Америка]]. Некои ботаничари ја вклучуваат во поширокото толкување на ''[[Anemone]]''.<ref name="Lloyd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.henriettesherbal.com/eclectic/dmna/hepatica.html|title=Drugs and medicines of North America: ''Hepatica''|last=John Uri Lloyd|last2=Curtis G. Lloyd|date=1884–1887}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Sara B. Hoot|last2=Anton A. Reznicek|last3=Jeffrey D. Palmer|date=Jan–Mar 1994|title=Phylogenetic Relationships in Anemone (Ranunculaceae) Based on Morphology and Chloroplast DNA|journal=Systematic Botany|volume=19|issue=1|pages=169–200|bibcode=1994SysBo..19..169H|doi=10.2307/2419720|jstor=2419720}}</ref> == Опис == [[Цвет|Цветовите]] се со розови, виолетови, сини или бели [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] и три зелени [[Прицветник|прицветници]] се појавуваат поединечно на влакнести [[Стебло|стебла]] од доцна [[зима]] до [[пролет]]. [[Пеперуги|Пеперугите]], [[Молец|молците]], [[Пчели|пчелите]], [[Муви|мувите]] и [[Тврдокрилци|бубачките]] се познати опрашувачи . [[Лист|Листовите]] се базални, кожести и обично со три лобуси, остануваат во текот на [[Зима|зимата]]. == Таксономија == ''Hepatica'' е опишана од англискиот [[Ботаника|ботаничар]] [[Филип Милер]] во 1754 година.{{R|IPNI:326029-2}} Била предложена како [[Подрод (биологија)|подрод]] на ''[[Anemone]]'' во 1836 година,{{R|IPNI:60466760-2}} но подоцна се одвоила во родот ''Hepatica''. [[Податотека:HepaticaNobilisMacro.jpg|мини| Цвеќиња ''од [[Hepatica nobilis]]'']] Од јануари 2021 година, [[Plants of the World Online]] (POWO) на [[Кју]] прифаќаат 7 вида и еден [[хибрид]] во родот ''Hepatica'':{{R|POWO}} {{Столбови-список| * ''[[Hepatica acutiloba]]'' {{small|DC.}} ** Synonym: ''Anemone acutiloba'' {{small|(DC.) G.Lawson}} ** Synonym: ''Hepatica nobilis'' var. ''acuta'' {{small|(Pursh) Steyerm.}} * ''[[Hepatica americana]]'' {{small|(DC.) Ker Gawl.}} ** Synonym: ''Anemone americana'' {{small|(DC.) H.Hara}} ** Synonym: ''Hepatica nobilis'' var. ''obtusa'' {{small|(Pursh) Steyerm.}} * ''[[Hepatica falconeri]]'' {{small|(Thomson) Steward}} * ''[[Hepatica henryi]]'' {{small|(Oliv.) Steward}} ** Synonym: ''Hepatica yamatutai'' {{small|Nakai}} * ''[[Hepatica maxima]]'' {{small|(Nakai) Nakai}} * [[Hepatica × media|''Hepatica&nbsp;×&nbsp;media'']] {{small|Simonk.}} * ''[[Hepatica nobilis]]'' {{small|Schreb.}} ** Synonym: ''Anemone hepatica'' {{small|L.}} * ''[[Hepatica transsilvanica]]'' {{small|[[Michael Fuss|Fuss]]}} ** Synonym: ''Anemone transsilvanica'' {{small|(Fuss) Heuff.}}|colwidth=30em}}Еден специфичен [[таксон]] е исто така препознаен од POWO:{{R|POWO:77132909-1}} * ''Hepatica nobilis var.&#x20;japonica {{small|Nakai}}'' ** ''Synonym: Hepatica asiatica {{small|Nakai}}'' ** ''Synonym: Hepatica insularis {{small|Nakai}}'' == Употреба == ''Hepatica'' некогаш се користела како лековита билка, и растението некогаш се сметало за ефикасен третман при заболувања на црниот дроб. Иако се отровни во големи дози, листовите и цветовите може да се користат како астрингент, како средство за омекнување на повреди што бавно заздравуваат и како [[диуретик]].<ref name="Lloyd" /> == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://hepatica-privat.de/Data/Hepatica.pdf|title=Hepatica: Aktueller Überblick über die Gattung|last=Commichau|first=Michael Alexander|date=2007|accessdate=11 January 2021}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://www.fws.gov/external-affairs/marketing-communications/printing-and-publishing/publications/FW-3013-Native-Plants-for-Wildlife-Habitat-and-Conservation-Landscaping-Chesapeake-Bay-Watershed.pdf|title=Native Plants for Wildlife Habitat and Conservation Landscaping: Chesapeake Bay Watershed|last=Slattery|first=Britt E.|last2=Reshetiloff|first2=Kathryn|date=2003|publisher=U.S. Fish & Wildlife Service, Chesapeake Bay Field Office, Annapolis, MD|accessdate=12 January 2021|last3=Zwicker|first3=Susan M.}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://hort.extension.wisc.edu/articles/hepatica/|title=''Hepatica''|last=Mahr|first=Susan|publisher=University of Wisconsin-Madison|accessdate=27 March 2021}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] q7fivhjvtqgkdmjp1qzdorvq33tjmyy 5607026 5607024 2026-08-10T08:25:20Z Виолетова 1975 5607026 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Hepatica nobilis plant.JPG |image_caption = ''Hepatica nobilis'' |display_parents = 2 |taxon = Hepatica |authority = [[Mill.]] |synonyms= * ''Isopyrum'' {{small|Adans.}} |synonyms_ref={{r|POWO}} }} '''Hepatica''' е [[Род (биологија)|род]] на [[Тревесто растение|тревни]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]] од [[Лутичиња|семејството лутичиња]], по потекло од централна и северна [[Европа]], [[Азија]] и источна [[Северна Америка]]. Некои ботаничари ја вклучуваат во поширокото толкување на ''[[Anemone]]''.<ref name="Lloyd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.henriettesherbal.com/eclectic/dmna/hepatica.html|title=Drugs and medicines of North America: ''Hepatica''|last=John Uri Lloyd|last2=Curtis G. Lloyd|date=1884–1887}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Sara B. Hoot|last2=Anton A. Reznicek|last3=Jeffrey D. Palmer|date=Jan–Mar 1994|title=Phylogenetic Relationships in Anemone (Ranunculaceae) Based on Morphology and Chloroplast DNA|journal=Systematic Botany|volume=19|issue=1|pages=169–200|bibcode=1994SysBo..19..169H|doi=10.2307/2419720|jstor=2419720}}</ref> == Опис == [[Цвет|Цветовите]] се со розови, виолетови, сини или бели [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] и три зелени [[Прицветник|прицветници]] се појавуваат поединечно на влакнести [[Стебло|стебла]] од доцна [[зима]] до [[пролет]]. [[Пеперуги|Пеперугите]], [[Молец|молците]], [[Пчели|пчелите]], [[Муви|мувите]] и [[Тврдокрилци|бубачките]] се познати опрашувачи. [[Лист|Листовите]] се базални, кожести и обично со три лобуси, остануваат во текот на [[Зима|зимата]]. == Таксономија == ''Hepatica'' е опишана од англискиот [[Ботаника|ботаничар]] [[Филип Милер]] во 1754 година. Била предложена како [[Подрод (биологија)|подрод]] на ''[[Anemone]]'' во 1836 година, но подоцна се одвоила во родот ''Hepatica''. [[Податотека:HepaticaNobilisMacro.jpg|мини| Цвеќиња ''од [[Hepatica nobilis]]'']] Од јануари 2021 година, [[Plants of the World Online]] (POWO) на [[Кју]] прифаќаат 7 вида и еден [[хибрид]] во родот ''Hepatica'': {{Столбови-список| * ''[[Hepatica acutiloba]]'' {{small|DC.}} ** Synonym: ''Anemone acutiloba'' {{small|(DC.) G.Lawson}} ** Synonym: ''Hepatica nobilis'' var. ''acuta'' {{small|(Pursh) Steyerm.}} * ''[[Hepatica americana]]'' {{small|(DC.) Ker Gawl.}} ** Synonym: ''Anemone americana'' {{small|(DC.) H.Hara}} ** Synonym: ''Hepatica nobilis'' var. ''obtusa'' {{small|(Pursh) Steyerm.}} * ''[[Hepatica falconeri]]'' {{small|(Thomson) Steward}} * ''[[Hepatica henryi]]'' {{small|(Oliv.) Steward}} ** Synonym: ''Hepatica yamatutai'' {{small|Nakai}} * ''[[Hepatica maxima]]'' {{small|(Nakai) Nakai}} * [[Hepatica × media|''Hepatica&nbsp;×&nbsp;media'']] {{small|Simonk.}} * ''[[Hepatica nobilis]]'' {{small|Schreb.}} ** Synonym: ''Anemone hepatica'' {{small|L.}} * ''[[Hepatica transsilvanica]]'' {{small|[[Michael Fuss|Fuss]]}} ** Synonym: ''Anemone transsilvanica'' {{small|(Fuss) Heuff.}}|colwidth=30em}}Еден специфичен [[таксон]] е исто така препознаен од POWO:{{R|POWO:77132909-1}} * ''Hepatica nobilis var.&#x20;japonica {{small|Nakai}}'' ** ''Synonym: Hepatica asiatica {{small|Nakai}}'' ** ''Synonym: Hepatica insularis {{small|Nakai}}'' == Употреба == ''Hepatica'' некогаш се користела како лековита билка, и растението некогаш се сметало за ефикасен третман при заболувања на црниот дроб. Иако се отровни во големи дози, листовите и цветовите може да се користат како астрингент, како средство за омекнување на повреди што бавно заздравуваат и како [[диуретик]].<ref name="Lloyd" /> == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://hepatica-privat.de/Data/Hepatica.pdf|title=Hepatica: Aktueller Überblick über die Gattung|last=Commichau|first=Michael Alexander|date=2007|accessdate=11 January 2021}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://www.fws.gov/external-affairs/marketing-communications/printing-and-publishing/publications/FW-3013-Native-Plants-for-Wildlife-Habitat-and-Conservation-Landscaping-Chesapeake-Bay-Watershed.pdf|title=Native Plants for Wildlife Habitat and Conservation Landscaping: Chesapeake Bay Watershed|last=Slattery|first=Britt E.|last2=Reshetiloff|first2=Kathryn|date=2003|publisher=U.S. Fish & Wildlife Service, Chesapeake Bay Field Office, Annapolis, MD|accessdate=12 January 2021|last3=Zwicker|first3=Susan M.}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://hort.extension.wisc.edu/articles/hepatica/|title=''Hepatica''|last=Mahr|first=Susan|publisher=University of Wisconsin-Madison|accessdate=27 March 2021}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 4gpbk5w730u7ocalm9bobcagos3oead 5607027 5607026 2026-08-10T08:25:59Z Виолетова 1975 5607027 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Hepatica nobilis plant.JPG |image_caption = ''Hepatica nobilis'' |display_parents = 2 |taxon = Hepatica |authority = [[Mill.]] |synonyms= * ''Isopyrum'' {{small|Adans.}} |synonyms_ref= }} '''Hepatica''' е [[Род (биологија)|род]] на [[Тревесто растение|тревни]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]] од [[Лутичиња|семејството лутичиња]], по потекло од централна и северна [[Европа]], [[Азија]] и источна [[Северна Америка]]. Некои ботаничари ја вклучуваат во поширокото толкување на ''[[Anemone]]''.<ref name="Lloyd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.henriettesherbal.com/eclectic/dmna/hepatica.html|title=Drugs and medicines of North America: ''Hepatica''|last=John Uri Lloyd|last2=Curtis G. Lloyd|date=1884–1887}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Sara B. Hoot|last2=Anton A. Reznicek|last3=Jeffrey D. Palmer|date=Jan–Mar 1994|title=Phylogenetic Relationships in Anemone (Ranunculaceae) Based on Morphology and Chloroplast DNA|journal=Systematic Botany|volume=19|issue=1|pages=169–200|bibcode=1994SysBo..19..169H|doi=10.2307/2419720|jstor=2419720}}</ref> == Опис == [[Цвет|Цветовите]] се со розови, виолетови, сини или бели [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] и три зелени [[Прицветник|прицветници]] се појавуваат поединечно на влакнести [[Стебло|стебла]] од доцна [[зима]] до [[пролет]]. [[Пеперуги|Пеперугите]], [[Молец|молците]], [[Пчели|пчелите]], [[Муви|мувите]] и [[Тврдокрилци|бубачките]] се познати опрашувачи. [[Лист|Листовите]] се базални, кожести и обично со три лобуси, остануваат во текот на [[Зима|зимата]]. == Таксономија == ''Hepatica'' е опишана од англискиот [[Ботаника|ботаничар]] [[Филип Милер]] во 1754 година. Била предложена како [[Подрод (биологија)|подрод]] на ''[[Anemone]]'' во 1836 година, но подоцна се одвоила во родот ''Hepatica''. [[Податотека:HepaticaNobilisMacro.jpg|мини| Цвеќиња ''од [[Hepatica nobilis]]'']] Од јануари 2021 година, [[Plants of the World Online]] (POWO) на [[Кју]] прифаќаат 7 вида и еден [[хибрид]] во родот ''Hepatica'': {{Столбови-список| * ''[[Hepatica acutiloba]]'' {{small|DC.}} ** Synonym: ''Anemone acutiloba'' {{small|(DC.) G.Lawson}} ** Synonym: ''Hepatica nobilis'' var. ''acuta'' {{small|(Pursh) Steyerm.}} * ''[[Hepatica americana]]'' {{small|(DC.) Ker Gawl.}} ** Synonym: ''Anemone americana'' {{small|(DC.) H.Hara}} ** Synonym: ''Hepatica nobilis'' var. ''obtusa'' {{small|(Pursh) Steyerm.}} * ''[[Hepatica falconeri]]'' {{small|(Thomson) Steward}} * ''[[Hepatica henryi]]'' {{small|(Oliv.) Steward}} ** Synonym: ''Hepatica yamatutai'' {{small|Nakai}} * ''[[Hepatica maxima]]'' {{small|(Nakai) Nakai}} * [[Hepatica × media|''Hepatica&nbsp;×&nbsp;media'']] {{small|Simonk.}} * ''[[Hepatica nobilis]]'' {{small|Schreb.}} ** Synonym: ''Anemone hepatica'' {{small|L.}} * ''[[Hepatica transsilvanica]]'' {{small|[[Michael Fuss|Fuss]]}} ** Synonym: ''Anemone transsilvanica'' {{small|(Fuss) Heuff.}}|colwidth=30em}} Еден специфичен [[таксон]] е исто така препознаен од POWO: * ''Hepatica nobilis var.&#x20;japonica {{small|Nakai}}'' ** ''Synonym: Hepatica asiatica {{small|Nakai}}'' ** ''Synonym: Hepatica insularis {{small|Nakai}}'' == Употреба == ''Hepatica'' некогаш се користела како лековита билка, и растението некогаш се сметало за ефикасен третман при заболувања на црниот дроб. Иако се отровни во големи дози, листовите и цветовите може да се користат како астрингент, како средство за омекнување на повреди што бавно заздравуваат и како [[диуретик]].<ref name="Lloyd" /> == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://hepatica-privat.de/Data/Hepatica.pdf|title=Hepatica: Aktueller Überblick über die Gattung|last=Commichau|first=Michael Alexander|date=2007|accessdate=11 January 2021}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://www.fws.gov/external-affairs/marketing-communications/printing-and-publishing/publications/FW-3013-Native-Plants-for-Wildlife-Habitat-and-Conservation-Landscaping-Chesapeake-Bay-Watershed.pdf|title=Native Plants for Wildlife Habitat and Conservation Landscaping: Chesapeake Bay Watershed|last=Slattery|first=Britt E.|last2=Reshetiloff|first2=Kathryn|date=2003|publisher=U.S. Fish & Wildlife Service, Chesapeake Bay Field Office, Annapolis, MD|accessdate=12 January 2021|last3=Zwicker|first3=Susan M.}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://hort.extension.wisc.edu/articles/hepatica/|title=''Hepatica''|last=Mahr|first=Susan|publisher=University of Wisconsin-Madison|accessdate=27 March 2021}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] f29282xcw8vdey9yvpgg4qj6alzahjt 5607028 5607027 2026-08-10T08:27:43Z Виолетова 1975 5607028 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Hepatica nobilis plant.JPG |image_caption = ''Hepatica nobilis'' |display_parents = 2 |taxon = Hepatica |authority = [[Mill.]] |synonyms= * ''Isopyrum'' {{small|Adans.}} |synonyms_ref= }} '''Hepatica''' е [[Род (биологија)|род]] на [[Тревесто растение|тревни]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]] од [[Лутичиња|семејството лутичиња]], по потекло од централна и северна [[Европа]], [[Азија]] и источна [[Северна Америка]]. Некои ботаничари ја вклучуваат во поширокото толкување на ''[[Anemone]]''.<ref name="Lloyd">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.henriettesherbal.com/eclectic/dmna/hepatica.html|title=Drugs and medicines of North America: ''Hepatica''|last=John Uri Lloyd|last2=Curtis G. Lloyd|date=1884–1887}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Sara B. Hoot|last2=Anton A. Reznicek|last3=Jeffrey D. Palmer|date=Jan–Mar 1994|title=Phylogenetic Relationships in Anemone (Ranunculaceae) Based on Morphology and Chloroplast DNA|journal=Systematic Botany|volume=19|issue=1|pages=169–200|bibcode=1994SysBo..19..169H|doi=10.2307/2419720|jstor=2419720}}</ref> Во [[Македонија]] од овој род расте само видот ''[[Hepatica nobilis]]''.''<ref name="Флора на Македонија">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 109, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Опис == [[Цвет|Цветовите]] се со розови, виолетови, сини или бели [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] и три зелени [[Прицветник|прицветници]] се појавуваат поединечно на влакнести [[Стебло|стебла]] од доцна [[зима]] до [[пролет]]. [[Пеперуги|Пеперугите]], [[Молец|молците]], [[Пчели|пчелите]], [[Муви|мувите]] и [[Тврдокрилци|бубачките]] се познати опрашувачи. [[Лист|Листовите]] се базални, кожести и обично со три лобуси, остануваат во текот на [[Зима|зимата]]. == Таксономија == ''Hepatica'' е опишана од англискиот [[Ботаника|ботаничар]] [[Филип Милер]] во 1754 година. Била предложена како [[Подрод (биологија)|подрод]] на ''[[Anemone]]'' во 1836 година, но подоцна се одвоила во родот ''Hepatica''. [[Податотека:HepaticaNobilisMacro.jpg|мини| Цвеќиња ''од [[Hepatica nobilis]]'']] Од јануари 2021 година, [[Plants of the World Online]] (POWO) на [[Кју]] прифаќаат 7 вида и еден [[хибрид]] во родот ''Hepatica'': {{Столбови-список| * ''[[Hepatica acutiloba]]'' {{small|DC.}} ** Synonym: ''Anemone acutiloba'' {{small|(DC.) G.Lawson}} ** Synonym: ''Hepatica nobilis'' var. ''acuta'' {{small|(Pursh) Steyerm.}} * ''[[Hepatica americana]]'' {{small|(DC.) Ker Gawl.}} ** Synonym: ''Anemone americana'' {{small|(DC.) H.Hara}} ** Synonym: ''Hepatica nobilis'' var. ''obtusa'' {{small|(Pursh) Steyerm.}} * ''[[Hepatica falconeri]]'' {{small|(Thomson) Steward}} * ''[[Hepatica henryi]]'' {{small|(Oliv.) Steward}} ** Synonym: ''Hepatica yamatutai'' {{small|Nakai}} * ''[[Hepatica maxima]]'' {{small|(Nakai) Nakai}} * [[Hepatica × media|''Hepatica&nbsp;×&nbsp;media'']] {{small|Simonk.}} * ''[[Hepatica nobilis]]'' {{small|Schreb.}} ** Synonym: ''Anemone hepatica'' {{small|L.}} * ''[[Hepatica transsilvanica]]'' {{small|[[Michael Fuss|Fuss]]}} ** Synonym: ''Anemone transsilvanica'' {{small|(Fuss) Heuff.}}|colwidth=30em}} Еден специфичен [[таксон]] е исто така препознаен од POWO: * ''Hepatica nobilis var.&#x20;japonica {{small|Nakai}}'' ** ''Synonym: Hepatica asiatica {{small|Nakai}}'' ** ''Synonym: Hepatica insularis {{small|Nakai}}'' == Употреба == ''Hepatica'' некогаш се користела како лековита билка, и растението некогаш се сметало за ефикасен третман при заболувања на црниот дроб. Иако се отровни во големи дози, листовите и цветовите може да се користат како астрингент, како средство за омекнување на повреди што бавно заздравуваат и како [[диуретик]].<ref name="Lloyd" /> == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://hepatica-privat.de/Data/Hepatica.pdf|title=Hepatica: Aktueller Überblick über die Gattung|last=Commichau|first=Michael Alexander|date=2007|accessdate=11 January 2021}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://www.fws.gov/external-affairs/marketing-communications/printing-and-publishing/publications/FW-3013-Native-Plants-for-Wildlife-Habitat-and-Conservation-Landscaping-Chesapeake-Bay-Watershed.pdf|title=Native Plants for Wildlife Habitat and Conservation Landscaping: Chesapeake Bay Watershed|last=Slattery|first=Britt E.|last2=Reshetiloff|first2=Kathryn|date=2003|publisher=U.S. Fish & Wildlife Service, Chesapeake Bay Field Office, Annapolis, MD|accessdate=12 January 2021|last3=Zwicker|first3=Susan M.}} * {{Наведена мрежна страница|url=https://hort.extension.wisc.edu/articles/hepatica/|title=''Hepatica''|last=Mahr|first=Susan|publisher=University of Wisconsin-Madison|accessdate=27 March 2021}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] s2j0vb7jzj42rbyvy855291juqiy6yo 1 1400810 5607025 2026-08-10T08:24:24Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5607025 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1400811 5607042 2026-08-10T10:08:33Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Тардигради]] 5607042 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Тардигради]] r0yes8gc0ohzharcibi80qafkwavg3e 0 1400812 5607046 2026-08-10T10:36:47Z Tomica Radovanovskii 125492 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1336580943|Adidas NMD]]“ 5607046 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Производ|title=Adidas NMD|image=Adidas NMD R1.jpg|caption=|inventor=[[Adidas]]|available=No; Discontinued in 2025|current supplier=|last production=|notes=}}'''Adidas NMD''' е линија на [[Патики|патики за трчање]] лансирана од [[Адидас|Adidas]] во 2015 година..Овие патики се најпознати по користењето на технологијата Boost на компанијата во [[Чевли|ѓоновите]] . == Историја == Овој модел на патики биле издадена истата година како и Adidas Ultraboost на 9 декември 2015 година, и беше создаден за да ја искористи новата Boost технологија на компанијата. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.complex.com/sneakers/a/matt-welty/adidas-nmd-inspiration|title=The Inspiration Behind NMD, adidas' Next Game-Changing Sneaker|date=2015-12-07|work=Complex|accessdate=2024-01-28}}</ref> Инспирацијата за патиките произлезе од желбата да се земат постари дизајни од минатото на „Адидас“ и да се спојат со најновите дизајни и технологии со кои располагаше компанијата, поради што го користеше горниот дел од „Примекнит“. Трите чевли што се користеа за инспирација беа Boston Super, Micropacer и Rising Star. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.complex.com/sneakers/a/matt-welty/adidas-nmd-changing-sneaker-reselling|title=The adidas NMD Is Changing the Way We Buy and Resell Sneakers|date=2016-05-14|work=Complex|accessdate=2024-01-28}}</ref> Името „NMD“доаѓа од зборот „номад“, што според компанијата било инспирација за обувките. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hypedc.com/au/blog/adidas-nmd-history|title=ADIDAS NMD: A HISTORY (SO FAR)|work=Hype DC|accessdate=2024-01-28}}</ref> Адидас сакаше да создаде обувки за некој што е постојано во движење и патува низ целиот свет; обувките дебитираа во Њујорк. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thesolesupplier.co.uk/news/the-rise-and-fall-and-rise-of-the-adidas-nmd/|title=The Rise and Fall and Rise of the adidas NMD|date=2022-06-30|work=Sole Supplier|accessdate=2024-01-28}}</ref> Патиките беа прекинати од производство во 2025 година == Популарност == Овие патики ја искористија популарноста на линијата Yeezy и обувките Ultraboost, поврзувајќи се како најновото издание на Adidas како следната модерна обувка. Чевлите беа веднаш распродадени по објавувањето, што доведе до повисоки цени на секундарниот пазар. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.highsnobiety.com/p/adidas-nmd-hype-analysis/|title=OUR FAVORITE RETAILERS WEIGH IN ON WHY THE ADIDAS NMD IS SO POPULAR|date=2016-04-12|work=Highsnobiety|accessdate=2024-01-28}}</ref> == Модели == Објавени се различни модели на патиката, при што сите ја следат истата конвенција за именување започнуваат со „NMD“ по што следува со долна црта и тип на модел. На пример, оригиналниот модел е официјално познат како '''NMD_XR1''' . <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.goat.com/editorial/beginners-guide-to-adidas-nmd|title=BEGINNER'S GUIDE TO ADIDAS NMD|date=2023-07-31|work=GOAT|accessdate=2024-01-28}}</ref> === NMD_R1 === [[Податотека:All_white_Adidas_NMD_R1.jpg|мини| Целосно бел пар Adidas NMD_R1]] Оригиналниот модел на линијата NMD. Патиките имаат горен дел од Primeknit, а ѓонот е со технологија Boost . Има два пластични додатоци на страната од на патиката, и напред и назад. На предната страна е испишано името и логото на Адидас. На задната страна има и дополнителен пластичен дел на горниот дел од чевлата.{{Се бара извор|date=January 2024}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Википедија:Се бара извор|<span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2024)">потребен е цитат</span>]]'' &#x5D;} === NMD_R1 V2 === Втората верзија на патиката била лансирана на 1 декември 2019 година. Патиките ги имаат истите карактеристики како и оригиналот, но со повеќе брендирање и додадена лента на петата што ги поврзува влошките од EVA во ѓонот. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kicksonfire.com/adidas-nmd-r1-v2-release-date/|title=Introducing The adidas NMD R1 V2|date=2019-11-07|work=KicksOnFire|accessdate=2024-02-03}}</ref> === NMD_S1 === Оваа модифицирана верзија, објавена во 2021 година, го има истиот плетен горен дел како и оригиналот, но ѓонот е опкружен со пластична рамка околу него и има поголеми жлебови под него. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sneakernews.com/2021/06/08/adidas-nmd-s1-release-date/|title=First Look At The adidas NMD S1|date=2021-06-09|work=Sneakers News|accessdate=2024-05-05}}</ref> === NMD_V3 === Кај трета верзија на оригиналната NMD линија објавена во 2022 година, дизајнот се врати на сличен изглед на оној на првичното издание и отстрани некои функции воведени во V2. Патиките се одликуваат со нов материјал што се користи во плетениот горен дел и користат рециклирани материјали, вклучувајќи полиестер и пластика. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://footwearnews.com/shoes/outdoor-footwear/adidas-originals-nmd-v3-release-info-1203322298/|title=Adidas Originals Expands the NMD Franchise With the NMD V3|date=2022-08-12|work=Footwear News|accessdate=2024-02-03}}</ref> === NMD_W1 === Овој модел е дизајниран за женски клиенти и се одликува со подигнат ѓон, што ги прави патиките со платформа. Горниот дел, исто така, вклучува извезена верзија на трите ленти, а штитниците на страните на чевлите беа променети од блоковидни правоаголни форми во тркалезни овални. Беше издаден во јули 2023 година само во женски големини. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hypebeast.com/2023/6/adidas-nmd-w1-introduction-ig3145-release-date|title=adidas Presents the NMD W1|date=2023-06-28|work=Hypebeast|accessdate=2024-05-05}}</ref> === NMD_G1 === '''NMD_G1''' има дизајн сличен на оригиналниот модел, но е изработен од најмалку 50% рециклирани материјали. Горниот дел е зајакнат со текстилна изведба, горен дел за разлика од оригиналниот плетен горен дел. Првите модели беа објавени во јули 2023 година. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.soleretriever.com/news/articles/adidas-nmd-g1-release-date-july-2023|title=The adidas NMD_G1 Tweaks the Iconic Silhouette|date=2023-06-07|work=Sole Retriever|accessdate=2024-05-05}}</ref> == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|https://www.adidas.com/us/nmd}} {{Adidas}} scux4g9evvankpc3asev6bphq88imki 0 1400813 5607060 2026-08-10T10:50:51Z Tomica Radovanovskii 125492 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1366227944|Lake Komi]]“ 5607060 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Водна површина|name=Lake Komi|native_name=|native_name_lang=|other_name=<!-- Images -->|image=|alt=|caption=|image_bathymetry=|alt_bathymetry=|caption_bathymetry=<!-- Stats -->|location=[[Komi Republic]], [[Russia]]|group=|coordinates={{coord|66.3091|N|56.2020|E|source:wikidata|display=inline,title}}|type=prehistoric [[periglacial lake]]|etymology=|part_of=|inflow=|rivers=|outflow=|oceans=|catchment=<!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used -->|countries=|agency=|designation=|engineer=|length=<!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used -->|width=<!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used -->|area=<!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used -->|depth=<!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used -->|volume=<!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used -->|residence_time=|salinity=|shore=<!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used -->|elevation=<!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used -->|temperature_high=<!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used -->|temperature_low=<!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used -->|frozen=|islands=|islands_category=|sections=|trenches=|benches=|pushpin_map=Russia|pushpin_label_position=|website=|reference=}}'''Езерото Коми''' било праисториско периглацијално езеро формирано во регионот на денешна руска [[Коми|Република Коми]] кога истекот на [[Печора|реката Печора]] во [[Баренцово Море|Баренцовото Море]] бил блокиран од мраз-најмалку за времето на [[Плеистоцен|големиото глацијален период]] 4 од 4 од [[Плеистоцен|плеистоценот]] . Второто беше последната серија ледени доба (глацијали), која траеше повеќе од два милиони години. <ref>{{Наведено списание|last=Mangerud|first=J.|last2=Jakobsson|first2=M.|last3=Alexanderson|first3=H.|last4=Astakhov|first4=V.|last5=Clarke|first5=G. K. C.|last6=Henriksen|first6=M.|last7=Hjort|first7=C.|last8=Krinner|first8=G.|last9=Lunkka|first9=J.-P.|date=2004|title=Ice-dammed lakes and rerouting of the drainage of northern Eurasia during the Last Glaciation|journal=Quaternary Science Reviews|volume=23|issue=11–13|pages=1313–1332|bibcode=2004QSRv...23.1313M|doi=10.1016/j.quascirev.2003.12.009}}</ref> == Белешки == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.ccom-jhc.unh.edu Центарот за мапирање на крајбрежјето и океанот, Заеднички хидрографски центар (CCOM/JHC)] на Универзитетот во Њу Хемпшир обезбедува одлична [[Adobe Flash|флеш]] анимација на веројатниот дренажен излив на езерото Коми по извесно повлекување на ледниците: [https://web.archive.org/web/20100628014722/http://www.ccom-jhc.unh.edu/image_gallery/animations/LakoKomi-2.html] . За споредба, големиот остров во облик на месечина, горе во центарот на анимацијата, е [[Нова Земја|Новаја Земја]], а планините од десно се најсеверниот [[Урал (планина)|Урал]] . {{Pleistocene Lakes and Seas}} [[Категорија:Глациологија]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Краток опис различен од Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] q9wkzade7m2hsc407zbzbznqvq5qc2e 10 1400814 5607076 2026-08-10T11:37:07Z Carshalton 30527 Создадена страница со: {{Football manager history |name=Селектори на италијанската фудбалска репрезентација |teamname=Фудбалска репрезентација на Италија |managerlist=Список на селектори на италијанската фудбалска репрезентација |bgcolor=#0066BC |textcolor=white |bordercolor=darkblue |list =<div> {{football squad2 player | no=... 5607076 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Селектори на италијанската фудбалска репрезентација |teamname=Фудбалска репрезентација на Италија |managerlist=Список на селектори на италијанската фудбалска репрезентација |bgcolor=#0066BC |textcolor=white |bordercolor=darkblue |list =<div> {{football squad2 player | no=1910-1912 | name=''Техничка комисија'' }} {{football squad2 player | no=1912 | name=[[Виторио Поцо|Поцо]] }} {{football squad2 player | no=1912-1924 | name=''Техничка комисија'' }} {{football squad2 player | no=1924 | name=[[Виторио Поцо|Поцо]] }} {{football squad2 player | no=1924-1925 | name=''Техничка комисија'' }} {{football squad2 player | no=1925-1928 | name=[[Аугусто Рангоне|Рангоне]] }} {{football squad2 player | no=1928-1929 | name=[[Карло Каркано|Каркано]]}} {{football squad2 player | no=1929-1948 | name=[[Виторио Поцо|Поцо]] }} {{football squad2 player | no=1949-1959 | name=''Техничка комисија''}} {{football squad2 player | no=1960 | name=[[Џузепе Вијани|Вијани]] }} {{football squad2 player | no=1960-1961 | name=[[Џовани Ферари|Ферари]] }} {{football squad2 player | no=1962 | name=[[Џовани Ферари|Ферари]] и [[Паола Маца|Маца]]}} {{football squad2 player | no=1962-1966 | name=[[Едмондо Фабри|Фабри]]}} {{football squad2 player | no=1966-1967 | name=[[Еленио Ерера|Ерера]]&nbsp;и&nbsp;[[Феручио Валкареџи|Валкареџи]]}} {{football squad2 player | no=1967-1974 | name=[[Феручио Валкареџи|Валкареџи]]}} {{football squad2 player | no=1974-1975 | name=[[Фулвио Бернардини|Бернардини]]}} {{football squad2 player | no=1975-1977 | name=[[Енцо Беарцот|Беарцот]] и [[Фулвио Бернардини|Бернардини]]}} {{football squad2 player | no=1977-1986 | name=[[Енцо Беарцот|Беарцот]]}} {{football squad2 player | no=1986-1991 | name=[[Аѕељо Вичини|Вичини]]}} {{football squad2 player | no=1991-1996 | name=[[Ариго Саки|Саки]]}} {{football squad2 player | no=1996-1998 | name=[[Чезаре Малдини|Малдини]]}} {{football squad2 player | no=1998-2000 | name=[[Дино Ѕоф|Ѕоф]]}} {{football squad2 player | no=2000-2004 | name=[[Џовани Трапатони|Трапатони]]}} {{football squad2 player | no=2004-2006 | name=[[Марело Липи|Липи]]}} {{football squad2 player | no=2006-2008 | name=[[Роберто Донадони|Донадони]]}} {{football squad2 player | no=2008-2010 | name=[[Марчело Липи|Липи]]}} {{football squad2 player | no=2010-2014 | name=[[Чезаре Прандели|Прандели]]}} {{football squad2 player | no=2014-2016 | name=[[Антонио Конте|Конте]]}} {{football squad2 player | no=2016-2017 | name=[[Џан Пјеро Вентура|Вентура]]}} {{football squad2 player | no=2018 | name=[[Лујџи Ди Бјаџо|Ди Бјаџо]]^прив.}} {{football squad2 player | no=2018-2023 | name=[[Роберто Манчини|Манчини]]}} {{football squad2 player | no=2023-2025 | name=[[Лучано Спалети|Спалети]]}} {{football squad2 player | no=2025-2026 | name=[[Џенаро Гатузо|Гатузо]]}} {{football squad2 player | no=2026 | name=[[Силвио Балдини|Балдини]]^прив.}} {{football squad2 player | no=2026- | name=[[Роберто Манчини|Манчини]]}} </div> |belowstyle = background:#0066BC; color:white; border:1px solid darkblue; |below =прив. = привремени }}<noinclude> [[Категорија:Навигациски предлошки за италијански фудбал|Селектори]] [[Категорија:Предлошки за селектори на фудбалските репрезентации|Италија]] </noinclude> 5afyodzgq3l9r4kxw5xbq9k3q4ytohj 5607091 5607076 2026-08-10T11:49:15Z Carshalton 30527 5607091 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Селектори на италијанската фудбалска репрезентација |teamname=Фудбалска репрезентација на Италија |managerlist=Список на селектори на италијанската фудбалска репрезентација |bgcolor=#0066BC |textcolor=white |bordercolor=darkblue |list =<div> {{football squad2 player | no=1910-1912 | name=''Техничка комисија'' }} {{football squad2 player | no=1912 | name=[[Виторио Поцо|Поцо]] }} {{football squad2 player | no=1912-1924 | name=''Техничка комисија'' }} {{football squad2 player | no=1924 | name=[[Виторио Поцо|Поцо]] }} {{football squad2 player | no=1924-1925 | name=''Техничка комисија'' }} {{football squad2 player | no=1925-1928 | name=[[Аугусто Рангоне|Рангоне]] }} {{football squad2 player | no=1928-1929 | name=[[Карло Каркано|Каркано]]}} {{football squad2 player | no=1929-1948 | name=[[Виторио Поцо|Поцо]] }} {{football squad2 player | no=1949-1959 | name=''Техничка комисија''}} {{football squad2 player | no=1960 | name=[[Џузепе Вијани|Вијани]] }} {{football squad2 player | no=1960-1961 | name=[[Џовани Ферари|Ферари]] }} {{football squad2 player | no=1962 | name=[[Џовани Ферари|Ферари]] и [[Паола Маца|Маца]]}} {{football squad2 player | no=1962-1966 | name=[[Едмондо Фабри|Фабри]]}} {{football squad2 player | no=1966-1967 | name=[[Еленио Ерера|Ерера]]&nbsp;и&nbsp;[[Феручио Валкареџи|Валкареџи]]}} {{football squad2 player | no=1967-1974 | name=[[Феручио Валкареџи|Валкареџи]]}} {{football squad2 player | no=1974-1975 | name=[[Фулвио Бернардини|Бернардини]]}} {{football squad2 player | no=1975-1977 | name=[[Енцо Беарцот|Беарцот]] и [[Фулвио Бернардини|Бернардини]]}} {{football squad2 player | no=1977-1986 | name=[[Енцо Беарцот|Беарцот]]}} {{football squad2 player | no=1986-1991 | name=[[Аѕељо Вичини|Вичини]]}} {{football squad2 player | no=1991-1996 | name=[[Ариго Саки|Саки]]}} {{football squad2 player | no=1996-1998 | name=[[Чезаре Малдини|Малдини]]}} {{football squad2 player | no=1998-2000 | name=[[Дино Ѕоф|Ѕоф]]}} {{football squad2 player | no=2000-2004 | name=[[Џовани Трапатони|Трапатони]]}} {{football squad2 player | no=2004-2006 | name=[[Марело Липи|Липи]]}} {{football squad2 player | no=2006-2008 | name=[[Роберто Донадони|Донадони]]}} {{football squad2 player | no=2008-2010 | name=[[Марчело Липи|Липи]]}} {{football squad2 player | no=2010-2014 | name=[[Чезаре Прандели|Прандели]]}} {{football squad2 player | no=2014-2016 | name=[[Антонио Конте|Конте]]}} {{football squad2 player | no=2016-2017 | name=[[Џан Пјеро Вентура|Вентура]]}} {{football squad2 player | no=2018 | name=[[Лујџи Ди Бјаџо|Ди Бјаџо]]^прив.}} {{football squad2 player | no=2018-2023 | name=[[Роберто Манчини|Манчини]]}} {{football squad2 player | no=2023-2025 | name=[[Лучано Спалети|Спалети]]}} {{football squad2 player | no=2025-2026 | name=[[Џенаро Гатузо|Гатузо]]}} {{football squad2 player | no=2026 | name=[[Силвио Балдини|Балдини]]^прив.}} {{football squad2 player | no=2026- | name=[[Роберто Манчини|Манчини]]}} </div> |belowstyle = background:#0066BC; color:white; border:1px solid darkblue; |below =прив. = привремени }}<noinclude> [[Категорија:Навигациски предлошки за италијански фудбал|Селектори]] [[Категорија:Навигациски предлошки за селектори на фудбалските репрезентации|Италија]] </noinclude> 1rz4gr71rlj3wkliq13gkgh59a5ny08 14 1400815 5607098 2026-08-10T11:52:20Z Carshalton 30527 Создадена страница со: [[Категорија:Навигациски предлошки за селектори на фудбалските репрезентации по држави|*]] [[Категорија:Навигациски предлошки за фудбалски репрезентации|Селектори]] 5607098 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Навигациски предлошки за селектори на фудбалските репрезентации по држави|*]] [[Категорија:Навигациски предлошки за фудбалски репрезентации|Селектори]] l9vwtbwe0dxfaleheo8biozbqy5rnti